Messadi davart contribuziun e garanzia da deficit per la construcziun d'in niev plaz da ballapei artificial sin igl areal da sport e temps liber Fontanivas a Glion

Preziau signur president dil parlament

Stimadas parlamentarias, stimai parlamentaris

Igl areal Fontanivas a Glion ei gia oz in liug cun differentas purschidas da sport ed il Paradiswäldli vala sco zona da recreaziun locala. Il svilup digl areal Fontanivas a Glion ei vegnius prius a maun il fevrer 2023. Sco basa valevan las stentas duront ils onns 2009 entochen 2013 dalla gruppa d'interess «IG Kunstrasenfeld», ella quala Roman Cantieni (anteriur cusseglier dil marcau da Glion ed anteriur suprastont dalla vischnaunca Ilanz/Glion) ei staus involvaus. Il 2013 ha Roman Cantieni redegiu ella funcziun sco cusseglier dil marcau da Glion in concept da sport e da temps liber per la Surselva centrala. Ins parteva dil pugn da vesta d'ina planisaziun regiunala.

Il 2022 han Anina Camenisch e Celine Deplazes, omisduas emprendistas dall'administraziun communala Ilanz/Glion, el rom dad ina lavur da scola el tierz onn d'emprendissadi redegiu in rapport cun il tetel «Lavur tier il concept da temps liber e da sport, problematica dall'economia da menaschi», sebasond sin il concept da sport e temps liber da Roman Cantieni denter auter cun ina part d'intervesta. En quei connex ein representantas e representants d'uniuns e giuvenils vegnir dumandai.

Cun igl engaschament da Tara Meier sco coordinatura da sport ha saviu vegnir scaffiu ina basa impurtonta per la coordinaziun dallas purschidas da sport. Tara Meier ei vegnida incumbensada cun l'elaboraziun d'in «Concept da moviment e sport per la vischnaunca Ilanz/Glion» sco basa per installar ed implementar ina reit locala da moviment e sport (LBS). Quei concept da moviment e sport fuorma medemamein la basa per la planisaziun d'investiziuns a media vesta el sectur dall'infrastructura.

Igl areal Fontanivas a Glion duei vegnir duvraus a liunga vesta per las suandontas disciplinas da sport: beachvolleyball, ballapei, jogging, pumptrack (skate, velo, etc.), senudar, tennis e velo.

Situaziun da partenza

Pumptrack

L'uniun «a Glion» ch'ei vegnida fundada igl atun 2021 ha la finamira da planisar e sustener projects ed ideas innovativs els secturs da sport, cultura e temps liber a Glion. Il «Pumptrack a Glion» duei esser ina zona da sentupar per giuven e vegl. La realisaziun succeda entras l'uniun «a Glion» ed ei planisada naven digl atun 2024. La vischnaunca metta a disposiziun la surfatscha corrispundenta. Il percuors dil pumptrack ed igl imlont planisau ein fetg attractivs. Sper il percuors ei era in liug da recreaziun per sefermar e ruassar cun ina staziun da reparatura per velos previus.

Ils cuosts totals per la construcziun dil «Pumptrack a Glion» muntan a rodund CHF 375'000.00. Per la finanziaziun dil pumptrack ein differentas interpresas, organisaziuns, fundaziuns, fauturs ed ulteriuras persunas vegnidas dumandadas. Actualmein marscha aunc l'acziun da crowdfunding sin la plattafuorma dalla Banca Raiffeisen Surselva (www.lokalhelden.ch/aglion). Entochen oz ein contribuziuns da totalmein rodund CHF 150'000.00 entradas. La suprastonza communala Ilanz/Glion ha concediu ina contribuziun da CHF 75'000.00 ed ina garanzia da deficit da CHF 25'000.00. Aschia san l'ulteriura planisaziun e las empremas surdadas da lavur vegnir persequitadas.

