Il chantun organisescha occurrenzas d'infurmaziun davart la NGF grischuna en las vischnancas

Il departament da finanzas e vischnancas ha elavurà la basa per il project cumplessiv davart la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da la repartiziun da las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas (NGF). En in proxim pass vegnan las vischnancas orientadas - a chaschun da sis occurrenzas d'infurmaziun regiunalas che han lieu il november - davart las novaziuns che resultan en connex cun la NGF grischuna. La procedura da consultaziun duai cumenzar la primavaira 2008.

Las midadas en l'economia ed en la societad sco er la via ch'è vegnida tschernida en la politica federala e chantunala han per consequenza che las structuras federalisticas èn suttamessas ad in squitsch da refurmas evident. Tras la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (NGF) sto er la gulivaziun da finanzas entaifer il chantun vegnir adattada ad in sistem che correspunda a la NGF. Il cumenzament da l'onn ha la regenza dà il culp da partenza uffizial al project cumplessiv "NGF grischuna" (nova regulaziun da la gulivaziun da finanzas e da la repartiziun da las incumbensas en il chantun Grischun).

Il project federalistic che cumpiglia ultra da la gulivaziun da finanzas er la repartiziun da las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas ed er la promoziun da fusiuns da vischnancas, duai entrar en vigur il 1. da schaner 2010. Sut la responsabladad dal departament da finanzas e vischnancas ha il team da project elavurà ussa las propostas principalas per la revisiun. Avant che la procedura da consultaziun respectiva cumenzia la primavaira 2008, orientescha il chantun las vischnancas davart las novaziuns ch'èn previsas en la NGF grischuna a chaschun d'occurrenzas d'infurmaziun regiunalas. Il november èn planisadas en tut sis occurrenzas regiunalas a Landquart, a Zernez, a Samedan, a Glion, a Grono ed a Tusaun.

Il sistem actual na basta betg pli

La gulivaziun da finanzas actuala en il chantun Grischun, ch'è vegnida introducida avant 50 onns, alura sco prestaziun da pionier, sto vegnir refurmada. La refurma è necessaria, perquai che - en il decurs dals ultims decennis - èn s'engrondidas tant la dimensiun da las incumbensas che ston vegnir ademplidas sco er las pretensiuns envers quellas. La gulivaziun da finanzas actuala ha in volumen relativamain modest. Ella sa divida sin plirs instruments che cuntegnan in grond dumber da singulas subvenziuns fixas sco er da controllas intensivas e da pretensiuns. L'entretschament da las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas è grond. La repartiziun da las incumbensas n'è betg limitada cleramain dapertut. Quai ha per consequenza ch'i dat bleras duplicitads. La finala datti grondas differenzas tranter las vischnancas pli povras e las vischnancas pli ritgas en il Grischun e questas differenzas s'augmentan anc.

Las tschintg finamiras principalas da la NGF grischuna

La NGF grischuna vul eliminar questas mancanzas. Ella persequitescha tschintg finamiras principalas: Sco emprim duain vegnir reducidas las differenzas tranter las vischnancas tar la capacitad finanziala e tar la grevezza fiscala. Sco segund duai vegnir amplifitgada la libertad d'agir da las vischnancas en il sectur finanzial. Sco terz ston vegnir detretschadas las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas, e quai en moda confurma a la situaziun. Sco quart ha la refurma l'intent d'ademplir las incumbensas communablas restantas en moda confurma al stgalim e da las indemnisar s'orientond a las prestaziuns. La finala vul la refurma engrondir ils impuls per refurmas da vischnancas.

