730.200

Lescha davart la gulivaziun da finanzas en il chantun Grischun (lescha davart la gulivaziun da finanzas, LGF)

dals 05-12-2013 (versiun dals 01-01-2022)

Il cussegl grond dal chantun Grischun1),

sa basond sin ils art. 31 al. 1 e 96 da la constituziun chantunala2), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 20 d'avust 20133),

concluda:

1. Disposiziuns generalas

Object

Art. 1 1 Questa lescha regla la gulivaziun da finanzas per las vischnancas. Questa gulivaziun cumpiglia la gulivaziun da las resursas, la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola, la gulivaziun da las grevezzas socialas sco er la gulivaziun individuala d'inegualitads per grevezzas spezialas.

2 Ella regla plinavant:

a)

b) * l'execuziun e l'analisa da l'efficacitad da la gulivaziun da finanzas.

c) * …

las contribuziuns per promover fusiuns da vischnancas;

Finamiras

Art. 2 1 La gulivaziun da finanzas duai:

a)

b)

rinforzar l'independenza finanziala da las vischnancas;

reducir las differenzas tranter las vischnancas areguard la capacitad finanziala ed areguard la grevezza fiscala;

garantir a las vischnancas ina dotaziun da basa cun resursas finanzialas;

c)

1) PCG 2013/2014, 340 2) DG 110.100 3) pagina 211 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

730.200

d)

e)

levgiar las grevezzas finanzialas sproporziunadas da las vischnancas che resultan da la structura da lur abitadi, da lur topografia e pervia da la quota da lur scolaras e scolars ubain da l'agid social material;

evitar cas da direzza che resultan pervia da grevezzas extraordinarias da singulas vischnancas.

2. Gulivaziun da las resursas

Princips

Art. 3 1 La gulivaziun da las resursas cumpiglia tut las vischnancas e sa concentrescha sin la reducziun da las differenzas en la dotaziun dals meds finanzials. Ella garantescha a las vischnancas in import da basa or da las resursas finanzialas ch'èn disponiblas libramain.

2 La capacitad finanziala da la vischnanca vegn calculada a maun dal potenzial da resursas per persuna decisiva (resursas decisivas) e cumprovada en furma d'in index da resursas.

3 Il dumber da persunas decisivas sa basa sin la populaziun residenta permanenta tenor la statistica federala da la populaziun (STATPOP) sco er sin il total da las pajataglias e dals pajataglias tenor las datas fiscalas da l'administraziun chantunala da taglia. Sch'il total da las pajataglias e dals pajataglias surpassa il dumber d'abitantas e d'abitants da la populaziun residenta permanenta, vegn adida la part che surpassa a 20 pertschient tar las persunas decisivas.

Potenzial da resursas

Art. 4 1 Il potenzial da resursas d'ina vischnanca correspunda a las resursas ch'ella po prelevar or da sias taglias sco er als retgavs da ses tschains d'aua.

2 El vegn calculà sin la basa da:

a) * las taglias sin las entradas e sin la facultad inclusiv las taglias sin il gudogn da liquidaziun e las taglias sin las expensas da las persunas natiralas tenor la taglia chantunala simpla a 100 pertschient sco er las taglias a la funtauna tenor il pe da taglia fixà dal Cussegl grond;

b) * las taglias sin il gudogn e sin il chapital da las persunas giuridicas tenor il pe

da taglia fixà dal Cussegl grond;

c) * … d) * las valurs fiscalas da las immobiglias a maximalmain 1,5 promil; sco er e) * ils tschains d'aua nets inclusiv las prestaziuns da cumpensaziun per las

perditas da l'utilisaziun da la forza idraulica.

3 La media dal potenzial da resursas da tut las vischnancas per persuna decisiva correspunda a la valur d'index da 100 puncts. Vischnancas cun ina valur d'index da passa 100 puncts valan sco vischnancas cun bleras resursas. Vischnancas cun ina valur d'index da sut 100 puncts valan sco vischnancas cun paucas resursas.

