L’eanda passada â la Regenza publitgieu, tgi c’ella undreschi uon cun premis par sia lavur an favur da la cultura agl Grischùn – egn premi va a Tusàn. Egn premi da seat premis da rancunaschientscha ân ratschiet Agnes Tscharner a Lorenz Kunfermann par lur angaschamaint an favur da la darasaziùn da literatura a cultura an lur librareia a Tusàn. «Els dus ân mano lur libareia durànt dezenis sainza zeder a cun suczess, fagiànd da quella egn zenter da cultura», scriva la Regenza an la sia motivaziùn. Durànt 41 ons Igls cunsorts Agnes Tscharner a Lorenz Kunfermann vevan aviert lur stizuneta da cudeschs a musicalias igls 13 da november 1981. Igl madem gi digl on passo âni surdo lur librareia a la feglia Flurina ad agl fegl Lukas Kunfermann. Tge ca veva antschiet sen 18 m² avànt 41 ons e dantànt davanto egna part integrala da la Veia Prinzipala da Tusàn ad egn renumo liac da santupada par nundumbrevlas amaturas ad amaturs da la literatura. Da la stizuneta e davantada egna stizùn da cudesch davaglia. L’amprema generaziùn e dantànt ida an pensiùn, mo lur staintas a bregias da 40 ons en ussa vagnidas undradas cun arbajas regenzialas. Quellas âni marito sainza dubi, partge an que tains ân els dus procuro par nundumbrevlas ocurenzas literaras a culturalas cun egn angaschamaint admirevel. Betga cato egn cudesch da cuschinar Antschiet vegi tut, parquegl c’igl giuven pêr vevi betga cato da cumprar egn cudesch da cuschinar a Tusàn cugl rezept par far «filet an pasta». «Senaquegl vainsa dezidieu dad earver egn’atgna stizùn da cudeschs a qua», â Lorenz Kunfermann raquinto 40 ons ple tard, igl davos da seas 14 600 gis da lavur an la librareia. «Mo quegl ca mi fa igl ple grànd plascher, e, ca la rancunaschientscha e vagnida exprimda ad amadus, partge igl e adigna sto egn project cuminevel da nus dus», salegra Lorenz Kunfermann da l’undrientscha ufiziala par lur lavur adinada da tànts ons. Agnes Tscharner a Lorenz Kunfermann en vagnieus undros da la Regenza cun egn premi da rancunaschientscha par aver promovieu la cultura cun las activitads an lur librareia da Tusàn.

La gievgia digls 7 d’avregl â liac la radunànza da fusiun da las uniùns da las puras da la Muntogna da Schons, a las uras 20.00 an l’ustreia Muntsulej a Maton. Suainter c’amaduas uniùns da las puras da la Muntogna da Schons vevan prieu dezisiùns positivas an favur da fusiunar, anvidan ellas uss a la radunànza da fundaziùn da l’Uniùn da las puras Muntogna da Schons. A quella radunànza en anvidadas da far part ear tutas dunas a puras c’earan ànc betga cumembras d’egna da las uniùns. A las 19.30 ân liac las radunànzas extraordinarias da l’Uniùn da las puras da Donat a conturn a da l’Uniùn da las puras da la Muntogna Sura c’ân da prender par bien igl cuntract da fusiùn a dezider la schliaziùn da lur uniùns par alura fundar l’uniùn fusiunada cun prender par bien igls status da leza, da liger la parsura, quater suprastàntas a dus revisuras, da dezider la contribuziùn anuala a da sacunzagliear davart cumpagliear las facultads da las duas uniùns. (fmr/bt)

