liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Emprima badigliada per construir in nov auditori en il Plantahof a Landquart

Il center da furmaziun e cussegliaziun agricula Plantahof a Landquart survegn in nov auditori. Glindesdi, ils 19 d'october 2009, è vegnida fatga l'emprima badigliada. Suenter in temp da planisaziun da bunamain in onn pon ins cumenzar cun la construcziun.

Il center da furmaziun e cussegliaziun agricula Plantahof (CFCA) è dapi passa 100 onns en possess dal chantun e vegn manà oz sco manaschi certifitgà (ISO 9001) cun ina incarica da prestaziun e cun in preventiv global. Sia reputaziun tanscha lunsch sur il cunfin dal chantun ora. Per restar in center da scolaziun dominant ed attractiv e per pudair dumagnar l'affluenza creschenta da clientas e da clients han ins prendì en mira l'onn 2005 da construir in auditori. L'auditori duai en emprima lingia servir a la furmaziun supplementara ed a la transmissiun d'infurmaziuns per las famiglias da purs activas en il Grischun ed en ils chantuns vischins. Senza questa nova infrastructura na fiss il Plantahof strusch abel d'ademplir sia incumbensa impurtanta.

L'atun 2008 ha l'uffizi da construcziun auta dal Grischun organisà ina concurrenza da projects tranter otg biros d'architectura grischuns enconuschents. La giuria ha recumandà unanimamain als patruns da construcziun da realisar il project cuminaivel da Valerio Olgiati e da Georg Nikisch / Selina Walder, Flem. Il team incumbensà ha perfecziunà il sboz da la concurrenza da projects, e quai en collavuraziun cun l'uffizi da construcziun auta e cun represchentants dal Plantahof, e l'ha terminà en ina furma ch'è pronta per vegnir realisada. Il nov auditori permetta in'utilisaziun multifuncziunala per in dumber da visitadras e da visitaders da 130 fin maximalmain 180. La furma lunghenta è adattada – cumplementarmain a l'utilisaziun classica da l'auditori – er per differentas autras utilisaziuns sco seminaris, dietas e discussiuns al podium.

Ils custs vegnan calculads cun 2.75 milliuns francs. Grazia ad ina donaziun generusa d'ina fundaziun privata da 2 milliuns francs, sto il chantun anc surpigliar custs da 0.75 milliuns francs.

Pervia d'ina procedura da recurs en connex cun la surdada da las lavurs d'impressari vegni cumenzà a construir cun in retard da prest dus mais. L'inauguraziun dal nov auditori è previsa per l'atun 2010.

Infurmaziuns:

Markus Dünner, architect chantunal, uffizi da construcziun auta, tel. 081 257 36 31

Gremi: uffizi da construcziun auta

Funtauna: rg uffizi da construcziun auta

19.10.2009
Destinaziuns d'excursiun: L'ARGE ALP preschenta "Las tschintg meglras"

Sut il titel "Las tschintg meglras" èn las destinaziuns d'excursiun las pli bellas dals pajais da l'ARGE ALP vegnidas cumpiladas ussa en in unic manual. Uschia pon persunas interessadas tscherner ord in vast spectrum da purschidas. "La finamira è quella da rinforzar la conscienza per il spazi da viver alpin cuminaivel", di Luis Durnwalder, guvernatur da la provinza Bulsaun-Tirol dal sid e parsura actual da l'ARGE ALP.

Il project "Las tschintg meglras" è vegnì preschentà en il rom da la sesida da la cumissiun da direcziun da la cuminanza da lavur da las regiuns alpinas (ARGE ALP) a Kasern (Ahrntal/Tirol dal sid). El cuntegna las tschintg destinaziuns d'excursiun las pli bellas da mintga regiun da l'ARGE ALP. Quellas duain esser propostas d'excursiun cunzunt per persunas d'instrucziun sco er per manadras e per manaders da gruppas da giuvenils. Tar mintga destinaziun stattan a disposiziun ina curta descripziun, intgins detagls tecnics sco er in'elavuraziun spezialisada e didactica da mintga purschida.

