liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Lescha davart la planisaziun dal territori per il chantun Grischun: revisiun totala suenter 30 onns

La regenza ha deliberà per la consultaziun il project per la nova lescha davart la planisaziun dal territori per il chantun Grischun (LPT). Vischnancas, regiuns e persunas interessadas èn envidadas da prender posiziun fin la mesadad d'october 2003.

La lescha vertenta davart la planisaziun dal territori per il chantun Grischun deriva en general da l'onn 1973. Suenter 30 onns duai ella ussa vegnir rinfrestgada e substituida d'ina nova lescha. Latiers sa tracti surtut d'ina nova concepziun areguard la lingua e la sistematica sco er d'ina sgumbraziun da normas surpassadas. In basegn da revisiun exista er areguard las experientschas praticas cun il dretg vertent ch'ins ha fatg en ils trais decennis passads e pervi dal dretg surordinà modifitgà.

Proceduras pli simplas e pli sveltas

A medem temp cun la rinfrestgada tschenta il project er divers accents. L'accent principal è la simplificaziun e l'acceleraziun da las diversas proceduras da planisaziun e da permissiun. Sco mesira stattan latiers a disposiziun tranter auter l'introducziun da termins da liquidaziun, l'unificaziun da las prescripziuns da procedura, la meglieraziun da la coordinaziun da procedura e l'armonisaziun dals meds legals. Ulteriurs accents dal project èn l'engrondiment da la libertad d'agir da las vischnancas en dumondas da la planisaziun locala, l'introducziun dal princip "abitar resta abitar" tar edifizis ordaifer la zona da construcziun, la creaziun d'in urden da cumpetenzas pli cler per chastiar activitads da construcziun illegalas, la realisaziun da las novas normas federalas per construir tenor ils basegns da las persunas impedidas sco er refurmas per promover ina buna qualitad d'abitadi e d'architectura.

Nagina nov'invenziun da la planisaziun dal territori

Il project n'ha ni en mira ina nov'invenziun da la planisaziun dal territori ni chaschuna ella per se ina nova unda da revisiuns da la planisaziun locala. Anzi, las meglieraziuns prevesidas sa basan sin ils stgalims da la planisaziun dal territori cumprovads ed enconuschents (planisaziun directiva-planisaziun d'utilisaziun-procedura per la permissiun da construcziun). Gist uschè pauc vegn scurlattà vi da l'autonomia grischuna da las vischnancas tar ils fatgs da construcziun e da planisaziun ch'è tradiziunalmain auta. Cun quai ch'il project porta cleras unificaziuns en il sectur formal, sa pon concentrar las vischnancas en il futur perfin anc dapli sin quai ch'è essenzial per l'autonomia da las vischnancas or dal puntg da vista politic e real.

Ulteriuras infurmaziuns davart la revisiun totala da la LPT sut:

www.krgrev.gr.ch

Gremi: regenza

Funtauna: rg departament da l'intern e da l'economia publica

Data: 01.07.2003
Camp da sport per giuvenils a Tenero

Dals 20 fin ils 26 da fanadur 2003 vegn ad avair lieu en il Centro Sportivo Tenero l'unica occurrenza da giubileum interchantunala dals chantuns da mediaziun en il rom da las festivitads da 200 onns. 40 giuvenils da tut il Grischun sa scuntran cun var 600 giuvenils dals auters chantuns da giubileum Argovia, Son Gagl, Turgovia, Vad e Tessin en il camp da sport per giuvenils da l'Argovia. Var 150 manadras e manaders vegnan ad esser responsabels per la purschida quotidiana. Latiers stat a disposiziun als giuvenils ina vasta paletta da curs sportivs e culturals. Tranteren pon els sa divertir en divers villages da trategniment e recreaziun.

