Il Grischun refusa il sboz per ina lescha federala davart implants da fermada

Il sboz per ina lescha federala davart implants da fermada vegn refusà energicamain dals chantuns alpins pertutgads ed uschia er dal Grischun. La confederaziun vul augmentar marcantamain la responsabladad dals possessurs d'implants da fermada.

Ils chantuns alpins èn s'exprimids communablamain gia la fin da favrer davart il sboz per ina lescha davart implants da fermada ed han scarplinà zunt fitg il project. Uss turna il Grischun a rebatter e fa anc ina giada endament cun tutta forza las objecziuns cunter la nova lescha federala planisada. Las regenzas da set chantuns alpins (GR, VS, UR, TI, GL, OW e NW) furman la conferenza da las regenzas dals chantuns alpins (CRCA). Dal sboz per ina lescha davart implants da fermada vegn pertutgada spezialmain ferm la societad d'ovras electricas da lur territori, perquai che la gronda part da las ovras electricas sa chatta natiralmain en ils chantuns alpins.

Tut en tut na mida il sboz nagut vi da la segirezza dals implants. I sa tracta plitost d'ina grevezza finanziala supplementara per las societads d'ovras electricas. Questa grevezza n'è betg supportabla en il context da la liberalisaziun dal martgà d'electricitad. La confederaziun vul puspè ina giada crear novas disposiziuns e surdar las consequenzas finanzialas da quellas indirectamain als chantuns en las regiuns periferas.

Il sboz è en emprima lingia in project davart il dretg da responsabladad e d'assicuranza. El parta d'in potenzial da donn en cas d'ina ruttadira totala dal mir da fermada da lais artifizials emplenids. Ina regulaziun da responsabladad duess dentant partir dal potenzial realistic da donn e betg da tschertas supposiziuns ipoteticas. La realitad è quella che la segirezza dals implants svizzers da fermada vegn valitada sco fitg auta ed exemplara per l'entir mund. Quest fatg vegn cumprovà da la realitad, ch'ils implants vegnan duvrads uss durant pressapauc 100 onns quasi senza disturbis. Ils dus sulets disturbis ch'èn succedids en il passà a Zeuzier (VS) ed Albigna (GR) han mussà a moda exemplara che la surveglianza dals implants da fermada pli gronds funcziuna fitg bain. Enstagl da vulair augmentar uss las premias d'assicuranza duessan ils daners vegnir impundids meglier per pudair survegliar pli ferm er las ovras da fermada pli pitschnas.

Ensemen cun ils auters chantuns alpins refusa la regenza grischuna il sboz per ina lescha federala davart implants da fermada e propona da remetter il project, perquai ch'el n'è betg urgent ni materialmain, ni temporalmain. Ella manegia ch'i saja plitost da spetgar fin che las consequenzas da la liberalisaziun dal martgà d'electricitad èn cleras e fin che la revisiun da l'unificaziun dal dretg da responsabladad ha obtegnì conturas pli cleras. La segirezza è garantida, la surveglianza dals implants gronds da fermada funcziuna fitg bain ed en ils chantuns Grischun e Vallais che cuntegnan las "chombras d'aua" las pli impurtantas exista gia oz ina obligaziun d'assicuranza. La necessitad materiala dal project na vegn dentant da princip betg snegada. Ma ella sto vegnir elavurada concernent il cuntegn. La responsabladad dals possessurs da las ovras idraulicas per donns che vegnan chaschunads tras eveniments extraordinaris da la natira, guerrescs u tras greva culpa da terzas persunas vegn refusada.

Novas regiuns d'urari per il traffic public

La regenza iniziescha la consultaziun davart ina revisiun parziala da las disposiziuns executivas da la regenza tar la lescha davart il traffic public. Il termin scroda la fin da zercladur 2000. La revisiun ha l'intent da repartir da nov las regiuns d'urari da l'agglomeraziun da Cuira e da las regiuns Mantogna-Tumleastga, Valragn e Grischun central:

- La regiun d'urari 1 actuala (citad da Cuira, vischnancas Domat, Favugn, Tumein, Haldenstein, Trimmis e da Says) e la regiun d'urari 3 actuala (Signuradi e circul dals Tschintg Vitgs senza Haldenstein, Trimmis e Says) duain vegnir cunfinadas da nov. Regiun 1: citad da Cuira, circuls Tschintg Vitgs e Maiavilla, regiun 4: citad da Cuira, circul da Razén, vischnancas da Favugn e Tumein.

