liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
La regenza propona da sa participar a la cunvegna interchantunala davart la medischina fermamain spezialisada

Il chantun Grischun duai sa participar a la cunvegna interchantunala davart la medischina fermamain spezialisada (CIMFS). Quai propona la regenza en la missiva correspundenta ch'ella ha deliberà per mauns dal cussegl grond. Il parlament vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'october.

En il sectur da la medischina fermamain spezialisada duai questa cunvegna remplazzar la planisaziun vertenta dals singuls chantuns tras ina planisaziun naziunala. La finamira principala da la cunvegna è quella d'augmentar la qualitad ed il niz per las pazientas e per ils pazients sco er da meglierar la rentabilitad en quest sectur. La cunvegna è vegnida deliberada ils 14 da mars 2008 da la radunanza plenara da la conferenza svizra da las directuras e dals directurs chantunals da sanadad. Ella entra en vigur, cur che 17 chantuns, inclusiv ils chantuns cun ospitals universitars, èn sa participads ad ella.

La medischina fermamain spezialisada cumpiglia - tenor la cunvegna - quels secturs e quellas prestaziuns ch'èn caracterisads tras lur rarezza, tras lur grond potenzial d'investiziun, tras lur grond basegn da persunal u d'apparats tecnics ubain tras proceduras da tractament cumplexas. Latiers tutgan tranter auter prestaziuns spezialisadas da la neurochirurgia, da la chirurgia dal cor u da la transplantaziun da tscherts organs.

Concretamain vegn in nov organ da decisiun, che vegn nominà dals chantuns, a decider en l'avegnir davart la concentraziun da questas prestaziuns en tscherts ospitals da la Svizra. Las prestaziuns determinadas vegnan inscrittas sin ina glista e dastgan vegnir furnidas en l'avegnir mo pli en tscherts lieus. Questa glista vegn examinada periodicamain e vegn adattada, sche quai fa da basegn.

La cunvegna prevesa la pussaivladad d'attribuir prestaziuns da la medischina fermamain spezialisada er ad ospitals dal center ed uschia eventualmain er a l'ospital chantunal dal Grischun. Ord vista da la regenza èn ademplidas las cundiziuns generalas, per ch'il chantun possia sa participar a la cunvegna interchantunala. Tras las resursas disponiblas po uschia vegnir garantì - en il sectur da la medischina fermamain spezialisada - in provediment adequat d'auta qualitad ch'è uschè favuraivel sco pussaivel.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 22.08.2008
Il dretg fiscal dal chantun duai vegnir adattà al dretg fiscal armonisà da la confederaziun

La regenza grischuna ha deliberà la missiva tar la revisiun parziala da la lescha da taglia. La revisiun parziala ha en emprima lingia l'intent d'adattar il dretg chantunal al dretg fiscal armonisà da la confederaziun. Il cussegl grond vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'october 2008.

La revisiun da la lescha da taglia cumpiglia trais puncts:

Il sistem per diminuir l'imposiziun economica dubla da la societad anonima e da l'acziunaria u da l'acziunari duai vegnir adattà al dretg federal.

Las disposiziuns davart las facilitaziuns fiscalas per domiciliar interpresas novas u per mantegnair interpresas existentas vegnan midadas en quel senn, ch'ils dischavantatgs dal lieu pon vegnir eliminads.

La cumpetenza per desister excepziunalmain d'in credit fiscal, l'uschenumnà relasch da taglia, duai vegnir surdada a la regenza per imports da passa 50'000 francs. Uschia vegn realisada ina pretensiun dal cussegl grond.

