Novas finamiras per la politica d'energia per il Grischun

La regenza grischuna ha repassà las finamiras per la politica d'electricitad che dateschan da l'onn 1990 ed ha extendì quellas a finamiras per la politica d'energia. Il medem mument suttametta ella al cussegl grond ina missiva davart las consequenzas da la liberalisaziun dal martgà d'electricitad.

Il settember 1999 aveva la regenza incumbensà tranter auter il departament da construcziun, traffic e selvicultura en connex cun la revisiun currenta da la legislaziun d'energia d'elavurar novas finamiras per la politica d'energia. Quellas èn uss avant maun ed èn vegnidas deliberadas da la regenza. Il medem mument vegn suttamess al parlament in rapport davart la liberalisaziun dal martgà d'electricitad. Quel è vegnì inizià tras duas intervenziuns parlamentaras ed explitgescha la strategia dal chantun concernent la producziun, il transport, la distribuziun e la commerzialisaziun da l'electricitad or da forza idraulica.

Fin uss aveva la regenza formulà be finamiras per la politica d'energia. Da nov vegn differenzià tranter finamiras per la politica d'energia e finamiras per la politica d'electricitad. Las finamiras per la politica d'energia èn da chapir en in senn cumplessiv. Sut quest aspect crodan tut las stentas che pertutgan la producziun e l'utilisaziun d'energias da tut gener. Las finamiras per la politica d'electricitad perencunter furman be ina part da las finamiras per la politica d'energia. Recapitulond sa cloman las finamiras per la politica d'energia sco suonda: -

Las consumentas ed ils consuments en il chantun èn da proveder suffizientamain ed a moda segira e favuraivla cun energia.

- L'infrastructura dal provediment d'electricitad da las vischnancas è d'utilisar cun rendita.

- La cumpetitivitad da l'utilisaziun da la forza idraulica è da mantegnair a lung termin.

- Ils retgavs da l'utilisaziun da la forza idraulica èn da mantegnair e d'augmentar tant sco pussaivel.

- Mintg'energia è d'utilisar a moda raziunala e spargnusa.

- La politica d'energia dal chantun è da preschentar en la publicitad pli intensiv ed a moda enclegentaivla.

Dapi che las davosas finamiras per la politica d'electricitad èn vegnidas formuladas l'onn 1990 è sa midà fitg bler sin il sectur da la politica d'energia. Il martgà d'electricitad duai vegnir liberalisà globalmain, l'interess da la publicitad per energias alternativas è s'augmentà e l'utilisaziun spargnusa dals purtaders tradiziunals d'energia daventa pli e pli impurtanta.

Trair a niz las schanzas

La liberalisaziun dal martgà d'electricitad è cumbinà cun tscherts ristgs economics tant per il chantun sco er per las vischnancas. Per las vischnancas datti dentant er schanzas che pon vegnir utilisadas tras ina concentraziun da las forzas ed uschia tras ils avantatgs che resultan d'ina tscherta grondeza.

Da l'utilisaziun da la forza idraulica èsi da dar spezial quità. L'electricitad e la forza idraulica appartegnan a las energias las pli ecologicas ed adempleschan optimalmain las pretaisas da la persistenza en vista a las grevezzas globalas da l'atmosfera cun substanzas nuschaivlas. La forza idraulica indigena è ina valur persistenta. En vista a l'instabilitad politica en la gronda part dals pajais d'ieli mineral e damai che l'accent da la dumonda concernent l'ieli mineral dastgass sa transferir tendenzialmain dals pajais industrialisads en la regiun da l'Orient extrem, obtegna la forza idraulica pli e pli muntada.

La liberalisaziun dal martgà d'electricitad favurisescha la Bassa industrialisada cun ses centers da provediment, entant ch'ils territoris perifers pauc populads ed il territori da muntogna ston quintar plitost cun dischavantatgs. Questa inegualitad sto vegnir eliminada. Da la confederaziun vegn pretendì da gulivar ils dischavantatgs aspectativs cun integrar l'entira economia d'energia da la Svizra e cun garantir er vinavant il provediment dals territoris perifers sut cundiziuns supportablas. Plinavant ston las interpresas surregiunalas u communalas dal provediment d'energia collavurar pli stretg ed interprender en quest connex tut il pussaivel per pudair trair a niz l'avantatg da la vischinanza a la clientella.

L'asil da pestga tar il rempar idraulic a La Punt vegn prolungids

La primavaira 2000 vegn la "stgala da peschs" tar il rempar idraulic a La Punt messa en funcziun. Uschia pon las litgivas da lai puspè cuntanscher lur plazzas da frega en il Rain anteriur ed en il Rain posteriur. L'aua restanta vegn dotada cun trais meters cubics aua per secunda per quest traject. I vegn quintà temporarmain cun concentraziuns pli grondas da litgivas da lai en quest lieu. Per che l'access e la descensiun dals peschs na vegnia betg pregiuditgads tras il manaschi da pestga, sto l'asil da fin uss vegnir prolungì. Quel è uss tranter la punt d'Oleodotto sur il mir da fermada fin la tabla da scumond 200 meters sut la centrala da l'ovra d'electricitad. Cun questa cunfinaziun cumpiglia l'asil er il chanal surterren da l'ovra d'electricitad. La regenza ha approvà ina midada correspundenta da las prescripziuns da pestga 1996-2000.

Da las vischnancas

La constituziun da Pazen-Farden sco er las revisiuns parzialas da las planisaziuns localas da Falera e da Scharans vegnan approvadas.

Fatgs da persunal

- Otmar Deflorin, naschì 1967, da Mustér, domicilià a Cuira, daventa nov chemicist chantunal. Da 1990 fin e cun 1992 è Deflorin stà magister da biologia en scolas secundaras e realas sco er a la scola chantunala a Cuira. Tranter 1993 e 1998 è el stà tecnolog da victualias tar ina setgentaria e d'inspectur da victualias, avant ch'el ha surpiglià l'entschatta zercladur 1998 sco chemicist la direcziun dal laboratori da la protecziun da l'ambient tar il laboratori chemic dal Grischun.

- Jacqueline Giger, naschida 1963, da Mustér, domiciliada a Cuira, è collavuratura giuridica tar l'uffizi social e daventa da nov substituta dal schef da l'uffizi.

- Hans Trüssel, naschì 1950, da Sumiswald BE, domicilià a Laax, daventa manader per l'acquist da terren tar l'uffizi da construcziun bassa. El cumenza l'entschatta da zercladur 2000.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 13.01.2000