Occurrenzas grondas sco il WEF: garantir meglier la basa legala da la lavur da la polizia chantunala

La regenza preschenta la missiva ed il sboz per ina revisiun parziala da l'ordinaziun davart la polizia chantunala al cussegl grond. Las cumpetenzas da la polizia per l'urden e la segirezza vegnan definidas pli cler en connex cun occurrenzas grondas (p. ex. WEF).

Sch'ina permissiun per ina demonstraziun paschaivla duai vegnir concedida sco contribuziun davart la desescalaziun per il WEF 2002, èsi da procurar per ils instruments ils pli necessaris ed urgents per pudair controllar ina tala manifestaziun. Cun il project da revisiun na duain dentant betg vegnir pussibilitadas ulteriuras restricziuns dals dretgs fundamentals. Anzi, i sa tracta da metter en ina furma democratica legitimada las mesiras da segirezza ch'èn necessarias per garantir ils dretgs fundamentals. Questas mesiras pon esser accumpagnadas da restricziuns, per exempel da la libertad da reuniun e da sa mover sco er da la garanzia da la proprietad.

I tutga tar ils princips fundamentals da noss stadi da garantir ch'ils dretgs fundamentals vegnian respectads. Quai vala natiralmain er per occurrenzas grondas sco il WEF. La segirezza na sa lascha dentant betg realisar senza restrenscher ils dretgs fundamentals, er quels da circuls da la populaziun nunparticipads. Per ils organs da segirtad munta quai da ponderar cuntinuadamain ils interess. Dumondas da la proporziunalitad e da l'interess public da restricziuns dals dretgs fundamentals èn er en l'avegnir d'examinar en mintga cas spezial. En il futur vegnan ellas segiramain a procurar per materia da discussiun.

Il chantun Grischun sa preschenta al "annual meeting" dal WEF sco ospitant ed è uschia responsabel per la segirezza dals giasts, dals participants e da la populaziun indigena. Igl è ultra da quai si'obligaziun da proteger ils dretgs da tuts confurm a la constituziun. Las reglas da gieu democraticas ston dentant vegnir respectadas e per part vegnir fatgas valair da la polizia.

La disposiziun previsa (artitgel 8a da l'ordinaziun) duai dar a la polizia la pussaivladad che sa referescha a l'eveniment u a l'occurrenza da pudair decretar ed en cas da basegn realisar mesiras necessarias da la polizia d'urden e da segirezza. Da questas fan part mesiras d'allontanament, endrizzar zonas da bloccada e restricziuns localas ch'èn necessarias en vista ad occurrenzas grondas. Ulteriurs secturs d'applicaziun imaginabels da la polizia da segirezza resultan en cas da fenomens natirals, accidents, acts chastiabels u tar incumbensas concretas da la regenza, sco per exempel garantir la segirezza durant ils campiunadis mundials da skis en l'Engiadina.

Novaziuns da las stimaziuns

Dapi l'entschatta 2000 è en vigur la nova ordinaziun dal cussegl grond davart las stimaziuns uffi-zialas (ordinaziun davart las stimaziuns uffizialas SchVO). Las valurs da stimaziun s'orienteschan dapi lura consequentamain a la fiera e las taxas da stimaziun èn vegnidas dauzadas sin in nivel che cuvra ils custs. Uss ston las disposiziuns executivas dal cussegl guvernativ ed il reglament da stimaziun vegnir adattads correspundentamain. Da princip sa tracti latiers dal suandant:

- Las valurs commerzialas e da rendita d'ovras electricas, da conducts d'ieli, da telefericas, da runals e da sumegliants manaschis na vegnan betg pli calculadas entras l'administraziun da taglia chantunala, mabain entras l'uffizi da stimaziun dal Grischun.

- Differentas disposiziuns e noziuns èn d'adattar a las cundiziuns actualas ed a las enconuschien-

tschas dad oz.

- Las cumissiuns da stimaziun vegnan per part restructuradas per correspunder il meglier pussaivel a las cundiziuns midadas.

Ils decrets revedids vegnan publitgads mez december en il Fegl uffizial chantunal ed entran en vigur l'entschatta dal 2002.

L'interpresa dal stadi CSM vegn a cuntanscher ina bilantscha positiva

Dapi bunamain quatter onns emprova la centrala chantunala per stampats e material (CSM) da sbassar ils custs totals per material da biro e products stampads da l'administraziun e da cuntanscher in gudogn intern dal manaschi. In rapport respectiv dat bunas notas a la CSM, las emprimas finamiras èn cuntanschidas: la CSM vegn quest onn a cuntanscher ina bilantscha positiva.

Durant decennis era la CSM per uschè da dir in manaschi da monopol dal stadi. La CSM era il sulet furnitur da material da biro e da products stampads per tut ils biros da l'administraziun chantunala. 1997 ha la regenza fixà en il rom d'in'ordinaziun ch'il provediment cun material da biro en l'administraziun chantunala saja d'organisar da nov. Las cundiziuns sa clamavan uschia: ils custs totals per material da biro duain vegnir sbassads, la CSM, sut la direcziun d'in quint integral dals custs, duai cuntanscher in gudogn ed ils retschaviders duessan avair la pussaivladad da cumprar products purschids a moda pli favuraivla sin il martgà liber. Durant ina fasa d'emprova da quatter onns (1998 fin 2001) èn las innovaziuns vegnidas realisadas.