Igl e 10 ons ca Romina Beeli, oriunda da Farden, â scret igl sieus cudesch davart igls carstgàns agl ur da la sozietad: «La famiglia agl Parc digl martgieu». Dantànt â ella studagieu luvrainta soziala ad e actualmeing fatschandada cugl studi da master. Agl savundànt raschieni varda ella anavos sen egn dezeni da lavur cun glieud agl ur. FMR: Tge pass biografics ân mano Vus sen quella veia? Romina Beeli: Suainter la scola cantunala ve jou fatg las ampremas experienztgas sco practicànta tier l’uniùn «Überlebenshilfe» a Cuira, parquegl ca saveva fri bòld ca vigni a studagear lavur soziala. Par que studi ve jou gieu da far dus practicums. Suainter sund jou ida a l’Africa digl Sid par tschentg meins par rimnar experienztgas ad emprender d’ancanuscher otras culturas. Viagear e d’alura annà en’impurtànta part da la mia veta. Cur ca sund turnada, ve jou studagieu a la ZHAW a Turitg. Durànt igl studi da «bachelor», concludieu igls 2016, ve jou luvro an la clinica psichiatrica da l’Universitad a Turitg a dus ons a miez an l’ovra soziala da sear Ernst Sieber an la parschùn Pöschwies. Par far egna possa sund jou viageda durànt quater meins tras l’India a Vietnam. Turnada, ve jou surprieu egna plaza a Turitg. Mo cur c’igl post sco manadra digl project «streetwork» a Cuira e sto publitgieu, ve jou gest s’anunztgieu, parquegl ca veva gea relaziùns persunalas cun glieud da la «szena» da qua. Que contact â antschiet, cur c’eara an la 6avla classa digl gimnasi. Alura vainsa gieu la caschùn da vurdar igl manaschi da la «Überlebenshilfe», noua c’igl e sto dependents c’ân raquinto da lur experienztgas. Quegl â svaglieu igl mieus interess da luvrar cun la glieud agl ur. Antoc’alura vev’jou me ligieu da lur problems, sainza aver contacts directs. Mo durànt igl mieus amprem practicum digls 2011 ve jou amprieu d’ancanuscher tals da la «szena», parquegl ca stgeva acumpagnear igl Werner Erb, ca luvrava alura qua, cur c’el nava agl Parc digl martgieu/Stadtpark a cur c’el luvrava sen veia – alura ànc sainza incumbensa ufiziala. Ancunaschànd peia la situaziùn da qua, ve jou surprieu igl project da pilot «streetwork» ca jou magn davent digl zarcaldur 2020. Davent digls 1. da favrer sund jou ear substituta digl manader da la «Überlebenshilfe», mo cuntinuesch igl project «streetwork». Sequa, an la tgea agl Hohenbühlweg, e la lavur diferainta: Qua vean la glieud ca vut anzatge, p.ex. da magliear, far la duscha, near durmir. Cur c’jou vont agl Parc digl martgieu, e’gl par me sco dad ir an «stiva» tier els. Là purschainsa igls noss survetschs ad els. Els dezidan sezs, sch’i vutan aczeptar quels. Nus luvragn sainza far sforz. Parquegl e’gl diferaint da luvrar qua near an la «szena», partge là fan els las reglas. Cur ca jou vignt agl Parc, alura sund jou quella c’e sen visitas. Cur c’els vignan sequa, en els quels ca vignan sen visitas ad els ân da savundar las reglas ca valan qua. Co vean egna mata da la Muntogna da Schons a l’ideia da s’angaschar par quella glieud agl ur? Egna fetg grànda influenza, c’jou ve antschiet a s’angaschar an que gro, e sir stada quell’amprema visita a qua. Lez’eada ve jou vieu ad udieu, tge ca quegl munti par quels carstgàns da viver an tànta povradad. Ad igl mi e dalùnga sto cler ca jou vigli far egn mastregn c’â s’ocupescha da glieud agl ur. Leza visita mi veva muanto: Quels ca vignan nà qua, ân propi fatg tras sgarschevlas istorgias an lur veta. Jou ve bòld gieu