liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
875.100

Ordinaziun chantunala davart l'aviatica (OCA)

dals 16-11-2010 (versiun dals 01-01-2011)

sa basond sin l'art. 45 al. 1 da la constituziun chantunala1),

relaschada da la regenza ils 16 da november 2010

1. Disposiziuns generalas

Object

Art. 1 1 Questa ordinaziun regla – cun resalva dal dretg federal – la cumpetenza da las autoritads chantunalas en il sectur da la legislaziun federala davart l'aviatica.

Departament respectiv

Art. 2 1 Il departament respectiv en il sectur da l'aviatica civila è il Departament d'infrastructura, energia e mobilitad (departament).

2 Il departament coordinescha las proceduras da concessiun e da permissiun sin plaun chantunal tenor il dretg davart l'aviatica.

2. Cumpetenzas

Regenza

Art. 3 1 La regenza è cumpetenta per:

a)

b)

consultaziuns tar projects da legislaziun da la confederaziun;

l'approvaziun da novas determinaziuns u l'annullaziun da plazzas d'atterrament da muntogna.

1) DG 110.100 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

875.100

Art. 4 Departament 1 Il departament è spezialmain cumpetent per:

a)

posiziuns davart concessiuns da manaschi, davart permissiuns da manaschi e davart reglaments da manaschi per plazzas aviaticas;

consultaziuns per la permissiun d'edifizis e da stabiliments che servan dal tuttafatg u per gronda part al manaschi d'ina plazza aviatica;

posiziuns davart occurrenzas aviaticas publicas sco er davart atterraments en muntogna e sin auas publicas ordaifer las plazzas aviaticas.

b)

c)

2 El po dumandar l'uffizi federal d'aviatica civila da fixar e d'abolir zonas da projectaziun e lingias da construcziun en il sectur da las plazzas aviaticas.

Uffizi d'agricultura e da geoinfurmaziun

Art. 5 1 L'uffizi d'agricultura e da geoinfurmaziun è responsabel per prender encunter, per examinar formalmain e per trametter vinavant las annunzias davart impediments per l'aviatica a l'uffizi federal d'aviatica civila.

Vischnancas

Art. 6 1 La permissiun per construir e per midar edifizis e stabiliments che na servan betg dal tuttafatg u per gronda part al manaschi d'ina plazza aviatica (stabiliments accessorics) sa drizza tenor il dretg da la planisaziun dal territori chantunal e tenor las legislaziuns da construcziun communalas.

2 Avant che decider davart la permissiun da construcziun ston las vischnancas consultar l'uffizi federal d'aviatica civila.

Procura publica

Art. 7 1 Cumpetenta per dumandar da far l'inquisiziun en cas d'accidents d'aviatica e d'incidents grevs è la procura publica.

3. Disposiziun finala

Art. 8 1 Questa ordinaziun entra en vigur il 1. da schaner 2011.

Entrada en vigur

2

875.100

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 16-11-2010

Entrada en vigur 01-01-2011

Element relasch

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
3

875.100

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch

Conclus 16-11-2010

Entrada en vigur 01-01-2011

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
4
910.810

Dretg da prefittanza per alps e dretg d'utilisaziun per petents extrachantunals

dals 03-09-1996 (versiun dals 03-09-1996)

concludì da la regenza ils 3 da settember 1996

Art. 1 1 Tenor l'artitgel 4 alinea 3 da la lescha d'agricultura dals 25 da settember 1994 vala per il dretg da prefittanza il suandant termin: «Alps che stattan a disposiziun per la fittanza ston – sch'ina midada da fittadin è previsa – vegnir publitgadas da l'affittader en il fegl uffizial dal chantun fin il 1. d’avust.»

Art. 2 1 Tenor l’artitgel 5 alinea 2 da la lescha d'agricultura vala per il dretg da giudida il sundant temin: «A petents extrachantunals dastgan vegnir concedids dretgs per l'alpegiaziun da muvel pir suenter il 1. da favrer.»