2

730.200

4 Sch'ina vischnanca cun paucas resursas obtegna retgavs da concessiun periodics annuals da passa 50 pertschient da ses potenzial da resursas, vegnan quintads vitiers quests retgavs fin ina valur d'index da 100 puncts.

5 Il potenzial da resursas sco er l'index da resursas vegn calculà annualmain sin basa da la media dals ultims 2 onns disponibels, inclusiv dals supplements dals onns precedents.

Finanziaziun

Art. 5 1 La gulivaziun da las resursas vegn finanziada dal chantun e da las vischnancas cun bleras resursas.

2 Las vischnancas cun bleras resursas pajan ina contribuziun annuala che importa tranter 15 e 20 pertschient da quella part da lur atgnas resursas decisivas che surpassa la media da tut las vischnancas per persuna decisiva (valur d'index da 100 puncts). Per quellas resursas che surpassan ina valur d'index da 200 puncts, vegn augmentada la tariffa da contribuziun sco suonda:

a)

b)

c)

3 Il chantun paja la differenza tranter il volumen total per la gulivaziun da resursas e la contribuziun da las vischnancas cun bleras resursas.

fin a la valur d'index da 250 puncts: + 5 puncts procentuals;

fin a la valur d'index da 300 puncts: + 10 puncts procentuals;

a partir da la valur d'index da 300 puncts: + 15 puncts procentuals.

Equipament

Art. 6 1 Tut las vischnancas cun paucas resursas survegnan contribuziuns da gulivaziun.

2 La contribuziun per persuna decisiva s'augmenta progressivamain, pli gronda che la differenza tranter l'agen potenzial da resursas e quel da la media chantunala daventa. La rangaziun da las vischnancas na dastga betg vegnir midada tras quai.

Resalvada resta la dotaziun minimala tenor l'alinea 3.

3 A mintga vischnanca vegn garantida – ensemen cun las atgnas resursas decisivas per persuna decisiva – ina dotaziun d'almain 65 pertschient da la media chantunala.

3. Gulivaziun da las grevezzas

Gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola

Art. 7 1 Il chantun conceda ina gulivaziun a las vischnancas ch'èn suttamessas a grevezzas sproporziunadas pervia da la structura da lur abitadi, pervia da lur situaziun geografic-topografica sco er pervia da lur quota da scolaras e scolars.

2 La gulivaziun vegn calculada tenor ils suandants trais facturs:

a)

dumber d'abitantas e d'abitants en abitadis sparpagliads e spessezza da la populaziun pervia da la surfatscha productiva per abitanta u abitant (structura da l'abitadi);

3

730.200

b)

lunghezza da las vias communalas e da las vias chantunalas entaifer il vitg per abitanta u abitant valitada tenor categoria da custs (lunghezza da las vias);

dumber da scolaras e scolars per abitanta u abitant.

c)

3 Ils facturs vegnan mintgamai convertids en ina cifra d'index e mess sin ina basa cumparegliabla. L'index total correspunda a la media aritmetica dals trais facturs.

4 Ils meds finanzials vegnan repartids sin las vischnancas resguardond ina part da 10 pertschient dal potenzial da resursas tenor l'artitgel 4.

5 … * 6 Per vischnancas che fusiuneschan po la regenza garantir las contribuziuns da gulivaziun al nivel vertent durant in termin transitoric da maximalmain 10 onns.

Gulivaziun da las grevezzas socialas

Art. 8 1 Il chantun conceda ina gulivaziun a las vischnancas ch'èn suttamessas ad ina grevezza sproporziunada en il sectur da l'agid social material.

2 La gulivaziun vegn calculada tenor las expensas nettas da las vischnancas sin basa da prestaziuns tenor:

a)

b) * l'Ordinaziun davart il pajament anticipà da contribuziuns al mantegniment per

la lescha davart il sustegn da persunas basegnusas4);

uffants cun dretg da mantegniment5);

c) * l'artitgel 63a da la Lescha introductiva tar il Cudesch civil svizzer6).

