liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
La gruppa da lavur dal departament d'educaziun preschenta propostas per il concept da basa "rumantsch grischun en scola"

Per incumbensa dal cussegl grond lascha la regenza elavurar actualmain in concept per l'introducziun dal rumantsch grischun en scola. La gruppa da lavur ch'è vegnida incaricada dal departament d'educaziun preschenta emprimas propostas. Probablamain la fin dal 2004 vegn la regenza ad approvar la versiun repassada dal concept da basa.

Il cussegl grond è s'occupà en la sessiun d'avust 2003 dal rumantsch grischun sco lingua da standard rumantscha ed ha prendì las suandantas decisiuns: 1. Ils novs meds d'instrucziun rumantschs vegnan edids a partir dal 2005 sulettamain en rumantsch grischun. 2. La regenza vegn incumbensada d'elavurar in concept per l'introducziun dal rumantsch grischun en scola.

En sia resposta a l'incumbensa parlamentara ha la regenza garantì sin la fin dal 2004 in concept da basa. La gruppa da lavur ch'è vegnida incumbensada dal departament d'educaziun preschenta sias propostas a la fracziun rumantscha dal cussegl grond ed a la publicitad. Ins po prender invista en l'entira documentaziun sut

www.rumantsch-grischun.ch

. Gruppas interessadas pon trametter lur posiziun a l'adressa inditgada qua sutvart enfin mez november. Il departament d'educaziun vegn ad examinar las reacziuns e preschenta silsuenter a la regenza ina versiun dal sboz repassada. Il december 2004 vegn la regenza probablamain ad approvar il concept da basa.

Gremi: Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Funtauna: rg Departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Data: 15.10.2004
La SATE e la SAP duain daventar instituts autonoms

La cumissiun permanenta per furmaziun e cultura ha tractà la missiva da la regenza tar ina revisiun totala da la lescha davart la scola auta professiunala da pedagogia (LSAP) sco er tar il relasch d'ina lescha davart la scola auta da tecnica ed economia (LSATE). La cumissiun propona unanimamain al cussegl grond d'entrar en il project e d'approvar la fatschenta cun propostas da midada. La cumissiun stat sut il presidi dal deputà al cussegl grond Martin Butzerin, a la seduta da cumissiun ha er il cusseglier guvernativ Claudio Lardi prendì part.

La cumissiun sustegna da realisar duas ulteriuras mesiras ch'il cussegl grond ha approvadas l'avust 2003 en il rom da l'examinaziun da la structura e da las prestaziuns per sanar las finanzas dal chantun. Cun las duas mesiras aveva il cussegl grond incumbensà la regenza d'elavurar la basa legala per transferir la scola auta da tecnica ed economia (SATE) d'ina fundaziun da dretg privat en in institut autonom dal dretg public chantunal sco er per transferir la scola auta professiunala da pedagogia (SAP) en in institut autonom.

La cumissiun è unanimamain da l'idea che la missiva da la regenza cun ils sbozs da lescha cuntegnia ina basa adattada per la realisaziun da las duas mesiras. La cumissiun sustegna la decisiun strategica da concepir las duas scolas autas sco instituts autonoms da dretg public chantunal. L'independenza proponida suonda la tendenza da la lescha federala davart las scolas autas e duai augmentar la capacitad da concurrenza da las duas instituziuns sin la fiera da scolaziun svizra. Resguardond ils interess dal chantun duain domaduas scolas autas disponer d'ina autonomia adequata.

Il cussegl grond vegn a tractar il project durant la sessiun da december 2004.

Gremi: cumissiun per furmaziun e cultura

Funtauna: rg cumissiun per furmaziun e cultura

Data: 09.11.2004
Praschun Cazas Realta: Midada da construcziun empè da construcziun nova dal tract da cellas 1

En la praschun Cazas Realta è vegnì avert la primavaira 2004 il tract da cellas 2 ch'è vegnì sanà. Vi dal tract da cellas 1 è vegnì renovà mo quai ch'era absolutamain necessari per pudair far eventualmain ina construcziun nova a quest lieu. Pervi da las experientschas positivas cun il tract da cellas 2 ch'è vegnì sanà totalmain ha la regenza ussa er approvà il project per la sanaziun totala dal tract da cellas 1. Ils custs correspundents importan ca. 2.2 milliuns francs. La regenza vegn a dumandar dal cussegl grond in credit posteriur tar il preventiv 2005.