Sch'ina interpresa vegn manada en la furma giuridica d'ina persuna giuridica, è suttamess il gudogn ch'ella obtegna a la taglia sin il gudogn. Sche la societad paja il gudogn suenter sco dividenda a las persunas participadas, vegn incassada supplementarmain ina taglia sin las entradas. Questa imposiziun economica dubla vegn diminuida gia en il dretg vertent per participaziuns decisivas, suttamettond quests retgavs a la taglia per la mesa tariffa fiscala. Per il cumenzament da l'onn proxim ha la confederaziun medemamain concludì da diminuir l'imposiziun economica dubla. Ella ha dentant tschernì in auter sistem: Las dividendas vegnan imponidas mo a 50 pertschient, sch'ils dretgs da participaziun fan part da la facultad da fatschenta, respectivamain a 60 pertschient, sch'i sa tracta da facultad privata. Il dretg chantunal duai vegnir adattà, perquai che las differentas regulaziuns èn memia cumplitgadas, èn nunchapaivlas per la pajataglia u per il pajataglia e fissan memia charas da realisar.

La regenza po conceder oz facilitaziuns fiscalas a novas interpresas, sche la domiciliaziun d'ina nova interpresa è en l'interess da l'economia publica dal chantun e sche naginas societads ch'èn suttamessas cumplainamain a la taglia na vegnan concurrenzadas tras quai. Las societads existentas pon medemamain profitar da facilitaziuns fiscalas, sch'ellas fan insatge dal tuttafatg nov, quai vul dir sch'ellas lantschan ina nova branscha da producziun. Per quest segund sectur han auters chantuns pretensiuns main severas e permettan ina facilitaziun fiscala gia il mument ch'ina midada essenziala da l'activitad da manaschi cumenza. Per ch'il Grischun saja cumpetitiv en la concurrenza interchantunala e per ch'el possia impedir la perdita da plazzas da lavur en il singul cas, sto vegnir adattada sia regulaziun.

Persunas che dattan infurmaziuns:

- cusseglier guvernativ dr. Martin Schmid, schef dal departament da finanzas e vischnancas, tel. 081 257 32 01

- Urs Hartmann, schef da l'administraziun da taglia, tel. 081 257 33 24

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 25.08.2008
Nova regulaziun tar l'indemnisaziun da las advocatas e dals advocats

L'indemnisaziun da las advocatas e dals advocats per defensiuns uffizialas e per represchentanzas legalas gratuitas sco er l'uschenumnada indemnisaziun da partida en proceduras giudizialas duain vegnir regladas da nov. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta tar la revisiun parziala da la lescha davart las advocatas ed ils advocats per mauns dal cussegl grond. Il parlament vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'october 2008.

Questas adattaziuns èn necessarias, perquai che la federaziun grischuna d'advocatas e d'advocats ha stuì abolir la fin da l'onn 2007 las anteriuras tariffas d'onurari sin ordinaziun da la cumissiun da concurrenza. Qua tras resulta ina largia legislativa per il Grischun. Betg pertutgadas da quai n'èn relaziuns contractualas da dretg privat tranter la clientella e las advocatas ed ils advocats. Qua po l'onurari vegnir concludì libramain. In basegn d'agir areguard ina regulaziun statala da l'indemnisaziun da las advocatas e dals advocats exista percunter tar la defensiun uffiziala, tar la represchentanza legala gratuita en la giurisdicziun civila ed administrativa sco er tar l'indemnisaziun che vegn fixada da la dretgira per la partida gudagnanta en proceduras giudizialas. Qua s'exprima la regenza cunter ina soluziun da tariffas inflexiblas. Empè da quai duai l'indemnisaziun sa drizzar tenor il temp ch'è necessari per manar in process en moda adequata.

La revisiun parziala da la lescha chantunala davart las advocatas ed ils advocats stgaffescha las premissas legalas, per che la regenza possia reglar ils detagls da l'urden d'onurari per las advocatas e per ils advocats en in'ordinaziun. Tras la revisiun parziala da la lescha davart las advocatas ed ils advocats duai la finala vegnir reglada da nov la restituziun dals custs per la giurisdicziun gratuita. Da nov survegn l'administraziun chantunala da taglia la cumpetenza d'incassar questas restituziuns, sche la partida, a la quala la represchentanza legala era vegnida permessa, vegn en relaziuns economicas favuraivlas. Per quest intent po ella er revegnir a las datas fiscalas. La finamira è quella da far valair pli effizientamain las restituziuns.