igl santimaint, ca quegl e istorgias ca nign raquenta a ca blears vutan betg udir. Mo ellas s’odan tier la nossa sozietad. Ad anzatgi sto raquintar ellas par mussar la misiergia agl noss miez. Quegl e alura ear sto la motivaziùn da scriver igl cudesch. Atgnameing vev’jou betga l’intenziùn da scriver egn cudesch. Mo egn dependent mi â suplitgieu da scriver la sia biografeia par sia mama an cass c’el mori avànt ca leza. Cur ca ve scret quella, â’l getg, c’igl sieus colega lessi ear ca nodi la sia veta. Alura, egn gi e naschida quell’ideia da far egn cudesch cun quellas seat biografeias. L’amprema ediziùn ve jou stampo meza a regalo igl cudesch agls partutgieus. Suainter e la dumonda carschida, ad alura â la tgea editura Somedia surprieu l’ediziùn. Vurdànd uss anavos sen quels 10 ons, tge â samido an la «szena» an que tains? Igl blear c’â samido, e quegl c’i consumeschan. Avànt 10 ons ear’igl pletost heroin. Igls davos ons e’gl «base» – quegl e cocain fatg coir an amoniac – ca dominescha igl consum. Igl fimar «base» â enormas consequenzas sen la «szena». Avànt 10 ons eara leza fetg paschevla. Heroin sedescha. Igl deva pocs conflicts. Mo igl tains digl efect – digl «flash» – da «base» cuza seglple tschentg minutas. Alura antscheva igl regl puspe da davànt. Igls dependents ple vigls mi raquentan, ca la violenza segia carschida agl Parc parve digl consum da «base» c’â egn efect stimulànt. Consumo cun alcohol, dat quegl egna cumbinaziùn disgraztgeada. Ple bòld eara la «szena» patgifica, ad uss e’la dominada da bleara malruassevladad a hectica: Parquegl ca l’ivreztga da «base» e me curta, e’l igl basegns da consumar dalùnga puspe qua: I en tugi sut igl squetsch da procurar par daners a drogas. Cugl project «streetwork» ampruvaz da surlivgear la situaziùn. Tge cumpeglia quel? «Streetwork» e surtut lavur soziala consultativa, a nus luvragn propi sen veia. Nus nagn a diferaints posts, noua ca nus savagn, c’igl dat glieud basignusa c’â «igl sieus zenter da veta agl spazi public». Quegl e savens dependents, mo ear da quels c’ân otras malsognas, psichicas tut igl ple. La nossa lavur e nunbirocratica, nus eassan semplameing là, sch’anzatgi vut anzatge, ampruvainsa da schliear quegl là. Nus vagn egna «tenuta aczeptànta», quegl vut gir, nus aczeptagn la veia c’els van, a nus sustanagn els an quels puncts c’els ân da basegns, cunzagliagn els an dumondas da lur mintgagi, schliagn conflicts cugl ufezi sozial, cun la curatela, sagidagn an cass da tgisas near da stumadiras. Nus purschagn ear acumpognamaints ad organisagn termins cugl curatur, par antrar an egna clinica, near par ir a vurdar egn’abitaziùn. Nus purschagn ear «suport ad agid individual». Quegl e tut igl ple, cur c’anzatgi dovra egn satg da durmir, vastgadira, da magliear, near tgira da plajas. D’unviern radigiainsa supa a té a repartgagn magliaretschs. Alura eassan ear sen veia da notg, da las 10 antoca la damàn a las 6, par vurdar ca glieud ca dorma ordafora, mori betga digl fred, near procuragn par egn plaz agl dormitori d’urgenza. La nossa fegnamira e’gl da «schminuir dons». La politica da drogas an Svizra â quater pilasters: la prevenziùn, la terapeia, la schminuziùn da dons a la repressiùn. Nus eassan activs segl tgomp da