Da vischnancas e regiuns

- Tschappina: La lescha communala da taglia revedida entra en vigur il 1. da schaner 2005. Adattadas èn vegnidas las disposiziuns en connex cun la taglia sin immobiglias (art. 11). La regenza ha approvà questa revisiun.

- Masagn: La nova constituziun communala è vegnida approvada.

- Novas vias da colliaziun dal chantun: Il chantun surpiglia per il 1. da schaner 2005 la via da Malix-Brambrüesch (davent da la bifurcaziun da la via dal Güglia fin Brambrüesch) sin ina lunghezza da ca. 3,5 kilometers e la via da Campagna a Panaduz (davent da la bifurcaziun da la via sursilvana fin Campagna) sin ina lunghezza da ca. 1 kilometer.

- Pais maximals da vehichels: Sin la via da colliaziun Trin-Trin Mulin (Trin ost fin Trin lavuratori) è il pais maximal vegnì dauzà da 28 sin 40 tonnas.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Center per pedagogia speziala a Giuvaulta: Per ils dus bus da scola duai vegnir construida ina garascha averta. La regenza ha approvà per quai ina contribuziun chantunala da ca. 40'000 francs.

Chaussas persunalas

- Carmen Zimmermann Bürkler da Mastrils è vegnida elegida en l'uffizi da persunal e d'organisaziun sco manadra dals secturs spezials e dals sistems da las resursas umanas.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 25.11.2004
La cumissiun sustegna per gronda part las datas da basa da las contribuziuns da gestiun dal chantun als ospitals

La sessiun da december 2004 vegninta vegn il cussegl grond a sa fatschentar en il rom da la debatta dal preventiv cun la fixaziun da las datas da basa ch'èn decisivas per las contribuziuns da gestiun 2005 dal chantun als ospitals ed a prender plirs conclus en quel connex. La cumissiun per sanadad e fatgs socials ha tractà intensivamain questa tematica en duas sesidas. A chaschun da l'emprima sesida dals 9 da november 2004 èn stads preschents - ultra dal cusseglier guvernativ Martin Schmid e da represchentants da l'administraziun - er represchentants da la federaziun chasas ed ospitals dal Grischun e da l'uniun grischuna dals medis d'ospital.

L'incumbensa da la cumissiun è stada da predeliberar per il cussegl grond las dumondas ch'èn vegnidas fatgas da la regenza per l'emprima giada en quest connex ed en questa furma. La cumissiun ha per gronda part surpiglià la lingia d'argumentaziun da la regenza e sustegna las propostas concernent la rata d'ospitalisaziun, concernent il credit global per il servetsch da salvament sco er concernent il credit global per l'instrucziun e per la perscrutaziun. In grond consens han chattà - suenter ina discussiun pli lunga - er las tariffas da las taxas proponidas da la regenza per pazientas e pazients extrachantunals, per pajadras e pajaders autonoms e per pazientas e pazients privats e mez privats. La proposta concernent il credit global per ils servetschs da pichet è vegnida assegnada senza ina gronda debatta.

Votums differents haja perencunter dà cun tractar las propostas davart la fixaziun dals custs pro cas renconuschids standardisads. La regenza vul fixar quels tar 7'320 francs pro cas. Qua ha cumenzà ina discussiun da basa, quant enavant che las mesiras da spargn ch'il cussegl grond ha concludì possian vegnir realisadas senza prender resguard dals pertutgads directamain. Tenor l'opiniun da la maioritad da la cumissiun na dastgan mesiras da spargn che na pon betg vegnir realisadas betg vegnir cumpensadas uschia che las vischnancas vegnian engrevgiadas supplementarmain da custs pro cas ch'èn correspundentamain pli bass. Perquai è ella da l'avis ch'ins stoppia renunziar a la mesira da spargn "aboliziun dal supplement dal martgà" en il sectur dals ospitals ed uschia er a sia cumpensaziun en l'autezza da quatter milliuns francs e d'acceptar perencunter in augment dals custs pro cas. La cumissiun è conscienta da quest fatg e metta pais sin la constataziun ch'ins stoppia l'emprim ramassar experientschas cun il nov sistem per finanziar ils ospitals, avant che conclusiuns expressivas possian vegnir tratgas.

