810.110

Ordinaziun tar la lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun (ODAG)

dals 01-12-1994 (versiun dals 01-09-2009)

sa basond sin l'art. 78 da la lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun (LDAG)1)

relaschada dal cussegl grond il 1. da december 19942)

1. Disposiziuns generalas

1. dretg d'obtegnair infurmaziuns e dretg d'access

Art. 1 1 Il concessiunari sto – sin dumonda – dar a las vischnancas ed al chantun respectivamain a lur organs:

a)

scleriment davart las dumondas tecnicas e giuridicas da l'utilisaziun da la forza idraulica e dal provediment d'energia che stattan en connex cun ses manaschi access liber a ses stabiliments ed a ses indrizs.

b)

Art. 2

2. cataster da las ovras idraulicas a) cuntegn

1 Davart tut las ovras idraulicas e tut ils implants da pumpadi en il chantun Grischun vegn fatg cuntinuadamain in cataster.

2 Il cataster cumpiglia tut ils documents essenzials, giuridics e tecnics da las ovras idraulicas e dals implants da pumpadi. Quests documents vegnan rimnads cumplettamain da l'uffizi d'energia e preschentads en cartotecas, tabellas e plans survesaivels.

3 Ils concessiunaris e las vischnancas èn obligads da metter a disposiziun gratuitamain ils documents correspundents

1) DG 810.100 2) M dals 13 da zercladur 1994, 193; PCG 1994/95, 334 (1. lectura), 733 (2. lectura)

* tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

810.110

b) prender invista

Art. 3 1 Dal cataster da las ovras idraulicas pon ins prender invista suandantamain:

a)

da documents ch'èn vegnids exponids publicamain en il rom da la procedura da concessiun;

d'ulteriurs documents a norma da las obligaziuns dal secret professiunal legal.

b)

2 Per prender invista tenor l'alinea 1 litera b decida l'uffizi d'energia.

3. archivaziun dals documents

Art. 4 1 Ils exemplars originals dal contract da concessiun inclusiv ils documents correspundents (plans, rapports e.u.v.) vegnan archivads en l'archiv dal stadi ed en il cataster da las ovras idraulicas

2. Utilisaziun da la forza idraulica

2.1. CUMPETENZAS

Departament cumpetent

Art. 5 1 Il departament cumpetent en il senn da la lescha e da questa ordinaziun è il Departament d'infrastructura, energia e mobilitad.

Midadas da concessiun da natira subordinada

Art. 6 1 Midadas da concessiun da natira subordinada èn talas midadas, che na vegnan tutgadas ni la dimensiun dal dretg d'utilisaziun ni las prestaziuns economicas concludidas da las partidas.

2 Midadas minimalas da la dimensiun d'utlilisaziun, ch'èn necessarias per motivs da la segirezza valan medemamain sco midadas da concessiun da natira subordinada.

Surveglianza

Art. 7 1 En cas singuls po la regenza delegar la surveglianza davart l'utilisaziun da las auas publicas al departament cumpetent.

2.2. CONCESSIUNARI E CUNTEGN DA LA CONCESSIUN

Represchentanza chantunala

Art. 8 1 La regenza fixescha la represchentanza dal chantun en l'administraziun da las societads d'ovras electricas.

2

810.110

Valitaziun da la participaziun

Art. 9 1 Sch'il chantun sa participescha a societads che mainan gia atgnas ovras en il chantun, po – tar la valitaziun da las aczias che ston vegnir surpigliadas – vegnir tegnì quint adequatamain da las reservas avertas e zuppadas da l'interpresa.

Dimensiun dal dretg d'utilisaziun concedì

Art. 10 1 Per fixar la dimensiun dal dretg d'utilisaziun concedì en il senn da l'artitgel 23 litera b LDAG3) èn decisivas e ston vegnir menziunadas en la concessiun las suandantas datas:

a)

la capacitad d'absorpziun da l'implant en meters cubic per secunda u en liters per secunda; sco er las cotas per retrair e per restituir aua vi da l'aua concessiunada.

b)

Prestaziuns economicas dal concessiunari

Art. 11 * 1 Prestaziuns economicas dal concessiunari en il senn da l'artitgel 23 litera g LDAG4)

èn spezialmain:

a)

b)

c)

il tschains d'aua;

las taxas da concessiun;

l'energia da concessiun (energia gratuita ed energia da preferenza).

c)

Art. 12 Cuntegn facultativ da la concessiun 1 Las concessiuns pon cuntegniar disposiziuns supplementaras davart:

ils quints da construcziun ed ils quints da gestiun annuals;

a)

la dividenda minimala, premess che las vischnancas sa participeschian a b)

l'interpresa idraulica;

la participaziun dal gudogn da la societad, premess che las vischnancas sa participeschan vi a l'interpresa idraulica.

