liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
La regenza suttametta trais novas fusiuns da vischnancas al cussegl grond

La regenza grischuna ha approvà las trais cunvegnas davart la fusiun da las vischnancas da Veulden, da Sched, da Tràn e da Tumegl a la nova vischnanca da Tumegl, davart la fusiun da las vischnancas da Tavau e da Wiesen sco er davart la fusiun a la nova vischnanca da vallada da Val Müstair. La regenza ha deliberà las missivas correspundentas e propona al cussegl grond da metter en vigur las fusiuns per il 1. da schaner 2009. Il cussegl grond vegn a tractar las fatschentas en la sessiun d'avust. Sch'il cussegl grond approvescha questas trais fusiuns da vischnancas, sa reducescha il dumber da las vischnancas grischunas da 203 a 194.

Tras la fusiun da las vischnancas da la Val Müstair nascha l'emprima vischnanca da vallada en il chantun Grischun. Per la fusiun èn sa decididas las vischnancas da Fuldera, da Lü, da Müstair, da Sta. Maria V.M., da Tschierv e da Valchava.

Tenor l'artitgel 64 da la constituziun dal chantun Grischun promova il chantun la fusiun da vischnancas per garantir che lur incumbensas vegnian ademplidas en moda cunvegnenta ed economica. Ultra da quai po il chantun pajar contribuziuns per promover fusiuns. La nova vischnanca da Tumegl survegn dal chantun ina contribuziun da promoziun en l'autezza da totalmain 2'800'000 francs. Per la vischnanca da Tavau importa la contribuziun da promoziun 3'300'000 francs. Per la nova vischnanca da Val Müstair è previsa ina contribuziun dad 8'600'000 francs.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 27.06.2008
La regenza propona da sa participar al concordat davart las mesiras cunter la violenza a chaschun d'occurrenzas da sport

Il chantun Grischun duai sa participar al concordat davart las mesiras cunter la violenza a chaschun d'occurrenzas da sport. Quai propona la regenza grischuna al cussegl grond. Il parlament vegn a tractar la participaziun en la sessiun d'avust 2008.

Per dar a las autoritads ils instruments necessaris per agir cunter la violenza a chaschun d'occurrenzas da sport avevan las chombras federalas deliberà il mars 2006 ina revisiun parziala da la lescha federala davart mesiras per mantegnair la segirezza interna, e quai cunzunt en vista al campiunadi europeic da ballape 2008 ed al campiunadi mundial da hockey sin glatsch 2009. Per cumbatter la violenza a chaschun d'occurrenzas da sport èn vegnidas determinadas sco mesiras preventivas la registraziun da hooligans, ch'èn daventads violents, en in sistem d'infurmaziun naziunal, la restricziun da bandunar il pajais, ils areals scumandads, l'obligaziun da sa preschentar u la fermanza da polizia.

La durada da questas mesiras è limitada fin la fin da l'onn 2009. La confederaziun lavura vi d'ina midada da la constituziun, tras la quala ella duai survegnir la cumpetenza legislativa en quest sectur. Ils chantuns teman ch'i dettia qua tras ina intervenziun en la suveranitad poliziala chantunala, uschia ch'els èn - empè da quai - s'exprimids per in concordat. Il nov concordat surpiglia las mesiras temporaras e limitadas da la confederaziun e regla las mesiras polizialas preventivas per uschia pudair cumbatter a temp la violenza a chaschun d'occurrenzas da sport. Quai èn ils areals scumandads, l'obligaziun da sa preschentar e la fermanza da polizia. Questas mesiras cunter il hooliganissem n'èn betg mo necessarias per realisar en Svizra il campiunadi europeic da ballape 2008 ed il campiunadi mundial da hockey sin glatsch 2009, mabain er per campiunadis da sport che mobiliseschan in grond public.

