La regenza sustegna la dumonda da concessiun per l'emprima televisiun locala dal Grischun

A la regenza grischuna para la plattafurma da program cun la "Tele Südostschweiz SA" e cun il "Tele Rätia Service" in enritgiment per la regiun. Planisads èn in program parzial regiunal ed in servetsch d'infurmaziun sin il monitur.

Sch'i va tenor l'urari dals iniziants, alur duai vegnir emessa la televisiun locala "Tele Südostschweiz" gia l'avust 1999. La fin da favrer 1999 è vegnida inoltrada ina dumonda correspundenta da concessiun a l'uffizi federal da communicaziun a Bienna, suenter ch'il medem mais è vegnida fundada la "Südostschweiz Service SA" sco purtadra dal project per ina televisiun locala.

Las quatter suandantas societads èn actualmain participadas mintgamai per in quart a la "Südostschweiz Service SA":

- Tele Rätia SA, distribuidra da programs esters da televisiun en il Grischun,

- Radio Grischa SA, il radio privat il pli grond dal Grischun,

- Radio Piz SA, il radio privat per l'Engiadina e las vals dal sid, e

- Gasser Holding Cuira SA, editura tranter auter da la gasetta dal di "Die Südostschweiz".

Igl è pervis d'acceptar ulteriurs acziunaris.

Il project per ina televisiun locala "Tele Südostschweiz" duai vegnir creà l'emprim en il Grischun ed a Glaruna e silsuenter duai el vegnir extendì pass per pass sin l'entira Svizra meridiunala orientala (Sviz, la part meridiunala da Son Gagl, Principadi da Liechtenstein).

Planisà è uschia l'emprim program da televisiun regiunala dal Grischun cun in text sin il monitur. "Tele Südostschweiz" vul producir en emprima lingia emissiuns da discussiun davart temas actuals u discurs cun giasts prominents. Durant las pausas d'emissiun resp. tranter las repetiziuns duai star a disposiziun da tuttas uras in servetsch da text sin il monitur. Per quest servetsch procura la "Tele Rätia Service". Las emissiuns e las prestsaziuns da servetsch da la "Tele Südostschweiz" resp. da la "Tele Rätia Service" duain vegnir distribuidas sin il medem chanal (l'emprim) a moda radiofonica terrestra.

La regenza sustegna en sia posiziun a l'uffizi federal da communicaziun la dumonda da concessiun da la "Tele Südostschweiz SA" per in program da televisiun regiunal cumbinà cun in servetsch al monitur da la "Tele Rätia Service".

Il chantun Grischun posseda passa 80 pertschient da las aczias da la "Tele Rätia SA", entant ch'ils pertschients restants sa repartan sin vischnancas, circuls e federaziuns regiunalas. L'intent oriund da la "Tele Rätia SA" es stà quel da proveder il chantun almain cun trais programs esters da televisiun, e quai a moda radiofonica. Oz proveda la societad, ultra da ses contract fundamental, ina gronda part da las vischnancas che na disponan betg d'ina rait da cabel cun ils programs dals radios locals Grischa e Piz. En l'avegnir vuless ella meglierar considerablamain sia purschida telematica. Cun la fundaziun da la "NetCom Grischun SA" e cun la participaziun a la "Südostschweiz Service SA" ha la "Tele Rätia SA" fatg emprims pass impurtants per realisar sia nova entschatta strategica sin il martgà da telecommunicaziun liberalisà. La regenza beneventa quest svilup. Ella ha buna speranza ch'ins possia evitar uschia, ch'il chantun Grischun vegnia stuschà da la vart areguard las medias.

Per pudair observar optimalmain ils interess chantunals, supplitgescha la regenza la "Tele Rätia SA" d'integrar ils posts chantunals cumpetents pli ferm en la procedura da decisiun da la "NetCom Grischun SA" e da la "Südostschweiz Service SA". La regenza na po betg far amicizia cun il fatg, che la direcziun da la "Tele Rätia SA" duai surprender er quella da la societad privata da producziun da televisiun "Tele Südostschweiz". Perquai pretenda ella da zavrar cleramain la direcziun operativa sin il sectur da la "Tele Rätia SA" e da la "Tele Südostschweiz".