Persuna che dat infurmaziuns:

cussegliera guvernativa Barbara Janom Steiner, scheffa dal departament da giustia, segirezza e sanadad, tel. 081 257 25 01

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 25.08.2008
La regenza prenda enconuschientscha da l'expertisa davart la promoziun da l'economia

L'expertisa ch'è vegnida fatga suenter che la Espros Photonics SA (epc) ha gì tschernì ses lieu ordaifer il Grischun, è da l'avis ch'il proceder e che las stentas da la promoziun da l'economia sajan adequats. La regenza grischuna ha prendì enconuschientscha da questa expertisa ch'è vegnida redigida d'in expert independent. Cun satisfacziun constatescha ella ch'ils andaments e che las modas da lavurar en il chantun n'hajan betg chaschunà reclamaziuns da num. La regenza examinescha ussa las propostas da l'expertisa.

L'october 2007 ha la Espros Photonics SA (epc) decidì da realisar sia nova fabrica da semiconducturs en il Gonzen sper Sargans. En connex cun questa decisiun èsi vegnì renfatschà cunzunt a la regenza grischuna d'avair suttamess a questa firma - en il rom da la promoziun dal lieu - in'offerta finanziala nunsuffizienta. La promoziun da l'economia è vegnida crititgada areguard la professiunalitad ed areguard il cumportament envers la clienta. Sin quai ha la regenza incumbensà in expert independent d'analisar tant il cas concret sco er la direcziun da la promoziun da l'economia en il Grischun en general. Sco expert è vegnì engaschà prof. dr. Hans Peter Wehrli.

L'expertisa è ussa avant maun ed è vegnida preschentada a la regenza. Ella vegn a la conclusiun che l'andament da la procedura da domiciliaziun saja stà en urden. La moda da proceder e las stentas da l'uffizi per economia e turissem e dal chantun sajan stadas adequatas per quest cas. En il context da differents facturs d'influenza hajan ils uffizis lavurà cun in senn professiunal, menziunescha l'expertisa. L'engaschi avess dentant pudì vegnir communitgà pli avertamain. Tut en tut sajan ils basegns da la epc vegnids sclerids e registrads suffizientamain. Pervia da las aspectativas implicitas n'hajan quels dentant betg pudì vegnir ademplids cumplettamain.

Per optimar las stentas da domiciliaziun en il chantun propona l'expert tranter auter da coordinar meglier las prestaziuns da servetsch entaifer l'administraziun, e quai cun la finamira da furnir soluziuns che correspundan a la clientella ed al temp. Ultra da quai stoppia vegnir examinà, nua ch'ils process possian vegnir simplifitgads. In sistem pragmatic d'in "one-stop-shop" (vul dir d'in unic post responsabel) pudess uschia rinforzar il dialog tranter ils uffizis participads ed accelerar las proceduras. En cas da basegn duessan plinavant vegnir consultads a temp cussegliadras e cussegliaders. La regenza vegn ad examinar questas propostas.

Infurmaziun per las medias:

L'expertisa po vegnir chargiada qua giu da l'internet (per tudestg).

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 27.08.2008
Approvà il manaschament da privels da la natira 2008

La regenza grischuna ha approvà il program da lavur "manaschament da privels da la natira 2008" cun expensas totalas dad 1'625'000 francs. Quest program da lavur cuntegna puncts centrals en il sectur dal sistem d'infurmaziun davart privels sco er la cuntinuaziun e la nova redacziun da chartas da privel en diversas vischnancas. Var 60 pertschient da las lavurs vegnan fatgas dal servetsch forestal chantunal. Secturs parzials spezials dal volumen da lavur vegnan surdads a biros privats. Suenter la deducziun da las contribuziuns federalas che pon vegnir spetgadas restan al chantun expensas nettas da var 420'000 francs.

