liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Visita da l'ambassadur da Sia Majestad britannica tar la regenza dal Grischun

Simon Mark Featherstone, il represchentant il pli aut da Sia Majestad britannica en Svizra, fa mesemna, ils 21 da settember ina visita al Grischun. L'ambassadur vegn accumpagnà da Roy Osborne, director trade and investment, da dr. Simon Harkin, head of political section e da Caroline Morrissey, director of british council. Suenter il bainvegni dals giasts en la chasa grischa a Cuira è previs in gentar communabel. Ils ospitants èn la presidenta da la regenza Eveline Widmer-Schlumpf ed il chancelier Claudio Riesen.

La regenza tgira mintga onn contacts cun las represchentantas e cun ils represchentants da stadis esters en Svizra. Quests discurs èn elements impurtants da las relaziuns externas dal chantun. En connex cun ils stadis vischins e cun ils pajais che han relaziuns spezialas cun la Svizra e cun il Grischun vegnan discutadas savens dumondas materialas actualas. Autras visitas servan en emprima lingia al barat d'experientschas sin il champ cultural, economic e politic.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 15.09.2005
Las tariffas per las chasas da tgira 2006 èn fixadas

La regenza ha fixà las tariffas maximalas per abitantas ed abitants da chasas da tgira per l'onn 2006. Las novas tariffas restan en general en il rom actual ed importan tut tenor il stgalim da tgira tranter 115 francs e 190 francs per di da tgira ed abitanta u abitant. Questas tariffas valan per las chasas da tgira che vegnan sustegnidas dal chantun cun contribuziuns.

Da vischnancas e regiuns

- Stussavgia: Per engrondir e renovar il stabiliment dal provediment d'aua approvescha la regenza ina contribuziun maximala da 127'800 francs. Quai èn maximalmain 20 pertschient dals custs imputabels.

- Tusaun: La regenza approvescha la revisiun parziala da la lescha da construcziun sco er il plan da zonas 1:1'000 "zona dal restaurant a l'autostrada".

- Bravuogn: Il plan da zonas e plan general da furmaziun 1:2'000 Val S-chigra vegn approvà.

- La Punt-Chamues-ch: La regenza approvescha l'indriz dal register funsil federal concernent differents bains immobigliars en la vischnanca.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Museums grischuns: La federaziun da tetg dals museums grischuns survegn mintgamai 50'000 francs per sias activitads dals onns 2006 e 2007.

- Fond da sport: Per la participaziun da federaziuns grischunas da sport a las occurrenzas da sport da la cuminanza da lavur da las regiuns alpinas (ARGE ALP) conceda la regenza maximalmain 7'000 francs or dal fond da sport.

Projects da vias

La regenza ha approvà totalmain 1'278'000 francs per installaziuns electricas, per construir e per sanar ils suandants trajects da via:

- via sursilvana: sviament da Flem

- Trimmis: via da Trimmis (en il vitg), traject plazza - banca chantunala

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 22.09.2005
Tscherna da professiun: siemi e realitad

Occurrenza d'in di per la tscherna da professiun en la chasa da scola Florentini a Cuira

Glindesdi, ils 3 d'october 2005, organisescha la scola superiura Florentini a Cuira - sut la direcziun dal post da stab per dumondas d'egualitad - in di spezial per la tscherna da professiun per scolaras e per scolars da las 2. classas dal stgalim superiur e per lur geniturs. La finamira da questa occurrenza è da promover ina tscherna da professiun averta. Anc adina sa decidan bleras mattas e blers mats per ina tipica "professiun da dunnas" u per ina tipica "professiun d'umens" e sa restrenschan uschia fitg en connex cun lur tscherna da professiun.

L'occurrenza per la tscherna da professiun porscha als giuvenils ed a lur geniturs in access a differents temas davart la tscherna da professiun. Per geniturs da lingua estra stattan a disposiziun translaturas scoladas e translaturs scolads.

