La nova lescha da stipendis creescha meglras schanzas per persunas che vulan sa scolar

En il Grischun duai vegnir meglierada la situaziun en il sectur dals stipendis per persunas che vulan sa scolar. La regenza grischuna ha deliberà la missiva concernent il relasch d'ina lescha davart las contribuziuns da scolaziun (lescha da stipendis) per mauns dal cussegl grond. Quel vegn a tractar la fatschenta en la sessiun da december.

Tras la revisiun totala da la lescha da stipendis da l'onn 1959 vul la regenza stgaffir ina regulaziun moderna ch'è orientada al futur. Ina da las finamiras principalas da questa revisiun è da pussibilitar ina scolaziun a persunas che derivan da relaziuns economicamain flaivlas cun las prestar agids finanzials. Uschia duai er vegnir promovida l'egualitad da las schanzas. Ina da las novaziuns è l'augment da la limita da vegliadetgna da 32 sin 40 onns per conceder contribuziuns. Da nov duai il stipendi maximal vegnir dauzà unitarmain sin 16'000 francs. Plinavant duain vegnir concedids en l'avegnir dapli emprests da daners per segundas scolaziuns e per furmaziuns supplementaras. Ultra da quai duain studentas e students da l'ultim onn da scolaziun cun in temp intensiv per preparar l'examen survegnir la pussaivladad da retrair stipendis. Fin ussa pajava il Grischun sco unic chantun mo stipendis sco contribuziuns da scolaziun. In ulteriur punct central da la revisiun prevesa d'adattar il sistem da calculaziun, uschia ch'el daventa pli effizient, pli gist e bler pli simpel.

Las novaziuns e las adattaziuns planisadas chaschunan custs supplementars en l'autezza da 4'630'000 francs. Dapi l'onn 1991 sa chattavan ils custs per stipendis en il Grischun fin ussa tranter 9.3 ed 11 milliuns francs. En il chantun Grischun han diversas fundaziuns l'intent da facilitar cun in agid finanzial la scolaziun a persunas giuvnas che vulan sa scolar. Cun la revisiun da la lescha da stipendis vegn il volumen da contribuziuns dauzà a favur da las petentas e dals petents. La regenza fa quint ch'ils custs supplementars en la dimensiun da 3 fin 4 milliuns francs possian vegnir cumpensads.

Las novaziuns e las adattaziuns sa basan d'ina vart sin ina incumbensa dal cussegl grond. Da l'autra vart garanteschan differentas novas regulaziuns ch'il Grischun po realisar en il sectur da stipendis las directivas da la confederaziun en connex cun la realisaziun da la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (NGF).

La responsabladad causala dal stadi duai vegnir fixada en la nova lescha davart la responsabladad dal stadi

En il Grischun duai la responsabladad dal stadi vegnir reglada en ina nova lescha. Empè da la responsabladad per la culpabilitad vegn introducida la responsabladad causala. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta concernent la revisiun totala da la lescha da responsabladad per mauns dal cussegl grond. Il cussegl grond vegn a tractar il project en la sessiun da december.

Questa revisiun daventa necessaria, perquai che la responsabladad dal stadi è vegnida fixada da nov en la constituziun chantunala (art. 26). Tenor quella stattan buns en medema maniera tut ils plauns statals - quai vul dir il chantun, ils districts, ils circuls, las vischnancas sco er las ulteriuras corporaziuns da dretg public e las ulteriuras instituziuns independentas - per donns che lur organs sco er lur collavuraturas e lur collavuraturs han chaschunà illegalmain, er senza ch'i saja avant maun ina culpa. Uschia stat la lescha da responsabladad vertenta da l'onn 1944 - che prevesa ina responsabladad per la culpabilitad - en cuntradicziun cun la constituziun chantunala.

Il project da revisiun è pli concis e pli survesaivel che la lescha da responsabladad vertenta. Ils puncts centrals da la nova lescha - che sa numna lescha davart la responsabladad dal stadi - han l'intenziun d'introducir la responsabladad causala dal stadi empè da la responsabladad per la culpabilitad. Quai vul dir ch'il stadi surpiglia in donn ch'è vegnì chaschunà illegalmain da ses organs, e quai er senza ch'i saja avant maun ina culpa. Entant ch'il dretg vertent fa ina differenza tar la dimensiun da la responsabladad, e quai tut tenor, sch'il donn vegn chaschunà dal chantun, d'in district, d'in circul u d'ina vischnanca, vegn ussa proponì en il project da lescha d'applitgar sin tut ils plauns statals la medema basa da responsabladad. En la lescha vegnan dentant integradas excepziuns da la responsabladad dal stadi. Il stadi na duai p.ex. betg pudair vegnir accusà per pretensiuns che resultan d'ina procedura da meds legals u dal relasch d'ina ordinaziun, d'ina lescha u dal dretg constituziunal. Plinavant èsi previs che pretensiuns d'indemnisaziun concretas na ston betg pli vegnir purtadas avant las dretgiras civilas, mabain avant la dretgira administrativa. Normas da responsabladad spezialas vegnan ultra da quai allontanadas or da la lescha davart la responsabladad dal stadi, sco p.ex. talas da las persunas da notariat, e transferidas en la lescha correspundenta.

Tras la revisiun totala vegn la nova lescha deliberada da disposiziuns antiquadas e concepida en moda pli survesaivla ed uschia ch'ella s'orientescha pli fitg a las burgaisas ed als burgais.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 09.10.2006