La staschung da teir 2025 scumainza an Surmeir alla fegn d’avregl a Rona cugl teir singul e da gruppas. A la radunanza da delegos digl District da teir Alvra-Surses da marde seira è er Nik Bleuler sto preschaint. A Solas ainten l’ustareia «Solisbruck» èn sa radunos marde seira igls delegos dallas treis uniuns da teir digl District da teir ­Alvra-Surses. Chel district è egn da 9 districts tgi appartignan all’Uniun da teir cantunala (BSV). President digl District da teir Alvra-Surses è gio passa 20 onns Leonhard Gruber da Farrera. Nik Bleuler (san.), igl president dall’Uniun da teir cantunala, e Leon­hard Gruber, igl president digl District da teir Alvra-Surses. El ed er igls delegos on gia plascheir tgi Nik Bleuler, igl president dall’uniun tgi reunescha igls radond 4500 tiradours e tiradouras digl Grischun è sto preschaint. All’antschatta dalla radunanza generala è nia sa regurdo a dus miritevels tiradours tg’on presto blera lavour pigl District da teir Alvra-Surses e tg’onn banduno igl davos onn chest mond. Chegl èn Theodor Accola da ­Filisour e Marino Andreoletti da Surava. Benno Gruber e Severin Torsten campiuns digl district Per grondas discussiuns on las tractandas statutaricas betg caschuno. Igl onn da gestiun digl district sera cun en pitschen deficit da 420 francs. Tiers tgi igl interess pigl teir activ è igls davos onns sa diminuia, on las treis uniuns da teir da Surmeir tuttegna anc 105 tiradours e tiradouras cun ena licenza. Tenor uniun èn chegl: Tiradours da sport Alvra 52, Uniun da teir Surses 36 ed Uniun da teir Mot 17. Scu adegna èn er nias undros dalla radunanza digl district igls tiradours e las tiradouras tgi retschevan la schinumnada «Feldmeisterschaftsmedaille». L’amprema medaglia, 8 cartas da teir on retschet Roland Giovanoli da Beiva e ­Severin Torsten da Savognin. La terza medaglia, 24 cartas, survign Ursula Hunger da Mot tgi stat a Tusang. La medaglia grischuna, 32 cartas retscheva Romeo Poltera da Savognin. Campiuns digl district èn nias igl 2024 cun l’arma da standard ­Benno Gruber da Farrera cun 290 puncts ed ainten la categoria D/E ­Severin Torsten da Savognin cun 285 puncts. Pleds d’angraztgamaint Nik Bleuler è sa drizzo agls delegos ed allas persungas tgi magnan igl District da teir Alvra-Surses cun pleds d’angraztgamaint. Igl president digl BSV ò detg a preschaints e preschaintas: «Sainza voss grond angaschamaint fissan las uniuns da teir bagnspert betg ple existentas.» I vigna fatg gronda lavour per mantigneir las uniuns da teir e chegl seia er igl cass tar las treis uniuns da teir tgi dat an Surmeir. Chegl tgi pertotga las gruppas da matscheurs digl BSV seia realitad tgi chels vignan adegna pi vigls ed i mantgan igls giovens per las gruppas da matsch. Nik Bleuler ò supplitgia agls delegos da sustigneir igl BSV cun persvader tiradours giovens d’esser ena part dallas gruppas da matscheurs.

Bel cant an buna variaziun e qualitad. Chegl è resumo curt igl concert digl Chor viril Surses digl ensemble vocal Consonus a Lantsch. En deletg cantic pigl qual igl auditori è sto fitg angraztgevel. Dumengia passada è igl Chor viril Surses sa preschento ainten la baselgia da sontg Antona a Lantsch agl auditori numerous cun en concert da vaglia. Igl chor giast, igl ensemble vocal Consonus, è sa musso dalla vart musicala frestga, da tampramaint e da moda perfetga. A Rainer Held, igl dirigent digl Chor viril Surses, è eneda daple reuschia an veir senn da dasdar l’olma musicala digl sies 55 cantadours. Ena bela variaziun è alloura sto igl ensemble vocal Consonus sot la direcziun da Mauro Ursprung. Betg angal an vistgia da festa, mabagn er canto da festa: igl Chor viril Surses. Fatg musica e betg angal canto Scu igl Chor viril Surses è er igl ensemble vocal Consonus sa musso dalla vart da festa. Cun gizzar pi bagn las ureglias ins dastga tgunsch deir, tg’è betg angal nia canto, mabagn propi fatg musica. Sa verifitgia tar tottas nov interpretaziuns digl Chor viril Surses è tgi an chels blers onns scu dirigent è danovamaintg reuschia a Rainer Held da sensibilisar la furmaziun. Igls cantadours eran fitg attents, els on durant igl antier concert tschartgea d’aveir contact cuntinuo tigl dirigent da vaglia. Agls 55 omens è gartagea da suandar agls segns subtils, clers e precis da Rainer Held. Texts liturgics e cumposiziuns scu fatgs pigl Chor viril Surses La part digl concert digl Chor viril Surses ò, scu igl concert an general, gia fitg blera variaziun. Alla gleisch è alloura er nia durant igl concert digl Chor viril Surses, tgi igls texts liturgics e cunzont las cumposiziuns schean bagn alla furmaziun. Menziuno seia cunzont igl «Ave Maria», ena cumposiziun da Franz Biebl cun ena melodia cun senn pigl bel. Ma er la melodia «La steila», messa an notas da Markus Fricker e cugl text rumantsch da Mario Jegher è stada egna dallas nov pedras interpretadas digl Chor viril Surses. «Tign e retign», ena canzung cumponeida da Flavio Bundi, è eida a fons er perveia digl text da Dominique Caglia. Ena preschientscha ampernevla Collaboro ò cugl ensemble vocal Consonus ena furmaziun da renom internaziunal. Igls 30 mats e mattas on fatg gronda impressiun cun lour cant, en cant frestg, plagn tampramaint e dissonanzas tgi angal ena furmaziun da cantadours e cantadouras cun ena scolaziun è abla d’interpretar. Alla fegn digl concert da qualitad e variaziun èn igls dus chors s’unias ed on canto egna dallas belas canzungs rumantschas «Sut steilas» da Gion Antoni Derungs. Cun sa dulzar digls bancs ò igl auditori relaschea igls prest 80 cantadours e cantadouras cun en tgod applaus.

La stad tgi vign dattigl alla Sala Segantini en exposiziun cun maletgs da Ludwig Demarmels. Pigl onn giubilar da 50 onns dall’Associaziun Pro Segantini segna Juliane ­Christine Sauer per la realisaziun dall’exposiziun speziala. An en rom pi pitschen ò gia li sonda passada alla Sala Segantini a Savognin la 49avla radunanza generala dall’Associaziun Pro Segantini. Manada è la radunanza generala neida da Mark ­Batliner. El è sto digl 2015 anfignen igl avregl 2024 president dall’associaziun. La raschung tg’el ò gia da manar la radunanza generala è tgi igl president an uffezi Martin Meier è d’en de sen l’oter sa retratg alla fegn da december 2024 scu parsoura dall’Associaziun Pro Segantini. Scu tg’el ò communitgia èn raschungs persunalas stadas igl muteiv da sia demissiun nunspitgeida. El è alloura er betg sto preschaint sonda passada alla radunanza generala. Represchento igl cumegn da Surses ò Adrian Ballat. El è schi lagn deir uscheia igl «minister da cultura» digl cumegn da Surses. La stad tgi vign dattigl en’exposiziun cun maletgs da Ludwig Demarmels. La fegnameira è d’exponer cunzont maletgs digl artist barmeir, tg’èn an possess da persungas privatas an Surses ed an Val Alvra. La vendita da maletgs è stada en success Igl 2024 ò l’exposiziun «La skizza en splendur» cun ena skizza originala da Giovanni Segantini inclus la sia biografia e la sia dimora dad otg onns a Savognin (1886 – 1894) attratg digl december 2023 anfignen da Pasca 2024 en grond public. Passa 450 persungas on visito l’exposiziun organisada dall’Associaziun Pro Segantini, cun ferm sustign digl cumegn da Surses e cun blera ­passiun da Juliane ­Christine Sauer, ena gronda amatoura da Giovanni Segantini ed experta schi sa tracta pigl art ­figurativ. Carmalo blers visitaders an Sala Segantini ò alloura er l’exposiziun cun maletgs da Chen-Yi Fasciati-Ma (Ping-Ping) da Beiva. Igls maletgs cun motivs d’animals (vatgas, tgoras, nursas, utschels) mess an palpieri cun tusch èn er sa vandias fitg bagn. Total èn nias vandias 14 maletgs e chegl per ena somma da 7000 francs. Cartas cun motivs da sies maletgs èn neidas vandeidas per ena somma da 500 francs. Igl rendachint 2024 dall’Associaziun Pro Segantini sera tar antradas e sorteidas da stgers 40 000 francs cun en deficit da 1604 francs. La contribuziun digls commembers importa 5100 francs, chella digl cantun 3000 francs e chella digl cumegn da Surses 1500 francs. Mark Batliner ò alloura er angraztgea a commembers e commembras, agl Cantun ed er agl cumegn da Surses per lour sustign. Da menziunar è er tgi igl cumegn da Surses ò sustignia l’exposiziun «La skizza en splendur» cun ena somma da 26 000 francs. Anc nign president an vista Tiers igls contacts cun plessas persungas è betg reuschia a Mark Batliner da cattar ena persunga tgi fiss stada pronta da surpiglier igl uffezi da president dall’Associaziun Pro Segantini. Dalla radunanza generala da sonda passada è er nia discuto scu venavant cun l’associaziun. An vista agl giubileum da 50 onns dalla Pro Segantini igl 2026 ins è tuttegna nia ad ena conclusiun. Mark Batliner segna per l’administraziun dall’associaziun. L’exposiziun dalla da stad/aton 2025 vign realisada an cuminanza cun l’Uniun Ludwig Demarmels. Per l’exposiziun da 50 onns Associaziun Pro Segantini ins è fitg cuntaint tgi Juliane Christine Sauer è pronta da realisar chella. Anfignen anc an en onn duess esser pussebel da cattar ena soluziun chegl tgi pertotga igl timung dalla Pro Segantini ed er igl avigneir da chella. Adrian Ballat è er pront da s’angascher persiva an collaboraziun cun l’associaziun, cugl cumegn da Surses, cugl turissem ed otras organisaziuns culturalas. Realitad è er tgi anc avant 25 onns veva la Pro Segantini passa 500 commembers e commembras ed actualmaintg èn chegl anc 200 persungas. Sa retratga dalla suprastanza è Nora Netzer. Ella era responsabla per las finanzas. Per chellas è igl mument Mark Batliner responsabel an cuminanza cugl fiduziar Hans Peter Rosenberger. El segna gio blers onns per la contabilitad dall’Associaziun Pro Segantini. Juliane Christine Sauer vign a realisar l’exposiziun da giubileum dall’associaziun igl 2026.