Art. 3 1 Quest conclus da la regenza remplazza quel dals 23 da november 1987, protocol nr.

30071).

1) CUL 1987, 1924 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

910.810

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 03-09-1996

Entrada en vigur 03-09-1996

Element relasch

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
2

910.810

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch

Conclus 03-09-1996

Entrada en vigur 03-09-1996

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
3
917.200

Reglament davart la premiaziun chantunala dal chaschiel d'alp

dals 24-06-2003 (versiun dals 01-03-2018)

sa basond sin l'art. 24 da la lescha chantunala d'agricultura1)

relaschada da la regenza ils 24 da zercladur 2003

Intent

Art. 1 1 La premiaziun dal chaschiel d'alp ha l'intent da promover la qualitad. Ultra da quai duai ella esser ina plattafurma per la furmaziun supplementara professiunala da las signunas e dals signuns d'alp.

Art. 2 1 La surveglianza davart la premiaziun è chaussa da la direcziun dal Plantahof. *

Surveglianza

Organisaziun

Art. 3 1 Per la realisaziun e per l'organisaziun è cumpetent il post spezialisà per economia d'alp al Plantahof. *

Dretg da participaziun

Art. 4 1 Admessas a la premiaziun èn tut las chascharias d'alp en il chantun Grischun che possedan ina permissiun da producziun da la confederaziun. L'origin dals chaschiels sto esser cumprovada.

2 La participaziun è voluntara e sto vegnir annunziada ordavant. Il post spezialisà po dumandar ina controlla da fabricaziun.

Art. 5 1 Per giuditgar ils chaschiels vegnan consultads experts.

Taxaders

1) DG 910.000 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

917.200

Giudicament

Art. 6 1 La valitaziun dals chaschiels vegn fatga cun agid d'in schema da giudicament fixà ordavant. En collavuraziun cun l'institut federal da perscrutaziun per economia da latgiras (FAM) pon vegnir fatgas analisas utilas.

Premia

Art. 7 1 Il post spezialisà po pajar in premi graduà da qualitad da fin 250 francs per alp per chaschiels che satisfan a las pretensiuns da qualitad. Sche la qualitad è insuffizienta na vegnan pajadas naginas contribuziuns.

Protesta

Art. 8 1 Ina protesta cunter il resultat è pussaivla mo en cas d'ina classificaziun dals chaschiels en la categoria "insuffizient". La protesta sto vegnir inoltrada immediat suenter la communicaziun dal resultat al post spezialisà. Tals chaschiels ston vegnir laschads enavos per in giudicament posteriur.

Art. 9 1 Il post spezialisà fa annualmain in rapport davart la premiaziun.

Rapport

Entrada en vigur, aboliziun dal dretg vertent

Art. 10 1 Quest reglament entra en vigur per il 1. d'avust 2003.

2 Sin quest termin vegn abolì il reglament davart la taxaziun dals products da latg dals 3 d'october 19882).

2) CUL 1988, 2097 e CUL 199, 2525

2

917.200

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 24-06-2003 27-02-2018 27-02-2018

Entrada en vigur 01-08-2003 01-03-2018 01-03-2018

Element relasch Art. 2 al. 1 Art. 3 al. 1

Modificaziun emprima versiun midada midada

Publicaziun en la CUL - 2018-004 2018-004

3

917.200

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch Art. 2 al. 1 Art. 3 al. 1

Conclus 24-06-2003 27-02-2018 27-02-2018

Entrada en vigur 01-08-2003 01-03-2018 01-03-2018

Modificaziun emprima versiun midada midada

Publicaziun en la CUL - 2018-004 2018-004

4
935.700

Participaziun dal chantun Grischun al Concordat davart ils gieus per daners sin plaun naziunal dals 20 da matg 2019

dals 27 d'avust 2020

Il cussegl grond dal chantun Grischun1,

sa basond sin l'art. 31 al. 1 da la constituziun chantunala2, suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 7 da schaner 20203,

concluda:

1.

2.

3.

Il chantun Grischun sa participescha al Concordat davart ils gieus per daners sin plaun naziunal dals 20 da matg 2019.

La regenza vegn autorisada da declerar la participaziun al Concordat davart ils gieus per daners sin plaun naziunal dals 20 da matg 2019 envers la Conferenza dals directurs chantunals cumpetents per il martgà da lottarias e per la lescha davart las lottarias4.

Las cifras 1 e 2 da quest conclus èn suttamessas al referendum facultativ5.

1 PCG 2020/2021, 53 2 DG 110.100 3 pagina 709 4 cun il conclus dals 15 da december 2020 ha la regenza declerà la participaziun 5 il termin da referendum è scadì ils 8 da december 2020 senza ch'el saja vegnì duvrà

1
935.800

Participaziun dal chantun Grischun a la Cunvegna interchantunala davart l'execuziun collectiva da gieus per daners

dals 27 d'avust 2020

Il cussegl grond dal chantun Grischun1,

sa basond sin l'art. 31 al. 1 da la constituziun chantunala2, suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 7 da schaner 20203,

concluda:

1.

2.

3.

Il chantun Grischun sa participescha a la Cunvegna interchantunala davart l'execuziun collectiva da gieus per daners dals 20 da matg 2019.

La regenza vegn autorisada da declerar la participaziun a la Cunvegna interchantunala davart l'execuziun collectiva da gieus per daners dals 20 da matg 2019 envers l'assamblea generala da la Swisslos4.

Las cifras 1 e 2 da quest conclus èn suttamessas al referendum facultativ5.

1 PCG 2020/2021, 80 2 DG 110.100 3 pagina 837 4 cun il conclus dals 15 da december 2020 ha la regenza declerà la participaziun 5 il termin da referendum è scadì ils 8 da december 2020 senza ch'el saja vegnì duvrà

1
938.220

Conclus dal cussegl grond per fixar la summa maximala dal chapital da dotaziun da la banca chantunala grischuna

dals 18-04-2005 (versiun dals 01-08-2005)

Il cussegl grond dal chantun Grischun,

sa basond sin l'art. 8 al. 2 da la lescha davart la banca chantunala grischuna1), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 26 d'october 20042),

concluda

Art. 1 1 La summa maximala dal chapital da dotaziun da la banca chantunala grischuna vegn fixada sin 240 milliuns francs.

Art. 2 1 Quest conclus entra en vigur ensemen cun la revisiun parziala da la lescha davart la banca chantunala grischuna3).

1) DG 938.200 2) pagina 1203 3) mess en vigur cun CR dals 5 da fanadur 2005 per il 1. d'avust 2005 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

938.220

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 18-04-2005

Entrada en vigur 01-08-2005

Element relasch

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
2

938.220

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch

Conclus 18-04-2005

Entrada en vigur 01-08-2005

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL
3
950.000

Uffizi chantunal cumpetent per la surveglianza dals pretschs

dals 27-10-1998 (versiun dals 01-01-2020)

sa basond sin l'art. 22 da l'ordinaziun davart la publicaziun dals pretschs dals 11 da december 19781)

concludì da la regenza ils 27 d'october 1998

Art. 1 1 L'uffizi chantunal cumpetent per survegliar la realisaziun confurma a las prescripziuns da l'ordinaziun dal cussegl federal e per denunziar cuntravenziuns a las instanzas cumpetentas è il post chantunal per la controlla dals pretschs.

1bis Il post chantunal per la controlla dals pretschs è cumpetent per incassar multas disciplinaras tenor la legislaziun federala davart las multas disciplinaras 2). La procedura sa drizza tenor la lescha federala davart las multas disciplinaras3). * 2 Il conclus da la regenza dals 9 d'avrigl 19734) vegn abolì.