Gremi: cumissiun per sanadad e fatgs socials

Funtauna: rg cumissiun per sanadad e fatgs socials

data: 26.11.2004
Approvà las concessiuns dal dretg da las auas per las ovras idraulicas dal Partenz

La regenza ha approvà las concessiuns dal dretg da las auas per las ovras idraulicas dal Partenz. Uschia pon las ovras idraulicas existentas da la SA Rätia Energia Claustra (REC) vegnir manadas anc per ulteriurs 80 onns.

Il zercladur 2001 han concedì la vischnanca da Tavau sco er las vischnancas da Claustra-Serneus, Cunter en il Partenz, Küblis, Luzein, St. Antönien-Ascharina, Wiesen, Filisur, Schmitten, Alvagni, Surava, Casti quatter novas concessiuns a la REC. Quellas ha la regenza ussa approvà. Uschia survegn la REC il dretg da manar ses implants electrics en il Partenz per ulteriurs 80 onns.

La planisaziun da protecziun e d'utilisaziun è vegnida approvada dal cussegl federal

Per quest nov concessiunament èn stads necessaris scleriments extendids areguard l'ambient. En quest connex è la REC sa decidida da far ina planisaziun da protecziun e d'utilisaziun ch'era vegnida approvada dal cussegl federal gia la primavaira passada. Per quest intent paja la REC tranter auter ina summa considerabla ad in project da revitalisaziun per lung la Lanquart per cumpensar ils donns previsibels dal manaschi da l'ovra idraulica sin las auas e sin la cuntrada.

Las ovras idraulicas dal Partenz consistan da trais stgalims da forza idraulica che portan totalmain ina prestaziun installada da 69 megawatts e produceschan ina media annuala da 232 milliuns uras kilowatts. Quai correspunda a var trais pertschient da la producziun totala annuala dal Grischun. Las prescripziuns pli severas da l'aua restanta chaschunan a la REC - en cumparegliaziun cun il manaschi tenor il dretg vegl - ina perdita da producziun da ca. trais pertschient da sia producziun totala d'energia.

Segirà vinavant il manaschi

Il dretg d'utilisaziun da las forzas idraulicas sin il territori da la vischnanca da Saas ha stuì vegnir concedì da la regenza, suenter che la radunanza communala aveva refusà in nov concessiunament a la REC. La regenza ha uschia fatg diever da ses dretg legal d'ina concessiun sfurzada per segirar vinavant il manaschi da las ovras idraulicas dal Partenz.

Indemnisaziuns impurtantas per las vischnancas e per il chantun

Perquai ch'il chantun e las vischnancas renunzian al return en posses dals implants electrics, paja la REC al chantun ed a las vischnancas concessiunarias 112 milliuns francs. L'indemnisaziun sa divida en in import en daner blut (65 milliuns francs) ed en in import dependent dal success (47 milliuns francs). Vitiers vegnan prestaziuns annualas regularas a las vischnancas ed al chantun, en spezial en furma da tschains d'aua e da taglia sin implants idraulics da mintgamai 1,5 milliuns francs, sco er l'energia da concessiun.

Gremi: departament da construcziun, traffic e selvicultura

Funtauna: rg departament da construcziun, traffic e selvicultura

Data: 22.12.2004
Tele-rätia SA cun in nov cussegl administrativ

Il november ha la tele-rätia SA (TRSA) survegnì las concessiuns per derasar programs da radio e da televisiun cun la tecnica da DVB-T. Cun questa permissiun po la cumplettaziun digitala dal provediment da televisiun succeder la primavera 2005. En il rom d'ina radunanza generala extraordinaria ha la swisscom broadcast SA nominà da nov il cussegl administrativ.