Il text dal concordat è vegnì approvà da la conferenza da las directuras e dals directurs chantunals da giustia e polizia (CDCGP) a chaschun da la radunanza d'atun ed è vegnì deliberà per la ratificaziun en ils chantuns. Quest concordat entra en vigur, uschespert che almain dus chantuns èn sa participads ad el, il pli baud dentant il 1. da schaner 2010. Sch'ils parlaments chantunals approveschan a temp il concordat, poi vegnir cuntinuà cun las mesiras suenter ils 31 da december 2009, e quai senza interrupziun e per ina durada illimitada.

Il basegn d'adattar la legislaziun chantunala al concordat è pitschen. La lescha da polizia dal chantun Grischun cuntegna gia disposiziuns davart la spedida, davart il tegnair davent e davart la fermanza da polizia. Sco instanza cumpetenta per ordinar questas mesiras è vegnì designà il cumandant da la polizia chantunala.

Persuna che dat infurmaziuns:

cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner, scheffa dal departament da giustia, segirezza e sanadad, tel. 081 257 25 01

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 30.06.2008
Buns effectivs da selvaschina pretendan ina chatscha intensiva

La regenza ha approvà las prescripziuns da chatscha 2008. Quellas prevesan pitschnas adattaziuns tar la chatscha sin tschiervs, sin chavriels e sin chamutschs. Qua tras duai la chatscha reglar ils buns effectivs da selvaschina en il Grischun e trair a niz quels en moda persistenta. Ils temps da la chatscha auta 2009 èn medemamain vegnids fixads.

Dapi onns vegnan ils tschiervs registrads sistematicamain en il chantun Grischun durant la primavaira. Quest onn èn vegnids dumbrads 11'554 tschiervs, tants sco anc mai dapi l'onn 1987. L'effectiv da primavaira vegn stimà a var 14'000 animals. Il plan da prelevaziun è vegnì adattà en cumparegliaziun cun l'onn precedent e prevesa da sajettar 4'450 tschiervs. Mo sche quest plan vegn realisà en moda consequenta, po l'effectiv da tschiervs vegnir stabilisà. Per quest intent dastgass ina regulaziun fina en furma da la chatscha speziala daventar necessaria en differentas regiuns la fin da l'atun.

Er l'effectiv da chavriels è s'augmentà considerablamain ils onns passads. La chatscha sin chavriels vegn perquai puspè extendida a 21 dis, quai vul dir sin l'entira chatscha auta. Durant envierns cun blera naiv respectivamain durant envierns fraids datti cunzunt tar ils ansiels-chavriel in dumber surproporziunal da selvaschina disgraziada. Quai mussa ch'ina chatscha insuffizienta sin ansiels-chavriel chaschuna dapli murias durant l'enviern. Perquai duai vegnir prendida en mira ina chatscha consequenta sin ansiels-chavriel durant la chatscha speziala la fin da l'atun.

L'ultim atun e l'enviern passà è sa derasada la tschorvadad da chamutschs fin al Calanda. Ultra da las regiuns ch'eran pertutgadas fin ussa vegnan perquai introducidas da nov restricziuns tar la chatscha sin chamutschs er en il territori dal Calanda. En il territori da la Surselva fin al Calanda vegn la chatscha sin chamutschs feminins scursanida per trais dis. En il territori dal Grischun central, da Schons, d'Avras, da la Bregaglia e da l'Engiadin'ota vala questa restricziun er per animals masculins.

Ensemen cun las prescripziuns da chatscha 2008 ha la regenza er gia fixà en moda lianta ils temps da la chatscha auta 2009. Quella ha lieu dal 1. fin e cun ils 13 da settember 2009 sco er dals 21 fin e cun ils 28 da settember 2009.

Persuna che dat infurmaziuns:

dr. Georg Brosi, schef da l'uffizi da chatscha e pestga dal Grischun,

tel. 081 257 38 91

Gremi: uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 02.07.2008
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond beneventa la fusiun da las vischnancas da Veulden, da Sched, da Tràn e da Tumegl a la vischnanca da Tumegl

Suenter lavurs preliminaras intensivas che las autoritads da las vischnancas pertutgadas han prestà durant divers onns han las votantas ed ils votants da tut las quatter vischnancas da Veulden, da Sched, da Tràn e da Tumegl acceptà ils 13 da december 2007 cun gronda maioritad en tut las vischnancas la cunvegna da fusiun a la nova vischnanca da Tumegl.

