Il talian e l'englais daventan novs roms obligatoris sin il stgalim superiur da la scola populara

La regenza approva il "Concept per la scolaziun a persuna d'instrucziun per englais u talian per il stgalim superiur da la scola populara grischuna". Quel duai render capavel las magistras ed ils magisters dal stgalim superiur da la scola populara d'instruir davent da l'onn da scola 2002/03 a la scola secundara e reala l'englais ed il talian sco roms obligatoris.

Damai che las persunas d'instrucziun dal stgalim superiur vegnan scoladas per regla per dar franzos èsi vegnì sviluppà in concept da scolaziun che duai pussibilitar d'acquistar entaifer trais onns da scola la cumpetenza speziala necessaria en ils roms englais e talian. Il chantun Grischun accumplescha uschia er las aspectativas d'ina gruppa d'experts da la conferenza svizra dals directurs d'educaziun che recumonda ultra da duas linguas naziunalas l'englais sco rom obligatori per la scola populara. Ils pli blers chantuns realiseschan questas recumandaziuns en il decurs dals proxims onns.

Il concept da scolaziun tegna quint da las relaziuns grischunas specificas e prevesa ina scolaziun da trais semesters cun duas emnas cumpactas integradas e dus segiurns a l'exteriur da mintgamai trais emnas. Il curs principal da la scolaziun cumpiglia set blocs a sis emnas. L'accent tar il curs da linguatg vegn dà als secturs da l'enclegientscha, da la capacitad da discurrer, al vocabulari ed a la grammatica. L'emprim curs da scolaziun cumenza sco curs da pilot la primavaira 2000 cun ina gruppa da magistras e magisters interessads e motivads. El ha lieu en il Grischun. Sco di da scolaziun vegn pli probabel en dumonda la sonda. A persunas d'instrucziun cun fitg bunas enconuschientschas da basa po vegnir relaschada ina part da la scolaziun. Persunas cun ina cumpetenza linguistica pitschna pon frequentar in curs preliminar dad in semester. Sco magistras e magisters vegnan ad instruir anglistas ed anglists grischuns e turitgais resp. talianistas e talianists. Per mintgamai ina emna cumpacta duain vegnir engaschads professurs da linguistica e da litteratura da l'universitad da Turitg. In certificat vegn a cumplettar il curs e procurar che la scolaziun vegnia er renconuschida sur il chantun ora.

Il talian, il rumantsch ed il tudestg vegnan er instruids vinavant sco emprima lingua sin ils stgalims superiurs da las regiuns linguisticas correspundentas. Il franzos vegn offerì vinavant sco rom facultativ. Il medem vala per il rumantsch ch'è menziunà sco rom facultativ tant en scola secundara sco reala.

Enviern da lavinas 1999: las structuras chantunalas èn sa cumprovadas da princip

La regenza prenda conuschientscha dal rapport final "Lavinas 1999" dal schef dal stab directiv chantunal. El cumpiglia ils resultats ils pli impurtants e fa tschertas propostas da meglieraziun.

Sco consequenza da las grondas navaglias durant il favrer 1999 hai dà en grondas parts dal chantun situaziuns criticas da privel e da provediment. En quest connex èn il stab directiv da la polizia ed in stab parzial dal stab directiv chantunal stads en acziun dals 22 fin ils 27 da favrer 1999. Quels han garantì durant 24 uras il di la cussegliaziun da las autoritads communalas e la coordinaziun da las prestaziuns d'agid.

La conclusiun dal rapport "Lavinas 1999" è quella che la structura da moduls dal stab directiv chantunal dal Grischun saja da princip sa cumprovada. La structura directiva en il cas da catastrofa sa lascha senz'auter cumparegliar cun auters chantuns, ella è simpla ed effizienta. La collavuraziun cun l'armada, cun ils uffizis chantunals involvids e cun la viafier retica ha funcziunà bain ed è stada impurtanta. Ils secturs problematics da las acziuns cun helicopters (resguardar meglier la situaziun da concurrenza) e siglientar lavinas (meglierar la coordinaziun cun posts locals/regiunals) duain vegnir elavurads pli detagliadamain tras gruppas da lavur spezialas. Ultra da quai vul l'uffizi per la protecziun civila e l'agid en cas da catastrofas elavurar separadamain ils sequents secturs:

- la circulaziun d'infurmaziuns a las medias duai vegnir optimada tras l'integraziun da collavuraturas u collavuraturs da l'administraziun cun experientscha da medias en il stab directiv chantunal,

- las vischnancas duain vegnir incumbensadas da procurar per meglras pussaivladads da communicaziun cun il chantun,

- la gestiun d'ina "hotline" durant 24 uras il di duai vegnir meglierada, la purschida publica d'infurmaziuns en l'internet duai vegnir extendida, e

- in represchentant da la partiziun da donns da l'assicuranza d'edifizis duai far part dal stab directiv chantunal.

Agid a las victimas dal terratrembel en Tirchia

A la Crusch Cotschna Svizra (CCS) vegn segirada ina contribuziun da 10'000 francs a favur da las acziuns d'agid per las victimas dal terratrembel en Tirchia.

Consultaziuns visavi la confederaziun

La regenza grischuna s'exprima visavi la confederaziun davart differents sbozs per novs decrets resp. per decrets midads.

Ensemen cun ils auters chantuns da la Svizra orientala vegn taxada per significativa la midada proponida da l'ordinaziun davart la protecziun da la natira e da la patria. La revisiun pertutga principalmain la protecziun da las spezias e dals biotops sco er la surveglianza e la controlla dal success. Beneventada vegn spezialmain la midada da las chartas ecologicas als tips da spazi da viver degns da vegnir protegids. Il nov artitgel per survegliar la controlla dal success vegn valetà da princip per positiv, correspunda el bain a l'enclegientscha actuala d'ina protecziun significativ da la natira.

Er la revisiun da l'ordinaziun davart la protecziun cunter canera e l'ordinaziun davart l'infrastructura da l'aviatica vegn beneventada. Cun las midadas previsas pon vegnir eliminadas cuntradicziuns tranter il dretg davart l'ambient, l'aviatica e la planisaziun dal territori e mancanzas da la lescha. Materialmain pertutga la nova regulaziun proponida las limitas da grevezza per la canera da las plazzas aviaticas per atterrar sco er per questas plazzas aviaticas, sin las qualas circuleschan aviuns da gronda dimensiun. En il Grischun è pertutgada uschia be la plazza aviatica a Samedan.

Betg cuntenta è la regenza cun la revisiun parziala da l'ordinaziun 1 e da la revisiun totala da l'ordinaziun 2 tier la lescha da lavur. Domaduas propostas per ils novs decrets èn regladas memia detagliadamain. Cheutras èn ellas strusch enclegentaivlas spezialmain per quests umans ch'èn pertutgads directamain da quellas: Patruns e patrunas e lavurers e lavureras. L'ordinaziun 1 cuntegna disposiziuns generalas, l'ordinaziun 2 disposiziuns spezialas per tschertas branschas sco per exempel ils ospitals, la gastronomia u la branscha davart il temp liber.

En accordanza cun ils chantuns da la Svizra orientala vegn sustegnida l'ordinaziun davart il fond da dismessa definitiva per ovras atomaras. Cun in fond ch'è d'alimentar dals implonts atomars duain vegnir cuvrids ils custs che resultan suenter l'interrupziun dals implants atomars per dismetter definitivamain ils curdems radioactivs. La regenza renda attent cun insistenza che questa grevezza finanziala supplementara da las societads da purtaders dals implants atomars na dastga betg avair per consequenza ch'ils implants idraulics vegnian engrevgiads supplementarmain tras subvenziuns traversalas.

Da las vischnancas

La revisiun parziala da la constituziun communala da Falera vegn approvada medemamain las midadas da las planisaziuns localas d'Andeer, Castasegna, Mut, Sursaissa e Peist.

Il project da rempar per lavinas "Monbiel" da Claustra-Serneus vegn approvà. Vi dals custs da circa dus milliuns francs vegn garantida ina contribuziun chantunala da 17 pertschient.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 09.09.1999