En credit general da 300 milliuns francs ò igl martgea da Turitg approvo l’emda passada. Chegl per tg’igl EWZ possa produtgier daple energeia regenerabla igl anviern, tranter oter er cun ovras hidraulicas. En project tgi pudess profitar da chel credit è igl dulzamaint digl rampar da Marmorera. Chel project duess bagn neir realiso, cura dependa dantant dallas tractativas tranter EWZ, cantun Grischun e cumegn da Surses. «Cun chel credit survign igl EWZ pussebladads supplementaras d’investeir, e chellas pudessan er pertutgier igl dulzamaint digl rampar da Marmorera», screivan las Ovras electricas digl martgea da Turitg (EWZ) sen dumonda dalla FMR. La raschung per chellas «pussebladads supplementaras d’investeir» è en credit general da 300 milliuns francs tgi igl suveran digl martgea da Turitg ò concedia igls 22 da settember 2024 cun ena gronda maioritad (82,8 %). Produtgier daple current d’anviern Siva digl onn 2008, 2016 e 2020 suonda ossa damai igl quart credit general per las ovras da Turitg. «Igls credits d’anfignen ossa per augmentar la producziun d’electricitad cun energeias regenerablas èn per gronda part duvros se, perchegl è nia voto davart en nov credit», dei Florian Flämig, pledader da medias tigl EWZ. E chel credit duess neir investia an amprema lengia per produtgier daple current igl anviern, per esser pi pac dependent d’imports. «Igl EWZ prevei d’amplifitgier ovras hidraulicas, prolungar concessiuns d’ovras hidraulicas existentas scu er da realisar parcs da vent e parcs solars an Svizra ed aint igl exteriour», tradescha Florian Flämig davart igls plans dallas ovras electricas da Turitg. Ed uscheia vogl oramai er per dulzar igl rampar da Marmorera. Pero da vart digl EWZ vign accentuo ed agiunto: «Cun resalva digls discurs actuals cun tot igls pertutgias.» Managea èn cò las tractativas da concessiun tranter EWZ, igl cantun Grischun scu er igl cumegn da Surses. Urari anc avert Per recapitular: igls 21 da zarcladour 2021 decida ena meisa radonda tgi sa cumpona da Confederaziun, cantuns, uniuns digl ambiaint e represchentants dalla branscha d’energeia tgi 15 projects hidraulics dastgan neir promovias. Egn da chels: dulzar igl rampar da Marmorera. «Chel dulzamaint vign damai spitgia», dei Florian Flämig. Igl crutsch da chel project: igl schaner da chest onn ò igl cumegn da Surses decidia da betg prolungar la concessiun digl dretg dallas avas cugl EWZ. I sa tracta dallas ovras hidraulicas Tinizong e Nandro tgi teiran tranter oter er a nez l’ava digl rampar da Marmorera. Chella concessiun scada igl onn 2035. La raschung digl cumegn da Surses: «Tigneir avert tot las opziuns tar tractativas davart la concessiun». Pigl EWZ monta chella decisiun: «Igl dulzamaint pussebel digl rampar e la scadenza dalla concessiun vessan li bunamaintg igl madem mument. E perchegl stuagn nous defineir igls proxims pass cun la cumischung digl return agl proprietari (Heimfallkommission). Ed ulteriouras dumondas davart l’indemnisaziun dalla valour restanta ston neir sclareidas. Chellas influenzeschan a moda decisiva igl urari digl project», dei igl EWZ. E chels discurs n’èn betg anc terminos. «En import bass da milliuns da treis cefras» Chegl tgi pertotga igl project da dulzar igl rampar da Marmorera resta pigl mument tot scu previa (la FMR ò rapporto igl schaner 2024). Igl rampar existent da 91 meters tgi sa catta tranter Marmorera e Scalotta duess neir dulzo per 14 meters. Uscheia fiss pussebel d’arcunar daple ava da stad e chella pudess alloura neir turbinada d’anviern, chegl tgi muntess en augmaint da radond 50 ouras gigawatt. An cumparegliaziun: actualmaintg produtgescha igl EWZ aint igl Grischun Central passa 700 ouras gigawatt electricitad ainten las centralas da Tinizong, Nandro, Adont, Casti Ost, Casti vest, Solas, Segl e Rothenbrunnen. La veia naziunala existenta an Surses niss construeida da nov sen en tratg da 1 500 meters simplamaintg en pêr meters pi anse. Scu gio igl schaner na so igl EWZ er ossa betg numnar ena cefra concreta, quant tg’igl project da Marmorera vign a custar. Venavant ègl nom da vart dallas ovras: Per dulzar igl rampar e cun spustar la veia naziunala – chegl tgi fiss necessari –, chinta igl EWZ cun investiziuns totalas resp. en import bass da milliuns da treis cefras. Ea, ma cura? Damai, cler è: igl rampar da Marmorera vign previsiblamaintg dulzo. Igl credit da 300 milliuns francs tg’igl suveran da Turitg ò approvo avant bung dus emdas pudess esser ena premissa essenziala pigl EWZ. Quant da chels 300 milliuns tgi von propi a favour da Marmorera e cura tgi la construcziun scumainza a Marmorera, è anc avert. Decisivas vignan ad esser las tractativas digl EWZ cugl cumegn da Surses ed igl cantun Grischun. Igl rampar da Marmorera – oz 91 meters ot – duess neir dulzo per 14 meters. Igl rampar digl lai da Marmorera è nia biagia igls onns 1950-1954. Igl EWZ prevei da dulzar igl rampar da Marmorera ed uscheia d’augmentar la producziun da current durant igl anviern. Cun en credit general da 300 milliuns francs per da chels projects ò igl suveran digl martgea da Turitg stgaffia la premissa finanziala per chel project.

Florian Unterkalmsteiner e Karin Hersche tgi magnan er Florians Weinstube a Savognin, surpeglian a parteir digl anviern 2024/25 la gestiun dall’ustareia a La Nars. Igl cumegn da Surses ò sottascretg en contract per treis staschungs d’anviern cugls novs ustiers. En contract per treis staschungs d’anviern ò igl cumegn da Surses pudia sottascreiver cugls novs ustiers dall’ustareia a La Nars. Scu tg’igl cumegn ò do ancunaschaint chest marde, surpeglian Florian Unterkalmsteiner e Karin Hersche – «dus persunalitads ancunaschaintas» – igl menaschi per l’antschatta dalla staschung d’anviern. Schliaziun temporara igl anviern passo L’arena da sport a La Nars agl our dalla vischnanca da Savognin è neida averta curt avant Nadal 2023. Gio igl aton era sa musso, tgi da cattar ustier ni ustiera pigl travagl gastronomic è tot oter tgi simpel. Per la staschung d’anviern passada ò igl cumegn alloura gia catto ena schliaziun temporara cugl hotel Piz Mitgel a Savognin. Igl cumegn ò alloura cuntinuo la sia tschertga cugl intent da cattar ensatgi tgi magna igl restorant sur onn e betg angal la staschung d’anviern. Chegl n’è pero betg reuschia (la FMR ò rapporto igl avost 2024). Avert mintga de Igl nov pêr d’ustiers – Florian Unterkalmsteiner e Karin Hersche – hospiteschan siva da 22 onns giasts ainten differentas localitads. Siva da 15 onns, ed er anc actualmaintg, magnan els Florians Weinstube, an cumbinaziun cun ena vinoteca ed en affar da vegn. Avant on els gia mano l’ustareia da muntogna Steil’Alva u alloura er igl restorant Piz Platta sen l’Alp Flex. «Cun lour angaschamaint per qualitad ed hospitalitad vign igl restorant ’La Nars’ a davantar en li attractiv per indigens e giasts», screiva igl cumegn da Surses. Per l’ustareia a La Nars planiseschan igls gestiunaris da darveir igl local mintga de dallas 9:30 anfignen allas 22:00, e chegl anfignen la fegn dalla staschung d’anviern. Igl restorant vign a porscher supplementarmaintg en menu durant treis seiras l’emda. Igl local seia tranter oter er adatto per banchets privats u radunanzas da proprietarias, screiva igl cumegn. Cooperaziun cun uniuns localas Igls novs gestiunaris preveian – chegl tenor communicaziun – da cooperar strètgamaintg cun las uniuns. Damai tg’igl restorant «La Nars» serva scu local da club per differentas uniuns indigenas scu igl club da hockey, igl club da curling ed igl club da tennis. Supplementarmaintg agl provedimaint gastronomic vignan planisadas diversas occurrenzas an collaboraziun cun l’organisaziun turistica dalla regiun. Planiso seia tranter oter ena disco da glatsch, la festa d’unfants, turniers da club u seiras da fondue e raclette agl liber tgi dettan la pussebladad agls giasts da passantar ouras ampernevlas ainten l’atmosfera invernala dall’arena da sport. Uscheia ins possa rinforzar l’arena da sport scu li d’antupada social e cultural dalla regiun, screiva igl cumegn da Surses. Florian Unterkalmsteiner e Karin Hersche surpeglian la gestiun digl restorant a La Nars. Els on sottascretg en contract per treis staschungs d’anviern.

Er siva la seisavla parteida ò igl CB Surses betg pers eneda anfignen ossa ainten la prerunda d’aton. Decidia quasi sulet la victorgia da 4:3 cunter Bergiaglia ò Manuel Simonet cun marcar treis gols. Per la parteida da sonda passada ò Surses fatg igl viadi a Vicosoprano per giuier cunter Bergiaglia. Sen fundamaint digls davos gis tutgivan igls Sursetters tigls clers favorits da chel inscunter da dus clubs vaschigns. Chegl er cun aveir gudagnea Surses l’emda avant a Tinizong igl gi alla testa cun 1:0 cunter Lumnezia. Graztga agl gol da Giamin Plaz vers la fegn digl gi plagn tensiun on igls Lumnezians pers per l’amprema geda aint igl campiunadi 2024/25. Sonda passada ò Lumnezia alloura gist declasso Lai/Valbella cun 4:0 e procuro tgi l’equipa surmirana ò casso l’amprema tarada. Gio ossa ins dastga spitgier plagn brama agl derbi surmiran, Surses cunter Lai/Valbella, tg’ò li igls 19 d’otgover 2024 allas 17.00 a Tinizong. Disfurtegna cugls golis La victorgia da Surses da 4:2 cunter Bergiaglia è da valetar ordvart singulara gist perchegl tgi agl team on mantgea tots treis golis, perveia da blessuras. Uscheia è Raphael Poltera sto aint igl gol per l’equipa da Flurin Demarmels. Cun sa blessar, ò el gia da bandunar siva 30 minutas igl sies post. Surpiglia chel ò alloura Robin Demarmels, tg’è uriund egn digls ferms defensours dalla 4. liga. Igl star da chella parteida è sto Manuel Simonet. Eneda daple ò el confirmo d’esser ainten la gruppa 2 dalla 4. liga egn digls miglers attatgeders ed en veir «top scorer». Mai fatg l’impressiun da perder igl gi Igls giasts da Surses on domino la parteida durant 90 minutas e betg laschea surpiglier igls indigens igl suramang. L’equipa sursettra ò er mai fatg l’impressiun da perder chel gi cun esser concentrada, cun controllar las acziuns e cun aveir en bung spiert da cumbat. Siva diesch minutas ò Manuel Simonet signia igl 1:0 per Surses. Ainten la 20avla minuta ò el battia puspe igl goli indigen Matteo Rotta cun far igl 2:0. Mauro Simonet ò alloura augmento siva 34 minutas igl resultat sen 3:0 per Surses. Pac siva ò igl arbitrader do en penalti per Bergiaglia. Brian Scaramella ò gia success cugl sies schoz e marco igl amprem gol per l’equipa indigena tigl 3:1 e resultat intermediar siva 45 minutas. Ainten la 60avla minuta ò Manuel Simonet alloura fatg en ulteriour gol, concret igl sies terz gol ainten chel gi. Pac siva ò Bergiaglia anc savia signier igl sagond gol, daples dantant betg. Uscheia è la victorgia da 4:2 per Surses stada realitad ed er miritada. Bergiaglia-Surses 2:4 (1:3) Surses: Raphael Poltera, Jaron Trenkwalder, Gianluca Augustin, Nino Farrér, Robin Demarmels, Giamin Plaz, Mauro Simonet, Enrico Carisch, Giatgen Mitgel Bellini, Nico Demarmels, Manuel Simonet. Reserva: Nino Battaglia, Noah Guetg, Nicola Poltera, ­Ivano Simonet. Strousch da frenar: Manuel Simonet, igl capoattatgeder da Surses.

Siva bung 20 onns cumpara cugl «Berghuus» Radons puspe en restorant da Surses aint igl «Gault Millau», la bibla per magliabagns. Lai è anc adegna igl paradis per gourmets, lò dattigl gist treis top adressas. Schi vo vers aton, alloura spetgan igls magliabagns e las persungas cun buccas fegnas plagn tensiun sen la pi nova ediziun digl «Gault Millau». Siva da glindesde passo è chel sen meisa. Cun sfiglier ainten chel magazin da 575 paginas vign alla gleisch tgi igl Grischun totga anc adegna tar en eldorado schi vo per ena cuschigna dalla classa superioura. Ainten l’ediziun 2025 digl «Gault Millau» figureschan 80 top restaurants digl Grischun. 25 da chels sa cattan ainten la Nagiadegn’ota, la regiun tg’è igl paradis digls paradis per gourmets. Gist set restorants da Son Murezza e conturn on 17 e 18 puncts da 20 puncts pussebels. Igl star-cuschinier digl Grischun è anc adegna Andreas Caminada tgi magna siva da 20 onns cun grond success igl restorant da luxus «Schauenstein» a Fürstenau/Farschno. Eneda daple on igls experts taxo la sia cuschigna cun 19 puncts. Igls raviauls da tatta Dallas 80 bungas adressas tgi dat tenor igl «Gault Millau» aint igl Grischun per magler autentic, fegn, bagn e bung, figureschan 11 da nov ainten chel codesch. Siva da bung 20 onns è da nov cugl «Berghuus» Radons e cun Fadri Arpagaus er puspe en restorant da Surses tranter las bungas adressas. L’ustareia è s’avanzada tar en li cun ena fitg bunga cuschigna e tar en local noua tgi mintga plat davainta tar en’aventura. Ultra da chegl è Fadri Arpagaus en hospitant plagn carisma, cun en scharm aparti, uscheia tgi mintgign ò l’impressiun dad esser tar el ed aint igl «Berghuus» igl rètg u la regina. Igls experts tg’on piglia la sia cuschigna sot la marella screivan tgi igl «Berghuus» seia en veir bischu. Gio da far igl viadi a Radons seia, cun esser la veia malanguleiva, en veir «Kracher». Igls magliabagns digl «Gault Millau» lodan cunzont igls «Agnolottis» tgi Fadri Arpagaus ò sarvia, amplanias cun tgern nizzada da biestg gross (Wagyu e Swiss Brown da Parsonz). Perfetg, sainza menda ed ena buntad seia er sto igl toc tgern-tschot, barso segl gril da carvung da lenn. Tiers tot, igl pi bagn vegia plaschia e gusto la pi simpla tratga, igls raviauls da tatta, els seian stos en deletg per la bucca. Tot piglia cumpeglia la carta da speisas: qualitad cun en nivel da classa internaziunala. Cun resumar e lascher repassar l’aventura culinara agl «Berghuus» manegian igls experts: «Culinaric ins è aint igl Berghuus gio bagn da viadi.» La raschung tgi Fadri Arpagaus e sies team on retschet digls experts per l’antschatta 13 puncts. Igl cuschinier e hospitant sez dei: «Ia va gio gia ples reacziuns da giasts cun esser da nov aint igl ‹Gault Millau›. Tiers chel fatg plaschevel lessa dar venavant gronda peisa alla qualitad, alla cuschigna staschunala, agl aspect autentic e procurar tgi mintga giast seia cuntaint». En punct daple pigl «Guarda Val» a Lai Igl restorant dalla regiun Alvra cun la miglra cuschigna è anc adegna igl «La Riva» a Lai. Scu gio avant en onn ò Dominique Schrotter retschet 17 puncts per la sia cuschigna excellenta. Chegl vot deir tg’el totga aint igl Grischun tar egn da chels set cuschiniers tg’on survagnia 17 puncts per lour speisas exquisitas. Igls experts lodan an en cuntign la bunga cuschigna da Dominique Schrotter e ludevlas seian er las tratgas vegeterianas. 16 puncts ò retschet danovamaintg Hansjörg Ladurner tgi segna per la cuschigna digl «Scalottas Terroir», egn digls restorants digl hotel Schweizerhof a Lai. El seia betg angal en cuschinier da vaglia, mabagn er anc en bung producent cun cuschinar ena bunga part dallas tratgas cun products tg’el teira sez u reteira da furnitours indigens. Paul Berberich è igl gioven schef-cuschinier digl «Guarda Val» a Lai. El ò retschet en punct daple digls experts per la sia cuschigna stupenta ed ò da nov 16 puncts. El segna per ena cuschigna classica, creativa, reala e pura è da liger aint igl «Gault Millau» sur da Paul Berberich. Dominique Schrotter digl «La Riva» a Lai cuschigna venavant sen en nivel fitg ot. Igls experts digl «Gault Millau» on scuvert da nov la bunga cuschigna da Fadri Arpagaus.

