Ils lejs süsom l’Engiadin’Ota haun quist an causa las temperaturas otas la fin december cumanzo a dschler pür in schner. Eir scha’ls lejs nu sun cuvernos tresoura cun üna vetta da glatsch – ed eir scha las vschinaunchas scussaglian ferm dad ir lasura – es quists dis in gir bgera glieud a giodair il fenomen dal glatsch nair. Il glatsch nair sül lejs d’Engiadin’Ota es qualchosa rer ed attira mincha vouta schurmas da glieud. Quist inviern pütost particuler ho lascho crescher üna vetta da glatsch pür a partir da schner. Ma propi ir lasura as po pel mumaint be ir sün tscherts töch dschiets dal Lej da Segl. Uschè sun pel mumaint in gir indigens e giasts sül glatsch nair e las medias socielas sun plain purtrets e cuorts videos da quist spectacul. Pel perfet purtret per Instagram e co. vaun tscherts eir aint ün ris-ch pü grand. Ma las circunstanzas quist an nu sun pel mumaint ideelas per ir sül glatsch e las temperaturas pü chodas aspettedas per l’eivna chi vain nu faron gnir meglder la situaziun. La vschinauncha da Segl ed ün expert da sgürezza haun do sclarimaint davart la situaziun quist an. Scumand nun es pussibel Las vschinaunchas da San Murezzan, Silvaplauna, Segl e Bregaglia haun già rendieu attent sün lur paginas d’internet e tres comunicaziuns ufficielas da desister dad ir sül glatsch nair pel mumaint. Impü haun quist’eivna eir las destinaziuns turisticas Engiadina/Bregaglia ed Engiadina/San Murezzan scusglio illas medias socielas da ir süls lejs. Impü infurmeschan diversas tevlas intuorn las rivas davart ils prievels sül glatsch. Pel mumaint es que be però be pussibel da dir culs patins in vicinanza da Segl e da Plaun da Lej. In direcziun Malögia scu eir immez nun es il Lej da Segl però auncha dschiet. Ma eir lo inua cha’l glatsch pera d’esser ferm avuonda, do que quist an adüna darcho fouras e tragets inua cha’l glatsch nun es sgür avuonda. Tenor la vschinaucha da Segl es que perque ün memma grand ris-ch dad ir sül lej pel mumaint. Ma dapü cu scusglier dad ir lasura nu paun las autoriteds cumünelas neir na fer. La chanzlia cumünela da Segl ho dit invers la FMR cha la vschninauncha nu detta mê liber il lej. Be la loipa e las vias markedas gnian alura dedas libras scha la vetta da glatsch permetta que. Per der liber quists tragets es a la fin alura respunsabel il cussagl cumünel sün arcumundaziun da la cumischiun dals lejs. Da quela faun part tuot las vschinaunchas invoutas. L’angul da la glüsch «Illa regiun da Plaun da Lej ho que intuorn 30 cm glatsch, a Segl var 26 cm – ma que ho eir lös güsta daspera cun 0 cm glatsch». disch Dominik Hunziker, expert da sgürezza in funcziun da cusglieder. Tenor el ho que quist an ubain bun glatsch u alura insomma üngün. Causa quistas fouras traunteraint es que da fer bain attenziun causa l’angul da la glüsch. In tscherts anguls nu sun tenor el las fouras adüna bain visiblas e tuot tenor cu e quaunt svelt cha s’es in viedi – saja que cul velo, ils patins, cul kite u a pè – es que alura greiv dad identificher quels prievels bod avuonda. Pocha cugnuschentscha dals prievels Dominik Hunziker agiundscha cha la glieud in Europa Centrela nun hegia neir na uschè üna buna cugnuschentscha davart ils prievels dal glatsch nair – scu per exaimpel la glieud da pajais in Scandinavia. «Cò sül Lej da Segl as vezza adüna darcho glieud chi vo ün dasper l’oter culs patins. Que es prievlus causa cha’l pais as scumparta mel. Uschè rumpa il glatsch bger pü svelt», disch l’expert da sgürezza. El declera cha i’ls pajas da l’Europa dal Nord giaja la glieud üna zieva l’otra sül glatsch nair. Prüma vegna uschè scumpartieu meglder il pais d’üna gruppa e seguonda possa la persuna a la testa da la gruppa analiser la vetta da glatsch ed in cas da prievels avertir a las otras persunas. Chi chi’s voul infurmer davart las imsüras cura ir sül glatsch nair – e cu as salver d’üna situaziun da prievel – po consulter quist QR-code. La destinaziun turistica Engiadina/San Murezzan ho lo eir publicho videos chi muossan cu as salver our da l’ova. Ils prievels dal glatsch nair Eir scha las vschinaunchas scussaglian dad ir sül glatsch nair, sun pel mumaint in gir indigens scu eir giasts sün tscherts tragets dal Lej da Segl. Que es eir l’unic lej süsom l’Engiadina, chi ho parzielmaing avuonda glatsch per ir lasura. Ma scu cha’l purtret survart muossa, nun è’l dschiet tresoura. Impustüt in direcziun Malögia ho que regiuns cun grandas fouras. Da scumander dad ir sül lej nun es pussibel, causa cha la basa leghela mauncha. Ün expert da sgürezza e la vschinauncha da Segl haun do sclarimaint davart la situaziun dal glatsch nair quist an. (fmr/cam) Las vschinaunchas scussaglian dad ir süls lejs pel mumaint. Las vschinaunchas scussaglian dad ir süls lejs pel mumaint. Ubain cha que ho quist an tragets cun bun glatsch, u alura tragets cun üngün glatsch. In direcziun Malögia nun es il Lej da Segl auncha dschiet tresoura. Chi chi’s voul infurmer davart las imsüras cura ir sül glatsch nair – e cu as salver d’üna situaziun da prievel – po consulter quist QR-code. La destinaziun turistica Engiadina/San Murezzan ho lo eir publicho videos chi muossan cu as salver our da l’ova.