La damaun, suenter ina introducziun communabla, visitan las scolaras ed ils scolars differents lavuratoris. Uschia pon ellas ed els barattar experientschas cun giuvenils en la furmaziun professiunala, survegnan infurmaziuns davart la situaziun actuala da plazzas d'emprendissadi e davart la multifariadad dal mund professiunal en noss chantun e sa fatschentan cun lur maletgs da rollas e cun lur cumportament da dependenza. Il suentermezdi han ellas ed els la pussaivladad d'emprender d'enconuscher las professiuns da la tecnica da chasa en differents manaschis a Cuira. Sut instrucziun fabritgeschan là tut las scolaras e tut ils scolars in product ch'ellas e ch'els pon prender a chasa sco regurdanza.

Per ils geniturs cumenza l'occurrenza a las 19.00 cun infurmaziuns generalas davart l'instrucziun da la tscherna da professiun en scola. Suenter visitan els differentas occurrenzas curtas e pon discussiunar tar differents posts cun persunas spezialisadas e cun auters geniturs. Tut tenor lur interess survegnan els infurmaziuns davart il sistem da scolaziun svizzer, davart ils dretgs e las obligaziuns durant l'emprendissadi, davart professiuns artisanal-tecnicas e socialas, davart la tscherna da professiun sin basa da las schlattainas, davart fufragnadis che reusseschan cun success, davart pussaivladads da scolaziun per giuvenils cun difficultads d'emprender e davart la prevenziun da la dependenza.

Las collavuraturas ed ils collavuraturs da las medias èn envidads cordialmain da visitar questa occurrenza.

Ulteriuras infurmaziuns survegnis Vus tar:

Doris Caviezel-Hidber, manadra dal project SCHANZA PER IL GRISCHUN, post da stab per dumondas d'egualitad, Loestrasse 37, 7000 Chur, 081 257 35 73, doris.caviezel@chance.gr.ch

Gremi: post da stab per dumondas d'egualitad

Funtauna: rg post da stab per dumondas d'egualitad

Data: 26.09.2005
La polizia chantunala surpiglia incumbensas da la polizia communala a Puschlav

Quest mars ha la vischnanca da Puschlav surdà a la polizia chantunala las incumbensas da la polizia en il vitg. Oz gievgia è quest nov model da collavuraziun er vegnì confermà formalmain: Il cusseglier guvernativ Martin Schmid, schef dal departament da giustia, polizia e sanitad, ed il president communal Tino Zanetti han suttascrit il contract correspundent a Puschlav. La regenza aveva approvà la cunvegna correspundenta tranter Puschlav ed il chantun la primavaira retroactivamain per il 1. da schaner 2005.

Per la lavur da polizia che vegn prestada dal chantun paja la vischnanca da Puschlav ina contribuziun da 75'000 francs per onn. Cun questa contribuziun ha er pudì vegnir augmentà il dumber da persunal dal post da la polizia chantunala a Puschlav. En in concept ha ina gruppa da lavur elavurà ils princips per las incumbensas da la polizia communala che vegnan ademplidas da la polizia chantunala. Quest project da pilot a Puschlav dura dus onns e po vegnir transferì pli tard er sin autras vischnancas. La delegaziun d'incumbensas da la polizia communala a la polizia chantunala è daventada pussaivla pir tras il relasch da la nova lescha da polizia l'october 2004.

Foto Vertragsunterzeichnung

Persunas che dattan infurmaziuns:

cusseglier guvernativ Martin Schmid, schef dal departament da giustia, polizia e sanitad, tel. 081 257 25 01

president communal Tino Zanetti, tel. 081 839 03 00

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 29.09.2005
Di chantunal dal sport da scola a Landquart

Al di chantunal dal sport da scola en atletica leva sin la plazza da sport Ried a Landquart èn sa participads quest onn 31 teams. Il record da participaziun da l'occurrenza da l'onn passà (42 equipas) n'ha bain betg pudì vegnir cuntanschì, ma quai n'ha betg turblà l'atmosfera. Igl è stà bel d'entupar equipas or da bunamain tut las regiuns da noss chantun. L'aura era stupenta ed i sa tractava da selecziunar or da tut questas gruppas ina represchentanza ferma che sa participescha il proxim onn al final svizzer.

