liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Dieta annuala en clausura dal secretariat da la CdC en il Grischun: Barat d'ideas cun exponents da la regenza grischuna

Il secretariat da la conferenza da las regenzas chantunalas (CdC) ha realisà sia dieta en clausura da cader da quest onn ils 25/26 da mars 2010 a Breil ed a Cuira. Ultra da la planisaziun da la gestiun da la CdC e da dumondas davart il svilup dal secretariat è stà sin il program in barat d'ideas cun il cusseglier guvernativ Martin Schmid e cun il chancelier Claudio Riesen.

Mintg'onn realiseschan la secretaria generala sco er las manadras ed ils manaders da partiziun da la CdC ina dieta en clausura che dura dus dis. Questas dietas en clausura da cader servan a planisar ils temas centrals da la politica interna e da la politica da l'exteriur da la CdC sco er a tractar dumondas davart l'organisaziun dal secretariat da la CdC en la chasa dals chantuns a Berna.

Per tgirar ils contacts cun las regenzas chantunalas han lieu questas dietas en clausura da cader da la CdC mintg'onn en in auter chantun. L'elecziun dal chantun Grischun per la dieta en clausura da quest onn n'è betg stada casuala: Sandra Maissen ch'è dapi 10 mais la nova secretaria generala da la CdC ha dà grond pais da realisar sia emprima dieta en clausura en ses chantun d'origin.

Il chantun Grischun represchenta la Svizra rumantscha en la CdC

Sin il program figurava in inscunter cun il cusseglier guvernativ Martin Schmid, commember da la giunta directiva da la CdC, sco er cun il chancelier Claudio Riesen e cun ulteriuras commembras e cun ulteriurs commembers da l'administraziun grischuna. A questa chaschun han pudì vegnir scleridas dumondas actualas da la collavuraziun tranter il chantun Grischun e la CdC.

La Svizra rumantscha ha il dretg d'avair in mandat permanent en la giunta directiva da la CdC che prepara las fatschentas politicas per mauns da las regenzas chantunalas. Dapi che la CdC è vegnida fundada l'onn 1993 presta il chantun Grischun tras quai ina contribuziun preziusa per la collavuraziun federala .

Ulteriuras infurmaziuns dat:

dr. Sandra Maissen, secretaria generala da la CdC, tel. 079 507 01 77

Gremi: secretariat da la conferenza da las regenzas chantunalas

Funtauna: rg secretariat da la conferenza da las regenzas chantunalas

Dieta annuala en clausura dal secretariat da la CdC en il Grischun: cusseglier guvernativ Martin Schmid, Sandra Maissen, secretaria generala da la CdC , e chancelier Claudio Riesen (da sanestra) a Breil.

26.03.2010
La cumissiun per furmaziun e cultura tracta la dumonda davart la participaziun dal chantun Grischun al concordat da stipendis

La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond è s'occupada da la missiva concernent la participaziun a la cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da las contribuziuns da scolaziun (concordat da stipendis). Ella recumonda al cussegl grond d'approvar la participaziun.

Sut il presidi da la presidenta da la cumissiun Susanne Krättli-Lori ha la cumissiun dal cussegl grond per furmaziun e cultura (CFC) predeliberà la missiva da la regenza concernent la participaziun a la cunvegna interchantunala davart l'armonisaziun da las contribuziuns da scolaziun (concordat da stipendis) per mauns dal cussegl grond che vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'avrigl 2010.

Il president da la regenza Claudio Lardi, schef dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient, ha medemamain prendì part a la sesida da la cumissiun.

La conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) ha deliberà il concordat da stipendis ils 18 da zercladur 2009 ed ha silsuenter envidà ils chantuns d'iniziar la procedura da ratificaziun. D'ina vart vul il concordat realisar in'armonisaziun formala: Expressiuns dal dretg da stipendis sco "emprima scolaziun", "emprima scolaziun, che permetta da pratitgar ina professiun", "prestaziuns da terzas persunas", "domicil tenor il dretg da stipendis" u "persunas cun dretg da survegnir contribuziuns" duain vegnir definidas en moda unitara. Da l'autra vart intenziunescha il concordat er in'armonisaziun materiala cun fixar standards minimals sco p.ex. las limitas da la vegliadetgna, la durada dal sustegn u las tariffas maximalas. La participaziun al concordat porta uschia segirezza giuridica per tut las participadas e per tut ils participads. Actualmain ha mintga chantun in'atgna regulaziun concernent ils stipendis.