Sün üna spassageda tres ils gods da Veulden es gnieu a Jo Dunkel l’ideja per la bavranda «Lain e Füm». Il destillat sainz’alcohol serva scu basa per da tuottas sorts cocktails e drinks. La bavranda cul nom rumauntsch ladin vain prodütta a Basilea ed es già riveda suroura ils cunfins dal pajais. «Avaunt ün pêr ans d’heja schmiss a baiver alcohol causa ch’eau d’he bado cha que nu’m fo uschè bain. Ma perche ch’eau sun üna persuna chi’d es affina per ün bun drink, vulaivi eir inavaunt baiver qualchosa interessant», disch Jo Dunkel. Il Zürigais, chi sto dapü cu 30 ans a Basilea, d’eira in seguit in tschercha dad alternativas sainz’alcohol, chi sun eir qualchosa per creschieus ed ourvart il spectrum da Coca Cola e co. Causa cha que nu vaiva avaunt quatter ans bgeras da quellas alternativas sül marcho, ho’l in egna redschia cumanzo ad experimenter. Cun la destillaziun a vapur è’l gnieu a cugnuoscher üna metoda per extrer ils aromas da tuottas sorts prodots da la natüra – e que sainza alcohol. «Scha’s es precis as tratta que d’ün hidrolat e na d’ün destillat, ma que inclegian pelpü be specialists e specialistas», declera Jo Dunkel. Spassagedas tres ils gods Jo Dunkel passainta daspö bgers ans sias vacanzas da sted a Veulden in Tumgias-cha. El d’eira già adüna interesso da la natüra ed ho sün numerusas spassagedas i’ls gods grischuns ramasso tuot che chi’d es mangiabel per cuschiner e fer tès landroura. «Pervi da quistas spassagedas, l’atmosfera e las uduors suni alura eir gnieu sün l’ideja per la bavranda. Zieva avair experimento ün pô am d’heja dumando cu cha quella vess insomma da guster», disch Jo Dunkel. Svelt è’l gnieu sün l’ideja cha sia bavranda sainz’alcohol vess da’s resentir scu üna spassageda tres ün god grischun. In seguit ho’l ramasso tuot che chi’d es i’l god ed intuorn il god ed ho uschè chatto la rezeptura per sia alternativa anacoholica. Chatto üna soluziun Per sia bavranda vaiva Jo Dunkel tschernieu al principi il nom «Wald und Rauch». Ma causa cha la ditta da bavrandas austriaca Rauch ho reclamo cha’l nom saja simil a lur, ho Jo ­Dunkel stuvieu müder il nom: «Perche cha d’he üna ferma colliaziun cul Grischun e causa cha sun aunch’adüna inspiro dal god e da las bgeras spassagedas, d’heja chatto üna soluziun e müdo il nom in rumauntsch, nempe ‹Lain e Füm›.» Cha que’s tratta da la traducziun ladina per «Wald und Rauch» es be sto ün cas. Jo Dunkel vaiva tradüt il nom in l’internet ed in seguit eir auncha do ad üna persuna chi ­discuorra rumauntsch per il controller. El svess nun ho niauncha savieu cha que’s tratta dal rumauntsch engiadinais. Jo Dunkel declera cha’l gust dal lain e dal füm illa bavranda vegna da trais differents ­bös-chs d’aguoglias, la risch da la flur cha­dagna detta alura auncha a tuot üna componenta da terra. Cumpletteda vain la «spassageda tres il god» da frouslas e culaischems, chi’s chattan a l’ur dal god. «Ed arrundieu vain il profil da gust cun ün pô lavendel – bainschi na dal Grischun – ma quel do a tuot auncha üna nota da chanella», disch Jo Dunkel. Per tuot l’an «Lain e Füm» as so alura druver scu basa per divers drinks. Per lascher as svilupper tuot ils aromas drouva que auncha ubain grass, ­zücher u alura alcohol. «‹Lain e Füm› po alura gnir druvo scu üna spirituosa – per exaimpel cun tonic. Üna part ‹Lain e Füm› e trais parts tonic», declera Jo Dunkel. Ma eir per parfümer alcohol es il destillat adatto e tscherts cuschinunzs hegian eir già experimento cun «Lain e Füm» illa chadafö. «Eir scha’l dry january d’eira darcho illas medias ed i’ls chos da la glieud, vulains gnir ün prodot per tuot l’an e na be per ün mais.» Jo Dunkel ­agiundscha ch’els hegian schont bado ün pitschen augmaint illa vendita quist schner, ma cha que s’hegia alura darcho egualiso cun las venditas pü pitschnas in december. Grazcha a la barba d’buoch Üna sfida tar destillats sainza alcohol es da’ls conserver. «L’alchohol as po tgnair sü bod a l’infinit causa ch’el conservescha bain. Tal ­destillat as vess auncha da metter tiers mezs da conserver – ma que nu vulaivi», disch Jo Dunkel. Uschè s’ho el miss in tschercha da mezs da conserver natürels ed ho eir chatto divers. Ün’ingrediaint important es la barba d’buoch, la quêla el ramassa aunch’adüna i’ls contuorns da Veulden. La granda part per «Lain e Füm» ramassa’l però giò la Bassa ed el ho eir glieud chi ramassa roba per el – il rest cumpra’l tiers. Sper la barba buoch güda eir auncha l’acid da sorbin i’ls culaischems da conserver «Lain e Füm» sün via natürela. Ma da chatter la receptura hegia düro magari lönch, uschè Jo Dunkel. A la fin vain alura tuot destillo a Basilea illa Stadtbrennerei. Il prodot vain vendieu in butias specialisedas in Svizra – ed intaunt eir a Hamburg. Per Jo Dunkel es «Lain e Füm» auncha ün hobi ch’el fo sper sia lavur. Ma el as voul eir in futur focusser sün bavrandas sainz’alcohol interessantas: «Eau d’he già ün ideja per üna seguonda bavranda e d’he perque cumpro üna destillaria a vaccum per experimenter a chesa.» Per extrer ils aromas fo Jo Dunkel adöver da la destillaziun a vapur. La bavranda «Lain e Füm» dess guster scu üna spassageda tres ün god. Jo Dunkel es in tschercha dad alternativas interessantas senz'alcohol ed experimentescha gugent cun da tuottas sorts roba.