Mintga di da camp vegn a sa preschentar in chantun da mediaziun a las participantas ed als participants. Il punct culminant or da vista grischuna è latiers natiralmain il di grischun. Mesemna, ils 23 da fanadur, vegnan las participantas ed ils participants a sa laschar gustar delicatessas culinaricas dal Grischun. La saira vegn a procurar la Grison-Night per in highlight cultural. Lou Geniuz e band sco er Spooman & Kubus vegnan a stgaudar en bravamain als kids, breakdancers e artists da grafitti vegnan a cumplettar l'occurrenza.

Da vart dal chantun Grischun è grischun sport responsabel per l'organisaziun dal di grischun e per la tgira da la delegaziun grischuna.

Gremi: uffizi per las scolas popularas e sport

Funtauna: rg uffizi per las scolas popularas e sport

Data: 16.07.2003
Il 1. d'avust ed il privel d'incendis da guaud en il Grischun

Fin a nov urden resta il scumond absolut da far fieu en vigur

L'uffizi forestal avertescha dapi emnas d'in grond privel da fieu per cultira e guaud en tut il Grischun. Dapi mais n'hai betg pluvì daried pli. Il terren è sientà considerablamain ed il svilup da la vegetaziun è franà. En questa aura sitga e tar las temperaturas autas ston ins far extremamain attenziun en l'adiever da fieu. Las emnas passadas èn vegnids envidads en il chantun Grischun passa 20 incendis da guaud che han per part chaschunà custs da stizzar massivs. Guauds ch'han ina giada tschiffà fieu na pon betg sa calmar durant emnas fin la proxima plievgia permanenta.

Sco gia las emnas passadas èsi - fin a nov urden ed er en vista a las festivitads dal 1. d'avust - absolutamain scumandà da far fieu en il guaud ed en la vischinanza dal guaud. Da fieus artifizials sto vegnir desistì dal tuttafatg a la festa naziunala da quest onn. Fieus sin ils auts dastgan vegnir fatgs be lunsch sur il cunfin dal guaud, en lieus segirs e cun las mesiras da precauziun necessarias. Excepziuns da fieus en il liber dastgan vegnir fatgas be en cunvegna cun las autoritads communalas e cun ils corps da pumpiers cumpetents. Cigarettas u zulprins envidads na dastgan vegnir bittads davent en nagin cas.

Igl è da far quint che la situaziun sa calmia pir suenter ina perioda intensiva da plievgia d'almain 3 dis. Curts uradis ed urizis na pon betg neutralisar la situaziun precara. En cas che la situaziun sa calmass visiblamain vegn il scumond da far fieu adattà en reguard al 1. d'avust.

Gremi: uffizi forestal dal Grischun

Funtauna: rg uffizi forestal dal Grischun

Data: 16.07.2003
Il 1. d'avust ed il scumond absolut da far fieu en il guaud ed en la vischinanza dal guaud en il Grischun

Il scumond absolut da far fieu en il guaud ed en la vischinanza dal guaud resta en vigur fin il 1. d'avust!

L'uffizi forestal dal Grischun insista, en cunvegna cun l'uffizi chantunal da polizia da fieu, sin il scumond absolut da far fieu ch'è vegnì ordinà per il guaud ed per la vischinanza dal guaud fin il 1. d'avust.

Las precipitaziuns dals ultims dis han bain manà ad ina reducziun da la setgira ordaifer il guaud. Per bagnar il terren da guaud ed il bostgam e per metter ord vigur il scumond da far fieu absolut che vala dapi emnas na tanscha la quantitad da plievgia crudada però lunschor betg. Las precipitaziuns prognostitgadas fin il 1. d'avust na vegnan a midar nagut vi da la gronda setgira en ils guauds Grischuns. Uschia èsi anc adina scumandà da far fieu en il guaud ed en la vischinanza dal guaud. Cigarettas u zulprins envidads na dastgan vegnir bittads davent en nagin cas. I vegn recumandà urgentamain da far diever cun gronda precauziun sulettamain da fuainas installadas fixas che dastgan vegnir abandunadas be sch'ellas èn stizzadas.