"Questa publicaziun na duai betg mo sviluppar la conscienza per il spazi da viver alpin cuminaivel gia tar giuvenils, mabain er promover la collavuraziun pedagogica transcunfinala", accentuescha il guvernatur Luis Durnwalder, che presidiescha actualmain l'ARGE ALP. Tant areguard il cuntegn sco er areguard la lingua reflecteschan las contribuziuns la diversitad dal spazi da viver alpin.

Sco destinaziun dal Grischun vegn preschentà tranter auter il territori da la funtauna dal Rain anteriur en Surselva. Tar las excursiuns recumandadas tutgan er il territori da la Mantogna-Tumleastga cun la Viamala, il museum da minieras Schmelzboden a Tavau, la cuntrada autalpina da l'Engiadin'ota sco er il parc naziunal.

Il project "Las tschintg meglras" è gia vegnì instradà l'onn passà sut il presidi da la Baviera. Publitgadas vegnan las propostas d'excursiun en furma da manual sco er sin la pagina d'internet da l'ARGE ALP sut

www.argealp.org

.

L'ARGE ALP cumpiglia las regiuns, ils chantuns ed ils pajais federativs Baviera, Grischun, Lumbardia, Salzburg, Son Gagl, Tessin, Tirol, Tirol dal sid, Trentino e Vorarlberg. Sco emprima cuminanza transcunfinala da regiuns ha ella fullà via per ina nova conscienza da las regiuns en l'Europa. Dapi la fundaziun da l'ARGE ALP l'onn 1972 s'engaschan ses commembers per in svilup persistent dal territori alpin. Il presidi mida mintga onn; actualmain vegn l'ARGE ALP presidiada dal Tirol dal sid.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

22.10.2009
La dretgira administrativa protegia la NGF grischuna

La dretgira administrativa ha refusà dus recurs cunter la NGF grischuna, uschenavant ch'ella è entrada sin quels. Ella conferma l'opiniun dal cussegl grond e da la regenza, che la NGF grischuna observia il princip da l'unitad da la materia. Uschia po il project vegnir suttamess ils 7 da mars 2010 a la votaziun dal pievel. Sch'il pievel grischun accepta la NGF grischuna, po ella vegnir introducida sco planisà per il 1. da schaner 2011.

Mez zercladur 2009 ha il cussegl grond approvà cun 88 cunter 22 vuschs il project davart la nova concepziun da la gulivaziun da finanzas e da la repartiziun da las incumbensas tranter il chantun e las vischnancas (NGF grischuna). Cunter quest project èn vegnids inoltrads la fin da zercladur e mez avust 2009 dus recurs tar la dretgira administrativa.

La dretgira administrativa è sa fatschentada intensivamain cun las objecziuns, resguardond ina correspundenza voluminusa tranter las parts pertutgadas, numnadamain las recurrentas ed ils recurrents, il cussegl grond e la regenza grischuna. En sia sentenzia dals 9 d'october 2009 vegn la dretgira administrativa a la conclusiun ch'il project davart la NGF grischuna, deliberà dal cussegl grond, na cuntrafa betg al princip da l'unitad da la materia. Anzi, en il senn d'in concept per in grond project da refurma è el cumpatibel cun quest princip impurtant che duai garantir che las votantas ed ils votants possian manifestar lur voluntad en moda nunfalsifitgada. Qua tras conferma la dretgira administrativa la legalitad da la NGF grischuna. Sin duas ulteriuras contestaziuns n'è la dretgira administrativa betg entrada per motivs formals: l'emprima pretendeva che las contribuziuns da las vischnancas per scolaras e per scolars dal gimnasi inferiur cuntrafetschian a la constituziun, l'autra era da l'avis che las contribuziuns che las vischnancas finanzialmain fermas han da pajar per finanziar la gulivaziun da las resursas disfavurisassan nungiustifitgadamain las vischnancas cun bleras resursas.