Las equipas per la concurrenza polisportiva consistan da sis commembras e commembers. Quellas fan ina concurrenza da tschintg parts en las disciplinas sprint, currer 1000 m, stafetta da 5 x 80 m, sco er - tenor elecziun - trair la balla u bittar la culla e sigl en aut u sigl en lung.

La concurrenza è stada plain tensiun. Las equipas eran engaschadas e motivadas enormamain da cuntanscher autezzas e lunghezzas e da currer cunter l'ura. En las singulas categorias n'èsi fin la fin betg stà cler tgi che possia ir al final svizzer 2006 en il chantun Turgovia. Pir las glistas da rangaziun han mussà tgi che ha cuntanschì il final. S'allegrar han pudì las equipas victuras da la catagoria dal stgalim superiur "mixed" da Lanquart, la categoria dal stgalim superiur dals mats da Schiers e la categoria dal stgalim superiur da las mattas da Sent. Ultra da questas victuras e da quests victurs da la categoria han pudì sa qualifitgar per il final anc las duas meglras equipas dal segund rang, la categoria dal stgalim aut dals mats da Domat e la categoria dal stgalim aut "mixed" Giacometti Cuira.

Las scolaras ed ils scolars han passentà in bel di nunemblidaivel e per las equipas qualifitgadas datti il proxim onn ina cuntinuaziun en il chantun Turgovia. Cun tensiun guardain nus vers l'avegnir e giavischain a las equipas gia oz bler success e che tut reusseschia bain.

Extract da la glista da rangaziun:

*questas equipas èn sa qualifitgadas per il di svizzer dal sport da scola 2006 en il chantun Turgovia

Categoria A1 (mats 7. - 9. classa)

1 Schiers / Schiers M1* 14'319 2 Domat/Ems / Domaturbos* 13'813 3 Jenaz / Jenaz K1 13'325

Categoria A2 (mats 5. - 6. classa)

1 Grüsch / Banana Joys aus Grüsch 9'162 2 Samedan / Samedan 3 5'416

Categoria B1 (mattas 7. - 9. classa)

1 Sent / Sent1* 11'923 2 Schiers / Schiers B1 11'572 3 Quader Chur / Quader Chur 11'086

Categoria B2 (mattas 5. - 6. classa)

1 Igis / Die sechs Rennmaeuse 8'851 2 Flims / Flimser Sprinterinnen 6'527 3 Samedan / Samedan 4 5'021

Categoria C1 (mixed 7. - 9. classa)

1 Landquart / Landquart* 15'718 2 Giacometti Chur / "Insalata mista"* 13'763 3 Usserfeld Grüsch / Bauers 13'166

Categoria C2 (mixed 5. - 6. classa)

1 Flims / Flimser Hüpferinnen 9'438 2 Samedan / Samedan 5 6'130

Gremi: uffizi per la scola populara ed il sport

Funtauna: rg uffizi per las scolas popularas e sport

Data: 03.10.2005
Desditg la taxaziun d'ovras electricas

La regenza dal chantun Grischun ha decidì da desdir la cunvegna existenta davart la taxaziun da societads d'ovras electricas per ils 30 da settember 2006.

Las societads grischunas d'ovras electricas vendan l'energia producida a lur acziunarias ed a lur acziunaris. Quellas e quels èn obligads da surpigliar la part da la producziun d'energia che correspunda a lur participaziun.

Tras la vendita da l'electricitad ad interpresas che stattan datiers mancan ils pretschs da scuntrada che resultassan sin il martgà liber. Il problem da la taxaziun d'ovras electricas è ussa d'eruir quests pretschs da scuntrada cun agid d'in model che sa simular il martgà.

Dapi la perioda fiscala 2001 succeda la taxaziun d'ovras electricas tenor il uschenumnà model Pfeiffer. Ils pretschs da scuntrada che resultan da quest model paran a la regenza d'esser nuncuntentaivlamain bass.