3 Da las expensas nettas fan part prestaziuns che ston vegnir pajadas da las vischnancas tenor lescha, minus las entradas da restituziuns, d'obligaziuns da sustegnair parentas e parents e da prestaziuns d'assicuranza. La regenza po fixar custs normads per las expensas nettas.

4 Per la gulivaziun è decisiva la relaziun da las expensas nettas cun il potenzial da resursas da la vischnanca. La gulivaziun importa en pertschients dal potenzial da resursas:

a)

b)

c)

d)

e)

f)

5 La regenza augmenta las limitas da gulivaziun tenor l'alinea 4 per mintgamai 1 punct procentual, sch'il total d'abitantas e d'abitants en las vischnancas da gulivaziun surpassa 50 pertschient dal total d'abitantas e d'abitants dal chantun.

6 Sin dumonda da las vischnancas vegnan las expensas nettas fixadas e gulivadas mintgamai l'onn suandant.

fin a 3 pertschient dal potenzial da resursas: 0 pertschient;

da 3 fin 4,5 pertschient dal potenzial da resursas: 20 pertschient;

da 4,5 fin 6 pertschient dal potenzial da resursas: 40 pertschient;

da 6 fin 7,5 pertschient dal potenzial da resursas: 60 pertschient;

da 7,5 fin 9 pertschient dal potenzial da resursas: 80 pertschient;

a partir da 9 pertschient dal potenzial da resursas: 100 pertschient.

4) DG 546.250 5) DG 215.050 6) DG 210.100

4

730.200

7 Las vischnancas èn obligadas da restituir contribuziuns nungiustifitgadas. Ina dumonda da restituziun sto vegnir fatga entaifer 3 onns suenter che la gulivaziun da las grevezzas socialas è vegnida concludida sin via ordinaria. *

Gulivaziun individuala d'inegualitads per grevezzas spezialas

Art. 9 1 La regenza po conceder ina contribuziun speziala ad ina vischnanca, sche la vischnanca cumprova ch'ella è suttamessa a grevezzas sproporziunadas pervia da relaziuns u d'eveniments extraordinaris. La contribuziun da gulivaziun premetta che la grevezza na possia betg vegnir influenzada tras la vischnanca, ch'ella na vegnia betg resguardada en la gulivaziun da las grevezzas e ch'ella na possia betg vegnir cumpensada cun la reducir.

2 Grevezzas spezialas èn avant maun, sch'igl existan ils suandants fatgs en moda cumulativa:

a)

la grevezza netta per persuna en la categoria d'expensas respectiva è sproporziunada en cumparegliaziun cun la grevezza media da tut las vischnancas;

la grevezza extraordinaria è pli auta che 5 pertschient da l'agen potenzial da resursas;

la grevezza sproporziunada tenor las literas a e b chaschuna in disturbi persistent da las finanzas.

b)

c)

3 La vischnanca sto far valair sias pussaivladads d'agid a sasezza en ina dimensiun raschunaivla. Quai cumpiglia en spezial mesiras da l'utilisaziun dal potenzial da retgav, da la limitaziun d'expensas e da l'adattaziun structurala, l'incassament d'in pe da taglia d'almain 100 pertschient da la taglia chantunala simpla sco er l'incassament da taxas causalas a tariffas che cuvran ils custs a pli lunga vista.

4. Procuraziun, dotaziun e repartiziun dals meds finanzials

Finanziaziun speziala "gulivaziun da finanzas"

Art. 10 1 Per finanziar e per realisar la gulivaziun da las resursas e da las grevezzas sco er las contribuziuns per promover fusiuns da vischnancas vegn manada ina finanziaziun speziala tenor las disposiziuns da la legislaziun chantunala da finanzas7).

2 La finanziaziun speziala vegn alimentada cun contribuziuns da vischnancas cun bleras resursas tenor l'artitgel 5 alinea 2 sco er cun meds publics generals dal chantun. Ils meds finanzials chantunals importan minimalmain 150 pertschient e maximalmain 250 pertschient da las contribuziuns communalas.

3 Sche la facultad da la finanziaziun speziala manca, èn admess pajaments anticipads or da meds publics generals mo transitoricamain e maximalmain fin a l'import da l'ultima assegnaziun da meds finanzials.