schminuir igls dons c’els caschùnan a sasezs cun consumar drogas. A quella lavur cuntainta Vus? Ea, propi. Jou cre, igl ple impurtànt an quella lavur e’gl da vaser las spetgas c’ign â anviers sasez, tge santimaint c’ign â, sco egn bùn gi da la veta persunala vegi dad easser. Sch’jou masirass la mia lavur cugl diember da dependents ca raditg an egna terapeia, alura fuss jou tugi frustrada. Mo jou vez quels pintgs zaps da progress: Sch’anzatgi vean finalmeing, suainter la 5avla geada ca veva fatg giou cun el, e quegl egn progress. Jou stund adigna landervei a peard mena la sprànza, c’igl punct vigni anzacuras, ca quella parsùna rivi, ad alura e’gl impurtànt par quella da saver, c’anzatgi e qua par gidar ad ella. Quegl drova egn’enorma pazienztga. Gliez dovr’igl sainza dubi. Quegl s’oda ear tier la mia lavur. Ign sto saver sasantir an la situaziùn par capir, tge ca quegl munta, sch’anzatgi e propi aschi greavameing dependent. Ign sto simplameing aczeptar, ca la dependenza e egna malsogna. Igl dat blearas situaziùns, ca pudess easser frustrada. Mo ign sto adigna vaser, ca tut e part da lur malsogna. Parquegl fetsch jou fetg bugent quella lavur. Da saver far quegl puspe a Cuira, an quella «szena» cun parsùnas c’ancanuscha da 10 ons annà, mi dat cuntantientscha. Ign sto vaser, igl sul ca neza anzatge an quella lavur, en las relaziùns persunalas. Scha vagn betga talas, e’gl betga pussevel da midar lur situaziùn. Mo da stgafir egna bùna relaziùn persunala cun els, dovra tains. Tigls egns dovra quegl tschentg discurs, tier oters blear daple. Igl dat ear da quels ca vutan saver nut da me, ear suainter dus ons betga. Quegl e lur dretg. Jou insist ear betga. Par els e’gl dantànt impurtànt da saver, c’anzatgi e là, cur c’els en aschei’anavànt da far egn zap a d’aczeptar igl noss agid. E quella lavur betg ear privlusa dad ir da notg tras igl martgieu a tractar cun dependents? Que santimaint ve jou betga, na. Nus eassan adigna an dus sen veia, da gi near da notg. Schagea c’igl e bleara violenza an la «szena», mo quella e betga drizada ancunter nus. Igl noss program va ussa prest dus ons. Nus eassan mintga savund gi sen veia, da stad, d’unviern a da tut ora. Quegl stgafescha cunfidànza anviers nus. Violenza e par furtuna ànc mena sto egn tema par nus. Quegl â propi da far cun la relaziùn ca nus vagn cun quella glieud. Par blears sund jou egna da las sulas parsùnas da cunfidànza a sund ear ànc mena vagnida atatgeada. Malgro c’igl sara egna grànda part umens. Ea, la «szena», c’ign veza, e masculina. Datier da 90% e umens. Las femnas consumeschan d’otra maniera, ad igl va quegl blear ple gî, antocan c’ellas en sen veia. Savens tgatan ellas ear en suttetg anzanouas, quegl c’e cumbino cun survetschs sexuals ca caschùnan puspe egn’otra dependenza. Igl e poras istorgias. Per anqualegn e’gl bien, ca jou sund ena duna, par oters e’gl meglier, sch’igl e egn um ca tracta cun els, parquegl eassan egna squadra maschadada. Tge stuess samidar ord la Vossa vesta par migliurar la situaziùn a Cuira? Vieu ord la perspectiva professiunala e’gl cler, c’igl sto dar egna stànza da consumar. Ear an que gro dat igl diferaints aspects, mo a mei para la situaziùn actuala nunpussevla: consumar an la publizitad, sut cundiziùns