liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond beneventa il decret d'ina lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient

Dacurt è s'occupada ina cumissiun pedeliberanta dal cussegl grond sut il presidi da daputà dr. Jon Domenic Parolini ed en preschientscha da cusseglier guvernativ Claudio Lardi, schef dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient dal sboz per ina lescha introductiva tar la lescha federala davart la protecziun da l'ambient (lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient). La cumissiun ha concludì unanimamain d'entrar en chaussa e recumonda il cussegl grond da deliberar il project per mauns da la votaziun dal pievel.

La nova lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient serva en emprima lingia per garantir l'execuziun dal dretg federal davart la protecziun da l'ambient. Perquai cuntegna la lescha principalmain regulaziuns davart las cumpetenzas e las proceduras, spezialmain davart la repartiziun da las incumbensas executivas tranter las vischnancas ed il chantun. Qua vulan ins da princip mantegnair la separaziun da las cumpetenzas ch'è sa cumprovada. Incumbensas cumplexas vegnan exequidas tenor la pratica actuala dal chantun, entant che a las vischnancas vegnan assegnadas tut quellas incumbensas ch'ellas san schliar gist uschè bain u schizunt meglier ch'il chantun. La cumissiun è persvadida, tuttina sco la regenza, che questa repartiziun da las incumbensas tranter las vischnancas ed il chantun represchentia ina regulaziun raschunaivla e praticabla.

Dal rest duain vegnir integradas las disposiziuns davart l'allontanament dals ruments en la lescha chantunala davart la protecziun da l'ambient, a moda ch'i pon vegnir abrogadas la lescha davart economisar ils ruments e l'ordinaziun da ruments ch'èn valaivlas oz. En la cumissiun ha subì ina discussiun animada spezialmain l'obligaziun previsa en il project da transportar ruments sur distanzas pli lungas cun la viafier, sche quai è economicamain supportabel e sche quai engrevgiescha main ferm l'ambient ch'auters meds da transport. La maioritad da la cumissiun è arrivada a la conclusiun che questa schliaziun preferida da la regenza saja gista e raschunaivla en il senn da la lescha davart la protecziun da l'ambient. Tuttina na duai, tenor l'avis da la maioritad da la cumissiun e cuntrariamain a la proposta da la regenza, betg vegnir subvenziunà be il transport dals ruments cun la viafier, mabain er quel cun auters meds da transport, sche quels n'engrevgieschan l'ambient betg pli ferm che la viafier.

Per gronda part han ins per finir concludì in augment da la contribuziun chantunala per sanar deponias veglias, sin las qualas ins aveva deposità essenzialmain ruments d'abitadi.

Il cussegl grond vegn a s'occupar dal project en la proxima sessiun da mars. Il conclus dal cussegl grond vegn suttamess a la votaziun dal pievel.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 09.03.2001
La discussiun dal pievel davart la nova constituziun è prest a fin

Fin la fin da mars curra la consultaziun davart la revisiun totala da la nova constituziun chantunala. L'entira populaziun è envidada da prender posiziun davart il sboz.

La discussiun dal pievel davart il sboz per ina nova constituziun chantunala va plaunet a fin. Anc fin la fin da mars han tut las persunas e gruppaziuns interessadas la pussaivladad d'exprimer lur avis davart il sboz da consultaziun. La regenza spera che numerusas burgaisas e numerus burgais fetschian diever da la pussaivladad da furmar nossa lescha fundamentala chantunala. Perquai che la nova constituziun pertutga nus tuts. Ensemen vulain nus crear per noss chantun ina constituziun moderna, favuraivla per ils burgais e progressiva.

