La regenza e la cumissiun per economia, taxas e politica da stadi sustegnan tschintg projects innovativs cun ils retgavs spezials da la banca chantunala grischuna

La regenza grischuna e la cumissiun per economia, taxas e politica da stadi (CETPS) han elegì tschintg projects innovativs che duain vegnir finanziads cun ils retgavs spezials da la banca chantunala grischuna. Cun totalmain 100 milliuns francs duain vegnir sustegnids projects sco la refurma da las structuras communalas, la renovaziun dals vaguns da la viafier retica, la creaziun da structuras turisticas cumpetitivas, il sustegn da projects per colliar las valladas grischunas (project "colliaziuns traversalas") e l'installaziun d'ina fundaziun per innovaziun, svilup e perscrutaziun en il Grischun.

En connex cun il rembursament da chapital da dotaziun da la banca chantunala grischuna il favrer 2006 ha il chantun Grischun survegnì meds da l'agen chapital (reservas proporziunalas) da stgars 100 milliuns francs. Quests meds finanzials èn per il chantun in retgav extraordinari betg budgetà. Tenor las directivas da la regenza e dal cussegl grond duai quest chapital vegnir utilisà cumplainamain per finanziar projects extraordinaris ed innovativs.

Suenter avair consultà la cumissiun per economia, taxas e politica da stadi (CETPS) è la regenza s'exprimida per ils suandants tschintg projects: refurma da las structuras communalas (20 milliuns francs), renovaziun dals vaguns da la viafier retica (22 milliuns francs), structuras turisticas cumpetitivas (18 milliuns francs), project "colliaziuns traversalas" (10 milliuns francs) e fundaziun per innovaziun, svilup e perscrutaziun (30 milliuns francs).

Criteris da valitaziun

Per selecziunar e per valitar ils projects èn stads decisivs en spezial ils suandants criteris:

- Ils projects ston avair in effect persistent areguard la creaziun da structuras effizientas e da purschidas che genereschan ina valur agiuntada uschè gronda sco pussaivel. Els duain rinforzar il chantun sco lieu economic e sco lieu da perscrutaziun e da furmaziun ed al render pli attractiv sco lieu da lavur e da domicil.

- L'utilisaziun dals meds finanzials sto esser definibla ordavant, e quai cleramain. Per expensas da consum currentas na dastgan quests meds finanzials betg vegnir duvrads nagins.

- Ils projects na duain betg correspunder ad obligaziuns prescrittas da la lescha.

- Ils projects duain sa chattar ordaifer il program d'incumbensas ordinari ch'è resguardà en il plan da finanzas dal chantun.

La gronda part dals projects duai vegnir realisada entaifer la perioda dal program da la regenza 2009 fin 2012. Per mintga project resguardà è avant maun ina descripziun detagliada che renviescha a l'adempliment da las pretensiuns e dals criteris da valitaziun.

Refurma da las structuras communalas

Per promover las refurmas planisadas da las structuras communalas, spezialmain er fusiuns da vischnancas, duain vegnir impundids 20 milliuns francs. Cun las structuras communalas meglieradas vegnan er stgaffidas meglras cundiziuns generalas per il svilup economic. Entaifer ils proxims sis fin diesch onns duain vegnir fatgas e sustegnidas pliras fusiuns a vischnancas da valladas ed in pèr auters repassaments da las structuras.

Renovaziun dals vaguns da la viafier retica

La viafier retica sto urgentamain renovar ses vaguns antiquads per il traffic da persunas per satisfar als basegns actuals da la clientella e dal martgà, e quai per garantir sia cumpetitivitad sco interpresa da viafier. L'acquisiziun da vaguns che chaschuna custs da circa 180 milliuns francs en ina emprima etappa duai vegnir sustegnida dal chantun cun meds finanzials extraordinaris en la dimensiun da 22 milliuns francs.

Structuras turisticas cumpetitivas

Las structuras dal turissem grischun duain vegnir midadas fundamentalmain cun la finamira da gudagnar novs giasts cun structuras turisticas pli cumpetitivas. En il rom da quest project duain vegnir impundids 18 milliuns francs tranter auter sco stimul per stgaffir e per cumenzar cun las novas organisaziuns per il manaschament da las destinaziuns (DMO), per dar ina nova incarica da prestaziun a Grischun vacanzas sco er per installar ina plattafurma da communicaziun cuminaivla. Il dumber da las organisaziuns turisticas che lavuran independentamain duai vegnir reducì cleramain.

Project "colliaziuns traversalas"

Cun quest project duain vegnir sustegnidas lavurs da basa per projects che sa fatschentan cun l'avertura e cun la colliaziun dal traffic (viafier e via) da nossas valladas muntagnardas. Sco exempel servan il project grond da viafier da la collaziun Landeck-Mals-Engiadina bassa u la colliaziun da via Mesauc-Chiavenna ed ulteriurs projects che sa fatschentan cun colliaziuns traversalas da nossas vals. Cun ils meds finanzials ch'il chantun ha reservà spezialmain per quest intent duain tals projects innovativs vegnir sustegnids fin al stgalim "project preliminar". Totalmain vegnan impundids 10 milliuns francs.

Fundaziun per innovaziun, svilup e perscrutaziun

Ina "fundaziun per innovaziun, svilup e perscrutaziun en il Grischun" che sto anc vegnir stgaffida duai survegnir 30 milliuns francs. L'intent da la fundaziun è da rinforzar cleramain il Grischun sco lieu da furmaziun, da perscrutaziun e da svilup e da garantir e d'engrondir vinavant - en cooperaziun cun l'economia - la savida e l'abilitad. Cun conceder contribuziuns ed emprests da daners ad interpresas, ad instituziuns ed a persunas singulas che han ina relaziun cun il chantun Grischun duai questa fundaziun pussibilitar a realisar projects cun ina valur agiuntada, cun ina forza innovativa e cun ina persistenza speziala.

Satisfatg per gronda part a las finamiras da l'iniziativa inoltrada

Ils 21 d'avrigl 2005 ha la giuvna PCD inoltrà tar la chanzlia chantunala ina dumonda d'iniziativa per stgaffir in fond d'innovaziun per il Grischun. Ils projects previs da la regenza correspundan per gronda part als intents che vegnan persequitads cun quest fond. Ina soluziun da fond dentant refusa la regenza, perquai ch'in fond na porta nagins avantatgs per realisar il project. Ella vul dentant er renunziar da relaschar ina nova lescha. Per realisar ils projects "colliaziuns traversalas" e "fundaziun per innovaziun, svilup e perscrutaziun" èsi dentant necessari che la lescha chantunala per il svilup economic vegnia revedida parzialmain. Per impunder ils meds finanzials e per diriger ils projects bastan ils instruments existents. Per quai s'offrescha en spezial il conclus dal cussegl grond davart credits d'impegn cun ils intents correspundents.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 19.04.2006