El è banduno e saro siva da quatter onns: igl Bogn Alvagni. Pero tge capeta cun en tal bietg, sch’el na vign betg ple duvro e scu sa preschainta igl intern? La FMR ò fatg en gir tras igl bogn tgi savoira – er sainza ava termala aint igls batschigls – anc oz da clor e zolper. Igls bitgers da plastic èn pronts sen la truasch da granit. Las dus spegnas – egna cun ava normala, tschella cun ava dalla funtanga da zolper – spetgan segl proxim giast tg’ò seid. Ena odour fegna da clor e zolper dat taimpra agl sectour d’antrada. La recepziunista ò banduno la sia soptga da tgirom – ena pitschna pôssa da café u forsa è ella eida sen tualetta? Ma ella stuess turnar bagnbod, compi e stampader èn atgnamaintg pronts per vender igl proxim bigliet per 19 francs. Chegl inditgescha aglmanc la gronda tavla da prietschs all’antrada. Pero: igl giast tg’ò seid na vign betg, la recepziunista na turna betg ed er bigliets n’èn siva da quatter onns betg ple nias vandias aint igl bogn da cura – igl Bogn Alvagni. Saro avant quatter onns Igl onn dalla pandemia da corona 2020 è igl bogn an Val Alvra nia saro ed er betg ple avert. La raschung: misergias finanzialas. Igl domber da visitaders e visitadras – all’antschatta, igl onn 2001, anc passa 80 000 ad onn – è sa redutgia cuntinuadamaintg. Igl onn 2017 veva igl bogn anc bung la mesadad. Igl mars 2023 ò la Bogn Alvagni SA deponia la bilantscha ed iniziia uscheia la procedura da concurs. Avant bung en onn è igl bogn nia intganto e la Christoffel Holding SA cun Hansjürg Christoffel, ed uscheia igl represchentant dalla acziunaria principala, ò cumpro igl bogn inclus igl restorant per 1,8 milliuns francs. Controlla regulara Er aint igl plang sot spetgan bitgers da plastic ed en’ulterioura truasch cun mademamaintg dus spegnas. Ed er cò aint igl sectour da wellness dominescha l’odour da clor e zolper. I fò bunamaintg l’impressiun tgi la davosa bagnada (Aufguss) ainten las saunas vegia gia li da curt. Pero ellas èn freidas, veidas e stgeiras, las dus saunas – ena finlandesa ed ena biosoft. Igl madem vala pigl bogn da vapour. L’electricitad è ord funcziun, ed er igl reflectour provisoric n’ò oz betg viglia da dar gleisch. Aint igl local da pussar èn las soptgas da scher messas ansemen egna sper l’otra. Figliom e zarclem corvan la terrassa dafora, pi bod en li per sa sfardar e per respirar aria frestga. Er sch’igl Bogn Alvagni tgi cumpeglia en bogn dafora ed egn davains, en sectour da wellness, ustareia e stanzas da terapia, è veid, vign tuttegna procuro per en mantignamaint minimal. Chegl conferma Walter Willi, igl administratour d’immobiglias dalla famiglia Christoffel tgi magna oz tras l’immobiglia tgi cumpeglia ena surfatscha da 4100 m². «Nous controllagn regularmaintg igl bietg. Chegl per evitar donns dad ava tgi nign vesa. Igl bietg vign er scaldo, cunzont d’anviern. Chegl per evitar donns da schalada, chegl fiss fitg nosch ed alloura er tger da reparar», dei Walter Willi. Igl batschigl dafora pitescha «Dirada da dimora recumandada 10 - 20 minutas. Betg sagleir aint! Profunditad dall’ava 120 – 140 cm.» – Chegl stat scretg sen la tavla aint igl anteriour bogn cugl sies plafung da lenn pregnant. E chegl è per deir uscheia igl cor digl bietg. Avant quatter onns è l’ava neida pumpada giu e siva d’alloura on igls dus batschigls mai ple via ni bikinis ni tgotschas da bogn. Dantant tg’igl batschigl davains è net e pudess prubabel neir mess an funcziun dumang, ò igl batschigl dafora pitia. Expost permanentamaintg a suglegl, plievgia, neiv e vent sa mossan fastezs: plattas tgi sa distatgan da lour miraglia, mestgel tgi sa derasa agl our digl batschigl. Per far reveiver la tradiziun ed economia da bogn ad Alvagni è igl Bogn Alvagni nia avert igl onn 2001. Igl «bab» da chel ed investour principal è sto Hans Christoffel, barmeir, igl bab da Hansjürg Christoffel. Adegna puspe ò Hans Christoffel, bab da seis unfants, detg tgi igl bogn da cura an Val Alvra seia igl sies setavel unfant. Sustignia da lez taimp la finanziaziun digl bogn on er las vischnancas dalla regiun e persungas privatas cun signier aczias. Igl èn nias investias radond set milliuns francs. «Igl è anc adegna igl intent dalla famiglia Christoffel da metter puspe an funcziun igl bogn da cura, vot deir da cattar ensatgi tgi magna anavant chel. Chegl è la fegnameira principala», dei Walter Willi. Quant dei tgi cuzzess, da piglier an funcziun puspe igls batschigls per en menaschi da bogn na so igl administratour d’immobiglias pero betg. «Igl è per franc necessari enqualtgi lavour e da nattager igls batschigls. Ia na sa er betg, schi fiss tot tenor pussebel da piglier an funcziun angal igl batschigl davains, damai tgi chel è an en migler stadi.» Ideias «narras» èn bagnneidas «Calanda Edelbräu» – la spegna aint igl restorant, igl anteriour restorant «Bognin», tradescha tge gervosa tgi niva sarveida durant igls bungs onns digl Bogn Alvagni. Walter Willi remartga, tgi davart digl possessour ins seia premuro d’aglmanc pudeir dar a fit ena part digl edifezi. Uscheia èn las stanzas da terapia aint igl plang sot pigl mument scretgas or sen portals d’immobiglias online. «Seia chegl scu stanzas da terapia, per ena canorta, ena scoletta, u schi ensatgi less organisar ena fiera u far adiever dalla cuschigna. Ideias èn bagnneidas.» – Pia er ideias «narras», scu en local da notg aint igl anteriour bogn? – «I dastgan er esser ideias narras, chegl fiss alloura sa tgapescha d’examinar an detagl», dei Walter Willi cun en reir. 200-300 giasts per de Igl Bogn Alvagni – durant bung dus decennis è el sto en li ancunaschaint e popular, chegl tant tar indigens scu er giasts. «Deis da grond travagl ins registrava passa 200 giasts», rachinta Walter Willi digls taimps glorious igls onns 2000. Var 15 amplueidas ed ampluias procuravan pigl bagnstar digls giasts. Siva digl 2010 èn las antradas sa redutgeidas onn per onn e cun ellas er igls taimps d’avertura e la purscheida aint igl bistro. Igl è sto ena fegn an ratas. Igls bitgers da plastic aint igl sectour d’antrada èn anc adegna pronts, las dus spegnas anc saradas ed er la soptga dalla recepziunista è anc adegna veida. Cura tg’igl proxim giast lascha gustar l’ava da zolper e cura tgi la recepziunista peglia puspe plaz sen la soptga da tgirom è intschert. Ensatge digl anteriour bogn da cura resta per antant: la odour fegna da clor e zolper. Aint igl plang sot sa catta en sectour da wellness cun treis differentas cabinas. Invista ainten las saunas freidas e veidas. Invista ainten las saunas freidas e veidas. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Mestgel, merda e decadenza: igl batschigl dafora digl anteriour Bogn Alvagni pitescha. Las gardarobas masdadas digl anteriour bogn èn veidas. Las spegnas digl anteriour restorant «Bognin» tgi sa catta gist davos la recepziun. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl batschigl davains è veid. El ò dantant – an cumparegliaziun cugl batschigl dafora – pitia pi pac. Igl Bogn Alvagni è saro siva da var quatter onns. L’antrada digl anteriour Bogn Alvagni. Recepziun e truasch «spetgan» segls proxims giasts. La terrassa ordvart igl sectour da wellness sarviva per sa sfardar e respirar aria frestga. La truasch cun ava da spegna ed ava dalla funtanga da zolper. Var quatter onns n’ò ella betg ple dusto la seid digls giasts. L’antrada digl anteriour Bogn Alvagni. Recepziun e truasch «spetgan» segls proxims giasts. L’antrada digl anteriour Bogn Alvagni. Recepziun e truasch «spetgan» segls proxims giasts. La truasch cun ava da spegna ed ava dalla funtanga da zolper. Var quatter onns n’ò ella betg ple dusto la seid digls giasts. Aint igl bietg sa cattan er varsaquantas stanzas da terapia. Previa è da cattar novs locataris, seia chegl per far adiever scu stanza da terapia, ni er scu canorta u scoligna. Aint igl bietg sa cattan er varsaquantas stanzas da terapia. Previa è da cattar novs locataris, seia chegl per far adiever scu stanza da terapia, ni er scu canorta u scoligna. Aint igl bietg sa cattan er varsaquantas stanzas da terapia. Previa è da cattar novs locataris, seia chegl per far adiever scu stanza da terapia, ni er scu canorta u scoligna.

L’amprema ediziun ARTicular, en inscunter cun 26 artists ed artistas dalla Rumantscheia, la davosa fegn d’emda ad Alvaschagn è stada en success. Sa verifitgia è tgi la famiglia rumantscha digl art figurativ è tuttegna ena cuminanza, tiers ena tscherta individualitad. Per treis deis, digls 27 anfignen igls 29 da settember 2024, è igl Center d’art e cultura Alvra, cun dimora ainten l’anterioura scola d’Alvaschagn sto igl li noua tgi 26 artists ed artistas digl intschess rumantsch on galdia las belas ouras. La cuminanza, la solidaritad, l’unitad e la sociabladad on do igl vistgia, igl cuntign ed er l’ambianza all’occurrenza noviza. Rumantsch scu part essenziala digl inscunter ARTicular n’è betg sto angal en inscunter tranter artists ed artistas da lungatg rumantsch, l’occurrenza è er stada en antop da ples generaziuns, ed ena scuntrada digls idioms rumantschs. Igl è nia luvro an gruppas per cattar las raspostas schi rumantsch seia dasper litteratura, teater, cant e musica eventualmaintg er art. Ansomma è igl lungatg, igl rumantsch sto ena part essenziala digl inscunter, en inscunter tg’ò contribuia la sia part pigl svilup digl noss lungatg mamma ed er pigl art rumantsch. Treis persungas digl rom on er examino e discurria an gruppa igl portofolio da mintga artist ed artista. Igl è pero betg angal nia discuto, baratto, filosofo, na igl è er nia canto, salto e neida alla curta è er betg la cumpagneia. Digls treis deis è er nia fatg en protocol grafic ed alla fegn dall’occurrenza è chel nia preschento an documentaziun visuala. Per artists ed artistas dalla Rumantscheia seia chel inscunter sto en grond regal, en immens gudogn ed en’anritgeida è nia detg adegna puspe tigl act da finiziun digl project ARTicular. Yvonne Gienal, egna dallas iniziantas principalas dall’occurrenza è stada dumengia passada ple tgi angal ventirevla, cun retschever da tottas varts bler lod, cumplimaints an en cuntign e rancunaschientscha da tots. Ella dei igl suandont: «Nias ischans tar la conclusiun tgi nous ischan artistas ed artists rumantschs, faschagn dantant betg art rumantsch.» Cun vaseir las bleras fatschas cuntaintas ins vign tuttegna tigl conclus tgi igl «art rumantsch» veiva, schi er betg forsa an teila e figurativ, mabagn tar mintga artist ed artista, dalla Nagiadegna, dalla Surselva, da Surmeir e dalla Val Schons. Bilantscha digl hospitant Purschia tetg agls sies collegas ed allas sias collegas ò Mirko Baselgia, igl artist da renom da Lantsch tgi magna igl Center d’art e cultura ad Alvaschagn. Cun la sia famiglia stat el er ad Alvaschagn aint igl anteriour bietg da scola. L’amprema antupada digls artists e dallas artistas rumantschas vegia musso tgi detta nign «art rumantsch», ò detg Mirko Baselgia. Igl hospitant all’occurrenza ARTicular dei: «Chegl tgi colliescha nous dantant è igl basigns d’en barat veiv, tgi vo gliunsch sur igls cunfegns dallas nossas practicas artisticas, igls noss idioms e las nossas regiuns.» Cun discorrer tots rumantsch vegia igl lungatg communabel do en ambiaint tgi vegia purto manevladad ed en tgod intim, en spazi noua tg’ins vegia pudia sa darveir sainza esser giuditgia. Igl antop vegia testifitgia tgi mintgign vegia savia amprender egn da l’oter ed er esser en sustign vicendevel, ò puncto Mirko Baselgia. Sa musso vegia er tgi mintgign e mintgigna digls 26 artists ed artistas vegian catto lour atgna veia per far front agl betg exprimabel, agl betg cler definibel, ainten l’art scu er aint igl rumantsch. Igl artist da Lantsch ò er detg tgi etichettas scu «rumantsch» u scu «artista» totgan strousch a chella experientscha, chellas servan savens angal per categorisar e separar u per far raps. Chegl tgi porta propi anavant artists ed artistas dalla Rumantscheia seia igl inscunter, igl barat ed igl ageid vicendevel tgi tots possan porscher l’egn a l’oter, uscheia Mirko Baselgia. Tar chel inscunter da treis deis ad Alvaschagn seia igl spazi da sinceradad e cordialitad adegna puspe sto preschaint. El spera ferm tgi detta en sagond inscunter cun en schi ot nivel, an chella furma, moda e maniera, ò menziuno Mirko Baselgia. Chella intimitad tgi seia nascheida durant chel amprem antop d’artists ed artistas dallas regiuns rumantschas seia stada singulara, amabla e cordiala. La fotografia communabla cun artists ed artistas conferma la cuminanza durant igls treis deis digl project ARTicular. Las dus cuniniziantas digl project ARTicular. (da san.) Yvonne Gienal ed Anne Louise Kleberg Joël. Mirko Baselgia è sto igl hospitant dall’occurrenza. Ena part digl protocol grafic visual.

Per la setavla geda anveida la Senda culinarica chest onn indigens, sagond-indigens e giasts da sa participar ad ena viandada culinarica. Scu tg’igl Parc Ela screiva ainten ena communicaziun, ò chella li chest onn dumengia, igls 13 d’otgover 2024 a Savognin. A moda autonoma viandeschan igls participants e las participantas – cun ageid d’ena carta – da post tar post. Lò spetgan producents e gastronomas dalla regiun cun tratgas grischunas, per gronda part produtgeidas cun products regiunals. La ruta da chest onn magna cun la pendiculara da Savognin a Tigignas e da lò vogl anavant a pe a Parsonz e Riom ed anavos a Savognin. Las tratgas vegetarianas vignan sarveidas dalla Nossa Caschareia/Savognin, igl restorant Bellavista/Parsonz, Origen cun l’ustareia Taratsch/Riom ed igl hotel JUFA a Savognin. (cdm/fmr) Li d’antupada è igls 13 d’otgover 2024 a parteir dallas 10.00 tigl parcadi digl Center da Sanadad. La viandada costa 59 francs per persungas sainza carta da giasts e 53 francs per persungas cun ena carta da giasts dalla Val Surses. Unfants paian 2 francs per onn da vigliadetna. Igl è da s’annunztgier anfignen igls 7 d’otgover 2024 sen www.parc-ela.ch/senda-culinarica u sen 081 508 01 12. La Senda culinarica anveida da viandar e galdeir tratgas localas.

Per la otgavla geda on li digls 19 anfignen igls 21 da settember 2025 las cursas da mountainbike. Siva en onn pôssa sa maseiran bikers e bikeras puspe ainten las disciplinas Short Track, Downhill e Cross Country. Scu tgi l’Uniun coppa mundiala bike Lai screiva ainten ena communicaziun, on las cursas li gist en’emda siva digls campiunadis mundials aint igl Valleis a Crans-Montana. «En onn plagn intschertezza ò valia la pagna e nous ans legragn da pudeir cuntinuar cun l’istorgia da success digl UCI MTB World Cup Lai. Nous nign a far tot igl pussebel per tgi er l’ediziun 2025 davainta en success cumplagn», dei igl president digl comite d’organisaziun Christoph Müller. (cdm/fmr) Las cursas da mountainbike turnan igl onn vegnent a Lai. Forsa ena davosa schanza pigl matadour local, Nino Schurter?

Igl success ed igl interess dalla Tundeida a Savognin èn stos fitg gronds. Stadas aint igl center èn naturalmaintg las nursas. Vetiers totgan er products tg’on an ena moda u l’otra da far ensatge cun chels animals. La Tundeida all’antschatta d’otgover a Savognin chella totga ainten la regiun tar egna da chellas occurrenzas tgi sveglia en immens interess. Sonda passada ò gia li la 21avla ediziun dalla Tundeida ed eneda daple è la gliout neida an rotscha. Per l’organisaziun dall’occurrenza u schi lagn deir igl padrinadi dalla Tundeida chel schea tar l’Uniun purila Alvra. President digl comite d’organisaziun è Otmar Netzer, igl anteriour pour da Savognin. Sustignia vign el anc da varsaquantas persungas dall’economia, digl turissem e dall’agricultura. Igl parsoura dalla gruppa, tgi organisescha la Tundeida, è sa musso gio la dumang vers las 10.30 tot cuntaint, chegl cun esser gio tschents e tschents visitaders e visitadras aint igl quartier Grava a Savognin, lò noua tgi la Tundeida ò mintg’onn li. Vigl e gioven, indigens e giasts, mintgign ò vulia vaseir l’arrivada dallas 350 nursas, egna dallas attracziuns digl de. Gnond da son Mitgel e cun traversar igl Punt Crap èn ellas neidas retschettas a Grava d’en pievelung e passadas tras la massa da visitaders e visitadras per turnar sen en pro manevel digl plaz da festa. 40 nursas on betg cuntinuo igl «defilé». Ellas èn eidas directamaintg tigl «frisunz». Scu gio igls davos onns è Meinrad Kolb da Parsonz sto responsabel per tonder las nursas. Sustignia è el nia dalla sia donna Jazinta Kolb e digl fegl Dario Kolb. An en colp è el sto circumdo da fitg blera gliout, tg’è cunzont neida per vaseir scu tg’ena nursa vign tundeida. D’ena nursa dattigl 1 kilo langa Sa tgapescha tgi Meinrad Kolb ò betg tundia las 40 nursas a mang, mabagn cun ena maschina. Sa musso è tg’el ò en agen anschign da tonder las nursas, tg’el è fitg calm e tgi gist chella calmezza surporta el sen mintga animal tgi vign tundia. Mengia bletscha dastga la langa betg esser per tonder, dantant er betg mengia sitga. Eneda daple è igl grond public nia digl tottafatg a costs cun veir e galdeir, scu tgi Meinrad Kolb ò luvro cun passiun, cun adatg e cun en tschert respect anvers las nursas. Per tonder ena nursa ò igl pour duvro strousch diesch minutas. Meinrad Kolb ò explitgia: «D’ena nursa dattigl bung 1 kilo langa.» Digl reminent ena nursa so neir anfignen 20 onns viglia, an media tranter 10 e 12 onns. An Wales an Gronda Britagna ò ena nursa schizont contanschia ena vigliadetna da 29 onns. Ena nursa maglia per de tranter 3 e 10 kilos fagn, erva e perfign strom, chegl tenor grondezza e razza. Per far ena cumparaziun seia menziuno, tg’ena vatga maglia per de passa 20 kilos fagn. En botsch peisa tranter 45 e 150 kilos ed ena nursa tranter 45 e 100 kilos. Dalla stad anfignen alla fegn d’aton dat ena nursa per de anfignen 1 liter e mez latg. La premaveira, cura tg’ella ò fatg pitschens, so chegl esser anfignen 4 liters per de. Chellas infurmaziuns dallas nursas ed anc otras èn neidas da Flavio Sterli. El ò divertia durant l’antiera Tundeida igl public an moda simpatica e cunzont instructiva. Bung 40 stands Igl domber digls stands, noua tgi indigens ed er persungas dallas otras regiuns digl Grischun Central on fatg venal lour products, è sto cun 40 stands aint igl rom digls davos onns. Sa musso è, tgi per part èn nias vandias products naturals, manuals e regiunals, dantant alloura er products tg’on ansomma da far navot cun las nursas, ellas tg’èn per propi las protagonistas da chel de. La Tundeida è igls davos onns s’avanzada adegna daple tar ena fiera: Ena fiera tgi atteira tuttegna en grond e vast public cun dar da cumprar products, tgi dat schiglio betg ainten mintga buteia. La calameta dall’occurrenza è e resta dantant anc adegna la Tundeida sezza. Da discorrer da cefras, chegl tgi pertotga igl domber da visitaders e visitadras, è betg schi simpel. An cumparaziun cun l’ediziun dalla Tundeida 2023 ins ò gia l’impressiun, tgi preschaints eran chest onn anc daple visitaders e visitadras. An media èn adegna tranter 2000 e 2500 persungas stadas preschaintas alla Tundeida. Realitad è, tgi la Tundeida è an Surses egna dallas grondas occurrenzas turisticas, schi betg la pi gronda. Ella atteira prest anc daple public tgi la Scuntrada, tg’ò adegna li aint igl meis d’avost a Savognin. Vasia ins ò sonda passada alla Tundeida blers giasts fidevels dall’antiera regiun Alvra, blera gliout digl antier Grischun Central e schizont da Coira e conturn. Eneda daple è sa musso, tgi cun ena bunga organisaziun, cun porscher en’occurrenza da betg gist mintga de, metter en animal tgi totga tar la nossa agricultura aint igl center ed eir sen la fiera cun products regiunals ed er singulars vign la gliout an rotscha e chegl er siva tgi dat la Tundeida gio 21 onns. Igls unfants on gia la pussebladad da dar calour a nursas da lenn. Plimatschs cun motivs da nursas ed amplanias cun l’anga-nursa. Beni Sonder da Salouf vandeva vaschela da lenn. Per varsaquantas ouras èn las nursas stadas las protagonistas segl plaz dalla Tundeida. Meinrad Kolb (san.) canoscha igl sies mastier ed è la persunga tg’ò tundia las nursas. Per varsaquantas ouras èn las nursas stadas las protagonistas segl plaz dalla Tundeida. La Tundeida è en’occurrenza tgi plai betg angal agls carschias, mabagn cunzont er agls unfants. Cò Dario Kolb cugl sies fegl Lenny Kolb.