Repartì la dieschma d'alcohol

La regenza grischuna ha repartì la dieschma d'alcohol en l'autezza da 734'715 francs per l'onn da gestiun 2007. Quests daners vegnan duvrads per projects da prevenziun, per custs da tractament sco er per projects da perscrutaziun e da furmaziun. Tenor la lescha federala davart las bavrondas destilladas ston ils chantuns duvrar lur part dal retgav net da l'administraziun federala d'alcohol per cumbatter l'alcoholissem en ses motivs ed en sias consequenzas sco er per cumbatter l'abus da drogas, da narcotics e da medicaments.

Da vischnancas e da regiuns

Farera:

Als custs per sanar la via d'alp Calantgil - Starlera sin il territori da la vischnanca da Farera vegn pajada ina contribuziun chantunala da maximalmain 218'458 francs.

Medel/Lucmagn:

A la corporaziun d'aua "provediment d'aua Medel/Lucmagn" vegn garantida ina contribuziun da 245'520 francs als custs per engrondir e per renovar il stabiliment dal provediment d'aua.

Susch:

La constituziun da la vischnanca da Susch dals 12 da zercladur 2008 vegn approvada cun excepziun da l'art. 68 frasa 2.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

Plazzas da dimora e da lavur protegidas Engiadina e vals dal sid:

Il project ch'è vegnì inoltrà da l'uniun per plazzas da dimora e da lavur protegidas Engiadina e vals dal sid per renovar e per adattar il lavuratori da la "ufficina" a Samedan vegn approvà. Als custs vegn garantida ina contribuziun da construcziun da maximalmain 319'040 francs.

Uniun da turissem dal Puschlav:

A l'uniun da turissem dal Puschlav vegn garantida ina contribuziun da totalmain 89'310 francs als custs da transfurmaziun per furmar in'organisaziun turistica futura (OTF) per ils onns 2008 e 2009.

Academia da las Alps Grischun dal sid:

Al secretariat da la "Academia da las Alps Grischun dal sid" vegn garantida ina contribuziun da totalmain 55'000 francs per ils onns 2008, 2009 e 2010.

Projects da vias

La regenza ha approvà totalmain 1'264'000 francs per construir e per sanar ils suandants trajects da vias:

- via naziunala A28: lavurs d'impressari e da cuvrida, punt dal Sägentobel

- via dal Landwasser: lavurs d'impressari e da cuvrida, sviament da Taferna

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 28.08.2008
Ina delegaziun dal parlament da la Sutsilvania fa ina visita al cussegl grond dal Grischun

Ina delegaziun dad 8 persunas dal cussegl grond dal chantun Sutsilvania fa venderdi, ils 29 d'avust 2008, durant la sessiun d'avust, ina visita a las collegas ed als collegas dal Grischun a Cuira. La delegaziun da la Sutsilvania vegn manada dal president dal cussegl grond sutsilvanais Alfred Bossard e dal vicepresident dal cussegl grond sutsilvanais Res Schmid.

Retschavids vegnan ils giasts dal chantun Sutsilvania dal nov president dal cussegl grond dal Grischun Corsin Farrér e dal vicepresident dal cussegl grond Christian Rathgeb. Il program prevesa la damaun la visita da las tractativas currentas dal cussegl grond ed il suentermezdi ina visita da la firma Stallinger a Domat.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 28.08.2008
La regenza propona da sminuir il gremi directiv da la banca chantunala grischuna

L'organisaziun dal cussegl da la banca chantunala grischuna duai daventar pli pitschna e duai vegnir adattada a las cundiziuns ed a las pretensiuns actualas da la branscha da finanzas. Il cussegl da la banca chantunala duai vegnir reducì dad 11 a 7 commembras e commembers e duai en il futur vegnir elegì da la regenza. La regenza grischuna ha deliberà la missiva correspundenta tar la revisiun parziala da la lescha davart la banca chantunala grischuna per mauns dal cussegl grond. Il parlament vegn a tractar questa fatschenta en la sessiun d'october.

