Promover intenziunadamain la lavur culturala professiunala

Quest onn è vegnida organisada per la terza giada la concurrenza per promover la lavur culturala professiunala. I vegnan concedids 14 stipendis libers resp. contribuziuns d'ovra d'in import total da 196'000 francs.

Cun ils subsidis concedids en il rom da la concurrenza duai vegnir dà la pussaivladad a singulas artistas ed a singuls artists da s'occupar durant in tschert temp da lur activitad creativa u da la realisaziun d'in project cultural specific senza esser suttamess ad in squitsch professiunal u finanzial. Per la terza concurrenza da questa spezia èn entradas 68 dumondas da las pli differentas spartas artisticas. Las suandantas artistas ed ils suandants artists survegnan ina contribuziun d'ovra u in stipendi: -

Lukas Bardill e Gabriela Gerber, Schiers. Contribuziun d'ovra per il project "Hinter der Parkbank". Ils artists Lukas Bardill e Gabriela Gerber che vivan a Schiers fan part dals artists ils pli innovativs da noss chantun. Tras lur projects bain ponderads reuscheschan els adina puspè da provocar confruntaziuns artisticas cun il spazi e cun il temp; confruntaziuns che cuntegnan er ina schgnocca zuppada.

- Andrea Caprez, Turitg. Contribuziun d'ovra per il project "Die Alpen - Eine Bildergeschichte". L'artist Andrea Caprez ch'è creschì si a Cuira ha sviluppà in agen stil da dissegn ed ha gia publitgà divers cudeschs. El è in dals cartoonists ils pli profilads da la Svizra. Andrea Caprez vuless s'occupar da sia patria pli stretga en in cudesch illustrà che raquinta istorgias da l'artg alpin.

- Markus Casanova, Cuira. Stipendi liber per cuntinuar cun sia lavur vi da sias sculpturas. Il sculptur da Cuira Markus Casanova sa suttametta dapi bundant in decenni a la provocaziun da represchentar il corp uman. El è in sculptur classic en il temp da l'installaziun, in mastergnant en l'era dal computer.

- Kurt Caviezel, Turitg. Contribuziun d'ovra per cuntinuar sia lavur actuala. Il fotograf ch'è creschì si a Cuira e che lavura uss a Turitg entschaiva ina carriera professiunala. D'ina vart vul el cuntinuar la lavur fotografica actuala e da l'autra vart preparar in cudesch.

- Lucia Degonda, Turitg. Contribuziun d'ovra per il project "Berge", fotografias 100x100cm. La fotografa Lucia Degonda s'occupa dapi onns dal Grischun. Ses project il pli nov examinescha ils aspects da las cuntradas sur il cunfin da la vegetaziun en emprima lingia da l'artg alpin, e quai cun in focus spezial sin la furma e la structura.

- Menga Dolf, Cuira. Stipendi liber per cuntinuar ed approfundar sia lavur. Menga Dolf è ina da las picturas las pli impurtantas dal Grischun. Sia lavur da fin uss sa distingua tras independenza, cuntinuitad e qualitad.

- Wolfram Frank, Tusaun. Contribuziun d'ovra per cuntinuar sia lavur da scriptur, tranter auter vi dal project "Jelenas Geschichte". Wolfram Frank viva dapi l'onn 1984 en il Grischun ed è enconuschent surtut sco reschissur e fundatur da la gruppa da teater InSitu. El è er scriptur. Qua saja menziunà ses essai "Angelika, zarte Seele" ch'è cumparì l'onn 1999 en la chasa editura Calven.

- Zilla Leutenegger, Turitg. Contribuziun d'ovra per il project "Videoaufzeichnungen, Berlin". Las lavurs da video da la giuvna Grischuna Zilla Leutenegger èn savens ina confruntaziun cun sia atgna existenza. Ella ha gia sviluppà ina agen stil ed ha pudì mussar sias lavurs persvasivas en differents lieus.

- Reto Mathis, Seewis. Contribuziun d'ovra per il project "Geschichten aus dem Lehnstuhl". Il pianist, chantadur, texter e cumponist Reto Mathis è sa preschentà a la publicitad ils davos onns en emprima lingia sco "cheu" da la gruppa da musica/cabaret "Magaari". Il project "Geschichten aus dem Lehnstuhl" cumpiglia ultra da la musica cumponida da nov er texts e maletgs; el è concepì per duas persunas.

- Chasper Otto Melcher, Vada (Livorno I). Contribuziun d'ovra per il project "Übertragung der Stempeltechnik auf Leinwand". Schebain che Chasper Otto Melcher viva e lavura dapi l'onn 1991 en Italia, han el e sias ovras anc adina ina stretga relaziun cun il Grischun. L'occupaziun cun la lingua dals segns è in mument central en la lavur da Melcher.

- Ursula Palla, Turitg. Contribuziun d'ovra per "ibug" e "unit. imaginaire". L'artista da video Ursula Palla po gia mussar in pèr lavurs considerablas. Cun ils dus novs projects "ibug", ina lavur d'internet, sco er cun "unit.imaginaire", ina installaziun da video interactiva, vul ella cuntinuar sia lavur.

