La nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns pretenda differentas adattaziuns

La regenza grischuna ha deliberà la missiva per realisar la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (NGF) en il chantun Grischun per mauns dal cussegl grond. Igl è previs ch'il cussegl grond tractia la missiva durant la sessiun d'avrigl 2007 e ch'ils relaschs giuridics entrian en vigur sin il 1. da schaner 2008. La NGF - che chaschuna che bleras leschas ston vegnir adattadas - porta differents avantatgs per il Grischun.

Ils 28 da november 2004 han il pievel ed ils chantuns acceptà il project constituziunal da la NGF. Sin plaun federal ha il parlament alura - en il rom da la 2. missiva tar la NGF - revedì 30 leschas existentas e stgaffì 3 leschas novas. La NGF duai vegnir introducida il 1. da schaner 2008 sin plaun chantunal e federal. Tras ella vegnan reglads da nov tant ils mecanissems fundamentals da la collavuraziun tranter la confederaziun ed ils chantuns sco er la gulivaziun da finanzas. Questas finamiras vegnan cuntanschidas cun tschintg instruments. Il detretschament da las incumbensas chaschuna ina clera attribuziun da las incumbensas. En 7 champs d'incumbensa surpiglia la confederaziun la responsabladad unica (p.ex. AVS, AI, vias naziunalas), per 10 secturs vegnan ad esser cumpetents unicamain ils chantuns (p.ex. spitex, scolaziun speziala, persunas creschidas cun impediments) e 17 incumbensas vegnan ademplidas er vinavant communablamain (p.ex. assicuranza da malsauns, traffic regiunal, guaud). Tras la nova gulivaziun da finanzas e da grevezzas vegnan evitadas duplicitads, e cun midar da meds finanzials ch'èn liads ad intents vi a meds finanzials ch'èn libramain disponibels survegnan ils chantuns ulteriuras libertads d'agir. In proxim pass impurtant è stà il tractament da la 3. missiva tar la NGF ch'il cussegl federal ha deliberà ils 8 da december 2006 per mauns dal parlament federal. La votaziun finala en las chombras federalas è previsa la stad 2007.

Avantatgs da la NGF per il Grischun

La NGF porta differents avantatgs per il Grischun: Ella stgaffescha la basa per ina gulivaziun da finanzas transparenta, sistematica e dirigibla sco er per ina repartiziun da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns ch'è effizienta, che correspunda als basegns e che cuntegna cleras cumpetenzas e cleras responsabladads. Plinavant reducescha ella las differenzas da la capacitad finanziala e da la grevezza fiscala che creschan tendenzialmain tranter ils chantuns, e curregia faussas structuras d'impuls. La NGF extenda las pussaivladads per servetschs innovativs e favuraivels che resguardan ils basegns da las burgaisas e dals burgais, e quai cun garantir ina purschida da basa suffizienta. Ultra da quai stgaffescha ella la basa per novas e meglras furmas da collavuraziun tranter ils chantuns. La finala reducescha la gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas las grevezzas finanzialas smesiradas dals chantuns alpins.

Pretensiuns a la realisaziun da la NGF

La nova repartiziun da las incumbensas e da las grevezzas tranter la confederaziun ed ils chantuns chaschuna adattaziuns voluminusas dal dretg chantunal. En vista a l'introducziun da la NGF ston ins adattar numerusas leschas ed ordinaziuns, midar andaments da procedura, reglar da nov las cumpetenzas ed il diever da las resursas, elavurar cunvegnas da program cun la confederaziun, far adattaziuns dal plan da finanzas e dal preventiv sco er schliar problems transitorics. Considerond la cumplexitad dal project è l'urari - che prevesa l'introducziun per il 1. da schaner 2008 - fitg pretensius.

Finamiras da la realisaziun da la NGF

Per realisar la NGF en il chantun Grischun metta la regenza cunzunt las suandantas finamiras:

1. La realisaziun da la NGF duai succeder en il rom d'in pachet relativamain concis e duai l'emprim ina giada sa concentrar sin ils secturs ch'èn pertutgads directamain. Ulteriuras refurmas ston vegnir fatgas en il rom da projects separads.

2. Il chantun duai trair a niz las libertads d'agir supplementaras che la NGF dat a la politica da finanzas, e quai per diriger il gener e la dimensiun da l'adempliment da las incumbensas en moda pli efficazia tenor prioritads politicas.