Il chantun Grischun è en ina situaziun confortabla quai che pertutga la participaziun a quest concordat: La lescha chantunala da stipendis ch'è vegnida revedida totalmain dal cussegl grond en la sessiun da december 2006 è confurma al concordat; i na fiss pia betg necessari da far midadas da la lescha. Il chantun Grischun ademplescha cun sia lescha da stipendis progressiva gia oz ils standards minimals en mira.

La cumissiun predeliberanta è sa fatschentada detagliadamain cun il concordat e vesa en la participaziun mo avantatgs per il chantun Grischun, en spezial dentant er avantatgs per las petentas e per ils petents. La CFC recumonda perquai – cun ina cuntravusch – al cussegl grond d'approvar la participaziun. Tenor fiss il stan actual il Grischun l'emprim chantun che declerass definitivamain sia participaziun al concordat da stipendis. Il concordat va dentant en vigur mo, sche almain 10 chantuns sa participeschan.

Infurmaziuns:

Susanne Krättli-Lori, cumissiun per furmaziun e cultura, tel. 078 668 01 63

Gremi: cumissiun per furmaziun e cultura

Funtauna: rg cumissiun per furmaziun e cultura

29.03.2010
La cumissiun sustegna la revisiun totala da la lescha d'energia dal chantun Grischun

La cumissiun dal cussegl grond per ambient, traffic ed energia ha tractà la missiva tar la revisiun totala da la lescha d'energia dal chantun Grischun. Ella recumonda al cussegl grond d'approvar la revisiun totala.

En la sessiun d'avrigl discussiuna il cussegl grond la revisiun totala da la lescha d'energia dal chantun Grischun. Per preparar questa fatschenta ha la cumissiun dal cussegl grond per ambient, traffic ed energia – sut il presidi da Christoph Jaag ed en preschientscha dal cusseglier guvernativ Stefan Engler – tractà e deliberà la missiva correspundenta da la regenza ensemen cun il sboz da la lescha per mauns dal cussegl grond.

Cun quest project duai la lescha vertenta da l'onn 1993 vegnir adattada a las cundiziuns generalas da la politica d'energia ch'èn sa midadas. Medemamain duai vegnir tegnair quint da la ferma dinamica da la politica d'energia. Deviada da las directivas da la confederaziun e da la basa ch'è vegnida elavurada communablamain da tut ils chantuns, sa concentrescha la revisiun totala da la lescha d’energia d'ina vart sin la reducziun dal basegn d'energia e da l'autra vart sin il remplazzament da purtaders d'energia fossils tras energias regenerablas.

En quai che reguarda las prescripziuns ed ils standards da construcziun surpiglia la legislaziun chantunala per gronda part il model da prescripziuns davart l'energia dals chantuns (MoPEC 2008) ch'è vegnì repassà da la conferenza da las directuras e dals directurs chantunals d'energia. Da quai resulta in'armonisaziun tranter ils chantuns.

Suenter ina debatta d'entrada intensiva ha la cumissiun decidì unanimamain da s'occupar dal project. Cun la finamira da reveder la lescha è la cumissiun stada per gronda part d'accord. Areguard las singulas mesiras per cuntanscher questa finamira é ina minoritad da la cumissiun divergiada en tscherts secturs dal project. Per ina minoritad na va la lescha betg lunsch avunda e singulas parts èn concepidas en moda e maniera memia pauc ambiziusa. Tenor la lescha fissi plinavant da beneventar, sch'i vegniss creà per part pli grondas motivaziuns per sanar ils edifizis existents en moda energetica . Ultimamain è la cumissiun persvadida ch'il chantun prestia cun la nova lescha ina contribuziun a las finamiras da reducziun e da substituziun a lunga vista d'ina "societad da 2000 watts" cun l'intent da reducir l'emissiun da CO2 ad 1 tonna per abitanta e per abitant per onn.

