Lescha da taglia: Il Grischun vul midar tar la valitaziun actuala d'in onn

La regenza grischuna ha deliberà il messadi tar la revisiun parziala da la lescha da taglia. Ils puncts principals da la revisiun èn l'adattaziun al dretg federal e la midada tar la valitaziun actuala d'in onn.

Suenter ina procedura extendida da consultaziun a l'entschatta da l'onn è vegnì elavurà il messadi tar la revisiun parziala da la lescha da taglia dal departament da finanzas. Numerusas pretaisas da las consultaziuns han pudì vegnir resguardadas en il project. Auters giavischs n'han betg pudì vegnir resguardads per motivs finanzials. La regenza ha deliberà il messadi per mauns dal cussegl grond. Il project vegn tractà en il parlament a chaschun da la sessiun da mars e suttamess alur al pievel per la votaziun. L'entrada en vigur è planisada per il 1. da schaner 2001.

In'armonisaziun è indispensabla

Sin l'onn 2001 ston tut ils chantuns adattar lur leschas da taglia a la lescha federala davart l'armonisaziun da las taglias directas dals chantuns e da las vischnancas (LHT). Sin il sectur da las disposiziuns stringentas da la LHT n'ha il legislatur chantunal nagin spazi liber d'agir, damai ch'il dretg d'armonisaziun vegn applitgà directamain. Quai munta che numerusas midadas proponidas en la revisiun parziala succedessan er, sch'ellas na vegnessan betg concludidas dal legislatur chantunal. Tar questas midadas stringentas appartegna per exempel da suttametter las rentas d'AVS e d'AI cun 100 pertschient a la taglia (oz 80 pertschient).

Deducziuns: Il spazi d'agir per il chantun è restrenschì

La lescha d'armonisaziun cuntegna spezialmain sin il sectur da las deducziuns restricziuns rigurusas da l'autonomia chantunala. Pliras deducziuns n'èn betg pli permessas generalmain u tenor la furma actuala. En la revisiun parziala proponida esi vegnì empruvà da cumpensar questas consequenzas dal dretg d'armonisaziun uschenavant sco pussaivel e finanzialmain supportabel.

La deducziun per las premias da l'assicuranza da malsauns e da vita sco er per ils tschains da spargn sto vegnir limitada concernent l'import. En il project da revisiun vegn questa limita maximala fixada fitg auta. La deducziun maximala pussaivla è pli auta ch'en ils ulteriurs chantuns.

La deducziun valaivla per ils uffants en ina scolaziun d'ordaifer s'oppona a la lescha d'armonisaziun. Sin fundament da la situaziun geografica speziala en il chantun na po questa deducziun dentant betg vegnir stritgada senza cumpensaziun. Da nov vegn fixà in import fix che sa referischa sin in di da referenza che na dependa betg pli dals custs effectivs.

La deducziun actuala per pensiunadas e pensiunads che vivan sulets n'è betg permessa pli. Las consequenzas da la stritgada da questa deducziun vegnan cumpensadas cun permetter da nov da deducir ils custs da malsogna e da tgira senza limitaziun da l'entrada suttamessa a la taglia.

Valitaziun actuala: Il sistem dal futur

Per la taxaziun da las persunas natiralas duai la valitaziun posteriura oz valaivla, sin fundament da la quala l'entrada vegn eruida a basa da las entradas cuntanschidas en ils onns precedents, vegnir remplazzada da la valitaziun actuala. Tar la valitaziun actuala vegn l'entrada suttamessa a la taglia per in tschert onn fiscal eruida a basa da las entradas nettas cuntanschidas en il medem onn. Las taglias sin entrada e facultad vegnan taxadas ed incassadas l'onn succedent. La midada dal sistem succeda er per la taglia federala directa.

Cun la valitaziun actuala po vegnir realisada in zic meglier ina imposiziun da taglia tenor la capacitad economica. Gist en temps da grondas midadas economicas esi necessari che la taxaziun e l'incassament da la taglia succedian usche da manaivel sco pussaivel dal temp, en il qual las entradas èn vegnidas realisadas.

Per la midada dal sistem discurran er l'aboliziun da las taxaziuns intermediaras ed il svilup en ils auters chantuns. La gronda part dals chantuns vegn ad applitgar l'onn 2001 la valitaziun actuala. Quest sistem da valitaziun gist vegn a sa far valair en Svizra; en insaquants onns dastgass quel vegnir prescrit stringentamain da la confederaziun.

Il sulet dischavantatg da muntada da la valitaziun actuala è la lavur administrativa pli gronda per ils pajataglias e per las autoritads da taxaziun.

La midada tar la valitaziun actuala vegn realisada per la confederaziun e per il chantun tras l'uschenumnada procedura da la taglia annuala. La valitaziun actuala vegn applitgada gia per l'onn transitori 2001. Las entradas ordinarias cuntanschidas ils onns 1999 e 2000 crodan en ina largia da valitaziun e na vegnan betg suttamessas a la taglia sin entrada. Las entradas extraordinarias (p. ex. indemnisaziuns en chapital, parts extraordinarias da paja) cuntanschidas en quels onns vegnan cumpigliads en ina taglia annuala. Medemamain vegnan er resguardads tscherts custs extraordinaris per la taglia (p. ex. contribuziuns per l'acquist d'onns da contribuziun en la prevenziun professiunala, custs extraordinaris da mantegniment per bains immobigliars).

Ulteriuras midadas

Ultra dals puncts principals menziunads da la revisiun parziala vegnan midadas numerusas disposiziuns da lescha da taglia actuala.

Las disposiziuns pertutgant las proceduras vegnan adattadas a la lescha federala davart la taglia federala directa.

Il dretg penal fiscal vegn adattà d'ina vart a la lescha d'armonisaziun e da l'autra vart a la convenziun europeica dals dretgs umans.

Per ils custs per avair quità dals uffants che na pon betg vegnir deducids tenor il dretg actual vegn introducì da nov ina deducziun sociala. Uschia po vegnir tegnì quint dals custs supplementars da geniturs ch'educheschan sulet e da pèrs che lavuran domadus.

En cumparaziun cun ils auters chantuns duai vegnir rinforzà il Grischun sco lieu da societads da domicil e da holding.

Consequenzas finanzialas

La revisiun parziala da la lescha da taglia croda en ina perioda, en la quala il chantun ha da batter cun ina situaziun finanziala fitg precara. Malgrà las stentas intensivas da spargnar ha stuì vegnir preschentà per l'onn vegnent in preventiv cun in deficit da var 46 milliuns francs. En il plan da finanzas per ils onns 2000 fin 2003 s'augmenta anc quest deficit.

En vista a questa situaziun finanziala ed al fatg che la grevezza fiscala da las persunas natiralas en il chantun è gia sut la media svizra è la regenza da l'avis che mo ina part da las entradas supplementaras che resultan da las adattaziuns stringentas a la lescha d'armonisaziun, possian vegnir dadas vinavant.

Gremi: Departament da finanzas

Funtauna: rg Departament da finanzas

Data: 16.12.1998