liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Il chantun cumpra la plazza aviatica da Samedan e tracta cun ina nova societad utilisadra

La confederaziun è proprietaria da la plazza aviatica da Samedan. Ella ha duvrà questa plazza aviatica regiunala durant decennis per intents militars. Da la vart civila la maina l'associaziun eroport da l'Engiadin'ota (AEO). La confederaziun smetta cun il manaschi da l'aviaziun militara per la fin da l'onn 2003 ed ha l'intenziun da vender al chantun Grischun sco nov proprietari exclusiv las parcellas da la plazza aviatica, ils edifizis (staziun da commando, hangars e halla da parcar), las mobiglias ed ils vehichels, che tutgan ad ella. Questas immobiglias e l'inventar po il chantun surpigliar sco facultad finanziala. La regenza ha approvà questa cumpra en la sesida dals 8 da december 2003.

Ina nova societad duai surpigliar il manaschi

Il chantun vul garantir in manaschi reglà d'aviatica civila, senza manar sez questa plazza aviatica regiunala e senza far sez investiziuns. Cun la retratga da la confederaziun dal manaschi e da las investiziuns sa preschenta per la AEO ina nova situaziun. La confederaziun è sa participada fin ussa en ina dimensiun considerabla als custs da manaschi ed a las investiziuns. Ils proxims onns èn necessarias fitg grondas investiziuns en ils edifizis, ils indrizs e l'infrastructura per manar vinavant in manaschi aviatic segir.

La AOE posseda bain ina nova concessiun da 30 onns ed in concept da manaschi correspundent. Suletta n'è ella dentant betg en cas da far las investiziuns necessarias e da cuvrir ils custs da manaschi. Ella vegn a manar vinavant il manaschi d'aviatica mo uschè ditg fin ch'ina nova societad surpiglia il manaschi. Il chantun vuless stipular cun la AEO ina cunvegna d'utilisaziun limitada per la durada da l'entschatta da l'onn 2004 fin a la surdada dals dretgs d'utilisaziun ad ina nova societad utilisadra.

Il chantun resta proprietari

Il chantun è en contact cun interessents che vulessan manar la plazza aviatica a pli lunga vista. El è entrà en contact cun ina nova societad utilisadra interessada. Tranter il chantun e la nova societad utilisadra èn gia vegnidas fatgas impurtantas lavurs preliminaras per stipular ina cunvegna da fittanza e da manaschi. Il chantun duai tuttina restar proprietari da l'areal da la plazza aviatica.

En ina buna cooperaziun dals participads directamain pertutgads ed interessads sa mussa ina soluziun da lunga durada ch'è d'avantatg per la politica regiunala e ch'è economicamain purtabla. Oz ha lieu la radunanza generala da la AEO, en la quala vegnan tematisadas las midadas previsiblas che pertutgan la plazza aviatica da Samedan.

Gremi: regenza

Funtauna: rg departament da finanzas e militar

Data: 11.12.2003
Tractà e deliberà la revisiun da la lescha per promover l'economia publica en il chantun Grischun

La regenza vegn a suttametter al cussegl grond en la sessiun da favrer 2004 in sboz per la revisiun da la lescha chantunala per promover l'economia publica. La cumissiun permanenta per economia, taxas e politica da stadi dal cussegl grond ha tractà e deliberà la missiva da la regenza en sia seduta da mez schaner 2004 per mauns dal cussegl grond. Er il president da la regenza Klaus Huber è stà preschent a quella sesida.

Per singulas disposiziuns dal project da lescha èn vegnidas formuladas propostas da maioritad e da minoritad. La cumissiun giavischa da la regenza da promover il svilup economic en tut ils champs d'activitad dal chantun. Las minoritads da la cumissiun giavischan percunter da stritgar la surdada da premis da promoziun sco er las contribuziuns a la construcziun ed a la renovaziun d'implants da far naiv. Uschiglio è la cumissiun suandada per gronda part las propostas da la regenza.