Suenter ina discussiun profunda davart il project ha la cumissiun concludì unanimamain da proponer al cussegl grond d'approvar la revisiun totala da la lescha chantunala d'energia.

Infurmaziuns:

Christoph Jaag, president da la cumissiun per ambient, traffic ed energia, tel. 079 447 70 63

Gremi: cumissiun per ambient, traffic ed energia

Funtauna: rg cumissiun per ambient, traffic ed energia

30.03.2010
Inoltrà ina denunzia penala pervia d'activitads illegalas tar ils examens d'admissiun per il gimnasi

Ils 16 da mars 2010 han gì lieu en il Grischun ils examens d'admissiun per la 3. classa dal gimnasi, per la scola media professiunala e per la scola media commerziala. Als examens èn cumparids 470 candidatas e candidats. Da quels han 144 fatg cun success l'examen d'admissiun per la scola media professiunala e per la scola media commerziala e 183 l'examen per il gimnasi. Las decisiuns d'examen èn vegnidas communitgadas en scrit als geniturs ed a las persunas responsablas per l'educaziun. Activitads illegalas avant ils examens han chaschunà ina denunzia penala da vart da l'uffizi per la furmaziun media-superiura.

En connex cun la realisaziun dals examens d'admissiun per la 3. classa dal gimnasi, per la scola media commerziala e per la scola media professiunala èn vegnidas constatadas activitads illegalas, uschia che l'uffizi per la scolaziun media-superiura ha inoltrà ina denunzia penala tar la procura publica dal chantun Grischun. En il rom da l'inquisiziun penala èsi vegnì enconuschent ch'insaquantas scolaras e ch'insaquants scolars èn vegnids en possess da singulas dumondas da l'examen da tudestg sco emprima lingua. Quai avant il termin da l'examen ed en furma electronica.

La gruppa directiva ha constatà che l'examen da tudestg è cumplainamain valaivel er senza las dumondas derasadas en moda illegala. Perquai n'èn questas dumondas betg vegnidas resguardadas per valitar l'examen. Tenor il stadi actual da las enconuschientschas n'èn naginas scolaras e nagins scolars vegnids dischavantagiads pervia da questa mesira.

L'uffizi per la furmaziun media-superiura examinescha ussa mesiras adattadas per impedir cas sumegliants en l'avegnir.

Infurmaziuns:

Martin Michel, lic. iur., advocat, vicemanader da l'uffizi per la furmaziun media-superiura, tel. 081 254 12 32, 079 204 67 14, e-mail

martin.michel@ahb.gr.ch

Gremi: uffizi per la furmaziun media-superiura

Funtauna: rg uffizi per la furmaziun media-superiura

01.04.2010
Ils registers d'abitantas e d'abitants ston vegnir armonisads

La confederaziun prescriva als chantuns ed a las vischnancas d'armonisar ils registers d'abitantas e d'abitants sco er auters registers uffizials. Perquai sto il chantun Grischun adattar sia legislaziun. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta tar la nova lescha davart ils registers d'abitantas e d'abitants. Il cussegl grond vegn a tractar la fatschenta en la sessiun da zercladur.

Fin ussa na vegnivan ils differents registers da persunas da la confederaziun, dals chantuns e da las vischnancas betg manads tenor princips unitars. La lescha federala davart l'armonisaziun dals registers d'abitants e d'auters registers uffizials da persunas (lescha davart l'armonisaziun dals registers) prescriva ussa d'unifitgar ils registers da persunas en Svizra fin l'onn 2010. Per pudair ademplir las prescripziuns da la confederaziun ston ils chantuns relaschar ina legislaziun executiva correspundenta.

