Martin Luther King, junior (* ils 15 da schaner 1929 ad Atlanta, Georgia; † ils 4 d’avrigl 1968 a Memphis, Tennessee) è stà in preditgant baptist e defensur dals dretgs civils dals Stadis Unids da l’America. Sin l’entir mund vala el sco in dals pli impurtants represchentants cunter la suppressiun sociala ed il rassissem. En ils Stadis Unids da l’America è el stà circa durant ils onns 1955 fin 1965 il pli enconuschent pledader dal moviment american per ils dretgs da burgais (Civil Rights Movement). Sco med cunter la politica da la Racial Segregation (separaziun da las razzas) en ils stadis dal sid da l’USA propagava el da betg far obedientscha ed è sez sa participà ad acziuns correspundentas. Oravant tut pervi da l’engaschi e l’influenza da King è il Civil Rights Movement daventà in moviment da massa. Quest moviment ha la fin finala chaschunà l’aboliziun da la separaziun da las razzas e la realisaziun dal dretg da votar senza restricziun per la populaziun da pel naira en ils stadis dal sid da l’USA. Sco recumpensa per ses engaschament per la gistadad sociala ha King retschavì l’onn 1964 il Premi Nobel da la pasch.
King ch’ha adina pregià cunter la violenza è vegnì attatgà trais giadas corporalmain, ha survivì almain in attentat cun bumbas ed è vegnì arrestà dal 1955 fin il 1968 dapli che 30 giadas. Ils 4 d’avrigl 1968 è el vegnì assassinà a Memphis, Tennesse.

Vita

Famiglia ed uffanza
King è naschì sco figl da la scolasta Alberta Christine Williams King (1904–1974) e dal segund preditgant baptist en la plaiv d’Ebenez, Martin Luther King senior (1899–1984). Avant sia lavur sco preditgant è ses bab tranter auter stà gidanter en ina garascha d’autos e pumpier tar ina societad da viafier. King senior ha prendì suenter ses diplom en ina scola da la saira ed era gia avant la naschientscha da King junior president da l’organisaziun per ils dretgs dals burgais cun il num National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) ad Atlanta.
Il tat da la vart da la mamma da King junior, Williams (* 1863), è stà in figl da sclavs ed è entrà l’onn 1894 en la plaiv d’Ebenez. A questa plaiv han fatg part tut las suandantas generaziuns. James King, il tat da la vart dal bab, aveva lavurà sin plantaschas da mangola a Stockbridge, var 20 kilometers davent d’Atlanta. Il num Martin Luther è stà per il bab e pli tard era per il figl expressiun d’in profund sentiment religius. A l’entschatta aveva il bab da King dentant num Michael King ed el sez Michael King, junior. En onur da Martin Luther ha il bab midà omadus nums l’onn 1934 suenter in viadi en Europa ch’als aveva tranter auter manà en Germania. Ensemen cun ses geniturs ha King vivì fin l’onn 1941 en l’Auburn Avenue 501, ina via nua che bunamain mo umans da pel naira bainstants vivevan.
Sco tut ils nairs è er King junior vegnì discriminà pervi da la separaziun da las razzas ch’existiva da quel temp en ils stadis dal sid da l’USA. Tut ils secturs da la vita da mintgadi eran separads en nair ed alv: scolas, baselgias, bajetgs publics, bus e trens, perfin tualettas e lavandins. Gia baud ha King resentì ina tala segregaziun sco gronda malgistadad, oravant tut pervi da l’influenza da l’educaziun da ses bab. En la vegliadetgna da 14 onns è el viagià d’Atlanta a Dublin, Georgia, ha prendì part ad ina concurrenza d’oraturs e gudagnà quella. Gia da quel temp è King s’engaschà publicamain per la desegregaziun sco er per in rinforzament da l’USA sco naziun: