liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Revisiun da la constituziun: Las gruppas da lavur han cumenzà lur lavur

Per discutar a fund tut las dumondas e per garantir ina moda e maniera da lavurar effizienta ha la cumissiun per la constituziun nova furmà tschintg gruppas da lavur.

A chaschun da sia sesida dal zercladur ha la cumissiun per la constituziun nova decidì sut il presidi da cusseglier guvernativ Peter Aliesch da furmar tschintg gruppas da lavur tematicas. Quellas han l'incumbensa da preschentar per lur secturs in sboz formulà constituziunal. La cumissiun è da l'opiniun ch'ella possia discutar uschia a fund tut las dumondas e ch'ella sappia lavurar tuttina a moda effizienta. Ils puncts principals da las singulas gruppas da lavur (GL) èn sin ils sequents secturs:

-GL 1: Preambla e finamiras statalas, dretgs fundamentals

-GL 2: Incumbensas statalas, relaziun tranter baselgia e stadi

-GL 3: Structura dal chantun, posiziun ed incumbensas da las vischnancas e regiuns

-GL 4: Dretgs dal pievel

-GL 5: Organisaziun da las autoritads

Sco basa per las ulteriuras discussiuns serva in sboz da lavur redegì dals experts Tobias Jaag e Tomas Poledna. Il sboz cuntegna ina vasta preschentaziun da la tematica e garantescha che tut las dumondas e rapports impurtants vegnian discutads. Las gruppas da lavur vegnan a discutar uss las propostas a moda approfundada ed elavurar in sboz preliminar. A basa da quest sboz preliminar che duess esser terminà tochen la fin d'october 1998 vegn la cumissiun ad elavurar ses sboz per ina constituziun nova per mauns da la regenza.

La cumissiun per la constituziun nova è vegnida nominada da la regenza per elavurar in sboz constituziunal e per redeger in rapport explicant latiers. La cumposiziun da la cumissiun da 30 persunas tegna quint dals pli vasts criteris e resguarda la diversitad dal chantun.

Gremi: cumissiun per la constituziun nova

Funtauna: rg departament da giustia, polizia e sanitad

Data: 29.06.1998
Planisaziun per l'avertura turistica dal territori Parsenn/Fondei/Fideriser Heuberge

En vista a la creaziun d'in concept d'utilisaziun e d'avertura per il territori Parsenn/Fondei/Fideriser Heuberge è vegnì fatg l'emprim studi global. Il studi è vegnì incaricà da la giunta da coordinaziun e da las interpresas da pendicularas. Las vischnancas e las regiuns pertutgadas sco er las organisaziun per la protecziun da l'ambient han la pussaivladad da prender posiziun davart il studi fin la fin d'avust 1998.

Il studi davart la planisaziun per l'avertura turistica dal territori Parsenn/Fondei/Fideriser Heuberge ch'è vegnì incaricà da la giunta da coordinaziun e da las pendicularas pertutgadas e ch'è vegnì tractà da la gruppa da coordinaziun ils 3 da fanadur 1998, s'occupa spezialmain da dumondas da l'avertura turistica e dal furniment dal territori da skis collià, da las consequenzas territorialas da las eventualas pendicularas d'apport supplementaras sin la natira, la cuntrada, l'abitadi e sin il traffic sco er da las consequenzas da l'economia publica sin las regiuns e las vischnancas. Ina gronda muntada en il studi han ils indrizs d'apport da Tavau e dal Partenz (variantas Fideris staziun-Heuberge resp. Serneus-Büel-Kreuzweg) sco er l'engrondiment dal territori da skis al Fondei dadens (corridor da colliaziun).

Il studi serva per elavurar in concept d'utilisaziun e d'avertura per il territori da skis collià, e quai resguardond ils resultats da la procedura da consultaziun ch'è iniziada. En quest connex èn d'examinar ils conflicts d'utilisaziun e da realisabladad per las differentas variantas da soluziuns. En il rom d'in giudicament total e d'ina ponderaziun dals interess duai la finala vegnir fixà in concept che po vegnir integrà silsuenter successivamain en ils plans directivs da las regiuns participadas ed en las planisaziuns localas da las vischnancas territorialas pertutgadas.

Ils purtaders da las planisaziun da tut ils stgalims ch'èn s'unids en la gruppa da coordinaziun spetgan da questa procedura ch'il territori en dumonda vegnia sviluppà en il futur tenor ina planisaziun cun in concept general ch'è accordà envers tut ils participads. Fin uss vegneva il svilup savens influenzà dals interess particulars da las singulas interpresas u bloccà pervi da las differentas finamiras dals participads. Ina planisaziun orientada envers in concept general e separada dal squitsch da tscherts projects concrets è segiramain da grond interess per la publicitad e promova la stretga collavuraziun tranter tut ils participads.

Gremi: gruppa da coordinaziun planisaziun d'avertura turistica

Funtauna: rg departament da l'intern e da l'economia publica

Data: 03.07.1998
Auters munds: Romanzas, roboters e rachetas: romans englais da science fiction dals onns tschuncanta e sessanta

Exposiziun dals 6 da fanadur fin als 31 d'october 1998 en la biblioteca chantunala dal Grischun, Karlihof, 7001 Cuira. Uras d'avertura: gl, ma, gi 9.00-17.45 uras, me, ve 9.00-18.45 uras e so 9.00-15.45 uras.

L'onn passà ha la biblioteca chantunala obtegnì sco regal ina gronda collecziun da romans englais da science fiction dals onns tschuncanta e sessanta. Quai ch'era da lez temp, cur che magisters, bibliotecars ed auters protegiders da la cultura han battì cunter la litteratura obscena e triviala e che questa litteratura è strusch vegnida collectada en l'intschess da lingua tudestga d'ina biblioteca cun nivel scientific, è oz interessant en divers reguards, uschia ch'i vala la paina da conservar, da metter a disposiziun ed exponer questa litteratura.

L'exposiziun en las vitrinas da la biblioteca chantunala mussa ina pitschna selecziun or da la collecziun d'illustraziuns da cuverta ordinads tenor motivs. I sa tracta da temas tipics da la litteratura da science fiction: "roboters e vehichels a tschinta", "astronatica", "umans dal mars, monsters e mutants" ed "auters munds".

La partiziun "rollas da las schlattainas" mussa la repartiziun da las rollas tranter um e dunna, che para comica u curiusa vis da nossa vista.

L'exposiziun dat uschia ina vista en la diversitad da las imaginaziuns dal futur ed en ils temas da la litteratura da science fiction, ch'è restada fin oz ina sparta fitg populara. L'exposiziun duai intermediar ina impressiun dal temp d'origin da questa litteratura ed intimar da contemplar pli exactamain las illustraziuns da cuverta e spezialmain far quaida da leger sez cudeschs da science fiction.

Ina selecziun da romans da science fiction en lingua tudestga sco er litteratura secundara tar quest tema èn avant maun per l'emprest. Tar la collecziun dals cudeschs englais exista ina glista dals titels. Tut las ovras sin quella glista, che na fan betg part da l'exposiziun, pon er vegnir emprestadas.

Gremi: Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Funtauna: rg Christoph Steiner, biblioteca chantunala dal Grischun

Data: 09.07.1998
Il chantun e la scola media evangelica a Schiers vulan collavurar tar la creaziun d'ina scol'auta professiunala da pedagogia

A vista da la furmaziun planisada dals magisters a la scol'auta professiunala da pedagogia han la regenza e l'Uniun scola media evangelica a Schiers previs cun il contract da collavuraziun, concludì avant curt temp, da metter las stgomias en direcziun dal futur; questa collavuraziun duai succeder suenter ch'il pievel ha approvà la lescha davart la scol'auta professiunala da pedagogia.