Amazon, Novartis, Swiss­com, Schindler, Sulzer ed otras interpresas cloman anavos lour ampluias aint igls biros. Ia discor explicit digls ampluias, perchegl tgi la gronda part saro omens tgi lavouran ­80 u 100 % ed on antras la pandemia da Corona ansomma pir gia l’opziun da luvrar er da tgesa anor. Ossa cloman adegna daple interpresas anavos lour ampluias e chegl magari nunspitgeidamaintg. Igls ampluias d’Amazon, igl pi grond commersant online, stretga digl tottafatg la pussebladad da homeoffice per igls sies ampluias. Inter­presas an Svizra èn manc radicalas, ma er ellas lessan vaseir lour ampluias puspe pi savens aint igls biros tgi via monitour. Igl argumaint seia tg’igl spiert da team vigna rinforzo antras la preschientscha an biro. Tot las interpresas laschan pero drizzar or via lour pledaders da medias tgi naturalmaintg seigl pussebel da luvrar an cass spezials da tgesa anor, tranter oter schi en unfant è malsang (per exaimpel tar Amazon). Chegl am para bagn en po curious, naturalmaintg tgi te scu ampluia post luvrar da tgesa anor, pero angal an chels cass cura tgi te stuessas mianc luvrar? Pertge tenor lescha svizra ast te igl dretg da star a tgesa an cass tg’igl ties unfant è malsang. E chegl sainza tgi te stost luvrar sper igl misirar fevra e ­midar pezs. Magari ma dumonda an tge mond tg’igls schefs veivan. U è igl tarpung da lour etascha schi gross tg’el fò tascheir tot igl cloms e basigns da lour persunal? Stò esser, perchegl tgi cass cuntrari fissan els bagn nias a saveir tgi graztga agl homeoffice on bleras famiglias pudia profitar. Igl bab è daple a tgesa e pò er surpiglier igl giantar, la mamma pò augmentar igl sies pensum da lavour. Naturalmaintg tgi chegl è betg pussebel tar tot igls ampluias. Er tar nous ègl uscheia tgi ia mez na poss scu scolasta betg luvrar da tgesa anor, ma graztga agl mies om aint igl homeoffice vaia pudia augmentar igl pensum da lavour. Pertge cloman tuttegna adegna ples interpresas lour ampluias anavos aint igl biro? Angal per igl spiert digl team pogl betg esser. La mia teoria nunscientifica è chella tg’igls schlets schefs on antras igl homeoffice ­finalmaintg s’accorschia tgi funcziunescha er sainza els. Igls bungs schefs fon sez ­homeoffice. Cura tg’igl mies om ò mido avant curt plazza, è stada egna dallas sias cundiziuns tg’el possa far venavant homeoffice. E perchegl sunga per eneda digl tottafatg digl meini d’egna dallas pi grondas parteidas politicas dalla Svizra e clom: «Omens, anavos a tgesa!» Pia Plaz veiva cun sies om (2 deis l’emda homeoffice) e dus unfants a Winterthur. Pia Plaz

Anfignen la fegn da settember 2024 vessan pudia neir inoltradas propostas per l’elecziun substitutiva digl post digl presidi d’Albula/Alvra. La tgascha da brevs a Casti sen canzleia communala è pero restada veida. Ossa vign l’elecziun spustada per en meis. «I dat nignas candidaturas pigl post digl presidi», dei Daniel Albertin, igl mastral partent digl cumegn d’Albula/Alvra sen dumonda dalla FMR. El veva annunztgia l’antschatta fanadour 2024 tgi el sa reteira – siva d’esser sto diesch onns an uffezi – per la fegn da chest onn. En nouf difficil «Propostas electoralas pigl presidi communal èn d’inoltrar an scretg cun atgna sottascripziun anfignen igl pi tard igls 30 da settember 2024 tar l’administraziun communala d’Albula/Alvra», veva igl cumegn annunztgia via figl uffizial e pagina d’internet, chegl an vista ad en’elecziun substitutiva, preveida pigls 27 d’otgover 2024. Propostas u candidaturas n’èn pero betg neidas inoltradas. «Er cun ruschanar cun differentas persungas n’ègl betg gartagea da persvader ensatgi. Chest marde vainsa anc eneda ena seduta da suprastanza e nous niron a spustar l’elecziun segls 24 da november 2024, cura tg’igl è er votaziuns naziunalas e cantunalas», dei Daniel Albertin. Uscheia tgi resta anc en pêr emdas daple per cattar ena schliaziun u cugls pleds digl mastral: «Ed alloura vurdainsa schi nign da schliier chel nouf, igl è pero difficil.» «Betg partias da chel fatg» Tg’igl n’è betg pussebel da persvader u mutivar ena persunga dallas 1300 abitantas ed abitants è per Daniel Albertin, tg’è digl reminent igl amprem mastral digl cumegn fusiuno, ena surpresa. «Nous ischan betg partias digl fatg tgi nign surpeglia.» Oramai na dattigl pigl mument nign tgi «vot surpiglier», uscheia tgi resta pigl cumegn cun sia suprastanza da set commembers/as angal da tschartger anavant. E schi chegl na gartegia betg? «Schi cattagn propi nign, alloura stuagnsa sclareir scu tgi giagn anavant», dei Daniel Albertin (varda er box). E la vicepresidenta? Pero, ò igl cumegn d’Albula/Alvra, scu mintga oter cumegn er, ena vicepresidenta, numnadamaintg Patrizia Zanini, anterioura mastrala digl cumegn da Casti. Fissigl damai en’opziun, tgi ella surpeglia igl presidi? Daniel Albertin refusescha: «Igl è strousch pussebel da surpiglier en mandat da mastrala da 50 % sch’ins lavoura ensanouas an en pensum cumplagn da 100 %. Schi chellas structuras anturn ena persunga n’èn betg avant mang, alloura vogl simplamaintg betg.» I duvress en augmaint digl pensum Daniel Albertin è nia eligia igl onn 2015 scu amprem mastral digl cumegn fusiuno an Val Alvra. Cun sia demissiun anticipada ègl d’eliger ena successoura u en successour per igl rest dalla perioda d’uffezi tgi cozza anfignen la fegn digl onn 2026. Tgi el sa reteira, veva igl mastral partent declaro igl fanadour 2024 tranter oter suandontamaintg: La bova da Brinzauls ed igl taimp da lavour, tgi chella pretenda. «Tenor me duvressigl radond 80 % per saveir manar chel cumegn ed esser à jour cun tot igls projects e las sfeidas da Brinzauls.» Tenor constituziun digl cumegn è chel pensum pero reglo cun 30 anfignen 50 %. Siva d’esser sto diesch onns an uffezi, sa reteira Daniel Albertin scu mastral digl cumegn d’Albula/Alvra. Pigl mument na vot nign antrar an tgesa communala a Casti e surpiglier chel post a parteir digl schaner 2025.

Seis dumondas agl manader digl Uffezi da vischnancas, Thomas Kollegger. La FMR ò discurria cun Thomas Kollegger, manader digl Uffezi da vischnancas e tranter oter lia saveir, tge tgi capeta, sch’igl cumegn d’Albula/Alvra na catta nign/a successour/a per Daniel Albertin e schi fiss forsa d’adattar igl pensum da lavour digl presidi communal. FMR: Tge capeta, schi na gartegia agl cumegn d’Albula/Alvra betg da cattar ena successoura u en successour pigl post digl presidi? Thomas Kollegger: Alloura ègl imaginabel tgi chel post resta vacant per en tschert taimp ed igl cumegn stò venavant eir alla tschertga. Alla fegn finala ègl pero er uscheia, tgi ena suprastanza communala sa cumpona betg angal d’ena persunga singula resp. digl mastral, mabagn è chegl en collegi. Ed alloura stuaro chella per chel taimp reparteir las lavours aint igl gremi. E mintga cumegn ò er en vicepresident resp. ena vicepresidenta tgi stò surpiglier ad interim chella funcziun. Cura intervigna igl Cantun? Nous vagn en grond respect dall’autonomia communala. Intervigneir stuessan nous alloura, sch’igl cumegn n’è betg ple abel d’ager u schi chel n’è betg occupo legalmaintg durant ena perioda pi lunga. Chegl è aint igl cumegn d’Albula/Alvra pero betg igl cass, damai tg’ins ò ena suprastanza communala cun lour commembers/ras. Igl Cantun gioia cò pitost ena rolla consultativa chegl tgi pertotga la dumonda, scu tgi gartegia da recrutar resp. mutivar persungas. Igl èn dumondas organisatoricas scu models da gestiun, libertad finanziala u stema. Igl è plaschevel, tgi angal pacs cumegns aint igl Grischun on posts communals vacants. Da prancepi partign nous digl fatg, tg’ins catta persungas tgi sa mettan a disposiziun, ed er ainten chel cass digl cumegn Albula/Alvra sung ia optimistic. Igl è alla fegn finala adegna gartagea agls cumegns da recrutar persungas. I vign pia a dar ena schliaziun, an tge moda e maniera er adegna. Posts communals èn an general pero pitost grev d’occupar? Chegl na schess ia betg uscheia. Ea, las sfeidas e preteisas per en tal uffezi èn otas, la societad è sa midada, er chegl tgi pertotga la stema anvers en mastral u ena mastrala. I dat pero differents lis aint igl Grischun, noua tgi dat cumbats electorals pigl presidi. Per igls posts an las suprastanzas ègl chi e lò pi difficil, pero igl post digl presidi para d’esser attractiv. I dependa pero er dallas circumstanzas ed igl spazi d’ager tgi en cumegn ò. Igl grond burdi digl cumegn d’Albula/Alvra è la bova da Brinzauls. Ensatge tgi demutivescha persungas da candidar? I dependa, scu tg’igl cumegn s’organisescha. Igl è er pussebel d’adattar las premissas tenor las circumstanzas. Egn digls elemaints essenzials dall’autonomia communala è igl dretg digls cumegns da s’organisar tenor lour basigns. Chegl pertotga l’organisaziun communala, l’administraziun scu er las finanzas. Igls cumegns èn lò bler pi flexibels tgi per exaimpel Cantun u Confederaziun. Igls schabetgs dalla bova da Brinzauls èn stos colliias fitg ferm cugl mastral Daniel Albertin ed uscheia er ena gronda tgargia tgi el ò piglia sen sasez, chella pressiun n’è betg da sotvaletar. Igl è pero nia organiso uscheia, ed an chel gro ò igl cumegn spazi d’ager tenor igls sies basigns. Chegl tgi pertotga «l’organisaziun» ò igl mastral partent detg an vista a sia demissiun, tg’igl uffezi pretenda bler angaschamaint e tgi chel na seia strousch pussebel d’adampleir cun en pensum da lavour da 50 % tenor constituziun. Fissigl necessari d’augmentar chel pensum? Sch’igl cumegn less s’organisar uscheia scu anfignen ossa cun chella constellaziun, alloura fiss en’adattaziun imaginabla. I dat pero er otras variantas. An general pò igl cumegn ponderar davart maseiras da discarger ainfer la suprastanza u ansemen cun l’administraziun. Thomas Kollegger è manader digl Uffezi da vischnancas. El è optimistic, tg’igl cumegn d’Albula/Alvra vign d’occupar igl post vacant digl presidi.

Daniel Albertin, mastral digl cumegn d’Albula/Alvra cala siva d’esser sto diesch onns an uffezi. Ossa dovrigl ena successoura u en successour. Ma tranter igls 1300 abitants ed abitantas da set fracziuns na vot nign sagleir sen chel tren communal. I dat cumegns scu chel dalla Val Müstair, noua tgi gist treis persungas on candido igl settember pigl post digl presidi. Igl interess an Val Alvra perancunter na para betg d’esser avant mang. Pertge betg? Argumaints scu «mengia gronda responsabladad, la blera lavour supplementara, esser exponia a critica, cun la quala ins stò saveir eir anturn ed igl squitsch», fissan mengia simpels, damai tgi chels dattigl ainten mintga cumegn. Tar sia demissiun veva Daniel Albertin detg, tgi la lavour tg’igl presidi pretenda na geia betg a pro cugl taimp tgi vign mess a disposiziun tenor constituziun. Tge tg’el ò managea: la bova da Brinzauls. La constituziun communala d’Albula/Alvra dei: igl pensum digl presidi cumpeglia 30 anfignen 50 %, ena constituziun tgi era eida an vigour igl onn 2015, cura tgi la bova da Brinzauls n’era anc betg acuta. Igls davos onns è chegl sa mido. Ed igl pi davant agl microfon, seia chegl tar radunanzas communalas, tar conferenzas da pressa u seiras d’infurmaziun: igl mastral Daniel Albertin. Thomas Kollegger ò detg simpel (varda artetgel): Egn digls elemaints essenzials dall’autonomia communala è igl dretg digls cumegns da s’organisar tenor lour basigns. Damai, la lavour stò neir fatga, la dumonda è, tgi fò chella? Sch’ins vuless cattar ena persunga tgi cuntinuescha scu igl mastral partent, cun tot angaschi ed adegna igl pi davant, alloura saro en augmaint digl pensum sen 80 % inevitabel. Igl presidi digl cumegn d’Albula/Alvra davainta cun en augmaint digl pensum ena plazza da lavour cumplagna. Ena persunga pò uscheia sa deditgier alla nova plazza scu mastral/a. Oters cumegns scu per exaimpel chel da Surses von cò cun bung exaimpel davantor. Lò prevei la constituziun pigl presidi en pensum da 70 % anfignen 100 % ed uscheia ena plazza da lavour cumplagna. Er sch’igl «run» per chel post n’è betg sto enorm grond avant en onn, è tuttegna cun Daniel Wasescha perfign ensatgi tgi stat a Coira sto pront da deponer las scritgiras a Surses e pendular tranter lavour a Surses e famiglia a Coira. La dumonda è pero: Ègl pussebel da cattar ensatgi tgi è er pront da dar se la plazza da lavour per en post politic? An vista tg’igl è forsa an en pêr onns difficil da puspe turnar ainten la professiun uriunda? I vala damai da stgaffeir en post attractiv per pudeir recrutar persungas. Augmentar igl pensum digl presidi è ena schliaziun pussebla. Autonomia communala monta pero er, tg’igl è pussebel d’adattar las structuras. Betg tot igls affars ston esser aint igls mangs digl presidi – e chegl vala er per ena bova da Brinzauls. Igl burdi pò en cumegn er reparteir sen ples spatlas, seia chegl an suprastanza u ainfer l’administraziun. Chegl per exaimpel cun en canzlist u ena canzlista tgi surpeglia daple incumbensas u en model da gestiun cun en CEO. En’otra pussebladad è – schi dei scu tgi resta acut – da stgaffeir per exaimpel ainfer la suprastanza en departamaint «bova da Brinzauls». La lavour aint igl cumegn d’Albula/Alvra stò neir fatga (er sainza mastral/a) – la dumonda è, tge structuras tgi èn necessarias an Val Alvra per cattar ena persunga tgi è pronta da surpiglier igl post digl presidi?

Cun tottas forzas vignan siva da bung treis emdas construeidas puntanadas e tribunas pigls campiunadis da biatlon igl favrer 2025 a Lantsch/Lai. La raschung è tg’igl comite d’organisaziun less construeir tot chegl tg’è pussebel avant l’amprema neiv. Luana Bergamin, commembra digl comite, ò do agl li en’invista ainten las preparativas. «Igl noss schef da construcziun Christoph Müller vign digl bike e chel so betg biagier sen neiv», daclera Luana Bergamin cun en reir, pertge tgi vign gio ossa fatg se puntanadas ainten l’arena da biatlon a Lantsch. E chegl quatter meis avant igl grond event, igls campiunadis mundials. Sa tgapescha sa tractigl cò d’ena sgnocca interna aint igl comite d’organisaziun, agl qual Luana Bergamin appartigna scu substituta digl CEO Jürg Capol e managera da projects. Tgi la gronda tribuna per passa 7000 persungas è gio bunamaintg erigeida, chegl ò otras raschungs. Pi simpel e pi bunmartgea Scu bulias catschan chels deis ainten ed anturn l’Arena da biatlon a Lantsch divers elemaints d’atschal or digl taragn. La raschung è tg’igl comite d’organisaziun less construeir ed installar tant scu pussebel avant l’amprema neiv. Tant scu pussebel monta: puntanadas, tribunas, tendas. «Chegl è pi simpel e costa pi pac. Igl è betg da tgavar neiv ed er igls camiuns tgi furneschan igl material on pi simpel access», dei Luana Bergamin. I seia igl grond «learning» dall’amprova igl december passo, cura tgi on gia li l’amprema geda cursas dalla coppa mundiala da biatlon a Lantsch/Lai. «Da l’oter mang vainsa chest onn er daple lavour. I vign bler pi grond», dei ella ed agiunta, vurdond vers l’arena: «Nous ischan damai leds, schi resta anc verd.» Per oz restigl verd a Lantsch, igl è pero en de da plievgia intensiva, radond 20 suldos fon front all’ora e construeschan la gronda tribuna ainten l’arena, monteschan fieramainta e scalem per scalem. «Chella è cun passa 7000 plazs dobel schi gronda scu chella digl onn passo», dei Luana Bergamin. Ed i suonda anc ena tribuna VIP cun radond 800 plazs. Antschet on las lavours da construcziun pigls campiunadis mundials da biatlon, tgi on li igl favrer 2025, gio avant treis emdas. Ed anfignen la fegn otgover duessan igls stabilimaints esser erigias. Vandia passa 18 000 bigliets Betg angal la tribuna ainten l’arena è dobel schi gronda an cumparegliaziun cugl onn passo. «Igl è bagn en’otra dimensiun», dei Luana Bergamin mussond igl nov-raschaint guide an furma da prospect. «Sen la planeira a St. Caschang dattigl en grond fan-village, aint igl stadion vainsa treis lis pigls aspectatours an pe dad egn, sper la loipa vainsa dapertot pitschnas tribunas, speakers, televisiuns e stands cun bavrondas e magliaretschs. Uscheia tg’ins pò persequitar dapertot las cursas.» Las preparativas marschan pero betg angal ainten l’arena a Lantsch cun tottas forzas, mabagn er aint igl comite d’organisaziun. «Igls concepts da traffic, marketing voluntaris etc. èn sacrosanct. Ossa ischans ainten la fasa da realisaziun ed i vign adegna pi intensiv.» E tuttegna seigl betg anc en «stress total». Tge tgi marscha mademamaintg davos las culissas, è la vendita da bigliets. «Nous vagn gio vandia passa 18 000 bigliets pigls nov deis da cursa ed uscheia gio fatg ena sviouta dad 1,3 milliuns francs cugls bigliets. Pinavant èn reservo bigliets per 340 000 francs», dei Luana Bergamin. Davart digl comite ins spera tgi igls deis da cursa la fegn d’emda ins possa beneventar 15 000 persungas per de. «Chegl dependa er adegna, scu tg’igls biatlets e las biatletas svizras scumainzan la staschung. Igl biatlon n’è an Svizra anc betg schi popular. Perchegl ins dastga durant l’emda er betg neir nervous, schi la tribuna è forsa eneda pi veida.» Loipa resta averta anfignen la fegn schaner Er gio scumanzo ainten l’arena a Lantsch ò la producziun da neiv – er ancunaschaint scu «snowfarming». «Chegl vign fatg mintg’onn da chel taimp e stat betg an connex cun igls campiunadis mundials. Per nous è chel cò», dei Luana Bergamin, mussond en grond munt cuato cun zenslas sper las schebas da biatlon. I sa tracta d’en mantung cun neiv digl onn passo, conservada sur la stad. «La fegn schaner faschainsa anc ulterioura neiv.» Igl è alloura er igl mument, tgi la purscheida da passlung e biatlon regulara a Lantsch vign ad esser impedeida. «Nous ischan premuros, tgi la loipa resta averta schi dei scu pussebel.» Avonda voluntaris Igl comite d’organisaziun ò er anc ulteriouras novitads. «I dat en nov concept da traffic. Igl bigliet vala er scu bigliet pigl traffic public aint igl antier Grischun e nous vagn en grond parcadi a Tusang cun shuttles a Lantsch», dei Luana Bergamin. Pinavant dettigl durant igls campiunadis en «Swiss volunteer day», pia en de tgi tot igls gidanters dad occurrenzas da sport ainten Svizra dastgan neir a Lai/Lantsch a vurdar biatlon. «Sainza chels savessans betg realisar da chellas occurrenzas», dei Luana Bergamin e tradescha, tgi pigls campiunadis igl favrer vegian els gio avonda voluntaris e voluntarias annunztgeidas. Ulteriouras cursas igl 2026? Ainten l’arena a Lantsch cuntinueschan – malgro plievgia – igls suldos a montar igls rols d’atschal ed igls scalems dalla tribuna, tgi vign siva las cursas igl favrer puspe demontada. «E schi vagn igl 2026 puspe cursas dalla coppa mundiala vign ella puspe erigeida», dei Luana Bergamin. Anc n’ò sies comite betg survagnia igl consentimaint per pudeir organisar er igls onns vegnents cursas da biatlon a Lantsch/Lai. «Nous vagn pero do aint ed ischan fitg optimistics da survagneir chel aint igl decurs da chest anviern», dei Luana Bergamin cun en reir. Igls suldos on blera lavour e fon front alla plievgia intensiva. Bler atschal dat taimpra all’arena da biatlon a Lantsch. Cò vign erigeida la tribuna VIP tgi porscha var 800 plazs. Cò vign erigeida la tribuna VIP tgi porscha var 800 plazs. Cò vign erigeida la tribuna VIP tgi porscha var 800 plazs. Mintg’onn vign gio l’antschatta otgover fatg neiv per la loipa a Lantsch, chegl succeda er chest onn independentamaintg digls campiunadis mundials da biatlon. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Pigl mument èn radond 20 suldos occupos cun eriger la tribuna ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Chella porscha plaz per passa 7000 persungas. Dantant tgi vign gio fatg neiv (dretg) a Lantsch, construeschan suldos la tribuna. Dantant tgi vign gio fatg neiv (dretg) a Lantsch, construeschan suldos la tribuna. Anc mantga la neiv, per plascheir digl comite d’organisaziun. Tot chegl tgi vign construia ossa è franco e pront pigl anviern. Anc mantga la neiv, per plascheir digl comite d’organisaziun. Tot chegl tgi vign construia ossa è franco e pront pigl anviern. Invista ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Igl mantung cun zenslas è neiv conservada sur stad tgi serva alloura per la loipa digls campiunadis mundials igl favrer. Invista ainten l’arena da biatlon a Lantsch. Igl mantung cun zenslas è neiv conservada sur stad tgi serva alloura per la loipa digls campiunadis mundials igl favrer. Luana Bergamin appartigna scu substituta digl CEO Jürg Capol e managera d’events agl comite d’organisaziun digls campiunadis mundials da biatlon a Lai/Lantsch.