Midadas dals supplements da paja da las magistras e dals magisters

L'atun 1998 ha il cussegl grond approvà ina revisiun parziala da l'ordinaziun davart la salarisaziun da las persunas d'istrucziun da la scola populara e da las mussadras. Tras quai vegnan realisadas trais mesiras da spargn dal plan da mesiras per "equilibrar las finanzas 1999". Concret sa tracti da trais differentas contribuziuns chantunalas a las vischnancas. La contribuziun a l'indemnisaziun per viadis per magistras da lavur da maun e las contribuziuns per supplements socials spezials per persunas d'instrucziun da la scola populara vegnan abrogadas e las contribuziuns pauschalas a la salarisaziun da persunas d'instrucziun da la scola populara e da mussadras vegnan reducidas per in pertschient a partir da l'onn 2000 e per in ulteriur pertschient a partir da l'onn 2001. Questas innovaziuns entran en vigur mez avust 1999.

L'agid en cas da catastrofas daventa pli concentrà

La lescha chantunala davart l'agid en cas da catastrofas (LAC) è en vigur dapi 1990. En il fratemp èn vegnids deliberads sin plaun federal il model directiv davart la protecziun civila e la lescha davart la protecziun civila sco er la lescha davart las ovras da protecziun. Uschia è vegnida iniziada la refurma da la protecziun civila 95. Questas innovaziuns rendan necessari d'adattar correspundentamain er la LAC. La regenza avra la consultaziun pertutgant ina revisiun parziala da la LAC, ch'è ina part dal project da la regenza "Essenzialisaziun e flexibilisaziun da la legislaziun e da l'applicaziun dal dretg" (EFLAD).

Sin plaun chantunal e regiunal existan oz in stab directiv chantunal e trais stabs directivs regiunals. Quests davos n'èn dentant mai entrads en acziun. L'impundaziun dals daners necessaris e da las mesiras necessarias è vegnida coordinada adina dal stab directiv chantunal. Ultra da quai èn vegnidas amplifitgadas cuntinuadamain las raits directivas da la polizia chantunala, da l'uffizi da construcziun bassa sco er las raits civilas da colliaziun (natel). Questas raits garanteschan la colliaziun cun las vischnancas. Agid po vegnir dumandà directamain tar il stab directiv chantunal. Per quest motiv èsi giustifitgà da dissolver ils trais stabs directivs regiunals. Cun quest'abrogaziun pon ins desister a medem mument da scolar 70 commembers dal stab en uffizi accessori. Da l'autra vart vegnan intensivadas la scolaziun e la collavuraziun tranter ils stabs directivs communals e quel chantunal. Sco fin uss definescha la regenza la cumposiziun funcziunala dal stab directiv chantunal.

L'autonomia communala daventa pli ferma

Medemamain en il rom dal project EFLAD vegn averta la consultaziun pertutgant ina revisiun parziala da la lescha da vischnanca. Il medem mument duain vegnir abrogadas la lescha davart la fixaziun da las vischnancas politicas e quella davart l'applicaziun da la facultad da corporaziuns. En la lescha da vischnanca pretenda il chantun differentas cumpetenzas per sasez u restrenscha la libertad d'agir en vischnancas per secturs, ch'ellas pon observar gist uschè bain er sezzas, per ils quals ellas pon trair decisiuns ed ils quals èn adattads a lur relaziuns. La revisiun parziala tegna quint da la decentralisaziun e maina uschia dapli autonomia a las vischnancas. Uschia duai p.ex. pudair decider mintga vischnanca sezza (e betg mo las "pli grondas"), sch'ella vul introducir in cussegl communal u betg. Il relasch duai vegnir concentrà e modernisà. Percunter n'èn previsas per entant naginas midadas en connex cun la vischnanca burgaisa resp. cun la surveglianza da las vischnancas.

