Minchataunt as ho da quels impissamaints, ch’ün as po propi dumander: «Sapperlot, cu suni uossa riveda sün quist?» A me capita que tuot il temp. Impissamaints curius, idejas narras, ed üna vouta cha quellas curiusiteds haun traverso mieu cho, nu’m laschane pü ir. Adüna ed adüna darcho tuorna mia attenziun tar quists impissamaints. E fin ch’eau nu met a lö e fatsch uorden cun tuot, tuornane inavous. Ün da quists impissamaints d’eira, quaunt cha nossas uraglias haun da patir. Laschè’m declarer. Eau d’he tschinch urachins. Quaunt saun cha que es, es dispüttaivel, in mincha cas es que clinöz chi nu fo vairamaing dabsögn, cumplettamaing superpü. Ed eir sch’eau nu sun quella dals grands pendagls, vezzi adüna darcho a duonnas cun da quels urachins chi vaun fin tar las spedlas. Que am fo già mel, sch’eau pens quaunt cha quels paisan. Quellas povras uraglias! E las mascrinas? Quauntas voutas d’heja già piglio giò la mascrina zieva ün lung viedi cul tren, ubain zieva ün di inter a scoula, e d’he sfruscho mias uraglias, chi paraivan da s’avair sfurmedas. Quel sentimaint dischagreabel, per part dafatta dulurus, varons già tuots gieu. Auncha pês es que, cur cha s’ho sü la chaplina da skis! Las uraglias chi tachan bod vi dal cho e traunteraint la corda da la mascrina. Ün sentimaint terribel. E nossas uraglias haun da supporter que. Eir cun la musica nun es que adüna simpel. D’üna vart ils uragliers, chi sun pratics, ma cur chi s’als ho sü per uras ed uras peran las uraglias da s’indrumanzer. Da l’otra vart la musica moderna. Cler es que il gust persunel, scha quella plescha u na, ma sch’ella nu plescha, es eir que ün’impertinenza per noss’udida. Natürelmaing nun es que per bgera glieud in uorden da tadler musica in ün volumen adatto, uschè cha a la fin as taidla musica chi nu s’ho niauncha gugent in ün volumen chi nun es da tgnair our. E scu ultim auncha üna roba, forsa la pü difficila cha nossas uraglias haun da cumporter: il discurröz, las tschantscharias da tuot las persunas chi’s crajan taunt scortas. Taunt scortas, chi haun il bsögn da quinter ed instruir a tuots e minchün da que ch’els crajan chi saja güst. Minchün da nus cugnuoscha quist tip da persuna, saja que ün magister, ün politiker, il chantunais u il sör. A la fin dals quints es que simplamaing uschè, cha nossas uraglias haun da cumporter enorm bger chaschöl. Ed üngün chi arcugnuoscha quelo, perche cha que nun es ün impissamaint cha bgers haun. Niauncha eau nu se pü precis, in che situaziuns chi’m vegnan telas idejas. Ma scu dit, minchataunt capita que. Ed uossa, cha nus vains tuots gieu temp da’ns fer quists impissamaints sur da nossas povras uraglias, ans pudains tuots piglier ün mumaint per exprimer nossa arcugnuschentscha. Ün pitschen grazcha silenzius per nossas uraglias, chi haun quista greiva lezcha in nossa vita da minchadi. Gianna Duschletta da S-chanf studegia a l’Universitad da Berna. Gianna Duschletta

(cdm/fmr) La Chesa da giarsunas e giarsuns Engiadina a Samedan sto gia passa ün mez tschientiner a disposiziun a la giuventüna dal Grischun dal Süd. La structura da la chesa nu correspuonda pü a las pretaisas d’hozindi. La chesa da giarsunas e giarsuns gnaro renoveda düraunt ils ans 2022 fin 2024 per cuosts da 4,6 milliuns francs. La mited surpigliaro il chantun Grischun. Per pudair realiser il proget da sanaziun dumanda la chesa da giarsuns uossa sustegn finanziel eir da las vschinaunchas dal Grischun dal Süd. La suprastanza cumünela da Samedan es da l’avis cha la chesa da giarsuns saja essenziela na be pella scolaziun professiunela da la giuventüna, ma eir pels impressaris, misterauns e commerziants: «Grazcha a quella chattan els giuvenils chi faun tar els il giarsunedi.» La suprastanza propuona cha Samedan dess sustgnair il proget cun üna contribuziun da 125 000 francs. L’ultim pled in chosa ho però la radunanza cumünela da Samedan. Quella radunanza varo lö in december da quist an.