Il conclus definitiv davart la fusiun da questas vischnancas è chaussa dal cussegl grond. La cumissiun ch'è vegnida installada dal cussegl grond per preparar questa fatschenta e che vegn presidiada da Jann Hartmann ha predeliberà la missiva correspundenta da la regenza en ina sesida a Tràn. A questa sesida èn stads preschents er il cusseglier guvernativ Martin Schmid sco er las presidentas communalas ed ils presidents communals da las quatter vischnancas.

Suenter ina discussiun intensiva ha concludì la cumissiun unanimamain da suandar la proposta da la regenza e da recumandar al cussegl grond da metter en vigur la fusiun da las vischnancas per il 1. da schaner 2009. Il cussegl grond vegn a tractar quest project durant la sessiun d'avust 2008.

Persuna che dat infurmaziuns:

Jann Hartmann, president da la cumissiun, tel. 079 279 42 39

Gremi: cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Tumegl

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Tumegl

Data: 04.07.2008
Ina delegaziun da la cumissiun per sanadad e fatgs socials ha visità il center d'expulsiun Flüeli a Valzeina

Ina delegaziun da la cumissiun dal cussegl grond per sanadad e fatgs socials ha visità ils 22 da matg 2008 il center d'expulsiun Flüeli a Valzeina. Il motiv per questa inspecziun al lieu è stada la discussiun publica ch'era vegnida manada davart las cundiziuns da collocaziun per las persunas pertutgadas en il center d'expulsiun.

A chaschun da l'inspecziun al lieu - a la quala er represchentantas e represchentants da l'uffizi cumpetent, vul dir da l'uffizi da fatgs da polizia e da dretg civil, sco er il president communal da Valzeina, Hans Wieland, èn stads preschents - ha la delegaziun d'ina vart pudì prender enconuschientscha dal concept da collocaziun ch'è en vigur en il chantun. Da l'autra vart ha ella pudì sa far in agen maletg da las relaziuns d'abitar en il Flüeli, las qualas tschertas gruppaziuns avevan crititgà. In'attenziun speziala ha la cumissiun drizzà en quest connex sin l'eventual provediment medicinal da las abitantas e dals abitants dal center d'expulsiun.

En il rom da sia inspecziun al lieu ha la delegaziun pudì sa persvader che las relaziuns d'abitar e d'alimentaziun en il Flüeli na chaschunan nagins motivs per reclamaziuns. Plinavant ha la delegaziun pudì constatar ch'er il provediment medicinal da las abitantas e dals abitants dal center d'expulsiun è garantì tras las medias e tras ils medis da la val. Tut en tut vegn la delegaziun a la conclusiun che la collocaziun en il center d'expulsiun Flüeli a Valzeina possia senza auter vegnir designada sco acceptabla per las persunas pertutgadas, las qualas pon dal rest partir da tut temp voluntarmain da la Svizra.

La cumissiun cumpletta per sanadad e fatgs socials ha prendì enconuschientscha dal rapport da la delegaziun ed ha approvà tal a chaschun da sia sesida dals 4 da fanadur 2008.

Nov president per la cumissiun per sanadad e fatgs socials

L'onn 2006 era il deputà Vincent Augustin (PCD) vegnì elegì sco president da la cumissiun dal cussegl grond per sanadad e fatgs socials. Tenor l'artitgel 18 da la lescha davart il cussegl grond importa la perioda d'uffizi da las presidentas e dals presidents da las cumissiuns maximalmain dus onns. Pia hai stuì vegnir chattà in successur per Vincent Augustin. En sia sesida dals 4 da fanadur 2008 ha la cumissiun perquai elegì unanimamain il commember da la cumissiun Carlo Portner (PCD) sco ses nov president.