En vista a las festivitads dal 1. d'avust recumondan l'uffizi forestal e l'uffizi da polizia da fieu chantunal a las vischnancas da renunziar dal tuttafatg a fieus artifizials. In fieu natiral grond po sut circumstanzas vegnir fatg en in lieu segirà e surveglià dasper la vischnanca e quai cun las mesiras organisatorias da precauziun necessarias. Fieus en il liber dastgan vegnir fatgs en mintga cas be en cunvegna cun las autoritads communalas e cun ils corps da pumpiers cumpetents. Tar permissiuns excepziunalas duain ins resguardar l'effect exemplar visavi terzas persunas.

Las davosas emnas èn vegnids registrads passa 25 incendis da guaud en il chantun Grischun. Ils custs che resultan da quai importan tranter 400'000 - 500'000 francs. Guauds ch'han ina giada tschiffà fieu na pon betg sa calmar durant emnas fin la proxima plievgia permanenta. Quai cumprova in incendi da guaud da passa quatter emnas a Sta. Maria en Calanca, che n'ha malgrà la plievgia betg pudì vegnir stizzà fin oz.

Gremi: uffizi forestal dal Grischun

Funtauna: rg uffizi forestal dal Grischun

Data: 28.07.2003
La chatscha en il Grischun. Nua prend jau la patenta?

(RETRAIR LA PATENTA PER LA STAGIUN DA CHATSCHA 2003)

Gia uss spetgan ils chatschadurs e las chatschaduras cun fevra la proxima stagiun da chatscha e prendan las primas mesiras. Equipads cun il perspectiv e cun il telescop passentan els mintga minuta libra en il territori da chatscha. Passiunadamain vegni "spievlà", observà la selvaschina e sias disas. A chasa vegnan rimnads ils utensils da chatscha, las victualias e las bavrondas per il transport en la chamona da chatscha. È l'assicuranza da responsabladad obligatoria pajada? Las armas da chatscha ston vegnir sajettadas en e quai mo en ils lieus inditgads da las vischnancas, sco che la lescha prescriva. E la fin finala tutga er il prender la patenta tar las preparaziuns.

En il Fegl uffizial dal chantun Grischun dals 7 d'avust 2003, èn publitgads ils lieus, las datas ed ils temps da l'emissiun da la patenta.

Cun ils megliers giavischs per ina bun'egliada ed ina chatscha cun success!

Gremi: Uffizi da chatscha e pestga

Funtauna: rg Uffizi da chatscha e pestga

Data: 06.08.2003
"Manual per las tractativas en il cussegl grond" da nov sin www.gr.ch

Il manual per las tractativas en il cussegl grond chattan ins da nov er sin www.gr.ch. Quest mussavia per la lavur parlamentara è vegnì repassà totalmain ed amplifitgà en dumondas dal cuntegn suenter la refurma dal parlament ch'è entrada en vigur il. 1 da matg 2003.

Il nov manual per las tractativas en il cussegl grond è avant maun en tudestg e talian e po vegnir chargià qua sin l'agen computer.

Versiun tudestga

Versiun taliana

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 14.08.2003
A27 VIA D'ENGIADINA - La rundella a Scuol augmenta la segirezza da traffic

Tar l'access Scuol vest/Ftan a la via d'Engiadina sa tracti d'ina cruschada en cumparegliaziun fermamain frequentada che vegn a survegnir in'impurtanza anc pli gronda sche las cumplettaziuns da las vias principalas en il territori Nairs fin Scuol èn terminadas. Adina puspè hai dà là accidents en il passà, per part er grevs. Pervi da quest svilup han ins fatg gia avant in pèr onns ponderaziuns per pudair augmentar la segirezza da traffic tar quella cruschada. Perquai ch'i sa cruschan a quel lieu duas vias chantunalas orientadas al traffic cun immissiuns da traffic sumegliantas s'impona la construcziun d'ina rundella, cumbain che la via principala sa chatta en la regiun extralocala.