Cun mantger las persungas tgi pussibiliteschan igl menaschi dalla «Skateline» Alvra mantga er igl anviern proxim chella attracziun turistica. Tar chel conclus è neida la suprastanza transitorica dall’uniun. L’istorgia da success dalla «Skateline» Alvra ò scumanzo igl 2002. Anfignen igl mars 2020 ò ella attratg ena rotscha giasts an Val Alvra e chegl giasts dall’antiera Svizra. Perveia dallas maseiras dalla pandemia ò l’uniun gia da renunztgia igl anviern 2020/21 l’amprema geda agl travagl dalla «Skateline». Siva da lò è ella er igls proxims treis anvierns betg ple stada averta. Igl madem vala er pigl anviern tgi stat avant porta. Per garanteir igl menaschi e per tgi tot funcziuna dovrigl betg angal temperaturas pi freidas, avonda neiv, bler’ava, mabagn cunzont tranter 30 e 40 persungas. Gist chellas mantgan, uscheia tgi dat er igl anviern tgi vign nigna «Skateline». A chella conclusiun è neida la suprastanza transitorica an cunvigna cun commembers e commembras dall’uniun purtadra da chella purscheida turistica an Val Alvra. Digl 2002 anfignen igl mars 2020 è sto pussebel da realisar la «Skateline» ed er da manar chella igl anviern durant radond 70 deis, angal graztga agls commembers e las commembras dall’uniun ed er cun ples voluntaris. Ossa èn chellas persungas pi segls onns er betg ple prontas da sa metter a disposiziun per garanteir igl travagl dalla «Skateline». Mancanza da persunal la raschung principala Ena persunga tg’ò investia bler taimp ainten chel project ed è er sto igl iniziant principal è Giorgio Bossi da Surava. Siva d’esser sto 20 onns president dall’Uniun «Skateline» Alvra è el sa retratg avant en onn da chel uffezi er cun betg ple esser schi an gamba. Igl è betg sto pussebel da cattar per Giorgio Bossi en successour u ena successoura. Reinhard Casutt, er el da Surava, ed er egn digls iniziants dalla veia da glatsch tranter Alvagni Bogn e Surava magna l’uniun siva d’en onn transitoric, chegl cun Luzi Schmid da Valendo e Jan Schmid da Filisour. Dalla radunanza extraordinara ò Reinhard Casutt detg tg’ins vegia tschartgea plessas soluziuns per tuttegna darveir igl anviern 2024/25 igl vial da glatsch tranter Alvagni Bogn e Surava, en vial cun ena lunghezza da 3 kilometers. I seia betg sto pussebel da cattar ena soluziun adattada er betg cun contactar ena firma da transport tgi vess mano igl travagl cun igls sies ampluias. Chella versiun fiss dantant er betg stada pussebla perveia digl costs pitost ots. La raschung principala tg’ins renunztga er igl anviern proxim alla «Skateline» seia cler la mancanza da persunal per garanteir igl menaschi, ò punctuo Reinhard Casutt. Dalla radunanza extraordinaria è er adegna puspe nia detg tgi dovra ena suprastanza da tschintg persungas, tgi dovra en president per l’uniun. Sa messa a disposiziun per chel gremi ò betg egna dallas 22 persungas preschaintas. Thomas Kolleger d’Alvagni è pero pront da sustigneir igls treis omens Reinhard Casutt, Luzi Schmid e Jan Schmid, tgi teiran igl mument igl tgar dall’uniun. Vess egn dad els da mantger fiss la suprastanza mianc abla d’operar u ager. Nign tema è dalla radunanza extraordinara alloura sto da dissolver l’uniun, er schi mantga la garda pi giovna a commembers e commembras. La veia politica e la veia turistica Or digl mez dalla radunanza è repeteidamaintg nia accentuo tgi per garanteir igl travagl dalla «Skateline» seia da cattar la veia politica e da contactar igls cumegns, cunzont igl cumegn d’Albula/Alvra. Chegl an spezial cun betg esser pussebel da manar igl travagl dalla «Skateline» sen bas dall’uniun. A contactar ins vign er las organisaziuns turisticas per cattar eventualmaintg ena soluziun. Nia detg è er tgi seia eventualmaintg da commerzialisar, professiunalisar e schizont forsa surdar igl antier travagl dalla «Skateline» ad en’interpresa, en’organisaziun u a persungas tgi magnan chella sen agen chint. Realitad è tgi igl anviern 2024/25 resta la «Skateline» sarada. Per la 5avla geda mantga igl anviern la purscheida turistica dalla «Skateline» Alvra.

Cugl onn da gestiun 2023/24 è igl cunsegl d’administraziun da Savognin Pendicularas SA cuntaint. Fatg ò la societad en stgamgiamaint da 9,6 milliuns francs. Da ramplazzar è igl manaschamaint dalla soptgera da Somtgant allas Martegnas. Digls 800 acziunaris da Savognin Pendicularas SA èn 164 acziunaris stos sonda passada alla 62avla radunanza generala. Mano ella ò betg Markus Schröcksnadel, igl president dalla societad acziunara, mabagn Anton Schmidl, igl vicepresident. Cugl onn da gestiun 2023/24 ins dastga esser cuntaint, ò el detg. «An cumparaziun cugl onn avant tg’è sto en onn modest è igl davos onn da gestiun sto en onn normal», ò detg Anton Schmidl an sies pled d’introducziun. Las relaziuns da neiv vessan betg savia esser miglras, persiva seia l’ora betg adegna stada schi ideala per eir cun skis. Betg angal per eir sen pista seia l’ora betg stada optimala, mabagn er per star sen ena terrassa e galdeir igl suglegl. Anton Schmidl ò detg: «Eir cun skis è simplamaintg en sport aint igl liber, uscheia tgi l’ora so esser bunga u betg schi ideala e chegl fatg è d’acceptar.» Nadal e Bumang ed igl meis da schaner Realitad è tgi digl stgamgiamaint da 9,6 milliuns francs (augmaint da stgers 18 %) ò Savognin Pendicularas SA fatg ena bunga part tranter Nadal e Bumang ed aint igl meis da schaner. Christoph Passecker, igl directour administrativ, ò detg tgi digl mez da december 2023 anfignen alla fegn da schaner 2024 vegian betg angal las relaziuns da neiv idealas carmalo fitg blers giasts ed indigens sen pista, ma cunzont er l’ora magnifica. Gist igl cuntrari alloura igls meis da favrer e mars cun esser bagn belas pistas, persiva savens bler treid’ora. «Chegl conferma er igl domber digls amprems giasts tgi seia aint igl meis da favrer angal s’augmento per 3 %», ò detg Christoph Passecker. Vurdo sur l’antiera staschung d’anviern 2023/24 importa chel domber d’augmaint 26,5 %. Igl directour administrativ ò cunzont er menziuno tgi igls meis da favrer e mars seia betg ena suletta fegn d’emda sto ora ideala per eir cun skis, tier las pistas da belezza. Transporto on las pendicularas da Savognin igl davos anviern 1,6 milliuns giasts, chegl tg’è en augmaint da 42 %. Investiziun dad 1,5 milliuns francs Anton Schmidl ò detg tgi las miglras relaziuns da neiv e la pi bel’ora seian bagn la basa per eir cun skis, ma sainza persunal fidevel gess chegl er betg. Igl vicepresident da Savognin Pendicularas SA ò detg tgi la societad seia ainten ena situaziun favorevla d’aveir fitg bung persunal, ampluias fidos e bleras persungas tgi vardan fitg bagn digl travagl. Menziuno ò el cunzont Christoph Passecker, igl directour administrativ e Curdin Baltermia, igl directour tecnic. Els seian en team fitg solid, tg’ins catta betg schi lev, schi spert e tgi geia bagn a pêr. Ansomma ò Anton Schmidl adegna puspe menziuno la gronda valour digls ampluias per Savognin Pendicularas SA. Menziuno ò el er tgi la proxima pi gronda investiziun seia da ramplazzar igl manaschamaint dalla soptgera da seis da Somtgant allas Martegnas. Chella soptgera datescha digl 1998. Curdin Baltermia ò detg tgi gugent ins faschess chella lavour gio la stad 2025, dantant vegian las interpresas tgi faschessan chella lavour strousch la capacitad da far chegl gio durant la stad 2025, uscheia tgi chegl succeda pi tgunsch la stad 2026. Daple transparenza Or digl mez dalla radunanza è nia detg tgi igl cunsegl d’administraziun da Savognin Pendicularas SA vess d’esser pi transparent chegl tgi pertotga la strategia dalla societad ed er las investiziuns gist aint igl territori da skis da Radons. Radons seia en li ideal per eir cun skis ed egn digls pi bels territoris da skis cun neiv naturala, ò detg Anton Schmidl. Impurtant seia da garanteir la siertad digl territori da skis da Savognin-Tigignas-Somtgant-Martegnas. Digl reminet siva digl 2010, igl onn tgi igls «Austriacs» on la pluralitad dallas aczias da Savognin Pendicularas SA (51 %) ò la societad tuttegna investia radond 40 milliuns francs, per dus novas telecabinas, pigls indrezs da far neiv, per maschinas da far pista e per migliurar la siertad digls implants. Daniel Wasescha per Leo Thomann Cun esser igl cumegn da Surses er acziunari da Savognin Pendicularas SA è igl mastral egn digls set commembers tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun da chella societad. Anfignen tar la fusiun digls 9 cumegns da Surses igl 2016 era igl mastral digl anteriour cumegn da Savognin commember digl cunsegl d’administraziun da Savognin Pendicularas SA. Igls davos set onns ò Leo Thomann, igl anteriour mastral digl cumegn da Surses, represchento igl cumegn fusiuno ainten chel gremi administrativ. Scu ancunaschaint è el betg ple president communal siva dall’antschatta da schaner 2024. Agl timung digl cumegn da Surses stat siva da diesch meis Daniel Wasescha. El è er la persunga tgi represchainta da nov igl cumegn da Surses aint igl cunsegl administrativ da Savognin Pendicularas SA. Las otras seis persungas tgi furman igl cunsegl d’administraziun da Savognin Pendicularas SA èn betg stadas an elecziun. Blera tgapientscha e bler sustign Per Leo Thomann ò Anton Schmidl catto angal bungs pleds. Er la relaziun cugl cumegn da Surses ò el angal ludo. Chegl na sa chapescha an nign cass per sasez tgi la relaziun tranter en cumegn ed ena societad da pendicularas seia schi bunga e fritgevla, ò menziuno Anton Schmidl. Leo Thomann vegia adegna gia blera tgapientscha anvers Savognin Pendicularas SA ed er sustignia la societad acziunara an ples gros. El seia adegna sto fitg avert, sto seia el ena persunga tgi vegia fatg diever da sia posiziun aint igl cunsegl d’administraziun ed en represchentant, agl qual seia d’attribueir ples marets a favour dallas pendicularas, ò detg Anton Schmidl. En ferm «duo» pigl travagl dallas pendicularas. Curdin Baltermia (san.) igl directour tecnic e Christoph Passecker, igl directour administrativ Daniel Wasescha (san.) igl mastral digl cumegn da Surses ramplazza Leo Thomann, igl anteriour mastral da Surses, aint igl cunsegl d’administraziun da Savognin Pendicularas SA.

Siva da gievgia passada ò igl suveran digl cumegn da Surses la pussebladad da sottascreiver l’iniziativa digl pievel pertutgont l’eventuala sarada parziala digl spital digl Center da Sanadad Savognin SA. Las maseiras da spargn e cunzont igl intent d’eventualmaintg lascher avert igl spital a Savognin angal durant la staschung d’anviern ò caschuno tar la populaziun da Surses ed er tar blers giasts dalla val per veiras emoziuns. Gio durant la seira d’infurmaziun digl Center da Sanadad Savognin SA (la FMR ò rapporto) è nia detg tgi seia pussebel tg’ins lantscha en’iziativa digl pievel per mang digl cumegn da Surses. Siva da gievgia passada è chella sen meisa e l’acziun da rimnar sottascripziuns è lantscheda. Per tgi persungas cugl dretg da votar pon pretender an scretg la votaziun davart ena proposta u davart ena intimaziun dovrigl 100 sottascripziuns da persungas cugl dretg da votar an Surses. L’iniziativa digl pievel pò neir inoltrada u an furma d’ena proposta generala ni cun en sboz elaboro. Ella ò da neir inoltrada alla suprastanza communala ansemen cun las 100 sottascripziuns u er daple sottascripziuns. Elaborar ena lescha Igl cuntign dall’iniziativa digl pievel è igl suandont: las persungas tg’on sottascretg l’iniziativa digl pievel pretendan an furma d’en intimaziun davart dalla suprastanza digl cumegn da Surses d’elaborar ena lescha tgi igl Center da Sanadad Savognin SA garantescha igls meds finanzials neccessaris (contribuziuns) per ena garanzeia d’en provedimaint da basa staziunar e medicinal. Igl Center da Sanadad Savognin SA è obliia da cattar tot las maseiras basignevlas per redutgier en eventual deficit sen en minimum. Las set persungas tg’on instrado la rimnada da sottascripziuns èn autorisadas da revocar l’iniziativa digl pievel. Chegl èn: Guido Luzio, Baltermia Peterelli, Peter Janutin, Otmar Netzer, Alex Wettstein, Ramona Stgier e Martina Steier-Canetg. L’eventuala sarada parziala digl spital a Savognin è anc adegna en grond tema tar la populaziun da Surses.

Cun mantger las persungas tgi pussibiliteschan igl menaschi dalla «Skateline» Alvra mantga er igl anviern proxim chella attracziun turistica. Tar chel conclus è neida la suprastanza transitorica dall’uniun. L’istorgia da success dalla «Skateline» ­Alvra ò scumanzo igl 2002. Anfignen igl mars 2020 ò ella attratg ena rotscha giasts an Val Alvra e chegl giasts dall’antiera Svizra. Perveia dallas maseiras dalla pandemia ò l’uniun gia da renunztgia igl anviern 2020/21 l’amprema geda agl travagl dalla «Skateline». Siva da lò è ella er igls proxims treis anvierns betg ple stada averta. Igl madem vala er pigl anviern tgi stat avant porta. Per garanteir igl menaschi e per tgi tot funcziuna dovrigl betg angal temperaturas pi freidas, avonda neiv, bler’ava, mabagn cunzont tranter 30 e 40 persungas. Gist chellas mantgan, uscheia tgi dat er igl anviern tgi vign nigna «Skateline». A chella conclusiun è neida la suprastanza transitorica an cunvigna cun commembers e commembras dall’uniun purtadra da chella purscheida turistica an Val Alvra. Digl 2002 anfignen igl mars 2020 è sto pussebel da realisar la «Skateline» ed er da manar chella igl anviern durant radond 70 deis, angal graztga agls commembers e las commembras dall’uniun ed er cun ples voluntaris. Ossa èn chellas persungas pi segls onns er betg ple prontas da sa metter a disposiziun per garanteir igl travagl dalla «Skateline». Mancanza da persunal la raschung principala Ena persunga tg’ò investia bler taimp ainten chel project ed è er sto igl iniziant principal è Giorgio Bossi da Surava. Siva d’esser sto 20 onns president dall’Uniun «Skateline» Alvra è el sa retratg avant en onn da chel uffezi er cun betg ple esser schi an gamba. Igl è betg sto pussebel da cattar per Giorgio Bossi en successour u ena successoura. Reinhard Casutt, er el da Surava, ed er egn digls iniziants dalla veia da glatsch tranter Alvagni Bogn e Surava magna l’uniun siva d’en onn transitoric, chegl cun Luzi Schmid da Valendo e Jan Schmid da Filisour. Dalla radunanza extraordinara ò Reinhard Casutt detg tg’ins vegia tschartgea plessas soluziuns per tuttegna darveir igl anviern 2024/25 igl vial da glatsch tranter Alvagni Bogn e Surava, en vial cun ena lunghezza da 3 kilometers. I seia betg sto pussebel da cattar ena soluziun adattada er betg cun contactar ena firma da transport tgi vess mano igl travagl cun igls sies ampluias. Chella versiun fiss dantant er betg stada pussebla perveia digl costs pitost ots. La raschung principala tg’ins renunztga er igl anviern proxim alla «Skateline» seia cler la mancanza da persunal per garanteir igl menaschi, ò punctuo Reinhard Casutt. Dalla radunanza extraordinaria è er adegna puspe nia detg tgi dovra ena suprastanza da tschintg persungas, tgi dovra en president per l’uniun. Sa messa a disposiziun per chel gremi ò betg egna dallas 22 persungas preschaintas. Thomas Kolleger d’Alvagni è pero pront da sustigneir igls treis omens Reinhard Casutt, Luzi Schmid e Jan Schmid, tgi teiran igl mument igl tgar dall’uniun. Vess egn dad els da mantger fiss la suprastanza mianc abla d’operar u ager. Nign tema è dalla radunanza extraordinara alloura sto da dissolver l’uniun, er schi mantga la garda pi giovna a commembers e commembras. La veia politica e la veia turistica Or digl mez dalla radunanza è repeteidamaintg nia accentuo tgi per garanteir igl travagl dalla «Skateline» seia da cattar la veia politica e da contactar igls cumegns, cunzont igl cumegn d’Albula/Alvra. Chegl an spezial cun betg esser pussebel da manar igl travagl dalla «Skateline» sen bas dall’uniun. A contactar ins vign er las organisaziuns turisticas per cattar eventualmaintg ena soluziun. Nia detg è er tgi seia eventualmaintg da commerzialisar, professiunalisar e schizont forsa surdar igl antier travagl dalla «Skateline» ad en’interpresa, en’organisaziun u a persungas tgi magnan chella sen agen chint. Realitad è tgi igl anviern 2024/25 resta la «Skateline» sarada. Giorgio Bossi – durant 20 onns la persunga tg’ò tratg igl tgar dalla veia da glatsch. La Skatelina Alvra resta serrada.

Igl cantun ò evaluo var 100 plazs ed untgeidas per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna. Veapi savens vignan chels plazs duvros scu tualetta, campadi u deponia. Igl facit digl rapport: var 30 plazs vignan saros perchegl tg’els correspondan betg allas prescripziuns da siertad e na servan betg ple a cumegn u cantun. Vez Vous forsa observo, tgi enqualtgi untgeidas resp. pitschens «parcadis» per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna èn svaneidas, resp. betg ple accessiblas? Alloura sa tractigl dad egn da var 30 plazs tg’igl Uffezi da construcziun bassa digl Grischun (UCB) ò saro, chegl sen incumbensa digl ASTRA, igl Uffezi federal da veias. Campadi, tualetta e fotospot «Igl Uffezi da construcziun bassa digl Grischun – resp. la unitad territoriala V (GE V) – mantigna las veias sen incumbensa digl ASTRA», daclera Gion Hagmann, manader dalla partiziun «mantignamaint dallas veias» tigl UCB. Ed uscheia ò la sia partiziun er – sen incumbensa digl ASTRA – evaluo radond 100 plazs ed untgeidas per lung dalla N29, vot deir la veia naziunala tranter Tusang e Silvaplauna. Igls treis criteris per l’evaluaziun: Siertad, visibladad e mantignamaint. «I dat divers pitschens plazs da gera e plazs betg francos per lung da chel tratg. E nous vagn bado, tgi chels vignan duvros veapi savens da turistas e turists, seia chegl scu campadi, tualetta u per fotografar. Per part ègl en grond risc d’antrar alloura puspe sen veia, blers plazs èn schlet visibels e privlous», dei Gion Hagmann. En ulteriour problem resp. factour da siertad: la gera e merda tgi chels autos portan siva sen la veia naziunala. «Chegl è en prievel per motociclists e velocipedistas», dei Gion Hagmann. Uscheia ò igl GE V evaluo sistematicamaintg tot chels parcadis, chegl cun la dumonda: «Correspondan chels plazs allas prescripziuns da siertad e servan chels a cumegn u cantun, u betg», dei Gion Hagmann. Igls plazs èn cuatos Igl rapport dall’evaluaziun – tg’è nia termino igl mars 2023 – mossa: var 30 plazs na fon betg ple senn da mantigneir e vignan saros. Pero, tge monta «saros»? Gion Hagmann daclera: «Chegl vot deir tg‘els èn cuatos ed uscheia nuncarabels. I na vo betg persiva da piglier davent parcadis agls cumegns, mabagn per la siertad.» Perchegl vegian els er involvo igls cumegns pertutgias – damai Silvaplauna e Surses – ainten l’evaluaziun. Cunzont en problem ainten territoris turistics Sper igl problem dalla siertad, dattigl en effect secundar: tals plazs resp. untgeidas vignan duvros veapi savens scu campadi, deponia u tualetta. «I dat adegna daple autos ed uscheia er daple traffic. Igl problem da campers selvadis, littering e tualetta s’accentuescha lò, noua tgi dat blers turists e turistas», dei Gion Hagmann. E gist ena veia digl Gelgia seia populara per tals «stops». «I dat tscherts lis tg’èn propi extrems. Chegl è alloura er malampernevel per chels tgi ston far rughel sen chels plazs», rachinta Gion Hagmann. Betg periclitar la purscheida turistica Sclos da chella maseira èn tenor Gion Hagmann igls gronds parcadis tg’èn an chel senn propi turistics – per exaimpel chels segl Gelgia, tgi vignan duvros per far turas da skis. «Chels èn impurtants e restan. Nous, ed er igl ASTRA – na lagn sa tgapescha betg periclitar la purscheida turistica», dei Gion Hagmann. Perchegl ins vegia per la dumonda turistica involvo er igl sviluppader digl li da Surses. L’ideia seia da render pi attent er sen chels parcadis uffizials da betg campar u lascher starnia rusment. E forsa pudessan perfign suandar ulteriours parcadis turistics «uffizials», manegia Gion Hagmann. Var 30 da 100 plazs per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna èn nias saros. Las raschungs èn igl risc da siertad, tg’els na vignan betg ple duvros da cantun e cumegn ed evitar campers selvadis. Var 30 da 100 plazs per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna èn nias saros. Las raschungs èn igl risc da siertad, tg’els na vignan betg ple duvros da cantun e cumegn ed evitar campers selvadis. Var 30 da 100 plazs per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna èn nias saros. Las raschungs èn igl risc da siertad, tg’els na vignan betg ple duvros da cantun e cumegn ed evitar campers selvadis. Var 30 da 100 plazs per lung dalla veia naziunala N29 tranter Tusang e Silvaplauna èn nias saros. Las raschungs èn igl risc da siertad, tg’els na vignan betg ple duvros da cantun e cumegn ed evitar campers selvadis.