1) CS 942.211 2) CS 741.03; CS 741.031 3) CS 741.03 4) betg publitgà en la CUL * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

950.000

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 27-10-1998 10-12-2019

Entrada en vigur 27-10-1998 01-01-2020

Element relasch Art. 1 al. 1bis

Modificaziun emprima versiun integraziun

Publicaziun en la CUL - 2019-030

2

950.000

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch Art. 1 al. 1bis

Conclus 27-10-1998 10-12-2019

Entrada en vigur 27-10-1998 01-01-2020

Modificaziun emprima versiun integraziun

Publicaziun en la CUL - 2019-030

3
960.110

Ordinaziun davart la promoziun da la transfurmaziun digitala en il Grischun (OTD)

dals 15-12-2020 (versiun dals 01-01-2021)

Sa basond sin l'art. 45 al. 1 da la Constituziun chantunala1)

relaschada da la Regenza ils 15 da december 2020

Cumpetenzas

Art. 1 1 La Regenza decida independentamain da la summa da las expensas davart:

a)

b)

c)

la concessiun da contribuziuns;

la dimensiun dals meds finanzials per agens projects e per atgnas mesiras;

la part chantunala e la finanziaziun en il rom da participaziuns e da cooperaziuns.

2 Sin ses champ da cumpetenza material procura mintga departament per l'elavuraziun da las dumondas da promoziun.

3 Il Departament d'economia publica e fatgs socials:

a)

garantescha la budgetaziun annuala ed il rendaquint annual dals meds finanzials or dal credit d'impegn general;

coordinescha ils rapports;

fixescha eventuals ulteriurs process e fa prescripziuns administrativas.

b)

c)

Organisaziun professiunala

Art. 2 1 L'organisaziun professiunala vegn finanziada tras ina incarica da prestaziun.

2 Las dumondas da promoziun ston da princip vegnir preschentadas a l'organisaziun professiunala avant che quella conceda contribuziuns, per ch'ella las possia giuditgar.

3 Il departament cumpetent dumonda per regla il giudicament da l'organisaziun professiunala avant ch'el realisescha agens projects u prenda atgnas mesiras ubain avant ch'el fa part da cooperaziuns e da participaziuns.

1) DG 110.100 * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch

1

960.110

Premissas per la promoziun

Art. 3 1 Promovids pon mo vegnir projects che gidan a cuntanscher ina finamira tenor l'artitgel 1 da la lescha e che:

a)

cuntegnan ina transfurmaziun da process, da products, da servetschs u da models da fatschenta, che sa basa sin las tecnologias digitalas u che pon effectuar tals; u intermedieschan cumpetenzas als umans, particularmain a las forzas da lavur, e qualifitgeschan quels d'inizialisar, d'accumpagnar e da realisar ina tala transfurmaziun che sa basa sin las tecnologias digitalas.

b)

2 Projects da manaschis singuls pon da princip vegnir promovids mo, sch'i po vegnir spetgà in effect da multiplicatur per accelerar la transfurmaziun digitala u sche quai è d'ina impurtanza speziala per il chantun u per las regiuns.

Subsidiaritad

Art. 4 1 La finanziaziun d'agens projects e d'atgnas mesiras è mo admissibla, sche tals na pon betg vegnir promovids tras disposiziuns da leschas spezialas u sch'i n'èn betg avant maun avunda meds finanzials sin in auter credit.

Inoltraziun da dumondas

Art. 5 1 Las dumondas da promoziun pon ubain vegnir inoltradas al departament cumpetent ubain a l'organisaziun professiunala.

Art. 6 1 Il rapport al Cussegl grond vegn fatg en il rom da la missiva tar il quint annual.