Ils coworking spaces da miaEngiadina a Scuol ed a La Punt-Chamues-ch haun bgeras reservaziuns per las eivnas chi vegnan. Impustüt quel in Engiadin’Ota es già plain per divers dis la fin favrer e principi marz, scu cha miaEngiadina comunichescha sün lur pagina da web. Ma chi fo insè tuot adöver da quista spüerta? Ils iffaunts sun düraunt il di a scoula da skis, il bap a fer passlung e la mamma lavura grazcha a la pussibilited dal homeoffice da l’Engiadina oura. Quist model traunter vacanzas e lavur – pussibilito tres la pandemia e la digitalisaziun – pera d’esser adüna pü predscho da vart da giast da la Bassa e da l’ester. Scu agiunta a la lavur da chesa oura, paun gnir reservedas plazzas da lavur singulas scu eir staunzas da tschanteda i’ls coworking spaces da miaEngiadina. «Nus vains enorm bgeras reservaziuns pel mumaint. Uschè cumbinescha propi bgera glieud las vacanzas da skis cun lavurer da l’Engiadina oura. Noss cliaints lavuran pelpü ün mez di e l’oter faune sport», disch Andrina Brunner, mnedra da l’InnHub PopUp a La Punt Chamues-ch e mnedra progets nouvs tar miaEngiadina. Las bgeras reservaziuns in favrer staun tenor ella in connex cun la stagiun ota d’inviern, in marz haune però pocha capacited causa cha diversas dittas rivan a La Punt Chamues-ch il PopUp Innhub per seminaris e diversas occurrenzas. Vast mix «Nus vains ün vast mix da cliaintas e cliaints da tuot las eteds e tuot las branschas – ma nus vains schont bgera glieud giuvna cun famiglias, chi’d es flexibla cul lö da lavur. Eau dschess cha la media d’eted es traunter 35 e 40 ans», declera Andrina Brunner. Per interessos/edas spordscha miaEngiadina a La Punt Chamues-ch nouv plazzas da lavur individuelas ed a Scuol sun que 20. Ils motivs cha la glieud riva i’ls hubs sun tenor la mnedra divers: Manchaunza d’internet in l’allogi, circunstanzas cun canera in pitschnas abitaziuns cun iffaunts – ma eir la vöglia dad esser intuorn glieud e da fer nouvas cungnuschentschas motivescha la cliantella da lavurer i’ls coworkings spaces. «Impü prolungian eir proprietaris da seguondas abitaziuns – chi vöglian eviter il trafic in dumengia saira – la fin d’eivna e rivan tar nus a lavurer», disch Andrina Brunner. Da tuot las branschas Tenor ella lavura var ün terz da lur cliantella independentamaing u cha que’s tratta d’impressaris. «Ma nus vains eir glieud chi lavura illa branscha da farma, bankiers, docents, cusglieders e glieud dal marketing e dal HR da grandas dittas. In mincha cas es que fich interessant che glieud chi chatta lur via cò tar nus», declera Andrina Brunner. Ella agiundscha cha que hegia tendenzielaming schont dapü homens chi faun adöver dal coworking space, ma cha que hegia eir bgeras mammas chi predschan fermamaing la spüerta. Quellas mammas as müdan alura eir giò culs baps traunter lavurer e chürer ils iffaunts. Üna tscherta liberted A Scuol nu sun auncha reservedas tuot las plazzas la fin favrer/principi marz, ma tenor Juliane Blümel, respunsabla per experienzas dals cliaints tar miaEngiadina, sto que eir in connex cha que rivan dapü dittas per occurrenzas in Engiadin’Ota cu a Scuol. Ed a Scuol ho que eir dapü cu il dobel plazzas da lavur. Daspö cha’l PopUp InnHub es gnieu aviert dal 2020 a La Punt Chamues-ch, s’hegian els – mêlgro pocha reclama – pudieu etablir bain, uschè Andrina Brunner. Intaunt sun our da las oriundamaing tschinch plazzas dvantedas nouv plazzas da lavur ed els haun eir auncha piglio a fit ün local in üna chesa cunfinanta. Tenor ella ils ho corona schont güdo: «La glieud – scu eir ils patruns da lavur – haun imprais da gnir a bröch cun üna tscherta liberted i’l minchadi da lavur e nus vains eir cleramaing profito da quist müdamaint.» Optimer fin a la fin Il success dal PopUp Inn Hub ils motivescha eir pel prossem grand pass, chi dess gnir fat bainbod: «Id es uossa previs cha la fin da quista sted cumainzan las lavuors vi dal nouv InnHub a La Punt-Chamues-ch. Uossa es tuot invio, e’l plan da quartier es sün buna via, ma el nun es auncha in vigur. Be architectonicamaing vains auncha d’optimer l’ün u l’oter punct», disch Andrina Brunner. Uschè d’eira oriundamaing previs da fabricher seguondas abitaziuns, ma quell’ideja es gnida repondereda a favur da prümas abitaziuns e staunzas d’hotel. «Nus vains bado cha que drouva prümas abitaziuns – scha noss collavuratuors nu chattessan üna’abitaziun, alura füss que eir greiv da gestir ün InnHub», disch Andrina Brunner. Pel mumaint es que previs cha l’InnHub evra sias portas la fin dal 2026. Ma in que chi reguada tuot la situaziun sül marcho da fabrica saja que gnieu adüna pü greiv da fer prognosas e perque sajane precauts cun indicher datas. Lavurer e fer vacanzas in Engiadina Daspö cha’l PopUp InnHub a La Punt-Chamues-ch ho aviert sias portas dal 2020, s’ho il coworking space pudieu etablir. Uschè è’l reservo cumplettamaing per divers dis la fin favrer e principi marz. Tenor la mainagestiun faun in favrer pütost giuvnas famiglias cun iffaunts adöver da la spüerta e cumbineschan uschè vacanzas e lavurer. Il success motivescha als respunsabels eir pel prossem grand pass quist an: Las prümas lavuors da s-chev per l’InnHub. (fmr/cam) Il PopUp InnHub es la fin favrer/principi marz occupo cumplettamaing a tscherts dis. Il PopUp InnHub a La Punt Chamues-ch spordscha nouv plazzas da lavur ed üna staunza da tschanteda.

L’Atelier Temp a Zuoz invida in venderdi, ils 17 favrer 2023 – a las 20.00 – ad üna saireda cun musica e text. I’l nouv lö d’inscunter culturel a Zuoz – situo i’ls vouts istorics d’üna chesa engiadinaisa – vain suneda in venderdi chi vain musica da Johann Sebastian Bach e da Sergei Sergejewitsch Prokofjew. Impü vain la saira inrichida cun chanzuns da Men Rauch ed oters. Bettina Boller suna la violina e’l trubadur Peder Rauch es da la partida cun la gitarra. Michele Badilatti, redactur Dicziunari Rumantsch Grischun, prelegia. (cdm/fmr) Interessos ed interessedas as dessan per plaschair annunzcher suot: esther.rauch@bluewin.ch/079 636 90 76. L’Atelier temp as rechatta al Plaz 25 a Zuoz. L’Atelier Temp a Zuoz invida in venderdi chi vain ad üna saireda cun musica e text.

