La regenza propona da detretschar las incumbensas da la giustia

La regenza grischuna vul detretschar las incumbensas da la giustia e stgaffir ina nova basa per ina giustia buna ed effizienta en il chantun Grischun. Cun ina revisiun parziala da la constituziun chantunala duai vegnir sclerida la dumonda da princip, sche las incumbensas giudizialas dals circuls duain vegnir surdadas en l'avegnir a las dretgiras districtualas u a la procura publica. Ils circuls restan organs administrativs politics e mantegnan la funcziun da circuls electorals per il cussegl grond. La regenza ha deliberà la missiva correspundenta per mauns dal cussegl grond. Quel vegn a tractar la fatschenta en la sessiun d'october.

Las lavurs vi da la procedura penala svizra (PP) e vi da la procedura civila svizra (PC) èn terminadas u vegnan previsiblamain terminadas quest onn. L'entrada en vigur è previsa per il 1. da schaner 2011. En il chantun Grischun pertutgan las consequenzas dal nov dretg federal cunzunt ils circuls, ma er las dretgiras districtualas, las vischnancas e la procura publica.

Oravant tut las prescripziuns da la PP svizra - cun l'introducziun dal model da la procura publica - han consequenzas considerablas per ils circuls. Pervia da l'obligatori dal dretg federal na po betg pli la presidenta cirquitala u il president cirquital relaschar en l'avegnir ils mandats penals tar delicts e tar crims, mabain la procuratura publica u il procuratur public. Tras quai perdan ils circuls tut en tut circa in quart da lur lavur e la mesadad da lur entradas or da las incumbensas giudizialas ubain circa 3.3 milliuns francs per onn. Questas perditas d'entradas na pon betg vegnir cumpensadas dal tuttafatg cun reducir il persunal; tut tenor la reducziun da plazzas s'augmenta il deficit annual dals circuls, il qual sto vegnir pajà da las vischnancas, per 2.5 milliuns francs.

Sin la proposta da la regenza hai dà differentas reacziuns durant la consultaziun. Las partidas, las federaziuns economicas, la federaziun d'advocatas e d'advocats sco er la dretgira chantunala han dà il consentiment a questa proposta, entant ch'ils circuls e var 70 vischnancas l'han refusada. Sin basa dal resultat da la consultaziun è la regenza da l'avis che sia proposta saja dentant vinavant adequata e possia cuntanscher ina maioritad politica.

La regenza vesa ils avantatgs d'ina refurma cumplessiva

Cun realisar la PP e la PC svizra en il Grischun na vul la regenza betg mo sa restrenscher a quellas adattaziuns al dretg federal, las qualas èn absolutamain necessarias, mabain propona en sia missiva ina refurma cumplessiva da l'organisaziun giudiziala. Questa refurma ha la finamira da detretschar las incumbensas giudizialas e da stgaffir in cler urden da cumpetenzas cun structuras pli simplas. Las incumbensas giudizialas vertentas dals circuls vegnan surdadas a la procura publica, sch'i sa tracta d'incumbensas dal dretg penal, ed a las dretgiras districtualas, sch'i sa tracta d'incumbensas dal dretg civil. Ils circuls mantegnan dentant la funcziun da circuls electorals per il cussegl grond e restan organs administrativs politics. Betg pertutgads n'èn ils fatgs tutelars, ils uffizis da scussiun e da concurs ed ils notariats cirquitals.

Cun concentrar las incumbensas giudizialas vertentas dals circuls tar las dretgiras districtualas e tar la procura publica resultan - tenor l'avis da la regenza - numerus avantatgs per las burgaisas e per ils burgais. Ina separaziun consequenza da las pussanzas augmenta l'independenza giudiziala. Il detretschament da las incumbensas stgaffescha structuras pli efficazias e pussibilitescha andaments pli simpels e proceduras pli sveltas. Plinavant vegnan amplifitgadas las structuras decentralas existentas da la procura publica e da las dretgiras districtualas, uschia che la proximitad a las burgaisas ed als burgais sco er las enconuschientschas da las relaziuns localas restan garantidas. La finala stgaffescha la proposta da la regenza la basa per che la giustia possia vegnir finanziada cumplettamain tras il chantun. Uschia pon vegnir evitadas grevezzas finanzialas supplementaras per las vischnancas sco er per ils pajataglia.

