Promover uffants spezialmain talentads

Uffants spezialmain talentads duain pudair vegnir promovids. La regenza prenda enconuschientscha dal concept correspundent.

La regenza ha deliberà il concept dal chantun Grischun per promover uffants spezialmain e fitg talentads. Cun quai pon entschaiver las lavurs preliminaras per realisar il concept durant ina fasa d'emprova da trais onns (2001 - 2004). Las premissas las pli impurtantas per realisar il concept èn tenor l'avis da la regenza l'acceptanza da la revisiun parziala da la lescha chantunala da scola tras il pievel e la deliberaziun d'ina ordinaziun che la regenza sto anc elavurar davart manar classas pitschnas.

Ils puncts essenzials da la lavur èn directivas strategicas per promover uffants spezialmain e fitg talentads sco er il giudicament da mesiras pussaivlas per promover ils uffants pertutgads. En il concept vegnan mussadas numerusas mesiras che pon vegnir realisadas gia oz da la scola (p.ex. sursiglir ina classa, differenziaziun interna en scolina e scola, purschidas spezialas per gruppas e.u.v.). Talas mesiras na chaschunan nagins custs supplementars. Custs supplementars chaschuna la promoziun d'uffants spezialmain e fitg talentads tras ils centers da promoziun e/u tras ils menturats proponids en la lavur. Tenor il concept duain vegnir incumbensads en il chantun quatter centers da promover spezialmain ils uffants pertutgads, e quai cumplementarmain a l'instrucziun da la scola populara per in mez u per in entir di per emna e correspundentamain a lur talents. Da questa promoziun pon pon profitar, en furma d'ina instrucziun individuala u en ina gruppa da promoziun, quels uffants che demussan, pervia da lur talents spezials u extraordinaris, en il rom da l'instrucziun da la scola usitada, segns ch'els pudessian arrivar en difficultads che na sa laschessan betg mitigiar tras mesiras d'acceleraziun e da concentraziun.

Per realisar il concept daventan necessarias mesiras spezialas sin il sectur dal perfecziunament da las magistras e dals magisters. Il concept prevesa ch'il perfecziunament chantunal da las magistras e dals magisters concepeschia e mettia a disposiziun purschidas correspundentas. Quellas pertutgan d'ina vart in tractament raschunaivel da la varietad en scola, da l'autra vart dentant er il sectur per propi da l'esser fitg talentà (p.ex. percorscher uffants fitg talentads en stiva da scola). La regenza ha incumbensà l'uffizi per secturs spezials da scola d'integrar ils meds finanzials necessaris en il preventiv.

Per la fasa d'emprova vegni fatg quint tenor il concept cun custs totals d'annualmain 980'000 francs. Tenor la legislaziun da scola van var 30 pertschient da quels sin donn e cust dal chantun e 70 pertschient a charg da las vischnancas.

Computer en scola primara

A partir dal mais avust 2000 tochen la fin da l'onn 2002 vegnan ins ad entschaiver cun l'instrucziun d'informatica en las scolas primaras da Panaduz, Cuira, Domat, Igis/Landquart e Schiers. En quest experiment sa tracti d'elavurar la basa ed ils concepts metodics-didactics per pudair introducir silsuenter las medias da communicaziun e d'infurmaziun dapertut en l'instrucziun da scola primara. Primordial è il diever regular dals computers sco media d'emprender per ina software adattada. La regenza ha approvà il project "Novs meds en l'instrucziun da scola primara". La direcziun per il project ha il post per medias ed informatica en la scola populara (PMI). Quest post fa part da la chasa editura chantunala per meds d'instrucziun. Ils cuosts per l'intera fasa d'emprova sa muntan sin var 54'000 francs.

Per il territori da Macun exista in scumond da chatscha e pestga

Dapi ch'il territori Lajs da Macun è vegnì integrà en il Parc naziunal, valan a partir dal mais avust las medemas disposiziuns sco per il Parc (lescha federala davart il Parc naziunal ed urden chantunal davart il Parc naziunal). Tenor quellas èsi dal tuttafatg scumandà d'ir a chatscha e pestga. L'urden davart il Parc naziunal sco er las prescripziuns davart la chatscha e pestga èn vegnids adattads correspundentamain.