Siva da 37 onns dattigl la Biblioteca Beiva-Surgôt. Per la part soura da Surses è chella en’anritgeida. Gabriela Habicher resta er pigls proxims dus onns presidenta dalla biblioteca. Aint igl Grischun è la Biblioteca Beiva-Surgôt egna dallas pitschnas bibliotecas tgi dat. Per la populaziun digl li turistic agl pe digl Gelgia e cunzont er pigls giasts è la biblioteca en’anritgeida. Ultra da chegl è la Biblioteca Beiva-Surgôt egna dallas pacas bibliotecas «trilingas» tgi dat aint igl Grischun. Agls Bivians ed allas Bivianas, agls abitants ed abitantas dallas otras quatter vischnancas da Surgôt, Rona, Mulegns, Sur e Marmorera ed agls giasts da Beiva stattan a disposiziun 1200 codeschs per amprestar. Per amprest porscha la biblioteca codeschs an tudestg, taliang e rumantsch. La Biblioteca Beiva-Surgôt sa drezza a persungas da tot las vigliadetnas tgi ligian gugent e savens. La biblioteca sa catta a Beiva gist davos la baselgia refurmarda. Averta durant 102 deis –4,81 codeschs per de Dalla radunanza generala da venderde passo ò Gabriela Habicher, la presidenta dalla Biblioteca Beiva-Surgôt detg igl suandont: «Nossa pitschna biblioteca trilinga è anc adegna betg ena instituziun da sensaziun, pertge ella veiva betg d’occurrenzas spectacularas, mabagn da noss lectours e lectouras fidevels e fidevlas.» Digl schaner anfignen igl december 2024 è la biblioteca stada averta 102 deis. An chels 102 deis on 327 persungas visito la biblioteca. Amprestos èn nias 491 codeschs, chegl tg’èn 4,81 codeschs per de, u 1,50 codeschs per visitader. Igl domber da commembers e commembras e donatours dalla Biblioteca Beiva-Surgôt schea tar 73 ed è aint igl rom digls davos onns. Sustign annual digl cumegn da Surses Igl chint annual 2024 dalla biblioteca sera cun en deficit da passa 1000.00 francs tar sorteidas ed antradas da 10 800.00 francs. La somma dallas contribuziuns annualas monta a 3070.00 francs. Igl cumegn da Surses ò er igl davos onn sustignia la Biblioteca Beiva-Surgôt scu gio er igls davos onns cun ena somma da 6000.00 francs. Generous anvers la biblioteca èn er adegna l’Ovra electrica Beiva (EW Bivio) ed alloura la gruppa da teater da Beiva. La contribuziun digl cantun chella sa drezza tenor la somma investida per novs codeschs. Gl’onn passo ò la biblioteca da Beiva e da Surgôt cumpro novs codeschs per ena somma da 1400.00 francs. Igls preschaints e las preschaintas dalla radunanza generala on decidia da betg dulzar las contribuziuns annualas. La commembranza singula costa 20.00 francs, famiglias e pêrs paian 35.00 francs e donatours aglmanc 50.00 francs e daple. Siva da 12 onns presidenta Per commembers e commembras dalla Biblioteca Beiva-Surgôt è igl amprest da codeschs gratuit. Otras persungas paian per amprest 2.00 francs per codesch. An tavla èn er stadas las elecziuns dallas persungas tgi stattan agl timung dall’organisaziun dalla biblioteca. Gabriela Habicher, ella tg’è siva da 12 onns presidenta dalla biblioteca è neida reeligeida per ulteriours dus onns an chel uffezi. Siva da 26 onns ena cassiera fidada è Silvia Lozza. Er ella è neida confirmada an chel uffezi pigls proxims dus onns. Bibliotecara ed actuara resta venavant er per dus onns Christine Besek. La donna tgi s’angascha fitg per la biblioteca ò detg tgi la dumonda per codeschs stampos an ena scritgira pi gronda e pi bagn ligibla seia realitad. Sen fundamaint da chel aspect ins vign a vurdar schi dat en schinumno instrumaint da liger, tg’ins savess er amprestar. Las treis donnas tgi stattan alla testa dalla Biblioteca Beiva-Surgôt. (da san.) Silvia Lozza, Gabriela Habicher, Christine Besek.