catastrofalas, sainza minima higiena. Mo me disturba ear fetg la vart etica: Igl va la finala par la dignitad da mintga partutgieu/partutgeada. Ign sto finalmeing capir, ca quella glieud e malsàna. Egn’otra pretensiùn e quella da stgafir spazi d’abitar par dependents. Nus vagn adigna puspe glieud c’â nign suttetg. Igl stuess vagnir procuro par abitaziùns pajeablas, parquegl c’igl e prest betga pussevel da catar egn’abitaziùn par dependents. Mo an que gro ston ign easser realistic: Egn dependent c’e vagnieu stumo, ca viva digl agid sozial near da la sirànza par invaliditad e nign locatari giavischo par egn patrùn tgea. D’easser sainza tetg e egna da las furmas ple precaras da la povradad c’igl dat. Agl mieus studi da master examinesch jou egn conzept c’â num «housing first». Quel pretenda, c’igl stotgi dar egn dretg d’aver egn suttetg. Igl amprem zap e quel, ca parsùnas sainza tetg stotgan betga viver an egn dormitori d’urgenza, mobagn survignian egn datgea. Egn datgea e daple ca me egn suttetg. El dat sirtad, privateztga a stabilitad. Pér sen quella basa a cugl acumpognamaint professiunal e’gl pussevel da far igls proxims zaps sco redutgear igl consum etc. Jou examinesch uss an la mia lavur da master, co quegl pudess vagnir realiso a Cuira. Co fuss quegl alura an la pratga? A Basilea vean gest fatg egn project da pilot an que risguard. Igl e igl amprem project da «housing fist» an Svizra, mo igl dat exaimpels an otras tearas, noua ca que conzept e schon realiso. Scha la viglia e avànt màn, alura san vagnir pridas masiras an conex cun la polica da biagear abitaziùns. Quegl fuss realisabel agl rom da dar lubientschas da biagear. A mei para que conzept realistic a la miglra schliaziùn par blears partutgieus. Cun dar egn datgea a dependents pudess vagnir interrut que zercal diabolic da consum, criminalitad, parschùn a veta sainza suttetg. Quegl fuss alura ear egna masira da prevenziùn? Jou ve adigna luvro segl tgomp da la «minimalisaziùn digls dons», parquegl paran a mei tutas masiras da prevenziùn enormameing impurtàntas. Vieu ord la perspectiva professiunala, sto’gl dar egna midada an la politica da drogas an general. Jou pretend betga, c’igl problem segi schlieu me cun legalisar ellas. Ear alura sto’gl dar egna controla p.ex. partutgànt la vigliadetgna, la ratratga da drogas an apotecas, etc. Quegl e ear egna furma da prevenziùn, ca betga mintgegn setgi consumar tut. Mo scha nus eassan sinzers, quels ca vutan cumprar drogas, survignan ear da cumprar talas. Da gliez annà san ign gest aschi bagn legalisar ellas. La legalisaziùn munta dantànt ear d’aver la controla, tgi ca consumescha a tge ca las drogas cuntegnan, partge quegl ca vean maschado liaint, e savens ànc mender ca las drogas sezas. Quegl problem vessan betga ple cun legalisar a que imens stress da tugi procurar pigls daners da cumprar drogas, quel scurdass ear. Considerànd ca la dependenza e egna malsogna, par’igl a mei egna consequenza logica da legalisar las drogas cun masiras da controla nezessarias a cun augmantar las resursas da la prevenziùn. Publicaziùn: Romina Beeli «Die Familie vom Stadtpark», Edition Somedia, 24 fràncs. Romina Beeli s’ocupescha da passa 10 ons annà cun la glieud agl ur da la sozietad.