Persuna che dat infurmaziuns:

Vincent Augustin, cumissiun per sanadad e fatgs socials, tel. 081 258 55 25

Gremi: cumissiun per sanadad e fatgs socials

Funtauna: rg cumissiun per sanadad e fatgs socials

Data: 11.07.2008
Ina nova procuratura per giuvenils ed ina nova inquisitura

La procura per giuvenils dal chantun Grischun rinforza il persunal. La cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner, scheffa dal departament da giustia, segirezza e sanadad ha tschernì lic.iur. Bettina Ott Guyan, naschida 1967, da Fideris e da Winterthur, sco nova procuratura per giuvenils. Bettina Ott Guyan lavura dapi 1997 sco inquisitura tar la procura publica dal Grischun a Cuira. Ella cumenza sia nova plazza il 1. d'october 2008.

Sco successura da Bettina Ott Guyan è vegnida tschernida lic.iur. Corina Collenberg, naschida 1977, da Lumbrein, domiciliada a Cuira. Corina Collenberg ha frequentà il gimnasi a la scola claustrala da Mustér. Suenter la matura ha ella absolvì il studi da giurisprudenza a las universitads da Turitg e da Losanna. L'onn 2006 ha ella fatg la patenta d'advocata. Dapi il favrer 2005 lavura Corina Collenberg sco inquisitura tar la procura publica da Son Gagl, uffizi d'inquisiziun ad Uznach. Ella cumenza sia plazza medemamain il 1. d'october 2008.

Persuna che dat infurmaziuns:

- Renato Fontana, emprim procuratur public, tel. 081 257 25 51

Gremi: departament da giustia, segirezza e sanadad

Funtauna: rg departament da giustia, segirezza e sanadad

Data: 17.07.2008
"La chatscha en il Grischun. Nua poss jau retrair la patenta per ir a chatscha?"

Retrair la patenta per la stagiun da chatscha 2008

Gia oz spetgan las chatschadras grischunas ed ils chatschaders grischuns cun fevra la proxima stagiun da chatscha che cumenza quest onn gia ils 2 da settember.

Ellas ed els prendan las emprimas mesiras. Equipads cun il perspectiv e cun il telescop passentan ellas ed els mintga minuta libra en il territori da chatscha. Passiunadamain vegni "spievlà", observà la selvaschina e sias disas. A chasa vegnan rimnads ils utensils da chatscha, las victualias e las bavrondas per il transport en la chamona da chatscha. Èn vegnidas pajadas las taglias e l'assicuranza obligatorica da responsabladad? Èn enconuschentas las novaziuns las pli impurtantas da la lescha da chatscha? Han ellas ed els regulà persunalmain las armas da chatscha, e quai mo en ils lieus ch'èn vegnids inditgads da las vischnancas, sco che la lescha prescriva? E la finala, cura e nua pon ellas ed els retrair la patenta da chatscha, per terminar las preparaziuns?

En il fegl uffizial dal chantun Grischun dals 7 d'avust 2008 èn publitgads ils lieus, las datas e las uras da l'emissiun da la patenta.

Nus As giavischain ina buna mira ed ina ritga preda!

Gremi: Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 06.08.2008
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond beneventa la fusiun en la Val Müstair

En la sessiun d'avust vegn la regenza a suttametter al cussegl grond la missiva davart la fusiun da las vischnancas da Fuldera, da Lü, da Müstair, da Sta. Maria V.M., da Tschierv e da Valchava a la vischnanca da Val Müstair. Il conclus definitiv davart questa fusiun è chaussa dal cussegl grond. La cumissiun ch'è vegnida installada dal cussegl grond per predeliberar questa fatschenta e che vegn presidiada da la deputada Margrit Darms-Landolt ha discutà la missiva da la regenza a chaschun d'ina sesida a Sta. Maria V.M. en preschientscha da represchentantas e da represchentants da las autoritads da las vischnancas pertutgadas e dal cusseglier guvernativ Martin Schmid.