Igl skiunz internaziunal Stefan Rogentin è vaschign digl cumegn da Vaz. Dumengia passada ò gia li a Lai ena festa an onour digl vaschign popular. Undro è el nia pigls success digl anviern passo. Ena festa ampernevla cun en cordial bavagnaint per Stefan Rogentin, igl skiunz internaziunal tg’è datgesa a Lai, dumengia passada vers seira. Anvido all’occurrenza ainten la sala da cultura a Lai on igl cumegn da Vaz ed igl Club da skis Lai-Vabella. Durant passa en’oura è igl sportist da 30 onns nia undro davart dalla politica, digl turissem e digl club da skis. Sa radunadas èn plessas 100 persungas da tot las vigliadetnas per festivar lour idol, el tg’ò gia igl anviern passo ena staschung da cursas exemplarica. Dasperas ples plazs da podest tar las cursas aval e super-G ò Stefan Rogentin er gudagnea ena medaglia da bronz tigls campiunadis mundials da skis 2025 a Saalbach an Austria. Ainten la cumbinaziun da team è el nia cun Marc Rochat terz. Durant l’antiera undraziun è igl sportist sto fitg comuento, musso sies plascheir e galdia l’ambianza ampernevla. Dasperas sies genitours, sias tattas ed igl tat era sa radunanda tot la parantella. Cun esser preschaintas er bleras otras persungas è nia ord d’ena pitschna famiglia ena fitg gronda famiglia. Arno Jehle (dretg) surdat a Stefan Rogentin la partitura da sies song, El mossa agl antier mondtge tg’egn da Vaz è abel da far Beneventada è la gronda raspada neida da Curdin Malär, igl president digl Club da skis Lai-Vabella. Sa tgapescha tg’er el è sa musso tot cuntaint è Stefan Rogentin er commember da chel club da skis. Amprem gratulant è sto Maurin Malär, igl mastral digl cumegn da Vaz. El ò detg cun ena tscherta luschezza igl suandont: «Stefan Rogentin, el mossa agl antier mond tge tg’egn da Vaz è abel da far.» D’aveir ena persunalitad ancunaschainta aint igl cumegn seian betg medaglias e puncts, mabagn modestadad, passiun, entusiassem ed anim. Chels aspects ins dastga attirbueir tots a Stefan Rogentin. «Resta venavant schi modest, stimo Stefan», cun chels pleds ò Maurin Malär termino sia gratulaziun pigl skiunz internaziunal. Stefan Rogentin seia igl migler exaimpel per la garda giovna da skis, chegl ò detg Marc Schüssel, igl magnagestiun dalla Lai Marketing Support SA. El represchainta nossas valours Stefan Rogentin seia pigl territori da skis da Lai e d’Arosa igl migler ambassadour, ò detg Christian Wyrsch, igl schef da marketing da Lai Pendicularas SA. Er el ò menziuno la modestadad digl skiunz, chegl tgi seia uscheia er siva d’aveir gia tants success igl anviern passo. Luana Bergamin, la presidenta digl cumegn da vaschigns da Vaz ò detg chels pleds: «Modestatad, genuinadad, respect dalla nateira, simpladad e cordialitad, valours da nous, tgi er Stefan Rogentin represchainta.» Per Karin Niederberger, la presidenta dall’Uniun coppa mundiala Lai è igl skiunz internaziunal per la regiun da vacanzas da Lai igl grond purtader da reclama cun ena gronda derasaziun. El vegia fermas rieischs tar la regiun e seia tiers esser popular anc adegna fitg simpel e modest. Stefan Rogentin sez ò angraztgea da cor per chel bavagnaint cordial. Pleds d’angraztgamaint ò el alloura er drizzo agls sies genitours, a sia famiglia ed a tot las persungas tg’on cartia ad el ed accumpagnea el durant la sia carriera da skiunz. El ò concludia sies pleds d’angraztgamaint scu suandont: «Angraztg tgi partiz chel bel mument cun me.» Ple tgi angal loschs Per la part musicala dalla festa è stada responsabla la capella Oberalp, egna dallas pi ancunaschaintas furmaziuns dalla musica populara tgi dat an Svizra. Clarinettist da chella capella è gio ples onns Walter Rogentin, igl bab da Stefan Rogentin. Aposta pigl skiunz ò Arno Jehle dalla capella Oberalp cumponia en song cugl nom «Hey Rogi go», tg’ò dalla festa alloura er gia la sia premiera. Tranter igls numerous fans eran er las dus tattas ed igl tat da Stefan Rogentin. Sylvia Rogentin, la tatta ò detg tg’ella varda bagn las cursas, dantant adegna cun en plimatsch. Parta sies beadi tar ena cursa sa zoppa ella igl ple davos igl plimatsch anfignen tg’el seia passo l’arrivada. Igl tat Walter Rogantini ò menziuno da mai mantgantar ena cursa da sies beadi. El seia bagn adegna en po nervous. Magari vegia el er tema tgi savess capitar ensatge betg angal cugl beadi, ma er cugls oters skiunzs cun els neir oragiu dalla pista cun en immens tempo. Sylvia Rogentin ò alloura tradia tgi proximamaintg vigna fatg an famiglia festa cun Stefan Rogentin ed alloura igls 16 da matg 2025 er, cun el aveir anniversari. La «Nana» Rita Dössegger tgi stat aint igl cantun Basilea ò menziuno tgi adegna puspe vegia ella da testifitgier: «Gea, ia sung propi la tatta da Stefan Rogentin.» Raccoltar igls fretgs Tranter la blera gliout era er Gaudenz Bavier, igl president dll’Uniun cantunala da skis (BSV). El seia nia cun plascheir a Lai per assister alla festa da Stefan Rogentin. Igl success dad el conferma tgi seia nia fatg e vigna anc adegna fatg buna lavour alla basa. Chegl seia uscheia tigls clubs da skis, tigls centers da trenamaint regiunals, naziunals e tar Swiss Ski. Per el, ma er pigls trenaders monta igl success da Stefan Rogenti cunzont raccoltar igls fretgs per la lavour prestada. Gaudenz Bavier ò managea: «Nous dastgan esser ple tgi loschs d’esser mundial la nomra 1 tigl ski alpin, chegl tg’è betg navot.» Igl skiunz cun tattas e tat. (davos da san.) Rita Dössegger, Stefan Rogentin, Sylvia Rogentin. Davant Walter Rogentin. Egn digls pi giovens fans da Stefan Rogentin. Anromo musicalmaintg l’occurrenza ò la capella Oberalp. Las persungas tg’èn neidas a pled dalla festa da dumengia passada a Lai: (da san.) Marc Schlüssel, Maurin Malär, Karin Niederberger, Stefan Rogentin, Christian Wyrsch, Luana Bergamin, Curdin Malär. Stefan Rogentin flanco da sies bab Walter Rogentin e sia mamma Marianne Rogentin-Dössegger. Sa tgapescha on igls fans er retschet autograms digl skiunz internaziunal.

Gist quai è d’attribuir a l’Ensemble vocal Incantanti per ses trais concerts da Pasca. Ils 25 chantadurs e chantaduras han chantà la gronda ovra, la «Johannespassion» da Johann Sebastian Bach Chantada en moda maisterila. Fin oz inspirescha l’istorgia da la passiun cumponists e cumponistas. Igl è lura uschia che er ils cumponists e las cumponistas contemporanas fan diever per lur cumposiziuns da la passiun, dal text tradiziunal e da la musica classica. Sa laschà inspirar da quel text ha per exempel er Andrew Loyd Weber il 1971 che ha mess en notas il musical «Jesus Christ Superstar». L’emettur da televisiun RTL ha registrà il 2022 amez la citad d’Essen ina versiun contemporana e moderna da la passiun. Ils davos trais dis da Jesus avant sia levada ha er il grond cumponist Johannes Sebastina Bach (1685 – 1759) cun sia «Johannespassion» mess en tun. El agiunta il raquint da l’evangelist Gion, davent da l’empraschunament fin tar la crucificaziun da Jesus Christus cun chorals da bellezza, texts mess vitiers mess en notas per in chor da quatter vuschs, solists e solistas ed orchester. La «Johannespassion» vegn pli u main adina interpretada sco musica da concert, sco era duas giadas il venderdi sontg a Cuira e la sonda sontga a San Murezzan entras l’Ensemble vocal Incantanti. Ina capodovra interpretada en moda maisterila L’Ensemble vocal Incantanti è vegnì fundà il 2002 dal scolast, dirigent e musicist Christian Klucker. Dapi 23 onns fascinescha la furmaziun cun ses mund da vuschs singular auditurs ed audituras. Cun ses chor n’ha Klucker betg be success en il Grischun ed en Svizra, mabain era sin champ internaziunal tutga la furmaziun tar ina da las meglras. Adina puspè è il chor vegnì undrà cun premis internaziunals. Pli che be in premi merita l’Ensemble vocal Incantanti era per la prestaziun dals trais concerts da Pasca da la davosa fin d’emna. La capodovra, la «Johannespassion» da Johann Sebastian Bach è vegnida interpretada da moda maisterila dals 25 chantadurs e chantaduras. Gia l’intensitad dal chor inizial ha avert la porta tar novas dimensiuns. Gia qua ha la furmaziun impressiunà cun in tun e sun precis, radund, cler e che ha dà a la sala da concert da la Laudinella a San Murezzan anc bler dapli traglischur. In plaschair anticipà per tut quel chant e quella musica da l’ulteriura preschentaziun. Maximilian Vogler sco evangelist La dramatica da l’acziun, davent da l’empraschunament da Jesus Christius fin tar sia crucificaziun è lura vegnida purtada brigliantamain entras il raquint ed il chant magnific dal tenor Maximilian Vogler sco evangelist. Era las arias dals ulteriurs solists e solistas Grégoire May, Dominik Wörner, Barbara Erni e Stephanie Pfeffer han sco reacziun sin il capità cumplettà ed arrundà ils tuns dal tenor. Menziunà saja qua cunzunt l’aria «Es ist vollbracht», interpretada grondius da l’altista Barbara Erni. Vogler è adina puspè en il Grischun, ha pliras giadas fascinà cun sia furmaziun virila il public dal festival cultural Origen. Chantà ordador Il chor, solists e solistas han durant las duas uras da l’oratori chaschunà pliras giadas per pel-giaglina. Gist Dominik Hörner ha cun sia vusch da bass interpretà las fassettas da Pilatus. La sentenzia, l’empraschunament e la crucificaziun da Jesus Christus han lura interprets ed interpretas suttamess cun chant da chor impressiunant, da franchezza ed excellent. Pussant ed imposant eran er ils chorals, la resposta da la communitad sin tut quai ch’è succedì en il palaz da Pilatus. Cler, musicalmain perfetg, cun bler sentiment, plain colur, cun tun e sun celestial interpretà dals protagonists e da las protagonistas sin tribuna. Chantà è vegnì ordador, quai che ha dà a l’interpretaziun anc bler dapli expressiun, forza e clerezza. L’accumpagnament musical da l’orchester baroc «Capriccio» è stà bler dapli che da nivel aut: musicists e musicistas han accumpagnà il chor cun grond effect, plain precisiun e grondius. Chor ed orchester han persvas e quai è lura in immens merit dal dirigent, che ha manà interprets ed interpretas, musicists e musicistas durant duas uras cun ina calmezza, professiunalitad admirabla e cun in carisma particular. Ditg auter ha Klucker dirigì gist uschia sco che Johann Sebastian Bach è sa figurà cura ch’el ha mess en tuns cun sia «Johannespassion» ina da las pli grondas e maiestusas ovras da la musica classica. Suenter chant final «Ach Herr, lass dein lieb Englein», ina melodia plain armonia, han auditurs ed audituras ord respect tar la cumposiziun betg applaudì dalunga. Persuenter lura cun in applaus infinit, cun s’auzar da las sutgas per avair udì in concert celestial e pascal. Gion Nutegn Stgier A San Murezzan ha ina sala plaina udì e vesì cun l’Ensemble vocal Incantanti in chor da vaglia.