Sch'il project da lescha vegn acceptà, duain vegnir stgaffidas trais ulteriuras plazzas tar l'uffizi per economia e turissem. En quel reguard ha la cumissiun declerà che quellas stoppian vegnir occupadas successivamain e cun spustaments.

Gremi: cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Funtauna: rg cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Data: 21.01.2004
Cumissiun per economia, taxas e politica da stadi dal cussegl grond: Tractà e deliberà dus projects per mauns dal cussegl grond

En la proxima sessiun dal cussegl grond vegn il parlament a sa fatschentar cun dus projects che concernan las acquisiziuns publicas. Latiers sa tracti da la participaziun a la cunvegna interchantunala revedida davart las acquisiziuns publicas sco er da la revisiun totala dals decrets chantunals da submissiun. A chaschun da sia sesida da mez schaner ha la cumissiun cumpetenta per economia, taxas e politica da stadi dal cussegl grond predeliberà - en preschientscha dal cusseglier guvernativ Stefan Engler - la missiva da la regenza per mauns dal cussegl grond.

Il project concernent la participaziun a la cunvegna interchantunala revedida davart las acquisiziuns publicas è stà incontestà. Tar diversas disposiziuns dal project davart la lescha chantunala da submissiun èn dentant stadas avant maun propostas da la cumissiun ch'èn vegnidas discutadas detagliadamain. Quellas han pertutgà l'exemziun da la subordinaziun da las activitads commerzialas ed industrialas dal maun public, l'avertura formala da l'agiudicaziun, l'obligaziun da far ina statistica tar la procedura directa e l'integraziun da la scolaziun d'emprendist(a)s en il catalog dals criteris d'agiudicaziun. Plinavant èn cunzunt vegnidas discutadas detagliadamain las limitas minimalas proponidas da la regenza; la cumissiun las ha la finala chattadas per bunas. Ina gronda discussiun ha er chaschunà la proposta da la maioritad che pretenda che purschiders che sa chattan en ina procedura d'accumodament duain vegnir exclus da la procedura.

Dal rest è la cumissiun suandada per gronda part las propostas da la regenza.

La missiva da la regenza è la finala vegnida deliberada per mauns dal cussegl grond.

Gremi: cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Funtauna: rg cumissiun per economia, taxas e politica da stadi

Data: 26.01.2004
Plaz d'ospitals Cuira: grondas pussaivladads per spargnar èn avant maun

Cun grond interess ha il departament da giustia, polizia e sanitad prendì enconuschientscha dal resultat dal scleriment da la societad d'ospitals da Cuira SA per garantir in provediment da basa e da center qualitativamain bun che correspunda als basegns da la populaziun da la regiun d'ospital da la Val dal Rain grischuna sco er da las ulteriuras regiuns d'ospital dal chantun e dal potenzial da spargnar da las trais variantas ch'èn vegnidas proponidas en quest connex da la societad d'ospitals da Cuira SA. Ils scleriments mussan che grondas pussaivladads per spargnar èn avant maun sin il plaz d'ospitals Cuira, senza che l'amplezza e la qualitad dal provediment medicinal vegnia sminuì.

Tenor il giudicat dal departament da giustia, polizia e sanitad furma questa lavur fundada da la societad d'ospitals da Cuira SA ina basa impurtanta per la discussiun che sto vegnir manada sin il plaun politic davart la concepziun futura dal plaz d'ospitals Cuira. Da vart da la politica èn adina puspè vegnidas giavischadas calculaziuns e cifras detagliadas per la procedura da decisiun. Questa pretensiun vegn ussa accumplida; e perquai po vegnir manada a partir d'immediat ina discussiun davart ils avantatgs ed ils dischavantatgs da las differentas variantas.

Per la decisiun da varianta da la regenza è decisiva - sper la tenuta dals cussegls da fundaziun da l'ospital chantunal e regiunal retic Cuira e da l'ospital da la Crusch Cuira - spezialmain er la tenuta da la corporaziun da vischnancas da la regiun d'ospital da la Val dal Rain grischuna, q.v.d. da las vischnancas pertutgadas che ston er gidar a purtar las investiziuns ed ils deficits. Il departament da giustia, polizia e sanitad vegn ad entrar en contact cun ils organs cumpetents da questas organisaziuns. Latiers ston er vegnir integradas en la discussiun dumondas davart in'utilisaziun ulteriura dals lieus d'ospital, als quals sto vegnir renunzià, e dumondas en connex cun la repartiziun futura da contribuziuns d'investiziun e da gestiun tranter il chantun e las vischnancas.

