Nov attest obligatoric per pestgadras e per pestgaders davart las enconuschientschas da la materia

A partir da l'onn proxim dastgan mo pli persunas che han in attest obligatoric davart las enconuschientschas da la materia retrair en il Grischun ina patenta da pestga per in onn u per in mais. La regenza grischuna ha mess en vigur l'adattaziun correspundenta da l'ordinaziun chantunala da pestga per il 1. da schaner 2009.

Tgi che vul acquistar a partir dal 1. da schaner 2009 in'autorisaziun per pigliar peschs u giombers, sto cumprovar ch'ella u ch'el haja enconuschientschas suffizientas davart ils peschs e davart ils giombers sco er davart ina pestga che correspunda a la protecziun dals animals. Per quest intent vegn introducì in attest obligatoric davart las enconuschientschas da la materia. Pestgadras e pestgaders futurs pon acquistar quest attest en il rom d'in curs per pestgadras e per pestgaders giuvens e novs u a chaschun d'in curs certifitgà da la confederaziun. La raschun per questa novaziun è la revisiun da l'ordinaziun federala davart la pestga che pretenda in tal attest en l'entira Svizra.

Il chantun Grischun ha introducì gia l'onn 2002 in'obligaziun da scolaziun per pestgadras e per pestgaders giuvens e novs. Pestgadras e pestgaders che han gia fatg in tal curs han pia il dretg da retrair l'attest davart las enconuschientschas da la materia senza stuair far in'ulteriura scolaziun. Per pestgadras e per pestgaders che han acquistà lur patenta da pestga avant l'onn 2002 vala ina regulaziun transitorica. Sin basa da lur pratica da pestga han er ellas ed els il dretg da retrair in tal attest. La premissa è dentant ch'ellas e ch'els hajan retratg almain ina giada ina patenta d'in onn u d'in mais durant ils onns 2004 fin 2008. Tgi che retira ina patenta da pestga per ina durada da main ch'in mais na sto betg preschentar in attest davart las enconuschientschas da la materia. A talas persunas dattan ils posts ch'emettan las patentas dentant infurmaziuns en scrit davart ina pestga che correspunda a la protecziun dals animals.

Da vischnancas e da regiuns

- Panaduz: Per il project "protecziun cunter lavinas e cunter crudada da crappa en la chavorgia da Versomi" conceda la regenza ina contribuziun da maximalmain 735'000 francs.

- Calanca: Per la fusiun planisada da las vischnancas d'Arvigo, da Braggio, da Buseno, da Castaneda, da Cauco, da Rossa, da Sta. Maria i.C. e da Selma garantescha la regenza ina contribuziun da promoziun da 6'050'000 francs or dal fond da gulivaziun da finanzas. La garanzia vala cun la resalva che las vischnancas e ch'il cussegl grond concludian definitivamain la fusiun fin il pli tard la fin da l'onn 2009.

- Claustra-Serneus: Per il project "Tal" - in project d'in rempar per retegnair bovas e lavinas - garantescha la regenza ina contribuziun da maximalmain 138'000 francs.

- Luzein: La revisiun totala da la planisaziun locala da la vischnanca da Luzein dals 16 da zercladur 2006 vegn approvada.

- Mesauc: Als custs supplementars per il chanal da colliaziun Pian San Giacomo - Mesauc vegn garantida ina contribuziun da maximalmain 122'040 francs.

- Rueun: La constituziun dal circul da Rueun dal 1. da zercladur 2008 vegn approvada.

- S. Martin: A la vischnanca da S. Martin vegn garantida ina contribuziun da 100'710 francs als custs per renovar e per engrondir il stabiliment dal provediment d'aua.

- Trimmis: Il project da dustanza "Chlei Rüfi" da la vischnanca da Trimmis vegn approvà e sustegnì cun ina contribuziun da maximalmain 161'000 francs.

- Tschappina: La revisiun parziala da la planisaziun locala da la vischnanca da Tschappina dals 20 da zercladur 2007 vegn approvada.

- Val S. Pieder: Per la renovaziun da la serenera approvescha la regenza ina contribuziun da var 148'000 francs.

- Vella: La revisiun parziala da la planisaziun locala da la vischnanca da Vella dals 28 da favrer 2008 vegn approvada cun intginas resalvas.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Tgira da monuments: Il chantun sa participescha cun maximalmain 103'000 francs al mantegniment da la ruina dal chastè Tschanüff a Ramosch. La restauraziun da la nav da la claustra Son Jon a Müstair vegn sustegnida cun maximalmain 182'000 francs. Per la renovaziun d'ina abitaziun en il chastè Bothmar a Malans approvescha la regenza ina contribuziun da maximalmain 54'000 francs.

- Institut per la perscrutaziun da la cultura grischuna: Per il project "digitalisaziun dals archivs da Radio e televisiun rumantscha (RTR)" vegn pajada ina contribuziun da totalmain 200'000 francs durant ils onns 2008 fin 2012. Per il project "ediziun da cumponistas e da cumponists grischuns" survegnan la scola auta da pedagogia dal Grischun e l'institut per la perscrutaziun da la cultura grischuna ina contribuziun chantunala unica da 31'575 francs.

- Meds finanzials da la lottaria naziunala: La 8avla biennala svizra dal teater d'amaturas e d'amaturs ha lieu dals 3 fin ils 5 d'october 2008 a Vulpera e vegn sustegnida cun ina garanzia da deficit da maximalmain 7'000 francs.

- Open airs: Ils open airs da Trun, da Valragn, da Bellaluna, da Stussavgia, da la Val Lumnezia, da Chapella e da Malans vegnan sustegnids cun garanzias da deficit da tut en tut maximalmain 39'000 francs.

Projects da vias

La regenza ha approvà totalmain 1'586'000 francs per construir e per sanar ils suandants trajects da vias:

- via naziunala A13: lavurs d'impressari, guaud da Cassana - access da Nufenen

- via sursilvana: lavurs da cuvrida, Trun - Rabius

- via dal Partenz: lavurs d'impressari e da cuvrida, via da Tälfsch

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 26.06.2008