Messadi pertuccont il relasch dalla lescha da persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion

Preziau signur president dil parlament

Stimadas parlamentarias, stimai parlamentaris

Las cundiziuns d'engaschament dil persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion sedrezzan sebasond sin art. 50 al. 1 dalla constituziun dalla vischnaunca Ilanz/Glion (Constituziun communala; LIG 11.1) tenor la legislaziun cantunala da persunal. Resalvadas restan las disposiziuns dalla lescha da scola cantunala e dall'ordinaziun cantunala davart la salarisaziun dallas persunas d'instrucziun. Quellas cundiziuns d'engaschament valan aschigitg che la vischnaunca relai neginas disposiziuns divergentas. Per che la vischnaunca Ilanz/Glion sappi porscher era igl avegnir plazzas attractivas e per che singuls detagls sappien vegnir adattai sin mesira als basegns da nossa vischnaunca ei in'atgna lescha da persunal vegnida elaborada. El decuors ha la consultaziun tier il persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion giu liug e la lescha da persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion (Lescha da persunal; LPers; LIG 21.1) ei avon maun per la deliberaziun.

Situaziun da partenza

Dapi igl 1. da schaner 2025 ei la nova lescha davart la relaziun da lavur dallas collaboraturas e dils collaboraturs dil cantun Grischun (Lescha da persunal; LP; DG 170.400) en vigur. Igl avegnir vul la vischnanca Ilanz/Glion reglar las cumpetenzas e las divergenzas en cumparegliaziun cun la legislaziun cantunala da persunal en ina lescha da persunal communala. Il sboz present dalla lescha ei vegnius elaboraus cun consultar igl advocat e notar Reto T. Annen dalla canzlia Kornplatz. La vischnanca Ilanz/Glion occupescha – sco la vischnanca cun la pli gronda populaziun e surfatscha dalla Surselva – ver 160 collaboraturas e collaboraturs (ver 80 collaboraturas e collaboraturs dall'administraziun ed 80 collaboraturas e collaboraturs dalla scola). En cumplettaziun dalla legislaziun cantunala da persunal han biaras vischnancas grondas dil cantun Grischun in'atgna legislaziun da persunal, tgei che dat ad ellas ina certa libertad da decider en caussas dil dretg da persunal. La nova lescha da persunal dalla vischnanca Ilanz/Glion vegn a reglar – en cumplettaziun dalla legislaziun cantunala – la relaziun da survetsch e la salarisaziun dil persunal dalla vischnanca politica. L'entrada en vigur ei planisada igl 1. da schaner 2026.

Sebasond sin la nova lescha da persunal vegn il reglament vertent davart il temps da lavur dalla vischnanca Ilanz/Glion transferius en in'ordinaziun davart il temps da lavur. Cun il transferiment ein vegnidas fatgas singulas adattaziuns da dretg ch'ein medemamein vegnidas examinadas da Reto T. Annen dalla canzlia Kornplatz. La versiun presenta dall'ordinaziun davart il temps da lavur vegn presentada al parlament communal Ilanz/Glion per prender enconuschientscha. L'ordinaziun davart il temps da lavur vegn messa en vigur dalla suprastonza communala. Gliez ei medemamein planisau per igl 1. da schaner 2026. L'ordinaziun davart il temps da lavur dalla vischnanca Ilanz/Glion (Ordinaziun davart il temps da lavur; Otl; LIG 21.12) ei era suttamessa alla lescha cantunala da scola. En quella vegn il temps da lavur dallas persunas d'instrucziun reglaus sur il diember da lecziuns ed ultra da quei fixau tgei lavurs che quei pensum cumpeglia. Ina menziun punctuala dall'excepziun per las persunas d'instrucziun vegn buca recumandada. Schiglioc stuess quei vegnir fatg tier mintga singula disposiziun.

Sebasond sin ils sclariments giuridics eis ei actualmein buca necessari che la suprastonza communala relai in'ordinaziun davart il persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion.

Sebasond sin art. 35 al. 1 lit. a. dalla constituziun dalla vischnaunca Ilanz/Glion (Constituziun communala; LIG 11.1) ei il parlament communal responsabels per il relasch da leschas. Tenor art. 32 al. 1 lit. a. dalla constituziun communala resta il referendum facultativ resalvaus.

Consultaziun

Ils 26 da mars 2025 ha in'occurrenza d'informaziun per il persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion giu liug. A quell'occurrenza ein las collaboraturas ed ils collaboraturs dall'administraziun communala incl. ils menaschis communals sco era las persunas d'instrucziun dalla scola Ilanz/Glion separticipai. Suenter l'occurrenza d'informaziun eis ei stau pusseivel d'inoltrar resuns a scret entochen ils 2 da matg 2025 per scaffir ina legislaziun da persunal per la vischnanca Ilanz/Glion. Totalmain ein 11 posiziuns entradas. Duas dallas posiziuns ein vegnidas suttascrettas pliras gadas sco posiziuns collectivas. Tut las posiziuns ein vegnidas tractadas dalla suprastanza communala.