Implont da skate

Il parlament communal Ilanz/Glion ha concediu a caschun dalla sesida dils 25 d'october 2023 in credit d'impegn da brutto CHF 350'000.00 per la construcziun d'in implont da skate sin igl areal da sport e temps liber Fontanivas a Glion. Quei implont da skate vegn construius ensemen cun il pumptrack, il qual vegn planisaus dall'uniun «a Glion». Muort il diever dil plaz da trenament existent per il pumptrack ed igl implont da skate, ei l'uniun da ballapei US Schluein Glion dependenta dalla construcziun d'in plaz da ballapei artificial. Il plaz da ballapei planisau ha dimensiuns pli grondas e sa vegnir duvraus a moda pli intensiva ch'in plaz da ballapei natiral.

Ils singuls projects dependan directamein in da l'auter. Ina gronda part dils cuosts d'investiziun vegn finanziada dallas uniuns pertuccadas. Tier ina realisaziun communabla dils projects d'infrastructura da sport san sinergias, en special en connex cun l'installaziun da lingias ni ulteriuras lavurs da construcziun, vegnir tratgas a nez.

Plaz da ballapei artificial

Suenter discussiuns intensivas cun l'uniun da ballapei US Schluein Glion han ins decidiu da planisar in plaz da ballapei artificial sin il plaz existent natural. L'US Schluein Glion s'engascha fermamein ella promoziun dils affons e dils giuvenils. In plaz da ballapei artificial sa vegnir duvraus pli intensivamein ch'in tal cun pastget natural. Quel vegn ad haver dimensiuns pli grondas e cumpensar aschia il plaz da trenament che vegn duvraus per il pumptrack ed igl implont da skate. Ultra da quei trenescha l'uniun da ballapei actualmein a Cuera ed a Domat duront ils meins d'unviern. In plaz da ballapei cun pastget artificial lubescha all'uniun da trenar igl entir onn a Glion.

La surfatscha da giug sa vegnir duvrada igl entir onn a moda intensiva e caschuna considerablamein pli paucs cuosts da manteniment che surfatschas da pastget natural. La repartiziun dils cuosts da manteniment denter la vischnaunca Ilanz/Glion e l'uniun da ballapei US Schluein Glion ei da reglar en in contract. Muort la regulaziun dallas relaziuns da proprietad sa il contract existent vegnir adattaus, aschia ch'ils cuosts annuals da rodund CHF 40'000.00 per il manteniment dil pastget natural crodan naven. Il diever entras la scola Ilanz/Glion sco era la scola da talents Surselva ei da reglar da niev.

In pastget artificial modern caschuna buca dapli blessuras allas giugaduras ed als giugadurs. Ins sto buca temer pli da s'arsentar ni sesgriflar. Quei ei savens stau il cass sin pastgets artificials dall'emprema generaziun. La dimensiun planisada dil plaz da ballapei artificial lubescha da dar giugs entochen la secunda ligia. Oriundamein era previu che giugs entochen l'emprema ligia duein esser lubi. Quei engrondiment fuss staus colligiaus cun ulteriuras cundiziuns e cuosts. Perquei ei ussa previu ina dimensiun adequata cun ina megliera orientaziun al nivel da giug pusseivel. L'illuminaziun dil plaz da ballapei artificial vegn medemamein renovada. Sin fundament dalla tecnologia da LED san il consum d'electricitad ed ils cuosts d'energia vegnir sbassai considerablamein. Plinavon vegn il plaz da ballapei illuminaus meglier e pli precis. Aschia sa era l'illuminaziun dil contuorn vegnir reducida.

Ils cuosts per la construcziun dil plaz da ballapei artificial muntan a CHF 1'720'000.00. En quei connex san ins quintar cun ina contribuziun ord il fond da sport sco era cun ina contribuziun cantunala dil CISIC (KASAK). La damonda per la registraziun dil plaz da ballapei artificial sco implont CISIC d'impurtonza regiunala ei vegnida inoltrada ad igl uffeci per economia e turissem Grischun. Il concept per implonts da sport d'impurtonza cantunala (CISIC GR) ei vegnius approbaus dalla regenza ils 25 d'october 2016. Finamira principala dil CISIC ei da promover sistematicamein in'infrastructura da sport che satisfa als basegns el cantun Grischun e da risguardar ils interess dalla promoziun dil sport (trenament e concurrenza) sco era dil svilup economic (attractivitad dil liug e turissem). Cun il CISIC duei ultra da quei vegnir persequitada la finamira d'impunder en moda optimala las resursas che stattan a disposiziun e da nezegiar sinergias. En special duein implonts da sport existents vegnir occupai aschi bein sco pusseivel avon ch'ei vegn realisau engrondiments ni novs stabiliments.