La votaziun dal pievel po pia avair lieu. Resguardond las sentenzias da la dretgira administrativa, vegn la regenza a fixar ils 7 da mars 2010 sco data per questa votaziun.

La NGF grischuna è in project cumplessiv che persequitescha en moda consequenta las finamiras surordinadas da reordinar la gulivaziun da finanzas entaifer il chantun sco er da detretschar uschè bain sco pussaivel las incumbensas ed ils moviments da finanzas tranter il chantun e las vischnancas.

Infurmaziuns:

- cusseglier guvernativ dr. Martin Schmid, schef dal departament da finanzas e vischnancas, tel. 081 257 32 01

- dr. Jon Domenic Parolini, deputà e president da la cumissiun per politica da stadi e strategia, tel. 081 860 03 05, natel 079 280 72 92

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

28.10.2009
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond sustegna la fusiun da vischnancas da la Mantogna dador

La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond s'exprima a favur da la fusiun da las vischnancas da Cazas, da Purtagn, da Preaz, da Sarn e da Tartar a la vischnanca da Cazas.

En la sessiun da december 2009 vegn il cussegl grond a sa fatschentar cun la fusiun da las vischnancas da Cazas, da Purtagn, da Preaz, da Sarn e da Tartar a la vischnanca da Cazas. En sia missiva propona la regenza al cussegl grond da metter en vigur la fusiun per il 1. da schaner 2010.

Suenter che las votantas ed ils votants da las vischnancas pertutgadas avevan approvà la fusiun ils 16 da zercladur 2009, ha ussa la cumissiun predeliberanta dal cussegl grond – sut il presidi da la deputada Claudia Kleis-Kümin ed en preschientscha dal cusseglier guvernativ Martin Schmid, dals presidents communals da las vischnancas pertutgadas e dal president cirquital da Tusaun – predeliberà la fatschenta per mauns dal cussegl grond.

Tras questa fusiun nascha en la Mantogna dador ina suletta vischnanca cun il num Cazas. I sa tracta d'ina fusiun exemplarica da tschintg vischnancas taxadas sco finanzialmain deblas. Perquai na vegn la fusiun messa en dumonda da naginas varts. Correspundentamain ha la cumissiun predeliberanta concludì unanimamain da proponer al cussegl grond d'approvar la fusiun da questas vischnancas.

Infurmaziuns:

presidenta da la cumissiun Claudia Kleis-Kümin, tel. 081 651 43 77

Gremi: cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Cazas

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Cazas

03.11.2009
Las presidentas ed ils presidents dals parlaments chantunals visitan il Grischun

Las presidentas ed ils presidents da tut ils parlaments chantunals fan ina visita al chantun Grischun. La scuntrada da quest onn ha lieu venderdi, ils 6 da november 2009, a Cuira ed a Glion. Ella serva en emprima lingia al barat d'experientschas sco er a la tgira da las relaziuns amicablas. Per l'emprima giada ha questa occurrenza lieu en il Grischun.

A la scuntrada vegnan a sa participar las presidentas ed ils presidents sco er las vicepresidentas ed ils vicepresidents dals parlaments da tut ils chantuns. Christian Rathgeb, il president dal cussegl grond dal Grischun, vegn a beneventar las participantas ed ils participants a las 10.00 en l'edifizi dal cussegl grond a Cuira.

Suenter il pled da bainvegni è previs in viadi cun la Viafier retica a Glion. Là vegnan las participantas ed ils participants beneventads da Martin Montalta, il president da la citad, ed envidads ad in gir tras la citad da Glion. Suenter gentar vegn Jakob Kellenberger, il president dal comité internaziunal da la crusch cotschna CICC, a far in referat sco oratur prominent.