Il sboz per ina nova constituziun chantunala correspunda ad ina incarica dal pievel. Ils 28 da settember 1997 han las votantas ed ils votants concludì da suttametter la constituziun dal chantun Grischun ad ina revisiun totala. La revisiun totala è ina occasiun generala da far refurmas ed adattaziuns là, nua che la constituziun valaivla n'è betg pli adequata al temp. Il sboz da la cumissiun per la nova constituziun cuntegna ultra da quai ch'è sa cumprovà er numerusas novaziuns. El duai crear la basa per schliar problems actuals e futurs. Singulas propostas da la cumissiun per la nova constituziun meritan ina vasta discussiun en la populaziun. Il sboz per ina nova constituziun chantunala cuntegna spezialmain ils suandants puncts: -

cler cunfess per la trilinguitad -

definiziun dals dretgs fundamentals e da libertad -

pussaivladad dal dretg da votar per estras ed esters en chausssas communalas -

reordinaziun da l'iniziativa dal pievel -

midada per il referendum facultativ -

adattaziun dal dretg da referendum als basegns actuals -

midada da la procedura electorala da proporz per il parlament chantunal -

designaziun dals districts sco circuls electorals per las elecziuns dal cussegl grond -

introducziun d'ina giurisdicziun constituziunala chantunala -

creaziun da regiuns sco stgalim autonom da l'administraziun sco er -

survista sistematica da las incumbensas publicas principalas

Tge patratgais Vus da la revisiun? Tge tenuta avais Vus envers las novaziuns proponidas? Faschai diever da la pussaivladad d'exprimer libramain Vossa opiniun! Ans communitgai Vossas opiniuns e Voss commentaris davart il sboz e las novaziuns proponidas. Nus ans legrain da Vossas ideas, da Voss impuls e da Voss giavischs ed As engraziain per Vossa contribuziun.

Persuna da contact:

Frank Schuler, manader dal secretariat per la nova constituziun, Hofgraben 5, 7001 Cuira (tel. 081-257 25 09, fax 081-257 21 66, e-mail: kantonsverfassung@jpsd.gr.ch)

Empustaziuns gratuitas dal text da la constituziun e da las explicaziuns:

Centrala per stampats e material, Planaterrastrasse 16, 7001 Cuira (tel. 081-257 22 60, fax 081-257 21 91, e-mail: bestellungen@dmz.gr.ch)

Adressa d'internet:

www.gr.ch/verfassung

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Funtauna: rg departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Data: 13.03.2001
Di internaziunal dal guaud - 21 da mars 2001

Il guaud: arena da temp liber gratuita

Tuts profitan dal guaud. El furnescha laina, protegia cunter lavinas e bovas en las muntognas e porscha ina libertad quasi illimitada per persunas che tschertgan recreaziun. Ina arena da temp liber ideala per activitads che promovan la sanadad. A quest aspect sa deditgescha il di internaziunal dal guaud (DIG) da quest onn ch'ha lieu ils 21 da mars. Il tema è "guaud e sanadad".

Il guaud è in factur da sanadad ch'ins na sto betg sutvalitar. Gugent dovran ils lieus da cura e la branscha turistica indigena il guaud per far reclama e per preschentar a moda credibla l'effect recreativ da nossa cuntrada. Sin prospects e cartulinas da colur na dastga betg mancar il guaud che caracterisescha la cuntrada. Quest placat colurà na sveglia betg mo bellas associaziuns, mabain fa propi er effect, sch'el vegn duvrà activamain.

Recreaziun gratuita

Conscientamain u inconscientamain profitan ils umans mintga di d'ina enorma purschida natirala da recreaziun e da wellness. Il guaud n'offra betg mo ina vasta infrastructura per activitads sportivas, mabain metta er a disposiziun aria pura, in microclima empernaivel, atmosferas recreativas e bunas savurs. Ultra d'in grond dumber da plantas medegiantas per curar malsognas e per mantegnair la sanadad gida il guaud cun ses verd agreabel a recrear la psica umana. Tut en tut ha il guaud ina influenza positiva sin il corp e l'olma; ina prestaziun gratuita per promover la sanadad.