Igl anteriour alloschamaint per gruppas Scalotta a Marmorera davainta en center per requirents d’asil. Igl Cantun prevei d’alloschar l’antschatta 20–30 persungas igl pi bod a parteir digls 1. da schaner 2025, en termin concret n’è pero anc betg ancunaschaint. Igl contract tranter Cantun e possessour – en impressari d’immobiglias dalla Bassa – n’è betg limito. Uriundamaintg veva lez previa da construeir nov abitaziuns da vacanzas, pero chel project para dad esser giud meisa. Uriundamaintg è igl grond edifezi a Scalotta/Marmorera nia biagia per instrueir igls unfants da Marmorera (varda box). Siva digls onn 1970 serva el pero scu alloschamaint per gruppas. Ed ossa davainta chel anteriour alloschamaint per gruppas igl 18avel center per requirents d’asil aint igl Grischun. Chegl conferma igl Uffezi da migraziun e da dretg civil digl Grischun sen dumonda dalla FMR. Igl pi bod igls 1. da schaner 2025 «Igl era bagn ena surpresa per nous», dei Daniel ­Wasescha, mastral digl cumegn da Surses. «Igl possessour ò gia contacto igl cumegn ed infurmo davart igl intent da dar a tschains la tgesa agl Cantun.» Perchegl ò igl cumegn er all’antschatta dall’emda passada infurmo la populaziun via newsletter e pagina d’internet davart igl intent digl Cantun e tranter oter scretg: «Igl termin davent da cura tg’igl albiert per gruppas Scalotta vign nizigia per tal scopo n’è betg anc definia.» Philipp Sigron, manader substitut digl Uffezi da migraziun e da dretg civil dat sclarimaint: «L’antschatta digl taimp da locaziun è igl pi bod igls 1. da schaner 2025. Igl termin concret dependa dallas renovaziuns necessarias digl edifezi e digl ulteriour svilup dalla migraziun igls proxims meis, per l’egna dall’Ucraina scu er dallas differentas otras regiuns da derivanza digl sectour d’asil regular.» Plan uriund: nov abitaziuns da vacanzas Ena viseta agl li a Marmorera/Scalotta l’emda passada mossa, ena interpresa d’installaziuns da scoldamaints fò actualmaintg lavours aint igl edifezi. Possessour digl edifezi inclusiv surfatscha da 5567 m² è tenor indicaziuns digl codesch funsil siva digl avregl 2023 Mario Cortesi da Killwangen/AG. Igl impressari è fundatour e possessour dalla MCI Group, ena firma d’immobiglias cun seis interpresas secundaras cun sedias aint igls cantuns Argovia e Zug. Tenor atgnas indicaziuns sen la pagina d’internet tschertga e compra la MCI Group immobiglias tgi ston neir sanadas scu er taragn da biagier an Svizra, Germania e Mallorca. E per l’immobiglia a Marmorera tradescha la pagina d’internet dalla MCI Group sot «projects vegnents»: «Nov belas abitaziuns cun belezza vista (...) cun ena surfatscha d’abitar da 74m² anfignen 128m². Las abitaziuns èn er adattadas perfetgas scu abitaziuns da vacanzas.» Possessour ò contacto igl Cantun Scu tgi igl mastral da Surses Daniel Wasescha dei, è igl project dallas abitaziuns a Marmorera per dantant giud meisa: «Igl era eneda previa da far abitaziuns, pero tots dus – alloschamaint per persungas ed abitaziuns da vacanzas – è sa tgapescha betg pussebel.» Gugent vess la FMR er dumando Mario Cortesi dalla MCI Group davart igls sies plans a lunga vista pigl edifezi a Marmorera, el n’ò pero er siva ples amprovas betg raspundia sen la dumonda dalla FMR. Philipp Sigron digl uffezi da migraziun dei: «Sen basa d’en inserat ò igl possessour dall’immobiglia contacto igl cantun Grischun. Igl contract da locuziun n’è betg limito.» Schi igl 18avel center per requirents (varda er box) d’asil a Marmorera vign avert, chinta igl Uffezi da migraziun e dretg civil d’alloschar l’antschatta 20–30 persungas. Sen basa dall’infrastructura fissigl tenor indicaziuns da Philipp Sigron pussebel d’alloschar maximalmaintg 70 anfignen 80 persungas. Scu anteriour alloschamaint per gruppas adamplescha igl edifezi a Marmorera premissas idealas per alloschar persungas, analog agls centers collectivs existents. Seira d’infurmaziun è planisada Pertutgont igl proceder an connex cugl edifezi a Marmorera dei Daniel Wasescha, igl mastral da Surses: «An cumparegliaziun cun oters cantuns, noua tg’igls cumegns ston metter a disposiziun alloschamaints per requirents d’asil, organisescha aint igl Grischun igl cantun chels alloschamaints. Chegl monta tgi igl cumegn na so far navot. Nous ischan infurmos davart igl intent, pero igl contract fò igl possessour cugl Cantun. Igl unic tgi nous pudagn far è dad infurmar la populaziun. Pigl mument vign la tgesa renovada ed installada ena nova pegna. E pi spert tg’igl Cantun so, cura tgi vignan alloschadas persungas, alloura infurmagn nous la populaziun. E schi vign alloura propi er gliout, decida igl Cantun.» E Daniel Wasescha agiunta: «Scu tg’igl è ancunaschaint dad oters alloschamaints, procuran igls requirents betg per canera, ed uscheia vignigl speranza er ad esser a Marmorera.» L’anterioura tgesa da scola a Marmorera Scu tgi la pagina d’internet digl cumegn da Surses tradescha, ò igl anteriour cumegn da Marmorera biagia igl onn 1960 a Scalotta ena gronda tgesa da scola. Ainten chel è pero nia instruia angal pacs onns e siva è la tgesa neida vandeida agl cumegn da Seon aint igl cantun Argovia. Igls unfants da Marmorera èn igls onns vegnents ias a scola agls Mulegns ed a Sur. Silvia Lozza veiva siva digl onn 1982 a Scalotta/Marmorera. Ella rachinta, tgi da lez taimp ed igls onns vegnents sarviva igl edifezi scu alloschamaint per camps da skis e camps da classa, scu er pigl militar e Gidias tgi nivan a far vacanzas. «I veva er en’administraziun, ed ia geva alloura mintgamai a nattager chise.» En taimp vegia er vivia ena famiglia ainten la tgesa Scalotta, rachinta la donna sen dumonda dalla FMR. Igls davos onns seigl dantant davanto chiet e «marscho navot ple» ainten la tgesa Scalotta. Las davosas recensiuns sen Google pigl alloschamaint per gruppas Scalotta èn neidas fatgas avant treis anfignen quatter onns. E chellas èn da caracter negativ e descreivan en stadi desolat: chegl dall’ava ainten duscha, sur las matratschas anfignen tigl scoldamaint. «La tgesa fò l’impressiun scu tgi na fiss siva da 50 onns betg ple nia fatg ensatge», screiva ena persunga sen Google. (fmr/sab) Igl 18avel center Pigl mument stattan a disposiziun agl Uffezi da migraziun e dretg civil digl Grischun 17 edifezis repartias aint igl antier Grischun scu centers d’asil. Cun igl center planiso a Marmorera stat a disposiziun en 18avel center ed uscheia igl amprem an Surses. «La locaziun a media vista vegn realisada da vart digl Cantun per garanteir avonda capacitads per alloschar persungas», dei Philipp Sigron, substitut digl manader digl uffezi cantunal. Tenor ena quota tgi la Confederaziun definescha tenor domber dalla populaziun, stò igl Grischun surpiglier 2,3 % digls requirents d’asil an Svizra. Scu tgi Philipp Sigron dei, vignan pigl mument alloschos aint igl Grischun radond 1200 requirents d’asil, persungas tgi èn alloschadas temporarmaintg scu siva dalla premaveira 2022 er persungas cun basigns da protecziun dall’Ucraina. La tschertga d’edifezi scu centers d’asils cuntinuescha, perchegl è er igl inserat permanentamaintg publitgia sen la pagina d’internet digl Uffezi da migraziun e da dretg civil. Ena raschung è tgi divers contracts da locaziun scadan ed igl Cantun stò cattar edifezis equivalents. (fmr/sab) Amprem center d’asil an Surses Igl anteriour alloschamaint per gruppas a Scalotta a Marmorera davainta en center per requirents d’asil. Planiso è d’alloschar igl pi bod a parteir digl schaner vegnent 20 anfignen 30 persungas, en termin definitiv dependa dallas renovaziuns necessarias scu er digl svilup dalla migraziun. Chegl ò detg Philipp Sigron, igl manader substitut digl Uffezi da migraziun e da dretg civil. Igl edifezi è uriundamaintg nia construia igl onn 1960 scu scola pigls unfants da Marmorera, è alloura igls onns 1970 nia vandia e duvro decennis scu alloschamaint per camps da skis e camps da classa e tgesa da vacanzas. Avant en onn ò en impressari d’immobiglias cumpro igl edifezi per construeir nov abitaziuns da vacanzas. Ma chel project vign scu tgi para sistia pigl mument. «Igl era bagn ena surpresa per nous», dei Daniel ­Wasescha, mastral digl cumegn da Surses concernent igl intent digl cantun Grischun. «An cumparegliaziun cun oters cantuns, noua tg’igls cumegns ston metter a disposiziun alloschamaints per requirents d’asil, organisescha aint igl Grischun igl cantun chels alloschamaints. Chegl monta tgi igl cumegn na so far navot.» La tgesa – uriundamaintg ena tgesa da scola – tgi niva igls davos decennis duvrada scu alloschamaint per gruppas e camps, stò anc neir renovada. Igl Cantun chinta d’alloschar all’antschatta 20–30 requirents d’asil, chegl cun la pussebladad d’augmentar igl domber persungas sen anfignen 80 persungas. Igl anteriour alloschamaint per gruppas a Scalotta/Marmorera davainta previsiblamaintg igl 18avel center per requirents d’asil aint igl Grischun. En termin d’avertura concret n’è anc betg ancunaschaint, igl termin igl pi bod pussebel è igl 1. da schaner 2025.

Sen l’Acla Dafora – las aclas sur Alvagni – prevei Claudio Egli da biagier anturn sia tgamona. Ella duess davantar en nov albiert an autosarvetsch per giasts dalla senda turistica Parc Ela Trek. Per la FMR ò igl pour dad Alvagni davert l’anterioura acla digl sies basat e rachinto davart igl sies project tgi el prevei da realisar igl onn vegnent. 20,1 km – 1065 meters d’otezza anse – 1766 meters d’otezza angiu: chegl è la 17avla e davosa etappa dalla ruta turistica Parc Ela Trek (varda box). Chella davosa etappa magna dalla tigia Martrüel (sur l’alp da Tagn/Wiesen) via Alp Sanaspans anfignen a Lai. Tenor indicaziuns digl Parc Ela sa tractigl d’en tratg «difficil» ed igl è da far chint cun 7 ½ ouras taimp da viandar – ena dètga toccada. Da chel aveis è er Claudio Egli. Perchegl prevei igl pour d’Alvagni da biagier anturn sia acla sur Alvagni, tgi sa catta exact per lung da chella senda ed uscheia pussibilitar da far igl davos tratg digl trek an dus etappas. Uigl e faner èn ord funcziun «JA 1920» stat scretg sen l’acla da Claudio Egli tgi è agl our dallas Aclas Dafora – las aclas sur Alvagni. «Josef Ardüser», daclera igl om da 31 onns. «Igl mies basat ò biagia chella acla cun uigl e clavo – chegl vign aglmanc rachinto uscheia ainten nossa famiglia.» Alla meisa da lenn davant l’acla tschainta en om, galdond ena bavronda contaimpla el igls «treis rètgs» da tschella vart dalla val: Piz Mitgel, Corn da Tinizong e Piz Ela. «Siva dall’antschatta digls onns 2000 dagn nous a tschains la noss’acla ad emda», daclera Claudio Egli. «La raschung è tgi avant sarviva igl edifezi scu faner ed uigl per pascular la nossa biestga d’anviern. Siva dall’arsa digl uigl on igls mies genitours biagia en pi grond uigl ainten vischnanca. E siva d’alloura na duvragn nous l’acla betg ple pigl noss menaschi puril ed uscheia vainsa decidia da dar a tschains ella per singulas emdas. Igl è davanto en’ulterioura pitga pigl noss menaschi.» Ena tgamona per 16 persungas Claudio Egli magna ainten hetta, en bel tgod vign ancunter. La platta da fi arda, calzers da viandar e soccas pendan per siantar. Claudio Egli scumainza a rachintar davart igls sies plans. An general seia igl sies intent da «mantigneir igl scharm dalla hetta». Igl pour prevei da biagier anturn sia acla uscheia tg’ella porscha siva plaz per 16 persungas. «Per chel intent èn necessarias varsaquantas lavours. Chel cantun cò è sa tgapescha mengia pitschen scu local da cuminanza», dei Claudio Egli, mussond sen la steivetta tgi sa catta mademamaintg ainten igl salv cun la tgadafi. Uscheia prevei igl pour da trer a nez ena part digl anteriour uigl scu nov local da cuminanza. Or da treis tgombras da durmeir – ossa repartia sen dus plangs – dattigl anc dus dormitoris cun mintgamai otg letgs sen en plang. «Igl anteriour faner davainta da nov ena tgombra», daclera Claudio Egli, tgi sa regorda sez anc d’aveir gido ad amplaneir igl faner scu pitschen mattatsch. Per igl sies project è necessaria ena permissiun da construcziun ordvart las zonas da construcziun. Chella ò el retschet chest onn. «Dafora resta l’acla scu an fignen ossa, e davains na dastg ia betg angrondaneir igl spazi d’abitar per daple tgi 30 pertschent.» Gronda part digls costs vignan surpiglias Previa seia da scumanzar las lavours la premaveira vegnenta. «Igls costs d’investiziun èn ots.» Ena cefra concreta na nomna Claudio Egli betg. «Da reutilisar l’acla scu agroturissem succeda an rom digl project pigl svilup regiunal PRE Parc Ela Trek tgi sustigna l’agricultura locala e colliescha lezza cugl turissem.» Igls costs d’investiziun vignan surpiglias da Claudio Egli, dalla Confederaziun e digl Cantun scu er da fundaziuns. Pinavant contribuescha igl pour cun atgnas prestaziuns an furma da lavour. «Uscheia vign ena gronda part digls costs surpiglia an rom digl project, igl rest fatsch ia cun capital agen ed atgnas prestaziuns.» Avant bung dus onns ò Claudio Egli surpiglia igl bagn puril digls sies genitours tgi cumpeglia er l’acla. «Ansasez n’erigl betg igl mies plan da gist scumanzar cun en talmaintg grond project. Igl è pero ena schanza unica. E sen chella davosa etappa digl trek mantga en albiert, per realisar las 18 etappas uriundamaintg planisadas. Igl li Aclas Dafora è perchegl fitg adatto.» Er schi chegl monta pigl pour lavour supplementara: el stuaro aglmanc dus gedas per emda passar per amplaneir la spensa, nattager la hetta e da taimp an taimp svidar igl tanc cun l’ava persa. Sia mutivaziun daclera Claudio Egli pinavant: «La tgamona funcziunescha siva scu tgamona an autosarvetsch. Sur en portal online pon igls giasts reservar lour letg. Ena spensa offerescha magliaretschs e bavrondas – er per cuschinar, uscheia tg’els na ston betg piglier cun els igls magliaretschs. Uscheia poss ia er promover e commerzialisar igls mies agens products digl bagn puril, scu per exaimpel tgern setgantada.» E las antradas da pernottaziuns e digls products von ainten la sia cassa. Scu commember dall’Uniun PRE Parc Ela Trek, tg’è responsabel per realisar igl project pigl svilup regiunal PRE, paia Claudio Egli ultra da chegl ena contribuziun per l’administraziun e commerzialisaziun digl antier project. Avertura igl 2026 La staschung digl Parc Ela Trek cozza mintgamai digl zarcladour anfignen settember. Uscheia prevei Claudio Egli da darveir sia tgamona la stad 2026. «Alloura vignigl er a dar ena festa d’avertura uffiziala», dei el tot optimistic. Ed igls giasts stabels tgi nivan ossa onn per onn per galdeir la quietezza e bela vista sen l’Acla Dafora? «Chels pon sa tgapescha er an futur pernottar ainten mia acla, els ston simplamaintg parteir ella cun oters. Ma an general sper ia tgi detta daple gliout e repartia migler sur l’antiera stad», dei Claudio Egli. Parc Ela Trek Igl Parc Ela Trek è ena ruta da viandar tgi magna sur 17 etappas cun ena lunghezza totala da var 220 km tras igl Parc Ela. Igl project tgi vala scu project digl svilup regiunal PRE ò scumanzo igl onn 2018. Igl onn passo è la senda neida averta uffizialmaintg. Sen mintga etappa cun ena media da viandar da 5 – 6 ouras dattigl egna u ples pussebladads da star sur notg e da magler. Tar la ruta sa tractigl betg da veias e sendas novas, mabagn per la gronda part da sendas existentas, sendas signalisadas alv-cotschen. L’amprema etappa scumainza a Casti. Igl trek magna alloura anavant a Ziteil, Radons, Faller, Juf, Pass da Set, Gelgia, Alp Flex, Chamonnas d’Ela, Preda, Chamanna d’Es-cha, Chamanna Kesch, Tavo, Stugl, Jenisberg, Alp da Tagn/Wiesen anfignen Lai. Igl Parc Ela Trek duess er dar invista ainten la cultura alpestra, perchegl on varsaquants pours dalla regiun stgaffia novas pussebladads pigls viandants, seia chegl cun lis per star sur notg u cun offereir products agrars. Per chel intent dattigl tschintg novs lis tgi dattan cutier: Faller, Pass digl Set, Alp d’Err, Stugl e Jenisberg. Cun Claudio Egli sen las aclas ad Alvagni (varda artetgel) suonda damai anc en seisavel e davos. (fmr/sab) Daple infurmaziuns davart igl trek dattigl sen www.parc-ela-trek.ch. Chella part digl anteriour uigl serva an futur scu local da cuminanza. La steivetta actuala è mengia pitschna per igls giasts futurs. Perchegl prevei Claudio Egli da construeir en nov local da cuminanza pi grond. L’acla da Claudio Egli sa catta agl our (san.) dallas Aclas Dafora sur Alvagni. La tgadafi dall’acla da Claudio Egli. Dafora duess l’acla venavant restar uscheia scu tg’ella sa preschainta ossa. Igl anteriour faner dalla famiglia Egli/Ardüser. Chel davainta ena tgombra cun otg letgs. Claudio Egli davant sia acla tgi sa catta tar las Aclas Dafora sur Alvagni. An futur duess chella porscher 16 letgs per viandantas e viandants dalla ruta turistica Parc Ela Trek. La davosa etappa tgi magna da Tavo/Wiesen a Lai pò cun chella nova purscheida uscheia neir fatga an dus etappas. Claudio Egli davant sia acla tgi sa catta tar las Aclas Dafora sur Alvagni. An futur duess chella porscher 16 letgs per viandantas e viandants dalla ruta turistica Parc Ela Trek. La davosa etappa tgi magna da Tavo/Wiesen a Lai pò cun chella nova purscheida uscheia neir fatga an dus etappas.