Questas scuntradas da las presidentas e dals presidents dals parlaments chantunals han lieu mintg'onn e servan al barat d'experientschas ed a la tgira da las bunas relaziuns federalas amicablas tranter ils parlaments chantunals. Organisada vegn la scuntrada quest onn da la conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond e dal secretariat dal cussegl grond.

Infurmaziun per las medias:

Las collavuraturas ed il collavuraturs da las medias pon assister al bainvegni a las 10.00 en l'edifizi dal cussegl grond. La radunanza stat er gugent a disposiziun per laschar far fotografias en l'edifizi dal cussegl grond.

Infurmaziuns:

Christian Rathgeb, president dal cussegl grond, tel. 081 258 38 14 / 076 576 18 43

Gremi: conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond

Funtauna: rg conferenza da las presidentas e dals presidents dal cussegl grond

04.11.2009
Communicaziun da la regenza dals 5 da november 2009

A chaschun da sia ultima sesida ha la regenza concludì da sustegnair differents projects communals. Contribuziuns chantunalas survegnan tranter auter il project per survegliar la zona da bovas a Brinzauls, la basa tecnica da Mustér sco er la basa principala da Sent.

Da vischnancas e da regiuns

Brinzauls:

La regenza approvescha il project per installar in sistem per survegliar la zona da bovas Caltgeras sin il territori da la vischnanca da Brinzauls. Als custs vegn concedida ina contribuziun chantunala da 171'600 francs.

Mustér:

Per il project "Basa tecnica da Mustér" da la vischnanca da Mustér vegn garantida ina contribuziun da maximalmain 244'200 francs.

Sent:

Il project "Basa principala da Sent" da la vischnanca da Sent vegn subvenziunà cun maximalmain 462'000 francs.

Fläsch, Maiavilla e Jenins:

A las vischnancas da Fläsch, da Maiavilla e da Jenins vegn concedida ina contribuziun totala da 312'700 francs als custs per engrondir e per sanar la serenera da Bogn Ragaz.

Valragn:

La nova constituziun da la vischnanca da Valragn dals 25 da settember 2009 vegn approvada.

Castrisch:

La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Castrisch, concludida da la radunanza communala ils 18 da settember 2009, vegn approvada.

Molinis:

La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Molinis, concludida da la radunanza communala ils 26 d'avust 2009, vegn approvada.

Sent:

La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Sent dals 17 da settember 2009 vegn approvada.

Spleia:

En sia consultaziun a l'uffizi federal da traffic concernent la dumonda da las telefericas Spleia-Tambo SA dals 20 da fanadur 2009 da dar la concessiun tenor il dretg davart las telefericas e d'approvar ils plans per construir e per manar sin il territori da la vischnanca da Spleia ina sutgera da sis "Bodenstafel – Alpetli" (sco remplazzament da dus runals), propona la regenza da dar la concessiun.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

Institut autalpin da Ftan SA:

Cun resalva da la finanziaziun totala vegn concedì a l'institut autalpin Ftan SA in credit da 430'000 francs tenor la nova politica regiunala da la confederaziun (NPR) per sanar ils edifizis. Plinavant vegn garantida ina contribuziun chantunala da 72'386 francs.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

05.11.2009
La cumissiun dal cussegl grond tracta la fusiun da las vischnancas da Churwalden, da Malix e da Parpan

La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond s'exprima per la fusiun da las vischnancas da Churwalden, da Malix e da Parpan a la nova vischnanca da Churwalden.

En sia missiva dals 23 da zercladur 2009 propona la regenza grischuna al cussegl grond d'approvar la fusiun per il 1. da schaner 2010 da las vischnancas da Churwalden, da Malix e da Parpan a la nova vischnanca da Churwalden. Sut il presidi dal deputà Jakob Barandun ha la cumissiun predeliberanta dal cussegl grond predeliberà la fatschenta per mauns dal cussegl grond. A questa sesida èn stads preschents er il cusseglier guvernativ Martin Schmid e la represchentanza da las vischnancas pertutgadas.