Ils pretschs sa chattan d'ina vart sut la media dals pretschs svizzers per la vendita d'electricitad directamain davent da l'ovra electrica. Uschia vegn tegnì quint mo en moda insuffizienta da l'energia accumulada d'auta qualitad che vegn producida cun forza idraulica. I vegn vitiers ch'il svilup dals pretschs sin il martgà internaziunal ha memia pauc effect sin il model.

La regenza na vesa la desditga da la cunvegna betg sco ina refusa generala dal model Pfeiffer. Cun questa desditga duai dentant vegnir pussibilitada ina discussiun pli detagliada dals parameters che furman la basa dal model.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 03.10.2005
L'intoxicaziun da Tschiertschen

Stimadas dunnas e stimads signurs

Davart la raschun, pertge ch'ils totalmain 16 giasts ollandais èn daventads malsauns mesemna saira en in hotel a Tschiertschen po vegnir ditg il suandant:

Examinaziun

En il manaschi pertutgà èn la notg da l'ospitalisaziun da las pazientas e dals pazients er vegnids mess en segirezza rests da la suppa da bulieus che quellas persunas avevan mangià. Quella suppa cuntegneva bulieus indigens setgentads. Sin fundament dals emprims simptoms da las pazientas e dals pazients e dal temp da latenza curt da la malsogna stuevan ins partir il cumenzament dal fatg ch'i sa tractia d'ina intoxicaziun greva da bulieus. La suppa messa en salv è vegnida examinada d'ina controlladra da bulieus uffiziala cun experientscha sin bulieus esters toxics, e quai gia durant l'ospitalisaziun da las pazientas e dals pazients.

Il resultat

Bulieus esters toxics n'han pudì vegnir cumprovads nagins. La diagnosa clinica da l'ospital chantunal na mussa er nagina intoxicaziun da bulieus. L'andament da la malsogna rinviescha ad ina intoxicaziun da victualias. En la suppa da bulieus han pudì vegnir cumprovads bulieus ch'èn stads fermamain mifs. Bulieus daventan mifs en spezial, sch'els vegnan conservads memia ditg ed en moda faussa (p.ex. en satgs da plastic). Il gener da la miffa n'ha dentant betg pli pudì vegnir eruì. Sin basa dals fatgs avant maun sto vegnir constatà en quest connex ch'i sa tracta tar quest cas d'ina intoxicaziun da victualias e betg d'ina intoxicaziun da bulieus.

Facit

Ils posts cumpetents han agì en moda fitg prudenta. La suppa da bulieus mangiada è vegnida examinada il medem mument sco l'ospitalisaziun da las pazientas e dals pazients. Pervi da quai ha pudì vegnir exclusa fitg svelt ina intoxicaziun da bulieus. La polizia chantunala, l'ospital chantunal e l'uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals han collavurà en moda professiunala. Ch'ina controlladra da bulieus uffiziala era stada immediatamain disponibla ha pudì dar rinviaments impurtants davart la causa da la malsogna da las pazientas e dals pazients. Quest cas mussa che la controlla uffiziala da bulieus sto esser - malgrà la liberalisaziun da la lescha da victualias - ina part impurtanta da l'obligaziun dals manaschis d'avair quità (autocontrolla).

Gremi: uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals

Funtauna: rg uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals

Data: 04.10.2005
La cumissiun per economia, taxas e politica da stadi sustegna las opziuns d'agir en vista a la revisiun parziala da la lescha chantunala da taglia

La regenza vegn a suttametter al cussegl grond en la sessiun d'october 2005 in rapport davart la revisiun da la lescha chantunala da taglia. Sut il presidi dad Ernst Nigg ha la cumissiun permanenta per economia, taxas e politica da stadi (CETPS) predeliberà quest rapport ils 20 da settember 2005 per mauns dal cussegl grond. Fatg part da questa sesida han er la presidenta da la regenza, dunna dr. Eveline Widmer-Schlumpf, sco er represchentantas e represchentants dal departament da finanzas e da l'administraziun da taglia.