Ils registers armonisads portan avantatgs

En spezial ils registers d'abitantas e d'abitants sco er ils gronds registers da persunas da la confederaziun en il sectur dal stadi civil, da las persunas estras sco er da las fugitivas e dals fugitivs ston vegnir unifitgads en quai che reguarda il cuntegn, la nomenclatura e l'actualitad. A medem temp sto vegnir stgaffida la basa per pussibilitar en l'avegnir ina transmissiun electronica standardisada da las datas. Quai porta avantatgs a la confederaziun, als chantuns ed a las vischnancas e permetta da lavurar en moda pli effizienta sco er da simplifitgar ils andaments en las administraziuns. A partir da l'onn 2010 n'ha la dumbraziun dal pievel numnadamain betg pli lieu sco pli baud mintga 10 onns cun agid da questiunaris sin palpiri. Empè da quai duai l'uffizi federal da statistica pudair utilisar directamain, quatter giadas per onn, las datas dals registers per far evaluaziuns statisticas sin via electronica. Er projects futurs dad e­government cun contact electronic tranter las abitantas ed ils abitants e las autoritads profiteschan da registers electronics armonisads.

Da l'armonisaziun prescritta èn pertutgads en il chantun Grischun cunzunt ils registers d'abitantas e d'abitants. Plinavant ston las vischnancas manar in uschenumnà register dals objects cun datas actualas davart ils edifizis e davart las abitaziuns. Pervia da l'urari da la confederaziun ha la regenza grischuna relaschà gia per il 1. d'october 2008 las disposiziuns transitoricas ch'èn stadas necessarias per exequir a temp la lescha federala. Las lavurs d'armonisaziun ch'èn regladas là èn vegnidas terminadas per gronda part en il fratemp. Cun la proposta actuala da la regenza per ina lescha davart ils registers d'abitantas e d'abitants duain ussa er questas disposiziuns vegnir remplazzadas definitivamain.

Infurmaziuns:

cusseglier guvernativ Hansjörg Trachsel, schef dal departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 01

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

06.04.2010
Il plan directiv chantunal "emprimas abitaziuns ed abitaziuns secundaras sco er alloschament turistic" è vegnì approvà dal cussegl federal

La confederaziun ha approvà ils 15 da mars 2010 il plan directiv "emprimas abitaziuns ed abitaziuns secundaras sco er alloschament turistic" ch'era vegnì concludì da la regenza ils 10 da november 2009. Il plan directiv chantunal oblighescha 35 vischnancas turisticas da relaschar fin mez 2013 mesiras adattadas per promover la construcziun d'emprimas abitaziuns e per diriger la construcziun d'abitaziuns secundaras.

Cun la planisaziun directiva chantunala èsi reussì tranter auter d'objectivar la discussiun davart la construcziun d'abitaziuns secundaras. La regenza ha pudì mussar che las abitaziuns secundaras n'èn en sasez betg negativas, mabain ch'ins sto differenziar tranter abitaziuns explotadas ch'èn degnas da vegnir promovidas e tranter abitaziuns betg explotadas che ston vegnir dirigidas. Questa vista differenziada ha fatg effect er sin plaun federal, grazia a l'approvaziun dal cussegl federal. Il rapport d'approvaziun descriva il plan directiv da princip sco adattà e sco cunvegnent.

Plinavant gida il plan directiv las vischnancas e las regiuns a crear spazi d'abitar favuraivel per las indigenas e per ils indigens ed er a meglierar las cundiziuns da basa per l'hotellaria.

Cun il plan directiv hai pudì vegnir mussà ulteriuramain ch'ils chantuns sezs èn pronts ed èn en il cas da prender las mesiras necessarias per promover la construcziun d'emprimas abitaziuns e per diriger la construcziun d'abitaziuns secundaras. La finamira è stada quella da prevegnir eventualas soluziuns federalas centralisticas cun consequenzas malsegiras. Per quest motiv è il chantun Grischun stà interessà da progredir cun las lavurs vi dal plan directiv en tala moda che l'approvaziun dal cussegl federal ha pudì avair lieu avant che las chombras federalas èn puspè s'occupadas da l'aboliziun da la lex Koller respectivamain da las mesiras accumpagnantas areguard la planisaziun dal territori. Questas finamiras strategicas èn vegnidas ademplidas en vista a l'approvaziun dal cussegl federal che ha gì lieu ils 15 da mars 2010.

