liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Approvà da princip la revisiun totala da l'ordinaziun davart la maturitad professiunala

La regenza grischuna sustegna da princip la revisiun totala da l'ordinaziun davart la maturitad professiunala federala che vegn proponida da la confederaziun. Sco che la regenza scriva en sia resposta da consultaziun, è la maturitad professiunala in model da success cun ina istorgia che n'è anc betg uschè veglia. La finamira da la revisiun totala è quella da tegnair la qualitad da la scolaziun e la part da las persunas che fan ina maturitad professiunala sin in aut nivel. En vista al studi ad ina scola auta professiunala ston vegnir adattadas las finamiras da la furmaziun generala extendida. Quai ha consequenzas per la concepziun da l'instrucziun e per la purschida da curs da furmaziun.

Per la regenza fissi dentant fauss da manevrar la maturitad professiunala en la vischinanza da la maturitad gimnasiala e da relativar uschia ses profil. Actualmain sa cumpletteschan questas duas vias da scolaziun en moda optimala ed in'extensiun da la moda da lavurar interdisciplinara sin quest stgalim da scolaziun na resguarda la regenza sco betg adequata a l'intent. Ultra da quai tema la regenza che l'individualisaziun e che la differenziaziun tar las scolaziuns da maturitad professiunala pudessan chaschunar problems en il chantun Grischun. Gist las scolas da maturitad professiunala pitschnas e periferas na pon strusch porscher tut las novas cumbinaziuns da scolaziun pussaivlas. Da la revisiun sto la finala dentant er resultar ina plivalur per il mund da lavur.

Da vischnancas e da regiuns

Pitasch:

A la vischnanca da Pitasch vegn garantida ina contribuziun dad 111'150 francs als custs cun dretg da survegnir contribuziuns per sanar e per engrondir il stabiliment dal provediment d'aua.

Brusio:

La revisiun parziala da la planisaziun locala da la vischnanca da Brusio dals 16 da december 2007 vegn approvada cun intginas cundiziuns.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

Halla d'events da curling a Flem:

A la Waldhaus Flims Mountain Resort SA vegn garantida - sin basa dal concept per implants da sport d'impurtanza chantunala (CISIC) - ina contribuziun dad 1'500'000 francs per construir la halla d'events da curling a Flem. La premissa è che la finanziaziun totala reusseschia.

Fundaziun Flury a Schiers:

A la fundaziun Flury a Schiers vegn garantida ina contribuziun chantunala da maximalmain 1'450'000 francs per engrondir e per midar la construcziun da la chasa da persunas attempadas e da tgira "Sassauna" a Schiers sco er per substituir l'edifizi che cuntegna la cuschina cuminaivla da la chasa da persunas attempadas e da tgira sco er da l'ospital regiunal dal Partenz a Schiers.

Promoziun da la cultura:

La regenza ha concedì contribuziuns da totalmain 98'000 francs per promover 12 occurrenzas ed ovras culturalas.

Project "Scolas a Berna":

Il project "Scolas a Berna" da l'uniun cun il medem num vegn sustegnì cun ina contribuziun unica da 20'000 francs. La premissa è che almain 15 chantuns sa participeschian.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 11.09.2008
Concedì contribuziuns da la concurrenza per promover la lavur culturala professiunala 2008 vi da projects pitschens

La promoziun da la cultura dal Grischun ha realisà quest onn per l'emprima giada ina concurrenza per promover la lavur culturala professiunala vi da projects pitschens. A diesch artistas ed artists èn vegnidas surdadas contribuziuns en la dimensiun da totalmain 75'000 francs.

La concurrenza è vegnida annunziada il zercladur 2008 en la pressa quotidiana grischuna ed en il bulletin d'art svizzer. Il termin d'annunzia è scadì ils 15 d'avust 2008. Esther Krättli Jenny (presidenta da la concurrenza per promover la lavur culturala professiunala [projects gronds] e commembra da la cumissiun per promover la cultura) ed Armon Fontana (promoziun da la cultura dal Grischun) han - sco commembers da la giuria - analisà da mez fin la fin d'avust ils 59 projects inoltrads che derivan da las spartas culturalas las pli differentas.