Dumengia passeda ho gieu lö la prouva da Chalandamarz a Zuoz. Per la prüma vouta s’haun eir las mattas pudieu parteciper ad ün cortegi da Chalandamarz – e Mia Sonder ho scu prüma matta insomma schluppo la geischla sün plaz. Ün mumaint istoric per Zuoz. A Zuoz cumainzan tuot las preparativas pel Chalandamarz già ün mais ouravaunt: A partir dals 1. favrer cumainzan ils iffaunts cun las uras da chaunt e da lo davent es que eir permiss da schlupper la geischla. Per cha tuot giaja bain als duos grands dis da Chalandamarz – als 28 favrer e’ls 1. marz – ho lö adüna duos dumengias avaunt Chalandamarz üna prouva. Uschè s’haun eir in dumengia bunura passeda darcho radunos ils mats tal bügl dal Mulign tar il Lyceum, e per la prüma vouta d’eiran eir da la partida las mattas. Güsta in december passo vaiva il cussagl cumünel publicho l’uorden da Chalandamarz adatto e que eir integrand las mattas. Quel vaiva da gnir actualiso per correspuonder a las ledschas superiuras d’egualited. Quella müdeda vaiva però procuro in vschinauncha ed in radunanza per grandas discussiuns. Scu ils mats, d’eiran in dumengia eir las mattas vstidas cun blusa blova, fazöl cotschen e sül cho haune natürelmaing purto la chapütscha cotschna cun piz nair. S-chellas nun haun ellas però pudieu purter – adonta d’ün nouv reglamaint. Üna gruppa da mattas Punct las ündesch d’eira que alura uschè inavaunt cun la prüma s-chellada ufficiela da quist an. A la testa dal cortegi d’eiran ils duos chavals – il pü giuvens patruns chi sun düraunt ils cortegis eir respunsabels per ir a ramasser raps – trand üna schlitta cun sü ils pü pitschens partecipants. In lingias da duos – e tenor la grandezza da lur s-chellas – sun alura seguieus tuot ils mats da prüma fin nouvevla classa. Da nouv ho furmo quist an üna gruppa da mattas la fin dal cortegi, la cua. In seguit sun ils iffaunts chaminos tres Zuoz, ils mats haun fat ün gir intuorn mincha bügl, las mattas vaivan però da spetter scu gruppa davaunt ils bügls e nun haun pudieu circunder quels. Davaunt tuot il cumün Zieva avair fat ün gir intuorn l’ochevel bügl sü Somvih, es il cortegi turno sün plaz per fer üa runda intuorn l’ultim e’l pü grand bügl a Zuoz immez vschinauncha – il bügl da Planta cun la statua da l’uors. Lo as vaiva alura eir chatteda üna granda rotscha d’indigens e giasts chi haun observo il spectacul. La finischiun dal cortegi d’eira alura sün plazza da scoula, inua cha’ls mats sun da nouv gnieus miss sü tenor lur gener da s-chellas per der auncha üna s-chellada cumünaivla. Las mattas d’eiran eir sün plaz, missas sü scu gruppa dasper ils mats. Ed alura ho cumanzo il punct da program il pü important pels iffaunts: Il schlupper la geischla sün plaz. Minch’an üna buna occasiun per piglier insembel tuot il curaschi e musser a tuot il cumün che cha’s so. Scu prüm d’eiran landervi ils patruns e zieva tuot ils mats da la scoula. In seguit po tuot chi chi voul auncha der üna schluppeda sün Plaz e quist an eir per la prüma vouta insomma: las mattas. Mumaint istoric Ma da quellas mattas nu s’ho al principi üngüna ris-cheda dad ir oura sün Plaz davaunt tuot il cumün e da schlupper scu prüma matta insomma la geischla. Però Mia Sonder, la quarta patruna da quist an, es alura listess ida per üna geischla ed ho fat il pass istoric: «Insè nu d’eira eau al cumanzamaint sgüra, sch’eau vögl ir oura davaunt tuot il cumün e scha dess schlupper la geischla – eau se cha tschertüns chattan fich bel cha las mattas as partecipeschan uossa al Chalandamarz, ma oters apunta neir na. A tuots nu so innamöd mê fer tuot dret ed uschè suni ida», ho dit Mia Sonder. Ella agiundscha ch’ella hegia piglio insembel tuot il curaschi per ir a schlupper la geischla. «Eau am d’he ditta: Scha las mattas paun già fer Chalandamarz, alura pudainsa eir schlupper la geischla.» Que ho ella alura eir fat fich suveraunamaing – ed in costüm engiadinais ho Mia Sonder schluppo ad ün schlupper. La granda part dal public la ho zieva ludeda in fuorma d’ün grand applaus. «Eau am il Chalandamarz e’m vulaiva già adüna parteciper a l’üsaunza. Eau chat que fich bel ch’eau tuoch uossa tar la prüma generaziun da mattas zuozingras chi’s po parteciper al Chalandamarz», ho dit Mia Sonder. Ella d’eira fich cuntainta cun la prova da Chalandamarz e tenor ella es tuot ieu fich bain. Ma il pü cuntaint saro ella steda d’avair fat il grand pass dad ir a schlupper la geischla – düraunt il discuors cun la FMR vaiva ella ün surrier suroura tuot sia vista. E chi so, forsa ho Mia Sonder eir inspiro ad ulteriuras mattas da fer il pass e dad ir a schlupper la geischla quist Chalandamarz sün Plaz. Uossa paun eir las mattas fer fracasch In dumengia passeda ho gieu lö la prouva da Chalandamarz a Zuoz e per la prüma vouta s’haun eir pudieu parteciper las mattas. Scu ils mats d’eirane vstidas in blusa, fazöl e chapütscha cotschna. Ma las mattas a Zuoz nu paun auncha purter üngüna s-chella. Che cha las mattas zuozingras paun però fer a partir da quist an es schlupper la geischla. Uschè ho Mia Sonder piglio insembel tuot sieu curaschi ed es ida scu prüma matta insomma a schlupper la geischla sül Plaz da Zuoz. Ün mumaint istoric. (fmr/cam) La prouva da Chalandamarz ho quist an gieu lö per la prüma vouta cun la partecipaziun da las mattas. Mia Sonder ho in dumengia passeda schluppo scu prüma matta ufficielmaing la geischla sül Plaz a Zuoz. Mia Sonder vaiva da piglier insembel tuot sia curaschi per fer il pass istoric - d'eira però zieva fich cuntainta d'avair schluppo la geischla.