L'avrigl da quest onn aveva il chantun Grischun vendì sia part d'aczias vi da la tele-rätia SA (TRSA) a la swisscom broadcast SA. Cun la concessiun da l'uffizi federal da communicaziun (UFCOM), retschavida da curt, èn uss er ademplidas las cundiziuns da contract per l'execuziun dal contract da cumpra. Il president da la regenza Klaus Huber a pudì surdar festivamain il certificat d'aczias dal chantun Grischun, q.v.d. la part d'aczias da 84.4%, a Jürg Rötheli, commember da la direcziun da la gruppa swisscom e president dal cussegl administrativ da la swisscom broadcast SA, ed a Giovanni Conti, CEO da la swisscom broadcast SA.

Cun quai è la swisscom broadcast SA il nov acziunari principal da la tele-rätia SA. Sco possessura d'infrastructura da servetschs da radio e da la transmissiun senza cabel dominanta en tut la Svizra dat la swisscom broadcast SA la garanzia per ina midada sistematica e cumpetenta da la tecnica da diffusiun analoga a la tecnica digitala.

Nov cussegl administrativ

A la radunanza generala extraordinaria da la TRSA dals 22 da december 2004 è vegnì elegì in nov cussegl administrativ. Il presidi surpiglia Giovanni Conti, CEO da la swisscom broadcast SA. Ils ulteriurs commembers èn Andreas Bolz, CFO, e René Burger, head of strategic projects. Il cussegl administrativ vertent che consista da Reto Filli, Beat Ryffel e Fabrizio Keller ha surdà la direcziun al trio elegì da nov.

Novas structuras - novas sfidas

Cun la nova direcziun strategica da la swisscom broadcast SA e grazia a la concessiun dal uffizi federal da communicaziun (UFCOM) dals 12 da november 2004 per la derasaziun da programs da radio e da televisiun cun la tecnica da DVB-T (digital video broadcasting-terrestrial) pon novas sfidas vegnir prendidas per mauns. La direcziun operativa da la TRSA resta sco fin uss tar Erwin Gantenbein. Ultra da quai duain vegnir stgaffidas novas plazzas da lavur en il sectur dal marketing e da la vendita.

Digital empè da analog

Cun la nova tecnologia da DVB-T stat a disposiziun ina nova tecnica digitala orientada vers il futur. Ella vegn a remplazzar il provediment analog vegl. La televisiun digitala vegn introducida a partir da la primavera 2005 en l'entir territori da provediment da la tele-rätia SA. Entaifer d'in onn duain gia 80% da las clientas e dals clients actuals vegnir servids cun la televisiun digitala.

Tras il grond svilup en l'entira Europa e tras ina gronda dumonda da DVB-T er a l'exteriur vischin profiteschan il chantun Grischun e las clientas ed ils clients da la tele-rätia d'ina tecnologia orientada vers il futur e da products d'auta qualitad.

Gremi: Departament da l'intern e da l'economia publica

Funtauna: rg departament da l'intern e da l'economia publica

Data: 22.12.2004
L'uffizi da polizia dal Grischun surpiglia l'uffizi da dretg civil

Il 1. da schaner 2005 vegn schlià l'uffizi da dretg civil sco post da servetsch independent ed integrà da nov - sco partiziun cun in champ d'incumbensas midà levamain - en l'uffizi da polizia dal Grischun. En consequenza da questa nova subordinaziun sa cloma il post da servetsch a partir dal 1. da schaner 2005 "uffizi da fatgs da polizia e da dretg civil". La nova partiziun vegn manada da dunna lic. iur. Claudia Röthlisberger-Semadeni, sia substituta è dunna lic. iur. Regina Just Brodbeck. La reorganisaziun en il departament da giustia, polizia e sanitad dal Grischun succeda a medem temp sco la retratga da lic. iur. A. Mattmann che va en pensiun per motivs da vegliadetgna. El ha lavurà durant 37 onns per il chantun Grischun ed è - sco ultim - stà directur da l'uffizi da dretg civil.

L'uffizi da fatgs da polizia e da dretg civil na surpiglia betg tut las incumbensas che l'uffizi da dretg civil aveva fin uss. La surveglianza da fundaziuns vegn attribuida da nov a l'administraziun da finanzas en il departament da finanzas e militar. La cussegliaziun giuridica da las autoritads tutelaras tras il chantun vegn smessa, cunquai ch'ils fatgs tutelars tutgan - tenor la lescha introductiva tar il cudesch civil svizzer - al champ da cumpetenza dals circuls, e quai tant en reguard giuridic sco er organisatori.