Ils projects che las artistas e ch'ils artists han inoltrà èn vegnids giuditgads da la giuria areguard lur qualitad ed areguard lur professiunalitad. Grazia als stipendis libers e grazia a las contribuziuns ad ovras duain las singulas artistas ed ils singuls artists pudair sa deditgar per in tschert temp a lur activitad creativa u realisar in tschert project cultural, e quai independentamain d'in squitsch professiunal e finanzial.

Sin recumandaziun da la giuria da la concurrenza sco er sin proposta da l'uffizi da cultura e dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient sustegna la regenza ils diesch projects da las suandantas artistas e dals suandants artists cun ina contribuziun da mintgamai 7'500 francs:

1) Linard Bardill (1956), Scharàns

sparta: musica

contribuziun per: program da chanzuns d'uffants "Guglielm Tell per la scolina"

2) Bianca Brunner (1974), Domat

sparta: art figurativ

contribuziun per: cuntinuaziun da las lavurs fotograficas

3) Martin Armin Caduff (1988), Tartar

sparta: musica

stipendi liber

4) Linard Candreia (1957), Laufen

sparta: litteratura

contribuziun per: "In foravia da Murmarera. Davart la curta vita da l'emigrant e stagiunari Flurin Lozza (1870 - 1919)"

5) Daniel Mettler (1965), Pascale Wiedemann (1966), Cuira

sparta: art figurativ

contribuziun per: lavurs fotograficas "natiras mortas"

6) Peter Trachsel (1949), Küblis

sparta: art figurativ

contribuziun per: 14 spazis per l'art u sch'i daventa stgir en la val (projects d'art en il Partenz)

7) Eva Roselt (1959), Andrea Zogg (1957), Tumein

sparta: teater

contribuziun per: lavurs vi dal scenari "Stattführung"

8) Stefan Rüesch (1963), Razén

sparta: art figurativ

stipendi liber

9) Dino Simonett (1963), Turitg

sparta: litteratura/istorgia culturala

contribuziun per: documentaziun "La pensiun Chastè a Segl Baselgia"

10) Peter Conradin Zumthor (1979), Haldenstein

sparta: musica

contribuziun per: Niggli / Zumthor - duo da battaria

Infurmaziuns:

Armon Fontana, promoziun da la cultura dal Grischun, Loëstrasse 26, 7001 Cuira,

tel. 081 254 16 02, e-mail: armon.fontana@afk.gr.ch.

Gremi: uffizi da cultura

Funtauna: rg uffizi da cultura

Data: 17.09.2008
La cumissiun per sanadad e fatgs socials beneventa la participaziun dal chantun a duas cunvegnas interchantunalas

Durant la sessiun d'october vegn il cussegl grond a s'occupar tranter auter cun la participaziun dal chantun Grischun a la cunvegna interchantunala davart la medischina fermamain spezialisada e cun la participaziun dal chantun Grischun a la cunvegna interchantunala davart las instituziuns socialas. Sut il presidi dal deputà Carlo Portner ha la cumissiun dal cussegl grond per sanadad e fatgs socials (CSF) predeliberà las duas missivas da la regenza per mauns dal cussegl grond. A la sesida da la cumissiun èn sa participads er la cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner ed il cusseglier guvernativ Hansjörg Trachsel.

Cunvegna interchantunala davart la medischina fermamain spezialisada (CIMFS)

Sco quai che la regenza menziunescha en sia missiva, intenziunescha la cunvegna la planisaziun naziunala da la medischina fermamain spezialisada, e quai en moda communabla tras ils chantuns. En il futur vegni a dar mo pli ina suletta planisaziun che vegn purtada communablamain da tut ils chantuns. Questa planisaziun communabla permetta in provediment effizient e d'auta qualitad da la populaziun svizra cun prestaziuns medicinalas fermamain spezialisadas. La furniziun da questas prestaziuns pretenda tschertas capacitads en furma da persunal e d'infrastructura. La cunvegna prevesa la pussaivladad d'attribuir prestaziuns da la medischina fermamain spezialisada er ad ospitals dal center ed uschia er a l'ospital chantunal dal Grischun.