La regenza è persvadida ch'i fiss mo ina soluziun a curta vista, sche l'organisaziun actuala vegniss mantegnida pervia dals custs supplementars per las vischnancas e pervia da las sfidas futuras ch'èn previsiblas gia oz, sco p.ex. la correspundenza electronica cun las dretgiras. Tenor l'opinun da la regenza correspunda la proposta dal detretschament da las incumbensas da la giustia plinavant ad in basegn cumprovà, ed ella resguarda las particularitads en il chantun. Quest detretschament tegna quint da las prescripziuns dal cussegl grond e da las prioritads dal program da la regenza 2009 - 2012. La revisiun parziala da la constituziun chantunala stgaffescha ina nova basa per ina giustia buna ed effizienta en il Grischun. Mo ina refurma cumplessiva permetta ina soluziun a media ed a lunga vista che resguarda las structuras tradiziunalas. Il project gida a rinforzar l'organisaziun decentrala da la giurisdicziun civila e penala da l'emprima instanza, uschia che las dretgiras en il Grischun èn en cas da dumagnar las sfidas futuras.

Tras il detretschament da las incumbensas sco er tras la separaziun da la politica e da la giustia vesa la regenza la refurma da las dretgiras sco pass clerifitgant en direcziun d'in repassament persistent e cumplessiv da las structuras en il chantun Grischun cun ses 11 districts, cun sias 12 corporaziuns regiunalas, cun ses 39 circuls, cun sias var 200 vischnancas e cun sias passa 400 corporaziuns da vischnancas. La refurma è ina buna basa per ulteriurs repassaments da las structuras, senza dentant vulair pregiuditgar u premetter tals. Er suletta è ella ina soluziun coerenta ed adequata.

Ils circuls restan organs administrativs politics

La regenza vesa ils circuls sco instituziuns che pon surpigliar incumbensas administrativas, per las qualas las vischnancas èn memia pitschnas e las corporaziuns regiunalas memia grondas. Incumbensas pussaivlas èn p.ex. scolas, ospitals, chasas da persunas attempadas e da tgira, uffizis da taglia, uffizis da construcziun u uffizis forestals. L'aboliziun dals circuls na stat betg en discussiun per la regenza; tenor ses avis po la divisiun vertenta en circuls servir sco basa per la structura communala futura. En vista a la creaziun da vischnancas effizientas cun in'organisaziun professiunala è la regenza numnadamain da l'avis che blers circuls sajan perimeters adattads per fusiuns da vischnancas, cunquai ch'els hajan ina grondezza suffizienta, furmian valladas coerentas u sajan drizzads vers in center. Ultra dals circuls vesa la regenza er ils districts resp. las corporaziuns regiunalas sco organs che pudessan ademplir las incumbensas decentralas dal chantun e las incumbensas communablas da las vischnancas, e quai sche pussaivel cun in dumber reducì e cun perimeters congruents. En quest connex èn ils districts responsabels per las incumbensas giudizialas, entant che las corporaziuns regiunalas èn cumpetentas per las incumbensas administrativas. Sin questa basa duai vegnir elavurà entaifer l'administraziun fin la fin da l'onn 2010 in "urden da preschentaziun" cun in giudicament da la strategia vertenta, mussond vias per cuntanscher las finamiras. Uschespert ch'il model ha survegnì ina furma concreta, stoi vegnir examinà en ina vasta discussiun publica, quant adattà ch'el è.

Planisà da proceder en moda graduada per realisar la PP e la PC svizra

Per realisar la PP e la PC svizra è la regenza sa decidida per in proceder graduà. Tras la revisiun parziala da la constituziun chantunala duai l'emprim vegnir sclerida la dumonda da princip concernent las incumbensas giudizialas dals circuls ed uschia er la dumonda concernent la concepziun futura da la giurisdicziun civila e penala da l'emprima instanza. La votaziun dal pievel ha lieu il cumenzament da favrer 2009. Questa decisiun è alura la basa per la realisaziun concreta sin il stgalim da la lescha. Quella vegn suttamessa al cussegl grond l'onn proxim en ina missiva separada.

Sche la revisiun parziala da la constituziun chantunala vegniss refusada, na pudessan las incumbensas da la giustia betg vegnir detretschadas en la dimensiun proponida. La realisaziun sa restrenschess en quest cas a far quellas adattaziuns a las prescripziuns federalas, las qualas èn absolutamain necessarias - inclusiv lur consequenzas finanzialas per ils circuls e per las vischnancas.

Infurmaziuns:

cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner, scheffa dal departament da giustia, segirezza e sanadad, tel. 081 257 25 01

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 29.08.2008