Las scularas ad igls sculars da la scoleta Ziràn-Muntogna a da la scola primara Donat zambregian tgossas par Pastgas sco lieurs da len, i tainschan ovs, fan nuvs da tgòltschas, preparan vascheals cun flurs, decoraziùns da parmavera a vendan tschiculata. Tut quellas tgossas vignan fatgas vanalas a la Fiera da Pastgas ca las surmestras ad igls sculars fan igl vendargis, igls 8 d’avregl da las 14.00 - 16.00 an tgea da scola Donat. Las antradas da quella Fiera da Pastgas van a favur digls fugitivs da l’Ucraina. (fmr/bt)

L’agentura Hü7 da Tusàn e egna da las 26 agenturas svizras c’â stgieu dessignear egna marca postala digl sieus cantùn par incumbensa da la Posta a da la regenza. L’artga da marcas spezialas «Mieus cantùn – nossa Svizra» e vagnida lantschada la gievgia passada a Berna. Cun que project â la Posta la fegnamira d’anfirmir igls lioms trànter igls cantùns a lur populaziùns cuminevlameing cun la conferenza da las regenzas cantunalas, scriva ella sen la sia pagina. Cun stgafir las singulas marcas en vagnidas incumbensadas agenturas da tut la Svizra. Da quels blears projetcs singuls e saresulto egn’artga da marcas ca mussa la multifaridad da la Svizra a las atgnadads da mintga cantùn – egn conzept c’igl â ànc mena do an l’istorgia da las marcas postalas svizras. L’incumbensa da stgafir la marca postala digl Grischùn â survagnieu l’agentura da marcas Hü7 da Tusàn. Igl sieus manader, Thomas Häusermann, salegra da quell’incarica, mo admeta, c’ella segi ear stada egna pulita sfida. «Da redutgear igl noss cantùn multifar sen egn pêr milimeters quadrat e betga sempel – scha betga nunpussevel», gi Häusermann ca veva antretscho la si’antiera squadra agl project. Igl e saresulto egna marca moderna ca gioja cun las calurs a la glisch digl Grischùn. La sia simbolica rapreschainta la natira, igls carstgàns, lur culturas ad igl progress agl Grischùn. «La noss’intenziùn e’gl da mussar egn cantùn muntagnard c’e gest aschi partscheart da las sias rischs sco ear da las sias alas», declara Häusermann. «Igls tres lungatgs cantunals, las culturas vividas, las multifarias valadas muntagnardas, la natira impressiunànta ad igl progress urban ân cato expressiùn sen quella marca postala» gi’l ad aschunta: «Par rafigurar la grandiusadad digl Grischùn antiera ad antratga stuess la marca aver la dimensiùn d’egna plaza da bura-pe!» La preschantaziùn da l’artga da las marcas digls cantùns â prest cuntanschieu quella dimensiùn. Cun egn faszinànt spetacal da glisch en vagnidas projectadas las singuals marcas sen la fatschada da la Tgea federala. La marca postala grischùna e vagnida animada cun veta muntagnarda: Ascheia e’gl sto da vaser egn tschissùn grischùn c’â fatg igl seas girs segl palaz federal agl sulegl lavànt a Berna, admiro digl public sursto. L’artga da marcas «Mieus cantùn – nossa Svizra» e an vendita dad imediat. Mo tge ca segi cler gea ussa: L’agentura Hü7 vigni a preferir la corespundenza postala agl avagnir a tarmeter «igl Grischùn» anturn igl mund! e’l igl parpiest da Thomas Häusermann. La nova marca postala digl Grischùn, stgafida da l’agentura Hü7 da Tusàn, rapreschainta la nossa natira grischùna, igls carstgàns, lur culturas ad igl progress. La preschantaziùn da la marca digl Grischùn e sto egn faszinànt spetacal da glisch projecto sen la fatschada da la Tgea federala a Berna.

