Il Grischun duai obtegnair ina nova lescha davart la protecziun da l'ambient

La regenza suttametta al cussegl grond la missiva ed il sboz per ina lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient (lescha introductiva tar la lescha federala davart la protecziun da l'ambient). Il nov decret duai reglar surtut l'execuziun da la legislaziun federala davart la protecziun da l'ambient.

Ils davos 15 onns è il dretg federal sa midà marcantamain sin il sectur da la protecziun da l'ambient. El surdat numerusas novas incumensas executivas als chantuns ed a las vischnancas. Per tegnair quint da quest svilup è inditgada er ina reordinaziun dal dretg chantunal davart la protecziun da l'ambient. L'ordinaziun dal cussegl grond davart la protecziun da l'ambient che datescha da l'onn 1984 è antiquada ed incumpletta e na satisfa betg pli al svilup dal dretg. Perquai che la lescha federala davart la protecziun da l'ambient regla la materia a moda quasi definitiva, ha il chantun ina pitschna libertad da relaschar atgnas prescripziuns materialas independentas davart la protecziun da l'ambient.

En la lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient (LCPAmb) duai vegnir fixà principalmain tgi che duai esser autorisà d'exequir la lescha federala en il Grischun. Sco fin uss èsi previs er en la nova LCPAmb che las incumbensas cumplexas vegnian ademplidas en emprima lingia da las autoritads chantunalas cumpetentas. I sa tracta en emprima lingia d'incumbensas en ils secturs protecziun cunter immissiuns (mantegniment da l'aria pura, protecziun cunter radiaziuns nunionisantas), protecziun cunter materias che pericliteschan l'ambient, planisaziun dal rument e sanaziun da deponias veglias, protecziun dal terren e cunter catastrofas. Tenor il princip da subsidiaritad duain vegnir attribuidas a las vischnancas tut quellas incumbensas ch'ellas san ademplir gist uschè bain u schizunt meglier ch'il chantun (p.ex. en ils secturs: allontanament dal rument, controlla da brischaders e protecziun cunter canera). Var in terz da las disposiziuns legalas s'occupan dals ruments. En quest connex èn da menziunar spezialmain la cumpetenza previsa da nov dal chantun da construir sez stabiliments per dismetter ils ruments u da sa participar a tals sco er la cumpensaziun dals custs da transport. Cun decretar ina LCPAmb cumplessiva pon vegnir abrogads ils suandants decrets chantunals davart la protecziun da l'ambient: la lescha davart economisar ils ruments, l'ordinaziun dal cussegl grond davart la protecziun da l'ambient e l'ordinaziun dal cussegl grond davart economisar ils ruments.

La dumonda contestada davart la cumpensaziun dals custs ineguals per il transport sin lunga distanza dals ruments d'abitadi (cumpensaziun dals custs da transport) duai vegnir fixada sco suonda: il chantun conderscha pajaments da gulivaziun per il transport cun la viafier da ruments d'abitadi . Quests pajaments cumprendan dentant maximalmain 50 pertschient da quel import che surpassa ils custs da transport medis da las corporaziuns per economisar ils ruments. En quest connex vegnan a resultar per il chantun custs supplementars da var 420'000 francs, sche tut las federaziuns laschan transportar lur ruments cun la viafier. Als transports da ruments che succedan cun camiuns, schebain ch'i dat ina colliaziun da viafier, na paja il chantun naginas contribuziuns.

Cun decretar ina LCPAmb na vegnan betg attribuidas novas incumbensas al chantun. Tut las incumbensas executivas èn prescrittas da la confederaziun. Ellas èn colliadas cun custs da persunal e finanzials che resultan gia en l'urden actual. Il cussegl grond vegn a tractar la LCPAmb durant la sessiun da mars 2001.

Reducziun da las premias 2001: augment marcant da la resalva persunala e las premias directivas

Persunas cun ina reducziun da las premias da la cassa da malsauns na ston per l'emprima giada betg pli anticipar sezzas lur premias a partir da l'onn proxim. Tgi ch'ha il dretg da retrair ina reducziun da las premias quest onn u l'onn proxim, survegn l'emprima rata la fin da schaner/l'entschatta da favrer 2001. Per pussibilitar e calcular la reducziun da las premias 2001 sto la regenza fixar gia l'entschatta da december las premias directivas e las resalvas persunalas. Durant la sessiun da november ha il cussegl grond permess cun il preventiv 2001 in import da var 46 milliuns francs per la reducziun da las premias. Schebain ch'i stattan a disposiziun quest onn uschia 2.9 pertschient dapli daners per quest intent, na pon ins betg cumpensar cun quai l'augment da las premias da var otg pertschient.