A Casti ò gia li la radunanza generala dalla Societad sieranza da biestga Alvra. Gl’onn passo è neida paeda or ena somma brutta da 121 555.00 francs per accidents u malsognas da biestga grossa e da biestga manedla. La Societad sieranza da biestga Alvra è neida fundada igl 2001. Da preschaint ò la cooperativa 73 commembers, vot deir 73 pours da Surmeir, tg’on siero lour movel tar chella societad. Agl timung dalla suprastanza dalla Societad sieranza da biestga Alvra stat siva da seis onns David Sigron, en gioven pour da Vaz. Cun el appartignan alla suprastanza Rafael Demarmels da Parsonz, Nicole Heinrich da Filisour, Jost Niederberger da Stierva e Risch Tscharner d’Alvagni. Dalla radunanza generala a Casti è igl president nia reeligia per en ulteriour bienni da dus onns. Confirmadas an lour uffezi èn er neidas las otras quatter persungas tgi fon part alla suprastanza. Er ellas èn neidas reeligeidas per en’ulterioura perioda da dus onns. Venavant revisours dalla cooperativa restan Dario Albertin da Salouf e Philipp Berri da Casti. Substitut da revisour è er igls proxims dus onns Roland Bossi da Brinzauls. Administratoura dalla societad è Sonja Christen da Brinzauls. Ella è ena persunga fidada ed er la persunga da contact tigls pours schi vo per tgossas e cass dalla sieranza. La gronda part digls accidents tar la biestga dattigl sen igl bagn puril. Ples cass da malsognatgi cass d’accidents Igl 2024 èn nias annunztgias alla Societad sieranza da biestga Alvra total 70 donns. Remarcabel è tgi scu gio igl onn avant èn nias annunztgias ples cass da malsogna tgi cass d’accidents. Digl reminent è siva digl 2001 angal en onn sto cun ples accidents tgi cass da malsogna. Total èn nias annunztgias gl’onn passo 37 cass da malsogna e 33 d’accidents. Cugl total da 70 donns annunztgias è chel domber per treis donns pi ot tgi anc igl 2023. Igls 37 cass da malsogna ò la sieranza indemniso cun ena somma brutta da 59 610.00 francs. La somma netta chella monta a 56 701.00 francs. La raschung tgi la sieranza ò gia da surpiglier igls cass da malsogna èn tigls animals la pontga, ena stuppada dalla biglia, tiztgantadas digl sang ed er sch’en animal mora an uigl. Fracturas e rottadeiras Digls 33 accidents tg’èn nias annunztgias alla sieranza èn 13 succedias sen las alps ed igls oters 20 èn capitos segl bagn puril u ainten uigl. Indemniso ò la Societad sieranza da biestga Alvra chels 33 accidents cun ena somma brutta da 55 245.00 francs. La somma netta tg’è neida paeda or agls pours schea tar 53 568.00 francs. La raschung digls 33 accidents tigls animals è per gronda part fracturas e rottadeiras e savens er tg’en tier croda u vo surangiu. Tar la biestga manedla ò la sieranza gia da surpiglier 24 cass. Chegl èn 16 nursas, quatter tgoras da latg, dus tgoras e dus portgs. Cun trer giu la schinumnada franschisa ò la sieranza indemniso igls pours cun ena somma da 5483.00 francs. Ena somma totala da premias dad 84 235.00 francs Per sierar lour biestga on igls 73 pours la schelta tranter quatter models da sieranza. Total on els paea gl’onn passo cun la reducziun da premias (stgers 49.000.00 francs) ena somma totala da premias dad 84 235.00 francs. Tar la biestga grossa, vatgas, tremas, muias, sterlas e vadels monta la la somma digls animals sieros tar 1894 anvernadas. La somma dalla biestga grossa sierada monta a 6,6 milliuns francs. La biestga manedla, chella è sierada per ena somma da passa 163 000.00 francs. Tenor animals èn chegl: 204 nursas, 130 tgoras da latg, 60 tgoras e 126 portgs. Accidents u donns d’animals ògl do sen 37 bagns purils. En unic donn sen 19 bagns purils, dus donns sen 10 bagns purils, treis donns sen quatter bagns purils, quatter donns sen treis bagns purils e gist set donns sen en unic bagn puril. La vigliadetna digls animals e lour malsognas u accidents schea tranter en onn e dus onns (igls ples cass) e diesch onns. Tar animals sur diesch onns è igl prievel d’accidents pi ot tgi per exaimpel tar animals pi giovens. Chels èn persiva pi savens malsangs u on ena malsogna. Sieradas èn tar la sieranza er vers 190 tgoras. Er portgs èn sieros. David Sigron è president dalla Societad sieranza da biestga Alvra.

La Turissem Savognin Beiva SA ò da tschartger en nov president. Siva d’esser sto seis onns parsoura sa reteira Luzi Thomann. Cun el on anc tschintg ulteriouras persungas digl cunsegl d’administraziun inoltro lour demissiun. Tigl cunsegl d’administraziun dalla Turissem Savognin Beiva SA vignigl a parteir dalla proxima radunanza generala aint igl decurs digl aton 2025 a dar ena gronda midada. La raschung è tgi dallas set persungas tgi appartignan agl cunsegl d’administraziun sa reteiran gist seis da chel gremi administrativ. Persiva dattigl plessas raschungs. Nova gliout pigl cunsegl d’administraziun dalla Turissem Savognin Beiva SA. Realitad è alloura tgi anfignen d’aton on igls acziunaris da cattar persungas tgi sa mettan a disposiziun per neir eligeidas aint igl cunsegl d’administraziun dalla Turissem Savognin Beiva SA. Igls acziunaris èn igl cumegn da Surses, l’Uniun da mastirants e commers Surses, Savognin Pendicularas SA ed l’organisaziun turistica Anavant Surses. Las aczias èn reparteidas scu suandont: cumegn Surses 60%, Savognin Pendicularas SA 20%, igl «HGV Surses» ed Anavant Surses mintgamai 10%. Gregor Vellacher resta La Turissem Savognin Beiva SA è neida fundada igl mars 2018. Amprem president digl cunsegl d’administraziun è sto Daniel Fischer. Siva dalla lavour d’introducziun e preparaziun digl project è el, scu previa e planiso, sa retratg siva dad en onn da chel uffezi. Igl avost 2019 è alloura Luzi Thomann nia eligia scu nov parsoura digl cunsegl d’administraziun. Ossa siva seis onns sa reteira el scu president dalla societad acziunaria. Demissiuno ò betg angal el, mabagn er la vicepresidenta Eveline Sauper. Egna dallas raschungs tgi igl president e la vicepresidenta on inoltro lour demissiun è tg’ins vo betg adegna d’accord cun la tenuta dalla suprastanza digl cumegn da Surses anvers igl cunsegl d’administraziun dalla Turissem Savognin Beiva SA. Christoph Passecker, el tgi represchainta Savognin Pendicularas SA ainten la societad acziunaria digl turissem returna alla fegn da zarcladour 2025 an Austria, uscheia tgi chel post è er vacant aint igl cunsegl d’administraziun dalla Turissem Savognin Beiva SA. Annunztgia gio pi dei tgi seia igl giaveisch da sorteir da chel gremi d’administraziun on alloura Martin Bosshard, Roberto Guetg ed Ornella Guidon. Chegl ò confirmo Luzi Thomann anvers la FMR. Commember digl cunsegl d’administraziun dalla societad acziunaria da Turissem Savognin Beiva resta Gregor Vellacher, el tg’è siva digls 5 d’avregl 2024 igl represchentant digl cumegn da Surses e dalla suprastanza communala. Surpiglia chel mandat ò el d’Adrian Ballat, tg’ò ainten la suprastanza mido departamaint digl turissem tigl departamaint da scola, educaziun e cultura. Gregor Vellacher, el ò surpiglia igl departamaint da turissem. Alla tschertga dallas persungas adattadas Anfignen tar la proxima radunanza generala dalla Turissem Savognin Beiva SA on igls acziunaris da cattar persungas adattadas e cunzont persungas tg’èn prontas da surpiglier igl mandant scu commember u commembra digl cunsegl d’administraziun. Scu tgi Patrick Thurner, igl president dall’Uniun da mastirants e commers e co-president dall’organisaziun Anavant Surses ò detg vigna ena cumischung da recrutaziun cun persungas or digls acziunaris ad eir alla tschertga da candidatas e candidats pigl cunsegl d’administraziun e per mangs dalla radunanza generala 2025 dalla Turissem Savognin Beiva SA. Durant seis onns è Luzi Thomann sto en president angaschea digl cunsegl d’administraziun dalla societad acziunara digl turissem.