Ils sis instruments da la NGF grischuna

Ils instruments da la NGF grischuna èn praticamain ils medems sco quels da la NGF tranter la confederaziun ed ils chantuns. Els èn ina part dals trais secturs "nova gulivaziun da finanzas", "reorganisaziun da las incumbensas" sco er "refurma da vischnancas". In instrument è la gulivaziun da las resursas. Cun la gulivaziun da las resursas vegn prendida en mira ina gulivaziun efficazia tranter vischnancas fermas e vischnancas deblas. Las vischnancas duain disponer d'in tschep fundamental da resursas finanzialas ch'èn disponiblas libramain. La basa per calcular las resursas è la capacitad finanziala d'ina vischnanca sin fundament da sia forza fiscala sco er dals retgavs da ses tschains d'aua. La gulivaziun da las resursas vegn finanziada da las vischnancas fermas sco er dal chantun. Il segund instrument è la gulivaziun da las grevezzas. Quest instrument duai gulivar ils considerabels dischavantatgs geografic-topografics, pervia da l'extensiun u pervia da la situaziun perifera da singulas vischnancas. La gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas vegn finanziada cumplettamain dal chantun. Per cumplettar quest instrument vegn concepida da nov la gulivaziun existenta da las grevezzas socialas.

In ulteriur element impurtant da la NGF grischuna è l'instrument dal detretschament da las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas. Las numerusas incumbensas communablas vertentas duain vegnir attribuidas per gronda part ubain al chantun ubain a las vischnancas. La finamira è da stgaffir cumpetenzas cleras e da reducir duplicitads per pudair ademplir uschia las incumbensas en moda pli effizienta e pli confurma al basegn. Tut en tut èn vegnidas analisadas passa tschient incumbensas communablas. En emprima lingia duain vegnir detretschads ils suandants champs d'incumbensa:

- incumbensas da la vischnanca: planisaziun locala e regiunala, fatgs socials (senza cas da l'execuziun da mesiras), sectur prescolar, scola populara fin e cun la 8. classa, cultura, persunal forestal communal;

- incumbensas dal chantun: mesiraziun uffiziala, grevs cas socials (execuziun da mesiras, cas dal Grischun en auters chantuns), scola populara a partir da la 9. classa, furmaziun professiunala, direcziuns da las scolas, incassament da la taglia a la funtaunaa.

En tscherts secturs è raschunaivel e pussaivel mo in detretschament parzial da las incumbensas. En il sectur da la sanadad (ospitals, spitex, chasas da persunas attempadas e da tgira) duai il chantun pajar indemnisaziuns ch'èn orientadas a la prestaziun a las vischnancas. Er diversas autras incumbensas restan incumbensas communablas.

In ulteriur instrument èn las novas furmas da collavuraziun tar incumbensas communablas. Qua ha il chantun la gestiun strategica, entant che las vischnancas surpiglian la responsabladad operativa. I duain vegnir applitgads programs da plirs onns cun cunvegnas da finamiras sco er contribuziuns globalas e pauschalas.

Cumplementarmain a la NGF da la confederaziun vegnan agiuntads a la NGF grischuna ils dus instruments da la refurma da vischnancas. Per l'ina è quai l'instrument da la collavuraziun intercommunala cun gulivaziun da las grevezzas. Quest instrument prevesa che vischnancas pon fusiunar en tscherts secturs per collavurar. En tge secturs che la NGF grischuna vegn a reglar questa retratga intercommunala da prestaziuns, n'è betg anc determinà. Per l'autra fa l'instrument da las fusiuns da vischnancas part da la NGF grischuna. Ils process da fusiun da las vischnancas duain vegnir accumpagnads er vinavant en moda intensiva, ed ils mecanissems da promoziun e d'impuls duain vegnir applitgads en moda effizienta.

Ulteriur proceder

Per pudair simular las consequenzas finanzialas da la midada da sistem vegn fatga ina bilantscha globala. Questa bilantscha globala cumpareglia la finanziaziun e las prestaziuns da la gulivaziun da finanzas vertenta cun las consequenzas da la refurma. Suenter las occurrenzas d'infurmaziun en las regiuns ed en las vischnancas duai il project da consultaziun davart la NGF grischuna vegnir elavurà definitivamain. L'avertura da la consultaziun tras la regenza è planisada per la primavaira 2008.

Gremi: departament da finanzas e vischnancas

Funtauna: rg departament da finanzas e vischnancas

Data: 14.11.2007