3. Per las vischnancas sto la NGF vegnir realisada uschia, ch'ella è uschè neutrala sco pussaivel areguard lur structuras ed areguard lur finanzas.

4. Il chantun duai pudair indemnisar adequatamain prestaziuns che vischnancas e che terzas persunas furneschan per ademplir incumbensas, per las qualas il chantun survegn mo pli contribuziuns federalas reducidas.

Adattaziun dal dretg chantunal

Las adattaziuns ch'èn giuridicamain necessarias vegnan cumpigliadas en ina lescha generala. Quella cuntegna ina revisiun totala da la lescha chantunala davart las prestaziuns supplementaras e la revisiun parziala da 10 ulteriuras leschas chantunalas. Plinavant vegnan adattadas 4 ordinaziuns dal cussegl grond ed abolida 1 ordinaziun. En quest connex sa concentrescha la legislaziun executiva chantunala - tenor las directivas da la regenza - sin las adattaziuns indispensablas. Sch'i vegnan elavuradas revisiuns da leschas en singuls champs d'incumbensa ch'èn pertutgads da la NGF, sto vegnir garantida la cumpatibilitad cun la NGF en il rom da quests projects separads. Pertutgads da quai èn ils secturs dals stipendis, da la furmaziun professiunala e da las persunas creschidas cun impediments.

En tscherts champs d'incumbensa fa la regenza prescripziuns spezialas. En il sectur da la mesiraziun uffiziala duain uschia las contribuziuns chantunalas per las actualisaziuns periodicas da las vischnancas vegnir augmentadas da 50 a 100 pertschient, quai che chaschuna en quest sectur spezial facticamain in detretschament tranter il chantun e las vischnancas. En il sectur da la meglieraziun da las relaziuns d'abitar en territoris da muntogna sto vegnir pussibilità ch'il chantun e che las vischnancas possian cuntinuar cun questa incumbensa, e quai er sche la confederaziun sa retira da tala. En ils secturs da la furmaziun professiunala e da la spitex surpiglia il chantun plinavant cumplainamain las contribuziuns federalas che crodan. En ils dus secturs da las persunas creschidas cun impediments e da la scolaziun speziala n'ha la realisaziun en ils projects separads betg gia lieu per il cumenzament da l'onn 2008, perquai ch'igl è previsa ina nova concepziun. Plinavant duai la perdita da contribuziuns federalas da var 35 milliuns francs che resulta per il quint da las vias vegnir cuvrida cun attribuir correspundentamain dapli meds finanzials chantunals generals al quint da las vias, e quai confurm als basegns en il rom dals preventivs annuals.

Consequenzas finanzialas

La basa la pli impurtanta per giuditgar las consequenzas finanzialas da la NGF per il chantun Grischun è la bilantscha globala da la NGF. Quella mussa ils resultats che sa basan sin l'ipotesa che la NGF fiss vegnida introducida ils onns 2004/05. Per il chantun Grischun mussa ella ina distgargia da 9 milliuns francs.

Tenor ina calculaziun approximativa per la planisaziun finanziala dals onns 2008 - 2011 po vegnir fatg quint cun ina bilantscha ch'è - a partir da l'onn d'introducziun - pli u main equilibrada per il chantun Grischun. La gulivaziun da las grevezzas geografic-topograficas sco er la cumpensaziun da l'inegualitad èn relativamain stabilas. La gulivaziun da resursas percunter vegn ad esser suttamessa a variaziuns pli grondas pervia da l'actualisaziun annuala.

Impurtanta è plinavant la libertad finanziala supplementara d'agir che resulta cunzunt pervia da l'augment da meds finanzials senza intents specifics en la dimensiun da passa 100 milliuns francs sco er pervia da l'introducziun da la subvenziun pauschala tras la confederaziun. Vitiers vegn ch'i crodan davent taxas betg influenzablas (AVS, AI) en la dimensiun da var 50 milliuns francs per onn. L'avantatg respectiv na sa lascha betg stimar. Il fatg impurtant e central è quel ch'ils effects positivs da la NGF pon vegnir tratgs a niz.

Persunas che dattan infurmaziuns:

- cussegliera guvernativa Eveline Widmer-Schlumpf, scheffa dal departament da finanzas e vischnancas, tel. 081 257 32 01

- Urs Brasser, secretari da finanzas dal departament da finanzas e vischnancas, tel. 081 257 32 12

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 17.01.2007