Nova legislaziun davart las vias: concisa e modernisad

La regenza ha deliberà per la consultaziun la revisiun totala da la lescha davart las vias dal chantun Grischun. Oz reglan var 200 artitgels la legislaziun davart las vias dal Grischun. Var 100 artitgels en dus relaschs vegnan a reglar da nov la legislaziun davart las vias dal Grischun. Numerusas disposiziuns èn antiquadas e n'èn betg pli confurmas al temp; las reglamentaziuns per la projectaziun, per la construcziun e per il mantegniment sco er per l'utilisaziun e per la finanziaziun da las vias chantunalas ston vegnir renovadas. Sco ina da las midadas essenzialas è planisada la regulaziun nova da las prescripziuns per approvar e per abgiudicar las vias chantunalas. Il princip, tenor il qual il chantun garantescha in'avertura generala minimala da las vischnancas e da las fracziuns, na vegn betg tutgà.

Da nov duai er vegnir creada ina basa legala per l'uschenumnà "traffic betg motorisà", per peduns, per viandants e per ciclists. Ulteriuras adattaziuns e novaziuns vegnan adattadas en cas singuls las incumbensas e las cumpetenzas dal chantun e da las vischnancas.

La procedura da consultaziun dura fin Nadal 2004. La renovaziun cumpletta da la legislaziun davart las vias dal chantun duai entrar en vigur il 1. da schaner 2006. Ils documents da consultaziun pon vegnir consultads a moda electronica sut www.tiefbauamt.gr.ch.

La nova lescha davart la cassa da pensiun va en consultaziun

La regenza ha deliberà per la consultaziun la lescha davart la cassa da pensiun dal chantun Grischun. La nova lescha vegn a remplazzar l'ordinaziun vertenta davart la cassa da pensiun; decisiv per quai èn motivs politics ed economics.

Ils puncts centrals da la revisiun èn:

- adattar las disposiziuns da l'ordinaziun davart la cassa da pensiun a la nova constituziun chantunala;

- realisar la legislaziun da la revisiun da la LPP en il dretg chantunal;

- reducir pass per pass la tariffa da conversiun da 7,2 a 6,8 pertschient;

- reducir las tariffas da conversiun tenor la tecnica d'assicuranza en cas d'in pensiunament anticipà;

- adattar las regulaziuns da la AI a quellas da l'assicuranza federala d'invaliditad;

- adattar la renta per uffants a la renta per orfens.

La gronda part da las regulaziuns da l'ordinaziun actuala davart la cassa da pensiun vegn surpigliada senza midadas materialas en il dretg nov. La procedura da consultaziun dura fin la fin november 2004. La lescha nova duai entrar en vigur il 1. da schaner 2006. Ils documents da consultaziun vegnan mess en la rait suenter la repassada da las translaziuns e pon vegnir consultads alura a moda electronica sut www.pk.gr.ch.

RFI: la regenza grischuna entra en il comité aderent

La regenza grischuna entra en il comité federal "executivas per la refurma da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas (RFI)". Uschia vul ella documentar che la renovaziun ed il rinforzament dal sistem da stadi federalistic è er en l'interess dal chantun Grischun e da la regenza grischuna.

Dal puntg da vista dal chantun Grischun porscha la RFI ils sequents avantatgs:

- ella creescha la basa per ina gulivaziun da finanzas transparenta ed intenziunada, la quala ins po diriger, sco er ina repartiziun effizienta da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns che correspunda al basegn.

- ella sclerescha la colliaziun d'incumbensas e l'entretschament da finanzas ch'èn stads cumplitgads fin uss e creescha cleras cumpetenzas e responsabladads;

- la nova gulivaziun da finanzas dat als chantuns dapli pussaivladads d'ademplir individualmain lur incumbensas;

- la RFI reducescha las differenzas da la capacitad finanziala e da la grevezza fiscala che s'augmentan tendenzialmain tranter ils chantuns;

- ella augmenta la capacitad dals chantuns ed als segirescha ina dotaziun minimala da resursas finanzialas;

- la gulivaziun da grevezzas geograficas e topograficas reducescha las grevezzas finanzialas sproporziunadas dals chantuns alpins;

- la RFI reducescha las dependenzas envers la confederaziun e curregia faussas structuras d'impuls;

- ella schlargia las pussaivladads per prestaziuns da servetsch innovativas e favuraivlas ch'èn manaivla a las burgaisas ed als burgais;

- ella creescha la basa per novas e meglras furmas da collavuraziun tranter ils chantuns.