La concepziun futura dal plaz d'ospitals Cuira è ina part da la nova concepziun dal provediment chantunal d'ospitals ch'è vegnida prendida en vista da la regenza en il rom da l'examinaziun da las structuras e da las prestaziuns per sanar las finanzas dal chantun ed approvada en general dal cussegl grond en la sessiun da zercladur 2003. Il departament da giustia, polizia e sanitad ha l'intenziun d'avrir per la fin da quest onn u per il cumenzament da l'onn che vegn - suenter la decisiun preliminara da la regenza - la procedura da consultaziun per la revisiun parziala da l'ordinaziun executiva tar la lescha per promover la tgira da malsauns ch'è necessaria en quest connex.

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad

Funtauna: rg departament da giustia, polizia e sanitad

Data: 28.01.2004
Il project "porta alpina Sedrun" vegn sustegnì plainamain

La cumissiun per ambient, traffic ed energia dal cussegl grond CATE è sa laschada infurmar davart il project "porta alpina Sedrun" ensemen cun il cusseglier guvernativ Stefan Engler a chaschun da sia ultima sesida da cumissiun.

Encunter ils rapports d'enfin uss en las gazettas n'haja la cumissiun dal cussegl naziunal betg refusà quel postulat haja gì num davart dal represchentant dal servetsch chantunal per il traffic public. Perquai ch'il postulat era gia avant vegnì assegnà dal cussegl dals chantuns al cussegl federal n'ha la cumissiun dal cussegl naziunal betg pli stuì sa fatschentar cun quai. Cun quai èn las schanzas per realisar il project anc adina intactas.

La CATE ha prendì enconuschientscha ch'il project è realisabel tant sut aspects tecnics sco er dal manaschi e ch'el è economicamain interessant per il chantun e la regiun da la Surselva. D'impurtanza speziala è per la CATE er il fatg ch'ils custs da construcziun dal project "porta alpina Sedrun" èn pli pitschens che supponids e ch'els èn fitg modests cumpareglià cun ils custs totals dal tunnel da basa dal Gottard.

Da la CATE vegn dada al project - tant dal puntg da vista da l'economia publica sco er da la politica da traffic e dal turissem - ina gronda impurtanza per il chantun Grischun e per la regiun da la Surselva. Ella spetga in engaschament correspundent da la confederaziun. La CATE è dischillusa dal fatg ch'ils custs d'investiziun relativamain pitschens n'èn anc betg vegnids resguardads èn ils credits supplementars da la nova lingia da viafier tras las Alps NVTA ch'èn vegnids deliberads ultimamain.

La CATE è persvasa ch'in project sco la porta alpina, ch'è per nossa regiun ina schanza unica, na dastga betg vegnir sacrifitgà pervi da ponderaziuns da spargn a curta vista, e quai er suenter las communicaziuns las pli novas davart ils custs supplementars dal tunnel da basa dal Gottard. Ils avantatgs a lunga vista domineschan.

Per quests motivs recumonda e sustegna la CATE plainamain las stentas da la regenza e da la regiun da la Surselva per realisar il project "porta alpina Sedrun".

Gremi: cumissiun per ambient, traffic ed energia

Funtauna: rg cumissiun per ambient, traffic ed energia

Data: 06.02.2004
Las taxas pauschalas dals servetschs psichiatrics vegnan auzadas

La regenza ha approvà las novas taxas pauschalas tranter ils servetschs psichiatrics dal Grischun e la federaziun santésuisse. Las taxas pauschalas per pazients staziunars (acuts, gerontos, stabels, d'alcohol, da drogas e partiziun da psicoterapia) sco er per ils pazients dal di e/u da la notg (clinica dal di per 1 di, clinica dal di per 1/2 di, pazients che dovran mo tgira) vegnan auzadas en media per 3,5 pertschient u per ses francs il di sin 177 francs. L'augmentaziun effectiva da las premias importa 0,2 pertschient. En il sectur ambulant vala la structura da tariffa tarmed dapi il 1. da schaner 2004 er per las clinicas psichiatricas. Il contract è vegnì adattà correspundentamain.