Cunvegna interchantunala davart las instituziuns socialas (CIIS)

Questa cunvegna interchantunala ha l'intent da pussibilitar a persunas che han basegns spezials d'assistenza e da promoziun da vegnir recepidas senza difficultads en instituziuns adattadas che sa chattan ordaifer lur chantun da domicil. Ella regla la collavuraziun tranter il chantun da staziunament d'ina instituziun ed il chantun da domicil da persunas ch'èn collocadas ordaifer il chantun. Il champ d'applicaziun da la CIIS cumpiglia ils quatter secturs chasas d'uffants e da giuvenils, instituziuns per l'integraziun professiunala e sociala da persunas creschidas cun impediment, instituziuns per purschidas staziunaras da terapia e da reabilitaziun en il sectur da las dependenzas ed instituziuns per la scolaziun speziala externa. En il chantun Grischun mancan en tscherts secturs instituziuns spezialisadas uschia ch'i sto vegnir fatg quint pli e pli en il futur cun plazzaments extrachantunals.

La cumissiun suonda - suenter avair discutà ils dus projects en moda intensiva - l'argumentaziun da la regenza. Tenor quella tegna la participaziun dal chantun Grischun a las duas cunvegnas interchantunalas adequatamain quint dals interess dal chantun Grischun. Perquai propona ella al cussegl grond da consentir a la participaziun dal chantun a las duas cunvegnas.

Gremi: cumissiun per sanadad e fatgs socials

Funtauna: rg cumissiun per sanadad e fatgs socials

Data: 18.09.2008
La Currezia durant il temp medieval

Ils 3 d'october 2008 a las 18.00 vegnan preschentadas en la biblioteca chantunala dal Grischun duas publicaziuns davart l'istorgia dal Grischun e dals territoris cunfinants durant il temp medieval tempriv. I refereschan dr. Georg Jäger per l'institut per la perscrutaziun da la cultura grischuna, prof. dr. Reinhold Kaiser, autur, dr. Karin Fuchs, editura e dr. Hannes Steiner, editur. Robert Grossmann enramescha l'occurrenza cun musica istorica da lauta.

"Schrift, Schriftgebrauch und Textsorten im frühmittelalterlichen Churrätien", dat la prioritad a las scrittiras tradiziunalas che derivan dal spazi cultural da la Currezia dal 7. fin il 9. tschientaner. Durant la perioda da l'antica tardiva e durant il temp medieval tempriv sa chattava la Currezia - areguard la politica, l'economia e la cultura - là, nua che territoris da different caracter en il nord ed en il sid da las Alps sa scuntravan. Questa constellaziun ha fixà en moda decisiva il svilup da la scrittira, il diever da la scrittira e las sorts da texts e sveglia dumondas davart l'autonomia e davart las influenzas estras, davart la cuntinuitad e davart las ruttadiras entaifer la cultura da scriver ed entaifer l'istorgia culturala da la Rezia. Expertas cumprovadas ed experts cumprovads da las disciplinas archeologia, istorgia, istorgia d'art, giurisprudenza e da las scienzas auxiliaras da l'istorgia s'occupan da perditgas da texts liturgics e hagiografics, d'inscripziuns, da texts giuridics sco er da funtaunas archeologicas.

Parallelamain cumpara la nova ediziun da l'ovra repassada e cumplettada "Churrätien im frühen Mittelalter" da Reinhold Kaiser. L'autur preschenta tschintg tschientaners da l'istorgia dal temp medieval tempriv da la Currezia, e quai cun agid da documents, d'inscripziuns, da nums da lieus e da persunas, da chats da fossas e d'abitadis, d'edifizis sacrals u da picturas da paraid e dals resultats da las disciplinas istoricas vischinas. Tge impurtanza ha gì il declin da l'imperi roman per la Rezia? Tge midadas han gì lieu en ils secturs da la politica, da l'economia e dal mund da viver? E tge consequenzas ha gì il declin da l'imperi roman en vista a la baselgia, a la cultura ed a la lingua? En la nova publicaziun tracta Reinhold Kaiser questas dumondas e s'occupa en moda critica cun las perscrutaziuns da l'ultim decenni. Uschia metta el il text da l'emprima ediziun en connex cun las novas enconuschientschas ed accentuescha ils resultats ils pli novs da la perscrutaziun.

