La nova constituziun chantunala (3): Refurma dals dretgs dal pievel e proporz: quant gronda è l'acceptanza?

La cumissiun da constituziun ha proponì ina reorganisaziun extendida dals dretgs dal pievel ed ina midada considerabla tar l'elecziun dal cussegl grond. Ils singuls puncts fruntan en la consultaziun sin differenta acceptanza. In ulteriur sguard en ils resultats da la consultaziun.

Da cusseglier guvernativ dr. Peter Aliesch

Schef dal departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Las persunas cun dretg da votar duain pudair decider davart tut las strategias impurtantas dal chantun e da las vischnancas. A medem temp vegn pretendida ina reorganisaziun extendida dals dretgs dal pievel (dretg da votar e d'eleger, iniziativa dal pievel, referendum). Latiers ha ella resguardà ch'il sistem da la democrazia directa restia equilibrà. Ina reducziun dals dretgs dal pievel na fiss ni giuridicamain necessaria e raschunaivla ni politicamain realisabla. Ils midaments ils pli marcants pertutgan la midada dal referendum obligatori al referendum facultativ tar leschas, la reducziun dal dumber da suttascripziuns necessari sco er l'introducziun dal referendum constructiv. En la consultaziun fruntan ils princips per gronda part sin consentiment. Differentas opiniuns existan cunzunt davart quantas suttascripziuns che duajan esser necessarias per la reussida d'in referendum e sche quest dretg duaja tutgar ad in tschert dumber da vischnancas. Las adattaziuns areguard l'iniziativa dal pievel èn bunamain incontestadas. Quai vala cunzunt per il med legal chantunal ch'è previs. Er tar l'iniziativa procura cunzunt il dumber da suttascripziuns per discussiuns. Ina clera maioritad da las posiziuns sustegna er la pussaivladad per las vischnancas da dar ad estras ed ad esters il dretg da vuschar e d'eleger en chaussas da la vischnanca.

In dals midaments ils pli impurtants ed er ils pli contestads en il sboz da la cumissiun da constituziun pertutga l'elecziun dal cussegl grond. La proposta da la cumissiun preveseva ch'ils commembers dal parlament chantunal vegnissan da nov elegids cun la procedura d'elecziun da proporz en ils indesch districts. Questa furma pura dal proporz sin plaun districtual na chatta nagina maioritad en la consultaziun. Regiuns pauc colonisadas e regiuns periferas duain er vinavant esser represchentadas en il cussegl grond ed avair il dretg d'ina sedia. Differentas posiziuns fan attent al fatg che la concepziun da la procedura d'elecziun è era dependenta da la grondezza dal parlament chantunal. Plirs chantuns han sminuì durant ils davos onns lur parlament u lavuran da preschent londervi. Sch'il cussegl grond dal Grischun duai medemamain vegnir sminuì vegn examinà e discutà en il rom da la refurma currenta dal parlament.

Las lavurs vi da la revisiun totala da la constituziun chantunala sa basan sin ina decisiun da princip da las persunas cun dretg da votar dal settember 1997. La regenza ha nominà ina cumissiun da constituziun da 30 persunas per elavurar in sboz. Quest sboz cuntegna differentas novaziuns. Ils resultats da la consultaziun che ha cuzzà enfin la fin da mars 2001 èn uss avant maun. Il sboz da la cumissiun è da princip vegnì giuditgà a moda positiva en la consultaziun.

Communicaziun als collavuraturs da medias:

Quai è la terza communicaziun d'ina seria da totalmain quatter communicaziuns. Las emprimas communicaziuns cumpigliavan las reacziuns davart dumondas generalas (lingua, stil, enclegentaivladad, volumen dal sboz) resp. davart il dretg da linguas e davart la restructuraziun dal chantun. En la davosa communicaziun vegn explitgà l'ulteriur agir.

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Funtauna: rg departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Data: 01.10.2001