Da vischnancas e regiuns

- Flond: La radunanza communala aveva decidì l'atun da l'onn passà ina revisiun parziala da la constituziun communala. La regenza ha ussa approvà tala. Da nov ha la suprastanza communala ina cumpetenza finanziala per expensas unicas da 20'000 francs enstagl da 10'000 francs sco fin ussa.

- Rueun / Siat: Per la construcziun da barrieras en l'Ual da Valdun ha la regenza approvà ina contribuziun chantunala da 800'000 francs. Qua sa tracti d'in project consecutiv da las lavurs da reparatura pervi da las malauras dal november 2002.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Orchester sinfonic d'instruments a flad dal Grischun: Sco contribuziun annuala 2004 ha la regenza approvà in sustegn finanzial da 25'000 francs da la lottaria naziunala interchantunala.

Projects da vias

- Crap Ses: Per lavurs d'impressari vi da la punt a la spunda Sera da la via dal Güglia èn vegnids approvads var 580'000 francs.

Chaussas persunalas

- Johann Wolf-Bosshard da Buchen en il Partenz è vegnì elegì sco schef da l'uffizi districtual da construcziun bassa a Tavau. El cumenza sia plazza il 1. d'avrigl.

chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 12.02.2004
Gieus olimpics d'enviern 2014 a Turitg: la regenza vul l'integraziun dal Grischun

Sut la direcziun dal chantun Turitg vegn a candidar gist ina entira regiun svizra per realisar ils gieus olimpics d'enviern 2014. Per garantir l'integraziun dal Grischun en il project "Turitg 2014" ha la regenza concludì da sustegnair l'annunzia dal project e da sa participar a l'elavuraziun dal dossier.

La regenza sustegna il project cuminaivel sut la direcziun dal chantun Turitg en la part da l'ost da la Svizra. Cun quest signal vul ella garantir ina collavuraziun eventuala dal Grischun gia en in stadi uschè tempriv sco pussaivel. Plinavant pari a la regenza d'esser impurtant d'esser involvida sch'i sa tracta da prender decisiuns. Ella è persvasa ch'il Grischun haja destinaziuns da sport d'enviern excellentas e possia metter a disposiziun sias experientschas cun l'organisaziun d'occurrenzas da sport d'enviern internaziunalas.

Ils 29 da favrer 2004 vegn surdada la candidatura uffiziala "Turitg 2014" a la swiss olympic association. Swiss olympic vegn alura a decider davart la candidatura svizra e - premess che las lavurs en il rom da l'ulteriur svilup dal project hajan success - preschentar quella al comité olimpic internaziunal (IOC) a temp util.

L'annunzia da Turitg 2014 sa basa sin la premissa che swiss olympic vegn a sa limitar ad ina unica candidatura svizra, quai ch'è necessari per concentrar las forzas en Svizra e per collavurar cun swiss olympic.

Envers la candidatura da Tavau resta la regenza averta. Quella vegn a vegnir giuditgada, apaina che la regenza dispona dals documents da la candidatura cun las dumondas correspundentas.

Gremi: regenza

funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 26.02.2004
La procedura d'admissiun a las scolas medias grischunas

L'avust 2003 ha il cussegl grond decidì in ampel pachet da mesiras da spargn per pudair tegnair en equiliber las finanzas chantunalas senza stuair augmentar las taglias. Ina da questas mesiras pertutga la procedura d'admissiun a las scolas medias grischunas. Per ils onns 2004 fin 2007 ha il cussegl grond fixà definitivamain il dumber d'admissiun. La finamira è quella da spargnar ils proxims quatter onns totalmain 11.6 milliuns francs en il sectur da las scolas medias.