Las posiziuns han principalmein pertuccau la regulaziun davart la cumpensaziun dalla carischia en art. 9. Per l'ina ei il text dalla disposiziun vegnius menziunas. La formulaziun ch'ei seigi pusseivel «en temps d'ina situaziun economicamein fleivla e da finanzas communalas malsegiras» da divergir dalla cumpensaziun cumpletta dalla carischia (art. 9 al. 1), ei vegnida criticada ed ins ha pretendiu ina concretisaziun da quella passascha. Plinavon eis ei vegniu criticau che la suprastonza communala Ilanz/Glion ha da fixar la carischia. Tier quei punct ei vegniu fatg attent ad in eventual tractament inegual denter ils collaboraturs dalla vischnaunca ed en special las persunas d'instrucziun ch'ein suttamessas alla lescha cantunala da scola (art. 1 al. 2) ed aschia era alla cumpensaziun dalla carischia cantunala. Ulteriurs puncts da critica han pertuccau la regulaziun davart uffecis accessoris publics e las occupaziuns accessorias en art. 16 sco era da principi il temps per l'inoltraziun dalla lescha da persunal duront la revisiun dalla constituziun ch'ei aunc aviarta.

Entras la cooperaziun duei il sboz dalla lescha haver ina basa vasta ed anflar il consentiment dil persunal actual dalla vischnaunca Ilanz/Glion. Tut ils contracts da lavur che renvieschan denter auter alla lescha davart la relaziun da lavur dallas collaboraturas e dils collaboraturs dil cantun Grischun (lescha da persunal; LP; DG 170.400) ston vegnir adattai. Quell'adattaziun duei vegnir fatga, sche pusseivel, senza visadas da midada.

Disposiziuns legalas en survesta

Art. 1

Ell'introducziun vegn il camp d'applicaziun fixaus. Resalvadas restan las disposiziuns ella constituziun dalla vischnaunca Ilanz/Glion (Constituziun communala; LIG 11.1) ed ella lescha cantunala da scola.

Art. 2

Da principi vala subsidiarmein vinavon la lescha davart la relaziun da lavur dallas collaboraturas e dils collaboraturs dil cantun Grischun (Lescha da persunal; LP; DG 170.400). Las suandontas disposiziuns legalas vegnan buc applicadas tier la vischnaunca Ilanz/Glion:

Premia da prestaziun e premia spontana (art. 24 LP GR):

Sustegn per la tgira d'affons entras tiarzas persunas (art. 28a LP GR):

Supplements da famiglia per luvreras e luvrers ell'agricultura (art. 30 LP GR):

Fond d'assistenza per il persunal (art. 31 LP GR):

Supplements per incumbensas e per obligaziuns specialas (art. 32 LP GR):

Indemnisaziun da partenza (art. 40 LP GR):

Post d'annunzia (art. 47a PG GR):

Cumissiun da persunal (art. 61 e 62 LP GR):

Dretgs ed obligaziuns da collaboraturas e collaboraturs en uffecis accessoris (art. 69 e 70 LP GR):

Art. 3

Lu publicaziun da plazzas vegn reglada exclusivamein per la vischnaunca Ilanz/Glion. En special san era midadas internas dalla plazza sco era igl engaschament d'emprendists vegnir concludidas senza publicaziuns externas resp. publicas.

Art. 4

La vischnaunca Ilanz/Glion ei ina patruna da dretg public.

Art. 5

Ils termins da visada ein vegni fixai senza graduar tenor la vegliadetgna da survetsch. Cuntrari prevesa il cantun Grischun naven dil dieschavel onn da survetsch in temps da visada da quater meins.

Art. 6

Il liug da lavur ha il temps passau adina puspei caschunau discussiuns davart l'indemnisaziun da spesas. El sboz present dalla lescha vegn il territori communal dad Ilanz/Glion fixaus sco liug da lavur.

Art. 7

Cun in pensiunament anticipau san respargns da cuosts vegnir fatgs. Ina cuntinuaziun suenter il pensiunament ordinari ei era vinavon pusseivla. Davart quei duei la suprastonza communala denton decider cunquei che quei ei la finala era ina decisiun politica. Cun adattar la relaziun da lavur duei era vegnir reglau da niev las cundiziuns d'engaschament cun la cuntinuaziun dall'activitad.