Sut la responsabladad da la corporaziun regiunala Val Müstair è il project "Avegnir Val Müstair" vegnì lantschà ils 11 d'avust 2006. Las gruppas da project ch'èn alura vegnidas installadas han elavurà la basa ed han formulà differentas vias per realisar ina fusiun da questas vischnancas. La populaziun, las autoritads sco er las collavuraturas ed ils collavuraturs da questas vischnancas èn vegnids infurmads regularmain davart il stadi da las lavurs da project ed envidads da sa participar activamain al process da refurma. L'avrigl 2008 - pia main che dus onns suenter il cumenzament dal project - han las sis vischnancas gia acceptà cun gronda maioritad la cunvegna da fusiun. La vischnanca da Lü ha fatg quai suenter ina refusa da la cunvegna da fusiun pir en ina segunda votaziun.

La cumissiun beneventa la fusiun da las sis vischnancas ad ina vischnanca da vallada ed ha pervia da quai - suenter ina discussiun intensiva - er concludì unanimamain da suandar la proposta da la regenza e da recumandar al cussegl grond da metter en vigur la fusiun da las vischnancas per il 1. da schaner 2009.

Gremi: cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Val Müstair

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Val Müstair

Data: 14.08.2008
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond s'exprima a favur da la fusiun da Tavau e da Wiesen

En la sessiun d'avust 2008 suttametta la regenza al cussegl grond pliras missivas per fusiuns da vischnancas, uschia er per la fusiun da la vischnanca da Tavau cun la vischnanca da Wiesen. Il conclus definitiv davart la fusiun da questas duas vischnancas è chaussa dal cussegl grond. La cumissiun predeliberanta ch'è vegnida nominada dal cussegl grond per quest intent e che stat sut il presidi da Jann Hartmann ha discutà la missiva respectiva da la regenza en preschientscha da cusseglier guvernativ Martin Schmid sco er en preschientscha da represchentantas e da represchentants da las autoritads da las vischnancas pertutgadas.

Las experientschas che la suprastanza communala da Wiesen ha fatg ils ultims onns, numnadamain che l'independenza d'ina vischnanca pitschna vegnia sutminada pli e pli, ha provocà Wiesen da tschertgar pussaivladads per collavurar en moda pli intensiva cun la vischnanca vischina da Tavau. Il resultat da las stentas d'ina gruppa da lavur ch'è sa cumponida da represchentantas e da represchentants dad omaduas vischnancas è stada la cunvegna da fusiun ch'è la finala vegnida acceptada cun gronda maioritad dad omaduas vischnancas.

Tras l'incorporaziun daventa Wiesen la sisavla fracziun da la vischnanca da Tavau e survegn uschia il medem status sco las fracziuns gia existentas da Tavau Vitg, da Tavau Plaz, da Frauenkirch, da Glaris e da Monstein. Cun 284 kilometers quadrat daventa la nova vischnanca la vischnanca la pli gronda da la Svizra.

Suenter ina discussiun intensiva ha la cumissiun predeliberanta concludì unanimamain da suandar la proposta da la regenza e da recumandar al cussegl grond da metter en vigur la fusiun da las vischnancas per il 1. da schaner 2009.

Gremi: cumissiun predeliberanta per la fusiun da la vischnanca da Tavau

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per la fusiun da la vischnanca da Tavau

Data: 20.08.2008
Da vischnancas e da regiuns

Bravuogn:

Il project per construir ina nova staziun dal sistem interchantunal da mesiraziun e d'infurmaziun (IMIS) sin il territori da la vischnanca da Bravuogn vegn approvà e sustegnì cun ina contribuziun da maximalmain 161'262 francs.

Tavau:

La revisiun parziala da la constituziun dal circul da Tavau dal 1. da zercladur 2008 vegn approvada.

Mustér:

La constituziun da la vischnanca da Mustér dals 22 da zercladur 2008 vegn approvada.