Il pachet da spargn preschentà l'onn 2003 da la regenza al cussegl grond preveseva da limitar il dumber d'admissiun al gimnasi inferiur cun introducir classas da prestaziun. Cuntrariamain n'ha il cussegl grond betg vulì cumbinar midadas da structura e mesiras da spargn. Perquai ha el decidì da reducir il dumber d'admissiun a las scolas medias en ils onns 2004 fin 2007 per 10%. L'incumbensa da fracziun Arquint pretenda uss che la regenza sclereschia fin l'onn 2006 tge consequenzas che l'aboliziun dal gimnasi inferiur pudess avair per il chantun Grischun.

La regenza ha prescrit sco finamira a lunga vista ina quota da maturitad gimnasiala da 15%. Calculaziuns approximativas per il chantun Grischun mussan actualmain ina quota chantunala da maturitad da ca. 18.6% (CH 18.8%) per l'onn 2005. Ils motivs per la determinaziun a lunga vista da la quota da maturitad gimnasiala èn d'ina vart quel ch'ils davos onns èn s'augmentadas ferm las expensas en il sectur da las scolas medias e da l'autra vart quel che la purschida da scolaziun en il sectur dals emprendissadis professiunals ha pudì vegnir meglierada massivamain cun introducir la maturitad professiunala e cun engrondir las scolas autas professiunalas. Scolaras e scolars che oz na reusseschan betg da frequentar il gimnasi, n'han en il futur nagin dischavantatg cun ina furmaziun professiunala. Cun la maturitad professiunala e cun las scolas autas professiunalas als stat a disposiziun ina purschida da scolaziun independenta ed orientada a la pratica. La passarella, ina pussaivladad creada da nov, permetta a maturandas e maturands professiunals qualifitgads e diligents da sa preparar en dus fin trais semesters per in examen supplementar. Sch'els reusseschan l'examen supplementar survegnan els access a tut ils percurs da scolaziun da las scolas autas universitaras da la Svizra. Uschia pon ins surpigliar la responsabladad per las restricziuns d'admissiun a las scolas medias er dal puntg da vista da la politica da furmaziun.

Gremi: uffizi per las scolas medias

funtauna: rg uffizi per las scolas medias

Data: 01.03.2004
Il consum da forza electrica è stabil e la producziun da forza electrica è in zic sur la media

En l'onn idrologic 2002/2003 èn vegnidas consumadas en Grischun 1783 milliuns uras kilowat d'energia. En cumparegliaziun cun la perioda da l'onn passà è il consum cun plus 0,2 pertschient praticamain sa stabilisà. La producziun da forza electrica è stada durant la medema perioda cun 7862 milliuns uras kilowat ca. in pertschient sur la media da plirs onns.

Las ovras electricas dal Grischun annunzian mintg'onn lur consum e lur producziun da forza electrica a l'uffizi d'energia. Da la statistica ch'è vegnida fatga en quest connex resulta per l'onn idrologic 2002/2003 (october 2002 fin october 2003) il suandant resultat:

Consum da forza electrica praticamain stabil

Il consum da forza electrica è cun 1783 milliuns uras kilowat restà quasi il medem cumpareglià cun la perioda da l'onn passà (perioda precedenta 1780 milliuns kWh). El è s'augmentà mo per 0,2 pertschient.

Sch'ins guarda las singulas gruppas da consum ha importà l'augment da consum en il sectur da las chasadas, dal mastergn, da l'agricultura e da las prestaziuns da servetschs e da las viafiers (VR, VFF, viafer Matterhorn Gotthard) ca. 1 pertschient.

Tar l'industria gronda è il consum d'energia dentant sa sminuì per ca. sis pertschient. Quai pon ins essenzialmain attribuir al fatg che l'interpresa da plattas pressadas a Fideris è vegnida serrada. La serrada da l'interpresa ha per l'emprima giada in effect sin l'entira perioda registrada.

Il consum da forza electrica en Svizra è s'augmentà en la medema perioda cumpareglià cun la perioda precedenta per 1,4 pertschient a 54'775 milliuns uras kilowat (perioda precedenta 54'041 milliuns uras kilowat).