Gremi: departament da giustia, polizia e sanitad

Funtauna: rg departament da giustia, polizia e sanitad

Data: 29.12.2004
Elegì ina dunna responsabla per il marketing da la cultura

Charlotte Schütt è la nov elegida responsabla per il marketing da la cultura tar l'uffizi da cultura. Ella cumenza sia plazza il 1. da mars 2005. En il center da sia lavur stattan la planisaziun e la realisaziun dal punct central da svilup "commerzialisaziun da la cultura" che la regenza ha concludì. Qua duai vegnir furmada tranter auter ina sutmarca da "grischun" specifica per la cultura e creads chanals per la derasaziun intenziunada d'activitads culturalas en il Grischun. Il medem mument sustegna Charlotte Schütt ils trais museums chantunals en lur lavur areguard il marketing e las relaziuns publicas.

Charlotte Schütt (47) è geografa e museologa diplomada ed ha experientschas multifaras en differents secturs da la cultura che la qualifitgeschan en moda optimala per la nova plazza. Ses emprims merits ha ella gudagnà tar il museum al liber a Ballenberg, nua ch'ella ha collavurà durant in temp da svilup fitg intensiv a projects ils pli differents sco exposiziuns, publicaziuns, concepziuns e realisaziuns d'occurrenzas. Ella è er stada responsabla per las relaziuns publicas. A partir dal 1989 ha lavurà Charlotte Schütt tar il center svizzer da film (oz "swiss films"), in post da promoziun per il film svizzer en Svizra ed a l'exteriur. Qua ha ella gia rimnà experientschas cun il marketing da cultura ed è stada participada essenzialmain a divers novs projects, tranter auter al premi da film svizzer. Dapi stgars quatter onns maina ella il "Mühlerama" a Turitg, in museum stimà d'in grond circul da la populaziun. Quel museum preschenta in vegl mulin industrial cun in'exposiziun speziala davart temas che reguardan il mangiar e la cultura da la vita da mintgadi.

Dapi la fin dals onns 80 è Charlotte Schütt colliada stretgamain cun il Grischun ed enconuscha bain il chantun e sia cultura. Ella ha abità ditg a Malans ed a Cuira ed è s'engaschada durant quest temp en differentas uniuns culturalas. Uschia ha ella fundà tranter auter il secretariat da l'associaziun dals museums grischuns. Da quell'associaziun è ella anc adina vicepresidenta.

Persuna che dat infurmaziuns

Flavia Kippele, manadra da l'uffizi da cultura, tel. 081 257 27 17

Gremi: departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Funtauna: rg departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Data: 07.01.2005
Terratrembel submarin en l'Asia dal sid: Il chantun Grischun fa ina donaziun da 150'000 francs scosegn da cumpassiun e da solidaritad

La regenza è consternada pervi da la gronda dolur che la terribla inundaziun ha chaschunà en l'Asia dal sid. Ultra dals pajais situads a l'Ocean ind ch'èn pertutgads il pli fitg han er blers pajais europeics - tranter quels er la Svizra - da cumplanscher victimas. La regenza parta la dolur cun las confamigliaras e cun ils confamigliars ed als exprima sia sincera condolientscha.

Sco segn da cumpassiun e da solidaritad ha la regenza concludì da consegnar 50'000 francs a la crusch cotschna svizra e 100'000 francs a l'acziun da collecta da la chadaina da fortuna. Quests meds duain vegnir utilisads a curta vista per l'agid d'urgenza necessari, dentant er a lunga vista per la reconstrucziun dals territoris pertutgads sco er per ulteriurs projects urgents.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 11.01.2005
La regenza deliberescha il concept general "rumantsch grischun en scola"

La regenza ha deliberà la fin da l'onn 2004 il concept general "rumantsch grischun en scola". En quel respunda ella da princip las dumondas ch'èn vegnidas tschentadas en la "incumbensa Farrér" concernent l'introducziun dal rumantsch grischun en l'instrucziun da scola.

