Las mesiras per l'agid social vegnan simplifitgadas en il Grischun

La conferenza svizra da l'agid social (COSAS) ha relaschà il 1963 las directivas per concepir e fixar l'agid social e las ha adattadas cuntinuadamain. La regenza grischuna ha declerà ussa las directivas da la COSAS obliagatorias per tut las vischnancas. Quest conclus entra en vigur l'emprim da fanandur 2002.

Las directivas da la COSAS valan sco basa da calculaziun per il da viver dals retschaviders d'agid social e cumpiglian tut ils custs d'existenza necessaris, numnadamain:

- Ils custs d'existenza - ina part da quels vegnan pajads sco pauschala generala, ina part sco pauschala differenziada tenor las regiuns,

- Ils custs d'abitar - custs d'abitar effectivs che correspundan a las normas da lieu,

- Ils custs per il provediment da basa medicinal e

- Las prestaziuns tenor la situaziun - en quellas èn previsas las regulaziuns dals custs per cas spezials.

Diever na unitar en las vischnancas

Las directivas da la COSAS na vegnan oz betg applitgadas en las vischnancas a moda unitara. Sin proposta dals servetschs socials regiunals decidan la finala ellas davart ils meds che vegnan accordads per l'agid social. Cunzunt ils custs d'existenza (la pauschala differenziada tenor las regiuns) na vegnan betg applitgads a moda unitara en las vischnancas.

La regenza grischuna resguarda las directivas da la COSAS spezialmain sco instrument da coordinaziun per fixar l'agid social material en e tranter ils chantuns. Uschia vegni fatg frunt al privel che l'uffizi social tiria decisiuns che n'èn betg unitaras. La pratica unitara tranter las vischnancas na duai la finala betg promover midadas da domicil per survegnir eventualmain dapli agid social.

Ils custs restan stabils

Dapi il cumenzament dals onns 90 èn las expensas per il sustegn public sco er il dumber dals cas socials creschids cuntinuadamain. Il 1999 èn vegnidas sustegnidas 1785 persunas resp. famiglias. Las expensas totalas han importà 16,8 milliuns francs. L'onn 2000 è sa mussada cun 14,5 milliuns francs ina clera diminuziun dals custs, schebain ch'ils cas socials èn restads pli u main stabils cun 1801.

L'onn 2001 è il dumber da cas socials sa reducì levamain. Ils custs totals èn perencunter puspè creschids in pau. La regenza grischuna quinta che las expensas totalas hajan plitost la tendenza da sminuir.

Tenor la lescha chantunala da sustegn ha la regenza la pussaivladad da prescriver a las vischnancas il diever da las directivas da la COSAS per la calculaziun da sustegn material. Questa pratica sustegna il tribunal federal gia il 1996 en ina sentenzia.

Nov sistem per reducir las premias per il 1.1.2003

Il pievel grischun ha consentì ils 3 da mars 2002 a la cuntraproposta a l'iniziativa dal pievel per premias supportablas da las cassas da malsauns sco er a la revisiun parziala da la lescha davart l'assicuranza da malsauns e la reducziun da las premias. La midada dal sistem per reducir las premias metta la regenza grischuna en vigur per il 1. da schaner 2003.

Perquai che la cunvegna cun l'Uniun europeica per la libra circulaziun da persunas entra en vigur il 1. da zercladur 2002, ston singulas disposiziuns da la lescha davart l'assicuranza da malsauns e la reducziun da las premias entrar en vigur gia pli baud. Uschia èn ussa suttamessas las suandantas categorias da persunas a l'obligatori da l'assicuranza da malsauns:

- Cunfinarias e cunfinaris sco er lur confamigliars che na gudognan betg ed han il domicil en in stadi commember da la Communitad europeica;

- Confamigliars da persunas che lavuran ed abitan en Svizra che na gudognan betg ed han il domicil en in stadi da la CE;

- Persunas che han il domicil en in stadi da la CE e che retiran ina contribuziun da l'assicuranza svizra cunter la dischoccupaziun sco er lur confamigliars che na gudognan betg;

- Persunas che han il domicil en in stadi da la CE e che retiran ina renta svizra sco er lur confamigliars che na gudognan betg.

Exceptà da l'obligatori da l'assicuranza da malsauns èn confamigliars che na gudognan betg ed han il domicil en il Danemarc, la Gronda Britannia, la Svezia, la Spagna ed il Portugal. Il dretg d'eleger tranter in'assicuranza en il pajais da domicil e la Svizra han ultra da rentieras e rentiers en la Spagna er confamigliars da l'Austria, la Germania, la Finnlanda, la Frantscha e l'Italia sco er cunfinarias e cunfinaris da quests pajais e dal Portugal.

L'inspecziun da scola vegn reorganisada

L'uffizi per las scolas popularas e las scolinas vul reunir l'actual inspecturat da scola cun l'inspecturat per lavurs da maun ed economia da chasa. La finamira da questa reorganisaziun è da stgaffir en set regiuns dal chantun mintgamai in team d'inspecziun da scola dirigì. Pli tard duai vegnir integrà en la nova organisaziun regiunala er l'actual inspecturat da scolina. Las differentas basas legalas impedeschan per il mument da far quest pass concret.

La regenza grischuna ha approvà da princip la reorganisaziun planisada dals teams d'inspecziun da scola regiunals. Gia la stad 2002 pon ins duvrar las localitads correspundentas.

Da las vischnancas e da las regiuns

Per 950'000 francs vegn reconstruida ed engrondida la chasa 11 da la Clinica psichiatrica Beverin a Cazas ad in "Center da cumpetenzas per psichiatria forensica dal Grischun". La regenza grischuna ha consentì il project da construcziun e mess a disposiziun ils credits necessaris.

Il tetg da la halla da gimnastica Sand a Cuira curra dapi onns en differents lieus. Ussa ch'ins ha localisà il defect ha la regenza approvà il concept da sanaziun correspundent e mess a disposiziun per quel ca. 270'000 francs.

La regenza grischuna ha approvà la revisiun da la planisaziun locala "Midada plan da zonas e plan da formaziun general Naus" da la vischnanca da Murissen.

Per dus projects da construcziun da vias sin l'A13 tranter Lostallo e Soazza (separaziun dals vials e locals da spetga per camiuns) sco er sin la via taliana tranter Ziràn e Farden (lavurs da cuvrida) ha la regenza consentì ca. 2,3 milliuns francs.

Persunal

La fin da matg van ils suandats emploiads chantunals en pensiun:

- Ruedi Schäfli, schef da l'uffizi per economia e turissem

- Willi Benz, schef da l'administraziun chantunala da finanzas

- Anton Galliard, manader da partiziun/viceschef tar l'uffizi per il traffic sin via,

- Werner Hofmänner, manader dal bain puril da la clinica psichiatrica Waldhaus ,

- Augustin Jacomet, vier/capolavurer tar l'uffizi da construcziun bassa/district 7, Tusaun

La regenza als engrazia per lur servetschs ch'els han prestà a favur dal chantun.

Sco successur dad Ingrid Metzger vegn elegì Jürg Simonett, naschì l'onn 1952, domicilià a Trin, sco directur dal Museum retic. Jürg Simonett entra en uffizi il 1. da schaner 2003.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: Regenza

Funtauna: rg Chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 29.05.2002