Pli gronda producziun da forza electrica

La producziun da forza electrica da las ovras electricas dal Grischun è stada cun 7862 uras kilowat (perioda precedenta 7708 milliuns uras kilowat) malgrà la setgira da la stad per ca. in pertschient pli gronda che la media da plirs onns.

Las ovras electricas da la Svizra han producì en la medema perioda 38'313 milliuns uras kilowat (36'069 milliun uras kilowat). La part dal Grischun da la producziun da forza electrica idraulica en Svizra ha importà 20,5 pertschient (21,4 pertschient) ed 11,7 pertschient (12 pertschient) da la part da l'entira producziun da forza electrica en Svizra.

Gremi: uffizi d'energia

Funtauna: rg uffizi d'energia

Data: 09.03.2004
Pestgar en il Grischun. Nua poss jau retrair la patenta?

RETRATGA DA LA PATENTA DA PESTGA PER LA STAGIUN DA PESTGA 2004

Plaunsieu lieuan naiv e glatsch. Per la flora e la fauna munta quai il nov cumenzament en il ritmus annual da la natira.

Tar las pestgadras ed ils pestgaders sveglia quai il plaschair anticipà sin la proxima pestga. Tar las preparativas per la stagiun da pestga tutga er la retratga da la patenta da pestga.

Per pudair retrair la patenta per in onn u ina patenta mensila ston ins cumprovar ch'ins haja enconuschientschas da la pestga. Per quest intent vegnan purschids il mument en differents lieus dal chantun Grischun curs da scolaziun. Tut las patentas pon ins retrair tar il survegliader da pestga resp. sin il biro per passaports e patentas. En il fegl uffizial dal chantun Grischun dal 1 d'avrigl 2004 u sin la homepage da l'uffizi da chatscha e pestga (www.jagd-fischerei.gr.ch) èn publitgads per ils singuls districts da pestga ils lieus per retrair la patenta.

Cun buna pestga!

Gremi: uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 29.03.2004
Bun resultat da la cassa da pensiun chantunala dal Grischun per l'onn 2003

La cassa da pensiun chantunala dal Grischun (CP) guarda enavos sin in onn d'investiziun cun in fitg bun success. Cun ina rendita dad 11,8 pertschient sin las investiziuns da vaglias ha ella cuntanschì l'onn passà in resultat sur la media en cumparegliaziun cun autras cassas da pensiun. Tenor in'enquista da l'associaziun da las cassas da pensiun ASIP tar differentas cassas da pensiun ha la media da la rendita da la facultad da vaglias consolidada importà 9,5 pertschient.

La rendita da la CP sin la facultad totala importa 8,4 pertschient. Al bun resultat han contribuì en spezial las investiziuns en aczias, las qualas vegnan administradas tenor il concept d'investiziun anticiclic che vegn applitgà dapi onns. Suenter onns cun gronds deficits dals curs ha l'onn 2003 purtà ina midada da tendenza a las bursas d'aczias.

Cun integrar reservas avertas e zuppadas è sa meglierà il grad da garanzia - il qual exprima la relaziun da la facultad tar la summa da las obligaziuns - da 67,4 pertschient a 69,5 pertschient. Il deficit calculà tenor la tecnica d'assicuranza è sa reducì da 554,7 milliuns francs a 549,3 milliuns francs.

Da vart da la tecnica d'assicuranza ha stuì vegnir acceptà in grond augment dals cas d'invaliditad, ils quals engrevgeschan considerablamain il quint. Quai ha impedì in resultat anc meglier tar il grad da garanzia.

Tenor il conclus dal cussegl grond duai la finanziaziun restanta da la CP succeder a partir dal 1. da schaner 2005 tras las patrunas ed ils patruns associads obligatoriamain. Per questa finanziaziun restanta vegn ad esser decisiv il deficit sco ch'el sa mussa ils 31 da december 2004.

Gremi: cassa da pensiun chantunala dal Grischun

Funtauna: rg cassa da pensiun chantunala dal Grischun

Data: 02.04.2004