7) DG 710.100 e DG 710.110

5

730.200

Dotaziun dals meds finanzials

Art. 11 1 En il rom dal preventiv fixescha il cussegl grond annualmain las suandantas grondezzas:

a)

la tariffa da contribuziun da las vischnancas cun bleras resursas tenor l'artitgel 5 alinea 2 per finanziar la gulivaziun da las resursas;

la procentuala per la dotaziun minimala cun resursas da las vischnancas cun paucas resursas tenor l'artitgel 6 alinea 3;

il volumen total per la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola tenor l'artitgel 7. Quest volumen importa 70 fin 100 pertschient dals meds finanzials per la gulivaziun da las resursas;

il volumen total per la gulivaziun individuala d'inegualitads per grevezzas spezialas tenor l'artitgel 9.

b)

c)

d)

Repartiziun dals meds finanzials

Art. 12 1 La regenza fixescha la repartiziun da las contribuziuns sin las vischnancas, e quai per la gulivaziun da las resursas, per la gulivaziun da las grevezzas geografic- topograficas e da scola e per la gulivaziun individuala d'inegualitads per grevezzas spezialas. Sia decisiun è definitiva.

2 Las calculaziuns sa basan sin las datas las pli novas che stattan mintgamai a disposiziun.

3 Las contribuziuns da la gulivaziun da las resursas e da la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola vegnan pajadas a las vischnancas senza esser liadas ad in intent. *

Pajaments parzials

Art. 13 1 Il chantun paja a las vischnancas las contribuziuns per la gulivaziun da las resursas e per la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola en dus pajaments parzials da medema grondezza mintgamai il zercladur ed il december. * 2 Las vischnancas cun bleras resursas ston er pajar lur contribuziuns a la gulivaziun da las resursas en dus pajaments da medema grondezza mintgamai il zercladur ed il december.

Contribuziuns per promover fusiuns da vischnancas

Art. 14 1 Las vischnancas che fusiuneschan survegnan contribuziuns da promoziun.

2 Talas contribuziuns da promoziun pon er vegnir pajadas per projects e per studis.

3 La regenza fixescha ils criteris e l'import da las contribuziuns da promoziun.

4 Il cussegl grond concluda ils credits necessaris en atgna cumpetenza.

6

730.200

5. Prescripziuns d'execuziun

Obligaziun da cooperar

Art. 15 1 Ils posts da servetsch chantunals e las vischnancas coopereschan per elavurar las basas da datas ch'èn necessarias per exequir questa lescha.

Calculaziuns incorrectas

Art. 15a * 1 Ina calculaziun incorrecta da la gulivaziun da las resursas sco er da la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas e da scola vegn curregida posteriuramain mo, sch'i vegn constatada ina divergenza da passa 1 pertschient da las contribuziuns correspundentas tar pli ch'in 10avel da las vischnancas.

2 Curregidas vegnan mo calculaziuns, da las qualas l'incorrectadad vegn constatada entaifer 6 mais suenter che las calculaziuns èn vegnidas concludidas formalmain.

Analisa da l'efficacitad

Art. 16 1 La regenza fa periodicamain in'analisa cumplessiva da l'execuziun e da l'efficacitad da la gulivaziun da finanzas e da grevezzas sco er dal svilup da las fusiuns da vischnancas.

2 Ella orientescha il cussegl grond en ina furma adattada davart ils resultats e propona en cas da basegn da prender mesiras per meglierar la gulivaziun da las resursas e da las grevezzas.

6. Disposiziuns finalas

Art. 17

Aboliziun e midada da relaschs8)

Art. 18 *

Art. 19 *

Art. 20 *

Art. 21 *

Art. 22 *

…

…

…

…

…

8) Las midadas e las aboliziuns dal dretg vertent na vegnan betg menziunadas.