Suenter tractativas intensivas ha l'uffizi federal da vias garantì ina contribuziun da subvenziun per il project cun la cundiziun che la realisaziun da la rundella succedia anc l'onn 2003. Las lavurs da construcziun cumenzan oz e duran fin var la fin d'october 2003. L'installaziun da la davosa cuvrida sco er la concepziun definitiva da l'insla da mez succedan l'onn che vegn.

Durant il temp da construcziun resta la via d'Engiadina charrabla a dus vials. La via da la staziun è charrabla mosin in vial tranter il punct da la plazza da martgà tar la staziun fin var 200 meters sut il punct per la via d'Engiadina. In sviament è signalisà. Cun andaments da construcziun optimads vegn fatg tut per reducir ils impediments da traffic ed il temp da construcziun ad in minimum. L'uffizi da construcziun bassa spera sin la chapientscha da tut ils utilisaders da la via e da tut ils pertutgads.

Gremi: Uffizi da construcziun bassa

Funtauna: rg Uffizi da construcziun bassa

Data: 18.8.2003
Cumbat cunter la zoppina da nursas: in'istorgia grischuna da success

Ina sanaziun sistematica dal dumber da nursas cunter la zoppina da nursas è pussaivla, sco quai che la situaziun actuala en il Grischun demussa exemplarmain. Dapi l'onn 1994 ha cumbattì l'uffizi da veterinari chantunal en moda consequenta cunter la zoppina tar ils effectivs indigens da nursas. Sconfittas han stuì vegnir registradas spezialmain, cura che muntaneras indigenas ed extrachantunalas èn vegnidas ensemen per l'alpegiada. Il servetsch da cussegliaziun e da sanadad per remagliaders pitschens SCSRP ch'è activ en l'entira Svizra ha surpiglià l'onn 2001 il concept grischun per cumbatter la zoppina ed introducì quest er en auters chantuns. Commembers dal SCSRP laschan uss controllar lur muntaneras tenor il concept grischun. Dapi lur vegn considerada ina gronda part da las tratgas da nursas grischunas sco libra da la zoppina respectivamain sco persistentamain sanada.

En il Grischun èn var 1'000 manaschis da nursas (ca. 2/3 dals effectivs da nursas dal Grischun) commembers dal SCSRP che vegn ad esser responsabel er per l'ulteriur cumbat cunter la zoppina en il chantun a partir da 2004. Statisticas dal martgà cumprovan il success dal cumbat sistematic cunter la zoppina: l'onn 2002 è stada la dumonda da tschuts da tratgas grischunas pli auta che la media svizra ed il retgav londeror cleramain sur quella.

Da vischnancas e regiuns

- Donat: Suenter che las duas vischnancas Donat e Pazen-Farden èn fusiunadas il 1. da schaner 2003 a la vischnanca Donat, ha uss approvà la regenza la nova constituziun communala.

- Planisaziuns localas revedidas: La regenza ha approvà la revisiun da differents meds da planisaziun da las vischnancas da Breil, Flearda, Ruschein e Haldenstein.

- Engiadin'ota: La regenza ha tractà il plan directiv regiunal "traffic": En quest connex ha ella approvà ils secturs "traffic en paus" e "concept da vias/traffic da velo". Ils secturs "concept general da traffic", "traffic sin via", "traffic public" e "traffic aviatic" ha ella prendì per enconuschientscha.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Rempars a Rueun e Schlans: Per ils projects da reparaziun "Ual da Valdun" e "bova da Schlans" ha concedì la regenza totalmain var 1,1 milliuns francs. Domadus projects gidan er mintgamai a proteger las vias chantunalas.