Siva digls sies bungs resultats digl anviern passo è igl biatlet Niklas Hartweg danovamaintg commember digl cader naziunal. El ò fatg igl zap digl cader A aint igl cader naziunal. Silvano Demarmels, el è er igl anviern proxim commember digl cader C.Lead Chels deis ò Swiss Ski communitgia las selecziuns per la staschung da biatlon 2025/26. Do ancunaschaint ò l’organisaziun a tge caders tgi biatlets e biatletas appartignan da nov. Digl cader naziunal anfignen tigl cader C fon part 30 biatlets e biatletas. Da chel domber dereivan gist quatter biatlets e quatter biatletas digl Grischun u on ena relaziun pi strètga cugl Grischun e schizont cun Surmeir. Niklas Hartweg è danovamaintg commember digl cader naziunal da biatlon. Bungs resultats surl’antiera davosa staschung La staschung da biatlon 2024/25 è Niklas Hartweg tgi stat a Lai partia allas cursas da biatlon scu commember digl cader da biatlon A. Vurdo sur l’antiera davosa staschung da biatlon è el sto ainten la coppa mundiala da biatlon igl migler biatlet svizzer. Adegna puspe ò el fatg bungs resultats, uscheia er tigl campiunadi mundial da biatlon a Lantsch, noua tg’el è nia ainten la cursa singula 5avel. Plessas gedas è er reuschia ad el da far en plaz da top ten. Igl pi grond success digl anviern passo ò el gia igl mez da mars a Pokliuka an Slovenia, noua tgi igl biatelt da 25 onns ò gudagnea cun Aita Gasparin tgi stat a Lantsch la cursa singula dalla staffetta mixed. Pigl pêr da biatlon è chel success tar ena cursa dalla coppa mundiala sto igl punct culminont dalla staschung da biatlon 2024/25. Sen fundamaint digls ferms resultats digl davos anviern ò Swiss Ski selecziuno Niklas Hartweg siva digl 2023 puspe pigl cader naziunal. Damai ò igl atlet fatg igl zap digl cader A aint igl cader naziunal, igl pi ot cader da Swiss Ski. El è sa musso ple tgi angal cuntaint cun retschever chella novitad, ò el detg alla FMR. El seia sen la dretga veia e spera da betg sa blessar scu gl’onn passo da stad per esser siva digls trenamaints dalla proxima stad alloura pront per la staschung da biatlon 2025/26. Aita Gasparin e Sebastian Stalder Venavant commembra digl cader A resta per la proxima staschung da cursas da biatlon Aita Gasparin. Er agl cader A scu gio gl’onn passo appartigna Sebastian Stalder, el tgi stat agl Bogn Alvagni, noua tg’el ò cun sies frar Gion Stalder cumpro ena tgesa e biagia anturn chella. Gion Stalder el ò fatg igl zap digl cader da biatlon C aint igl cader da biatlon B. Lò è er venavant Lea Meier, la biatleta grischuna da Tavo. Er commember digl cader da biatlon C è anc adegna Silvano Demarmels da Salouf, el tg’è dall’annada 2004 e totga tar egn digls gronds talents da biatlon. Marina Benderer da Scuol, la biatleta da 20 onns fò er part agl cader da biatlon C, scu Alessia Laager da Samedan er, ella scu Marina Benderer dall’annada 2005. El resta commember digl cader da biatlon C: Silvano Demarmels.

Scu nia alla gleisch tar plessas seiras d’infurmaziun prevei Lai Pendicularas SA da realisar a «Fadail» en nov portal d’antrada pigl territori da skis vest. Igls costs d’investiziun montan a 75 milliuns francs. Anc è igl project ainten la fasa iniziala. Igl nov portal d’antrada «Fadail» è tar Lai Pendicularas gio dadei en tema. Tar las dus davosas radunanzas generalas dalla societad acziunaria da pendicularas è adegna nia detg tgi dovra chel project central per garanteir igl access aint igl territori da skis vest. Davent da «Fadail» magna actualmaintg igl runal igls skiunzs e las skiunzas aint igl territori da skis «Pedra Grossa» e da l’ò venavant la soptgera anfignen tar l’Alp Lavoz. Anfignen igl 2035 on chels dus indrezs da neir ramplazzos e chegl independent digl project d’antrada «Fadail». Chel preproject è gio nia inoltro agl Cantun ed er examino da chel, ò detg Felix Frei, igl president partent digl cunsegl d’administraziun da Lai Pendicularas SA. Dallas cundiziuns da basa seia igl project an mintga cass realisabel. Ena visualisaziun digl nov bietg d’antrada «Fadail», tg’è da preschaint en tema tar Lai Pendicularas SA. 100 abitaziuns sen otg plangs Sen fundamaint digl project dessigl dar da nov aint igl bietg d’antrada a «Fadail» 100 abitaziuns dad 1,5 anfigens 3,5 tgombras. Sieir è tgi duess dar nignas abitaziuns secundaras, mabagn abitaziuns economisadas. Cun la revisiun parziala dalla planisaziun locala e la midada da zona an ena zona da hotels èn sagondas abitaziuns explicittamaintg impusseblas, ò detg Dominik Rüegg, igl planisader da territori. Dar dessigl ena garascha sutterrana tgi niss construeida ainten la sponda dasper igl nov bietg d’antrada «Fadail». Otg plangs cumpeglia igl nov object. Aint igl plang-tera è previa en schinumno affar «Rental» ed aint igl amprem plang dessigl en restorant cun 200 plazs ed ena surfatscha da 495 m2 . Igl spazi da parcar existent aint igl manevel dalla staziun aval, en affar da sport ed igl restorant «Scuntrada» duess neir disfatg e la pale schurmageda duess neir renaturada. Igl parcadi existent rastess scu anfignen ossa venavant. Digls novs 302 parcadis duessan 222 esser publics ed 80 parcadis totgan tar las abitaziuns. Cun la realisaziun digl bietg d’antrada «Fadail» duess esser pussebel da scumanzar la staschung d’anviern pi bod aint igl territori da skis vest er cun realisar novs indrezs, independents dalla neiv, per contanscher igl territori da skis situo pi ot, noua tgi dat durant en anviern normal er neiv. Scu tgi las abitaziuns vignan economisadas e tgi tgi magna ellas è igl mument betg anc ancunaschaint. Scu tgi igls 75 milliuns francs pigl bietg d’antrada «Fadail» vignan finanztgias è er anc betg cler. Chella somma è alloura independenta dallas otras investiziuns da Lai Pendicularas SA. Investiziuns da 90anfignen 100 milliuns francs Lai Pendicularas SA investescha ple u manc mintg’onn belas sommas gist chegl tgi pertotga neivadoirs ed indrezs da far neiv. La stad 2024 èn nias investos 8 milliuns francs per ramplazzar la soptgera existenta «Stätzertäli» antras ena nova soptgera da quatter. Igls proxims diesch onns prevei la societad acziunaria da pendicularas da far investiziuns da 90 anfignen 100 milliuns francs. Sulet 30 milliuns duessan neir investeids ainten l’infrastructura da far neiv ed aint igl manaschamaint d’ava. 50 milliuns francs prevei Lai Pendicularas SA ainten igls proxims 12 onns d’investeir per ramplazzamaints da pendicularas, soptgeras, runals e telecabinas, er aint igl territori da skis vest. Ena visualisaziun digl nov bietg d’antrada «Fadail», tg’è da preschaint en tema tar Lai Pendicularas SA.