Sco "CR da referenza" per l'ulteriur svilup en il sectur dal rumantsch grischun en scola declera il conclus da la regenza intenziunadamain bler en moda detagliada: en ina part introductiva vegn guardà enavos sin il svilup da la lingua da standard rumantscha dal cumenzament. En il segund chapitel vegn declerà il svilup a partir da la sessiun d'avust 2003 (decisiun concernent ils meds d'instrucziun dal cussegl grond sco er incumbensa Farrér) fin a la preschentaziun da la proposta da la gruppa da lavur dal DECA l'october 2004. Il terz chapitel tematisescha las opiniuns ch'èn vegnidas inoltradas l'october ed il november davart quest sboz. Il quart chapitel è il chapitel central. Cun quel vegnan preschentadas a la fin finala las decisiuns da la regenza davart l'ulteriur andament.

La basa per il quart chapitel furma la proposta ch'è vegnida preschentada l'october 2004 da la gruppa da lavur. Las midadas essenzialas ch'en vegnidas fatgas sin basa da las opiniuns entradas pertutgan ils suandants secturs:

- En il concept general deliberà na vegn betg pli tematisà d'introducir il rumantsch grischun sco lingua pledada en singulas lecziuns (sco che quai è vegnì proponì dal sboz sut il titel "RG activ 2").

- Las numerusas pussaivladads da las vischnancas concernent il termin da partenza da l'introducziun èn anc vegnidas extendidas. Uschia na pon per exempel vischnancas da pionier betg mo cumenzar cun il "RG activ" dal 2007/08, mabain er en ils onns suandants.

- En il sectur da la furmaziun supplementara èn previs - suenter la scolaziun fundamentala - differents curs d'approfundaziun. Cun quai vegn reagì sin la crititga dal temp da scolaziun, per il qual i saja stà previs in temp memia stgars en il sboz.

- En il rom da la "lescha federala davart agids finanzials per mantegnair e promover la lingua e cultura rumantscha e taliana" vegnan dumandads agids finanzials federals per ils custs dal project.

- Pervi da la situaziun giuridica actuala duain succeder ils pass d'introducziun dals proxims var diesch onns exclusivamain en las vischnancas che giavischan quai explicitamain. Per ils onns 2008/2009 garantescha la regenza ina procedura da mediaziun. La finamira da la mediaziun è da confermar la chapientscha vicendaivla da tut las perunas pertutgadas e da chattar ina soluziun en enclegientscha. Suenter ston vegnir examinadas ed eventualmain exequidas eventualas adattaziuns dal dretg.

Dal conclus da la regenza pon ins prender invista en furma integrala sin la homepage www.rumantsch-grischun.ch.

Gremi: regenza

Funtauna: rg departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient

Data: 12.01.2005
La CSF beneventa la cunvegna davart la coordinaziun e la concentraziun da la medischina fitg spezialisada

A chaschun da sia radunanza plenara dal november ha la conferenza svizra da las directuras e dals directurs da sanitad deliberà la "cunvegna interchantunala davart la coordinaziun e la concentraziun da la medischina fitg spezialisada (CICCM)". En l'avegnir duai questa cunvegna pussibilitar ina planisaziun naziunala da la medischina fitg spezialisada e remplazzar las actualmain 26 planisaziuns chantunalas. La CICCM duai permetter che la populaziun svizra vegnia provedida cun medischina fitg spezialisada en moda pli effizienta e qualitativamain meglra. La procedura da ratificaziun en ils chantuns duai esser terminada fin la primavaira 2006.

A chaschun da sia sesida dal schaner 2005 è la cumissiun per sanadad e fatgs socials dal cussegl grond (CSF), ensemen cun il cusseglier guvernativ Martin Schmid, tranter auter sa fatschentada cun la CICCM. En quest connex beneventa la cumissiun la CICCM sco in instrument che po meglierar tant la qualitad sco er la rentabilitad da las prestaziuns fitg spezialisadas ch'èn planisadas. Ella spera che la cunvegna vegnia er ratifitgada e realisada svelt da tut ils chantuns universitars.

Gremi: cumissiun per sanadad e fatgs socials

Funtauna: rg cumissiun per sanadad e fatgs socials

Data: 03.02.2005