- Provediment d'aua Duvin: Per engrondir e renovar il provediment d'aua ha la regenza mess a disposiziun var 39'000 francs.

chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 21.08.2003
La chasa editura per meds d'instrucziun dal Grischun rinforza sias cumpetenzas-clav

La chasa editura per meds d'instrucziun CEMI vegn a sa concentrar anc pli fitg sin sias cumpetenzas-clav, l'elavuraziun, la producziun e l'ediziun d'agens meds d'instrucziun. Perencunter vegn il sectur commerzi e vendita excorporà cumplettamain: Sper ils secturs che vegnan gia ussa tgirads externamain sco magasinaziun, servetsch d'empustaziun/administraziun, distribuziun dals meds d'instrucziun ed il online-shop vegnan tranter auter er surdads externamain la vendita, il marketing, l'exposiziun da meds d'instrucziun e la redacziun dal catalog da meds d'instrucziun. Quest concept vegn realisà fin la fin da l'onn 2004 da l'uffizi per la scola populara ed il sport. Parallelamain ha la regenza er decidì da reorganisar fin la primavaira 2004 la cumissiun chantunala per meds d'instrucziun.

Da vischnancas e regiuns

- Planisaziuns localas revedidas: La regenza ha approvà la revisiun da differents meds da planisaziun da las vischnancas da Tschlin, Versomi, Lüen, Schlarigna e Trun.

- Nov passape: A Leggia po vegnir construì il nov passape per lung da la via taliana. La contribuziun chantunala importa var 226'000 francs.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Lottaria naziunala: La regenza ha approvà var 380'000 francs sco contribuziuns per intents culturals. 69 instituziuns vegnan resguardadas qua tras.

- Uniun per l'agid da survivenza: La regenza ha fixà per ils onns da gestiun 2003 e 2004 mintgamai ina contribuziun pauschala da 256'000 francs. La pauschala 2004 vegn approvada definitivamain dal cussegl grond en il rom da la debatta dal preventiv 2004.

- Guaud da Staz: Per metter sut terra in conduct liber da las ovras electricas da San Murezzan ha la regenza approvà ina contribuziun chantunala da var 87'000 francs. Quest project stat en connex cun la spustaziun da la loipa da passlung tras il guaud da Staz.

- Musica da giuvenils Cuira: 6500 francs survegn la musica da giuvenils da Cuira per renovar ses instruments.

Projects da vias

- Per var 600'000 francs vegnan installads indrizs sanitars novs sin la plazza da pussar Apfelwuhr da la A 13 tar Zizers.

Chaussas persunalas

Josef Nauer, Oberuzwil, è vegnì elegì sco manader da l'uffizi AI da l'institut d'assicuranza sociala dal chantun Grischun. El entschaiva sia plazza il 1. da november 2003.

chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 11.09.2003
Decisiun da la dretgira administrativa fa balluccar ils projects da megliuraziun

Il chantun Grischun ha recurrì tar il tribunal federal cunter duas sentenzias da la dretgira administrativa dal Grischun. Quella aveva approvà - encunter sia pratica da fin ussa - dus recurs cunter la taxa per la reducziun da cultira. La regenza sa dosta cunter l'opiniun che la taxa per la reducziun da cultira cuntradia al dretg federal.

Sche cultira vegn utilisada per in auter intent che quel previs, vegn incassada sin quai ina taxa per la reducziun da cultira da trais pertschient. Quai prevesa la reglamentaziun actuala en l'art. 50bis da la lescha da megliuraziun. Las taxas dad actualmain var quatter milliuns francs a l'onn van en il fond da megliuraziun. Da quel vegnan confinanziadas oravant tut megliuraziuns ch'èn difficilas da finanziar ed ovras simplas. Per la construcziun da vias da colliaziun en regiuns, en las qualas l'agricultura gioga - dal puntg da vista economic - ina rolla impurtanta, vegnan sut tschertas circumstanzas medemamain mess a disposiziun meds dal fond da megliuraziun. Uschia vegn contribuì da quest fond ina part impurtanta a l'avertura ed a la cultivaziun da cultira (tranter auter cun construir vias, provediments d'aua, centralas da latg ed uigls e cun far megliuraziuns d'alps e vias da colliaziun) - per cumpensar la perdita da cultira.