prestaziuns en natiralias;

la furniziun d'energia supplementara;

la surpigliada d'incumbensas da provediment tras il concessiunari;

la participaziun dal concessiunari al mantegniment ed a la correcziun da l'aua;

il destin d'eventualas prestaziuns da cumpensaziun ad auters concessiunaris u ad auters usufructuaris a la fin da la concessiun;

l'utilisaziun da parts da l'implant tras la communitad;

l'obligaziun dal concessiunari da construir lingias electricas ed il cundiever da quellas tras las vischnancas;

ulteriuras cundiziuns ed obligaziuns che vegnan fixadas sin basa d'autras leschas, cunzunt en l'interess da la protecziun da l'ambient.

d)

e)

f)

g)

h)

i)

k)

l)

3) DG 810.100 4) DG 810.100

3

810.110

2.3. EXECUZIUN DA LA CONCESSIUN

Utilisaziun raziunala

Art. 13 1 L'utilisaziun da la forza idraulica vala sco raziunala, sche:

a)

ina part uschè gronda sco pussaivel dal potenzial legalmain permess sin in traject d'auas vegn tratga a niz e transfurmada en energia;

ulteriurs potenzials d'utilisaziun en il territori vischin èn integrads en l'utilisaziun planisada, premess ch'els na pon betg vegnir utilisads independentamain en il rom d'auters projects;

ovras situadas ina suenter l'autra vegnan manadas uschia, che lur producziun d'energia è accordada uschè bain sco pussaivel.

b)

c)

Collaudaziun

Art. 14 1 Il cumenzament e la fin da las lavurs da construcziun da l'implant ston vegnir communitgadas al departament cumpetent.

2 Quel examinescha l'implant finì ed al collada, premess che l'implant correspunda a las disposiziuns d'approvaziun.

3 Eventualas divergenzas subordinadas dal project approvà ston vegnir inditgadas en ils plans.

4 Sche las divergenzas èn considerablas, sto l'implant vegnir adattà confurm al project.

Metter en funcziun l'implant

Art. 15 1 In implant vala sco mess en funcziun en moda ordinaria il mument ch'el producescha permanentamain energia electrica per la rait. Quest termin vegn fixà dal departament cumpetent en il rom da la collaudaziun.

2.4. PRESTAZIUNS DAL CONCESSIUNARI

1. indrizs da mesiraziun

Art. 16 1 Sch'il chantun pretenda sto il concessiunari construir, mantegnair e tegnair en funcziun ils indrizs da mesiraziun necessaris per eruir la prestaziun brutta suttamessa a las taxas. Ils custs vegnan purtads dal concessiunari.

Art. 17

2. energia dals custs annuals a) obligaziun da pajar taxas d'energia

1 L'obligaziun da pajar taxas d'energia cumenza per implants novs cur che l'ovra vegn messa en funcziun, en ils auters cas a norma dal conclus d'approvaziun.

4

810.110

b)

c)

b) part dals custs annuals

Art. 18 1 Sco part dals custs annuals en il senn da l'artitgel 36 LDAG5) ston vegnir attribuids:

custs per l'administraziun, per il manaschi, per il mantegniment cuntinuant, a)

per las assicuranzas e per las prestaziuns da provediment per il persunal tenor statuts u tenor contract prestaziuns tenor concessiun per l'utilisaziun da la forza idraulica, la taglia;

il pajament dals tschains dals meds finanzials esters inclusiv l'amortisaziun dals custs per procurar daners; il tschains dals agens meds finanzials per la tariffa applitgabla per la taxaziun da la taglia chantunala. A la communitad vegn messa a quint la facultad, per la quala i vegn pajà taglia a la vischnanca, sco agens meds finanzials. Per la part restanta vegnan applitgadas las tariffas da tschains usitadas per emprests d'in implant electric;

retensiuns ed amortisaziuns tenor las tariffas correspundentas per la taxaziun da la taglia chantunala; attribuziuns en ils fonds da reserva legals.

d)

c) diever

Art. 19 1 L'energia dals custs annuals po vegnir impundida en emprima lingia per vischnancas che n'han naginas atgnas ovras idraulicas u che n'han betg dretgs avunda per retrair energia. I pon vegnir resguardads er auters utilisaders d'electricitad en il chantun.

2 Davart la repartiziun da l'energia decida la regenza.

3. relaziuns midadas

Art. 20 1 Sco relaziuns midadas en il senn da l'artitgel 31 alinea 3 e da l'artitgel 34 alinea 5 LDAG6) valan spezialmain:

a)

b)

2 Relaziuns midadas en il senn da l'artitgel 32 alinea 2 LDAG èn avant maun, sche l'index naziunal dals pretschs da consum èn sa midads per diesch puncts da l'index.

la chareschia dals pretschs da consum per l'electricitad;

mintga midada dal maximum dal tschains d'aua tenor dretg federal.