En il rom da l'approvaziun vegn il chantun dal rest envidà da dar l'attenziun duida al monitoring / controlling e da fixar valurs da finamira per il svilup da las abitaziuns secundaras en tut il chantun. Il monitoring / controlling dals proxims onns vegn a mussar, sche las mesiras che vegnan proponidas en il plan directiv vegnan a far effect e sch'il svilup va en la dretga direcziun, numnadamain en la direcziun da dapli abitaziuns explotadas e da damain abitaziuns betg explotadas (fraidas).

Infurmaziuns:

- cusseglier guvernativ Hansjörg Trachsel, schef dal departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 15

- Carlo Decurtins, giurist per la planisaziun dal territori, departament d'economia publica e fatgs socials, tel. 081 257 23 14

Gremi: departament d'economia publica e fatgs socials

Funtauna: rg departament d'economia publica e fatgs socials

06.04.2010
51avla bursa svizra da spectaculs da l'atp – KleinKunstSpecial "chantun envidà: il Grischun"

Il Grischun è il chantun envidà a la bursa svizra da spectaculs a Thun. L'occurrenza da success vegn realisada per la 51avla giada e dura dals 28 d'avrigl fin ils 2 da matg 2010.

La bursa da spectaculs da l'atp (associaziun artists – teaters – promoziun) che ha lieu regularmain mintg'onn è sa sviluppada ils ultims onns ad in'occurrenza appreziada entaifer la scena naziunala ed internaziunala da l'art pitschen. La bursa da spectaculs è – sco il num di gia – ina bursa, pia ina plazza da martgà. Ella è dentant er in inscunter per artistas e per artists da l'art teatral da l'entir mund ed in festival per promover il barat cultural. Tranter las visitadras ed ils visitaders sa chattan tant persunas che s'interesseschan per l'art e plinavant persunas dal fatg sco organisaturas ed organisaturs d'occurrenzas culturalas u represchentantas e represchentants d'agenturas.

KleinKunstSpecial "chantun envidà: il Grischun"

La bursa da spectaculs vegn enritgida da differentas occurrenzas accumpagnantas, ils uschenumnads KleinKunstSpecials. Uschia per exempel cun il KleinKunstSpecial da quest onn "chantun envidà: il Grischun". Ina giuria d'expertas e d'experts ha fatg ina selecziun d'artistas e d'artists grischuns che resplenda dad ina vart la diversitad da noss chantun e che garantescha da l'autra vart in program da scena divertent da gronda qualitad. Saja quai per tudestg, per talian u per rumantsch, da preschentaziuns musicalas, vocalas u cabarettisticas fin al teater ed al teater da figuras: ins po vesair tut quai che la scena grischuna d'art pitschen ha da porscher! Da venderdi, ils 30 d'avrigl, fin sonda, il 1. da matg 2010, han las artistas ed ils artists la pussaivladad da procurar cun lur spectaculs per in punct culminant durant dus dis en la citad interna da Thun.

Las suandantas artistas ed ils suandants artists represchentan il chantun Grischun:

Acavoce, Coirason, Corin Curschellas, Justina Derungs & Curdin Janett, Kurt Grünenfelder, Trio Schilter, Annina Sedláček, Manuela Tuena.

A la bursa da spectaculs sa preschenta il chantun Grischun envidà er culinaricamain da sia meglra vart. Durant ils spectaculs da las artistas e dals artists grischuns datti sper la tribuna er dus stans da martgà cun products alpins grischuns da las partenarias e dals partenaris d'alpinavera.

Ulteriuras infurmaziuns

Descripziuns detagliadas davart las artistas e davart ils artists che vegnan a sa preschentar cun lur programs a Thun chattais Vus en il

flyer (datoteca da pdf)

.

Infurmaziuns:

Armon Fontana, promoziun da la cultura dal Grischun, Loëstrasse 26, 7001 Cuira, tel. 081 254 16 02, e-mail:

armon.fontana@afk.gr.ch

Gremi: uffizi da cultura

Funtauna: rg uffizi da cultura

08.04.2010
GuGrC – lantschà in project da perscrutaziun davart il guaud grischun e la midada dal clima

L'uffizi forestal sa participescha ad in project da perscrutaziun davart il guaud grischun e la midada dal clima. La finamira dal project che vegn realisà en la Val dal Rain grischuna ed en la Tumleastga è quella da perscrutar ils effects da la midada dal clima ed en spezial da la setgira per il guaud.

