La violenza en famiglia n'è betg in problem privat

Dunnas che suffran da violenza en lur lètg ed en lur partenadi, teman savens da far diever da la purschida d'agid existenta.

La violenza cunter dunnas entaifer la famiglia u il partenadi ha blers aspects ed è er en noss pajais ina trista realitad. Ella succeda savens dadens las "atgnas quatter paraids" e na sa manifestescha betg anoravers. Tenor in studi daventa mintga tschintgavla dunna ina victima da la violenza en la lètg u en il partenadi, passa 40% da las dunnas suffran d'ina violenza psichica. Tuttina han bleras dunnas pertutgadas, dentant er lur ambient, tema da discurrer surlonder resp. da far ina denunzia.

Cuntrari a tut ils ideals e clischés n'è la famiglia ed il dachasa betg senz'auter in lieu segir e protegì. "La violenza en famiglia po pertutgar mintga dunna. Dunnas da tut las vegliadetgnas, da tut las classas socialas e da tut las culturas, en las pli differentas situaziuns da vita èn pertutgadas da quai," di Susanna Mazzetta dal post da stab per dumondas d'egualitad dal chantun Grischun. "Il motiv che mo paucs da quests delicts daventan publics resp. arrivan avant dretgira è la tabuisaziun dal tema e per part er la bagatellisaziun da quests acts."

La campagna dat sustegn e sensibilisescha

Il chantun Grischun, la chasa da dunnas dal Grischun sco er il Liechtenstein ed il Vorarlberg lantschan ils 4 da schaner 2003 ina campagna d'infurmaziun e da sensibilisaziun transcunfinala. En il rom dal project d'Interreg "surpassar cunfins - metter cunfins" vegni dà surtut sustegn e cussegliaziun a las dunnas pertutgadas. Il medem mument duain vegnir sensibilisads umens e dunnas per quest tema.

Zuppentar impedescha l'agid

Ils motivs, pertge che las dunnas pertutgadas han tema da discurrer davart ils acts da violenza da lur partenaris, èn variads: vargugna, dependenza finanziala, tema d'anc dapli violenza, perdita da la permissiun da dimora èn mo intgins da quels. La campagna "la violenza n'ha nagin dachasa" duai gidar a rumper il glatsch fatal. Detabuisar signifitga dentant era ch'ils delinquents na pon betg pli sa zuppar davos la discreziun da las victimas.

Nagina giustificaziun da violenza

Sche nus discurrin da violenza cunter dunnas entaifer la famiglia u il partenadi, na manegiain nus betg mo la violenza fisica. Er cumportaments ch'han la finamira da supprimer, da dominar e da controllar las persunas pertutgads èn furmas da violenza. Furmas da la "violenza en famiglia" pon esser: violenza fisica, smanatschas e sforzs, violenza sexuala, privaziun da la libertad, violenza economica u destrucziuns materialas. Tut quests cumportaments èn acts chastiabels e na dastgan en scadin cas betg vegnir tolerads. I dat er models da violenza en la relaziun che vegnan resguardads sco cumportaments acceptads. P.ex. sche, ord schigliusia vegnan surpassads cunfins sut il pretext da l'amur. En mintga cas vegni appellà er a l'ambient social da svegliar sia attenziun a temp.

Infurmaziun ed agid

Dunnas ch'èn pertutgadas da la "violenza en famiglia" na san savens betg, nua ch'ellas pon sa drizzar e n'han er betg infurmaziuns davart lur dretgs e las pussaivladads da dumandar sustegn. La pagina d'internet www.gewalthatkeinzuhause.org infurmescha davart tut las purschidas da cussegliaziun e d'agid en il chantun Grischun, il Vorarlberg ed il Liechtenstein. Il medem mument vegnan distribuids placats e broschuras d'infurmaziun ad organisaziuns ed autoritads involvidas, medias e medis, ospitals, lieus da scuntrada ed organisaziuns da dunnas. Ils placats e las broschuras èn avant maun per tudestg, rumantsch e talian e pon vegnir empustads tar il post da stab per dumondas d'egualitad (tel. 081 257 35 70).

funtauna: rg

Data: 04.01.2003