La regenza ha concludì d'augmentar las premias directivas sin l'import da las premias medias chantunalas per mais. Per uffants (fin 18 onns) vegni fatg quint cun ina premia directiva da 43 francs, per giuvens creschids (19 fin 25 onns) da 110 francs e per creschids (sur 26 onns) da 168 francs. Las resalvas persunalas ston vegnir augmentadas anc ina giada cleramain en cumparegliaziun cun quellas actualas. L'onn proxim han persunas da las davosas categorias d'entradas da duvrar sis pertschient (l'onn 2000: 5.2 pertschient) da lur entradas imputablas per pajar las premias da las cassas da malsauns. Sche las entradas augmentan, alura s'augmenta la resalva persunala fin 12.4 pertschient (l'onn 2000: 8.2 pertschient).

Dus pertschient cumpensaziun da charischia per il persunal chantunal

Per cumpensar la chareschia per il persunal chantunal e las persunas d'instrucziun da las scolas popularas vegn conderschida sin il 1. da schaner 2001 ina cumpensaziun da chareschia da dus pertschient.

Sin il medem termin vegnan adattadas las rentas da vegliadetgna, d'invaliditad e da consorts da la cassa da pensiun chantunala e las pensiuns dals anteriurs cussegliers guvernativs cun 1.3 pertschient a la chareschia.

Novaziuns sin il sectur dals fugitivs

Tenor la nova lescha federala d'asil passa la cumpetenza da providenza per fugitivs renconuschids e requirents d'asil cun permissiun da dimora suenter in termin transitori da maximalmain dus onns da las ovras d'agid a las autoritads chantunalas. Fin uss vegniva ademplida questa incumbensa en il Grischun da las ovras d'agid Caritas e Crusch cotschna. Ellas vulessan surdar quest sectur d'assistenza pli spert pussaivel al chantun. Igl è evident che l'uffizi dal servetsch social vegn a surprender questa incumbensa en il futur. En quest senn piglia la regenza enconuschientscha dal concept "agid als fugitivs en il chantun Grischun" da l'uffizi dal servetsch social. L'assistenza e la cussegliaziun da fugitivs e requirents d'asil renconuschids surpiglia sin l'entschatta da schaner 2001 l'uffizi chantunal dal servetsch social. Per ademplir l'incarica vegn endrizzà in post da cussegliaziun spezialisà. Ils custs che resultan surpiglia la confederaziun durant ils proxims tschintg onns.

Las novas regulaziuns davart la pestga van en vigur pass per pass

Suenter che la nova lescha chantunala da pestga (nLCP) è vegnida acceptada dal pievel ils 26 da november, concluda la regenza da metter en vigur las novaziuns pass per pass.

- Las disposiziuns davart la vegliadetgna minimala per ir a pestgar, las regulaziuns davart pestgar sut surveglianza e las taxas da patenta per giuvenils van en vigur gia l'entschatta da l'onn 2001. Concretamain èn quai ils artitgels 5 alinea 2, 6 e 9 alineas 3 e 5 da la nLCP.

- Tut las ulteriuras disposiziuns vegnan messas en vigur sin l'entschatta da l'onn 2002.

Armonisar las taxas notarialas e dal register funsil

Fin uss duvravan ils differents uffizials da documentaziun en il chantun differentas tariffas da taxas per las medemas documentaziuns. Cun la nova ordinaziun davart il notariat d'ina vart e cun la nova ordinaziun davart las taxas dals uffizis dal register funsil vegnan armonisadas las tariffas da taxas. In'ulteriura novaziun è quella, che tut las disposiziuns dals notars pon vegnir contestadas tar la cumissiun da notariat. Questa regulaziun cumpiglia er ils administradurs dal register funsil, sch'els fan da notars.

Contribuziuns da cultura

Las suandantas organisaziuns culturalas survegnan contribuziuns en l'import total da 158'000 francs:

- teater da la citad da Cuira per la stagiun 2000/2001, e

- societad da musica Ramosch per novas unifurmas.

Contribuziuns da sport

50 federaziuns ed organisaziuns da sport survegnan contribuziuns d'in import total da 760'000 francs. En quest connex sa tracti da la repartiziun dal gudogn da sport-toto 2000.

Da las vischnancas

Il project da construcziun per cuvrir la colliaziun tranter la chasa da scola veglia e quella nova a Vella vegn approvada definitivamain. Als custs dal stabiliment che pon vegnir quintads da 190'000 francs vegn empermessa ina contribuziun chantunala da 32.5 pertschient.

Persunal

- Christian Wilhelm, naschì 1960, da Schiers, domicilià a Claustra, daventa manader da secziun tar l'uffizi forestal. El cumenza ses uffizi l'entschatta d'avrigl 2001.

- Michel Maïkoff, naschì 1957, da Chardonne VD, domicilià a Landquart, daventa a partir da l'entschatta d'avrigl 2001 inschigner forestal regiunal da la regiun forestala Signuradi/Partenz/Tavau.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 07.12.2000