Las votantas ed ils votants da Churwalden, da Malix e da Papan han approvà cleramain ils 14 da zercladur 2009 la fusiun da lur vischnancas a la nova vischnanca da Churwalden. La cumissiun predeliberanta ha concludì unanimamain da proponer al cussegl grond d'approvar la fusiun da las vischnancas da Churwalden, da Malix e da Papan e da metter en vigur quest conclus per il 1. da schaner 2010. La cumissiun è persvadida ch'i sa tracta d'ina fusiun fitg utila, da la quala resorta ina vischnanca nova e ferma per il chantun Grischun.

Cun questa fusiun tracta il cussegl grond la proxima sessiun da december en tut la terza ed ultima fusiun da vischnancas da l'onn 2009. Ellas tuttas duain entrar en vigur per il 1. da schaner 2010. Uschia dessi – premess ch'il parlament approveschia las fusiuns da Cazas e da Churwalden – per il 1. da schaner 2010 anc 180 vischnancas en il Grischun. Gia il favrer 2009 aveva il cussegl grond approvà la fusiun en la Bregaglia ad ina vischnanca da vallada.

Infurmaziuns:

president da la cumissiun Jakob Barandun, tel. 079 290 60 00

Gremi: cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Churwalden

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta per la fusiun a la vischnanca da Churwalden

09.11.2009
Lantschà ina purschida da cussegliaziun speziala davart il tema "univers masculin ed alcohol"

En il rom d'ina acziun naziunala metta il servetsch social per dumondas da dependenza a disposiziun ina purschida da cussegliaziun speziala davart il tema "univers masculin ed alcohol". Umens che vulan reponderar lur consum d'alcohol pon far dumondas durant in'emna sur l'adressa dad e-mail

maennerweltalkohol@soa.gr.ch

. Il di naziunal davart ils problems d'alcohol infurmescha mintg'onn ils 19 da november davart las grevezzas da persunas cun problems d'alcohol. Quest onn vegn rendì attent a las particularitads dal consum d'alcohol dals umens.

Durant l'emna dals 19 fin ils 26 da november 2009 – en il rom da l'acziun speziala – pon umens interessads, dentant er dunnas, far dumondas a persunas spezialisadas davart il tema dal consum d'alcohol specific dals umens sur l'adressa dad e-mail

maennerweltalkohol@soa.gr.ch

. Co tegn jau sut controlla l'alcohol? Pertge èsi difficil per umens da reponderar lur consum? Quals avantatgs avess in consum moderà d'alcohol? Nua poss jau survegnir sustegn? Las dunnas ed ils umens interessads survegnan respostas da las persunas spezialisadas sin talas dumondas e sin dumondas sumegliantas sco er cussegls pratics en connex cun l'alcohol ed il mintgadi. La pussaivladad da far dumondas per e-mail duai encuraschar persunas interessadas da duvrar la purschida da cussegliaziun multifara e professiunala ch'è avant maun.

Questa purschida dal servetsch social per dumondas da dependenza a Cuira vegn lantschada en il rom dal di naziunal davart ils problems d'alcohol. Ils 19 da november infurmeschan ils posts spezialisads en l'entira Svizra davart las situaziuns difficilas che persunas cun problems d'alcohol sco er lur confamigliaras e lur confamigliars ston supportar. Quest onn stat il di naziunal sut il motto "univers masculin ed alcohol".

Umens èn spezialmain pertutgads da problems d'alcohol

L'enquista svizra davart la sanadad da l'onn 2007 mussa che umens èn spezialmain pertutgads e pli periclitads che dunnas da problems d'alcohol. Tenor quella han 12.6% dals umens la tendenza da consumar l'alcohol en moda ristgada e nuschaivla. Tar las dunnas èn quai 2.8%. Ils umens cumportan bain in pau dapli alcohol che dunnas, perquai ch'il corp dals umens cuntegna dapli aua per schlunganar l'alcohol bavì. Gist qua è il latsch. L'um baiva memia bler, senza ch'el sa senta sturn. Quai na gida dentant betg ad evitar las consequenzas negativas dal consum d'alcohol.