Gremi: biblioteca chantunala dal Grischun

Funtauna: rg biblioteca chantunala dal Grischun

Data: 24.09.2008
La cumissiun per economia e taxas beneventa la revisiun parziala da la lescha davart la banca chantunala grischuna

En la sessiun d'october 2008 vegn la regenza a suttametter al cussegl grond la missiva tar la revisiun parziala da la lescha davart la banca chantunala grischuna. Sut la direcziun da Mario Cavigelli ha la cumissiun per economia e taxas (CET) predeliberà la missiva per mauns dal cussegl grond. A questa sesida èn er stads preschents il cusseglier guvernativ Martin Schmid ed il president da la banca chantunala grischuna (BCG) Hans Hatz.

Cun questa revisiun da la lescha davart la BCG prenda la regenza en mira ina gestiun d'interpresa ("corporate governance") che correspunda a las enconuschientschas dad oz, che duai augmentar la transparenza da l'agir d'interpresa e che duai cuntanscher ina relaziun equilibrada tranter la gestiun e la controlla. In'ulteriura finamira è la depolitisaziun da las elecziuns dal cussegl da banca. Per tegnair quint da las finamiras da questa revisiun vegn la BCG d'ina vart suttamessa ad ina refurma organisatorica. Da l'autra vart vegnan l'elecziun da las commembras e dals commembers dal cussegl da banca sco er la surveglianza regladas da nov.

En sia missiva propona la regenza concretamain da reducir il dumber da commembras e da commembers dal cussegl da banca, e quai dad actualmain 11 a 7. Colliada cun quai è l'aboliziun da la giunta dal cussegl da banca, uschia che la BCG dumbra en l'avegnir quatter organs, numnadamain il cussegl da banca, la direcziun sco er il post da revisiun intern ed il post da revisiun extern.

In auter punct central da la revisiun è la nova definiziun da l'autoritad electorala dal cussegl da banca. Tenor il sistem actual elegia il cussegl grond las commembras ed ils commembers dal cussegl da banca. Da nov na duain las commembras ed ils commembers dal cussegl da banca betg pli vegnir elegids dal cussegl grond, mabain da la regenza. A medem temp duai la regenza er approvar il rapport annual ed il quint annual - cumpetenzas ch'eran fin ussa er tar il cussegl grond.

La CET è sa fatschentada detagliadamain cun quest project. Suenter ina discussiun per part cuntraversa davart singuls artitgels è ella vegnida a la conclusiun da suandar las propostas da la regenza e da proponer al cussegl grond da deliberar quest project tenor la missiva.

Infurmaziuns:

pledader da la cumissiun Mario Cavigelli, tel. 079 677 63 54

Gremi: cumissiun per economia e taxas

Funtauna: rg cumissiun per economia e taxas

Data: 29.09.2008
Il manual "Eveniments gronds" per il chantun Grischun è elavurà

Il destin da las pazientas e dals pazients d'urgenza vegn savens decidì gia al lieu da l'accident e sin il transport a l'ospital. Perquai duain ellas ed els survegnir gia al lieu da l'accident in agid cumpetent. Al chantun Grischun stat a disposiziun dapi il settember 2008 in manual "Eveniments gronds". En quel vegnan descrittas las structuras dal servetsch sanitar che valan per eveniments en situaziuns spezialas ed extraordinarias.

Tar donns cun pliras persunas blessadas, sco per exempel tar lavinas u tar bovas, tar accidents da chemia u tar catastrofas anc pli grondas, poi daventar necessari ch'il servetsch sanitar fetschia intervenziuns dapertut en noss chantun. Per dumagnar tals eveniments dovri structuras d'organisaziun adequatas.