Sco organ directiv suprem da la banca chantunala fixescha il cussegl da banca ils princips da la politica da fatschenta e metta il rom per l'activitad commerziala. Plinavant ha el la surveglianza e la controlla da la gestiun da la banca. La reducziun proponida dal dumber da las commembras e dals commembers dal cussegl da la banca chantunala, numnadamain dad 11 a 7, correspunda tenor la regenza als princips da gestiun moderns che prevesan d'operar cun gremis pitschens ed effizients. Ils onns passads han er la banca naziunala svizra ed autras bancas chantunalas reducì lur gremis directivs. La reducziun dal dumber da las commembras e dals commembers dal cussegl da la banca chantunala è previsa per la primavaira 2011. Ordavant duai avair lieu ina reducziun a 9 commembras e commembers dal cussegl da banca per ina fasa transitorica che dura da 2009 fin 2001. Questa regulaziun transitorica duai evitar ch'i dettia intervenziuns en las periodas d'uffizi currentas dals cussegliers da banca elegids.

En il futur duai ultra da quai la regenza eleger las commembras ed ils commembers dal cussegl da banca e betg pli il cussegl grond. La regenza vegn a medem temp er ad approvar il rapport ed il quint annual. Questa nova regulaziun è cumparegliabla cun la pratica vertenta tar autras instituziuns independentas dal chantun, sco p.ex. tar la scola auta da tecnica ed economia, tar ils servetschs psichiatrics dal Grischun, tar l'assicuranza d'edifizis dal Grischun u tar l'institut d'assicuranza sociala dal Grischun.

La finala propona la regenza d'abolir la giunta dal cussegl da banca. Las incumbensas da la giunta dal cussegl da banca vegnan surpigliadas oz per gronda part preliminarmain da las cumissiuns da strategia, da revisiun e da ristga - cumissiuns che sa cumponan medemamain da commembras e da commembers dal cussegl da banca. Perquai n'è la giunta dal cussegl da banca betg pli necessaria en questa furma e duai pia vegnir abolida. Tut questas adattaziuns en l'organisaziun da la banca chantunala tegnan quint - tenor l'avis da la regenza - d'ina moda da lavurar effizienta areguard l'economia da manaschi e rinforzan la responsabladad da las singulas commembras e dals singuls commembers dal cussegl da banca.

Persuna che dat infurmaziuns:

cusseglier guvernativ Martin Schmid, schef dal departament da finanzas e vischnancas, tel. 081 257 32 01

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 01.09.2008
Med d'instrucziun SCHANZA per ina planisaziun da professiun e da vita averta

Il 1. da settember cumpara il med d'instrucziun SCHANZA en tut las quatter linguas naziunalas, quai ch'è unic per la Svizra. Il med d'instrucziun resguarda - en l'instrucziun classica da la tscherna da professiun - las grondas differenzas ch'i dat anc adina en la tscherna da professiun ed en la planisaziun da vita da las giuvnas e dals giuvens.

Oz èn las schanzas da furmaziun per dunnas e per umens cumparegliablas. Dentant na portan ellas anc quasi nagins fritgs evidents en il mund da lavur ed en la repartiziun da l'activitad da gudogn e da la lavur da famiglia. Midadas positivas èn pussaivlas, sche las differenzas tranter las schlattainas, l'emprender per vita duranta e la cumpatibilitad da la professiun cun la famiglia vegnan tematisadas en l'instrucziun da la tscherna da professiun. Las experientschas cun las unitads d'instrucziun mussan cleramain ch'ils giuvenils han fitg grond interess d'integrar perspectivas da vita en il process da la tscherna da professiun.

Cun il med d'instrucziun SCHANZA, che sa cumpona d'in carnet e d'in CD, vegnan las persunas d'instrucziun sco er ils giuvenils en la vegliadetgna da 12 fin 20 onns sensibilisads per las differenzas tranter las giuvnas ed ils giuvens en il process da la tscherna da professiun ed en la planisaziun da professiun e da vita. Tut las ideas per l'instrucziun dal med d'instrucziun èn vegnidas sviluppadas ed examinadas en il rom dal project chantunal SCHANZA GRISCHUNA sut la direcziun da Doris Caviezel-Hidber.