Rapport

2

960.110

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus 15-12-2020

Entrada en vigur 01-01-2021

Element relasch

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL 2020-067

3

960.110

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element relasch

Conclus 15-12-2020

Entrada en vigur 01-01-2021

Modificaziun emprima versiun

Publicaziun en la CUL 2020-067

4
L'onn 1291 (MCCXCI) era in onn dal 13avel tschientaner.

Eveniments en il 1291

Avust
1 avust - Tenor legenda, engirament dal Rütli en el che represchentants dals trais chantun da Uri, Sviz e Silvania (en tudestg: Unterwalden) segnavan il Patg federal, che marca il cumenz da la Confederaziun Svizra
Ils 12 settember u ils 12 da settember è il 255avel (256avel en onns basests) di dal onn en il chalender gregorian.

Eveniments
1848 - La Confederaziun svizra as dà ina constituziun federala, en la quala ella as dà ina regenza (il Cussegl federal), tscherna Berna sco chapitala e marca uschia l'entschatta dal stadi federativ svizzer.
L'onn 1367 era in onn dal 14avel tschientaner.

Eveniments en il 1436

Schaner
29 da schaner - Fundaziun da la Lia da la Chadé (Chasa da Dieu).
L'onn 1436 era in onn dal 15avel tschientaner.

Eveniments en il 1436

Zercladur
8 da zercladur - Fundaziun da la Lia da las Diesch dretgiras.
L'onn 1499 era in onn dal 15avel tschientaner.

Eveniments en il 1499

Battaglia da Chalavaina
Battaglia da Chalavaina da 1499, en la quala las Trais Lias han battì las truppas austriacas.
L'onn 15 a. Cr. conquistan ils Romans la Rezia e mettan uschia il fundament per la naschientscha da la lingua rumantscha. La lingua latina (superstrat) sa darasa en il territori sur las linguas celticas e reticas (substrat).
L'onn 1794 era in onn dal 18avel tschientaner.

Eveniments en il 1794

L'incendi da La Chaux-de-Fonds dal 1794
Grond incendi da la citad da La Chaux-de-Fonds. La citad vegn destruida quasi dal tuttafatg. La citad fascheva reconstruczi en in plan quadrangular. Quest è chatta en svizra pir en Glaruna
L'onn 1848 (MDCCCXLVIII) era in onn dal 19avel tschientaner.

Eveniments en il 1848

September
12 september - La Confederaziun svizra prendà ina constituziun federala, en la qual prendà ina regenza (il Cussegl federal) e sia tschernia Berna com chapitala, che marca il cumenz dal stadi federativ svizzer.
L'onn 1861 era in onn dal 19avel tschientaner.

Eveniments en il 1861

L'incendi da Glaruna dal 1861
Grond incendi da la citad da Glaruna. Il center da la citad vegn destruida quasi dal tuttafatg. La citad fascheva reconstruczi en in plan quadrangular. Quest è chatta en svizra pir en La Chaux-de-Fonds
L'onn 1938 era in onn dal 20avel tschientaner.

Eveniments en il 1938

Favrer
20 da favrer - Ils 20 da favrer 1938 è il rumantsch vegnì renconuschì en ina votaziun federala sper il talian, il franzos ed il tudestg sco quarta lingua naziunala da la Svizra.
L'onn 1996 era in onn dal 20avel tschientaner.

Eveniments en il 1996

Rumantsch
Il 1996 vegn la lingua rumantscha renconuschida en ina votaziun federala sco lingua parzialmain ufficiala da la Svizra.
1 avust u 1 d'avust è il 213avel (214avel en onns basests) di dal onn en il chalender gregorian.

Eveniments
1291 - Tenor legenda, engirament dal Rütli en el che represchentants dals trais chantun da Uri, Sviz e Silvania (en tudestg: Unterwalden) segnavan il Patg federal, che marca il cumenz da la Confederaziun Svizra
L'onn 2001 era in onn dal 21avel tschientaner.