Il magister da skis zuozingher Gian Cla Haller nu s’ho fat grands impissamaints, cur ch’el ho giand culs skis aviert ün s-chabè plajabel e’s tschanto lasura. Ün collega l’ho filmo cur ch’el es viagio suveraunamaing inavaunt e’l video es placho sün Instagram. Intaunt ho’l 19,6 milliuns views e 1,6 milliuns likes – cumprais sponsuors pel Demo Team Zuoz. La fin da la stagiun d’inviern ho minch’an lö l’uschenumno Swiss Snow Happening, inua cha las scoulas da skis svizras as chattan per üna fin d’eivna cumünaivla. In quel connex ho eir minch’an lö la cumpetiziun dals demo teams. Per quella tramettan las scoulas da skis üna delegaziun dals meglders skiunzs per demonstrer üna coreografia. In quista occasiun vaiva eir il magister da skis Gian Cla Haller treno insembel cun sia squedra l’an passo in favrer süllas muntagnas zuozingras. Ed oura d’ün pitschen stincal es dvanteda üna vaira istorgia. Tuot spontan «Insè d’eira que tuot spontan in favrer 2022 e nus nu vulaivans fer üngün video speciel. Düraunt il trenamaint dal demo team druvaiva nos hom da camera ün s-chabè plajabel per filmer ün pô nossa coreografia. Quel vaivans zieva il trenamaint però schmancho sülla pista da Pizzet», disch Gian Cla Haller. In seguit es la squedra da demo auncha ida ün pô culs skis ed aunz cu ir a chesa es Gian Cla Haller ieu insembel cun ün collega a piglier quist s-chabè schmancho. «Gnand ingiò vainsa fat ün pô ils essans ed essans gnieus sün l’ideja cha’s pudess pruver oura ad ir culs skis tschantand sün quist s-chabè plajabel. Que es ieu magari bain la prüma vouta e’l colleg ho svelta fat ün video.», declera Gian Cla Haller. El agiundscha ch’el nun hegia aunz auncha mê pruvo oura dad ir culs skis in tela maniera e ch’els hegian in seguit chargio il video sül conto dad instagram dal Demo team Zuoz. Dad ün sün duos milliuns – in ün di Il demo team e lur treneder Gian Cla Haller nun haun fat quint cun grandas reacziuns, ma var duos eivnas pü tard haune cumanzo ad observer il svilup dals views da quist video: «Üna bunura a cafè aunz il trenamaint vainsa var duos eivnas pü tard bado cha’l video vaiva già gieu passa ün milliun views. Cun baiver la biera las quatter quel di vaiva’l già duos milliuns views – que d’eira schont incredibel», s’algorda Gian Cla Haller. I’ls meglders temps haun els ragiunt cun lur conto dal demo team fin a duos milliuns oters contos sün Instagram. Sün tuot las plattafuormas I’l decuors d’ün an ho il video intaunt survgnieu 19,8 milliuns views e pel mumaint ho’l passa 1,6 milliuns likes – e que be tal video originel sülla pagina dal Demo team Zuoz. «Id es eir enorm che chi gira süllas otras plattafuromas. Scha s’ho l’an passo tschercho qualchosa in connex cun skis in generel, alura es nos video adüna gnieu musso scu ün dals prüms», disch Gian Cla Haller. Adonta ch’els vaivan be chargio lur video sün Instagram, s’ho poch zieva chatto quel sün tuot las plattafuormas socielas. Uschè il vaiva bgera glieud alura copcho. Il video dal skiunz chi tschainta as chatta traunter oter eir in üna cumpilaziun sün youtube cun passa 5 milliuns views. E eir divers oters videos dal Demo Team Zuoz haun intaunt survgnieu dapü attenziun – ma mê uschè üna granda scu scu’l video da Gian Cla Haller. Il Swiss Snow Happening L’an passo la fin marz al Swiss Snow Happening sülla Bettmeralp i’l Vallais – dimena bundant ün mais e mez zieva cha’l video d’eira gnieu filmo – ho il video da Gian Cla Haller survgnieu ün milliun likes: «Cur cha’d essans rivos sülla Bettmeralp, ho cugnuschieu quasi mincha magister da skis da la Svizra al Demo team Zuoz – que d’eira grandius», disch Gian Cla. Natürelmaing vaiva el eir cun se sia caracteristica: il s-chabè plajabel. Sülla Bettmeralp è’l eir gnieu contacto d’ün rapreschantant da la ditta da vstieus tudas-cha «Elho». «Els d’eiran fich interessos da realiser üna collavuraziun cun nus. Intaunt vainsa survgneiu per tuot il demo team ün dress da skis da Elho», declera Gian Cla Haller. Il video chi’d es ieu virel, nun ho però be pissero per ün sponsur. Intaunt als sustegnan eir la Banca Raiffeisen e scu eir la pratcha da daintist «Praxis Marcel Z’Graggen» da Cuira. Il Demo team Zuoz ho quist an già treno tuot la stagiun d‘inviern per la cumpetiziun ed es tenor Gian Cla Haller pront pel Snow Happening sülla Lenk la fin da marz. Ma es eir quist an darcho il s-chabè da la partida? «Quist an es il focus pütost da musser tuot il savair da nos team e cha savainsa eir ir culs skis. Impü ans allegrainsa da preschanter nos nouvs dress da skis. Scha’l s-chabè vain cun nus nu savains auncha», disch Gian Cla Haller. Suot quist QR-code as po ir a guarder il video da Gian Cla Haller, chi‘d es intaunt ieu virel. Suot quist QR-code as po ir a guarder il video da Gian Cla Haller, chi‘d es intaunt ieu virel. Miss ün s-chabè plajabel süls skis e viagio inavaunt: Il magister da skis Gian Cla Haller da Zuoz es ieu virel cun quista acziun. Bundant 20 milliuns views Our d’ün stincal s’ho sviluppeda üna vaira istorgia: Il magister da skis zuozingher Gian Cla Haller ho l’an passo in favrer fat ün pô l’esan ed ho miss ün s-chabè plajabel süls skis. «Gnand ingiò essans gnieus sün l’ideja cha’s pudess pruver oura ad ir culs skis tschantand sün ün s-chabè plajabel. Que es ieu magari bain la prüma vouta e’l colleg ho svelta fat ün video. Que d’eira insè già tuot», declera Gian Cla Haller. Senza as penser bger haune miss il video sün Instagram. Già duos eivnas pü tard vaiva il video ün milliun views – ed hozindi sun que 19,8 milliuns views e 1,6 milliuns likes. In ün discuors cun la FMR ho’l recapitulo l’istorgia dal video chi’d es ieu virel. (fmr/cam)