La damonda dall'uniun da ballapei US Schluein Glion per ina contribuziun ei gia vegnida annunziada a bucca duront ch'il credit d'impegn per igl implont da skate sin igl areal Fontanivas a Glion era tractandaus. Sin fundament dalla lescha davart la promoziun da sanadad, prevenziun e sport dalla vischnaunca Ilanz/Glion sa la vischnaunca conceder ina contribuziun alla realisaziun. Quei ei muort la summa d'investiziun en mintga cass necessari. La purtadra dil project ei denton l'US Schluein Glion. Ina gruppa da project corrispundenta ei gia vegnida installada.

Il plaz da ballapei artificial planisau sin il plaz da ballapei natural existent.

Cuosts e plan da finanziaziun (midadas ein pusseivlas)

Descripziun

Expensas

Entradas

Cuosts tenor preventiv

(stan 21 da mars 2024)

CHF	1'720'000.00

Atgnas prestaziuns (p. ex. planisaziun e direcziun da baghegiar, reconstrucziun)

CHF	200'000.00

Sponsoring interpresas

CHF	100'000.00

Contribuziun fond da sport e CISIC

CHF	316'000.00

Contribuziun vischnaunca Ilanz/Glion

(vischnaunca da domicil)

CHF	600'000.00

Garanzia da deficit vischnaunca Ilanz/Glion

CHF	100'000.00

Contribuziuns vischnauncas Regiun Surselva

CHF	150'000.00

Contribuziuns fundaziuns/supporters/fauturs

CHF	150'000.00

Prestaziuns ed agens mieds USSI

CHF	104'000.00

CHF	1'720'000.00

CHF	1'720'000.00

La damonda per ina contribuziun cantunala da CISIC ed ina contribuziun dil fond da sport alla construcziun dil plaz da ballapei artificial Fontanivas a Glion ei gia vegnida examinada ella giunta da CISIC. Sin fundament dallas pretensiuns dil concept cantunal per implonts da sport e dalla promoziun dil fond da sport ei da vart dil cantun ina contribuziun da totalmein CHF 316'000.00 pusseivla. Davart l'altezia definitiva dallas contribuziuns vegn la regenza grischuna a decider.

Tenor il plan da finanziaziun ei ina contribuziun dalla vischnaunca da domicil Ilanz/Glion da CHF 600'000.00 previda. Per saver entscheiver cun las lavurs igl atun 2024 drovan ins ina garanzia da deficit supplementara da CHF 100'000.00. Quei per segirar la finanziaziun. La garanzia da deficit sa pér vegnir fatga valer cura ch'il quen final ei avon maun. Las vischnauncas dalla Regiun Surselva (supplementarmein era las vischnauncas da Flem e Trin) duein medemamein separticipar alla construcziun dil plaz da ballapei artificial cun ina contribuziun. Las damondas sedrezzan en special era allas vischnauncas dallas uniuns dalla gruppa d'interess «IG Team Surselva». L'US Schluein Glion ha creau ina clav da repartiziun corrispundenta. Dallas autras vischnauncas vegn spitgau rodund CHF 150'000.00.

Plinavon vegnan fundaziuns, partenarias e partenaris sco era fauturs privats e sponsurs dumandai per ina contribuziun.

Cun construir in plaz da ballapei artificial sin igl areal da sport e temps liber Fontanivas a Glion crodan ils cuosts annuals per la vischnaunca Ilanz/Glion da CHF 40'000.00 per il manteniment dil pastget natural. Calculau approximativamein sin la durada probabla da veta dil pastget artificial da 15 onns seresulta ina summa totala da CHF 600'000.00, tgei che corrispunda alla contribuziun dumandada alla vischnaunca da domicil. La renovaziun dil pastget artificial caschuna tenor las experientschas a Domat bia pli bass cuosts che la construcziun. Ultra da quei separticipescha il cantun era alla renovaziun futura dil pastget artificial (remplazzament dalla stresa la pli aulta).

