Midada dal clima e privels da la natira - il chantun Grischun sa prepara

Pervia da la midada dal clima ston ins fra quint cun dapli fermas precipitaziuns, bovas e crudada da crappa. Il chantun Grischun prenda diversas mesiras per garantir a lunga vista che la populaziun saja protegida cunter privels da la natira. Ina da quellas è l'installaziun d'in sistem interregiunal da preavertiment e d'infurmaziun en collavuraziun cun il WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF a Tavau.

L'augment da la temperatura sin tut il mund ha er in effect per il Grischun. Il regress dals glatschers e la sdregliada da la schelira permanenta èn las consequenzas las pli evidentas. Pervia da quests svilups ston ins far quint ch'i dettia dapli eveniments cun crudada da crappa u cun bovas en ils territoris pertutgads. Ultra da quai èsi da far quint ch'i dettia vinavant fermas precipitaziuns, da las qualas il Grischun è stà pertutgà repetidamain ils ultims onns. Quests svilups, colliads cun las pretensiuns creschentas a la mobilitad en in chantun da turissem, pretendan in agir prospectiv cun cleras finamiras per dumagnar talas ristgas.

Stgaffì las cundiziuns generalas

La regenza dal chantun Grischun ha integrà in punct central "Midada dal clima e privels da la natira" en ses program da la regenza 2009-2012. Las suandantas quatter mesiras èn centralas en quest connex:

- monitoring da l'ambient ed installaziun d'in sistem da preavertiment e d'infurmaziun en situaziuns da crisa

- rinforzament da la prevenziun sin plaun communal cun chartas d'intervenziun

- giudicament dals privels e dals ristgs per in potenzial da donns exponì

- cataster da tut las ovras da protecziun forestalas

Sistem interregiunal da preavertiment e d'infurmaziun en situaziuns da crisa

Il chantun Grischun e la provinza dal Tirol dal sid installeschan - en ina collavuraziun da perscrutaziun e da svilup cun il WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF a Tavau - il "sistem interregiunal da preavertiment e d'infurmaziun en situaziuns da crisa SIPIC". Al SLF serva sco basa in sistem che sumeglia al sistem ch'è sa cumprovà gia dapi in pèr onns per avertir cunter lavinas. Il project ha duas finamiras principalas: d'ina vart da meglierar ils models da prognosa ed ils agids da decisiun idrologics e da l'autra vart d'installar ina plattafurma d'infurmaziun a basa da l'internet, cun la quala i vegnan messas a disposiziun a las persunas ch'èn responsablas per garantir la segirezza en cas da privels da la natira las datas da differentas raits da mesiraziun e dals models da prognosa, e quai en moda svelta e survesaivla.

Expertas ed experts da segirezza en acziun

Per garantir la segirezza da la populaziun en il cas d'urgenza dovri persunal ch'è scolà e ch'enconuscha la situaziun locala. L'organisaziun da l'uffizi forestal che cumpiglia tut il Grischun porscha cun ils selviculturs da revier las meglras premissas per quai. Blers dad els han gia ina pratica da blers onns en il sectur da las lavinas. Ina rolla impurtanta en cas da situaziuns acutas da privels da la natira giogan er las uschenumnadas chartas d'intervenziun ch'èn vegnidas sviluppadas per l'emprima giada da l'uffizi forestal, ensemen cun l'assicuranza d'edifizis dal Grischun, e che vegnan ozendi fatgas en la medema moda er en auters chantuns. Ellas dattan ina basa d'agir concreta a las forzas d'acziun, per ch'ellas possian dumagnar en moda pli effizienta e segira in eveniment da privels da la natira en in tschert lieu.

Er mesiraziuns sur blers onns tutgan tar il champ d'incumbensas dal servetsch forestal chantunal: dapi 125 onns vegnan mesirads mintga onn ils 22 glatschers dal Grischun. La collecziun da datas imposanta ha l'uffizi forestal cumpiglià en il fegl da documentaziun "Glatschers e midada dal clima en il Grischun". Talas mesiraziuns da blers onns furman ina basa impurtanta per dumagnar ristgs e midadas da l'ambient.

La finamira da questas mesiraziuns è quella da garantir a lunga vista ina protecziun effizienta cunter privels da la natira. En quest senn sto er vegnir chapì il partenadi tranter il chantun Grischun ed il SLF, che collia la planisaziun strategica e l'experientscha pratica cun la savida scientifica.

Infurmaziuns:

- cusseglier guvernativ Stefan Engler, schef dal departament da construcziun, traffic e selvicultura, tel. 081 257 36 01

- Reto Hefti, selvicultur chantunal, uffizi forestal dal Grischun, tel. 081 257 38 51

- Jakob Rhyner, manader da WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF, tel. 081 417 01 51

- Julia Wessels, communicaziun, WSL Institut per la perscrutaziun da la naiv e da las lavinas SLF, tel. 081 417 02 86

Gremi: uffizi forestal

Funtauna: rg uffizi forestal dal Grischun

04.03.2009