La RFI na schlia betg tut ils problems dal sistem federalistic da la Svizra. Ella è dentant in pass decisiv vers il rinforzament da l'autonomia e da l'atgna responsabladad dals chantuns; ella garantescha l'effizienza da las incumbensas statalas e l'utilisaziun da la finanzas publicas a moda economica.

Tgira ed assistenza da persunas attempadas: la planisaziun da basa è vegnida deliberada

La regenza ha deliberà l'uschenumnada "planisaziun da basa 2004" per la tgira ed assistenza ambulanta e staziunara da persunas attempadas en il chantun. La planisaziun da basa inditgescha quant grond ch'il basegn per purschidas da tgira ed assistenza da persunas attempadas è en il futur. Contribuziuns d'investiziun per talas purschidas vegnan concedidas dal chantun en il futur mo sch'igl exista in basegn tenor la planisaziun da basa.

La planisaziun chantunala da basa preschenta tranter auter las regiuns da planisaziun (20 regiuns da spitex e 19 regiuns da chasas da persunas attempadas), cumpareglia la dumonda da tgira ed assistenza ambulanta e staziunara e calculescha il futur basegn da letgs tenor regiun da chasas da persunas attempadas.

Renovaziun tecnica da la rait radiofonica directiva

La tecnica d'enfin ussa per la radiofonia directiva da la polizia chantunala e da l'uffizi da construcziun bassa sto vegnir remplazzada. La regenza ha dà glisch verda per quest intent. En il rom da la missiva davart il preventiv 2005 vegn ella a dumandar il cussegl grond in credit d'impegn da 7,5 milliuns francs.

Ils motivs per la midada tecnica èn d'ina vart l'utilisaziun da las frequenzas radiofonicas directivas d'enfin ussa per il radio terrester digital T-DAB e da l'autra vart la vegliadetgna dals stabiliments actuals.

Consultaziuns a la confederaziun

- Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun - lescha federala davart il provediment d'electricitad: La nova regulaziun legala sto delegar a la branscha d'energia la responsabladad cumplaina per in provediment segir ed effizient dal pajais cun energia electrica che po resister a la concurrenza, senza violar la suveranitad da las auas dals chantuns. Ultra da quai stoppien las cumpetenzas da decider en connex cun dretgs da las auas vegnir concentradas tar ils chantuns, scriva la regenza grischuna en sia consultaziun. En la consultaziun communabla da las regenzas dals chantuns alpins sustegn ella da princip l'avertura dal martgà da forza electrica tras reglamentaziuns ch'èn cumpatiblas cun la UE.

Da vischnancas e regiuns

- Schlans: La vischnanca survegn ca. 170'000 francs per la renovaziun e la cumplettaziun dal provediment d'aua. Quest project e cumbinà cun il project da construcziun per in'ovra idraulica d'aua da baiver.

- Brusio: La vischnanca retschaiva ca. 80'000 francs per il project "risanamento selve castanili e selve di noci". Latiers sa tracti da reparar e da segirar selvas da chastagners. En il territori da Cötöngi vegn ultra da quai tgirada ina selva da nuschers ch'i dat mo darar en il Grischun.

- Tumein: Per il project "reservat special da guaud Eichwald" survegn la vischnanca ca. 30'000 francs. Uschia duai la surfatscha dal guaud da 99 hectaras vegnir mantegnida a lunga vista. Il project dura totalmain tschintg onns.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Musica da giuvenils Cuira: Igl inventari d'instruments vegn per part renovà. La contribuziun chantunala per quest intent importa ca. 6'500 francs.

- Sport en la ARGE ALP: Per il cup da cursas d'orientaziun 2004 da la cuminanza da lavur da las regiuns alpinas ARGE ALP a Blindham en Baviera ha la regenza concedì ina contribuziun da ca. 8'000 francs.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 30.09.2004