Ils instituts da scolaziun dals magisters a Cuira ed a Schiers duain tenor la veglia da las duas parts da contract collavurar stretgamain en il rom da la scol'auta professiunala da pedagogia. Regenza e scola media evangelica a Schiers conferman lur cooperaziun intenziunada cun in contract, en il qual ellas èn sa cunvegnidas davart ils princips per in svilup avert e davart la finamira da la collavuraziun. Il model da partenari sa basa sin la nova lescha davart la scol'auta professiunala da pedagogia, la quala vegn preschentada al pievel per la votaziun ils 27 da settember 1998. Per quest motiv ha il contract da collavuraziun vigur legala pir il mument che las votantas ed ils votants dal Grischun han apporvà la lescha. A basa da quella e dal contract da collavuraziun duain las regulaziuns detagliadas succeder pli tard tras cunvegnas da scolaziun e da prestaziun.

En il rom da la scolaziun da las persunas d'instrucziun a la scol'auta professiunala da pedagogia sa stentan las parts dal contract per ina collavuraziun, che resguarda a moda la pli optimala pussaivla las fermezzas existentas concernent cuntegn ed infrastructura dals dus instituts da scolaziun. Las retschertgas han mussà che l'institut a Schiers è particularmain adattà per ademplir incumbensas sin ils secturs da la pratica professiunala, da l'introducziun en la professiun, d'emnas spezialas, dal perfecziunament e da la scolaziun da las persunas d'instrucziun per praticums. A Schiers duain uschia vegnir offrids quests impurtants elements da la scolaziun sco puncts centrals en il rom da la futura scolaziun orientada vers la pratica a la scol'auta professiunala da pedagogia.

Il partenadi è d'avantatg per il chantun e per la regiun

La cooperaziun dals instituts da scolaziun dals magisters a Cuira ed a Schiers garantescha l'existenza da l'institut da scolaziun a Schiers cun sia ritga tradiziun en il servetsch da la scolaziun dals magisters grischuns ed utilisescha las sinergias avant maun. Il know-how a disposiziun en ils dus instituts po vegnir utilisà cun cleras finamiras a favur da la furmaziun dals magisters dal Grischun ed ils indrizs d'infrastructura avant maun pon vegnir utilisads a moda optimala. Il partenadi intenziunà en il rom da la scol'auta professiunala da pedagogia è ultra da quai armonisà cun ils interess economics da la regiun pertutgada. El contribuescha a mantegnair en il Partenz plazzas da lavur qualifitgadas sin il sectur da la scolaziun dals magisters ed a rinforzar quest lieu d'economia e da scolaziun.

Gremi: Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Funtauna: rg Secretari dal departament Hermann Laim

Data: 10.07.1998
Nagins camiuns da 40 tonnas al San Bernardin

Envers cusseglier federal Leuenberger s'exprima la regenza puspè ina giada cleramain encunter in corridor da transit per camiuns da 40 tonnas sin la ruta dal San Bernardin.

En il rom da las tractativas bilateralas tranter la Svizra e la UE stat en discussiun er l'augment da la limita da paisa per camiuns da 28 sin 40 tonnas. En ina brev a cusseglier federal Moritz Leuenberger ha la regenza grischuna exprimì ses quitads davart il transit da rauba al San Bernardin. La segirezza da las utilisadras e dals utilisaders da las vias na pudess betg pli vegnir garantida cun in augment da la limita da paisa. L'axa dal San Bernardin n'è betg adattada per charrar cun camiuns da 40 tonnas. La via per gronda part a dus vials ha in caracter expressivamain alpin cun pendenzas da fin otg pertschient, stortas stretgas e relativamain paucs trajects per surpassar. Il stadi da la construcziun ed ils stabiliments artifizials na supportan betg in augment da la limita da paisa, la via chantunala sco ruta da guntgida insumma betg.

Da las vischnancas

La regenza approva la revisiun parziala da la planisaziun locala dad Arosa concernent l'engrondiment da la plazza da golf Maran da l'implant da 9 rusnas sin in implant da 18 rusnas sco er las revisiuns parzialas da las planisaziuns localas da Ramosch e Tujetsch. Cun resalvas vegn approvada er la revisiun totala da la planisaziun locala da Valchava.