La realisaziun da quest med d'instrucziun innovativ e quadriling è vegnida pussibilitada tras la donaziun generusa dal schef da concern da la Migros Herbert Bolliger. Il med d'instrucziun SCHANZA cumpara il 1. da settember 2008 e po vegnir retratg per 65 francs tar il post da stab per l'egualitad da las schanzas dal chantun Grischun u tar la chasa editura per meds d'instrucziun dal Grischun.

Gremi: post da stab per l'egualitad da las schanzas

Funtauna: rg post da stab per l'egualitad da las schanzas

Data: 01.09.2008
La regenza intervegn tar la radiotelevisiun taliana

La regenza grischuna pretenda da la Radiotelevisiun svizra da lingua taliana RTSI ch'ella rapportia en moda pli vasta da la vita politica, culturala e sociala dal Grischun. La regenza grischuna è uss intervegnida cun ina brev tar la RTSI. Ella pretenda tranter auter che las plazzas da correspundentas e da correspundents en il Grischun vegnian - sco gia annunzià pli baud da la RTSI - augmentadas finalmain.

En ses rapports duai la RTSI resguardar pli fitg la vita politica, culturala e sociala dal Grischun. Per quai stuessan las occurrenzas ed ils eveniments da tut il Grischun vegnir tgirads meglier schurnalisticamain. Quai pretenda la regenza en ina brev a la Societad cooperativa per la radiotelevisiun da la Svizra taliana (CORSI) ed a la direcziun da la RTSI.

Il basegn ed il dretg da survegnir infurmaziuns cumplessivas en talian èn tenor la regenza giustifitgads tant per la populaziun da las valladas talianas dal Grischun sco er per la populaziun taliana da las autras parts dal Grischun. Pervia da quai vegn la RTSI supplitgada d'augmentar ses persunal a Cuira sco gia garantì pli baud. Ultra da quai duain er vegnir stgaffidas plazzas da correspundentas e da correspundents en las valladas rumantschas e tudestgas. Mo uschia possian ils rapports sur dal Grischun esser pli cumplessivs e mo uschia possia l'identitad da la "Svizzera italiana" vegnir rinforzada. La regenza punctuescha ch'ils rapports duajan resguardar tut il chantun Grischun e betg mo las valladas talianas. Per la regenza grischuna n'èsi betg acceptabel, sche las Grischunas e sch'ils Grischuns da lingua taliana vegnian discriminads envers las Tessinaisas ed ils Tessinais che profitan d'ina infurmaziun cumplessiva sur da tut il Tessin.

En la brev exprima la regenza ultra da quai sia malcuntentientscha envers la RTSI, perquai ch'ella n'ha anc betg ademplì en moda suffizienta las empermischuns ch'ella ha dà pli baud. Suenter las intervenziuns da la regenza ils onns 2005 e 2007, ha la RTSI empermess d'augmentar sias plazzas da correspundentas e da correspundents en il Grischun. Per la regenza èsi cler che la RTSI sto prender serius ils basegns legitims dal chantun Grischun e far propostas concretas per meglierar la situaziun. Uschiglio sa tegna la regenza averta la pussaivladad d'intervegnir tar las autoritads federalas per survegnir ina meglra cuvrida tras la televisiun e tras il radio da lingua taliana resp. d'insister che las disposiziuns da la lescha federala davart radio e televisiun vegnian ademplidas.

Il servetsch d'infurmaziun da l'instituziun statala da radio e televisiun RTSI vegn finanzià tras las taxas. Cun circa 280 milliuns francs per onn vegnan producids trais programs da radio (rete uno, rete due, rete tre) e dus programs da televisiun (TSI 1 e TSI 2). Dals passa 1000 emploiadas ed emploiads da la RTSI èn staziunads mo trais schurnalists stablamain en il chantun Grischun.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 04.09.2008