Chatscha auta 2008 - effectivs gronds da tschiervs pretendan ina chatscha consequenta

Il resultat da la chatscha auta da quest onn è bun. Buns effectivs da selvaschina han chaschunà in grond dumber da selvaschina d'ungla sajettada.Ina chatscha d'atun sin tschiervs e sin chavriels vegn ad esser necessaria en la gronda part da las regiuns. Enconuschentamain vul la chatscha d'atun adattar ils effectivs da selvaschina a lur quartiers d'enviern. Uschia vegnan evitadas intenziunadamain murias durant l'enviern.

Durant la chatscha auta dal Grischun è vegnida realisada ina buna preda da selvaschina. Effectivs gronds da selvaschina, en spezial da chavriels e da tschiervs, han laschà spetgar in bun resultat. E quai malgrà las relaziuns da la vegetaziun ch'èn stadas sco da stad anc il settember ed er malgrà in pèr dis grischs e tschajerus. Durant la chatscha hai displaschaivlamain dà il settember passà dus accidents grevs, in da quels cun consequenzas mortalas.

Bun dumber da tschiervs sajettads

Il dumber da tschiervs sajettads è però cleramain pli pitschen ch'il dumber da record da l'onn passà. Tuttina è el per 10% pli grond che la media dals onns 1997- 2006. La prelevaziun d'animals masculins è per circa 300 tschiervs pli bassa che l'onn passà. Durant la chatscha da dus dis sin tschiervs cun curuna da tuttas duas varts èn vegnids sajettads 22 taurs chapitals. La quota d'animals feminins è pli auta che l'onn passà.

La prelevaziun da chavriels la pli auta dals ultims 10 onns

Ils effectivs da chavriels èn sa revegnids en il Grischun. Il grond dumber da chavriels sajettads reflectescha l'augment tar ils effectivs da chavriel en quasi tut las regiuns dal Grischun. Quai ha er pudì vegnir constatà or sin il champ. La chatscha sin chavriels è pervia da quai puspè vegnida prolungada da 17 a 21 dis. En bleras regiuns datti anc adina in dischequiliber tranter l'intensitad da la chatscha sin bucs resp. sin chavrolas. En cas dal chavriel è la quota d'animals disgraziads envers la quota d'animals sajettads durant la chatscha cleramain pli auta che tar autras spezias da selvaschina.

La chatscha sin chamutschs patescha da las consequenzas da la tschorvadad da chamutschs

Resguardond las premissas po il dumber da chamutschs sajettads - ch'è in pau pli pitschen en cumparegliaziun cun ils onns passads - vegnir designà sco mesaun fin bun, er sch'i dat grondas differenzas regiunalas. Perquai che la tschorvadad da chamutschs ha reducì fermamain ils effectivs, è la chatscha sin chamutschs vegnida reducida per 3 dis e limitada ad in chamutsch feminin per chatschadra u per chatschader, e quai en differentas regiuns (Surselva-Calanda, Grischun central-Schons-Avras-Engiadin'ota-Bregaglia).

Durant la chatscha auta èn vegnids observads novs cumenzaments da la tschorvadad da chamutschs en il Partenz ed en l'Engiadina bassa.

Portgs selvadis en la Mesolcina

L'effectiv da portgs selvadis en il Tessin ed en la Val Mesauc vischina crescha. Ils 15 animals sajettads (9 portgas e 6 portgs) èn ina contribuziun per reducir ils donns considerabels che vegnan chaschunads tras la preschientscha dals portgs selvadis. En las autras valladas dal Grischun n'èn portgs selvadis ni vegnids sajettads ni observads.

total

mastgels

femnas

relaziun m/f

tschierv

3'185

(3'648)

1'779

(2'104)

1'406

(1'544)

1 : 0.79 (0.73)

chavriel

2'902

(2'658)

1'770

(1'799)

1'132

(859)

1 : 0.64 (0.48)

chamutsch

3'255

(3'335)

1'652

(1'645)

1'603

(1'690)

1 : 0.97 (1.03)

portg selvadi

15

(7)

6

(2)

9

(7)

total selvaschina d'ungla:

9'357

(9'648)

muntanella

4'277

(5'091)

Ina chatscha d'atun sin tschiervs e sin chavriels vegn ad esser necessaria

Malgrà ils buns resultats da la chatscha auta na poi betg vegnir renunzià ad ina chatscha d'atun sin tschiervs e sin chavriels. Ils effectivs gronds da questas duas spezias pretendan ina chatscha consequenta. En cas dal tschierv vegn quella fatga la proxima fin d'atun en tut las regiuns, dentant en ina dimensiun che variescha da regiun a regiun. En 16 da 21 regiuns datti er ina chatscha d'atun sin chavriels (vesair las chartas qua sutvart).

Igl è tuttavia raschunaivel da reglar cun mesira er l'effectiv d'animals feminins e d'animals giuvens per prevegnir sapientivamain ad ina muria pli gronda durant l'enviern. Uschia vegn realisada la mesira da tgira la pli impurtanta, numnadamain d'adattar la grondezza da l'effectiv d'ina tscherta selvaschina a la capacitad dal spazi da viver. Uschia vegnan er stgaffidas las premissas per che las numerusas zonas da paus per la selvaschina possian ademplir lur funcziuns.

Per la chatscha d'atun èn s'annunziads 2'400 chatschadras e chatschaders. Las chatschadras ed ils chatschaders che sa participeschan a la chatscha d'atun adempleschan ina incumbensa impurtanta cun adattar ils effectivs da selvaschina a lur quartiers d'enviern. Uschia na vegnan ils quartiers d'enviern betg surexplotads, i vegnan evitadas grondas perditas durant l'enviern ed i vegn reducida la quota da selvaschina curdada. Cun ina chatscha consequenta vegnan dentant er sminuids resp. impedids donns vi dal guaud e vi da culturas agriculas.

Augment dal dumber da chatschadras e da chatschaders - dapli chatschadras

5'544 chatschadras e chatschaders (68 dapli che l'onn precedent) - da quai 140 (118) chatschadras - èn sa participads a la chatscha auta. 977 u 17.6% dad ellas e dad els n'han gì nagin success da chatscha.

Gremi: uffizi da chatscha e pestga

Funtauna: rg uffizi da chatscha e pestga

Data: 29.10.2008