Fin da la chatscha d'atun 2000

La chatscha da tschiervs e chavriels è terminada cun success dumengia, ils 17 da december 2000. Totalmain èn vegnids sajettads 4'230 tschiervs e 3'009 chavriels.

Schebain che la chatscha d'atun ha provocà er quest atun discussiuns en singulas regiuns, ella ha cuntanschì ina giada dapli l'adattaziun dals effectivs da selvaschina al spazi da viver d'enviern. L'introducziun da la planisaziun qualitativa da reducziun tar ils tschiervs ha gì success. Ella vul cuntanscher ina structura da l'effectiv pli naturala pussaivla.

Regulaziun tras la chatsch'auta e la chatscha cumplementara d'atun

Er quest onn han ins realisà la chatscha da tschiervs e chavriels en ina procedura da dus stgalims. Il settember ha gì lieu la chatsch'auta tradiziunala dal Grischun, en la quala èn ids a chatscha tut ils chatschaders durant trais emnas sin l'entir territori chantunal. Da mez november fin mez december ha gì lieu la regulaziun fina tras chatschas d'atun regiunalas, e quai a moda pli effizienta pussaivla durant maximalmain 10 mez dis.

Las chatschas d'atun permettan ina procedura differenziada ch'è orientada tenor las relaziuns localas. Questas chatschas vegnan organisadas regiunalmain, cun in dumber da chatschaders enconuschent, ed il dretg mument, q.v.d. suenter che la selvaschina è arrivada en ses quartier d'enviern. Ellas na concurrenzeschan betg la chatsch'auta, mabain cumpletteschan quella a moda optimala.

Cun excepziun da las regiuns da Sur e Suot Funtauna Merla (entschatta tempriva da l'enviern) en l'Engiadin'ota han ins pudì realisar tut las chatschas. Ina giada dapli èsi sa mussà che per ina chatscha efficazia è d'avantatg ina cuverta da naiv minimala.

Tschiervs

Per mantegnair in effectiv da tschiervs cun ina structura natirala e per evitar donns da selvaschina, eri da sajettar quest onn en il chantun Grischun 4'270 tschiervs. Cun questa prelevaziun (34 pertschient) reusseschi da stabilisar l'effectiv da primavaira da bunamain 12'600 tschiervs.

A la chatsch'auta èn vegnids sajettads 3'054 ed a la chatscha d'atun 917 tschiervs. Quests butins èn vegnids cumplettads tras las reducziuns da vadels daventads orfens, d'animals blessads e che fan donn. Il resultat cumplessiv ha il suandant aspect:

Butin da tschiervs total / taurs / vatgas / vadels

chatsch'auta (incl. reducziun organs 3'171 / 1'769 / 1'273 / 129 da surveglianza da chatscha)

chatscha d'atun (incl. reducziuns 1'059 / 98 / 427 / 534

da surveglianza da chatscha)

total (plan = 4'270) 4'230 / 1'867 / 1'700 / 663

Il plan da reducziun è vegnì ademplì en cumparegliaziun cun il butin total (quantitativ) a 99 pertschient, en cumparegliaziun cun il dumber d'animals feminins sajettads (qualitativ) a 95 pertschient. Cun excepziun da las regiuns Signuradi-Seewis, Partenz dadora ed Engiadin'ota è il plan da reducziun vegnì cundanschì en tut las regiuns. Sut las premissas da quest onn è quai tut en tut in bun resultat.

Chatschaders ch'èn ids a la chatscha d'atun han fatg quai cun quità ed a moda confurma a las finamiras. Sin 917 tschiervs han els sajettà 452 vadels, 390 vatgas d'in onn e vatgas da tschierv sco er 75 lantschets e taurs. Ils chatschaders han medemamain pudì sajettar plirs tschiervs cun veglias blessuras.

Chavriels

Durant la chatsch'auta èn vegnids sajettads 2'397 chavriels. Sin fundament dal butin da bucs durant il settember han ins fatg in plan da reducziun per mintga regiun, e quai per l'entira chatscha da chavriels. Tenor quel impurtava il plan da reducziun totalmain 3'203 chavriels, per la chatscha d'atun 779 chavriels. Ils resultats da las duas fasas da la chatscha da chavriels han il suandant aspect:

Butin da chavriels

total / bucs / chauras / ansiels

chatsch'auta (incl. reducziuns organs 2'441 / 1'304 / 1'084 / 53

da surveglianza da chatscha)

chatscha d'atun (incl. reducziuns organs 568 / 30 / 205 / 333

da surveglianza da chatscha)

total (plan = 3'203) 3'009 / 1'334 / 1'289 / 386

Quest plan da reducziun è vegnì ademplì a 94 pertschient. Las finamiras da la chatscha d'atun n'èn betg vegnidas cuntanschidas en las regiuns Sur e Suot Funtauna Merla, Val Puschlav, Sent-Ftan, Signuradi-Seewis, Partenz central e davos sco er en l'areal da Tavau.

Er questa chatscha è vegnida fatga generalmain cun quità, è tuttina la quota d'ansiels dal butin (13 pertschient) - sco previs - augmentada cleramain anc ina giada.

Chatscha - paschiun e plaschair, dentant er ina incumbensa

En pliras regiuns ha la chatscha d'atun en la naiv provocà animadas discussiuns e chartas da lecturs. En il futur vegni a daventar ina lavur impurtanta d'infurmar la populaziun ed ils chatschaders davart las finamiras ed incumbensas sco er davart las pussaivladads correspundentas da la chatscha.

Ils effectivs da tschiervs e chavriels han pudì vegnir regulads per gronda part tras la chatscha grischuna da patenta. Uschia han ils effectivs da questas spezias pudì entschaiver l'enviern en ina grondezza adequata ed en ina buna structura da l'effectiv. Quai è dentant stà pussaivel be grazia a las chatschas d'atun ch'han gì in effect regulativ, a la prelevaziun consequenta era da selvaschina feminina e giuvna sco er grazia a la protecziun parziala d'animals masculins creschids.

La chatscha grischuna da patenta ha ademplì er quest onn sia incumbensa en il servetsch da la publicitad. Quai è stà pussaivel be tras l'engaschi effectiv dals chatschaders averts per novaziuns. Els meritan engraziament e renconuschientscha.

Gremi: inspecturat da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg inspecturat da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 04.01.2001