D'in rapport da la chanzlia chantunala, a la quala la CSM è affiliada, resorta che la reorganisaziun da la CSM haja mussà in success durant la fasa d'emprova da quatter onns. Ins ha pudì cuntanscher respargns considerabels en il sectur dal persunal ed en la domena speziala. La purschida è vegnida reducida e limitada a 1'000 artitgels, la surfatscha da locaziun da la CSM è vegnì reducì da 1'500 sin 980 meters quadrat. Durant la fasa d'emprova han ins diminuì trais da primarmain 7.5 plazzas (reducziun dals custs da persunal per var 39 pertschient). Questa considerabla reducziun da plazzas è be stada pussaivla perquai ch'il diever da la EED è vegnì rinforzà fermamain, perquai ch'i n'è vegnì pratitgà nagin perfecziunissem pli tar las scrittiras stampadas e perquai che las spediziuns grondas èn consequentamain vegnidas demagasinadas a la ARGO (Fundaziun center grischun per luvratoris e dimoras d'impedids). Ils custs dal material da biro han ins pudì sbassar per bun dus pertschient, cumbain che la finamira a media vista munta a diesch pertschient. La segunda finamira, quella da cuntanscher in gudogn da manaschi, dastgass vegnir cuntanschida en l'onn da gestiun current.

La moda da lavurar da la CSM è sa midada decisivamain durant la fasa d'emprova cun s'orientar uss al martgà. Sco manaschi innovativ è la CSM buna da porscher products pli favuraivels grazia ad in grond volumen da vendita. Sin basa da l'ordinaziun davart la CSM èn uffizis chantunals obligads da dumandar in'offerta da la CSM sch'els vulan acquistar material da biro. Sch'ils products e las prestaziuns giavischads na vegnan betg purschids u na vegnan betg purschids per il pretsch il pli favuraivel, pon els vegnir cumprads al martgà liber. I sa mussa che la fidaivladad dals uffizis chantunals envers la CSM è fitg gronda. Las cumpras tar auters furniturs muntan ad ina dimensiun da paucs pertschients.

Cun la CSM dispona il chantun oz d'in center da cumpra e da cussegliaziun per material da biro cumpetent cun in'organisaziun concisa che porta bunas prestaziuns per pretschs favuraivels.

Consultaziuns a la confederaziun

La regenza grischuna s'exprima cunter la revisiun parziala da la lescha federala davart ils dretgs politics e l'ordinaziun respectiva. Ella è da l'avis ch'i n'existia betg in vair basegn d'agir, ni en il senn objectiv, giuridic e politic ni temporal. Tenor la confederaziun è la raschun principala da la revisiun previsa quella ch'il basegn da purschidas electronicas dal maun public daventia pli grond er en il sectur dals dretgs politics. Cun raschun vegn fatg attent che l'introducziun extendida dad e-voting (vuschar ed eleger via internet) dovra in svilup ed in tractament da plirs onns perquai ch'ella vegn ad influenzar la vita politica da fund ensi e po metter en dumonda las structuras ch'èn creschidas a moda federalistica. Igl è gist d'accelerar il svilup da schliaziuns tecnicas en quest sectur. Als ulteriurs basegns da purschidas electronicas (material da votar e material electoral, glistas da suttascripziuns per referendums ed iniziativas dal pievel) pon ins correspunder senz'auter gia oz, er senza reglamentaziuns legalas extraordinarias.

L'ordinaziun davart las reglas dal traffic sin via e l'ordinaziun davart las pretaisas tecnicas da vehichels sin via duain vegnir midadas en reguard a las novas furmas da mobilitad. Manegiads èn cun quai cunzunt las aissas-rulettas (ils skates), ils kickboards e sumegliantas. Ils novs utilisaders da la via duain da princip vegnir mess a pèr a las pedunas ed als peduns. La regenza renconuscha bain il basegn da regulaziun, constatescha dentant che la segirezza dal traffic na vegn strusch meglierada entras las novaziuns previsas. Dal rest pari problematic da metter a pèr ils utilisaders da la via che fan diever d'urdains che sumeglian a vehichels cun ils peduns.

La revisiun parziala da la lescha davart las scolas politecnicas federalas vegn sustegnida. La regenza beneventa la fixaziun legala da la direcziun cun mandat da prestaziun e preventiv global, la concepziun da las cumpetenzas e da l'autonomia dal sectur da la SPF sco er la coordinaziun interna ed externa da la SPF entaifer las scolas autas svizras. Sco chantun da scol'auta professiunala metta la regenza paisa sin quai che l'admissiun generala da persunas cun in diplom da Bachelor d'ina scol'auta professiunala sco students en l'emprim semester d'ina SPF vegnia reglada en la lescha. I duai cumpeter a la direcziun da la scola da pudair admetter absolvents da scolas autas professiunalas en in semester pli avanzà.

Da las vischnancas

Il project integral forestal da Vaz sut vegn approvà. El vegn calculà cun 2.3 milliuns francs ed è fixà per tschintg onns. El duai promover guauds stabils, natirals cun spezias da plantas confurmas al lieu per ademplir persistentamain tut las funcziuns dal guaud pretendidas, cunzunt la funcziun da protecziun. L'avertura dal guaud duai vegnir mantegnida e cumplettada, ils paralavinas existents duain vegnir mantegnids.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 27.09.2001