Las lavuors vi dal nouv sviamaint da La Punt Chamues-ch cumanzaron la sted 2025. Insè d’eira que previs da fer la prüma badiglieda pel proget da var ​90 milliuns francs pü tard quist an u l’an chi vain. Ma uossa staun auncha gnir scleridas dumandas in connex cul nouv traget da la Viafier Retica e la via chantunela. Diversas vschinaunchas situedas al pè d’ün pass spettan già decennis sün ün sviamaint. Quel da Silvaplauna es intaunt gnieu finieu dal 2018 e scu prossem dess gnir realiso quel da La Punt Chamues-ch – cumprais tunnel. Que ho eir confermo la cusgliera guvernativa Carmelia Maissen l’eivna passeda sün dumanda dad RTR. Ils progets per ün sviamaint da Susch, da Sta. Maria – scu eir üna soluziun per la via traunter Segl e Plaun da Lej – haun auncha da gnir concretisos pü in detagl. La vschinauncha da La Punt vaiva l’an passo comunicho invers la FMR cha las lavuors vi dal nouv sviamaint vessan da cumanzer quist an – u alura il pü tard l’an chi vain. Uossa es da fer quint cun ün cumanzamaint da las lavuors in duos ans. Coordiner progets grands «Il motiv principel pel retard dal proget es cha’s voul coordiner las lavuors vi dal nouv sviamaint e las lavuors da renatüralisaziun da la Chamuera e da l’En traunter Bever e La Punt», disch Urs Niederegger, chazlist cumünel da La Punt Chamues-ch. Per trer a nüz sinergias, dess gnir druvo il s-chev dal nouv tunnel per las lavuors da renatüralisaziun dals duos flüms. Impustüt l’En vess in futur da survgnir bger dapü plazza e que gnaro ad ün grand müdamaint da la cuntredgia illa planüra pertucheda. In quist connex dess eir gnir realiso ün nouv traget da la Viafier retica (VR) traunter Bever e La Punt-Chamues-ch. «Ma la VR nu so auncha precis inua cha quel nouv traget dess ir tres e perque staun auncha gnir scleridas dumandas in quel connex», uschè Urs Niederegger. E cu guarda que oura cun recuors cunter il sviamaint da La Punt? Carmelia Maissen vaiva nempe manzuno invers RTR cha s’hegia auncha da spetter potenziels recuors e cha’l proget possa alura gnir realiso a partir dal 2025. «Da vart da la vschinauncha es in mincha cas tuot evas ed in uorden», disch Urs Niederegger. Scha tuot vo bain, alura dessan dal 2033 viager ils prüms autos sül nouv sviamaint da La Punt Chamues-ch, chi dess custair totelmaing 90 milliuns francs. Spargner temp Hozindi maina il traget da la VR traunter Bever e La Punt sur diversas stortas e l’En es miss in ün cuntschet gualivischem. In futur dess que esser precis viceversa – l’En dess survgnir dapü plazza per pudair meandrer illa planüra. Per la peja dess il traget dal tren gnir pü direct. La VR voul realiser quista colliaziun pü directa traunter La Punt e Bever per diminuir il temp da viedi. Que es previs da metter tuot il traget da la VR vi da la spuonda da la muntagna – dimena da seguir a la sortida da la punt al pè da la Crasta Mora. La via chantunela – chi segua hozindi al cuntschet da l’En – dess in futur alura seguir a la nouva lingia da la VR. La vschinauncha da La Punt Chamues-ch, l‘Uffizi da con-strucziun bassa grischun e la Viafier Retica infurmeschan la populaziun davart il proget detaglio in gün da quist an in occasiun d’üna occurrenza d‘infurmaziun. Avair pazienzcha Ulteriuras vschinaunchas in Engiadina e la Val Müstair, chi spettan sün ün sviamaint, haun auncha d’avair pazienzcha, fin cha‘l trafic i‘ls cumüns as calma. Uschè ho Carmelia Maissen eir piglio pusiziun tal stedi actuel da quists progets. Tal proget per ün sviamaint da Sta.Maria es intaunt termino il stüdi da variantas. Uossa es que auncha da spetter la pusiziun da la cumischiun naziunela a reguard la protecziun da la natüra e da la patria. Quella dess arriver la prümavaira da quist an. Zieva es que previs d’instrader la procedura dal plan directiv. A Susch as es auncha ün pass pü inavous. Lo es üna gruppa da lavur auncha landervi fin principi dal 2024 ad examiner variantas pussiblas. Sün quella basa es que alura pussibel d‘instrader la procedura dal plan directiv. Il traget traunter Segl e Plaun da Lej haun ils respunsabels adüna darcho da serrer düraunt l‘inviern causa radschuns da sgürezza. A reguard ün proget per ün tunnel ho gieu lö üna consultaziun l’an 2021. Actuelmaing vegnan examinedas variantas per quel scu eir üna eventuela prolungiaziun dal tunnel da sgürezza. Imsüras a cuorta vista per dapü sgürezza d‘eiran già gnidas realisedas l’an passo düraunt l’utuon. Las lavuors vi dal sviamaint da La Punt Chamues-ch dessan cumanzer dal 2025. Scha tuot vo bain alura passan dal 2033 ils prüms autos tres il nouv tunnel. Coordiner ils progets grands Schi nu do pü üngüns recuors, alura po dal 2025 gnir fatta la prüma badiglieda pel sviamaint da La Punt Chamues-ch. Insè d’eira que però previs cha quella dess gnir fatta quist an – u alura pü tard l’an chi vain. Sün dumanda da la FMR ho la vschinauncha da La Punt Chamues-ch comunicho l’an passo cha las lavuors vi dal sviamaint cumprais tunnel dessan cumanzer dal 2023 u dal 2024. L‘eivna passeda ho dit la cusgliera guvernativa Carmelia Maissen invers RTR cha quellas lavuors pudessan cumanzer pü bod dal 2025 e cha s’hegia auncha da spetter eventuels recuors. Tenor la vschinauncha da La Punt Chamues-ch sto quist retard però eir in connex cun ulteriurs motivs: «Il motiv principel pel retard dal proget es cha’s voul coordiner las lavuors vi dal nouv sviamaint e las lavuors da renatüralisaziun da la Chamuera e da l’En», disch Urs Niederegger, chanzlist cumünel da La Punt Chamues-ch. In quist connex dess eir gnir realiso ün nouv traget da la Viafier retica (VR) e da la via chantunela traunter Bever e La Punt-Chamues-ch. Ma causa cha’l proget finel per quists tragets nun es auncha sün maisa, es que uossa gnieu a quist retard. Ils progets per ün sviamaint da Susch, da Sta. Maria – scu eir üna soluziun per la via traunter Segl e Plaun da Lej – haun auncha da gnir concretisos pü in detagl. (fmr/cam)

