La lescha revedida davart las finanzas dal chantun Grischun vegn suttamessa al parlament

La regenza grischuna ha revedì totalmain la lescha da l'onn 1998 davart las finanzas dal chantun Grischun LFC. Ella preschenta al cussegl grond la missiva en la sessiun da zercladur vegninta. Las experientschas d'enfin uss, diversas intervenziuns en il cussegl grond e la finanziaziun restanta da la cassa da pensiun chantunala pretendan ina revisiun totala da la LFC, tranter auter cun ils suandants accents:

- las premissas per la proxima finanziaziun restanta da la cassa da pensiun chantunala, decididas dal cussegl grond l'october 2000, vegnan fixadas en detagl;

- ils giavischs dal parlament vegnan resguardads;

- la basa per manar las finanzas chantunalas en moda flexibla ed adattada al stgalim vegn meglierada, e

- la LFC vegn adattada a la nova constituziun chantunala.

Ultra da quai duain vegnir delegadas tschertas cumpetenzas davart il preventiv a la cumissiun da gestiun CdG ed a la regenza: Davart la realisaziun definitiva d'eventualas scursanidas globalas dal preventiv tras il cussegl grond e davart la permissiun definitiva da tut ils credits supplementars - er da tals ch'èn en discussiun durant ina sessiun dal cussegl grond - duai da nov pudair decider la CdG. La regenza duai perencunter pudair da nov concluder autonomamain l'emprest da chapital ester en mintga furma ed augmentar las participaziuns existentas ad ovras electricas. Per delegar las cumpetenzas per approvar credits a la CdG ed a la regenza sto dentant er vegnir revedì l'artitgel 35 da la nova constituziun chantunala.

La regenza prenda posiziun davart la revisiun totala dal dretg tutelar

La regenza approvescha da princip la revisiun totala dal dretg tutelar. Ils sbozs preliminars per ina revisiun dal cudesch civil svizzer (protecziun da persunas creschidas, dretg da persunas, dretg da l'uffant) e per ina lescha federala davart la procedura davant las autoritads da protecziun da l'uffant e da creschids mainan senza dubi ad ina meglieraziun ed unificaziun da la legislaziun. En secturs parzials vegnan a la fin er avisadas soluziuns naziunalas.

En sia posiziun davart ils sbozs fa la regenza ina resalva impurtanta. Ella parta dal fatg che la constituziun proponida da l'autoritad da protecziun da l'uffant e da creschids sco dretgira professiunala na vegnia betg realisada. Il chantun Grischun n'enconuscha numnadamain ni dretgiras professiunalas ni spezialas. En quest connex spetga la regenza che las relaziuns regiunalas vegnian resguardadas meglier e ch'i na dettia nagins custs supplementars per il chantun.

Consultaziun da la lescha da scolina, da la lescha da scola e da l'ordinaziun davart la salarisaziun dals magisters

La regenza trametta en consultaziun ils sbozs revedids da la lescha davart las scolinas dal chantun Grischun (lescha da scolina, DG 420.500), da la lescha davart las scolas popularas dal chantun Grischun (lescha da scola, DG 421.000) e da l'ordinaziun davart la salarisaziun da las persunas d'instrucziun da la scola populara e da las mussadras en il chantun Grischun (ordinaziun davart la salarisaziun dals magisters; DG 421.080). Tar ils puncts centrals tutgan la salarisaziun minimala e la salarisaziun da substituziuns, la fixaziun da la duradad da las lecziuns sco er il pensum d'emna obligatori da persunas d'instrucziun da la scolina. In ulteriur punct da la revisiun pertutga la regulaziun da las cumpetenzas per fixar las contribuziuns pauschalas decisivas per il subvenziunament.

Protecziun da nunfimadras e nunfimaders en l'administraziun dal chantun Grischun

Tut ils edifizis da l'administraziun dal chantun Grischun valan a partir dal 1. da fanadur 2004 da princip sco edifizis senza fim. Durant in temp transitori vegn permess il fimar mo en cas spezials. Mesiras d'urgenza na laschan betg sa realisar en tut ils edifizis. Motivà vegn il scumond da fimar cun il fatg ch'il fimar ed il fimar passivamain chaschunan donns gravants da la sanadad. Dus terzs da tut las persunas creschidas tutgan tar las nunfimadras ed ils nunfimaders. Tenor la lescha da lavur ha il patrun da procurar en il rom da las pussaivladads dal manaschi che las persunas che na fiman betg na vegnian molestadas dal fimar d'autras persunas (art. 19, ordinaziun 3 davart la lescha da lavur). En conturns senza fim fiman er fimadras e fimaders automaticamain pli pauc. Perquai che blers d'ellas e d'els vulan reducir il fimar u schizunt chalar cun quai, salida er la maioritad da las fimadras e dals fimaders reglas cleras davart il fimar. Daspera chaschuna il fimar custs supplementars considerabels tar il nettegiament ed il mantegniment da localitads.

La regenza va a Vienna

La regenza grischuna fa periodicamain viadis da studi a l'exteriur. A quels sa participeschan er las partenarias ed ils partenaris. Fin ussa han quels viadis manà l'onn 1997 a Brüssel e l'onn 2001 a Berlin. Quest onn vegn la regenza ad esser a Vienna dals 20 fin als 23 da matg 2004. Là stattan sin il program contacts cun il guvern da Vienna, cun la chombra d'economia da Vienna, cun il cussegl federal da la republica da l'Austria e cun l'ambassada svizra. Daspera serva quel viadi a la tgira d'aspects culturals e da las relaziuns collegialas. Ils custs per persuna importan var 2'500 francs. Las partenarias ed ils partenaris surpiglian sezs lur part dals custs.

Sanaziun da las finanzas dal chantun

Per realisar il program da sanaziun ston duas ulteriuras ordinaziuns vegnir adattadas. La revisiun parziala da l'ordinaziun davart il servetsch psichologic da scola en il chantun Grischun vegn messa en vigur da la regenza il 1. da mars 2004, la revisiun parziala da l'ordinaziun davart la salarisaziun da las persunas d'instrucziun da la scola populara e da las mussadras en il chantun Grischun (ordinaziun davart la salarisaziun dals magisters) il 1. d'avust 2004. Questas mesiras ha concludì il cussegl grond l'avust 2003.

Da vischnancas e regiuns

- Castasegna, Domat: La regenza approvescha las revisiuns parzialas preschentadas da las constituziuns communalas.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Promoziun da la cultura: A la gruppa da teater In Situ vegn concedida ina contribuziun totala da 75'000 francs per la producziun dad "Ödipus auf Kolones/Antigone" e da "Ein Stück Monolog". Da la lottaria naziunala interchantunala vegnan concedids 10'000 francs al festival xong 2004 per promover il barat cultural en la regiun da cunfin dals trais pajais Val Müstair/Engiadina bassa, Oberes Gericht e Obervinschgau.

Projects da vias

- Per la via da colliaziun Trun - Schlans, traject Trun - punt Val Sinzera vegn dauzà il pais maximal da 18 a 28 tonnas.

Chaussas persunalas

- Renza Berger-Cereghetti (44) da Cuira è vegnida elegida per il 1. da zercladur en l'uffizi dal register da commerzi sco nova substituta da l'uffiziant dal register da commerzi.

chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 04.03.2004