Chest onn ò la FMR pudia accumpagner igl catscheder David Battaglia da Salouf e sies tgang Caja a tgatscha bassa. Chella ò scumanzo la dumang sur las aclas da Munter cun Caja tgi ò persequito la glioir anfignen tgi lezza è sa pustada davant la canna da David Battaglia. Malgro la preschientscha digl louf è igl catscheder fascino dalla tgatscha bassa e dalla lavour cugl sies tgang tgi porta perfign en cularign da GPS. «Varda! Veist las toppas alvas?», dei ­David Battaglia. Catscheda digls giaps digl tgang tgi vignan dallas spondas digl Toissa, corra la glioir dalla sponda veagiu. Ella sa ferma, varda anturn, corra anavant. En pêr sagls pi anavant sa ferma ella, e chegl amez la prada. Schluppettada – quietezza. La glioir cun en peil greisch/alv ed uscheia en peil tranter stad ed anviern resta sainza veta segl tschertgel dalla prada. Treis emdas vacanzas per la tgatscha Siva da 19 onns vo David Battaglia (39) a tgatscha. Treis emdas vacanzas von mintg’onn a favour dalla tgatscha ota e tgatscha bassa. «Per cletg è er mia donna gugent sen l’acla», dei igl om da Salouf tgi lavoura tigl uffezi da construcziun digl cumegn d’Albula/Alvra cun en reir. El è egn da radond 1400 catscheders e catschedras aint igl Grischun tgi von a tgatscha bassa. En domber tgi sa sminuescha tenor indicaziuns digl Uffezi da tgatscha e pestga digl Grischun. E chegl schibagn tgi la tgatscha bassa vign er numnada la «perla dalla tgatscha». «Forsa perveia digl tgang, tgi dat durant igl onn gronda lavour», dei David Battaglia. La metoda la pi populara per catscher glioirs è numnadamaintg chella tgi er David Battaglia fò diever: En tgang curridour tgi catscha la glioir uscheia dei, anfignen tg’ella passa tigl catscheder. Caja sa nomna igl tgang curridour digls Battaglias – igl è en «Luzerner Laufhund» ed uscheia egna dallas quatter razzas svizras tgi èn adattadas per la tgatscha bassa. «Lour passiun è la tgatscha e diesch meis ad onn igls ast alla tschinta, igl è adegna da far adatg tg’els catschan betg animals selvadis. Pinavant ègl da far blera lavour ed igl è dad edutgier ed aveir pazienztga anfignen tg’ins so propi eir a tgatscha cugl tgang», dei David Battaglia. El rachinta digl ritmus da quatter onns: «Quatter onns la edutgeschas, quatter onns sast eir a tgatscha ed igls davos quatter onns davaintigl pi patgific.» Caja è cun sies 11 onns damai gio aint igl stadi pi «patgific». Preschientscha digl louf è en prievel Antschet ò la tgatscha ozandumang vers las 7.15. I fetscha er pac senn dad eir or aint igl freid avant tgi fetscha cler. Egna dallas raschungs persiva seia la preschientscha digl louf tgi possa bagn er esser en prievel pigl tgang tgi è durant la tgatscha liber e savens ples tschent meters davent digl catscheder. Accumpagnea da sies bab Conrad Battaglia bandungan igls dus catscheders ansemen cun Caja alla tschinta lour hetta a Ratitsch se Munter, las aclas sur Salouf da mang dretg digl Piz Toissa. Igl tgang cugl nas giumez, igls catscheders cugl schluppet a dies, vogl anse vers Plaz Verd. Observar igl tgang cun GPS Tgi la tgatscha bassa è pi pac populara sa mossa er cò: Els seian igls unics tgi geian a tgatscha bassa ainten chel territori, rachintan bab e fegl. «Da tgatscha ota è cò alloura daple travagl», remartga David Battaglia. E tge tgatscha preferescha el, la ota e chella dallas trofeas u la bassa e chella pi «patgifica»? «Ia sung simplamaintg gugent or ainten la nateira. Cler ègl bel da sagettar en tscherv. Pero la tgatscha bassa è fitg fascinonta perveia dalla lavour cugl tgang», daclera David Battaglia. En pêr meters pi anse – anc adegna cugl nas giumez – ègl alloura finalmaintg schi gliunsch. Caja dastga suandar a sia gronda passiun e David Battaglia allontanescha igl cularign. Caja survign pero en oter cularign, egn cun sistem da navigaziun GPS. «Vo e tschertga», dei David Battaglia. Caja ò siva da chegl tg’ella è stada cagnoula en GPS per eir a tgatscha. «Per l’egna savainsa uscheia vurdar noua tg’ella è, per l’otra è chegl er en po en schurmetg perveia digl louf», dei David Battaglia. Er eneda dar dalla baita Giaps. Egn siva l’oter. «Chegl è strousch pussebel», dei David Battaglia. Ma igls giaps intensivs da Caja inditgeschan: Igl tgang ò immediatamaintg catto ena glioir e la catscha siva igls sies fastezs. «Nous giagn anc en po pi anse, lò è ena bela prada averta noua tgi las glioirs ­catschedas passan gugent», dei David ­Battaglia. Igl è sia experientscha e ­tuttegna remartga el, tgi la tgatscha bassa cugl tgang seia pac calculabla. «I pò ­esser tgi la glioir passa ensanouas tot oter.» Conrad Battaglia spetga perchegl en po pi angiu, per cass tgi la glioir passess pi angiu. En pêr meters pi anse segl Plaz Verd daclera David Battaglia tgi gist chegl seia igl bel ve dalla tgatscha bassa. «Da tgatscha ota spetgas forsa deialung sen en post e te stost esser chiet e ta zuppar. Cò ins pò er eneda dar dalla baita ed i vo pi pac per la preda, mabagn per la lavour cugl tgang ed igl esser giuador. Ia va mai lungurous», dei el mussond segls lareschs mellens tgi splendureschan aint igls amprems radis digl suglegl. La glioir è la preda digl tgang Igl è la terza glioir tgi David Battaglia ò sagetto chesta staschung. Aint igl protocol è ella gio nudada ed er gio svantrada, ma igl tgang Caja mantga anc. «Igl tgang so disfranztger tranter fastezs vigls e fastezs pi novs ed el so er an tge direcziun tg’el ò dad eir.» Igl catscheder rachinta digls amprems onns cura tgi Caja era tarmagliousa ed instanclabla e curriva siva a mintga fastezs. Radond 45 minutas pi tard turna ­Caja finalmaintg, vo immediat tar la glioir. «Per ella è chegl sia preda», ­remartga David Battaglia. Cun la glioir aint igl mang sanester, Caja alla tschinta da mang dretg cuntinuescha igl catscheder sia tura. ­«Ossa giainsa en po pi anor vers Stierva.» Tot en zichelign pi patgific Per Caja parigl oz dad esser avonda. Ella tschertga e catta bagn anc fastezs, dat singuls giaps. Ma propi en bung fastez na catta ella betg ple, gugent u naveidas. David Battaglia meida territori cun la speranza da cattar en frestg fastez, ma sainza success. «Ella è viglia», dei igl catscheder cun en surreir. Pero seia tar la tgatscha bassa tuttegna tot en zichelign pi «patgific». Anavos tar la hetta a Ratitsch tradescha igl GPS: Caja ò fatg oz 15 km. «Chegl è pitost pac, ella ò er gio fatg passa 30 km an en avantmezde», dei David Battaglia. Caja para pero er dad esser cuntainta: Dantant tgi sia preda – las dus glioirs (chella dad oz e chella dad ier) – pendan ve dallas gottas alla fatscheda dall’acla, tschainta ella segl sies plimatsch avant hetta. Cuntainta cun la preda: Caja davant l’acla, las glioirs dad ier e dad oz pendan sanester ­alla tgamona. Mintga glioir sagettada stò neir proto­collada. Per Caja, igl tgang da David Battaglia, è la glioir sia preda. David Battaglia cun sies tgang Caja e la glioir sagettada. Caja catta bagn anc enqualtgi fastezs. Cun GPS so David Battaglia persequitar igl sies tgang. David Battaglia cun sia glioir dad oz. La preda dad oz.

Igl gi Surses cunter Lai/Valbella ò cumpiglia tot las aspectativas tg’ins spetga d’en derbi regiunal. Tensiun, tempo, agressiun e direzza on betg mantgea. Admirabels alloura igls dus gols da Surses tar la victorgia dad 2:1. Er siva la otgavla ronda digl campiunadi da ballape 2024/25 dalla 4. liga è Surses l’equipa tg’ò anc mai pers en unic gi. Chegl monta tgi igl team è alla testa dalla tabella cugl maximum da 24 puncts. An l’istorgia da 44 onns digl CB Surses ò chegl mai do tgi l’amprema squadra digl club ò gist gudagnea otg gis an seria. Graztga alla prestaziun collectiva ò Surses mirito la victorgia da 2:1 cunter Lai/Valbella sonda passada a Tinizong avant en bel domber d’aspectatours. Giatgen Mitgel Bellini segna igl 1:0 Strousch tgi igl arbitrader ò do liber la parteida è sto pertschert tgi igl adversari vign betg a far simpel a Surses durant las proximas 90 minutas. Tuttegna on igls indigens gia siva seis minutas antras en colp liber da Noah Guetg l’amprema clera schanza da signier igl 1:0. Angal per pac è la balla eida sur igl gol da Lai/Valbella or. Pac siva ò Andrin Zenklusen mantganto da marcar igl avantatg pigls giasts. Siva d’en corner è sa resultada ainten la 16avla minuta per Noah Guetg la sagonda pussebladad da far igl amprem gol digl gi. Graztga agl sies colp da testa è la balla eida angal per centimeters sur igl gol da Franco Ardüser, igl goli da Lai/Valbella. Battia chel ò alloura curt sessour Giatgen Mitgel Bellini cun en schoz da passa 35 meters, en schoz marveglious e piglveir egn digls pi bels gols tgi igl capitani da Surses ò fatg an sia lunga carriera da ballape. Ensatge pi tard ò igl arbitrader do pigl adversari en penalti dispitevel. Mauro Da Silva Santos ò tratg chel e fatg igl pari. Siva 27 minutas ò Men Andreia Candreia concludia en’acziun cun en colp da testa, tgi vess tgunsch er savia esser igl da nov avantatg pigls Sursetters. Marco Vögeli, el ò ainten la 33avla minuta betg transfurmo la sia schanza an en gol, chegl er perveia dall’intervenziun da success da Tim Fässler, igl gioven goli da Surses. Curt avant la fegn dall’amprema mesadad digl derbi on Julian Jenal e Noah Guetg anc gia la pussebladad da marcar pigls indigens igl 2:1, chegl dantant sainza success. Eneda daple Giamin Plaz Er siva dalla pôssa ò la parteida ansomma pers navot ad attractivitad. Tottas dus equipas on confirmo pertge tg’ellas èn alla testa dalla tabella. En colp da testa d’Andrin Zenklusen siva 48 minutas vess er savia esser igl 2:1 per Lai/Valbella. Pac siva ò Enrico Carisch tratg en schoz da 25 meters, igl qual ò Franco Ardüser tignia an moda spectaculara. Betg gia stetg ò el alloura siva 55 minutas cunter igl schoz da distanza da Giamin Plaz, en schoz da passa 30 meters, en colp fenomenal e genial. Lai/Valbella ò sa tgapescha dalunga reagea siva digl 2:1 da Surses ed exnom lia far igl pari. Igls indigens on dantant defendia igl avantatg disciplino, cun adatg e prudientscha. Tiers las schanzas numerousas è igl terz gol simplamaintg betg crudo. Igls giasts on cunzont antras Silvano Rogentin dantant er gia ples gedas la pussebladad da marcar igl pari. Ainten la 86avla minuta ò Julian Jenal gia disfurtegna cun tutgier angal la pitga e decider cugl 3:1 definitivamaintg igl derbi. Uscheia è chel ia a fegn cun la victorgia da 2:1 per Surses, chegl siva 98 minutas. Surses: Tim Fässler, Giatgen Mitgel Bellini, Nino Farrér, Corsin Carisch, Ivano Simonet, Giamin Plaz, Mauro Simonet, Enrico Carisch, Julian Jenal, Noah Guetg, Men Andreia Candreia. Reserva: Nicola Poltera, Jaron Trenkwalder, Jonas Tschupp. Lai/Valbella: Franco Ardüser, Sebastian Jost, Albin Bergamin, Diego Leite Carvalho, Dominik Simeon, Patrick Rogentin, Marco Da Silva Santos, Nando Parpan, Maurin Margreth, Marco Vögeli, Silvano Rogentin. Reserva: Daniel Fausch, Dario Jäggi, Carsten Taege, Andrin Zenklusen. Igl derbi è sto signia da ples cumbats, chegl tgi totga vetiers. Giamin Plaz (dretg) ò marco igl gol da victorgia. (sanester) Ivano Simonet.

Glindesde passo alla radunanza generala dalla Turissem Savognin Beiva Alvra SA ò igl president Luzi Thomann accentuo l’impurtanza dalla collaboraziun aint igl sectour turistic. En focus digl onn proxim seia la «Visiun Radons», per posiziunar pi bagn la regiun scu destinaziun da stad ed anviern. Tant ple tgi las pernottaziuns dalla regiun èn eidas anavos an cumparegliaziun cugl onn passo. Dalla radunanza generala da glindesde passo ò igl president dalla Turissem Savognin Beiva Alvra SA Luzi Thomann detg aint igl sies pled da bavegna tgi confidanza seia en bagn da gronda muntada ed ena tgossa tg’ins vegia da gudagner e tgirar vicendevlamaintg. Perchegl dovrigl a taimp, ed er regular, barats serious e da pled. Gist er aint igl turissem seia chegl fitg impurtant ed er da gronda valour, ò accentuo Luzi Thomann. La campagna «Auszeit» è stada en success Tanja Amacher, tgi segna siva da diesch onns per la direcziun da Turissem Savognin Beiva Alvra ò laschea repassar las occurrenzas tg’on gia li igl davos onn an Surses. Igl «Swiss Irontrail», igl «CIC On Bike Cup», la festa digl lai ed er ples concerts. Tot chellas occurrenzas vegian regenero ples pernottaziuns per la regiun. En veir success seia stada la campagna «Auszeit». L’acziun da gidar cattar persunal sur ena plattafurma digl turissem vegia daveiras surpasso las aspectativas. Igl aton 2023 ins vegia tuttegna gia 150 annunztgas. Graztga all’acziun seia sto pussebel d’occupar ples plazzas per la scolas da skis, las pendicularas e per la gastronomia, ò menziuno la directoura turistica. La sagonda acziun «Auszeit» ins vegia lantschea all’antschatta da settember 2024 ed anfignen ossa ins vegia gio 40 annunztgas da persungas tgi mossan ­interess da luvrar la staschung d’anviern tgi stat avant porta, eventualmaintg tar en affar an Surses. En nov nom – sainza «Alvra» Digl 1. da matg 2023 anfignen igls 30 d’avregl 2024 ò la regiun da vacanzas Savognin Beiva Alvra fatg en total da 540 ​680 pernottaziuns. An cumparaziun cugl onn avant èn chellas uscheia sa redutgeidas per 3,7 %. Pernotto on cunzont la stad 2023 per en po pi pacs giasts ainten hotels, abitaziuns e camps an Surses. Igl total dallas pernottaziuns da stad schea tar 193 631 pernottaziuns, chegl tg’èn 9 % pi pac tgi anc la stad 2022. Igl anviern 2023/24 è igl domber da pernottaziuns sa redutgia angal minim e schea tar en total da 347 049 pernottaziuns. Pers a pernottaziuns ò cunzont la parahotellareia. Igls acziunaris on er approvo la midada digl nom dalla societad e chegl da Turissem Savognin Beiva Alvra SA sen da nov Turissem Val Surses Savognin Beiva SA. Scu chegl tgi Luzi Thomann ò detg, seia igl cumegn d’Albula/Alvra mai sto acziunari dalla societad (varda er box). La collaboraziun turistica seia er betg stada da schi grond success tranter Surses e la Val Alvra. Chegl seia ena raschung tg’ins vegia ossa, siva set onns existenta dalla societad acziunaria e turistica, mido igl nom. Aint igl avigneir ins vigna, an collaboraziun cugl cumegn da Surses, la societad acziunaria e tot igls purtaders turistics, a sa fatschentar pi ferm cun la «Visiun Radons» per posiziunar chel li anc pi ferm scu en’oasa turistica e naturala per la stad e pigl anviern. Scu tgi Luzi Thomann ò detg è igl mument anc navot concret an chella tgossa. Reelecziun digl antier cunsegl d’administraziun An tavla èn er stadas elecziuns dallas persungas tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun. Luzi Thomann è nia reeligia scu president ed Eveline Saupper scu vicepresidenta. Confirmos an lour uffezi èn er nias Martin Bosshard, Roberto Guetg, Ornella Guidon e Christoph ­P­assecker. Siva digl avregl 2024 appartigna er Gregor Vellacher agl cunsegl d’administraziun da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA. El ramplazza Adrian Ballat, tg’è sto anfignen igl avregl 2024 represchentant digl cumegn da Surses ainten la societad acziunaria e turistica. Igl rendachint 2023/24 sera tar antradas da 2,98 milliuns francs cun en gudogn da 31 708 francs. 2,55 milliuns francs dereivan dallas cunvignas da prestaziun cugls purtaders turistics ed otras organisaziuns. Tar las expensas è igl marketing cun 1,57 milliuns francs la somma ota, suandada dalla somma digls costs da persunal cun 931 697 francs. Per gronda part an possess digl cumegn Turissem Savognin Beiva Alvra SA è ena societad acziunaria tgi dat siva digl 2018. Las aczias da chella èn reparteidas scu suandont: cumegn da Surses 60 %, Savognin Pendicularas SA 20 %, Uniun da mastirants e commers Surses 10 % ed Anavant Surses 10 %. Turissem Savognin Beiva Alvra occupescha 17 persungas an taimp cumplagn u an taimp parzial. Da chellas 17 persungas èn treis amprendists ed amprendistas.(fmr/gns) Luzi Thomann resta president da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA.

Tenor ena cumparaziun e taxaziun dalla plattafurma internaziunala Omio è igl territori da skis Arosa Lai igl migler digl mond. Piglias sot la marella èn nias 6000 territoris da skis. Il territori da skis da Lai Arosa (sin la fotografia la part vest da Lai) para d’esser en paradis per skiunzs e skiunzas An pacas emdas scumainza la staschung d’anviern 2024/25, chegl schi dat neiv u schi las temperaturas lubeschan da far neiv artifiziala. Eir cun skis è egn sport popular, er an Svizra. Segl antier mond dattigl passa 6000 territoris da skis. La plattafurma Omio cun 300 ampluias e cun sedias an passa 50 teras e martgeas scu per exaimpel Berlin, Londra, New York e Peking ò examino chels 6000 territoris da skis e giuditgia chels tenor 11 criteris. Tranter oter on chinto per la taxaziun igls kilometers pistas, igl grad da difficultad dallas pistas, la diversitad dallas pistas, igls prietschs per eir cun skis, las scolas da skis e las infurmaziuns generalas digls territoris da skis. Igls puncts maximals, tgi igls territoris da skis vessan savia retschever, schean tar 100 puncts. La pi gronda diversitad tar las pistas Cun piglier igls territoris da skis sot la marella è Omio nia tigl resultat, tgi igl territori da skis Arosa Lai adamplescha igl pi bagn tot igls criteris ed è uscheia la nomra egn digl mond. Igl territori da skis cumpeglia pistas per skiunzs tgi pretendan pistas cun ena tscherta grevezza, dantant er pistas per novizs u skiunzas tgi tschertgan pistas pi simplas. La varietad dallas pistas seia enorma e fitg singulara. Ultra da chegl mantgan aint igl territori da skis er betg las occurrenzas da gaudi tgi totgan tigl eir cun skis. Chegl tgi pertotga las pendicularas seia Arosa Lai er top ed er chegl tgi pertotga las scolas da skis. Igl territori da skis Arosa Lai totga pero betg tar egn digls pi favorevels, ma la purscheida da pistas seia persiva fitg vasta, scu communitgia dall’interpresa Omio. Da 17 euros anfignen 257 Euros Omio è er ia alla tschertga digls pi favorevels territoris da skis. Igl pi pac per ena carta digl de ins paia aint igl territori da skis Vasilitsa an Grezia cun 22 kilometers pista. Cò costa la carta digl de per eir cun skis 17 euros. Igl li igl pi favorevel per eir cun skis an Europa sa catta a La Féclaz an Frantscha, noua tgi la carta digl de costa 21 euros. Igl pi bler per eir cun skis en de è da paer a Vail, Bever Creek e Telluride (USA), noua tgi la carta digl de costa 257 euros. Tranter igls top diesch digls pi tgers lis per eir cun skis sa cattan gist nov ainten igls Stadis Unias dall’America ed egn an Canada. Igl pi bler per ena carta digl de per eir cun skis an Europa è da paer a Zermatt cun 106 francs. Igl pi bler divertimaint dasper las pistas porscha igl territori da skis Ischgl Samagnung, tgi figurescha sen plaz egn dalla categoria divertimaint social (99,52 puncts da 100 puncts pussebels). Tar chella rangaziun è igl territori da skis Arosa Lai sen plaz treis. Digls lis per eir cun skis, noua tgi las famiglias èn bagnneidas, è alla testa dalla rangaziun Bardonecchia an Italgia. Arosa Lai scu amprem li dalla Svizra figurescha sen plaz nov. > Intervista cun Thomas Küng, directur da Lai Pendicularas SA Rangaziun digls miglers territoris da skis tenor plattafurma Omio (puncts maximals 100) 1. Arosa Lai 91,73 2. Sölden (A) 91,68 3. Kaiser-Brixental (A) 91,11 12. Zermatt 85,22 17. Laax 80,56 24. Andermatt Sedrun 76,95 26. Saas Fee 76,71 34. Tavo 72,86 36. Scuol Motta Naluns 72,10 Arosa Lai il top territori dal mund La plattafurma internaziunala Omio ha analisà passa 6000 territoris da skis da l’entir mund e distinguì il territori da skis Arosa Lai sco il meglier. Vegnidas taxads èn tranter auter ils kilometers da las pistas, ils grads da difficultad e la diversitad da las pistas, las scolas da skis ed ils pretschs. Tenor Omio na saja Arosa Lai betg la pli favuraivla destinaziun, ma la purschida saja fitg vasta. Da totalmain 100 puncts ha il territori da skis grischun survegnì 91,73. Il temp dal resultat na savess betg esser meglier curt avant la stagiun d’enviern, ha Thomas Küng, directur da Lai Pendicularas SA commentà vers la FMR la distincziun. (fmr) Il territori da skis da Lai Arosa (sin la fotografia la part vest da Lai) para d’esser en paradis per skiunzs e skiunzas Il territori da skis da Lai Arosa para d’esser en paradis per skiunzs e skiunzas.

Treis dumondas a Thomas Küng, directour Lai Pendicularas SA. Thomas Küng, directour Lai Pendicularas SA, dei, tgi els vegian anfignen ossa anc mai vandia tantas cartas da staschung, digl onn e per ples deis scu igls davos meis, e chegl avant la distincziun dad Omio. FMR: Scu vez vous santia tgi igl territori da skis Arosa Lai è nia tscharnia scu la nomra egn digl mond ? Thomas Küng: Scu savens tar retschertgas e taxaziuns digls territoris da skis sunga er actualmaintg nia tar chella novitad plaschevla antras las medias digitalas. Bleras persungas on er gratulo e chegl avant tg’ia veva piglia cunaschientscha digl resultat dalla retschertga dalla plattafurma Omio. Igl territori da skis Arosa Lai figurescha adegna puspe tranter egn digls miglers e la realitad è tgi direct nign nous betg infurmos dallas instituziuns tgi fon las retschertgas. Tge monta chel success? Igl taimp digl resultat savess betg esser migler, pacas emdas avant l’antschatta dalla staschung d’anviern 2024/25. Realitad è alloura er anc tgi anfignen ossa vainsa anc mai vandia tantas cartas da staschung, digl onn e per ples deis scu igls davos meis, detg oter dapertot records. Naturalmaintg tgi nous profitagn ossa er anc da chel resultat legrevel, scu gio plessas gedas, schi territoris da skis vignan examinos. Igl è er uscheia tgi blers skiunzs e giasts dattan pulita peisa a chels rankings e sa feidan er da chels. Uscheia saro chegl er cun neir taxo igl territori da skis Arosa Lai tigl migler digl mond tenor Omio. La colliaziun digls dus territoris da skis è chella er decisiva per en bung resultat? Naturalmaintg graztga alla colliaziun, tgi dat gio diesch onns, è igl territori da skis s’avanzo tar egn digls gronds an Svizra cun passa 225 kilometers pistas. Davos igl product Arosa Lai stattan fitg bleras persungas scu per exaimpel igls tschents e tschents ampluias dallas pendicularas, las scolas da skis ed er igls restorants tgi sa cattan aint igl territori da skis. Tgi Arosa Lai cumpara adegna puspe ainten igls top ten digls territoris da skis è betg ensatge invento u imprubabel, mabagn en maret d’en antier team.