Per l’ingrandimaint dal stabilimaint d’atletica ligera a San Murezzan sun già gnieus investieus l’an passo 500 000 francs per la prüm’etappa. Per l’an 2023 es büdschetteda üna contribuziun d’investiziun da 750 000 francs per la seguond‘etappa. Que per extender las pistas da cuorrer, il sigl lung ed il sigl culla staungia. La contribuziun federala dal CISIN (Concept dals implaunts da sport d’importanza naziunala) da 200 000 francs es cuntgnida in quist import d’investiziun, uscheja cha las expensas da la vischnaunchas s‘amuntaron effectivamaing düraunt l’an 2023 a 550 000 francs. Per pudair però garantir a l’Uffizi federel da sport BASPO cha la vschinauncha paja inavous la contribuziun federela, sch’ella nun accumpliss pü seis dovairs contractuels, ho il cussagl cumünel da San Murezzan gieu da decider davart la contribuziun da totelmaing 750 000 francs chi‘d es previsa per l’an 2023. (rtr/fmr)

Passa trais decennis haun Robert ed Ursula Filli mno e gestiuno l’Hotel Trais Fluors i’l center da Schlarigna. Uossa sun els ill’eted da pensiun ed els haun stüdgio che chi capitaro zieva cun lur hotel da famiglia. Vender nu gniva in dumanda, uscheja cha’l pêr, chi ho surpiglio l’hotel l’an 1988 dal bap da Robert Filli, ho gieu ün’idea dal tuottafat speciela. WG per giuvnas e giuvens da l’Engiadina Our da l’hotel cun ses chambras dess que der üna WG per indigens trauter 25 e 30 ans. Mincha chambra ho ün agen bagn – la chadafö ed üna stüva gnissan druvedas cumünaivelmaing. Uscheja nu do que, sco cha Robert Filli disch, üngünas grandas müdedas da construcziun, «il stil d’hotel vegn dimena mantgnieu». Previs es que tenor il pêr hoteliers cha’ls prüms fittadins chattan a partir da quista sted ün nouv dachesa in l’anteriur Hotel Trais Fluors a Schlarigna. (rtr/fmr) Ursula e Robert Filli han manà passa trais decennis l'Hotel Trais Fluors a Schlarigna

D’incuort ho suno a Puntraschigna il «Neues Zürcher Orchester» musica classica be fö. «Feurige Klassik 3» d’eira eir il titel da quist concert impreschiunant. Scu solist ho suno il giuven trumbettist Simon Gabriel. Cun la sinfonia in d-mol da Joseph Haydn ho cumanzo il concert da l’orchester da Turich «Neues Zürcher Orchester» in venderdi, als 24 favrer a Puntraschigna illa baselgia San Niclo. Darcho üna vouta d’he pudieu constater cha eir la musica classica es buna da’ns servir surpraisas! Adüna darcho m’he traplo cha crajaiva da savair ouravaunt cu cha’l cumponist sviluppa inavaunt sieu töch, schi m’ho’l adüna darcho fat ster stut cun invenziuns tuot inaspettedas. Il prossem cumponist da la saireda es sto Neruda, el es naschieu dal 1707, ün pêr ans aunz cu Haydn. Simon Gabriel da S-chanf es sto il solist da quist concert per trumbetta in es-dur. Que es sto bellezzas da tadler l’interpretaziun stupenda da l’orchester e da seguir cu cha la trumbetta e l’orchester as cumplettaivan düraunt tuot il töch. Il solo da Simon es sto scu cha s’es adüso dad el: ourdvart. Zieva il grand applaus ho l’orchester e Simon auncha suno ün töch suraint: la seguonda frasa dal concert per trumbetta da Haydn. Il prossem töch ho il dirigent, Martin Studer, introdüt cun ün pêr pleds. Cun puster las notas da la sinfonia in b-dur da Mozart hegia que do ün discapit u üna melincletta, in mincha cas ho il mneder da l’orchester gieu da müder program. Impè da la sinfonia nr 2 haune decis da preschanter l’impromptu opus 5 da Sibelius e zieva la sinfonia cuntschainta nr 1 da Mozart. Il dirigent ho eir expicho cha da tuot sieus musicists e musicistas derivan bgers da pajais esters. Cha la musica saja buna d’unir, cha in sieu orchester sunan musicists da l’Ucraina, ma eir da la Russia. L’impromptu da Sibelius ho l’orchester suno scu cha que d’eira impromiss sül program – schabain cha’l töch nu d’eira previs sül program: cun granda paschiun, be fö! Quista musica sainza decoraziuns, ma enorm profuonda es ida a cour. Adüna darcho bel es la sinfonia nr 1 da Mozart. Zieva d’eira sül program il concert da flöta nr 1 in g-dur. La solista Andrea Herzog ans ho impreschiunos cun sia grand’art. Eir cò es que sto magnific da tadler l’united traunter orchester e la solista. L’applaus es sto enorm eir zieva lur töch. Perque haune suno auncha suraint l’ultima part da la cuntschainta messa in h-mol da Bach. Que es sto üna saira da grand giodimaint.

Avant trais ans es il maraton da skis Engiadinais gnieu annullo causa corona. Quist an nu fo corona pissers als organisaturs, dimpersè la pocha naiv e las temperaturas chodas. Menduri Kasper, il CEO dal maraton da skis Engiadinais nu vezza actuelmaing però üngün privel cha l’occurrenza pudess cruder ill’ova. Alternativa pel God da Staz Insembel cun las vschinaunchas s’ho que, tenor Menduri Kasper, elavuro ün traget chi svia il God da Staz. «Quel nu suos-cha nempe gnir preparo cun naiv artificiela, causa ch’el es in ün territori da palü.» La stritga alternativa passa a San Murezzan Bagn sur il pro da polo ed il lai da San Murezzan vers la «Meierei» fin tar il Lai da Staz. Davent da lo cuntinuescha la cuorsa sül traget originel. Glatsch süls lais es gross avuonda Ün’otra sfida es la part sura dals 42 kilometers da Malögia fin S-chanf: «Eir scha’l glatsch dals lais es in ün bun stedi, e la sgürezza garantida, mauncha eir lo la naiv», scriva Menduri Kasper illa comunicaziun als mezs da massa. Per pudair preparer la loipa gnia lo sgratto sü il glatsch culla maschina. «Pel rest da la cuorsa nu sun actuelmaing previsas üngünas adattaziuns.» (cdm/rtr/fmr) Il Maraton Engiadinais, cò dal 2019 sül Lej da Segl, ho quist an darcho da cumbatter cun pocha naiv.