La squadra digl miedis chirurgs digl spital da Tusàn e vagnida rinforzada. Dr. med. Malte Tryzna â antschiet la sia activitad sco miedi prinzipal igls 1. da marz. La direcziùn digl spital da Tusàn exprima la sia satisfaziùn, c’igl e gartagieu da schlargear la sia squadra da chirurgs cugl nov miedi prinzipal dr. Malte Tryzna. El cumpletescha igl duo cumpruvo da dr. Dirk Mewes a dr. Christian Schrofer. Antoca da qua e’gl quels dus chirurgs c’ân presto sulets tutta lavur da la chirurgeia generala. La traumatologeia (chirurgeia d’aczidaints) vean procurada digls dus ortopeds dr. Martin Maleck a dr. Stephan Malinger. Que sectur e sto dumando da maniera extraordinaria gest igl dacurs da quest unviern. Agl tains da la spezialisaziùn carschainta e’gl egn grànd ravid da catar miedis cun egna formaziùn largia. An Svizra e’gl strusch ple da catar tals generalists. Dr. Malte Tryzna, oriund da la Treara tudestga, â absolvieu igls sieus studi da madaschegna a Minca a ratschiet la si’aprovaziùn igls 2006. Igl tetel da miedi spezialiso par ortopedeia â’l obtanieu igls 2016 a quel par chirurgeia d’aczidaints igls 2019. Agl spital cantunal digl Grischùn â dr. Tryzna luvro digls 2017-2019 segls tgomps da la traumatologeia a la chirurgeia viszerala (chirurgeia digls organs digl vainter), ascheia c’el dispona da vastas experienztgas sen quels tgomps chirurgics. Igls davos ons luvrava dr. Tryzna sco miedi prinzipal par chirurgeia ad ortopedeia tigl consorzi digls spital digl Appenzell Dafora. La pladida da dr. Malte Tryzna e egn impurtànt pass pigl avagnir digl spital da Tusàn. L’ocupaziùn optimala da las posiziùns digl cader da miedis e la muntada existenziala par egn spital regiunal sco quel da Tusàn. (fmr/bt) Dr. med. Malte Tryzna an raschieni cun las colavuraturas digl secretariat da la chirurgeia digl spital da Tusàn.

An vendergis passo â gieu liac la radunànza digls cumembers digl Parc natiral Bavregn a Ziràn. Cun plascher e’gl vagnieu prieu cunaschientscha digl grànd suczess cuntanschieu a caschùn da las vuschadas comunalas digl atun passo. Igl Parc natiral Bavregn porta digls 2013 annà la distincziùn «Parc natiral regiunal da muntada naziunala». Igl on proxim vean ad antschever la savunda fasa da manaschi digl PNB. Fatg pussevel â quegl la populaziùn da tut igls nov vaschinadis cumembers c’ân vuscho davart igl cuntract digl Parc pigls ons 2023-2032 a caschùn da lur tiervaschegns c’ân gieu liac digl setember antoc’igl dezember passo. Tut igls vaschinadis ân prieu par bien el. Dus tearzs digls vaschinadis ân parfegn sustanieu unanimameing igl PNB. Igl parsura da l’uniùn digl Parc, Thomas Buchli Tenna, â prieu an mira cun orainfer schlàntsch, motivo antras que grànd sustegn, igls proxim diesch ons digl PNB. Sutascret igl nov cuntract La radunànza digls cumembers â alura apruvo la «Charta digl Parc natiral Bavregn» pigls 2023-2032. Ad igls rapreschantànts digls vaschinadis ân sutascret igl nov cuntract digl Parc. La radunànza â plenavànt dezidieu unanimameing d’inoltrar la dumonda da schlunganir la rancunaschientscha federala «Parc natiral regiunal da muntada naziunala» par ulteriurs 10 ons. Cunquegl po vagnir inoltrada la dumonda agl Ufezi par natira ad ambiaint cantunal. Lez vean a far la madema instànza agl Ufezi federal pigl ambiaint. Lur raspostas vean spitgeada antoc’igl miez da quest on. Nova suprastànta Las ulteriuras fatschendas, sco quent anual a preventiv, en vagnidas pridas par bien unimameing. Plenavànt â gieu da vagnir fatg ligidas substitutivas par la suprastànza a pigl cunzegl consultativ. Christ-Andri Hassler veva demissiuno suainter igl sieus angaschamaint sco suprastànt durànt sis ons. Sco suczessura â la radunànza tscharnieu unanimameing Regula Schmid dad Inner Glas. Plenavànt e vagnida apruvada l’adataziùn digl reglamaint organisatoric, la quala e stada da far an consequenza da la fusiùn digls vaschinadis da la Muntogna da Schons. Par la fegn e’gl vagnieu angraztgieu agl anteriur manader da fatschenda Remo Kellenberger c’e vagnieu undro pigl sieus angaschamaint an favur digl Parc natiral Bavregn durànt passa egn dezeni. La gestiunaria Ramona Liebeton (san.) ad igl parsura digl PNB Thomas Buchli (dretg) undreschan igl anteriur magna-fatschenda Remo Kellenberger ad igl suprastànt partaint Christ-Andri Hassler a banavaintan la nova suprastànta Regula Schmid. Las rapreschantàntas ad igls rapreschantànts digls vaschinadis cumembers sutascrivan igl cuntract cugl Parc pigls proxims 10 ons. Remo Kellenberger, igl anteriur magna-fatschenda, e vagnieu undro da la radunànza da cumembers par las sias prestaziùns da pionier an favur digl PNB. Sco regal â’l ratschiert egna tiba. Christ-Andri Hassler e vagnieu undro pigl sieus angaschamaint durànt sis ons sco suprastànt da l’uniùn digl PNB.