Fatgs dal persunal

1. Peter Crufer, naschì 1948, da ed a Domat daventa adjunct da l'administraziun da finanzas ch'è vegnida creada da nov. El cumenza ses uffizi l'entschatta da schaner 1999.

En il departament da finanzas vegnan las incumbensas separadas ed organisadas da nov. Entant ch'il departament s'occupa d'incumbensas strategicas, surprenda l'uffizi da contabilitad, che sa cloma uss administraziun da finanzas, la part operativa; e la controlla da finanzas las incumbensas da controlla.

2. Peter Muri, naschì 1970 da Schötz LU, domicilià a Landquart-Fabriken daventa inspectur da victualias tar il laboratori chemic per la controlla da victualias e la protecziun da l'ambient. L'entrada en uffizi succeda tenor cunvegna.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 16.07.1998
Mesa praschunia per chastis da sis fin dudesch mais

A partir dal 1. d'avust 1998 pon er vegnir exequids en il chantun Grischun chastis da praschunia da sis fin dudesch mais en mesa-praschunia. Premissa è ina lavur regulara ch'il praschunier pratitgescha durant il di. Durant l'execuziun dal chasti sto il praschunier sa suttametter ad ina tgira ed ad in accumpagnament che resguardan ses basegns e quai tras persunal spezialisà dal sectur da l'agid social, da la psicoterapia u da l'agid per toxicomans. Ils sentenziads pon ultra da quai far diever da l'agid dals servetschs socials per dumagnar problems familiars, finanzials u d'autra natira.

Cun la permissiun dal departament federal da giustia e polizia è la mesa-praschunia fin ad in onn pussaivla en il Grischun en ils instituts correspundents a Cuira, Realta/Cazas e Silvaplana. La pussaivladad d'exequir chastis da praschun e d'arrest da pli che sis mais fin ad in onn en mesa-praschunia ha il legislatur federal creà l'onn 1996 cun la midada da l'ordinaziun 3 tar il cudesch penal Svizzer.

Gremi: departament da giustia e polizia

Funtauna: rg secretari dal departament Mathias Fässler

Data: 29.07.1998
Entschatta da la dumbraziun dal pievel 2000 en las vischnancas

Ils 18 d'avust parta la secziun da statistica a Cuira sin turnea per infurmar tut las vischnancas dal Grischun davart la dumbraziun dal pievel 2000. En 13 differents lieus da reuniun da l'entir chantun vegnan orientads detagliadamain davart questa retschertga ils funcziunaris communals ch'èn responsabels per la dumbraziun dal pievel.

Passa 300 participantas e participants èn s'annunziads per ina da questas occurrenzas ch'han lieu la segunda mesadad d'avust. Ina ritga paletta d'infurmaziuns als spetga. Tge cuntegna la retschertga? Co è la retschertga vegnida preparada e realisada? Tut tenor la grondezza da la vischnanca e l'infrastructura avant maun, stattan a disposiziun quatter variantas per far la retschertga davart las persunas e las chasadas. La varianta classica correspunda per gronda part a la davosa dumbraziun dal pievel 1990. Ella è adattada per vischnancas ch'han paucs abitants ed ina controlla d'abitants senza computer persunal. Las autras variantas sa basan sin in concept progressiv ch'è vegnì concepì gia per la dumbraziun dal pievel 2010. Duas variantas stattan a disposiziun a quellas vischnancas ch'han registers electronics d'abitants e la varianta la pli moderna stat a disposiziun a vischnancas e citads che lavuran cun registers colliabels d'abitants e d'abitaziuns.

Ils edifizis e las abitaziuns vegnan eruids directamain dals proprietaris da chasas resp. da las administraziuns d'immobiglias. Uschia na vegnan las vischnancas betg engrevgiadas tras questa dumbraziun.

Il chantun e la confederaziun sustegnan las vischnancas cun cussegliaziun, metter a disposiziun software e cun centers da servetsch che surprendan sin giavisch differentas lavurs da las vischnancas (per exempel la stampa e la spediziun dals formulars d'enquista, la controlla da las respostas e da la cumplettezza etc.).