Ena persunga tg’ò gia l’onour da canoscher papa Francestg ed er sto responsabla per la siertad dad el è William Kloter, igl anteriour gardist e major dalla guardia papala. Cun el ò la FMR gia la pussebladad da discorrer. William Kloter è tratg se a Casti ed a Vaz. Siva d’aveir fatg en amprendissadi da scrinari ò el fatg carriera tigl militer e sessour er frequento la scola da pulicist. Oz è el tar la pulizeia cantunala premlitinent e magna scu schef-pulicist la regiun Ragn Moesa, tgi vo da Maiavilla anfignen San Vittore. Cun sia famiglia veiva William Kloter ainten la Mesolcina. A parteir digl otgover 2009 è el sto commember dalla guardia papala aint igl Vatican e chegl per quatter onns. Fatg chel sarvetsch ò el scu major e sto è el schef da siertad ed uscheia er responsabel per la sieratad digl papa. William Kloter è sto per en pi lung taimp schef da siertad da papa Banadetg igl 16avel e siva tgi chel è sa rertratg igl mars 2013 alloura per set meis er schef da siertad da papa Francestg. Alla FMR ò William Kloter do pled e fatg tar la mort da papa Francestg. William Kloter ò er siva tg’el è turno digl Vatican an Svizra antupo papa Francestg e gia plascheir da chel inscunter. FMR: noua e scu vez vous santia la novitad dalla mort da papa Francestg? William Kloter: Curt avant la novitad publica sunga nia infurmo sur en canal direct dalla mort da papa Francestg. Scu er oters vaia en de avant la mort dad el, a caschung dalla benedicziun da Pasca, gia l’impressiun tg’el seia debel, flevel, spusso e malsang. Sa tgapescha tgi la sia mort am ò tutgia ferm. Quant dei ischas vous stos responsabels per la siertad da papa Francestg? Ia va gia la gronda onour ed er igl cletg d’accumpagner igl pontifex all’antschatta da sies uffezi. Per nous tots ò el vivia an veir sen tot en’otra rolla. Igl è er sto per la siertad ena veira sfeida ed er en taimp plagn tensiun. Igl è sto fitg impressiunont an tge nova moda maniera tg’el ò vivia. Cotras ò el contanschia bler ed er commovia blers. Vez vous er accumpagnea papa Francestg tar sies viadis agl exteriour? Na, vaia betg, cun bandunar igl settember 2013 la guardia papala, igl Vatican e Roma e turnar an Svizra. Scu stimez vous el scu papa? El è sto en papa tg’ò definia la sia rolla pigl mond cumplettamaintg da nov. En papa tg’ò sainza tema tematiso e mess an discussiun temas impurtants da nossa societad scu per exaimpel la rolla dalla donna ainten baselgia, la morala dalla sexualitad e la maniera scu eir anturn cun persungas divorzieidas. Chels temas e la moda d’ager uscheia on pretandia dad el fitg bler. Ia sung persvas tgi la baselgia vign er siva dalla sia mort a persequitar venavant chels temas. Per la baselgia e per ena baselgia e societad moderna e contemporana è chegl d’immensa impurtanza. Scu responsabel per la siertad vez er adegna puspe gia la pussebladad da discorrer cun papa Francestg. Tge ò el lia saveir da vous? Per la guardia papala e per mintga singul gardist è fitg impurtant da far sies sarvetsch pigl papa e per la baselgia schi discret scu pussebel. Papa Francsetg ò tschartgea igl contact tar sies ampluias ed er adegna discurria cun mintgign varsaquants pleds. Impressiunont scu tg’el era interesso per mintga singul e chegl independent dalla rolla u lavour da chella persunga. Remarcabel è tgi papa Francestg sa regurdava adegna agl davos discurs ed antop tg’ins veva gia cun el. Uscheia vaia gia antras mia lavour, mies sarvetsch e mia vischinanza tar el, muments impressiunonts ed er nunamblidabels, per me en veir privilegi. Tigls gardists è papa Francestg sto e patrung pi strantg u ena persunga pitost amurevla? Ia pains tgi la guardia papala cun sies 110 gardists è mai stada schi manevla agl papa ed agl mintga de dad el scu cun papa Francestg. Impressiunont scu simpel e modest tg’el ò adamplia sies pensum scu «paster» ed instanclabel scu tgi papa Francestg sa avischinava a pelegrigns ed a tot las persungas tgi pitivan an ena moda u l’otra. Vez vous siva d’esser turnos an Svizra gia venavant contact tar papa Francestg e tigl Vatican? Gea. Dus onns pi tard vaia gia l’onour d’antupar papa Francestg e da discorrer cun el aint igl Domus Sanctae Marthae. Impressiuno sunga alloura sto tg’el am ò anc cunaschia e tg’el ò schizont savia igl mies nom. Gist chella modestadad umana dad el e la moda communicativa ò impressiuno fitg blers carstgangs segl mond ed er mia persunga. Tge regurdientschas restan a vous da papa Francestg? En om tg’ò mintga de lia adampleir igls sies pensums. En carstgang tg’ò renunztgia a luxus ed a privilegis e vivia fitg simpel e modest. Igl contact tigls carstgangs, gist tigls carstgangs pi simpels e povers ed igls umans cun tots lour problems eran per el da gronda impurtanza. Per chels lascheva el spitgier presidents ed otras persunalitads. Ia vign mai ad amblidar sia igleida cordiala e tgoda. El commuantava tots carstgangs cun la sia moda e maniera da discorrer, el salidava els ed era er adegna pront da tadlar tots. Papa Francestg è igl migler exaimpel da veiver modest anvers mintgign e da sa cuntigneir uscheia anvers en concarstgang. El è sto ena persunga fitg impressiunonta tg’ò er furmo blers e bleras. L’intervista è neida fatga an scretg. «Papa Francsetg ò tschartgea igl contact tar sies ampluias ed er adegna discurria cun mintgign varsaquants pleds.» William Kloter

Tranter oter n’è er igl avigneir digl Jufa hotel a Savognin betg anc cler. La gruppa d’interpresas ITW tschertga actualmaintg anc ena successiun per la gestiun. Igl è sto infurmaziuns secundaras dalla davosa radunanza communala da Surses: igl Hotel Mövenpick è anc adegna planiso ed er tar igl Cube dattigl novs svilups. Per igls ulteriours hotels a Savognin pudessigl damai dar daple concurrenza aint igl avigneir. Las sfeidas actualas seian dantant otras, uscheia igl president digl cunsegl d’administraziun da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA, Luzi Thomann. La hotellareia a Savognin è an muvimaint, aglmanc tenor las infurmaziuns dalla davosa radunanza communala da Surses digls 4 d’avregl 2025. Igl Hotel Mövenpick a Viols seia venavant an planisaziun ed er tar igl Cube – tg’è saro siva dad onns – capeta ensatge davos las culissas. A lunga vista pudessigl damai dar daple concurrenza per igls hotels tgi on avert actualmaintg lour portas a Savognin e frontan gio ossa sen differentas sfeidas: la gruppa d’interpresas ITW, la possessoura digl hotel tgi vign mano dalla gruppa Jufa, stò tschartger en nov manader ed igl Hotel Piz Mitgel scu er oters ston optimar ed adattar lour taimp d’avertura durant la staschung morta. Malgro chegl seia la situaziun per hotels a Savognin bunga, uscheia igl president digl cunsegl d’administraziun da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA, Luzi Thomann: «Turists ègl avonda.» Davos las culissas detigl puspe muvimaint tar igl hotel Cube a Savognin tg’è saro siva dad onns. Novas sfeidas per la hotellareia «A Savognin ègl scu tar tot las destinaziuns turisticas, las staschungs mortas èn ena sfeida», ò detg Luzi Thomann pinavant anvers la FMR. Chegl na seia navot da nov. Sa mido seian dantant igl cumportamaint ed igls giaveischs digls giasts: «Igl n’è betg ple scu pi bod. Igls giasts èn ossa pi selectivs. Hotels ed er ustareias ston s’adattar, cunzont arisguard igls taimps d’avertura e la purscheida.» Igls giasts na viglian per exaimpel betg ple star seiras antieras ainten l’ustareia. Tenor Luzi Thomann – tg’è pinavant er commember digl cunsegl da fundaziun digl Hotel Piz Mitgel – ston igls hotels perchegl