Nova politica regiunala: Il Grischun resguarda spezialmain ils interess da las regiuns pitschnas

Il sboz davart la nova politica regiunala NPR da la confederaziun chatta da princip in bun resun tar la regenza grischuna. Tant la midada da la politica da cumpensaziun da fin uss ad ina politica regiunala orientada a la creschientscha sco er la proposta d'applitgar differents instruments da promoziun per las medemas finamiras per regiuns grondas e per regiuns pitschnas vegnan da princip beneventadas en il Grischun.

La nova politica regiunala vul rinforzar interpresas regiunalas e la forza innovativa regiunala sco er crear sistems da valurs agiuntadas. Regiuns da tut las grondezzas duain uschia prestar contribuziuns individualas per la creschientscha economica da la Svizra. Per regiuns da grond spazi prevesa la nova "lescha federala davart la politica regiunala" per quest intent programs da plirs onns ch'èn formulads en moda vasta e flexibla cun in credit limità. Per regiuns da pitschen spazi duain ils meds currer sur ina fundaziun "svilup regiunal". Da regiuns grondas discurran ins per exempel en connex cun cooperaziuns interchantunalas u schizunt transcunfinalas, entant che la politica regiunala da regiuns pitschnas ha lieu sin il stgalim da las corporaziuns da vischnancas.

La regenza ha dentant er formulà resalvas vers la NPR. Territoris cun pauc potenzial, valladas periferas cun in nausch access respectivamain ch'èn mo per part degnas da vegnir promovidas sco er manaschis singuls da caracter public, sco per exempel telefericas, ston er vegnir resguardads tar la NPR. Cun la medema clerezza defenda la regenza il puntg da vista che programs da promoziun da fin uss - sco INTERREG per la collavuraziun regiunala ed INNO TOUR per promover l'innovaziun e la collavuraziun en il turissem - stoppian restar vinavant, e quai tras in'alimentaziun or da meds separads.

Cun ca. 70 milliuns francs èn ils meds annuals per la NPR fitg stgars. Da quels duain ca. 40 milliuns francs star a disposiziun sur la fundaziun "svilup regiunal". La regenza ha da princip dubis concernent la fundaziun e refusescha da la cunfinanziar tras il chantun. E la relaziun dals meds impundids tranter las regiuns pitschnas e las regiuns grondas na dastgia betg vegnir midada en disfavur da la promoziun da las regiuns pitschnas, scriva la regenza en sia consultaziun al departament federal da l'economia.

Il Grischun examinescha cun egl critic il portfolio europeic da linguas II

Il portfolio europeic da linguas PEL II è in document persunal per scolaras e scolars tranter 11 e 15 onns che cumpiglia las enconuschientschas e las cumpetenzas linguisticas. Il PEL po vegnir cumpareglià en tut ils pajais europeics. Las persunas d'instrucziun dal Grischun duain emprender d'enconuscher quest instrument da certificaziun. Per quest intent ha la regenza approvà in credit dad 11'000 francs.

En Svizra stat il PEL III a disposiziun dapi l'onn 2001 per giuvenils a partir da 15 onns e per persunas creschidas. Il PEL I per uffants da sis fin indesch onns è en planisaziun. La regenza vegn a decider pli tard davart l'introducziun definitiva dal PEL II en las scolas popularas dal Grischun.

Consultaziuns a la confederaziun

- Uffizi federal d'ambient, guaud e cuntrada: La regenza grischuna sustegna da princip las recumandaziuns da la confederaziun per "coordinar la planisaziun da mesiras da mantegniment da l'aria pura cun la planisaziun directiva chantunala" en cas d'uschenumnads "indrizs da gronda frequentaziun", pia en cas da gronds martgads spezialisads, centers da cumpra e stabiliments da temp liber. Las recumandaziuns èn per gronda part identicas cun la politica chantunala da la planificaziun territoriala.

Da vischnancas e regiuns

- Samedan: La regenza ha approvà la nova constituziun communala.

- Engiadin'ota: La zona umida da San Batrumieu a la riva sanestra da l'En tranter Madulain e Zuoz è registrada en l'inventari federal da las zonas umidas d'impurtanza naziunala da la Svizra. En quest territori duai uss vegnir revitalisà il curs dal flum ch'è actualmain chanalisà. Per quest intent ha la regenza deliberà ina contribuziun chantunala da ca. 300'000 francs.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Promoziun da la cultura: La regenza ha approvà contribuziuns e garanzias da deficit en l'autezza da totalmain ca. 131'000 francs. Cun quests daners vegnan sustegnids 18 ovras culturalas ed occurrenzas sco er in program da cultura per la giuventetgna en il Grischun central.

- Viafier retica: Per sanar ils binaris, il perrun e l'indriz da segiranza da las staziuns da Zizers e d'Igis sco er per construir ina nova staziun da cruschada a Zizers ha la regenza approvà ina contribuziun chantunala da ca. in milliun francs. La confederaziun surpiglia ca. tschintg milliuns francs per quest project.

Projects da vias

- Sviament da Saas: Parallelamain al tunnel da Saas vegn uss er construì ina galaria da segirezza cun colliaziuns traversalas tar il tunnel principal. Ils custs correspundents importan ca. 20 milliuns francs.

chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 02.09.2004