Stagiuns cun evenimaints climatics extrems vegnan avaunt adüna pü suvenz e tres la cumulaziun da quels as muossa eir la müdeda dal clima illa realited. Matthias Huss, glaciolog a la ETH ­Turich, ho in ün’intervista cun la FMR pruvo da classificher quist inviern extraordinari – cul pü süt favrer in Engiadina daspö il principi da las imsüraziuns. Già l’an passo nu vaiva que do düraunt l’inviern grandas navaglias e già a partir da la prümavaira d’eiran las temperaturas marcantamaing pü otas cu üsito. Uschè es l’an passo alguo telmaing bger dal Vadret dal Corvatsch cha la staziun d’imsüraziun ho stuvieu gnir deda sü. E già l’an passo haun ils glaciologs imsüro la pü granda diminuziun da glatsch ­daspö il cumanzamaint da las imsüra­ziuns. Sülla sted extraordinaria es quist an darcho seguieu ün inviern da record – cun uschè pocha naiv in favrer in Engiadina scu auncha mê. Ma l’inviern nun es auncha a fin. Tenor il glaciolog Matthias Huss da la ETH Turich pudess que auncha der naiv fin aint per la fin da meg. Da fer prognosas in vista a la diminuziun dal glatsch düraunt la sted chi vain nu sun perque auncha pussiblas pel mumaint. FMR: El d’eira uossa güsta las ultimas duos eivnas in Engiadin’Ota. Staiva sia visita in connex cun la lavur u es El ieu a giodair l’inviern i’l temp liber? Matthias Huss : Mia visita in Engiadina d’eira be per la recreaziun e nu vaiva da chefer ünguotta cun la lavur. Ma scu glaciolog as vo listess culs ögls avierts tres la cuntredgia per as fer ün purtret cu cha las cundiziuns sun quist an. Natürelmaing eir in vista a nossas imsüraziuns sül Vadret Pers dasper la Diavolezza e’l Vadret Murtêl sül Corvatsch in avrigl da quist an. Cò ans fainsa schont ün pô pissers in vista a las perscrutaziuns, causa cha la situaziun es fich extraordinaria pel mumaint. Ma per fer vacanzas d’eira que fich bel, nus vaivans ora perfetta, que vaiva auncha avuonda naiv, e las pistas scu eir las loipas d’eiran bunas. Be per fer turas da skis nu d’eiran las circunstanzas quist an taunt adattedas. Che ho alura do in ögl ad El scu glaciolog giand culs ögls avierts tres l’Engiadina in quistas duos eivnas? In mincha cas la quantited da la naiv ho do quist an in ögl. Eau d’he eir discurrieu cun ün vegl guida muntagnas engiadinais ed eir quel ho dit cha que nun hegia auncha mê gieu uschè pocha naiv scu quist an. Cha que es propi uschè haun eir confermo las datas d’imsüra­ziun da Meteo Schweiz e da l’Institut da naiv e lavinas Tavo. Que do duos motivs per la pocha naiv quist favrer in Engiadina. L’ün es cha que es enormamaing süt daspö l’utuon passo e cha que nun es riveda bgera ova. L’oter es cha que vaiva fich otas temperaturas già quasi tuot l’inviern. Uschè vaiva que illas ultimas duos eivnas adüna temperaturas positivas al zievamezdi e que voul dir cha bgera naiv e glatsch algua. Que as vezza eir vi da las spuondas dal süd, chi sun già uossa quasi deliberedas da la naiv. Uschè d’eiri eir in venderdi passo sül Piz Belvair sur Zuoz e que be cullas s-charpas da chaminer. Dimena üna situaziun chi nu s’ho normelmaing la fin favrer. Che capitess alura scha que gnissan uossa auncha las grandas navaglias? La naiv ho quist an üna structura ­speciela. Scha que ho pocha naiv – e que ho listess nots fraidas – alura as müda la structura da la naiv e quella dvainta simila a semulina cun grands cristals. Quist fat nun’s do güsta ün bun sentimaint. Perche cha scha que dess üna granda quantided naiv sün quista vetta, alura füss que üna buna basa per lavinas. Impü cuverna quista naiv scu semulina melamaing las sfa­lizchas süls vadrets. In vista a nossas imsüraziuns in avrigl vainsa uossa schont ün pô pissers: Que mauncha la buna naiv süls vadrets e las sfalizchas süls vadrets s’haun già aviertas fermamaing düraunt la sted passeda. Perque vainsa dad esser pü precauts e da ­piglier imsüras da sgürezza impü per realiser nossas imsüraziuns. Che prognosas as po fer pel mumaint in vista a l’alguer dals vadrets quist sted? Da fer uossa üna prognosa pels vadrets es greiv. L’inviern nun es auncha a fin e fin la fin meg pudess auncha river naiv. Che cha pudains dir pel mumaint es cha l’Engiadina es in üna fich mela ­situaziun e cleramaing suot la media da naiv da tuot ils ans – ed interessantamaing eir suot la media da l’an passo, cur cha que vaiva enormamaing pocha naiv. La pitschna quantited da naiv i’l 2022 d’eira alura eir ün dals motivs principels cha’ls vadrets sun alguos uschè ferm l’an passo, causa cha la vetta da naiv ho ün effet da protecziun pel vadret. Ma in quel cas nu guarda que oura uschè bain pel mumaint? Na, pel mumaint essans landervi auncha pü mel cu in conguel cul 2022. Scha que nu do auncha üna bella quantited naiv, alura stuvainsa tmair cha que detta darcho ün an da record in vista al alguer dals vadrets. E que eir scha que nu vess darcho dad der uschè üna sted extraordinaria scu l’an passo. Ma eau nu vögl auncha der sü la spraunza, causa cha que ho adüna darcho do naiv da prümavaira. Que nu pudess volver la situaziun cumplettamaing – ma in mincha cas as pudess diminuir il deficit da naiv da quist inviern. E cu guarda oura la situaziun dals ulteriurs vadrets in Svizra? Haun otras regiuns eir gieu ün tel inviern süt u es quista süttina limiteda sün l’Engiadina? Pel mumaint vainsa be datas incumplettas davart la situaziun dals vadrets in ­tuot la Svizra, causa cha nus cumanzains pür in avrigl cun las imsüraziuns. Ma che chi’s po dir es cha que d’eira in tuot la Svizra magari süt düraunt quist inviern. Las infurmaziuns cha vains pel mumaint muossan cha la situaziun nun es però taunt dramatica illa Svizra dal vest scu in Engiadina. Eir lo vainsa pü pocha naiv cu illa media e cu l’an passo, ma que nun es mê uschè extrem scu in Engiadina. Ma eau disch adüna cha la situaziun as stöglia eir darcho üna vouta müder – uossa d’eira que fich süt dürant l’an passo e quist an e perque stu uossa eir gnir darcho üna vouta üna ­perioda cun dapü ova. Che sun tenor El ils motivs cha que ho naivieu uschè poch quist an in Engiadina? La naiv chi riva in Engiadina vain pelpü dal süd. In quel sen vaiva l’Engiadina eir ün pô disfurtüna, perche cha las regiuns cunfinantas illas Alps nu sun uschè ferm pertuchedas da la man­chaunza da naiv scu l’Engiadina. Ma que es adüna ün process chi’s sviluppa per cas e que po esser cha que do listess auncha naiv in Engiadina da prümavaira. Ma la situaziun actuela es in mincha cas fich extraordinaria ed in ün tschert sen eir dramatica. Matthias Huss in acziun l‘an passo ad imsürer il Vadret Pers sper la Diavolezza.