In gea tar la repassada dal dretg grischun

Il Grischun s'occupa d'in project enfin uss unic en la Svizra: il dretg chantunal vegn repassà cun egl critic. Suenter la repassada gia succedida sin il stgalim da las ordinaziuns da la regenza vegn ins a cuntinuar en in segund pass cun las leschas e cun las ordinaziuns dal cussegl grond. La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond approva il project, propona dentant en singuls secturs midadas dal project da la regenza.

Il project "Essenzialisaziun e flexibilisaziun da la legislaziun e da l'applicaziun dal dretg" (EFLAD) è ina schanza per il chantun Grischun da metter sistematicamain en urden ses urden giuridic. Reglamentaziuns nunnecessarias duain vegnir eliminadas, quellas ch'èn betg gartegiadas u daventadas nunduvrablas duain vegnir meglieradas. Uschia vul ins meglierar a moda persistenta l'effizienza da l'administraziun dal stadi che duai er daventar pli manaivla als burgais.

Sut il presidi da deputà Thomas Casanova ed en preschentscha dals commembers da la regenza è la cumissiun predeliberanta dal cussegl grond, suenter ina emprima sesida d'entrada, s'occupada intensivamain dal messadi da la regenza. Quai è succedì l'emprim en las tschintg giuntas da cumissiun e pli tard en trais sesidas da la cumissiun cumplessiva. Il messadi prevesa d'abrogar quatter leschas e 15 ordinaziuns dal cussegl grond sco er da midar 13 leschas e diesch ordinaziuns dal cussegl grond. L'entrada en la fatschenta n'è mai stada contestada. La cumissiun approva il project. Entant che las abrogaziuns proponidas èn medemamain restadas incontestadas, metta la cumissiun agens accents tar las midadas sin differents secturs, uschia per exempel tar:

- la lescha davart las scolas popularas: Il canon da roms sin il sectur dals roms obligatoris e facultativs duai vegnir fixà dal cussegl grond e betg da la regenza. Ils dumbers minimals da scolars per scolas primaras, classas pitschnas, scolas realas sco er partiziuns da lavur a maun e da tegnairchasa na duain betg vegnir augmentads.

- la lescha da vischnancas: l'exclusiun che persunas parentas u parentadas na pon betg far part il medem temp d'autoritads communalas duai vegnir reglada er en il futur en il dretg chantunal. I duai esser chaussa da las vischnancas da reglamentar l'obligaziun d'acceptar l'elecziun en in uffizi.

- la lescha d'agricultura e l'ordinaziun d'agricultura: En il dretg chantunal duai vegnir mantegnida la basa legala per in fond d'agid a sasez da l'uniun purila dal Grischun per promover la vendita da muvel bovin e per l'obligaziun da contribuziun dal chantun e dals proprietaris da muvel bovin. Il temp d'uffizi dals commembers da la cumissiun agricula duai vegnir limitada a dudesch onns. En l'ordinaziun duai vegnir fixà explicitamain che l'execuziun da l'agid als manaschis e dals credits d'investiziun cumpetia a la societad cooperativa da credit agricula.

- l'ordinaziun davart ils films: L'execuziun da l'ordinaziun davart ils films duai vegnir attribuida dal tuttafatg ed a moda simplifitgada a las vischnancas. Tras quai po vegnir abrogada la cumissiun chantunala da films. La vegliadetgna d'admissiun duai vegnir fixada da princip dals proprietaris dal manaschi. Las vischnancas la pon dentant auzar sut tschertas premissas.

Insaquants projects ha la cumissiun discutà a moda cuntraversa, sco per exempel:

- l'ordinaziun davart il persunal Ina pitschna minoritad da la cumissiun na vul betg discutar il project, perquai ch'el portia ina pegiuraziun da la posiziun dals collavuraturs e na resguardia betg il patratg da la relaziun da lavur collegiala. La maioritad da la cumissiun percunter è per entrar en chaussa. Il project resguardia las relaziuns particularas dal Grischun, portia ina avischinaziun al dretg da lavur privat e resguardia er differents giavischs da las federaziuns dal persunal.

- la lescha davart ils guids da muntogna ed il sport da skis Per la maioritad da la cumissiun è la liberalisaziun previsa en il messadi commensurada. Per ina minoritad da la cumissiun va ella memia pauc lunsch. Ella vul che mintgin possia instruir quests sports en il territori avert da pistas.

- la lescha davart la pestga Ina minoritad da la cumissiun vuless ch'in eventual retgav da regal vegnia lià ad in intent e duvrà per mesiras da pestga empè da metter quel en la cassa dal stadi. La maioritad percunter considerescha la reglamentaziun tenor il messadi sco pli raschunaivla, perquai che er eventuals deficits da la pestga giessan a charg dal budget general.

Uschenavant ch'il plan da mesiras equiliber da finanzas 1999, gia ina giada approvà dal cussegl grond, duai vegnir realisà en il rom dal project EFLAD, propona la cumissiun be ina midada en in sectur: En cas da vischnancas cun finanzas fitg flaivlas duain vegnir pajadas er en il futur contribuziuns chantunalas a la salarisaziun da las persunas d'instrucziun. Las tractativas en la cumissiun han mussà ch'il project è bain voluminus e cumplex, ch'igl è dentant pussaivel da dumagnar quel cun ina preparaziun correspundenta.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 10.03.2000