Eveniments en il 2001

Rumantsch
Il pievel grischun accepta la revisiun da l’artitgel 23 da la lescha davart ils dretgs politics. Cun questa revisiun daventa il Rumantsch Grischun lingua uffiziala dal chantun Grischun..
L'onn 2007 era in onn dal 21avel tschientaner.

Eveniments en il 2007

Zercladur
17 da zercladur - Ils 17 da zercladur 2007 la populaziun dal chantun Grischun accepta la lescha da linguas chantunala.

Matg
16 da matg - Nicolas Sarkozy vegni elect president da la Republica Franzosa.
24 Heures (rumantsch: "24 uras") è il num d'ina gasetta regiunala dal chantun Vad da la Svizra franzosa che cumpara mintga di. L'editur è Edipresse da Losanna. 24 uras ha quatter ediziuns localas, cun secziuns per las regiuns specificas dal chantun.

Colliaziuns
La pagina d'internet da "24 Heures"
Enturn 700 s. Cr. entschaivan las singulas linguas romanas a sa distatgar dal latin. Uschia sa separa er la lingua rumantscha dal latin pledà ed entschaiva a sa sviluppar sco atgna lingua.
Quai fa ella in temp parallel cun il talian. Il rumantsch cuntegn en sia fasa tempriva diferents tratgs ch'el parta pli ferm cun il franzos che cun il talian (p. ex. il '-s' dal plural u lil '-s' dala segunda persuna singular dal verb). Enturn ca. 900 s. Cr. pon ins pledar dal rumantsch sco atgna lingua neolatina.]
L'A27 è ina Semi-Autostrada da la Svizra è in il chantun Grischun. E la unica Autostrada da la svizra rumantcha.

Part principala
La part principala da l'A27 è ina semi-autostrada che sa chatta tranter San Murezzan e S-chanf e che fa 20 km. La limita generala da sveltezza è da 80 km/h.

Sviament da Lavin
Il Sviament da Lavin è ina semi-autostrada che sa chatta enturn da Lavin e che fa 2 km. La limita generala da sveltezza è da 80 km/h.

Sviament da Scuol
Il Sviament da Scuol è ina semi-autostrada che sa chatta tranter da Tarasp e Crusch e che passa enturn da Scuol. Il sviament fa 7 km. La limita generala da sveltezza è da 80 km/h.

Vesair era
Via principala 27
L'Ara (tudestg: Aare, franzos: Aar) è in flum da la Svizra cun 295 km lunghezza.
Il flum sa chatta en la batschida dal flum Rain. El cula tras ils chantuns Berna, Soloturn ed Argovia. Sper Koblenz (AG) sbucca el en il Rain.
Aarau è ina citadina e vischnanca politica svizra e la chapitala dal chantun Argovia. Ella è situada en il district Aarau.

Colliaziuns
Il District Aarau (tudestg: Bezirk Aarau) è in district dal chantun Argovia.

Vischnancas
Aarburg è ina vischnanca politica svizra en il chantun Argovia. Ella è situada en il district Zofingen.

Colliaziuns
Aborigines (englais [ˌæbəˈɹɪdʒɪniːz], „indigens originars“) è la denominaziun da la populaziun originara da l’Australia. Els han populà il continent avant radund 40’000 enfin 50’000 onns. Ils Aborigines na furman nagina etnia omogena, mabain sa dividan en differents pievels e clans cun fitg differentas linguas ed usits.
Tut tenor definiziun e funtauna devi avant l’arrivada dals alvs enturn 400 enfin 700 differents pievels d’Aborigines che vivevan en emprima lingia sco chatschaders e rimnaders. Cun l’arrivada dals colonists alvs a partir da l’onn 1788 è il dumber da radund 300’000 enfin in milliun abitants originars sa sminuì sin 60’000 l’onn 1920. Ils motivs èn stads malsognas importadas, ma er conflicts violents cun colonists pervia da dretgs territorials.
Dus terz dals radund 464’000 Aborigines dad oz vivan èn citads ed èn s’adattads a la moda da viver dals alvs, damai che las autoritads han promovì durant decennis ina politica d’assimilaziun. Il meglier èn las tradiziuns dals Aborigines sa mantegnidas en il Territori dal Nord, nua ch’ils Europeans èn sa chasads pir tard. Là vivan ils Aborigines per il pli per sasez e radund 60 % dad els discurran a chasa vinavant ina lingua indigena.
Abraham (inrumantscho minchataunt eir Abraam) es üna figüra preistorica e vala cun sieu figl Isaac e sieu abiedi Jacob per il archbap dal bös-ch genealogic dal pövel Israel.