La finamira dal rapport è da sclerir las differentas problematicas en il sectur fiscal, da skizzar soluziuns pussaivlas e da quantifitgar las perditas da taglia che resultan tras quai. Il cussegl grond duai pudair discutar las mesiras preschentadas en il rapport sco er lur consequenzas, e quai avertamain ed independentamain da disposiziuns legalas concretas. Cun il rapport vegn er intenziunà da mussar a la regenza ed a l'administraziun la via per la procedura da legislaziun che suonda quest rapport. Il cussegl grond duai prender decisiuns fundamentalas e fixar l'autezza da las distgargias.

En ses rapport propona la regenza diversas mesiras per eliminar ils dischavantatgs dal lieu existents sco er per reducir la grevezza fiscala da conjugals e da famiglias cun uffants. La cumissiun va d'accord cun las decisiuns da princip sco er cun las mesiras resultantas e cun l'autezza da las distgargias fiscalas che la regenza preschenta en il rapport. Las opiniuns d'ina minoritad da la cumissiun divergeschan sulettamain en ils secturs da la distgargia da las persunas giuridicas che duai succeder pli fitg tar la taglia sin il gudogn e main sin la vart dal chapital, da la liberaziun da las descendentas directas e dals descendents directs da la taglia sin l'ierta e da la taglia sin donaziuns, da l'aboliziun da la taxa speziala sin la facultad e da l'autezza da la distgargia fiscala sin basa da l'autezza da la deducziun per uffants che vegn fixada differentamain tenor categorias da vegliadetgna.

In'ulteriura tractanda da la sesida da cumissiun è stada la tractativa da la fatschenta "revisiun parziala da la lescha da taglia per il chantun Grischun / adattaziun a la lescha davart la fusiun" ch'è medemamain previsa per la sessiun d'october 2005 dal cussegl grond.

La lescha federala davart la fusiun è entrada en vigur il 1. da schaner 2004. Per adattar il dretg chantunal als fatgs resultants è vegnì concedì als chantuns in termin da trais onns. Suenter la scadenza da quest termin vegnan applitgadas las disposiziuns da la lescha d'armonisaziun da taglia che remplazzan normas divergentas dal dretg chantunal.

En quest reguard è la cumissiun suandada las propostas da la regenza en tut ils puncts ed ha deliberà unanimamain la missiva per mauns dal cussegl grond.

Gremi: cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Funtauna: rg cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Data: 04.10.2005
Pachet da mesiras per prevegnir a la grippa d'utschels a partir dals 24 d'october 2005

Obligaziun da laschar registrar giaglinom; scumond da far exposiziuns da giaglinom ed occurrenzas sumegliantas; scumond da tegnair giaglinom al liber.

Per realisar il pachet da mesiras dal cussegl federal cunter la grippa d'utschels pon las annunzias per laschar registrar ils effectivs da giaglinom en il chantun Grischun vegnir fatgas tar l'uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals. Las proprietarias ed ils proprietaris da giaglinom pon far questas annunzias tant per telefon (081 257 24 14) sco er sin via electronica (info@alt.gr.ch u sur la pagina d'internet www.alt.gr.ch).

Il venderdi, ils 21 d'october 2005, ha il cussegl federal relaschà in pachet da mesiras per prevegnir supplementarmain a l'import da la grippa d'utschels en Svizra. A partir dals 25 d'october 2005 fin ils 15 da december 2005 èsi scumandà da tegnair al liber giaglinom, utschels nudaders ed utschels curriders. Exposiziuns e martgads da giaglinom ed occurrenzas sumegliantas èn scumandadas.

Ultra da quai èn tut las persunas che possedan tals animals obligadas d'annunziar tals fin ils 2 da november 2005. Exceptads da questa obligaziun da registraziun èn proprietarias e proprietaris da giaglinom che han gia annunzià lur effectiv da giaglinom en il rom da la dumbraziun dals animals 2005.