Il Grischun daventa ina part da la "Greater Zurich Area"

La fin da l'onn 1998 ha il chantun Turitg instituì la fundaziun "Greater Zurich Area Standort-Marketing" (GZA). La finamira da questa fundaziun è quella da rinforzar a lunga vista ed a moda persistenta la cumpetitivitad da Turitg sco spazi economic europeic e sco domicil da novas activitads interprendidras. La fundaziun GZA è in instrument surordinà ch'è cumpetent per la coordinaziun politica-economica da la regiun economica surregiunala. La promoziun ed il marketing per Turitg sco spazi economic resp. per la fundaziun GZA fa la SA GZA. Ella ha l'incumbensa da preschentar a l'exteriur la regiun da Turitg sco lieu economic e da sustegnair las interpresas che vulan sa domiciliar a Turitg. Per quest intent apportan las interpresas participadas ed ils partenaris dal maun public mintg'onn var tschintg milliuns francs. La SA GZA è activa dapi var in onn. En la concurrenza adina pli intensiva tranter ils differents lieus duain esser l'enconuschientscha internaziunala da Turitg e la colliaziun cun l'eroport la marca per elavurar consequentamain il martgà. Per quest intent vegn duvrà il label "The Zurich Network". Ils chantuns che sa chattan entaifer in tschert radius enturn l'eroport da Turitg, duain sa participar sco partenaris a la regiun per promover l'economia, GZA.

Il Grischun è vegnì envidà dal directur da l'economia publica dal chantun Turitg da sa participar a la fundaziun GZA. La regenza beneventa questa participaziun ch'è l'emprim anc limitada tochen la fin da l'onn 2002. Il perimeter sa restrenscha dentant sin la Val dal Rain grischuna cun circa 66'000 abitantas ed abitants. Ils custs per la participaziun dals chantuns a l'organisaziun per commerzialisar, GZA sa basan sin 1.50 francs per abitant resp. per abitanta, e sa muntan per il Grischun pia sin 99'000 francs per onn. Fin oz è sa participà il chantun Schaffusa a la GZA, il chantun Glaruna beneventa ina participaziun, ils chantuns Appenzell, Son Gagl, Sviz e Zug n'èn anc betg sa decidids, entant ch'ils chantuns Argovia e Turgovia na vulan betg esser da la partida.

Tras la particiapziun dal chantun a la GZA duai vegnir promovida ed amplifitgada la reputaziun dal Grischun sco lieu economic. Las activitads da l'elavuraziun dal martgà ch'il chantun Grischun vuless realisar independentamain na vegnan betg influenzadas tras la collavuraziun cun la GZA. Ina preschentaziun vicendaivla averta e transparenta da las activitads correspundentas è dentant la premissa. Per l'orientaziun strategica dal spazi economic vulan ins cuntanscher ina collavuraziun politica-economica tranter ils chantuns.

Agid umanitar

Per ils suandants projects d'agid e da svilup vegnan conderschidas contribuziuns d'in import total da 24'000 francs:

- project da l'Unfrenda da curaisma "Cussegliaziun da purs per meglierar lur agricultura e furmar organisaziuns en il Camerun",

- project "Amplificaziun da l'igiena publica en il Panama, provinza Bocas del Toro" dals Médecins Sans Frontières,

- project "Scolaziun da mastergnantas a Burkina Faso, Yatenga e Sourou" da l'ovra d'agid "Paun per tuts",

- "Agid cun medicaments, medischina ed apparats d'ospital per Rumenia",

- project da la Caritas "Lavur communabla e garanzia dal gudogn per dunnas en ils slums da la provinza Bicol, Legaspi, Filippinas",

- contribuziun als custs da transport per l'uniun "Pro Predeal Bravuogn", e

- proget "Management ecologic en interpresas pitschnas e mesaunas da la Bolivia" da Swisscontact.

La regenza reparta var 307'000 francs or da la "taglia sin vinars"

La part chantunala dal retgav net da l'administraziun federala d'alcohol (dieschma d'alcohol) vegn duvrada per cumbatter cunter l'alcoholissem sco er cunter autras toxicomanias (drogas, tubac, medicaments). Da las entradas dals onns 1998/99 ch'èn vegnidas repartidas l'onn 2000, vegnan conderschids var 307'000 francs (l'onn precedent 342'000 francs) per sustegnair mesiras preventivas sco er per promover tscherts instituts, la perscrutaziun e la scolaziun da spezialists.

Da las vischnancas

La revisiun parziala dal plan general d'avertura Vaüglia/Platta/Crasta/Curtins da Segl vegn approvada.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan dads libers credits d'in import total da var 1.4 milliuns francs (protecziun cunter canera Bärenburg e trottuar da la vart sura da la via entaifer il vitg da Cumbel).

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 06.07.2000