- Reto Senn, Trin. Contribuziun d'ovra per il project "Holzmusik". Il clarinettist e cumponist Reto Senn s'occupa dapi onns dals trais secturs: musica contemporana, musica libra e musica populara. Il project "Holzmusik" sa confrunta gist cun quests trais secturs musicals. Vegls sauts populars èn il material da partenza per arranschaments, cumposiziuns novas e models d'improvisaziun per trais clarinettas.

- Maja Vonmoos, New York. Contribuziun d'ovra per il project "Jala-2000-A Flamenco dance". Il nov project da l'artista grischuna Maja Vonmoos è l'ulteriur svilup da sias sculpturas moviblas da fin uss. Ina idea sculpturala traidimensiunala survegn ina furma. Dadens la sculptura èn zuppads projecturs da video che vegnan envidads e stizzads cun agid da sensurs. Dasper il moviment e la colur cumpara er musica electronica. La lavur è - per uschè dir - ina cuntinuaziun contemporana da las maschinas da Tinguely.

- Pascale Wiedemann, Turitg. Stipendi liber per cuntinuar sias installaziuns. L'artista da Domat Pascale Wiedemann s'occupa surtut d'installaziuns spazialas che na s'adattan per gronda part betg per la vendita. Ella è ina artista cun enconuschientschas fundadas. La qualitad da sia lavur è incontestada.

1.7 milliuns francs per il program d'impuls sin il sectur da las plazzas d'emprendissadi

En connex cun il conclus federal davart las plazzas d'emprendissadi 2 stattan a disposiziun al Grischun durant ils proxims quatter onns 1.2 milliuns francs daners federals per mesiras pertutgant la furmaziun professiunala. La stad 1999 avevan las chombras federalas permess in nov pachet d'impuls d'ina dimensiun da 100 milliuns francs, per mitigiar ils problems structurals sin il martgà da las plazzas d'emprendissadi, per cuntinuar projects innovativs e per surmuntar la fasa fin a l'entrada en vigur da la nova lescha davart la furmaziun professiunala. Il chantun vul sa participar a las mesiras pertutgant la furmaziun professiunala cun 500'000 francs. En il rom dal preventiv 2001 vegni proponì al cussegl grond in credit impegnativ correspundent. Il credit total (confederaziun e chantun ensemen) per ils onns 2000 fin 2004 vegniss a muntar uschia sin 1.7 milliuns francs. Per realisar las mesiras previsas èn vegnidas fixadas las suandantas prioritads:

- Crear novas plazzas d'emprendissadi per las professiuns da prestaziuns da servetsch e da hitech.

- Realisar scolas da qualificaziun professiunala per il sectur da prestaziuns da servetsch e da hitech.

- Professiunalisar l'infurmaziun professiunala e la lavur da publicitad.

- Cuntinuar projects da tscherna da professiun.

- Mesiras specificas per scolaras e scolars pli debels.

- Garantir e rinforzar la qualitad da la scolaziun en scola ed en il manaschi.

- Egualitad en la furmaziun professiunala.

- Empruar pussaivladads da scolaziun tras ils meds auxiliars da las novas tecnologias.

Consultaziuns envers la confederaziun

En sia posiziun envers l'uffizi federal d'energia pertutgant il plan sectorial lingias da transmissiun (PSL) suttastritga la regenza la gronda muntada da quel per il chantun Grischun. Da princip beneventa ella il PSL. L'intent dal PSL è quel da giuditgar or da vista surordinada la construcziun sco rait da las lingias da transmissiun e da render transparent quest giudicament. Plinavant vul el simplifitgar la procedura cun distgargiar la procedura d'approvaziun dal plan e l'examinaziun ecologica (EE) per las construcziuns da las lingias da transmissiun da las ovras electricas. La regenza accentuescha ch'ina eventuala amplificaziun da la forza idraulica na dastga betg vegnir restrenschida. A la regenza para la nova procedura raschunaivla, sch'ella permetta da cuntanscher simplificaziuns efficazias.

Envers cusseglier federal Pascal Couchepin beneventa la regenza la nova ordinaziun federala davart la protecziun da la vegetaziun forestala. Fin uss eran regladas las disposiziuns federalas davart las mesiras cunter l'import e la derasaziun da parasits spezialmain privlus en plirs decrets. La resumaziun da las disposiziuns respectivas en ina ordinaziun facilitescha l'execuziun a las persunas pertutgadas.

Da las regiuns e vischnancas

La constituziun cirquitala dal circul da Claustra vegn approvada sco er la constituziun communala da Samignun.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan dads libers credits d'in import total da var 6.2 milliuns francs (preservaziun da crudada da crappa a Ponte Scalascia sin la via dal pass dal Bernina, lavurs da cuvrida tranter il tunnel dal San Bernardino e la fundaria da Sur (Valragn), il mantegniment architectonic general da las construcziuns artifizialas ed il mantegniment da manaschi general da las vias).

Persunal

- Heinz Bühler-Jost, naschì 1962, da ed a Domat, daventa controller da finanzas tar il departament da sanitad. El cumenza sia plazza l'entschatta da settember 2000.

- Peter Düggeli, naschì 1970, da Schwarzenberg LU, domicilià a Cuira, daventa substitut dal schef da l'uffizi da sport. El cumenza sia plazza mez avust 2000.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 08.06.2000