Mantegnair e sviluppar il spazi da viver en las Alps

La regenza prenda posiziun envers cusseglier federal Moritz Leuenberger davart il protocol da traffic da la convenziun da las Alps. Ella beneventa da princip il sboz, accentuescha dentant ina giada dapli l'interess vital da la populaziun indigena per in svilup economic independent.

La posiziun da la regenza grischuna davart il protocol da traffic da la convenziun da las Alps è ina cumplettaziun da quella da la conferenza da las regenzas dal chantuns alpins. En concordanza è il giavisch dals chantuns alpins anc adina quel da furmar la convenziun da las Alps uschia, ch'i vegn creà in equiliber tranter protecziun ed utilisaziun. La convenziun da las Alps e ses protocols executivs na dastgan dentant betg vegnir interpretads unilateralmain sco instrument da protecziun, ma ston tegnair quint medemamain dals interess impurtants da la populaziun indigena per in svilup economic independent. En il singul cas duai vegnir fatga ina ponderaziun cumplessiva dals interess. I vegn pia er spetgà ch'ils basegns spezials dal territori da muntogna da pussibilitar e sviluppar il spazi da viver da las Alps vegnian observads e garantids er tras il protocol da traffic. La confederaziun sto pia responsar sia decleraziun, tenor la quala il protocol da traffic s'accorda cun ils princips d'ina persistenza sociala, ecologica ed economica. Il protocol da traffic ch'exista entant sco sboz tegna per gronda part quint da quest giavisch. El cuntegna er la clera finamira da proteger il territori da las Alps da las consequenzas negativas dal traffic da transit tras las Alps.

La regenza propona da cumplettar resp. formular a moda pli precisa tscherts puncts dal protocol da traffic. Tranter auter explitgescha ella ch'eventualas influenzas ed emissiuns che fan donn a l'ambient en l'artg alpin n'èn en emprima lingia betg "fatgas sez", mabain vegnan chaschunadas da las grondas agglomeraziuns ordaifer las Alps cun lur industrias e dal traffic pli e pli grond tras las Alps. La regenza pretenda perquai chi vegnia reducì en emprima lingia il traffic da transit tras las Alps. Plinavant spetga ella en general che las mesiras necessarias vegnian exequidas surtut a la funtauna. Er il princip da l'autenticitad dals custs ed il transferir dals custs externs als chaschunaders sto vegnir precisà.

Tenor il protocol desistan las parts contrahentas ultra da a la construcziun da novas vias d'emprima qualitad tras las Alps er a la construcziun da novas vias entaifer las Alps. Sut tschertas consequenzas duain dentant pudair vegnir fatgas excepziuns. Cun insistenza declera la regenza ch'er sviaments novs (p.ex. la via tras il Partenz, Flem) stoppian restar realisablas er en il futur, perquai che las relaziuns dal Grischun pretendan stringentamain in traffic individual che funcziuna bain.

Sin il sectur dal traffic aviatic resulta ina incumpatibilitad là, nua ch'il protocol vul desister da construir ed amplifitgar eroports en l'artg alpin. La disposiziun na sa cunfà betg ni cun las finamiras da la confederaziun, ni cun quellas dal chantun (Finamiras confederaziun: mantegniment, garanzia e diever optimal da las infrastructuras existentas, integraziun en il sistem da traffic internaziunal e naziunal, resguard dals basegns fundamentals da la societad, l'economia e da l'ambient. Finamiras chantun: colliaziun da las regiuns al traffic aviatic internaziunal tras eroports correspundents). Sch'ins desistess da construir u amplifitgar eroports en l'artg alpin, alur pudess quai signifitgar, che l'engrondiment planisà da l'eroport regiunal da Samedan na pudess insumma betg vegnir realisada resp. betg en la dimensiun necessaria. Gist l'engrondiment dals eroports regiunals existents sto dentant restar garantida er vinavant en il rom da las pretaisas dal dretg davart la protecziun da l'ambient e la planisaziun dal territori ch'èn valaivlas oz en Svizra. En vista al scumond dal heliskiing e helibiking è la regenza da l'avis ch'i veglia ina votaziun en connex cun il protocol da turissem per quest intent.