L'assicuranza d'edifizis daventa pli flexibla

Ultra da quai vegn tramessa en consultaziun ina revisiun parziala da la lescha davart l'assicuranza d'edifizis en il chantun Grischun, er questa revisiun en il rom dal project EFLAD. La cumpetenza per l'ordinaziun vegn spustada dal cussegl grond sin la regenza, uschia che la realisaziun tecnica dal relasch daventa per bainquant pli flexibla. Plinavant duain pudair vegnir offeridas soluziuns da resalva persunala cun ina reducziun da las premias correspundenta. Talas pussaivladads èn gia sa cumprovadas en divers chantuns. In meglierament impurtant è l'augment da la limita d'indemnisaziun per ils custs da demoliziun e da rumida sin 20 pertschient da la valur d'assicuranza (fin uss 20 pertschient da la valur dal donn). L'ordinaziun davart la polizia da fieu ed ils fatgs da pumpiers duai vegnir relaschada er en il futur dal cussegl grond, dentant en ina furma purifitgada, concentrada e precisada.

La taxa da chauns po vegnir dismessa

La lescha chantunala davart incassar ina taxa da chauns da l'onn 1871 prevesa ina taxa da quatter francs. La taxa da chauns vegn incassada oz essenzialmain da las vischnancas e dals circuls. D'ina ulteriura taxa da chauns chantunala minimala pon ins senz'auter desister. Ils circuls e las vischnancas vegnan dentant a stuvair examinar lur legislaziun en quel senn, sch'els disponan suenter la dismessa da las disposiziuns chantunalas d'ina basa legala suffizienta, per trair soluziuns autonomas.

Rapport davart l'agid a victimas

A l'uffizi federal da giustia preschenta la regenza in rapport intermediar davart l'agid a victimas (l'agid a victimas da malfatgs) durant ils onns 1997 fin 1998. En quel rapport vegni explitgà che la dumonda crescha e ch'ella vegn cuvrida dals dus posts da cussegliaziun a Cuira ed a Samedan, dals quals è vegnì augmentà il persunal. L'onn 1998 è vegnì organisà ultra da quai in servetsch da pichet da 24 uras. Quel è da cuntanscher sur il numer da telefon 081-257 30 30. Areguard la lescha federala davart l'agid a victimas vegni constatà ch'ella stuess urgentamain vegnir revedida, per garantir in'execuziun unitara ed in'applicaziun cunvegnenta.

Da las vischnancas

La regenza approva il project integral " a dretga da Bravuogn-Filisur " cun in preventiv da var 5.1 milliuns francs. La vart dretga da la val ch'è fitg taissa e grippusa tranter Bravuogn e Filisur vegn traversada tant da la via dal pass da l'Alvra sco er da la Viafier retica (VR). Ils rempars ch'existan là sco er il guaud da protecziun duain vegnir sanads a moda cumplessiva ils proxims tschintg onns.

In ulteriur project integral che vegn approvà concerna il Heimwald dad Igis. Quest project ha la finamira da promover guauds stabels, vischins a la natira e cun spezias da plantas confurmas al lieu, per pudair ademplir tut las funcziuns dal guaud, spezialmain la protecziun da crudadas da crappa, da bovas e da lavinas. Per il project ch'è medemamain vegnì concipì per tschintg onns èsi da far quint cun custs da ca. in milliun francs.

Il project per la construcziun d'ina halla da sport e polivalenta a Vicosoprano vegn approvà definitivamain. I vegn empermessa ina contribuziun chantunala da construcziun da 17.5 pertschient dals custs imputabels.

Envers l'uffizi federal da traffic propona la regenza da dar la concessiun a las pendicularas Samignun SA per ina sutgera da sis sin la sella da l'Alp Trida e da dar ina tala a las pendicularas Sursaissa SA per ina sutgera da sis a Wali-Sezner (substituziun dal runal).

Per ils suandants projects da construcziun da vias vegnan dads libers credits d'in import total da quasi 2.7 milliuns francs: segirada da la spunda Ricaldei sin la via da Tschiertschen e lavurs da cuvrida entaifer il vitg d'Andiast.

Fatgs dal persunal

La fin d'avrigl 1999 vegnan pensiunads:

- Gabriele Delcò, Roveredo, inschigner forestal cirquital, e

- Palmo Rinaldi, Brusio, vier tar l'uffizi da construcziun bassa 3, Samedan.

La regenza engrazia per ils servetschs ch'els han prestà en favur dal chantun.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 29.04.1999