Samignun:

La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Samignun, ch'è vegnida concludida a la votaziun a l'urna dal 1. da zercladur 2008, vegn approvada.

Val S. Pieder:

La revisiun parziala da la planisaziun locala da la vischnanca da Val S. Pieder pertutgant la zona d'explotaziun Carlag, che datescha dals 17 da zercladur 2007, vegn approvada cun cundiziuns.

Zernez:

La revisiun parziala da la planisaziun locala "Brail Nord" dals 29 d'avust 2007 vegn approvada cun resalvas e cun correcturas.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

Tiradurs sportivs Ruschein: Per installar in indriz electronic per inditgar las tutgadas survegn l'uniun "Tiradurs sportivs Ruschein" ina contribuziun da maximalmain 9'100 francs or dal fond da sport.

Projects da vias

La regenza ha approvà totalmain 300'000 francs per construir e per sanar il suandant traject da via:

- via naziunala A13: augment da la segirezza, tunnel d'Isla Bella

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 20.08.2008
Il Grischun duaja sa participar a la cunvegna interchantunala davart las instituziuns socialas

Il chantun Grischun duaja sa participar a la cunvegna interchantunala davart las instituziuns socialas. Quai propona la regenza grischuna en la missiva correspundenta ch'ella ha deliberà per mauns dal cussegl grond. Il parlament vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'october.

Questa cunvegna regla il diever da las instituziuns socialas e las indemnisaziuns da las prestaziuns socialas reciprocas tranter ils chantuns. Ella ha l'intent da pussibilitar a persunas cun basegns spezials da tgira e da promoziun da vegnir recepidas senza difficultads en instituziuns adattadas che sa chattan ordaifer lur chantun da domicil. Quai vala per chasas d'uffants, per chasas da giuvenils, per instituziuns per l'integraziun professiunala e sociala da persunas creschidas cun impediments, per purschidas staziunaras da terapia e da reabilitaziun en il sectur da las dependenzas sco er per instituziuns per la scolaziun speziala externa.

La cunvegna ch'è vegnida deliberada da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals dals affars socials (CDAS) è en vigur dapi il cumenzament da 2006. Sin fundament da la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da la repartiziun da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (NGF) ch'è ida en vigur il 1. da schaner 2008 survegn la CIIS dapli impurtanza. Perquai che las contribuziuns da l'assicuranza d'invaliditad ch'eran destinadas per las instituziuns dals chantuns da domicil crodan, èn ussa responsabels exclusivamain ils chantuns per l'indemnisaziun interchantunala reciproca. Sch'il Sch'il Grischun sa participescha a la CIIS, vegnan recepidas - tenor la regenza - persunas che n'abitan betg en il chantun pli facilmain en instituziuns grischunas. Sch'il chantun Grischun na sa participass betg a la CIIS, stuessan vegnir fatgas cunvegnas bilateralas davart l'indemnisaziun da las prestaziuns cun tut las instituziuns extrachantunalas che acceptan persunas dal Grischun. En il Grischun mancan per part instituziuns spezialisadas sco per exempel per persunas creschidas cun impediments dals senns, instituziuns serradas per purschidas da scolaziun per giuvenils cun disturbis dal cumportament u purschidas spezialisadas en il sectur da las dependenzas. Percunter è la regenza da l'avis che las structuras relativamain cumplitgadas da la cunvegna sajan in aspect problematic da la CIIS. Ultra da quai n'èn differents secturs betg reglamentads cumplettamain.

En las differentas instituziuns socialas dal chantun Grischun vivan numerus uffants e giuvenils sco er numerusas persunas creschidas cun impediments che han lur domicil en auters chantuns. L'avrigl 2008 èn quai stadas 113 persunas. Percunter èn stadas collocadas 136 persunas dal Grischun en instituziuns extrachantunalas. Tenor la regenza fissi d'avantatg d'indemnisar las prestaziuns tenor las prescripziuns unitaras da la CIIS che valan per tut ils chantuns.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 22.08.2008