Il manual "Eveniments gronds" è vegnì elavurà en trais onns tras la gruppa da project "Direcziun dal servetsch sanitar" per incumbensa da la cumissiun chantunala da salvament. Il manual descriva co ch'il servetsch sanitar è organisà e co ch'el dirigia en cas d'in eveniment grond ed el definescha las incumbensas e las cumpetenzas da tut las forzas d'acziun dal servetsch sanitar. Las glistas da controlla ed ils documents da lavur sustegnan las persunas en funcziuns directivas a dumagnar lur incumbensa pretensiusa.

Exemplars dal manual èn vegnids consegnads a tut ils servetschs regiunals da salvament, a las basas d'ambulanza, als ospitals publics sco er a las organisaziuns associadas sco per exempel als corps da pumpiers, a la polizia, a l'uffizi da construcziun bassa. Las manadras ed ils manaders da gestiun e medicinals dals servetschs regiunals da salvament han survegnì ina introducziun en il nov manual a chaschun d'in curs da dus dis che ha gì lieu la fin avust 2008.

L'ovra cumplessiva serra ussa la largia che existiva en il sectur directiv. Il manual è publitgà sin la pagina d'internet www.gesundheitsamt.gr.ch.

Infurmaziuns:

dr. Rudolf Leuthold, manader da l'uffizi da sanadad, tel. 081 257 26 41

Gremi: uffizi da sanadad

Funtauna: rg uffizi da sanadad

Data: 01.10.2008
Il Grischun sa participescha a la retschertga online davart la cuntentientscha da las utilisadras e dals utilisaders cun ils portals d'internet dals chantuns

Quant cuntentas e quant cuntents èn las burgaisas svizras ed ils burgais svizzers cun ils portals d'internet dals chantuns? L'institut per psicologia da l'universitad da Basilea emprova da sclerir questa dumonda. Cun il consentiment dals chantuns fa l'institut - suenter l'onn 2006 - ina segunda retschertga davart la cuntentientscha en il sectur dal e-government en Svizra. Tras ina retschertga online duai vegnir eruì, quant cuntentas e quant cuntents che las utilisadras e ch'ils utilisaders èn cun ils portals d'internet da tut ils 26 chantuns svizzers.

Er il chantun Grischun sa participescha puspè a questa retschertga online. A partir d'immediat fin mez december 2008 han persunas interessadas la pussaivladad da valitar la purschida online dal chantun sin www.gr.ch. Il questiunari sa divida en differents secturs e cuntegna 32 dumondas. Ils resultats gidan a meglierar la qualitad da la purschida. Las participantas ed ils participants da la retschertga han la pussaivladad da sa participar ad ina concurrenza e da gudagnar in iPod Shuffle.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 01.10.2008
Ils ruments chasans dastgan mo pli vegnir ars en il chantun

En l'avegnir duain vegnir dismess tut ils ruments chasans combustibels dal Grischun - sche pussaivel - en il stabiliment per arder ruments (SAR) a Trimmis. Excepziuns per cas che pon vegnir motivads cun criteris ecologics ed economics èn dentant pussaivlas. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta tar la revisiun parziala da la lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient per mauns dal cussegl grond. Il parlament vegn a tractar quest project en la sessiun da december.

La finamira principala da questa revisiun parziala da la lescha davart la protecziun da l'ambient è quella da determinar l'entir chantun sco intschess per ruments chasans combustibels che vegnan surpigliads dal SAR a Trimmis. Tut las corporaziuns per la gestiun da ruments dal chantun vegnan uschia obligadas tenor la lescha da consegnar ils ruments chasans combustibels al SAR a Trimmis. Cun quai duai vegnir cuntanschì ch'i dettia en l'avegnir uschè paucs transports da rument sco pussaivel e che las capacitads dad arder existentas en il SAR a Trimmis vegnian tratgas a niz en moda raschunaivla. Cun la capacitad da combustiun actuala da 95'000 tonnas per onn pon vegnir dismess a Trimmis - tenor la planisaziun chantunala dals ruments - tut ils ruments chasans combustibels che resultan en il Grischun fin l'onn 2020. A medem temp po l'utilisaziun da la chalur da combustiun per vapur d'industria e per chalur a distanza sco er per la producziun d'energia electrica vegnir amplifitgada e meglierada.