ponderar novs models e schliaziuns per la fluctuaziun staschunala. Scu ainten oters sectours seia pinavant la mancanza da persunal la pi gronda sfeida, scu tgi Luzi Thomann ò accentuo: «Igl n’è betg angal grev da cattar, mabagn er da tigneir bung persunal.» Igls hotels concurrenzeschan damai er an chel risguard. Tot an tot è igl president digl cunsegl d’administraziun da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA dantant optimistic: «Ainten la val ègl blers giovens tg’investeschan e s’angaschan, per exaimpel tar igl Berghuus Radons, la Tgesa Romana u igl Roggi’s Baizli.» Interessents èn avant mang Igl potenzial a Savognin ò accentuo pinavant er Martin Meyer, igl CEO dalla ITW: «Savognin è en fitg bung li per hotels cun igl sies turissem da stad e d’anviern. E nous ischan fitg angraztgevels anvers la val.» Perchegl viglia la ITW an mintga cass tgi igl sies hotel resta avert siva la retratga dalla Jufa, e chegl sainza interrupziun: «Schi nous cattagn nigna successiun, alloura surpeglia la ITW sezza la gestiun digl hotel. Ma nous vagn gio enqual interessents ed i vei or bagn.» An vista agl avigneir è damai er Martin Meyer dalla ITW optimistic e chegl malgro tg’igl svilup economic digl hotel seia sto pi bass tgi spitgia durant igls davos onns, scu tg’igl è nia rapporto arisguard la retratga dalla gruppa Jufa. La midada seia perchegl la dretga decisiun: «Nous vagn fatg bilantscha e vasia tg’igl è migler per tots dus partenaris.» Scu tgi vo anavant, chegl vigna alloura communitgia ple u manc l’antschatta dalla stad. Alla tschertga da manaders Ainten ena situaziun betg propi clera sa cattan pinavant er oters hotels a Savognin, numnadamaintg igl Hotel Danilo ed igl Hotel Arlos. Tenor lour paginas d’internet tschertgan tots dus en manader per piglier a tschains igls hotels. Igl possessour digl Arlos, Albert Hengartner, n’ò betg lia piglier posiziun. Ord vista finanziala na seia la gestiun dantant nign problem. Ed ­Oliver Bühler, igl possessour digl Hotel Danilo (varda box), n’è betg sto contanschibel sen igl nomer da telefon inditgia sen la pagina d’internet. Lò ins pò liger pinavant tg‘igl hotel resta saro durant la stad. Ins pò damai supponer tg’igl Hotel Danilo derva puspe las sias portas igl proxim anviern cun la staschung ota. Tgenegns e quants hotels tg’on alloura propi avert a Savognin, n’è dantant betg anc cler. Promoziun da hotels an Surses Las directivas davart la promoziun da hotels e da menaschis d’alloschamaint digl cumegn da Surses n’èn siva dall‘antschatta 2023 betg ple an vigour, scu tg’igl canzlist communal Beat Jenal ò explitgia: «Chellas directivas on gia ena limita da tschintg onns. La finala ins ò decidia da betg prolungar chels.» Las contribuziuns da promoziun gio approvadas valan dantant tuttegna anc. Uscheia pudessan igls investours digl Hotel Mövenpick, la Panorama Developement SA, chintar cun ena somma digl cumegn da Surses. La radunanza communala digls 18 da matg 2019 ò gia approvo ena contribuziun a fonds perdu da maximalmaintg 1,4 milliuns francs, scu tg’ins pò liger aint igl protocol. Ultra da chel hotel ed igl Hotel Danilo ò la radunanza approvo pinavant er ena contribuziun da promoziun per igl Hotel Liun a Mulegns. Ena dumonda averta Igl Hotel Danilo è er nia tematiso alla davosa radunanza digl cumegn da Surses igls 4 d’avregl 2025. Per cumprar chel hotel ò Oliver Bühler fundo igl 2021 la firma cjo AG e siva dumando sustign finanzial digl cumegn da Surses. La radunanza communala digls 25 d’avregl 2022 ò alloura approvo ena contribuziun da promoziun a fonds perdu da maximalmaintg 240 000 francs tenor las directivas davart la promoziun da hotels e da menaschis d’alloschamaint. Tenor igl protocol dalla radunanza communala ò Oliver Bühler chinto cun costs totals da 4,8 milliuns francs per la compra e renovaziun digl hotel Danilo. Quant tg’igl cumegn da Surses ò la fegn finala contribuia, chegl n’è betg cler. La somma dependeva numnadamaintg digls costs effectivs per la sanaziun digl hotel. Ena rasposta pudessigl dar alla proxima radunanza communala da Surses. Alla davosa è numnadamaintg nia dumando siva la contribuziun effectiva. Schi la suprastanza dastga ansomma infurmar davart chella, n’è pero er betg cler. Per novitads vignan igls hotels a Savognin damai an mintga cass anc a procurar. Igl onn 2021 ò Oliver Bühler cumpro ed avert puspe igl Hotel Danilo. Durant la stad 2025 resta chel dantant prubablamaintg saro. La concurrenza n’è betg ina sfida La hotellaria a Savognin è en moviment. Sco ch’ins ha pudì pertschaiver a la davosa radunanza communala da Surses, è numnadamain il Hotel Mövenpick a Viols anc adina en planisaziun ed era tar il Cube dettia svilups davos las culissas. En l’avegnir pudessi pia dar dapli concurrenza per ils hotels che fruntan gia ussa sin autras sfidas e ston per part optimar lur temp d’avertura, sco per exempel il Hotel Piz Mitgel. Sco che Luzi Thomann, il president partent dal cussegl d’administraziun da Turissem Val Surses Savognin Beiva SA, ha ditg envers la FMR, n’è la concurrenza dentant nagin problem: «Turists datti avunda.» La gronda sfida saja plitost la mancanza da persunal.

Sandra Balzer è scolasta primara e viva a Lai. Fin la fin dal 2024 è ella stada redactura da la FMR. «Hey, dastga vurdar tias fotografias?», am dumonda tschel de en’ameia cun ena tschigneida cura tgi nous vevan da spitgier alla staziun ed ia va piglia nonavant la mia bursa. Ella è davantada ena tgossa manc impurtanta. Na, betg mia ameia – mia bursa: Savens sa catta ella er betg scu tschel de ainten mia tascha, mabagn en po persa a tgesa sen cumoda, sch’ia sung da viadi. Ed an cumparegliaziun cun avant 20 onns è ella oz per franc tschintg u diesch centimeters pi stiglia. Liaint sa catta ansasez strousch anc ensatge impurtant – ed an mintga cass nignas fotografias dad ameias. «Hey, dastga vurdar tias fotografias?» – Quants onns na vaia betg ple santia chella dumonda. Immediat sunga neida catapultada tschel de alla staziun anavos aint igl noss taimp da da scola. Ena dumonda essenziala durant igls mies onns pubertars (all’antschatta digls onns 2000). Da lez taimp schluppavan nossas bursas bunamaintg, betg perveia digls raps u las cartas da credit, mabagn perveia da tot las fotografias da pass tgi nous rimnavan. «Am ast ena fotografia da pass da tè?», dumandavan nous l’egn l’oter, uscheia tgi mintgign veva sia collecziun unica. E sch’ins geva alloura puspe eneda a Coira, fascheva mintgigna puspe quatter novas fotografias (alv-neir) ainten la Helvetia-Passage, e chegl per exact en franc. Da nossas collecziuns da marous ed ameias tgi nous tgiravan minuziousamaintg ainten las nossas bursas eran nous schi loschas! Ia sung ma dumandada, cura tgi la mia bursa è atgnamaintg davantada pi stiglia, pi secundara, e noua tgi la mia collecziun (tgi vess oz forsa perfign valour da collecziun!) è svaneida? – Ena rasposta na vaia betg catto anfignen ossa. Igl madem mument ma sunga pero er dumandada: Scu è chegl oz, era chel «passfoto-ding» forsa simplamaintg uscheia en «millennial-ding»? Ansasez erigl simplamaintg en li per mussar quants ameis tg’ins ò e quant losch tg’ins è. E chel interess saro er oz – 20 onns pi tard – anc adegna igl madem, u betg? Cler, nossas fotografias ed ameias mussainsa oz pir tgi mai, simplamaintg a moda digitala an pe dad analoga. I dat pero en pitschen detagl tg’è an chel senn sa mido: «Hey, dastga vurdar tias fotografias?», na dumonda prubabel nign ple. Sandra Balzer è scolasta primara ed anteriura redactura da la FMR. Ella viva a Lai.