En vischnancas grondas, nua la dumbraziun vegn fatga cun agid da la EED, n'han ils burgais betg d'emplenir formulars d'enquista en quel senn, ch'ils formulars vegnan gia stampads cun las datas ch'èn cuntegnidas en ils registers da las vischnancas. Questa metoda dat al burgais ultra da quai la pussaivladad da far ina controlla da las datas ch'èn cuntegnidas en las registraturas. Tut las variantas da la retschertga adempleschan las severas prescripziuns da la protecziun da datas, a las qualas i vegn dà gronda paisa.

Gremi: uffizi per economia e turissem

Funtauna: rg secziun da statistica

Data: 14.08.1998
L'ambassadur tudestg fa ina visita al Grischun

Mesemna, ils 19 d'avust 1998 fa l'ambassadur tudestg che residescha a Berna ina visita al chantun Grischun.

L'ambassadur tudestg Lothar Wittmann vegn accumpagnà da sia consorta Ursula Wittmann sco er da l'ambassadur Wolf Cabelow e da sia dunna Jutta Cabelow.

Da vart da la regenza grischuna fan part da questa scuntrada il president da la regenza Luzi Bärtsch cun sia dunna Clara Bärtsch sco er il chancelier Claudio Riesen cun sia dunna Béatrice Riesen. Sin il program stattan tranter auter in bainvegni en Chasa grischa ed in tur cun charrotscha da chavals a Conn, nua ch'è previs in gentar communabel cun ils exponents locals.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 18.08.1998
La praschun d'expulsiun a Tavau è en funcziun

En il decurs da quests dis è vegnida messa en funcziun la nova praschun d'expulsiun a Tavau per exequir l'arrest preparatori e d'expulsiun. Quella duai vegnir utilisada sco provisori fin l'avertura d'ina praschun definitiva d'expulsiun.

La praschun d'expulsiun dat plaz a maximal diesch praschuniers. Ella dispona da tschintg cellas, d'in local da dimora, da locals per visitaders sco er d'ina curt per ir a spass. Cun il manaschi da la praschun d'expulsiun è vegnida incumbensada la polizia chantunala a Tavau.

La regenza ha concludì la primavaira passada da midar provisoriamain l'utilisaziun da e la construcziun da las cellas d'arrest en l'edifizi da la polizia chantunala a Tavau per exequir l'arrest preparatori e d'expulsiun. Durant ina fasa da transfurmaziun da trais mais èn las cellas existentas ch'eran destinadas per exequir l'arrest polizial e d'inquisiziun vegnidas adattadas a las pretaisas midadas da l'arrest d'expulsiun. Fin uss stuevan ils praschuniers d'expulsiun dal chantun Grischun vegnir allogiads per part en auters chantuns, quai ch'era cumbinà per il chantun Grischun cun fitg gronds custs. Per garantir l'execuziun d'ina procedura d'expulsiun pon esters che na disponan betg d'ina permissiun da dimora u da domicil vegnir arrestads durant la preparaziun da la decisiun per maximal nov mais.

Durant l'utilisaziun da las cellas a Tavau per l'arrest preparatori e d'expulsiun ston ils arrestads da polizia e d'inquisiziun vegnir plazzads en las cellas d'arrest dals posts da polizia vischins u en la praschun dal Sennhof a Cuira.

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad

Funtauna: rg uffizi da polizia, lic. iur. Heinz Brand, tel. 257 25 21

Data: 20.08.1998
Contribuziuns da sport

La regenza conceda contribuziuns da sport-toto en l'import total da var 81'000 francs a las sequentas organisaziuns:

-club da ballape Tusaun/Cazas per construir in indriz da sauar cun ils indrizs accessoris,

-club da ballape Panaduz per construir ina chamona da material ed ina plazza da beach-ballarait,

-club da tennis Trin per construir la terza plazza da tennis cun indriz da sauar, illuminaziun e saiv,

-battasendas Pro Patria ed a la Pfadi St. Georg, Tavau, vi da la construcziun nova da la chasa da battasendas a Tavau,

-club da hochey Zernez per acquistar bandas moviblas da hochey e raits da protecziun,

-club da unihochey Torkel Canadiens Zizers per acquistar bandas per ina plazza da dimensiun gronda,

-Società carabinieri Arvigo per remplazzar l'indriz d'indicaziun dals culps da fin uss tras in indriz electronic, e

-tiradurs da sport da Landquart per construir in stan da tir da caliber pitschen cumplettamain electronisà en il stan existent da 300 meters ad Igis-Landquart.