Las chasas da tgira vegnan examinadas

Las disposiziuns executivas tar la lescha davart promover la tgira da malsauns èn vegnidas midadas en quel senn, che las chasas e las partiziuns da tgira ston sa suttametter en il futur obligatoriamain ad ina controlla da qualitad. Questa controlla succeda en intervals periodics tras in gremi professiunal extern che sa cumpona da represchentants dal departament da sanitad, da la federaziun chantunala dals assicuraders grischuns da malsauns e da la federaziun ospitals e chasas dal Grischun resp. da la federaziun da chasas da dimora svizras, secziun Grischun. La finamira da questa novaziun è quella da manar aifer quatter onns tut las chasas e partiziuns da tgira sin in nivel da qualitad da medema autezza. Qua èsi da constatar che las bleras chasas da tgira han gia fatg grondas stentas en quest connex ed han laschà giuditgar facultativamain lur qualitad.

Contribuziuns culturalas

I vegnan empermessas contribuziuns e garanzias da deficit d'in import total da var 315'000 francs a las suandantas ovras ed occurrenzas culturalas: -

exposiziun "Alberto Giacometti, Stampa - Paris" da l'uniun grischuna d'art dals 24 da zercladur fin ils 17 da settember 2000 en il museum d'art dal Grischun, Cuira,

- exposiziun internaziunala d'art "Weg-Zeichen" la stad 2000 a Buchs SG cun la participaziun da quatter artistas ed artists grischuns,

- ediziun d'ina documentaziun davart il project "Zur falschen Zeit. Am falschen Ort. Kunst." (Onn cultural e da studi Dalvazza 1999) tras Peter Trachsel,

- ediziun da l'autobiografia "Entrissen und entwurzelt/Die Ewigkeit beginnt im September" (titel da lavur) da Peter Paul Moser,

- ediziun dal fragment "Planeiras" da Nietzsche davart il nihilissem europeic tras la chasa editura Kranich,

- film documentar "Ajer e tschêl - Dumeng Secchi und seine Flugobjekte" (titel da lavur) dad Urs Frey ed Adrian Zschokke,

- film documentar (film da diplom) davart lavinas da Nicole Wangler,

- producziuns da teater da la Klibühni durant l'onn 2000,

- producziuns da teater dad In Situ durant l'onn 2000,

- represchentaziuns al liber dal toc "Scapins Schelmenstreiche" da Molière tras il teater Grischun la stad 2000 a Seglias,

- 7avels dis da las culturas alpinas a Tusaun dals 30 d'avust fin ils 3 da settember 2000,

- emnas culturalas il fanadur/avust 2000 en il chastè da Riom ("Cultura aint'igl casti"),

- concerts dal chor maschadà da la scola media evangelica da Schiers ils 7/8 d'avrigl 2000 a Schiers ed Andeer (ovras da Puccini e Mozart),

- retscha da concerts da la Wald Haus Musik dals 14 fin ils 28 da fanadur a Flem,

- concerts dal club da folk a Cuira durant l'emprim semester 2000,

- concerts dal club da jazz a Cuira durant l'emprim semester 2000,

- emnas da curs da musica 2000 dal circul cultural d'Arosa,

- producziun d'in videoclip da musica cun DC da Marcus Abplanalp ("Silver"), Zizers, e

- producziun d'in videoclip da musica cun DC da Gian-Marco Schmid, Cuira.

Da las vischnancas

La revisiun parziala da la constituziun communala da Silvaplauna vegn approvada.

Per la reparaziun e cumplettaziun dal rempar da lavinas "Rüggen" en la fracziun Aeuja a Claustra-Serneus vegn empermessa ina contribuziun chantunala da 200'000 francs. I vegn fatg quint cun custs totals dad in milliun francs.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan dads libers credits d'in import total da var 1.45 milliuns francs (correctura da la via Zernez-Ova Sparsa, direcziun totala dal project per la segunda fasa da la reparaziun San Bernardino nord-Spleia).

Persunal

- Cun effect davent da l'entschatta da matg 2000 daventa Marc Antoni Nay, naschì 1956, da Trun, domicilià a Giuvaulta, adjunct tar la tgira da monuments. El lavura gia en quest uffizi e succeda là a Diego Giovanoli.

- Andrea-Alex Kaltenbrunner, naschì 1966, da Tavau e Winterthur, domicilià a Tavau Plaz, daventa inschigner forestal tar l'inspecturat forestal e cumenza sia plazza l'entschatta da zercladur 2000.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 24.02.2000