Project

Cuosts totals

Cumpart vischnaunca

Plaz da ballapei artificial

CHF	1'720'000.00

CHF	700'000.00

Pumptrack

CHF	375'000.00

CHF	100'000.00

Implont da skate

CHF	350'000.00

CHF	350'000.00

Total

CHF	2'445'000.00

CHF	1'150'000.00

Survesta finanziaziun totala infrastructura da sport areal Fontanivas a Glion.

Ella survesta dalla finanziaziun totala dall'infrastructura previda sin igl areal Fontanivas a Glion ei da veser che la vischnaunca vegn il futur a disponer dad indrezs top moderns. Quels indrezs vegnan per gronda part finanziai entras tiarzs. Quei ei d'engraziar dad ina vart agl engaschament dallas uniuns e da l'autra vart al sustegn generus dil cantun sco era dils ulteriurs donaturs (sponsurs, fundaziuns, persunas privatas, etc.).

Cundiziuns da rama

Cun ina contribuziun da liug dalla vischnaunca Ilanz/Glion san las ulteriuras uniuns da ballapei dad Ilanz/Glion duvrar gratuitamein il plaz da ballapei artificial. Actualmein dispona l'US Rueun dad in'equipa activa. Ils responsabels dall'uniun da ballapei US Schluein Glion han gia signalisau che quei vegni risguardau. Las cundiziuns per l'utilisaziun digl indrez vegnan fixadas en in contract d'utilisaziun denter l'US Schluein Glion e la vischnaunca Ilanz/Glion. Las relaziuns da proprietad vegnan regladas en in contract per dretg da baghegiar. La suprastonza communala Ilanz/Glion ei responsabla per la realisaziun dalla basa da contract.

In'infrastructura da sport adequata ed igl manteniment resp. engrondiment dallas purschidas da trenament ella regiun scaffescha per ils affons e per ils giuvenils bunas cundiziuns da rama pertuccont il svilup sportiv sco era social. Affons e giuvenils san trenar ella regiun e ston buca sviar sin purschidas a ni el contuorn da Cuera. La Surselva ha registrau e registrescha els davos onns adina puspei sportistas e sportists che san sedistinguer sin plaun naziunal ed internaziunal.

Entras la construcziun d'in plaz da ballapei artificial a Glion vegn scaffiu supplementarmein ina surfatscha utilisabla per ulteriuras occurrenzas. Quell'utilisaziun ei actualmein buca pusseivla sin il pastget natural, damai che quei caschunass in donn dil pastget. Il plaz da ballapei artificial ei construius aschia ch'ulteriuras utilisaziuns duein esser pusseivlas. Per l'administraziun digl indrez ei l'US Schluein Glion responsabla.

Extract dalla gasetta «La Quotidiana»
dils 17 d'avrel 2024.

Extract dalla gasetta «La Quotidiana»
dils 17 d'avrel 2024.Cun il svilup el sectur da sport egl areal Fontanivas a Glion profitescha l'entira regiun e buca mo il marcau da Glion. La vischnaunca Ilanz/Glion vegn a disponer el futur d'ina purschida moderna el sectur da sport che vegn ad esser enconuschenta lunsch sur ils cunfins communals ora. Plinavon succeda la finanziaziun dils projects buca dil tuttafatg sur la vischnaunca Ilanz/Glion. Cun la finanziaziun da quels projects san las persunas responsablas per las uniuns sco era las persunas responsablas per las vischnauncas rimnar experientschas impurtontas. La regiun astga esser loscha dils donaturs, quei era cun l'indicaziun sin la fiera da sponsurs ch'ei gia a Cuera limitada.

Extract dalla gasetta «Südostschweiz» dils 8 da matg 2024.

Proposta

Sin fundament dallas explicaziuns precedentas fa la suprastonza communala las suandontas propostas al parlament:

entrar ella fatschenta;

conceder per la construcziun d'in plaz da ballapei artificial sin igl areal da sport e temps liber Fontanivas a Glion ina contribuziun da CHF 600'000.00 ed ina garanzia da deficit da CHF 100'000.00 all'US Schluein Glion;

autorisar la suprastonza communala da realisar la decisiun.

Ilanz/Glion, ils 27 da matg 2024	Suprastonza communala Ilanz/Glion

2

1