An preschientscha da 47 scolars e scolaras, represchentants digl cumegn, digl cunsegl da scola e dalla cuminanza d’architects è stada ier a Savognin l’amprema badigleida dalla nova scola. En project tgi costa 25,6 milliuns francs. Represchentants digl cumegn da Surses, digl cunsegl da scola, digls biros d’architectura e scolars e scolaras tar l’amprema badigleida dalla scola nova a Savognin. En de d’aton, da cumparagler scu la pi bela carta postala, ò do la culissa all’amprema badigleida dalla nova scola a Savognin. La scola, tgi datescha digl 1954, è siva dad ier glindesde definitivamaintg istorgia. Las proximas emdas vign ella spazzada per far plaz agl nov bietg. Chel exista or da dus parts, egna per la scola e l’otra per la scoligna. Ultra da chegl vign er construeida sot igl plaz da pôssa ena halla da parcar. Realiso vignan igls dus objects tenor igls plans dalla cuminanza da lavour digls dus biros d’architectura Ruch e partenari Son ­Murezza e RBA Olten. Per chel project eran neidas inoltradas digls biros d’architectura 30 propostas. La cursa ò alloura fatg igl plan da chels dus biros d’architectura. Amprema badigleida pigl mastral A caschung dall’amprema badigleida ò Daniel Wasescha, igl mastral digl cumegn da Surses, purschia agls 47 scolars e scolaras, a lour scolastas, agls represchentants digls biros d’architectura, allas persungas digl cunsegl da scola e digl cumegn en cordial bavegna. An sies uffezi seia chegl l’amprema badigleida tg’el dastga far. Cun ena somma d’investiziun da 25,6 milliuns francs seia igl project dalla nova scola er gist en grond project. Daniel Wasescha ò alloura er managea tgi chel project vigna ad esser per el igl pi grond project tg’el dastga accumpagner scu mastral digl cumegn da Surses. El spera er ferm tg’ins vigna da tigneir aint igls costs tenor la somma d’investiziun e tenor igl preventiv. Approvada era la somma d’investiziun neida digl suveran da Surses per mang dall’urna cun 96 % igl mez da december 2023. Passa en meis pi tard on votantas e votants da Surses delibero all’urna igl credit da 25,6 milliuns francs cun 66 %. Avant tgi surdar igl pled agls scolars ed allas scolaras ò Daniel Wasescha er detg, tgi agl bietg da scola tgi vigna disfatg vegia el belas regurdientschas cun esser sto a Savognin a scola, da chel taimp schizont treis onns a scoligna. Digl reminent èn las scolas an Surses siva digl 2013 reuneidas tar en consorzi da scola. Da planisar ena scola è en fatg plaschevel Andy Ruch, egn digls architects, ò menziuno, tgi da planisar ena scola seia en fatg ple tgi plaschevel. Planisar ensatge pigl futur per unfants e giuvenils seia ena realitad tgi savess betg esser pi bela, legrevla e cuntantevla. A pled èn alloura er nias igls scolars e las scolaras dalla 4., 5. e 6. classa. Els ed ellas on exprimia lour giaveischs an connex cun la scola nova, tgi duess esser pronta pigl onn da scola 2026/27. Igls mats e las mattas on giavischia ena scola, noua tgi tots dastgan esser cuntaints, noua tg’ins possa reir ansemen ed ena scola noua tgi tots dastgan esser uscheia scu tg’ins seia. La nova scola duess er esser en bel li per amprender per tots igls unfants e far plascheir e cuntaint mintgign. Cun realisar la scola nova conferma igl cumegn da Surses, tgi igl futur digls unfants seia impurtant. Concludia on igls scolars e las scolaras lour giaveischs cun deir: «Nous tots giavischagn a chella tgesa da scola tot igl bung pigl futur.» Anc è betg ancunaschaint tge firmas tgi vignan risguardadas Sbuada vign la scola dalla firma da construcziun bassa Luzio SA da Savognin. Tge interpresas tgi segnan per la construcziun digl bietg da scola, managea la construcziun da betun, la construcziun da lenn e las numerousas installaziuns tecnicas è betg anc ancunaschaint. Ier glindesde avant l’amprema badigleida è stada l’avertura dallas offertas. Urs Amstutz, tgi segna tigl cumegn da Surses per la direcziun digl uffezi da construcziun, ò detg tgi proximamaintg ins vigna ad examinar las offertas e far cumparaziuns per alloura pi tard surdar uffizialmaintg las lavours. Per la surdada dallas lavours vala la norma da submissiun. Scu tgi Urs Amstutz ò menziuno, seian neidas inoltradas per las lavours da construcziun per en po pi pacas offertas tgi per las lavours digls indrezs tecnics scu per exaimpel indrezs sanitars. Schi menaschis indigens totgan er tranter chels, tgi vegian inoltro offertas, dastga el betg deir, ò detg Urs Amstutz. «Tot igl bung pigl futur» A Savognin ò gia li glindesde l’amprema badigleida per la nova Scola Grava, en project tg’è budgeto cun var 26 milliuns francs. Chel nov edifezi, tg’è previa da darveir pigl onn da scola 2026/27, vign a ramplazzar l’anterioura scola tg’è neida construeida igl onn 1954. An preschientscha da 47 scolarAs, represchentants digl cumegn e d’architects ò igl mastral da Surses Daniel Wasescha exprimia sia luschezza per chel grond project. Igl edifezi simbolisescha ena gronda investiziun an l’educaziun ed igl avigneir digls unfants da Surses. Chels èn er gist sezs nias a pled ed on detg: «Nous tots giavischagn a chella tgesa da scola tot igl bung pigl futur.» (fmr/gns/sab) On do all’amprema badigleida en bel maletg, igls unfants da treis classas. Vign las proximas emdas spazzada: la viglia scola primara a Savognin tgi datescha digl 1954. Represchentants digl cumegn da Surses, digl cunsegl da scola, digls biros d’architectura e scolars e scolaras tar l’amprema badigleida dalla scola nova a Savognin. En mument singular er pigl mastral Daniel Wasescha d’esser dalla parteida all’amprema badigleida dalla nova scola.

Amprema tarada pigl CB Surses e chegl gist ena veira. An otg gis veva l’equipa retschet angal set gols e gudagnea mintga parteida. Cunter Tusang/Tgazzas ò l’equipa pers igl derbi gist cun 6:1. Tiers chel naufragi on igls Sursetters giuia ena ferma runda d’aton. Gist siva dalla pôssa è la defeisa da Surses stada an en cuntign sot squitsch. Siva dalla victorgia da 2:1 aint igl derbi cunter Lai/Valbella e siva digl 8avel success an seria era igl intent da Surses da terminar la ronda d’aton er cun ena victorgia cunter Tusang/Tgazzas. Realitad è alloura tgi igl team è nia pulit sot las rodas e gist casso seis gols, prest tants gols scu ainten igls otg gis avant. La raschung per chella tarada da 6:1 cunter Tusang/Tgazzas è d’attribueir tgi igl adversari era ple tgi angal motivo, è ia aint igl derbi cun ena tenuta exemplarica e cun la fegnameira da procurar per l’amprema tarda da Surses digl campiunadi 2023/24. Igls Sursetters dantant parevan scu transfurmos, sainza gronda viglia, mantgea ò er la fidanza a sasez e tgi mintgign è simplamaintg betg nia aint igl gi. Ultra da chegl on igls giuieders tgi vevan tar mintgigna dallas davosas otg parteidas mess accents e contribuia bler allas victorgias è ansomma betg reuschia da manar Surses ainten la dretga direcziun. Ple u manc adegna en zap mengia tard, sbagls individuals, betg en pass precis ed ena tenuta nunusitada, tot chegl constataziuns realas tar Surses aint igl inscunter cunter igl club vaschign. L’amprema mesadad è stada acceptabla Las ampremas 45 minutas è anc reuschia agls Sursetters da tigneir pitg agl ferm adversari. Tuttegna è bagnspert sto cler tgi da gudagner cunter Tusang/Tgazzas dovrigl davart da Surses ena prestaziun extraordinaria. Gist chella ò alloura mantgea cun esser igl magnatabella scu blocco, betg concentro, negligiaint e malprecaut. Gist igl cuntrari l’equipa indigena tg’ò giuia excellent e strousch sainza en unic sbagl. Tuttegna è reuschia a Tusang/Tgazzas da signier ainten l’amprema mesadad angal en sulet gol. Fatg chel ò siva 34 minutas igl capoattatgeder Luca Michael. Siva dalla pôssa ò igl arbitrader do ainten la 54avla minuta en penalti per Surses. Tratg chel tigl 1:1 e cun success ò Julian Jenal. Pacas secundas sessour è igl team datgesa ia puspe an avantatg e chel gol tigl 2:1 ò schi lagn deir uscheia rot a Surses la «tutona». Siva da lò èn igls Sursetters ple u manc stos inexistents e gist casso anc quatter ulteriours gols tigl resultat final da 6:1. La desillusiun è stada gronda tar giuieders e tigls blers fans da Surses, tg’on er gia d’acceptar chella «tastada», tg’ò fatg mal a tots. CB Surses: Fabio Stecher, Giatgen Mitgel Bellini, Nino Farrér, Robin Demarmels, Ivano Simonet, Enrico Carisch, Mauro Simonet, Giamin Plaz, Julian Jenal, Nico Demarmels, Men Andreia Candreia. Reserva: Nino Battaglia, Nicola Poltera, Raphael Poltera, Dorain Sonder, Jonas Tschupp

Tgi surpeglia igl post digl presidi digl cumegn d’Albula/Alvra? Igl cumegn è siva da dus meis alla tschertga d’ena successoura e d’en successour da Daniel Albertin, tgi ò demissiuno siva d’esser sto diesch onns an uffezi. Anfignen ossa mantga pero ena candidatura. Er ena prolungaziun digl termin d’inoltrar propostas n’ò betg gia success. Per render pi attractiva la plazza digl presidi prevei la suprastanza da reveder la constituziun e d’augmentar igl pensum digl mastral. «Na, nous na vagn betg catto ena persunga tgi sa metta a disposiziun pigl post digl presidi», dei Daniel Albertin. La rasposta digl mastral partent digl cumegn d’Albula/Alvra è gist precis la madema scu avant bung treis emdas (varda La Quotidiana digls 8 d’otgover). Perchegl tgi n’eran betg neidas inoltradas candidaturas per l’elecziun substitutiva digl presidi, ò igl cumegn prolungo chel termin per en meis anfignen glindesde passo. Ma sainza success, scu chegl tgi Daniel Albertin conferma anvers la FMR. Augmentar igl pensum digl presidi Siva da passa dus meis tschertga igl cumegn d’Albula/Alvra en successour u ena successoura per Daniel Albertin. El ò gia annunztgia igl fanadour 2024 tgi el sa reteira per la fegn da chest onn siva d’esser sto diesch onns an uffezi scu amprem mastral digl cumegn fusiuno an Val Alvra. «Igl è grev deir pertge tgi las persungas dumandadas na vottan betg surpiglier chel uffezi», dei Daniel Albertin. La raschung principala pudess esser tenor el ena «tscherta malsiertad arisguard la bova da Brinzauls». «Sch’ins è ampluia ensanouas e siva anc 50 % mastral ed i vess da dar puspe ena situaziun extraordinaria se Brinzauls, alloura na tanschan chels 50 % per dei betg. Chegl èn sfeidas e conflicts tg’ins vot evitar», concluda Daniel Albertin. Perchegl prevei igl cumegn d’Albula/Alvra ossa da reveder la constituziun communala cun augmentar igl pensum digl presidi e stgaffeir uscheia en post pi attractiv. «Sch’ins lavoura sen sasez, alloura ins pò s’organisar, ma luvrar sot dus patrungs è ena sfeida enorma. Ia sung digl meini tg’ins pudess redutgier igl domber suprastants da set sen tschintg persungas cugl mastral ed uscheia augmentar chel pensum digl mastral, uscheia tgi dess forsa en po daple siertad alla persunga tgi surpeglia. Cun aveir per exaimpel en mandat dad 80 % n’ègl er betg ple necessari da luvrar anc ensanouas oter», dei igl mastral partent. Previa fiss chella revisiun per l’antschatta digl onn 2025. Pero: «Igl davos pled an tgossa ò alloura la populaziun», dei Daniel Albertin. I mantga er en canzlist Transitoricamaintg fissigl er imaginabel, tgi igl cumegn vign mano sainza mastral u mastrala. Daniel Albertin accentuescha tgi igl cumegn d’Albula/Alvra dispona d’ena suprastanza cumpletta cun ena vicemastrala. «Igl cumegn è damai tottaveia abel d’ager a parteir digl 1. da schaner 2025.» El menziunescha pero er, tgi la situaziun na seia betg schi favorevla, perchegl tgi agl cumegn mantga ena manadra u en manader dall’administraziun, chegl siva dalla mort nunspitgeida igl avost digl canzlist Hubertus Fanti. «Schi mantga alloura igl madem mument igl capocanzlist scu er igl mastral, n’è chegl betg gist ena situaziun ideala.» Instrado analisa dall’administraziun La plazza dalla canzlista u digl canzlist n’è pero anc betg scretga or. La raschung: «Cura tg’ia va demissiuno vainsa instrado ena analisa dall’antiera administraziun. Ossa vainsa gia diesch onns cumegn Alvra cun chellas structuras ed ossa ègl da dar en sguard anavos ed egn anavant per vurdar, schi chellas structuras èn anc adequatas pigls proxims diesch onns. E tgi na vagn nign canzlist ple ò er influenzo anc eneda chella analisa.» Scu tgi Daniel Albertin explitgescha, ins seia pigl mument aint igl «coc» da chella analisa ed igl cumegn vign alloura a screiver or la plazza pigl manader u la manadra dall’administraziun cura tg’igls resultats èn sen meisa. Scu tgi Daniel Albertin dei, spetga igl cumegn chels sen la fegn da chest onn, uscheia tgi la plazza vacanta possa alloura neir scretga or. Prolungar per en onn? Scu tgi vo ossa anavant definitivamaintg, decida la suprastanza communala a caschung dalla sia seduta da chest marde. Fatg è, tgi pigl mument mantga tant en mastral u ena mastrala scu er ena manadra u en manader dall’administraziun aint igl cumegn d’Albula/Alvra. Ena revisiun dalla constituziun preveida pigl onn 2025 pudess – tenor Daniel Albertin – stgaffeir en post pi attractiv. E sen la dumonda, schi fiss er en’opziun da prolungar tuttegna anc transitoricamaintg per en onn scu mastral, dei Daniel Albertin: «Chegl è franc partratgs e discussiuns tg’ins fò ainten la situaziun actuala. Pero dalla mia persunga anor n’èn chels patratgs betg anc fatgs definitivamaintg.» En presidi pi attractiv per Albula/Alvra Sfeidas organisatoricas occupan igl cumegn d’Albula/Alvra. Igl post digl mastral scu er chel dalla canzlista èn vacants. La suprastanza prevei ossa da render pi attractiv igl presidi cun augmentar igl pensum. Sandra Balzer/FMR La tschertga per ena successoura u en successour da Daniel Albertin, igl mastral digl cumegn d’Albula/Alvra, tgi ò demissiuno per la fegn 2024, n’è anfignen ossa betg gartageda. «Na, nous na vagn anc adegna betg catto ena persunga, tgi sa metta a disposiziun pigl presidi», manegia igl mastral partent anvers la FMR. Malgro d’aveir prolungo igl termin per inoltrar propostas anfignen la fegn otgover, mantga anc adegna ena candidatura. Per render igl post pi attractiv, prevei la suprastanza communala dad augmentar igl pensum digl mastral cun reveder la constituziun. «Cun en pensum da per exaimpel 80 % dess chegl forsa en po daple siertad ad ena persunga tgi surpeglia ed igl n’è betg ple necessari da luvrar anc ensanouas oter», dei Daniel Albertin cun sa refereir allas incumbensas cumplessivas an connex cun la bova da Brinzauls. Ultra da chegl è er la posiziun digl manader resp. la manadra dall’administraziun vacanta siva dalla mort nunspitgeida digl anteriour canzlist. Chegl renda la situaziun anc pi difficila. La FMR ò perchegl er dumando a Daniel Albertin, schi el fiss pront da prolungar la sia funcziun per en ulteriour onn. Neivels stgeirs sur la Val Alvra: igl cumegn d’Albula/Alvra, tgi sa cumpona da set vischnancas an Val Alvra, tschertga adumbatten ena mastrala u en mastral. Daniel Albertin sa reteira siva da diesch onns an uffezi scu mastral digl cumegn d’Albula/Alvra e nign tgi vot surpiglier igl sies post. Per render pi attractiv igl post digl presidi aint igl cumegn prevei la suprastanza d’augmentar igl pensum da chel uffezi.

La societad acziunara Mot Soura Runals ò salvo la sia 52avla radunanza generala. Graztga alla ferma vendita da cartas digl de e bigliets singuls è sa resulto en gudogn schi ot scu anc mai siva tgi dat la societad. Tgi Mot Soura ò gio siva da 52 onns en runal è betg ancunaschaint a blers. Cun ena lunghezza da stgers 600 meters è igl runal egn digls pi curts tgi dat aint igl Grischun. An Surmeir èn dantant igls runals d’Alvagni, Lantsch e Stierva anc pi curts. President dalla Mot Soura Runals SA è gio siva da ples onns Marc Hassler. El resta er pigls proxims dus onns an uffezi. Igl madem vala er per las otras quatter persungas tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun. Chegl èn Reinhard Elsa, René Frauenfelder, Curdin Wyss e Norbert Wyss. Igl anviern 2023/24 è igl runal sto avert 72 deis. Cun chel domber ins è ainten la media digls davos diesch anvierns, cun excepziun digl anviern 2022/23 noua tg’è betg sto pussebel da darveir igl runal cun mantger la neiv. Chegl è betg sto igl cass igl davos anviern da gestiun cun esser er a Mot Soura neiv naturala an abundanza e relaziuns optimalas. Da menziunar è tgi a Mot Soura dattigl nign indrez da far neiv ed er nignas cassas electronicas. Luvro vign anc tot convenziunalmaintg e sainza electronica. Mintga de vign fatg giu chint e chegl sen fundamaint digls stretgs tgi las dus persungas Marcel Buchli e Franzisca Moser on fatg per mintga carta digl de vandeida e per mintga bigliet singul vandia. Singular è bagn er tgi la cassa è betg giudem igl runal agl Stafel, mabagn sensom tar la hetta cun cassa digl runal. En gudogn da 9500 francs La Mot Soura Runals SA ò fatg igl davos anviern en stgamgiamaint total da 47 854 francs. Vandeidas èn neidas cartas da staschung per ena somma da 16 630 francs e cugl affar digl de ins ò fatg en gudogn da 26 602 francs. Otras antradas ins ò gia per ena cefra da 3839 francs. Siva d’aveir fatg amortisaziuns per 11 834 francs e paea la donna ed igl om tgi magnan igl runal cun ena paia da 10 ​800 francs, è sa resulto per la societad acziunara en gudogn da 9500 francs. Ainten l’istorgia da 52 onns digl runal da Mot Soura è igl gudogn anc mai sto schi ot. Chel gudogn da record seia en fatg zont plaschevel, ò menziuno René Frauenfelder tgi segna tar la Mot Soura Runals SA per las finanzas. Las persungas tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun dalla societad acziunara èn cuntaintas cugl onn da gestiun 2023/24: (da san.) Reinhard Elsa, Marc Hassler, Norbert Wyss, Curdin Wyss e ­René Frauenfelder. Foto Gion Nutegn Stgier Las persungas tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun dalla societad acziunara èn cuntaintas cugl onn da gestiun 2023/24: (da san.) Reinhard Elsa, Marc Hassler, Norbert Wyss, Curdin Wyss e ­René Frauenfelder.