Scola che promova la sanadad

Dapi intgin temp dovran pedagogs da la natira e da l'ambient quest effect che promova la sanadad per lur atgnas occurrenzas. En scolas u gruppas da gieu en il guaud scuvran uffants in mund d'experientschas fantastic e sviluppan novas abilitads ch'els na pudessan mai emprender en il mund virtual dal computer. Giuvens umans chattan ina vasta paletta d'impuls en il guaud, experimenteschan fatgs che fan smirvegliar e ch'èn degns da savair e sviluppan lur senns per percepziuns pli finas. Numerusas experientschas han mussà ch'il gieu quotidian or en il liber e che la confruntaziun cun il vent, l'aura e cun la cuntrada rinforzan la resistenza dal corp e promovan la socialisaziun.

"Acziun dis dal guaud"

Tranter l'avrigl ed il settember prepara l'organisaziun davart la furmaziun ecologica SILVIVA en collavuraziun cun la fundaziun svizra per promover la sanadad "FeelYourPower" en l'entira Svizra numerus dis d'acziun en il guaud. La prioritad han gieus, termagls e recreaziun per uffants e creschids. Er en il Grischun ed en la regiun da Sargans èn previsas talas occurrenzas (guarda quaderet). L'entir chalender d'occurrenzas vegn cumplettà currentamain en l'internet sut www.Feel.Your.Power.ch.

Occurrenzas en il Grischun

Davart il tema guaud, aua e sanadad ad Andeer ils 30 da zercladur - (infurmaziuns 081 661 13 62). Davart il tema aventura guaud a Cuira ils 6 da matg/1. da fanadur/30 da settember, a Flem ils 20 da matg /24 da zercladur/2 da settember ed a Fläsch ils 10 da zercladur/15 da fanadur/16 da settember (infurmaziuns 01 935 44 76).

Gremi: uffizi forestal dal Grischun

Funtauna: rg uffizi forestal dal Grischun

Data: 16.03.2001
Il tractament che sa basa sin la prescripziun da heroin (TrPrHr) en l'execuziun dal chasti en mesa praschunia dal stabiliment chantunal da Realta

Dapi il fanadur 2000 vegn applitgà cun success il tractament che sa basa sin la prescripziun da heroin en 30 plazs a Cuira. Gia 1999 ha la direcziun dal stabiliment chantunal da Realta signalisà al departament da giustia, polizia e sanitad sia intenziun da s'affiliar al project per in tractament dals toxicomans che sa basa sin la prescripziun da heroin. Il departament promova activamain questas lavurs. El na fa quai betg senza motiv: en il stabiliment da Realta èn vegnidas fatgas gia dapi onns fitg bunas experientschas cun ina lavur da toxicomania ch'ha in cler concept ed il manaschi po pia gia preschentar in mussament da prestaziun.

Il fanadur 2000 ha la regenza prendì enconuschientscha dal concept da manaschi per diesch plazs en il stabiliment chantunal da Realta. En quels diesch plazs vegnan ins ad applitgar il tractament che sa basa sin la prescripziun da heroin. Il medem mument ha ella beneventà l'introducziun da questa nova furma da tractament per persunas fermamain toxicomanas en il stabiliment da retenziun sin il 1. da schaner 2001 en collavuraziun cun la clinica psichiatrica Beverin.

En il stabiliment da Realta èn sin 100 cussedents en media 30 fin 40 toxicomans. 20 fin 30 da quests cussedents absolvan in program da metadon.

Sco basa per la lavur cun toxicomans serva al stabiliment chantunal da Realta l'art. 37 dal cudesch penal: "L'execuziun da la paina da chasaforz e da praschun duai avair in effect educativ sin il praschunier ed al preparar per il return en la vita civila." Quest artitgel obligescha in'execuziun dal chasti ch'ha la finamira principala da reintegrar ils pertutgads en la societad.