L'uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals (USVA), servetsch veterinar, è cumpetent per retschaiver las annunzias da registraziun che vegnan fatgas da las proprietarias e dals proprietaris da giaglinom. Las annunzias pon vegnir fatgas per telefon (081 257 24 14) sco er sin via electronica per mail (info@alt.gr.ch) u cun il formular da contact sin la pagina d'internet dal USVA (www.alt.gr.ch; rubrica "Contact", "d"). Las proprietarias ed ils proprietaris da giaglinom ston inditgar l'adressa, il gener da la tratga da giaglinom, la spezia da giaglina ed il dumber dals animals che vegnan tratgs.

Gremi:

Funtauna: rg

Data: 24.10.2005
Giaglinas, galdins, pavuns, giaglinas perladas, pernischs, fasans, quacras, andas, aucas, struts ed emus - a partir dals 25 d'october 2005 èsi scumandà da tegnair al liber questas spezias d'utschels

Plinavant ston las possessuras ed ils possessurs sa laschar registrar fin il pli tard en in'emna.

Bleras infurmaziuns davart quai e davart la grippa d'utschels en general sa chattan sin la pagina d'internet da l'uffizi federal veterinar sut www.bvet.admin.ch e sin la pagina d'internet da l'uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d'animals www.alt.gr.ch.

Ils numerus telefons sin la hotline per possessuras e per possessurs da giaglinom tar il servetsch veterinar dal Grischun mussan che las possessuras e ch'ils possessurs da giaglinom sa preparan intensivamain per il scumond da tegnair il giaglinom al liber. Plinavant pon ins er constatar che las possessuras e ch'ils possessurs d'animals han gronda chapientscha per questas mesiras preventivas impurtantas per evitar che la grippa d'utschels vegnia importada en Svizra.

Per preschentar soluziuns simplas per metter sut tetg ils animals sco er per declerar pli exactamain la regulaziun han l'uffizi federal veterinar (www.bvet.admin.ch) ed il servetsch veterinar dal Grischun (www.alt.gr.ch) mess a disposiziun numerusas infurmaziuns sin lur paginas d'internet. Ils proxims dis cumparan questas infurmaziuns er en revistas professiunalas e cuntanschan las possessuras ed ils possessurs da giaglinom tras las federaziuns e tras las organisaziuns.

La hotline per possessuras e per possessurs da giaglinom tar il servetsch veterinar dal Grischun è averta durant las uras da biro da glindesdi fin venderdi, las 7.30 fin las 17.00, sut il numer 081 257 24 14.

Sut quest numer da telefon pon er vegnir fatgas las annunzias per laschar registrar ils effectivs da giaglinom dal Grischun.

Cuira, ils 25 d'october 2005

Gremi:

Funtauna: rg

Data: 25.10.2005
La regenza dumonda in credit d'impegn da 20 milliuns francs per la porta alpina

Il chantun Grischun duai contribuir 20 milliuns francs a la construcziun da la porta alpina a Sedrun. Quai propona la regenza grischuna en sia missiva al cussegl grond. La fatschenta vegn tractada dal parlament en la proxima sessiun da december. Ils meds finanzials per la porta alpina duain vegnir concedids en furma d'in credit d'impegn tenor il stadi dals pretschs l'onn 2003. Igl è previs da metter a disposiziun ils credits annuals respectivs tenor il progress da la projectaziun e da la construcziun sco er tenor il basegn finanzial. Per la regenza è il project "porta alpina Sedrun" in schanza singulara per la vallada e per tut la regiun en il territori da l'Alpsur e dal Gottard. La colliaziun directa da la Surselva cun la nova lingia da viafier tras las Alps (NVTA) e tras quai cun ils territoris urbans avra novas perspectivas. Uschia po vegnir meglierada considerablamain la cumpetitivitad d'in entir territori. La porta alpina ha ultra da quai ina forza simbolica per la fidanza en l'avegnir d'ina regiun da muntogna e cuntegna in potenzial impurtant per in svilup persistent. Il project aveva gì in grond sustegn da la regenza grischuna gia en il passà. Pir la stad passada aveva ella concedì in credit da projectaziun dad 800'000 francs. Il project vegn plinavant sustegnì dal cussegl federal, da la regiun Surselva e dals chantuns che cunfineschan cun il Gottard.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 01.11.2005