Grond'impurtanza per abitadis e valladas periferas

La taxa per la reducziun da cultira è sa mussada dapi sia introducziun sco fitg preziusa ed efficazia en divers reguards. Uschia vegnan duvrads mintg'onn var 2,5 milliuns francs dal fond da megliuraziun per construir vias da colliaziun en regiuns champestras. Ultra da quai vegnan er duvrads mintg'onn cleramain passa dus milliuns francs per ovras da megliuraziun ch'èn difficilas da finanziar ed ulteriuras megliuraziuns (construcziuns da vias, provediments d'aua, centralas da latg e.u.v.), per construir uigls e per far megliuraziuns d'alps. Totalmain han importà las expensas dals onns 1993 fin 2002 per construir vias da colliaziun var 25 milliuns francs, per ulteriuras megliuraziuns var 22 milliuns francs. Per la pli gronda part èn quellas ovras vegnidas finanziadas da las entradas da la taxa per la reducziun da cultira (dals onns 1994 fin 2003 var 38 milliuns francs), il rest da deposits dal quint administrativ regular en il fond da megliuraziun. Cun paucs custs d'administraziun sa laschan uschia avrir abitadis e valladas periferas.

Il mument èn en elavuraziun en Grischun var 40 projects da megliuraziun generala, be ils ultims quatter onns èn vegnids decidids 15 novs. En il rom dal pachet da spargn dal chantun deliberà gist ussa èsi vegnì previs da cumpensar ils meds d'investiziun reducids per megliuraziuns da la structura cun il fond da megliuraziun. Ina perdita er da quests meds senza cumpensaziun franass facticamain ils futurs projects da megliuraziun generala.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 12.09.2003
La regenza accelerescha il project per la "porta alpina"

La regenza grischuna ha inoltrà tar il departament federal da l'ambient, traffic, energia e communicaziun DATEC ina dumonda per la finanziaziun da la "porta alpina Sedrun".

Trais expertisas vegnan da princip a la conclusiun che la "porta alpina Sedrun" saja economicamain interessanta e realisabla areguard la construcziun ed il manaschi. La regenza grischuna propona perquai al cussegl federal da prender en funcziun l'onn 2013 a medem temp la "porta alpina Sedrun" ed il tunnel da basa dal Gottard. Ultra da quai duai il DATEC elavurar in project da finanziaziun per mauns da las chombras federalas.

Grond'impurtanza per la politica da traffic

La regenza grischuna dat a quest project ina grond'impurtanza or dal puntg da vista da l'economia publica e spetga en questa dumonda in ferm engaschament da la confederaziun. Il Grischun sco il chantun il pli grond da la Svizra ha adina puspè stuì far l'experientscha - tant tar la viafier orientala da las Alps sco er tar la tunnelisaziun da la viafier da Cuira ad Arosa ed ultimamain er tar la suspensiun temporala dal tunnel dal Hirzel - che sias dumondas da traffic n'èn betg vegnidas resguardadas.

Il tunnel da basa dal Gottard d'Erstfeld a Biasca è - sco part centrala da la NVTA - plainamain en construcziun. A Sedrun vegn fatga ina part tras ina fora d'ina profunditad da 800 meters. Al pe da la fora vegn installà in post multifuncziunal cun ina fermada d'urgenza integrada. Da la regiun da la Surselva deriva l'idea d'amplifitgar questa fermada d'urgenza ad ina fermada uffiziala regulara. Per sustegnair questa proposta èn vegnidas inoltradas il mars 2000 sin plaun naziunal ed il mars 2001 sin plaun chantunal intervenziuns parlamentaras ch'èn vegnidas acceptadas dal cussegl federal respectivamain da la regenza grischuna per l'examinaziun.

Links:

fegl da documentaziun

grafica

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 18.09.2003