Novas regiuns d'urari davent dal zercladur 2001

La regenza mida las disposiziuns executivas tar la lescha davart il traffic public en il chantun Grischun. 1994 era il chantun vegnì repartì en nov regiuns d'urari. A partir dal zercladur 2001 vegnan quellas ad esser diesch. Per las repartiziuns èn decisivs plirs criteris. Da resguardar èn surtut las dumondas principalas sin il sectur da la circulaziun regiunala da persunas, la structura da las lingias dal traffic public sco era la creaziun da structuras concentradas ed efficazias. Suenter ina examinaziun cumplessiva vegnan las regiuns d'urari repartidas da nov sco suonda:

1. citad da Cuira (nord), circuls Tschintg Vitgs e Maiavilla

2. Partenz e circul da Tavau

3. Scanvetg

4. citad da Cuira (sid), circul da Razén, vischnancas da Favugn e Trimmis

5. Mantogna-Tumleastga e Valragn

6. Mesauc e Calanca

7. Grischun central

8. Surselva

9. Engiadina, Val Müstair, Bergiaglia

10. Puschlav e Brusio

Las novaziuns en detagl: En l'intschess da l'aglomeraziun da Cuira vegnan cunfinadas da nov las regiuns d'urari actualas 1 (Cuira, Domat, Favugn, Tumein, Haldenstein, Trimmis e Says) e 3 (Signuradi ed ulteriuras vischnancas dal circul Tschintg Vitgs; cump. novas regiuns 1 e 4). La regiun actuala 6 (Mantogna-Tumleastga, Valragn e Grischun central) vegn sutdividida en duas regiuns (cump. novas regiuns 5 e 7). Panaduz e Razén vegnan repartids da nov a la regiun 4. Perquai che, davent da l'onn 2002, la midada d'urari n'è betg pli la fin da matg, mabain pir la mitad da december, na succeda la messa en vigur da las novas disposiziuns, sin fundament dals dretgs transitoris, betg sco previs en il sboz da consultaziun per l'entschatta 2001, mabain pir sin il 1. da zercladur 2001.

Promover e mantegnair la lingua e cultura rumantscha e taliana

La regenza suttametta al departament federal da l'intern il program ed il preventiv 2001 per promover e mantegnair la lingua e cultura rumantscha e taliana en il chantun Grischun. Ils custs totals previs èn 7.583 milliuns francs (confederaziun 63 pertschient, chantun 37 pertschient). I vegnan dumandadas contribuziuns federalas en l'autezza da 4.75 milliuns francs. Ils daners duain vegnir impundids per:

- mesiras chantunalas sco il servetsch da translaziuns, l'ediziun dal cudesch da dretg grischun en las trais linguas chantunalas, l'applicaziun dal rumantsch grischun en votaziuns, la scolaziun da persunas d'instrucziun, l'introducziun da la segunda lingua en la scola primara, il nov concept da linguas per il stgalim superiur e.u.v.,

- sustegnair mesiras da terzas persunas sco projects da scola, mesiras regiunalas, translaziuns da cudeschs e meds d'instrucziun e.u.v.,

- contribuziuns a projects scientifics,

- contribuziuns ad organisaziuns ed instituziuns (p.ex. Lia rumantscha e Pro Grigioni Italiano),

- promover l'activitad editoriala, e

- promover la pressa rumantscha.

La contribuziun d'investiziun a la Viafier Furca-Alpsu (VFA) vegn approvada

L'uffizi federal da traffic ha suttamess als chantuns Valais, Uri e Grischun in sboz per la 14avla cunvegna davart l'agid d'investiziuns a la VFA en l'import da 13.9 milliuns francs. Cun la resalva ch'er ils ulteriurs partenaris contractuals suttascrivian il contract, l'approva la regenza. Ils meds vegnan duvrads per sanar la sortida vest a Brig che vegn gia construida. La contribuziun da la confederaziun e dals chantuns munta a 7.35 milliuns francs. 4.41 pertschient u var 320'000 francs van sin donn e cust dal Grischun.

Contribuziuns culturalas

Als suandants projects culturals vegnan empermessas contribuziuns d'in import total da 213'000 francs:

- incarica a la societad per la perscrutaziun da la cultura grischuna d'elavurar istoricamain il tema "construcziun d'ovras electricas ed electrificaziun en il Grischun",

- novas unifurmas da la societad da musica S-chanf, ed

- ediziun da l'Almanacco Mesolcina-Calanca 2001.

Consultaziuns a la confederaziun

Sut noziuns sco teleadministraziun, stadi electronic, Electronic Government (e-government), elecziuns e votaziuns electronicas (e-voting) e spurtegl virtual (Guichet virtuel) vegnan discutadas novas pussaivladads da contact electronic cun autoritads e novas furmas da participaziun politica electronica. Enstagl da stuair entschaiver per part lungs viadis tras biros e spurtegls vulan las burgaisas ed ils burgais trair a niz pli e pli la lavur administrativa electronica (via internet). La confederaziun vul sviluppar differentas activitads sin quest sectur. La regenza approva il project da la confederaziun da concepir in spurtegl virtual. Cun quel vulan ins cuntanscher in vast diever da las novas tecnologias d'infurmaziun e communicaziun (NTIC) tras la publicitad politica. Ils proxims dus onns vul ins far emprimas experientschas cun in spurtegl virtual central da las autoritads. Per quest intent è previsa ina collavuraziun tranter la confederaziun e singuls chantuns. Il chantun Grischun ha grond interess d'ina collavuraziun activa.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 16.11.2000