Da las vischnancas

La regenza approvescha definitivamain il project da construcziun da la citad da Glion e da la federaziun chantunala dals meisters scrinaris dal Grischun VSSM per engrondir las localitads da curs en la chasa da scola professiunala a Glion. Vi dals custs imputabels da 500'000 francs vegn concedì ina contribuziun da construcziun da 50 pertschient.

Approvadas vegnan la revisiun parziala da la planisaziun locala d'Almen sco er las revisiuns parzialas da las planisaziuns localas d'Andeer, Donat, Fanas, Ftan e Sevgein.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan concedids credits en l'import total da var 2.4 milliuns francs.

Fatgs da persunal

Joachim Rahn, naschì 1964, da Issum (D), domicilià ad Azmoos, daventa inspectur da victualias tar il laboratori chemic per la controlla da victualias e la protecziun da l'ambient. L'entrada en uffizi succeda tenor cunvegna.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 20.08.1998
Ils chantuns alpins sustegnan la TCPTP (LSVA)

La conferenza da las regenzas dals chantuns alpins (CRCA), da la quala fan part ils chantuns Uri, Sursilvania, Sutsilvania, Glaruna, Grischun, Tessin e Vallais ha concludì a chaschun da sia sesida dals 18 d'avust 1998 ad Andermatt da sustegnair il project per ina taxa sin il traffic da camiuns pesants tenor prestaziun (TCPTP). Tenor l'avis da la CRCA è il project da la TCPTP en l'interess general da noss pajais perquai ch'ella gida essenzialmain a realisar novas transversalas alpinas da viafier sco er a transferir il traffic da rauba da la via sin la viafier, quai ch'è giavischà tant da la politica da traffic sco er da la politica da l'ambient e plinavant procura ella che noss pajais na vegn betg chatschà a chantun d'ina lavina da camiuns da 40 tonnas. Cun quai accumplescha il project ils interess da la protecziun da las Alps che vegn pretaisa dal pievel svizzer.

A questa tenuta positiva da la CRCA envers la TCPTP ha manà plinavant il fatg ch'il project da la TCPTP tegna quint spezialmain dals dischavantatgs dals territoris da muntogna e perifers en connex cun la redistribuziun dal terz dals chantuns. Per la plipart dals vitgs muntagnards èn limitadas las pussaivladads da far diever dals camiuns da 40 tonnas e quai per motivs geografics, uschia che las regiuns da muntogna pauc populadas pon profitar mo marginalmain da l'augment da la productivitad tras ils camiuns da 40 tonnas. Plinavant èn las distanzas tar ils centers da distribuziun da la Svizra bassa suvent fitg grondas, quai che ha per consequenza custs da transport pli auts.

Gremi: conferenza da las regenzas dals chantuns alpins

Funtauna: rg departament da l'intern e da l'economia publica dal Grischun

Data: 26.08.1998
La Regenza grischuna fa ina visita al chantun Tessin

La gievgia, ils 3 da settember 1998 vegn la Regenza a passentar en il Tessin per far ina visita a l'executiva chantunala

La scuntrada tranter las regenzas dals chantuns Grischun e Tessin dat la pussaivladad da discutar dumondas ch'interesseschan domadus chantuns sco er d'approfundir ils contacts collegials. Sin il program stattan las visitas da differentas attracziuns, da museums sco er dad interpresas impurtantas per la regiun e d'instituts d'instrucziun superiura.

Gremi: Regenza

Funtauna: rg Chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 27.08.1998