Art. 8 ed art. 9

La graduaziun vegn fatga dall'instanza cumpetenta tenor art. 17 dil sboz present dalla lescha. Ei vegn sulettamein proponiu in spustament dalla cumpetenza en quei senn che buca la regenza dil cantun Grischun, mobein la suprastonza communala Ilanz/Glion fixescha la cumpensaziun dalla carischia. Tier il cantun sto la proposta/decisiun dalla regenza vegnir approbada dil cussegl grond duront la debatta da preventiv. Semegliontamein sto la proposta/decisiun dalla suprastonza communala vegnir approbada dil parlament communal el rom dalla deliberaziun dil preventiv. La cumpetenza da decider en questa damonda sto esser tier la vischnaunca, per ch'ella sappi decider a moda autonoma. Senza basegns vegn la vischnaunca buc a sviar dalla proposta cantunala.

Art. 10 ed art. 11

Il pagament cuntinuau vegn adattaus muort las prestaziuns d'assicuranza existentas. En connex cun il pagament dil salari duront malsogna prevesa il cantun Grischun suenter il dudischavel meins dalla inhablilitad da lavur buc ina reducziun stringenta sin 90 pertschien. Tuttina succeda il pagament cuntinuau duront accident senza reducziun sin 90 pertschien suenter il dudischavel meins dall'inhabilitat da lavur.

Art. 12

La vischnaunca Ilanz/Glion ei actualmein colligiada cun duas cassas da pensiun. Las persunas d'instrucziun tier la cassa da pensiun dil Grischun ed ils ulteriurs collaboraturs tier la fundaziun «Integral Stiftung».

Art. 13

Sco menziunau introductivamein vegn il reglament existent davart il temps da lavur surluvraus e transferius en in'ordinaziun davart il temps da lavur. Il sboz present dall'ordinaziun vegn presentaus al parlament communal per enconuschientscha.

Art. 14

Il dretg da vacanzas annual sedrezza tenor la legislaziun cantunala da persunal. Igl acquist da gis supplementars da vacanzas buca pagadas vegn limitaus a tschun ni diesch gis, auter che tier il cantun Grischun. La reducziun dalla paga vegn fatga corrispundentamein al diember dils gis da vacanzas. In diember divergent da gis da da vacanzas sa buca vegnir fixaus.

Il menaschi da scola lai buca tier da retrer ulteriurs gis da vacanzas buca pagai. Las vacanzas da persunas d'instrucziun vegnan determinadas sco tochen dacheu ella lescha da scola (cumpareglia era resalva en art. 1 al. 2 LPers). Ina menziun explicita che las persunas d'instrucziun ein sclaussas da quei vegn buca recumandau. Schiglioc stuessen la lescha cumpletta da persunal e l'ordinaziun davart il temps da lavur vegnir cumplettadas tier mintga singula disposiziun cun la resalva per buca svegliar l'impressiun che dapertut, nua che l'excepziun vegn buca menziunada explicitamein, la disposiziun dueigi haver effect malgrad la precedenza dalla lescha da scola.

En connex cun la pusseivladad da retrer gis da vacanzas supplementars buca pagai vegn ultra da quei fatg attents che quels gis san buca vegnir acquistai sche motivs dil menaschi sco per exempel il menaschi da scola plaidan encunter quei.

Art. 15

Congedis cuorts pagai vegnan concedi per eveniments sco paternitad, adopziuns, tgira da confamigliars, mortoris, bardigliadas ni caussas semegliontas. Ina enumeraziun definitiva ei d'anflar ella legislaziun cantunala.

Art. 16

L'execuziun d'uffecis accessoris publics e d'occupaziuns accessorias duei ussa vegnir reglada claramein. Impurtont ei cunzun l'annunzia ad uras all'instanza d'engaschament tenor art. 17 dil sboz dalla lescha presenta. Aschia san ins prender influenza ad uras.

Art. 17

Las noziuns dalla legislaziun cantunala da persunal divergeschan dallas instanzas d'engaschament dalla vischnaunca Ilanz/Glion. Perquei vegnan las cumpetenzas regladas.

Art. 18

La suprastonza communala Ilanz/Glion sa relaschar in'ordinaziun da persunal en cass da basegns. Tenor ils sclariments giuridics ei quei il mument buca necessari. Plinavon vegn fixau che la suprastonza ha cunzun las cumpetenzas che vegnan attribuidas alla regenza ella legislaziun cantunala da persunal.

Art. 19

La procedura en cass da dispetas dil dretg da persunal vegn fixada.

Art. 20 ed art. 21

La lescha da persunal presenta vegn era applicada per engaschaments eventuals entochen l'entrada en vigur (per exempel engaschaments il december 2024). Plinavon vegn l'entrada en vigur reglada.

Proposta

Sin fundament dallas explicaziuns precedentas fa la suprastonza communala las suandontas propostas al parlament communal:

d'entrar ella fatschenta;

d'approbar la lescha da persunal dalla vischnaunca Ilanz/Glion.

Ilanz/Glion, ils 13 da matg 2025	Suprastonza communala Ilanz/Glion

2

1