Egna dallas tschintg persungas tg’è neida undrada cugl «Bündner Award» è Werner Erb, igl pedagog social tgi stat gio siva da 43 onns a Rona. Igl om s’angascha ferm per persungas cun problems da drogas e d’alcohol. Per la quarta geda ò l’organisaziun caritativa «Bündner helfern Bündner» surdo igl «Bündner Award» a persungas miritevlas. L’organisaziun è ena reuniun da carstgangs voluntaris e tgi s’angaschan social per persungas povras, tg’èn an misergia e tg’èn dependentas da sustign ed ageid. Parsoura dall’organisaziun è Rico Risch tg’è er sto igl iniziant principal igl 2020, chel onn da fundaziun dall’organisaziun. Aint igl Grischun valan 1,4 % dalla populaziun, radond 2700 persungas scu povras. Savens perdan chellas igl contact social, vignan an schlets mangs e sainza colpa ainten cass da basigns finanzial. Aint igl noss cantun dattigl alloura er bleras persungas cun en grond cor caritativ e tgi s’angaschan cun blera passiun da gidar an ples modas e manieras da cattar puspe igl equiliber da lour veta. Egna da chellas persungas è Werner Erb tg’è angaschea siva da 12 onns cun corp ed olma per gidar a persungas tg’on gronds problems da drogas, cun alcohol, on nignas perspectivas e cattan nigna veia da survantscher lour problems e chitos. Respect e confidanza L’emda passada è Werner Erb nia undro cun chel premi, en premi tg’è betg doto cun ena somma da daners, mabagn en premi tg’è en’onour, ena dignitad ed en angraztgamaint. Igl undro dei: «Naturalmaintg tg’ia va grond plascheir da chel premi e da chella glorgia.» Cun blera energeia, bler cor, cun ena sinceradad exemplarica, cun en respect immens e cun ena confidanza singulara tschertga el siva da 12 onns aint igl Stadtpark da Coira da manar las persungas dependentas da drogas e d’alcohol an en migler avigneir. Ena sfeida seia da gudagner la fidanza da tot chellas persungas e da mussar l’attaschedadad basignevla, dei Werner Erb. Mintgigna dad ellas dovra igl respect dalla publicitad, en respect tgi seia savens la basa per survantscher igls sies problems. En premi ple tgi mirito per Werner Erb.

La dumonda cardinala è ossa: Tgi u tge sa volva e sa struba? Las moderatouras ed igls moderatours! Ma scu? Schi ampruagn da schliier igl angiavign. Vurdond adegna puspe emissiuns d’infurmaziun alla televisiun am è gio d’en taimp do an îgl tgi las moderatouras ed igls moderatours sa volvan e sa struban adegna puspe. E chegl principalmaintg alla televisiun svizra. En fenomen tgi sa mossa er alla televisiun rumantscha. La moderatoura u igl moderatour, discurrond cun tè, varda per solit adretgor. Vot deir anvers la camera. Chegl fonigl gio onns e decennis e fon er anc ossa. Ma scu menziuno, betg ple tots. Tottanegna sa volvigl tot abrupt davent da tè e vardan ainten tot en’otra direcziun. Per ena secunda pi tard neir tschaffos dad en’otra camera. Ed alloura vardigl puspe adretgor. Se per tè. Simplamaintg dad en po en’otra perspectiva. Tot tenor la moderatoura u igl moderatour è la midada da direcziun pi resoluta e directa u schiglio pi planoria e prest lungurousa. Chella acziun dependaro digl tip dalla persunga da moderaziun. Igl mument dalla midada saro signia cun cotschen sen la cartigna da moderaziun. E dantant tgi ensatgi è sur-mutivo ainten la strubada è ensatgi oter cò pi loc e prest mantgainta igl mument decisiv. Per nous scu aspectatouras ed aspectatours è chel mument dalla midada magari legher. Ia less numnar chel mument en «vacum visual». Chel mument tgi sa volvan e sa struban. Ea, schi ena moderatoura u en moderatour sa struba mengia bod, mantgainta igl mument decisiv u sa volva zont ainten la direcziun sbagleda, alloura survign la tgossa en aspect divertent. I vo gio per en act da precisiun tranter la reschia e la moderaziun. E chel batterdigl ò tottaveia potenzial da divertimaint. Bung, ossa vainsa constato chel fenomen modern dallas persungas da moderaziun ainten tschertas emissiuns d’infurmaziun. Igl muteiv ans è pero betg ancunaschaint. En muteiv pudess gio esser tgi ins viglia dar ad ena emissiun, tgi è da nateira pitost statica, daple dinamica. Ma da survagneir ena rasposta sen la dumonda digl pertge n’è betg schi simpel. Ni Google ni Wikipedia èn cò er angal minimalmaintg gidevels. «I sa volvan e sa struban.» – Scrivond am è nia andamaint tgi an mia vischnanca dattigl ena lengia or dad ena schlatta tgi ins nomna igls «Strubos». Ma chegl angal ena remartga laterala. Chegl ò nigna correlaziun cun las strubadas dallas moderatouras e digls moderatours. Anc adegna alla tschertga dad en argumaint per igl fenomen televisiv savainsa betg dar ena rasposta definitiva e persvadenta. I sa tracta angal da supposiziuns. Ea, i saro propi per dar alla emissiun ed alla moderaziun ena noda dinamica e moderna. Ma da l’oter mang vaia tuttegna en po fadeia, schi la persunga moderatoura sa volva tottanegna davent da me e varda ainten tot en’otra direcziun. Ia survign l’impressiun tgi cò seia, schi er angal curt, interrot igl contact tranter moderaziun e public. Ed ia sa betg propi pertge? A me para tgi aint igl noss taimp cun ena tecnica supermoderna tgi è an en svilup cuntinuo ins savess bagn schliier pi bagn chel aspect dalla dinamica. Chellas midadas abruptas e savens prest en gnoul curiousas èn ensacu en cunter-punct tar las pussebladads tecnicas tgi la reschia dad ena emissiun ò ozande da midar lomign ed elegant tranter ena camera e l’otra resp. tranter ena scena ed en’otra. Ena rasposta cuntantevla pertge tgi sa volvan e sa struban survign ia er chest’eda betg. Scu tantas gedas ainten la veta. Peder Antona Baltermia da Salouf è stà passa trais decennis redactur responsabel da la Pagina da Surmeir. Peder Antona Baltermia

Avant treis onns ò Adriana Casutt – uriunda da Surava – rescuvert la sia passiun pigl artisanadi. Siva d’alloura creescha ella aint igl taimp liber a mang anels, bischutareia ed ursigns cun en nom rumantsch. Cugls sies products less la donna da 29 onns render attent agl rumantsch, tranter oter er cun en pachetadi tot spezial. Scu numnez Vous en feil curt e stigl? Tenor pledari grond è chegl en filuc. «Chel pled è curt, ins so tigneir andamaint, i tunga bagn e vo bagn a pro cun la mia lavour», è ia tras testa ad Adriana Casutt cura tg’ella ò tschartgea aint igl pledari grond en pled adatto pigl sies label. E siva da bung dus onns venda la donna da Surava sot igl nom «Filuc» accessoris fatgs a mang. Datgesa aint igl Grischun Rescuvert la sia passiun per creativitad ed artisanadi ò la donna da 29 onns avant bung treis onns. Ena blessura agl schanugl ò sfurzo la donna da far ena pôssa cugl sport ed ella ò catto puspe igl plascheir agl zamberger. «Ia va gio pi bod, scu unfant, adegna zambergea gugent», dei la Surmirana tgi veiva oz a Turitg. Malgro tg’ella veiva ainten en martgea giu la Bassa, è la sia colliaziun cugl Grischun ed an spezial cun Surava anc adegna fitg ferma: «Ia sung prest mintga fegn d’emda a Surava. Schi ensatgi dumonda, noua ist da tgesa, raspond ia cun Grischun», dei Adriana Casutt. L’excepziun a Surava Mar, cor, scola, burasca: en tgit sen la pagina d’internet «Filuc» dad Adriana Casutt mossa: igls sies products on noms rumantschs. L’antiera pagina d’internet cuntigna tant tetels e pleds rumantschs scu pussebel, uscheia tg’ins anclei igl cuntign er sainza tgapientscha digl rumantsch. I seia igl sies lungatg matern, igl lungatg tgi stetta fitg a cor e digl qual ella seia er fitg loscha. «Ed uscheia sa ia far attent segl quart lungatg svizzer e la nossa cultura.» Malgro tgi Surava è aint igl frataimp davanto ena vischnanca cun bleras famiglias tudestgas è chella dad Adriana Casutt, per deir uscheia, pitost en’excepziun: «Igls onns 1970 n’onigl betg ple catto en scolast u ena scolasta rumantscha a Surava ed uscheia mido sen scola tudestga. Mies bab tg’è carschia se a Surava ò pero anc amprandia rumantsch e mia mamma è carscheida se a Casti. Uscheia vagn nous adegna ruschano rumantsch a tgesa.» Far ensatge a mang Igls sies products venda Adriana Casutt tant sur en shop online, sur Instagram ed ella vo a fieras. «Igl mies intent principal è da far ensatge a mang, tg’ia vegia en bung taimp e plascheir. E sch’ia vign da vender chels products, tant migler. Pero igl è daple tgi angal ena vendita. Ia less integrar ainten ‹Filuc› la nossa cultura, igl rumantsch e la persistenza, la quala am schea fitg a cor.» Vender anels, ursigns, bischutareia u balaclavas (cumbinaziun da schlengia e tgapitscha) n’è betg la professiun principala dad Adriana Casutt. Siva d’en amprendissadi commerzial ò la Surmirana fatg en diplom biling rumantsch-tudestg pigl scalem primar. E siva d’aveir instruia a Coira e Turitg ò ella anc scuvert igl sies anschign per unfants tgi dovran daple sustign ed ò fatg uscheia anc ena scolaziun da pedagoga curativa. Creos segl antier mond Pigl mument fò Adriana Casutt ena pôssa professiunala, aglmanc chegl tgi pertotga la sia lavour scu scolasta e pedagoga curativa. Ansemen cun sies cumarat è ella da viadi. E perchegl èn igls sies products pigl mument betg angal «creos a Turitg e Surava», mabagn «segl antier mond». «Uscheia saia ampruar or differents materials tg’ia compr ainten buteias segl antier mond. Pero er chels materials ston esser bungs e tigneir dei.» Siva da lour viadi tgi fetta previsiblamaintg igl november vottan Adriana Casutt e sies cumarat eir ad abitar a Surava ed alloura tschartger ena plazza aint igl Grischun. En pachetadi cun stil «Filuc per ties look» è igl motto digl label dad Adriana Casutt. Anc ò ella per mangs da biagier se igl sies shop online, e magari venda ella daple e magari pi pac, chegl vala er per las fieras. I fiss la fegnameira dalla donna da 29 onns da procurar uscheia aglmanc per ena part dallas sias antradas. Ed er ulteriouras ideias èn avant mang: «Forsa cun integrar gliout cun impedimaints.» Chegl seian pero pigl mument angal ideias ed anc navot concret. Per accentuar anc pi fitg la persistenza ed igl rumantsch on igls products dad Adriana Casutt ossa er en nov pachetadi: Gasettas viglias dalla Pagina da Surmeir. «Uscheia saia dar en ulteriour touch rumantsch ed ia sa mussar tgi dat er anc gasettas rumantschas. Ed en tal pachetadi ò simplamaintg er stil», dei Adriana Casutt cun en reir. Tgapitschas an tottas calours. En anel, fatg or da crap. La tascha tgi ò nom «croc». Egna dallas taschas prefereidas dad Adriana Casutt tg’ella ò fatg or da jeans viglias. Igls sies products creescha Adriana Casutt pigl mument segl antier mond. Igls sies products creescha Adriana Casutt pigl mument segl antier mond. Adriana Casutt, la donna da 29 onns da Surava less render pi attent agl rumantsch ed alla cultura rumantscha.

Igl cumegn da Surses ò lantschea mesemda passada ena renaturaziun dalla riva umida ainten la Val Nandro, aint igl territori dall’Alp Curtegns. A caschung dall’amprema badigleida ò igl mastral Daniel Wasescha annunztgia igl project planiso siva digl onn 2019. Cun ena nova punt ed ulteriouras maseiras vign do puspe daple spazi all’ava e promuveida la biodiversitad. Investias vignan 2,7 milliuns francs ed igl project duess esser termino an en onn. «I marscha ensatge aint igl cumegn da Surses. Gio avant dus deis vaia fatg en’amprema badigleida a caschung dalla nova scola a Savognin», ò detg Daniel Wasescha. Cun vista vers igl Piz Forbesch e davant ena belezza culissa d’aton ò igl mastral digl cumegn da Surses benevento chesta mesemda la raspada preschainta tar la punt sotvart l’Alp Curtegns a Radons. E gist chella Punt Curtegns ainten la Val Nandro è igl coc digl project tgi è gio an planisaziun siva digl onn 2019 e tgi pò ossa antschever: Renaturar la riva umida (tud. Auenbereich) Alp Curtegns tgi è da muntada naziunala. Ena nova punt per bikers e viandantas Siva dallas lavours tgi vignan fatgas igl proxim onn per renaturar chel territori duess splendurar cò ena nova punt. Ella vign ad esser pi ota e 30 meters pi lunga tgi la punt existenta ed uscheia manar bikers e viandantas per 50 meters sur l’Ava da Nandro. Cun la nova punt vign do puspe daple spazi all’ava resp. alla nateira per reparteir la grava tgi vign noagiu digl Piz Forbesch. Igl perimeter digl antier project cumpeglia ena lunghezza da radond 2 km dalla Ava da Nandro (varda box). Stos preschaints mesemda a Curtegns èn represchentants ed ena represchentanta digl cumegn da Surses, digl EWZ, digl Uffezi per la nateira ed igl ambiaint digl Grischun (UNA), digl Uffezi da tgatscha e pestga digl Grischun e dallas interpresas tgi segnan per la construcziun. Mussond vers igl Piz Forbesch ò Marit Richter, la manadra digl project dall’interpresa Auin a Coira explitgia: «Pi bod era chegl tot cumpact. Vusoters vasez chellas spondas cun material, igls proxims 50 anfignen 100 onns vign chegl a s’augmentar causa dalla midada digl clima.» Tge tgi Marit Richter manegia: I vign a dar adegna daple material tgi vign noagiu. Curriger igls sbagls digl carstgang «Ansasez currigiagn nous en sbagl digl carstgang. Siva plievgias intensivas ins ò adegna puspe intervignia cun maschinas igls davos onns. U tg’igl è nia allontano material u tg’igl è nia construia rampars artifizials», ò declaro Marit Richter. E tar plievgias intensivas è chel material nia canaliso aint igl territori umid ed è sa mantuno. Igl intent digl project è damai tg’igl material vign repartia a moda naturala e sainza intervenziun digl carstgang. E perchegl vign renaturada la riva umida, ed uscheia puspe messa a disposiziun la grondezza uriunda per l’Ava da Nandro. La nateira survign damai igl spazi uriund e davainta uscheia puspe en mosaic cun divers spazis da veiver, detg simpel: en hotspot dalla biodiversitad. Tenor explicaziuns da Marit Richter, èn radond 90 % dallas rivas umidas an Svizra svaneidas. «80 % dallas nossas speztas – seian chegl insects, libellas, baus, utschels – èn dependentas da territoris umids e flems. Perchegl ègl impurtant da mantigneir u reactivar chellas zonas tgi èn anc avant mang, scu chella cò a Radons.» En cumpromiss En tal project cuntigna pero er sfeidas – gist schi dat differentas gruppas d’interess scu per exaimpel la corporaziun d’alp. Uscheia tgi igls pertutgias seian nias involvos aint igl process, scu tgi Marit Richter daclera: «Projects da revitalisaziun dovran adegna taimp e lavour da persvader.» E Daniel Wasescha agiunta: «Igl project constat per tots. Mintgign ò stuia far cumpromiss.» Er pigl maletg dalla cuntrada Tenor preventiv costa igl project 2,7 milliuns francs. Patrung da construcziun è igl cumegn da Surses. 62 % surpeglian Cantun e Confederaziun. 20 % igl cumegn da Surses, 13 % igl naturemade star-Fonds EWZ tgi sustigna la renaturaziun dad avas an Svizra. Igls davos 5 % von a chint dalla corporaziun d’alp Curtegns. Igl è pero igl unic credit tgi n’è betg anc nia approvo (varda box). Per igl cumegn da Surses vegia chella renaturaziun ena gronda muntada, dei Daniel Wasescha. «Uscheia garantignsa cò la siertad a lunga vista. Cun la midada digl clima niro noagiu daple material schi plova eneda dretg. Pero er turisticamaintg e per la cuntrada dat chegl ensatge bel.» Ed igl proxim project per ena renaturaziun – chella alloura a Tinizong – è tenor l’orientaziun da mesemda passada er gio an planisaziun. Las maseiras Las maseiras preschentadas per la renaturaziun a Curtegns/Radons na cuntignan betg angal midadas dalla riva umida, mabagn procura chella renaturaziun er per adattaziuns all’infrastructura. Tranter oter èn chegl: La Punt Curtegns – tgi fiss tuttegna stada necessaria da sanar - vign construeida da nov. Per dar puspe daple spazi all’ava vign la punt nova pi lunga e pi ota. Siva serva la punt angal anc agl traffic plang. Igl traffic motoriso per contanscher l’Alp Curtegns vign mano an futur sur la veia da mang dretg, la veia d’alp Curtegns. Chella vign sanada. La plazza da scarger la biestga vign allontanada e construeida da nov da l’oter mang, tigl Plaz Fuschigna. Cun la nova veia d’alp Curtegns sa meida er igl access d’anviern a Radons. Igl bus d’anviern tgi magna da Savognin a Radons fò diever an futur dalla nova veia ed uscheia angal anc anfignen tigl nov plaz da scarger biestga. Davent da lò ò li igl access a Radons cun la schliesa a motor (necessaria ena lubientscha) ni a pe. Igls rampars tg’èn sa furmos per lung dalla riva vignan biagias anavos. La veia tgi magna oz da Radons tar la Punt Curtegns vign sulvada e spustada agl our dalla riva umida. Igl rampar sur l’Alp Curtegns vign biagia anavos ed i vign biagia en nov rampar. (fmr/sab) Betg ancunter – pero igls mulegns molan pi plang Igls unics represchentants tgi n’eran betg preschaints mesemda a Radons è la corporaziun d’alp Curtegns. Igl è er igl unic credit per la renaturaziun tgi n’è betg anc nia approvo. «I dat discussiuns an connex cun a tgi totga chel taragn», ò detg Daniel Wasescha sen dumonda dalla FMR, mussond vers la pastgira dall’alp. «Stand oz totga el alla corporaziun e perchegl ò ella da paer.» La FMR ò dumando siva tar Andreas Stgier, igl president dalla corporaziun. E chel dei: «Igl cumegn ò tralaschea da dumandar nous uffizialmaintg per chel credit. E nous vagn adegna detg tgi seia d’infurmar, perchegl tgi las avas totgan agl cumegn. Vetiers vign tgi igl cumegn vot piglier anavos an possess chel taragn. Ed igl cumegn vot tgi nous decidan gl’amprem davart chel credit e siva davart igl taragn. Per nous èn chegl dus affars tgi èn pero da tractar parallelamaintg e perchegl vainsa anc betg decidia e fatg la radunanza. Nous ischan per franc pronts da paer ensatge.» Ed Andreas Stgier agiunta: «Da vart digl Cantun e cumegn è nia fatg squitsch d’antschever schi spert scu pussebel, nous ischan pero betg anc schi gliunsch.» El accentuescha, tgi la corporaziun na seia betg cunter igl project scu tal. «Nous ischan dall’antschatta nias integros fitg bagn e vagn pudia purtar las nossas ideias. Igl davos taimp erans pero betg ple integros.» Igl president dalla corporaziun d’alp dei: «Igl è da cattar ena schliaziun ed ia vign da chegl anor tgi cattans chella. Igls mulegns molan simplamaintg en po pi plang.» (fmr/sab) Nov spazi per la nateira ainten la Val Nandro La Val Nandro tgi sa catta survart Savognin survign nova veta: Chegl cun ena renaturaziun dalla riva umida tgi è an planisaziun siva digl onn 2019. Mesemda on antschet las lavours. Igl project, tgi cumpeglia investiziuns da 2,7 milliuns francs, prevei tranter oter da ramplazzar la Punt Curtegns, tgi manaro an futur pedunzs e ciclistas sur l’Ava da Nandro sen ena punt pi lunga e pi ota. Chegl dat daple spazi all’ava, promova ena riva naturala tgi serva alla fegn finala alla biodiversitad. Cun sustign finanzial digl cantun Grischun, dalla Confederaziun, digl EWZ e dalla corporaziun d’alp Curtegns protegia igl cumegn da Surses chella cuntrada unica, creond novs spazis da veiver per speztgas tgi èn dependentas da rivas umidas. Pigl project èn sper la punt tgi serva an futur betg ple agl traffic motoriso, necessarias varsaquantas maseiras. (fmr/sab) Survista davart las differentas maseiras ed intervenziuns per renaturar la riva umida aint igl territori dall’Alp Curtegns a Radons. Igls preschaints all’amprema badigleida a Radons: Davos da san.: Daniel Wasescha (mastral da Surses), Armando Janett (Uffezi da tgatscha e pestga digl Grischun), Jules Weibel (selvicultour), Pirmin Cotti (Cotti veias), Gian Jegher (Widmer Ingenieure), Giorgio Signorell (planisaziun Sonder SA), Ivo Moser (UNA), Erik Olbrecht (anteriour involvo digl UNA). Davant da san.: Marit Richter (manadra da project Auin), Urs Amstutz (uffezi da construcziun Surses), Thomas Ziegler (EWZ). L’Ava da Nandro vign renaturada. Tranter oter vign la Punt Curtegns (davos sen la fotografia) ramplazzada. La riva umida per lung dall’Ava da Nandro survart Savognin a Radons vign renaturada. Visualisaziun dalla nova punt per pedunzas e bikers. Visualisaziun dalla nova punt per pedunzas e bikers.

Pia Plaz

Ina skiunza ed in skiunz sin la pista da la vart vest dal territori da skis Lai Arosa, fotografà l'enviern 2020/21.

L'emprima badigliada da la scola a Savognin, ils 28 d'october 2024.

Il CB Surses tar en gieu encunter Tusaun - l'october 2024.