4. pussaivladads da reducziun

Art. 21 1 Sco disturbi considerabel dal manaschi da las ovras electricas en il senn da l'artitgel 35 LDAG7) valan eveniments che na resultan betg pervia da mancanzas tar il mantegniment u pervia d'in ulteriur cuntegn culpabel e che han per consequenza ina interrupziun relevanta dal manaschi.

5) DG 810.100 6) DG 810.100 7) DG 810.100

5

810.110

Stabiliments per transportar energia electrica

Art. 22 1 Sco stabiliments destinads per transportar energia electrica valan spezialmain las lingias che tanschan davent da l'ovra da producziun fin la rait da distribuziun u fin ad in stabiliment da transport a lunga distanza. Decisivas èn las relaziuns a la fin da la concessiun.

2.5. FIN DA LA CONCESSIUN

Ovras per il provediment local

Art. 23 1 Sco ovras per il provediment local en il senn da l'artitgel 42 alinea 3 LDAG8) valan ovras idraulicas che vegnan construidas e manadas per cuvrir il basegn fundamental d'energia electrica da la vischnanca u da singulas vischnancas.

2 Sch'ina'ovra producescha – cumpareglià cun il basegn annual d'energia electrica da las vischnancas pertutgadas – regularmain dapli energia electrica, na vala ella betg sco ovra en il senn da l'artitgel 42 alinea 3 LDAG. Decisivas èn las relaziuns durant la segunda mesadad da la durada da la concessiun.

2.6. PROCEDURA

Direcziun da la procedura

Art. 24 1 La direcziun e la coordinaziun da la procedura d'approvaziun da la concessiun e dal project ha il departament cumpetent.

Dumonda per l'approvaziun da la concessiun

Art. 25 1 Cun la dumonda per approvar la concessiun ston vegnir inoltradas per regla las suandantas indicaziuns:

a)

b)

c)

d)

e)

ina descripziun dals implants e da lur manaschi;

ina charta da survista;

in plan da situaziun dals implants ils pli impurtants;

in profil da lunghezza;

in preventiv dals custs da construcziun, la cumprova da la finanziaziun correspundenta sco er ina calculaziun dals custs;

in rapport geologic cumplessiv;

in rapport davart l'examinaziun ecologica u – sch'igl è inditgà– ulteriuras indicaziuns davart consquenzas per l'ambient;

indicaziuns davart l'utilisaziun ed il transport da l'energia electrica.

h)

2 Il departament cumpetent fixescha per mintga singul cas il gener ed il dumber dals documents che ston vegnir inoltrads.

f)

g)

8) DG 810.100

6

810.110

Exposiziun publica dal project

Art. 26 1 Suenter che l'exposiziun è vegnida realisada ston las vischnancas concessiunarias attestar en scrit al departament cumpetent che l'exposiziun da la dumonda inclusiv ils ulteriurs documents saja succedida confurm a l'urden.

2 Protestas ch'èn vegnidas inoltradas durant il termin d'exposiziun tar las vischnancas, ston vegnir tramessas vinavant al departament cumpetent ensemen cun l'attest da l'exposiziun.

Approvaziun dal project

Art. 27 1 Las vischnancas concessiunarias ston avair la pussaivladad da prender posiziun en scrit, e quai avant la decisiun davart l'approvaziun dal project.

2 La regenza resguarda questa posiziun en connex cun sia decisiun davart l'approvaziun dal project.

3. Provediment cun energia electrica

Art. 28 *

Art. 29 *

Art. 30 *

…

…

…

4. Disposiziuns finalas

Aboliziun dal dretg vertent

Art. 31 1 L'ordinaziun executiva tar la lescha davart l'utilisaziun da las auas publicas dal chantun Grischun per consturir ovras idraulicas dals 12 da november 1907 9) vegn abolida.

Entrada en vigur

Art. 32 1 Questa ordinaziun entra en vigur ensemen cun la lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun10).

9) vDG 1024 e midadas en la CUL tenor il register da materias dal DG 10) messa en vigur cun CR dals 20 da zercladur 1995 per il 1. da fanadur 1995

7

810.110

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 01-12-1994 23-04-2009 23-04-2009 23-04-2009 23-04-2009

Entrada en vigur 01-07-1995 01-09-2009 01-09-2009 01-09-2009 01-09-2009

Element relasch Art. 11 Art. 28 Art. 29 Art. 30

Modificaziun emprima versiun revisiun totala aboliziun aboliziun aboliziun

Publicaziun en la CUL - - - -
8

810.110

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch Art. 11 Art. 28 Art. 29 Art. 30

Conclus 01-12-1994 23-04-2009 23-04-2009 23-04-2009 23-04-2009

Entrada en vigur 01-07-1995 01-09-2009 01-09-2009 01-09-2009 01-09-2009

Modificaziun emprima versiun revisiun totala aboliziun aboliziun aboliziun

Publicaziun en la CUL - - - -
9