Il rumantsch grischun duai vegnir applitgà pli stediamain

La decisiun da princip d'applitgar il rumantsch grischun là, nua ch'ins appellescha a l'entira populaziun rumantscha è vegnida tratga gia la stad 1996. Perquai vul la regenza duvrar il rumantsch grischun en il futur er per il material da votaziun ed il cudesch da dretg grischun. Er en scola duai il rumantsch grischun obtegnair dapli impurtanza.

Il fanadur 1996 aveva la regenza acceptà da princip il rumantsch grischun e circumscrit la muntada futura da questa furma linguistica per l'administraziun e la scola. La decisiun per rinforzar la lingua e cultura rumantscha duai uss vegnir realisada a moda pli persistenta. Il rumantsch grischun duai vegnir applitgà sco furma linguistica rumantscha uffiziala dal chantun surtut cur che l'entira populaziun rumantscha è appellada. En las scolas duain vegnir instruids er vinavant en emprima lingia ils idioms. Fin a la fin da la scola populara duain vegnir dadas tschertas infurmaziuns davart il rumantsch grischun e tschertas enconuschientschas passivas en questa furma linguistica. Pir en scolas superiuras (surtut a partir dal stgalim da la scola media) duain vegnir mussadas er enconuschientschas activas da la lingua rumantscha da scrittira unifitgada. Quest conclus sa basa sin ils resultats da la retschertga tar la populaziun rumantscha pertutgant l'acceptanza d'ina lingua da scrittira unifitgada. 66 pertschient eran s'exprimids là en favur d'ina tala, a moda ch'il rumantsch grischun era vegnì favurisà cleramain da tut las variantas.

Dapi il conclus da princip da la regenza da l'onn 1996 vegn il rumantsch grischun applitgà tant sin il sectur da la lingua uffiziala sco er punctualmain en scola. Per realisar ils princips d'applicaziun èn dentant necessarias ulteriuras mesiras.

La regenza ha concludì d'avrir la consultaziun pertutgant ina revisiun da l'artitgel 23 da la lescha davart il diever dals dretgs politics sco er da l'artitgel 1 da l'ordinaziun dal cussegl grond davart la publicaziun d'in nov cudesch da dretg grischun. Tenor il sboz da revisiun duai vegnir abolida l'obligaziun da publitgar il material chantunal da votaziun e la collecziun sistematica dal dretg grischun en ils idioms sursilvan e ladin. La regenza pudess pia fixar en ina ordinaziun qualas modalitads linguisticas che valan per questas publicaziuns, a moda ch'igl è previs d'applitgar il rumantsch grischun.

Il departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient vegn incumbensà da far, sin fundament dal concept fundamental ch'exista gia per introducir rumantsch grischun en scola, ina ulteriura planisaziun e da preschentar a la regenza ina proposta pronta per vegnir realisada. En quella èn circumscrittas las finamiras directivas temporaras per ils differents stgalims da scola e planisadas las mesiras ch'èn necessarias per introducir il rumantsch grischun spezialmain sin ils secturs: plans d'instrucziun, scolaziun e perfecziunament da las persunas d'instrucziun sco er meds e materialias d'instrucziun.

Supplementarmain als pass concludids duai vegnir elavurà in concept cumplessiv e da lunga vista per introducir rumantsch grischun e quel duai vegnir preschentà a la regenza.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 16.12.1999