Cun la consegna da heroin entaifer la praschun na capitulescha il stabiliment chantunal da Realta insumma betg envers la toxicomania. Plitost offra la praschun cun il tractament che sa basa sin la prescripziun da heroin in agid adequat als fermamain toxicomans. Questa metoda da tractament è numnadamain adattada per promover la stabilisaziun dals participants al program e per reducir lur cumportament criminal. Cun il program da heroin a Realta tegnan ins quint en il Grischun dal princip, tenor il qual ils toxicomans en l'execuziun dal chasti duain avair las medemas schanzas e pussaivladads d'absolver in tractament sco ils toxicomans en libertad.

Las premissas per l'admissiun èn:

- vegliadetgna minimala 18 onns

- toxicomania da heroin cumprovada dapi almain dus onns

- mussament d'almain duas emprovas da tractament interruttas

- deficits en il sectur medical, psicologic e social che derivan dal consum da drogas

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun

Funtauna: rg stabiliment da Realta

Data: 21.03.2001
La confederaziun ed ils chantuns vulan etablir ina statistica communabla davart l'agid social

Il chantun Grischun suttascriva la cunvegna da prestaziun cun la confederaziun e cooperescha en il project per etablir ina statistica communabla davart l'agid social.

Sin il sectur da l'agid social exista anc adina in deficit considerabel da statistica. Ni en ils chantuns, ni en l'entira Svizra n'existan datas fidadas. Perquai metta la confederaziun l'emprima prioritad sin l'elavuraziun d'ina statistica davart l'agid social ch'è cumparegliabla sin plaun naziunal e chantunal. L'uffizi federal da statistica (UST) ha l'incumbensa da registrar cun ina statistica svizra davart l'agid social l'effectiv e la structura da las retschavidras e dals retschaviders d'agid social sco er la situaziun economica da las persunas che retiran prestaziuns. La statistica vegn fatga cun provas da controlla en vischnancas ed en servetschs socials regiunals e communals. Al chantun Grischun maina la retschertga las infurmaziuns urgentamain necessarias davart la structura ed il svilup da l'agid social. Da quellas fan part spezialmain datas ch'infurmeschan davart la demografia sociala dals retschaviders, la scolaziun, la situaziun da lavur e d'abitar sco er davart la spezia e l'autezza da las prestaziuns d'agid social. Da questa statistica vegnan las vischancas a posseder las datas che servan sco basa da decisiun per planisar ils fatgs socials communals. Ultra da quai vegnan messas a disposiziun infurmaziuns cumparegliablas en l'entira Svizra. Il chantun Grischun presta ina contribuziun finanziala da var 17'000 francs als custs che resultan cun cumpilar las datas necessarias.

Da las vischnancas

Als donns da malaura dal november 2000 a Puschlav conderscha il chantun ina contribuziun da var in milliun francs.

Il project preliminar per sanar ed engrondir il center dal stgalim superiur Tircal a Domat, vegn approvà da princip. El cumpiglia ils suandants secturs parzials: renovaziun chasa da scola Tircal 48, renovaziun chasa da scola Tircal 58 ed engrondiment sin il local da pumpiers. Als custs imputabels dal stabiliment che muntan a var 2.4 milliuns francs vegn empremessa ina contribuziun chantunala da 17.5 pertschient.

Per differents projects da construcziun da vias en il chantun vegnan dads libers credits d'in import total da var 2.7 milliuns francs (amplificaziun entaifer il vitg da Vulpera, nova cuvrida tranter Claustra e Tavau-Laret sco er nova cuvrida entaifer il vitg da Vuorz).