Abraham i'l Vegl Testamaint
Il Vegl Testamaint respectivmaing la Tora raquinta i'ls chapitels 11-25 dal prüm cudesch da Mose (Genesis) l'istorgia d'Abraham. El ho oriundamaing nom Abram, per lingua hebraica Avram, que voul dir "il bap es elevo". Dieu svess chaschunescha üna müdeda ed al nomna Abraham che significha "bap da bgers".

Vita
In l'eted da 75 ans es Abraham ieu da Harran davent a ster in Canaan. El segua lotiers ün cumand da Dieu ("Vo in ün pajais ch'eau at muossaro") e dvainta uschè il simbol per üna fiduzcha absoluta ed üna cretta chi as collia vi da l'impromischiun divina.
Abraham vaiva duos figls: Ismail genuieu cun sia famaglia Hagar düraunt il temp, cur cha sia muglier Sara d'eira infrüttaivla, e Jacob chi vain nat da Sara scu duonna attempeda.

Recepziun illas religiuns
Tuottas trais religiuns monoteisticas: giudaissem, cristianissem (amenduos sur la lingia da Jacob) ed islam (tres la derivanza d'Ismail) cugnuoschan e venereschan ad Abraham. Dimena vegnan ellas nomnedas eir religiuns abrahamiticas.

Litteratura
Christfried Böttrich traunter oter (editur), Abraham. In Judentum, Christentum und Islam (= Abraham. In giudaissem, cristianissem ed islam), Göttingen 2009, ISBN 978-3-525-63398-4

Colliaziuns
Abraham i'l lexicon ecumenic da senchs
Abraham Lincoln (12 da favrer 1809 - 15 d'avrigl 1865) è stà president dals Stadis Unids da l'America da 1861 a 1865 (assassinà).
Aclens è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Morges.

Colliaziuns
Sur da l‘Acquafraggia
L‘Acquafraggia sauda ter il flusssystem Po.
La posiziun dal‘Acquafraggia è: Provinz Sondrio, Lombardei, Italia.
Sur Borgunuovo va l‘Acquafraggia engiu en ina cascada.
Acquarossa è ina vischnanca politica svizra en il chantun Tessin che appartegna al circul Acquarossa dal district Blenio.

Istorgia
L'onn 2004 ha Acquarossa fusiunà cun Castro TI, Corzoneso, Dongio, Largario, Leontica, Lottigna, Marolta, Ponto Valentino e Prugiasco.
Ils Peschs a burschè (Class:Actinopterygii) sun animals vertebrats che sa caracterisen per avair sang fraid. Ils Peschs a burschè abitan l'aua ensalà ed dultsch cun l'excepziun da la subfamilia Oxudercinae che sun amfibic. Igl ha 30,000 specias da reptils. Ils Peschs a burschè plazzan ovs.

Classificaziun
Reginavel: Animalia
Tschep: Chordata
Subtschep: Vertebrata
Class: Actinopterygii
Adam Nauli è l'autur da l'ovra apologetica cunter «Igl Vêr Sulaz» da Steffan Gabriel «Anatomia dil sulaz dil Steaffan Gabriel ...», stampada il 1618 a Lyon.

Colliaziuns
Adam Nauli en il Lexicon istoric retic