- La regiun d'urari 6 actuala (Mantogna-Tumleastga, Valragn e Grischun central) duai vegnir separada da nov en ina regiun 5: Mantogna-Tumleastga e Valragn ed en ina regiun 7: Grischun central.

Er uffants da quatter onns duain pudair ir a scolina

Uffants da quatter onns pudevan ir fin uss be alur a scolina, sche questa pussaivladad existiva en lur vischnanca da domicil gia avant l'onn 1992. Uss duain tut las vischnancas pudair crear purschidas correspundentas.

La lescha da scolina valaivla dapi l'onn 1992 oblighescha las vischnancas da domicil da pussibilitar a mintga uffant da pudair frequentar almain durant in onn la scolina. Il chantun subvenziunescha maximalmain dus onns. En la gronda part da las vischnancas frequentan ils uffants durant dus onns la scolina. Surtut en il Grischun dal sid era ed è derasada in'autra assistenza prescolara dals uffants, en la quala ils uffants van durant trais onns a scolina. Per che las vischnancas cun in model da trais onns possian cuntinuar cun quel, è quai vegnì permess ad ellas en l'ordinaziun concernent l'admissiun d'uffants da quatter onns en scolina.

En il fratemp è il basegn per scolinas da trais onns s'augmentà cleramain er en il Grischun tudestg e rumantsch. Tras questa pussaivladad pon numnadamain vischnancas pli pitschnas mantegnair la scolina en il vitg e la manar cun ina gruppa raschunaivla dal punct da vista pedagogic. Sin fundament da quests fatgs vegni ad esser pussaivel a partir dal proxim onn da scola d'introducir la scolina da trais onns en tut las vischnancas. L'ordinaziun respectiva vegn midada correspundenta-main. Perquai ch'il chantun resguarda dus onns da scolina avant l'entschatta da la scola sco suffizients, na vegn el anc adina betg a subvenziunar periodas pli lungas. Cun la revisiun parziala vegn dentant augmentada la libertad d'agir da las vischnancas. Per il chantun na resultan nagins custs supplementars.

Agid umanitar

I vegnan concedidas contribuziuns d'agid umanitar d'in import total da 22'000 francs a:

- Crusch cotschna svizra en favur da "Agid a la populaziun dal sid da l'Africa",

- Amis svizzers dals vitgs d'uffants SOS en favur dal project "Construcziun dal vitg d'uffants SOS a Monaragala, Sri Lanka",

- Helvetas en favur dal project "Postcosecha, reducziun da perditas da la segunda racolta a Paraguay", e

- Servetsch dals Svizzers a l'exteriur dal departament federal dals affars exteriurs en favur da las "subvenziuns 1999/2000 a las societads svizras d'agid a l'exteriur".

Da las vischnancas

La vischnanca da Puschlav dastga manar ina classa da tscherna da professiun (dieschavel onn da scola) durant in'emprova che dura ad interim trais onns.

Las constituziuns communalas da Pagig, Riein e Medel/Lucmagn vegnan approvadas.

La revisiun parziala da la planisaziun locala da Rueun vegn approvada, quella da Ruschein per part.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan dads libers credits d'in import total da var quatter milliuns francs (lavurs da cuvrida en la Viamala, sin il traject Soazza-San Bernardino e tranter Fideris Au e Küblis, correcziun da la via dal Bernina tranter Resgia-Montebello, acquist da terren per la correcziun da la via dal Güglia en il sectur dal Crap Ses e nova via da velos Campagnastrasse a Panaduz).

Persunal

René Simeon, naschì 1964, da Panaduz, domicilià a Cuira, daventa medi superiur a l'ospital da dunnas Fontana a Cuira.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 16.03.2000