Proximamaintg scumainzan las lavours da sanaziun e modernisaziun dalla tgesa da maz a Cunter. Chel menaschi ò l’associaziun Mazlareia Ela cumpro. Aint igl decurs digl avost 2025 duess la mazlareia neir surdada definitiv agl travagl. Cordo Simeon, igl president dall’associaziun Mazlareia Ela, flanco da Carlo Klein (san.), igl magnagestiun digl travagl e da Christian Gruber, igl mazler e collaboratour. Tigls pours da Surmeir è ena tgesa da maz adegna puspe stada en tema igls davos tschintg onns. Da ples projects è nia discurria, scu er da ples lis noua tgi la tgesa da maz savess eventual neir realisada. Perveia da plessas raschungs èn igls projects alloura betg nias realisos. Igls davos 12 meis è la situaziun sa midada cumplettamaintg. Igl mars 2024 è neida fundada l’associaziun Mazlareia Ela cugl intent da cumprar la tgesa da maz a Cunter da Luigino Maffei e Bruno Aguilar. Siva da plessas tractativas ed examinaziuns ò la cooperativa Mazlareia Ela savia cumprar la meztga, tgi sa catta a Cunter ainten la zona industriala «Gravas». Igl 1. da mars 2025 ò l’associaziun surpiglia igl menaschi a Cunter ed er igl inventar dalla Mazlareia Surses a Savognin, igl travagl tgi Luigino Maffei e Bruno Aguilar on mano ples onns. Da surpiglier chel inventar seia sto ena cundiziun dalla compra dalla tgesa da maz, ò menziuno Cordo Simeon, el tgi stat agl timung dall’associaziun Mazlareia Ela. Investiziuns dad 1,9 milliuns francs Cun la compra dalla tgesa da maz è pigls pours pussebel da mazzar daple biestga ainten la regiun tgi scu anfignen ossa. Cun la vendita directa dalla tgern dessigl dar daple profit pigls pours. Ultra da chegl vignan las persungas tgi stattan agl timung dall’associaziun Mazlareia Ela er a tschartger la collaboraziun cun la gastronomia indigena. Aint igl Grischun Central dattigl dasper la tgesa da maz a Cunter er egna a Tgazzas ed egna ad Andeer. Per la compra, la sanaziun e modernisaziun dalla tgesa da maz a Cunter investescha l’associaziun Mazlareia Ela 1,9 milliuns francs. 64 societaris Scu tgi Cordo Simeon ò detg dalla radunanza generala dalla Mazlareia Ela ad Alvagni, vegia l’associaziun gio ossa 64 societaris, (cunzont pours e varsaquants catscheders), chegl tgi seia en bel domber. El spera ferm tgi vignan anc vetiers ulteriours. En pour u er en’otra persunga paia per en certificat da participaziun 1000 francs. Igl è sa tgapescha er pussebel da cumprar daples certificats da participaziun. Anfignen ossa èn nias signias certificats da participaziun per ena somma da 90 000 francs. La Confederaziun ed igl cantun surpeglian dall’investiziun dad 1,9 milliuns francs passa 1,2 milliuns francs. La raschung è tgi la Mazlareia Ela è en project digl svilup regiunal PRE. Realitad è alloura tg’ena mazlareia privata niss betg sustigneida davart da Confederaziun e cantun cun far la madema investiziun pigl madem scopo. Davart dalla promoziun federala «IK» dattigl en credit da 213 000 francs. Sustignia vign igl project er dalla Sieranza da biestga Alvra e chegl cun ena somma d’amprest da 50 000 francs. Per l’associaziun Mazlareia Ela resta scu detg dalla radunanza generala ena hipoteca da 305 560 francs. En magnagestiun digl rom Cordo Simeon è sa musso fitg cuntaint d’aveir catto Carlo Klein scu magnagestiun dalla tgesa da maz. El seia ena persunga digl rom, en mazler cun experientscha ed er en om tgi canoscha igls pours ed er igls giaveischs da clients. Scu tgi Carlo Klein ò detg seia ena sanaziun, modernisaziun ed adattaziun agls basigns ed allas prescripziuns dad oz ple tgi angal necessaria tar la tgesa da maz existenta. Chegl è er igl muteiv tgi digl mez da matg anfignen igl mez d’avost da chest onn vign betg mazzo a Cunter ainten la meztga dalla Mazlareia Ela. Igl magnagestiun dalla tgesa da maz ò er detg tg’el viglia luvrar pi professiunal, raziunal e tenor en concept da menaschi. Carlo Klein, tgi vign sustignia digl mazler Christian Gruber ò detg, tgi gist igl aton chinta el da mazzar anfignen 30 animals per de (tschots, nursas, portgs, tors e vatgas). El è er da buna speranza da cattar ena soluziun per mazzar aint igl meis da settember, noua tgi igls catscheders portan lour predas per mazzar. Cordo Simeon el ò detg tgi per 90 % dallas lavours da sanaziun e modernisaziun segnan interpresas dalla regiun. L’avertura uffiziala cun en de dallas portas avertas è igls 13 da settember 2025. Nign tema pigls pours è da manar a Savognin ena buteia cun products regiunals (aint igl anteriour local dalla Mazlareia Surses). Cun chel project è la «Ela Genusswelt» occupada e vign ad infurmar proximamaintg dalla radunanza generala dall’uniun. Pass per pass vers la mazlaria Gia dapi 2-3 onns vegn enfilà per realisar ina nova chasa da maz cun in center dad elavurar charn en la regiun Alvra. Dapi plirs mais survegn la «Mazlareia Ela» furma. Proximamain avessan da cumenzar las lavurs da sanaziun e modernisaziun da la chasa da maz existenta a Cunter. Il davos onn è vegnida fundada in’associaziun (da purs e chatschaders) ch’ha silsuenter cumprà l’infrastructura da la «Mazlaria Surses» a Cunter, ina mazlaria privata. En occasiun da la radunanza da l’associaziun è era vegnì preschentà dacurt il mainagestiun da la «Mazlareia Ela» – igl è il mazler Carlo Klein. L’avertura uffiziala da la nova mazlaria è planisada il settember. (fmr) Mazzos duessan neir a Cunter er portgs tgi passaintan la stad sen las alps. Fotos Gion Nutegn Stgier

Sonda passada è eida a fegn ena istorgia da famiglia a Beiva. Siva 64 onns totga igl hotel e restorant Guidon betg ple alla famiglia Guidon. Per la davosa geda è la famiglia stada hospitanta d’indigens e d’oters giasts. La famiglia Guidon ò sonda passada benevento per la davosa geda indigens e giasts an sia ustareia – (da sanester) Silva, Deborah, Cataleya ed Ornella Guidon. Igl otgover 2024 ò igl hotel e restorant Guidon a Beiva mido possessour. Cumpro igl travagl dalla famiglia Guidon ò Beiva Runals SA. La raschung dalla compra è cunzont stada tgi la societad acziunaria digls runals digl li ò lia evitar tgi igl hotel e restorant Guidon geia an mangs esters. Ultra da chel aspect ò Beiva Runals SA cun la compra da chel travagl gastronomic er nizigia la pussebladad d’amplifitgier la purscheida da pernottar direct aint igl territori da skis da Beiva. Pussibilito la compra ò alla societad acziunaria digls runals da Beiva er la vendita da taragn (dus parcellas cun parcadi) agl cumegn da Surses per ena somma dad 800 000 francs. La staschung d’anviern 2024/25 ò anc Silvia Guidon, la patrunga partenta digl hotel e restorant, mano igl travagl e chegl anfignen sonda passada. Giasts dagliunsch e damanevel Per sonda passada veva Silvia Guidon cun las sias dus feglias Deborah ed Ornella Guidon e tot igl persunal anvido indigens e giasts ad ena festa finala avant tgi surdar igl travagl an novs mangs. Per festivar la fegn dall’èra «Guidon» èn indigens e giasts nias an rotscha. Vasia ins ò blers giasts fidevels tg’èn er nias se dalla Bassa per deir adia a Silvia Guidon, allas sias dus feglias ed agls ampluias, ma cunzont er per angraztger per en bel e lung taimp communabel. Bel è er tgi tranter igls numerous giasts eran er ples anteriours collaboratours e collaboratouras digl hotel e restorant Guidon. 64 onns è l’ustareia er stada en li, noua tgi indigens s’inscuntravan gugent e savens, uscheia tgi er en grond domber d’indigens ò catto sonda passada la veia aint igl «Guidon». Inscunter da camiunists Igl travagl alla veia principala è er adegna sto en li noua tgi camiunists sa farmavan gugent. Igl è alloura er nia tratg bilantscha dallas belas ouras passantadas an cumpagneia tar las famiglias Guidon an chels passa seis decennis scu hospitantas. Savens è er sto uscheia tgi l’ustareia è stada averta prest 24 ouras, cun dar a Beiva ed an Surgôt er fitg blers «sgolanotgs». Magari niva la cameriera la dumang allas 06.00 per scumanzar igl sies sarvetsch ed antupava igls giasts dalla meisa radonda tgi vevan fatg tras la notg ed eran per veia per eir a tgesa a durmeir. Er chegl è istorgia digl hotel e restorant Guidon. Legendars an chels 64 onns èn alloura er igls cornets frestgs dalla dumang fatgs an tgesa. An chels passa seis decennis èn chegl daple tgi en milliun cornets. Treis generaziuns Biagia igl hotel e restorant Guidon on igl 1961 Fritz ed Erika Guidon. Igl pêr ò mano cun luvrar ferm igl affar da famiglia anfignen igl 1993. A parteir da lò ò Fritz Guidon junior mano igl menaschi da famiglia cun la sia donna Silva Guidon. Cun la mort da Fritz Guidon junior igl 2018 ò alloura Silva Guidon mano anavant igl hotel e restorant da famiglia, chegl cun bler angaschamaint e blera passiun e sustign dallas sias dus feglias. Cun Deborah ed Ornella Guidon betg leir surpiglier igl travagl da famiglia an terza generaziun è Silva Guidon sa decideida da vender igl hotel e restorant. La reavertura digl hotel e restorant Guidon cun Beiva Runals SA scu possessoura è an dus emdas pigl de dalla mamma. Igl hotel e restorant – Biagia igl 1961 alla veia principala a Beiva – derva an dus emdas puspe cun novs hospitants.