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 22.03.2001
Distincziun internaziunala per la punt da Sunniberg dal sviament da Claustra

Dacurt ha l'Associaziun internaziunala per la construcziun da punts IABSE (International Association for Bridge and Structural Engineering) consegnà il "Outstanding Structure Award" (distincziun extraordinaria 2001) per la punt da Sunniberg sper Claustra. La ceremonia festiva ha gì lieu en il rom da la conferenza da la IABSE a Malta. La punt da Sunniberg che ha ina lunghezza da 526 meters ed è daventada en il fratemp il segn caracteristic conuschì en tut il mund dal sviament da Claustra, ha tras quai retschavì d'ina associaziun internaziunala d'inschigners ina distincziun internaziunala renumada per sias qualitads architectonicas ed esteticas. Tut ils participads a la construcziun da questa punt pon perquai esser particularmain superbis dal resultat da lur lavur en il Partenz. Ina tecnica innovativa cun cordas traversalas ed in mastergn da construcziun cumprovà han mess in nov monument al betun sco materia da construcziun. Ils 15 da settember 2001, en occasiun d'ina festa a Claustra-Serneus, vegn il president da la IABSE, ing. dipl. Klaus H. Ostenfeld da la Danemarca, ensemen cun auters commembers, a fixar la plachetta da bronz vi da la punt.

Gremi: uffizi da construcziun bassa dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da construcziun bassa dal Grischun

Data: 29.03.2001
Pestgar en il Grischun: Nua acquist jau la patenta?

(Emissiun da las patentas da pestga per la stagiun da pestga 2001)

Tar las preparativas per la proxima stagiun da pestga tutga er il fatg ch'ins ha d'acquistar la patenta da pestga.

Tut las patentas vegnan consegnadas tras la surveglianza da pestga e tras il biro da passaports e patentas. En il Fegl uffizial dal chantun Grischun dals 5 d'avrigl 2001 èn publitgads ils lieus da consegna, las datas e las uras cur ch'ins po retrair la patenta tenor districts da pestga.

En il ravugl da las pestgadras e dals pestgaders vegnan beneventads quest onn spezialmain tut las pestgadras e tut ils pestgaders che pestgan sut surveglianza sco er tut las pestgadras ed ils pestgaders giuvens. Tras la nova lescha chantunala da pestga ch'è entrada parzialmain en vigur obtegna uss er la giuventetgna la pussaivladad da sa participar activamain a la pestga.

Gremi: inspecturat da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg inspecturat da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 03.04.2001
La regenza dal chantun Neuchâtel visita il Grischun

La mesemna/il mardi, ils 11/12 d'avrigl sa trategna la regenza dal chantun Neuchâtel en il Grischun.

Sut la guida da president da la regenza Thierry Béguin fan ils tschintg commembers da l'executiva ed il chancelier da Neuchâtel ensemen cun lur partenarias resp. partenaris ina visita a la regenza dal Grischun. Da vart dal chantun Grischun prendan part a quest inscunter ils commembers da la regenza ed il chancelier chantunal cun lur partenarias resp. partenaris.

Previs èn tranter auter ina spassegiada tras la citad veglia da Cuira, ina visita da la catedrala, in aperitiv tar l'uvestg Amédée Grab, ina visita da la construcziun d'orglas Favugn SA sco er in curt gir tras il bain puril dal Plantahof.

La scuntrada duai servir per discutar communablamain differentas dumondas interessantas e per approfundar ils contacts amicabels.

Indicaziun: termin per far fotografias ed intervistas curtas mesemna, ils 11 d'avrigl, a las 16.30, davant la catedrala sin la cuira da Cuira.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 06.04.2001
Taglia pauschala per manaschis purils che destilleschan vinars

La confederaziun vuless reveder l'ordinaziun davart la lescha d'alcohol e la destillaria da chasa (ordinaziun davart l'alcohol). Da nov duai vegnir introducida ina taglia per purs e puras che brischan u laschan brischar l'atgna materia prima. Tras quai vegn reducida considerablamain la lavur administrativa tant per ils purs/las puras sco er per l'administraziun. La pussaivladad da la taglia sin la vendita duai dentant exister vinavant. Igl è dentant be pussaivel da destillar e magasinar vinars senza pajar taglia, sche la producziun cumpiglia pli che 100 liters alcohol pur per onn. La regenza e da princip d'accord cun las novaziuns, ella dumonda dentant da pussibilitar la taglia sin la vendita gia a partir d'ina producziun da pli che 50 liters alcohol pur.