La revisiun parziala da la lescha davart la protecziun da l'ambient prevesa che la regenza possia permetter excepziuns ed admetter la dismessa en stabiliments extrachantunals. La premissa è dentant che la dismessa dals ruments daventia uschia bler pli favuraivla e ch'il transport, dentant er che la dismessa hajan avantatgs ecologics. Ultra da quai prevesa la revisiun parziala da la lescha davart la protecziun da l'ambient ch'i valian - sa basond sin prescripziuns adattadas - ils medems pretschs da combustiun per tut las otg corporaziuns per la gestiun da ruments dal Grischun. La finala duai vegnir introducida in'obligaziun da dumandar ina permissiun per surpigliar ruments d'ordaifer il chantun.

Ils contracts existents da corporaziuns per la gestiun da ruments che concernan la dismessa en stabiliments extrachantunals e ch'èn vegnids fatgs avant il 1. da schaner 2007 restan intacts. Els na dastgan dentant betg vegnir prolungads sur la durada fixada. Sin fundament da contracts vegnan ils ruments chasans combustibels da l'Engiadin'ota, dal Puschlav sco er da la Surselva dismess actualmain en il SAR da la cuntrada da la Linth a Niederurnen e quels da la Val Müstair en il SAR da Horgen.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 03.10.2008
Preventiv 2009 dal chantun Grischun

La communicaziun a las medias e tut las agiuntas pon vegnir chargiadas qua sin l'agen computer:

- communicaziun da medias davart il preventiv 2009

- graficas

Gremi: Departament da finanzas e vischnancas

Funtauna: rg Departament da finanzas e vischnancas

Data: 03.10.2008
Deliberà la missiva per la nova lescha introductiva tar la legislaziun davart las persunas estras e davart ils fatgs d'asil

Il chantun Grischun adatta sia legislaziun al nov dretg da persunas estras ed al nov dretg d'asil da la confederaziun. La nova lescha introductiva tar la legislaziun davart las persunas estras e davart ils fatgs d'asil stgaffescha tranter auter la basa legala per l'integraziun da persunas estras en il chantun Grischun. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta per mauns dal cussegl grond. Quel vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun da december.

Il settember 2006 avevan las votantas ed ils votants svizzers acceptà en ina votaziun da referendum la lescha federala davart las persunas estras sco er ina revisiun parziala da la lescha d'asil. Tuts dus relaschs pretendan ch'il dretg chantunal vegnia adattà. In punct central da la lescha introductiva è la basa per las mesiras d'integraziun futuras dal chantun. Quellas vegnan concepidas tenor il princip "pretender e promover". Ina integraziun persistenta da las persunas estras duai distgargiar a lunga vista ils custs en il sectur da la segirezza publica e sociala.

La promoziun da l'integraziun vegn chapida sco incumbensa interdisciplinara ch'è tant chaussa da la confederaziun, dals chantuns sco er da las vischnancas. En emprima lingia duai la promoziun da l'integraziun avair lieu en il rom da las structuras regularas existentas, sco en scolina, en scola, entaifer la furmaziun professiunala, sin il martgà da lavur, tar ils fatgs sanadad ed en las instituziuns da la segirezza sociala. En spezial duai vegnir tegnì quint dals basegns da l'integraziun da las dunnas, dals uffants e dals giuvenils. Plinavant prevesa la nova lescha la pussaivladad ch'il chantun e che las vischnancas pon pajar contribuziuns finanzialas a projects ed a mesiras d'integraziun. Latiers tutgan projects che n'appartegnan betg al champ d'incumbensas da las structuras regularas, sco p.ex. projects da la promoziun da la lingua u da la promoziun tempriva. Ina premissa, per ch'ina integraziun haja success, èn en spezial enconuschientschas linguisticas suffizientas. Ultra da quai èsi previs che las autoritads possian far cunvegnas d'integraziun cun las persunas estras e che questas cunvegnas giajan pli lunsch ch'il dretg federal.

Plinavant cuntegna la lescha las cundiziuns generalas, las reglas da cumpetenza e las disposiziuns da procedura per applitgar las mesiras repressivas en il dretg da persunas estras.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 06.10.2008