7

730.200

6. obligaziuns da contribuziun pendentas

Art. 23 1 Per quant che la refurma da la GF abolescha la basa giuridica per pajar contribuziuns d'investiziun a vischnancas, vegnan garantidas e pajadas contribuziuns mo pli per quels projects, per ils quals ina dumonda da contribuziun che correspunda a las directivas da l'uffizi cumpetent è vegnida inoltrada avant l'entrada en vigur da questa lescha e per ils quals ils rendaquints da las investiziuns realisadas èn vegnids suttamess fin il pli tard la fin da l'onn 2019. Pretensiuns sin basa da garanzias da contribuziun per ovras publicas en connex cun fusiuns da vischnancas vegnan indemnisadas senza restricziuns.

Entrada en vigur

Art. 24 1 La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur9) da questa lescha. Ella po metter en vigur retroactivamain l'artitgel 17 alinea 2, il pli baud per il 1. da schaner 2014.

9) Messa en vigur cun CR dals 18 da november 2014 per il 1. da schaner 2016 cun excepziun

da l'artitgel 17 alinea 2. L'artitgel 17 entra en vigur il 1. da schaner 2015.

8

730.200

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 05-12-2013 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 18-02-2021 18-02-2021

Entrada en vigur 01-01-2016 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-01-2022 01-01-2022

Element relasch Art. 1 al. 2, b)

Art. 1 al. 2, c)

Art. 4 al. 2, a)

Art. 4 al. 2, b)

Art. 4 al. 2, c)

Art. 4 al. 2, d)

Art. 4 al. 2, e)

Art. 7 al. 5 Art. 8 al. 7 Art. 12 al. 3 Art. 13 al. 1 Art. 15a Art. 18 Art. 19 Art. 20 Art. 21 Art. 22 Art. 8 al. 2, b)

Art. 8 al. 2, c)

Modificaziun emprima versiun midada aboliziun midada midada aboliziun midada midada aboliziun integraziun midada midada integraziun aboliziun aboliziun aboliziun aboliziun aboliziun midada integraziun

Publicaziun en la CUL 2014-031 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-021 2021-021

9

730.200

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch Art. 1 al. 2, b)

Art. 1 al. 2, c)

Art. 4 al. 2, a)

Art. 4 al. 2, b)

Art. 4 al. 2, c)

Art. 4 al. 2, d)

Art. 4 al. 2, e)

Art. 7 al. 5 Art. 8 al. 2, b)

Art. 8 al. 2, c)

Art. 8 al. 7 Art. 12 al. 3 Art. 13 al. 1 Art. 15a Art. 18 Art. 19 Art. 20 Art. 21 Art. 22

Conclus 05-12-2013 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 18-02-2021 18-02-2021 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020 19-10-2020

Entrada en vigur 01-01-2016 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-01-2022 01-01-2022 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021 01-03-2021

Modificaziun emprima versiun midada aboliziun midada midada aboliziun midada midada aboliziun midada integraziun integraziun midada midada integraziun aboliziun aboliziun aboliziun aboliziun aboliziun

Publicaziun en la CUL 2014-031 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-021 2021-021 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005 2021-005

10

730.200-A1

Agiunta 1: Art. 19 al. 4

(versiun dal 1. da schaner 2016)

Questa agiunta sa basa sin la bilantscha globala da la GF.

Sa basond sin l'artitgel 19 alinea 4 han las vischnancas qua sutvart il dretg d'ina gulivaziun limitada:

1. Las vischnancas cun ina grevezza supplementara tenor la bilantscha globala da la GF da passa 300 francs per abitanta u abitant han il dretg da 100 pertschient da la contribuziun da gulivaziun tenor l'artitgel 19 alinea 2:

Almen Küblis Luzein Masagn Razén Roten Trun Verdabbio

2. Las vischnancas cun ina grevezza supplementara tenor la bilantscha globala da la GF da 100 fin 300 francs per abitanta u abitant han il dretg da 50 pertschient da la contribuziun da gulivaziun tenor l'artitgel 19 alinea 2:

Fideris Mundaun Pasqual Saas Sagogn Schmitten Surava

3. Per vischnancas che fusiuneschan, croda davent la gulivaziun limitada suenter la

fusiun.

1