Da las vischnancas

Il project da rempar cunter crudada da crappa "Schanfiggerstrasse" da la vischnanca da Langwies vegn approvà. Il chantun garantescha contribuziuns da maximalmain 494'000 francs vi dals custs cumplessivs da circa 1.2 milliuns francs.

L'engrondiment da la deponia Vallorca a Flem vegn approvà cun resalvas. El serva sco deposit per material da stgav e d'erupziun da la construcziun dal sviament da Flem (tunnel) che na sa lascha betg economisar.

Las leschas da taglia revedidas da Farera e Churwalden vegnan approvadas.

Per differents projects da construir vias en il chantun vegnan dads libers credits en l'import cumplessiv da circa 5.1 milliuns francs (protecziun da la spunda da bovas Nairs-Scuol vest, correctura da la via dal Güglia Rona-Crap, cuvrida da la via da Landwasser Tavau Frauenkirch-Tavau Plaz, cuvrida via dal Malögia Plaun dal Crot-Malögia, correctura da la via d'Alpsu Sumvitg Cuas e cuvrida da la via d'Engiadina Nauas-Scuol).

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 12.04.2001
La regenza fa in viadi da studi a Berlin

Dals 3 fin e cun ils 6 da matg vegn la regenza a far ina visita a Berlin, la chapitala da la Germania federala

La regenza grischuna fa periodicamain viadis da studi a l'exteriur. Er las partenarias ed ils partenaris sa participeschan. Il davos viadi dal zercladur 1997 ha manà la regenza a Brüssel. Quest onn è Berlin la destinaziun. Previs èn tranter auter contacts cun l'ambassada svizra, ina scuntrada cun il referent dals pajais dal parlament da la Republica federala tudestga, cun la represchentanza permanenta da la Baviera sco er cun represchentants da la promoziun da l'economia. Ultra da quai permetta il viadi da s'occupar d'aspects culturals e da tgirar las relaziuns collegialas.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala grischuna

Data: 26.04.2001
Cumissiun predeliberanta dal cussegl grond tracta la revisiun parziala da la cunvegna davart il Tecnicum nov a Buchs

Sut la direcziun da deputà Markus Feltscher, Favugn, ed en preschientscha da cusseglier guvernativ Claudio Lardi, schef dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient, ha tractà dacurt ina cumissiun predeliberanta dal cussegl grond la revisiun parziala da la cuvegna davart il Tecnicum nov a Buchs (NTB). La cumissiun ha decidì unanimamain da s'occupar dal project, ed ella recumonda al cussegl grond da tractar la revisiun parziala da la cunvegna das purtaders dal NTB (il Principadi da Liechtenstein sco er ils chantuns Son Gagl e Grischun) durant la sessiun da matg. En il center da la revisiun parziala stattan l'adattaziun da la cunvegna al svilup actual da las scolas autas professiunalas e la flexibilisaziun da l'activitad operativa dals organs da scol'auta. Surtut duai vegnir pussibilitada la direcziun dal NTB cun mandat da prestaziun e budget global sco er l'introducziun da custs da studi.

Al lieu da la scol'auta interstatala per tecnica a Buchs NTB ha la cumissiun dal cussegl grond pudì prender invista dals cuntegns dal curs d'instrucziun modern da scol'auta professiunala "tecnica da sistem" ed ha pudì s'informar davart ils elements dal mandat da prestaziun tenor la lescha federala davart las scolas autas professiunalas.

La cumissiun ha deliberà il project senza midadas per mauns dal cussegl grond. Ella è dal medem avis sco la regenza, numnadamain ch'igl è fundamental per il Grischun sco regiun da scolaziun e d'economia sco er per la collavuraziun existenta tranter il NTB e la HTW a Cuira ch'il chantun Grischun saja er purtader dal NTB.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 01.05.2001