A lunga vista vegn la stgaudada dal clima actuala ad avair consequenzas er per ils guauds da muntogna. Quant fermas e da tge gener che questas consequenzas, èn è difficil da giuditgar. Sco consequenza d'eveniments extrems sco setgira, chalur u laina terrada dal vent pon tuttenina bulieus, insects u auters organissems ch'ins percorscha strusch sut cundiziuns normalas attatgar e donnegiar bostgs.

Pervia da quai ha la regenza grischuna concludì l'onn passà da s'engaschar en in project da perscrutaziun davart ils effects da la midada dal clima per il guaud. Quest project vegn realisà da l'institut federal per la perscrutaziun da guaud, naiv e cuntrada (WSL) en la Val dal Rain grischuna ed en la Tumleastga. L'uffizi forestal dal Grischun ed ils manaschis forestals da las vischnancas, en las qualas i vegnan realisadas las lavurs, fan er part dal project. Il chantun Grischun sa participescha cun ina contribuziun da totalmain 240'000 francs vi dals custs per il project da perscrutaziun "GuGrC – il guaud grischun e la midada dal clima: retschertgas davart l'impurtanza da la setgira per la dinamica da creschientscha dals bostgs en il guaud". Questa contribuziun vegn repartida sin ils onns 2009 fin 2011.

En il fratemp èn vegnidas tschernidas las surfatschas per l'experiment e vegnidas fatgas las emprimas installaziuns. Indrizs pli gronds èn ussa vegnids fatgs ils dis passads: A quatter lieus en las vischnancas da Domat, da Tumein e da Panaduz vegnan preparadas surfatschas, nua ch'ins lascha prosperar scherms. Sin las surfatschas da test da ca. 30 x 30 meters vegnan montads tetgs da plievgia per mesirar, quant enavant che quantitads da precipitaziuns divergentas influenzeschan la prosperitad dals bostgets fitg giuvens.

Infurmaziuns:

- Reto Hefti, selvicultur chantunal, uffizi forestal dal Grischun, tel. 081 257 38 51

- Ueli Bühler, sectur "ecologia dal guaud" da l'uffizi forestal, tel. 081 257 38 57

Gremi: uffizi forestal

Funtauna: rg uffizi forestal

09.04.2010
Ina delegaziun dal parlament da Sviz fa ina visita al cussegl grond dal Grischun

Ina delegaziun dal cussegl grond da Sviz fa mardi, ils 20 d'avrigl 2010, durant la sessiun d'avrigl, ina visita a las collegas ed als collegas dal Grischun a Cuira.

La delegaziun da Sviz che sa cumpona da set persunas vegn manada dal president dal cussegl grond Christoph Pfister e dal vicepresident dal cussegl grond Xaver Schuler. Els vegnan tranter auter accumpagnads da la dumbravuschs Annemarie Langenegger, da la suppleanta da dumbravuschs Karin Schwiter sco er da la commembra e dals commembers dal parlament Petra Gössi, Andreas Meyerhans e Patrick Notter.

Ils giasts dal chantun Sviz vegnan retschavids dal president dal cussegl grond Christian Rathgeb e da la vicepresidenta dal cussegl grond Christina Bucher-Brini. Da vart dal Grischun sa participeschan a l'inscunter plinavant ils presidents da las fracziuns. Il program prevesa d'assister l'avantmezdi a las tractativas currentas dal cussegl grond e da far il suentermezdi in tur guidà tras la citad veglia da Cuira e da visitar la catedrala. La visita serva en emprima lingia al barat d'experientschas sco er a la tgira da las relaziuns amicablas.

Infurmaziun per las medias:

A las 10.00 stattan il president dal cussegl grond da Sviz Christoph Pfister, il president dal cussegl grond dal Grischun Christian Ratheb sco er il vicepresident dal cussegl grond da Sviz Xaver Schuler e la vicepresidenta dal cussegl grond dal Grischun Christina Bucher-Brini a disposiziun per ina fotografia tar l'entrada da l'edifizi dal cussegl grond a Cuira.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

19.04.2010