In discurs cun ina persuna spezialisada po gidar a sviluppar las atgnas fermezzas – sumegliant al trenader da sport che mussa las dretgas tecnicas. L'um emprenda da tegnair meglier sut controlla ses consum d'alcohol. Ulteriuras infurmaziuns davart il tema pon ins consultar sin la pagina d'internet da l'uffizi dal servetsch social chantunal

www.soa.gr.ch

.

Infurmaziuns:

Andrée Schirtz, manadra dal servetsch social per dumondas da dependenza, uffizi dal servetsch social, tel. 081 257 26 94

Gremi: uffizi dal servetsch social

Funtauna: rg uffizi dal servetsch social

11.11.2009
A partir da questa emna pon tut las persunas dal Grischun sa laschar vaccinar cunter la grippa A H1N1 tar lur media u tar lur medi da famiglia

En il Grischun cumenza la segunda fasa da l'acziun da vaccinar cunter la grippa pandemica A H1N1. A partir da questa emna pon tut las persunas sa laschar vaccinar voluntarmain tar lur media u tar lur medi da famiglia.

Dapi ils 11 da november 2009 vegnan vaccinads en tut il chantun Grischun pazientas e pazients da ristga cunter la grippa pandemica A H1N1. Per motivs logistics èn ils posts da vaccinar stads limitads en questa emprima fasa da l'acziun da vaccinar sin ils medis disctrictuals e sin ils ospitals publics.

La segunda fasa cumenza pli baud che spetgà

Ils 13 da november 2009 ha Swissmedic admess Celtura® sco terz vaccin. Il glindesdi ha la confederaziun ussa mess a disposiziun als chantuns contingents considerabels sco er empermess quantitads pli grondas. Cun l'admissiun dal terz vaccin è la situaziun logistica sa simplifitgada fermamain, uschia ch'il chantun po proveder pli baud che spetgà las praticas da las medias e dals medis cun il vaccin e cumenzar cun la segunda fasa da l'acziun da vaccinar.

A partir da questa emna n'è la vaccinaziun pia betg pli restrenschida a las gruppas da ristga. A partir da quel mument pon tut las persunas che giavischan quai sa laschar vaccinar da lur media u da lur medi da famiglia. Persunas sur 40 onns stuessan sa laschar vaccinar duas giadas entaifer in intervall da trais emnas. La vaccinaziun è anc adina gratuita per la singula u per il singul. I na vegnan incassadas naginas franschisas e naginas resalvas persunalas.

Las medias ed ils medis da famiglia dal Grischun èn vegnidas infurmadas ordavant dal medi chantunal davart il cumenzament da la segunda fasa da l'acziun da vaccinar. Las praticas da las medias e dals medis han survegnì la pussaivladad d'empustar tschertas quantitads dal vaccin.

Vinavant stgars resta il vaccin Focetria®, ch'è reservà per dunnas en speranza e per uffants cun malsognas cronicas. Tuttina èsi pussaivel ch'ina quantitad limitada po vegnir attribuida tant a medias ed a medis d'uffants sco er a medias ed a medis da dunnas.

Ils posts da vaccinar tar ils medis districtuals ed en ils ospitals restan averts

Ils posts da vaccinar ch'existan tar ils medis districtuals ed en ils ospitals restan averts.

Ulteriuras infurmaziuns davart la grippa pandemica e davart l'acziun da vaccinar pon ins chattar sin la pagina d'internet da l'uffizi da sanadad sut

www.gesundheitsamt.gr.ch

u sut

www.pandemia.ch

.

Infurmaziuns:

- dr. Martin Mani, medi chantunal, tel. 081 257 26 46

Gremi: uffizi da sanadad

Funtauna: rg uffizi da sanadad

17.11.2009