An sonda passada ân s’antupo a Spleia bundànt 70 amaturas ad amaturs digl sport par far part digl zund popular biatlonsprint c’â gieu liac da mievla ora parmavàna. A Spleia exista egna lùnga tradiziùn partutgànt igl passlùng ad igl sport da sagitar. Quels sports ân cato la veia a Spleia surtut parveia da l’influenza da la duana ad igls daziers, staziunos segl Munt da Spleia. Quegl c’eara ple bòld egna nezessitad pigl schurmetg digl pajis, e davanto oziglgi egna vartid: La cumbinaziùn da passlùng cun sagitar fa, c’igl biatlonsprint da Spleia e mintgame egn evenimaint tut aparti par grànds a pintgs. La cunlavur trànter igl Skiclub Tambo Spleia, l’Uniùn da sport Tumpriv ad igl Sci Club San Bernardino â procuro egn’eada daple par egna concurenza zund tensiusa trànter las partizipàntas ad igls partizipànts. I en samasiros an 10 categoreias. Gl’amprem âni gieu d’absolver biabagn 700 meters an tecnica libra, avànt c’igl eara pretandieu egn màn ruassevel a sir par sagitar a schaschànd. Sagets falos vagnevan castiieus cun egn suplemaint da 10 secundas. A la fegn tutgeav’igl da parcurer igls davos radund 300 meters aschi dabot sco pussevel. La cursa ple spearta â realiso Larina Fravi digl Club da passlùng Bual da Lantsch. Ella e rivada agl final cugl tains da me 5 minutas a 39 secundas, malgro dus suplemaints da tains. Que speart tains da cursa a la bilàntscha sainza maclas a caschùn digl sagitar gli â purto la victorgia an la categoreia feminina. An la categoreia digls umens e stada decisiva la prestaziùn da sagitar, parquegl ca tut igls tschintg amprem-plazos ân traverso la lingia digl final cun la diferenza da tains da me 5 secundas, malgro lur suplemaints. Cun 5 sagets c’ân tutgieu la noda, e’gl sto Andrea Meuli, igl capo da l’organisaziùn da giuvenils da Spleia, c’e ieu cun la plema ad e vagnieu undro sco victur. A caschùn digl biatlonsprint da quest on e’gl mademameing vagnieu tscharnieu la campiunessa ad igl campiùn digl Skiclub Tambo Spleia. An la categoreia da las damas e davantada campiunessa Alice Fasani, ad Andrea Meuli e davanto campiùn da la categoreia masculina. (Translato da Bartolome Tscharner) L’antiera classificaziùn e da catar sen la pagina: sctambospluegen.ch/ranglisten. La partenza pigl biatlonsprint d’uon avànt la culissa digl Einshorn an Valragn. La tiradura vean instruida da Johann Menn. Flurina Marti da Sur/Valragn igl mumaint c’ella sageta. Gianna Brand parta a caschùn digl biatlonsprint da Spleia. Las victuras da la catergoreia feminina: Alice Fasani, SC Tambo Spleia (2.); Larina Fravi, Bual Lantsch (1.); Gilda Hauke, GS Molinera (3.)