liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Vischnauncas da pionier
Igl uost 2007 han scolas primaras da 23 vischnauncas entschiet cun l'introducziun da novs meds da scola per Rumantsch Grischun. Cun quels meds da scola vegn instruiu Rumantsch Grischun sco lungatg da scartira. Ils idioms vegnan buc remplazzai sco lungatg plidau.
Las aschinumnadas vischnauncas da pionier ein repartidas en Surselva, Grischun Central sco era ella Val Müstair suandontamein:
Surselva: Falera; Laax; Trin; Glion e las vischnancas dal consorzi da scola Glion e conturn cun excepziun da Ruschein.
Grischun Central: Alvaschagn; Brinzauls; Casti; Cunter; Lantsch; Mon; Mulegns; Murmarera; Riom-Parsonz; Salouf; Savognin; Stierva; Sour; Tinizong-Rona
Val Müstair: Fuldera; Lü; Müstair; Sta. Maria; Tschierv; Valchava

Vuschs d' approvaziun
Las vuschs d'approvaziun en las singulas regiuns eran sequentamein:

Indicaziun da fontaunas
Chantun Grischun
La Rachetta (u Rachet) è in urdain da sport che vegn duvrà per il Tennis, il Badminton ed il Squash.

Vesair era
Tennis
Badminton
Squash

Colliaziuns
Radek Stepanek (tschec: Radek Štěpánek; naschid ils 27 da november dal 1978 a Karvina) è in giugader professiunal da tennis da la Tschechia.

Resultats Grand Slam
Wimbledon:
QF (2006)
Australian Open
3avel (2003, 2005, 2007)
French Open:
4avel (2008)
US Open:
3avel (2003)

Rangaziun WTA
Posiziun actuala: 27
Pli auta posiziun: 8

Auters Projects

Colliaziuns
Profil ATP per Radek Stepanek
La radioactivitad digl ambient ei natirala u artificiala. La radioactivitad natirala cumprenda isotops della seria d'uran-238 e da thorium-232 ed aunc calium-40. La radioactivitad artificial deriva digls tirs nuclears digls onns ca. 1956-1963 e digls accidents nuclears (per exempel Chernobyl, 1986). Quels experiments ed accidents han relaschau plutonium, Cs-137 e Sr-90 (dus products da fissiun) ed aunc americium-241 (la figlia digl Pu-241).
La Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (enfin ils 31 da december 2010 Radio e Televisiun Rumantscha) è in'organisaziun da communicaziun per emetter emissiuns rumantschas.

Istorgia
Ils 17 da schaner 1925 vegn emessa l'emprima contribuziun da radio rumantscha. L'iniziant da quest'emissiun è Felix Huonder. Las emissiuns rumantschas regularas cumenzan l'onn 1943. Las Cristallas, la "radioscola" rumantscha, vegn emessa ils 27 da schaner 1955. Per far emissiuns rumantschas stattan a disposiziun CHF 144'302.50 en 1966.
Il Balcun Tort, l'emprima contribuziun da la televisiun rumantscha, vegn emessa ils 17 da favrer 1963. Quest'emprima contribuziun ha commemorà l'anniversari da 25 onns rumantsch sco quart linguatg naziunal da la Svizra. La Societad Svizra da Radio e Televisiun ha schlargià ils davos onns il Radio e la Televisiun Rumantscha a meds da massa electronics rumantschs impurtants. Dapi 1992 è vegnida dotada la societad purtadra, la SRG SSR Svizra Rumantscha (SRG.R) cun il status e las cumpetenzas da la quarta regiun linguistica da la SSR. Il studio regiunal Grischun, sco residenza da l'organisaziun da program professiunala (RTR), è daventà in'unitad d'interpresa independenta da la SSR.

RTR podcasts
Emissiuns ch'il Radio e la Televisiun Rumantscha offreschan sco Podcast san ins copiar e tadlar sin il computer sco document. Attractiva è questa pusseivladad spezialmain per copiar las emissiuns sin in MP3-Player mobil. Uschia pon ins tadlar las emissiuns cura e nua ch’ins vul. Cuntrari al Download normal d'ina emissiun vegn il service da Podcast offerì en abunament. Emissiuns novas survegn ins automaticamain.

Colliaziuns
Radio Televisiun Rumantscha
La Raeteis è in epos latin en nov c'cudesch', ch'è vegnì scrit da Simon Lemnius.
L'epos è vegnì scrit en il 16avel tschientaner. Ella raquinta da la guerra svabaisa (Sschabenkrieg). I sa tracta tranter auter d'ina emprima istorgia dal linguatg rumantsch davent dal temp dals Rets enfin a la Battaglia da la Chalavaina l'onn 1499.
Ins pudess numnar la Raeteis l'emprim e sulet epos naziunal dals Rumantschs, scrit en vers latins.
L'ovra è restada manuscrit, uschia ch'ella n'ha betg gì in grond effect da ses temp.
La Raeteis è pir vegnida translatada en tudestg l'onn 1882 da Placidus Plattner.

Litteratura
Simon Lemnius, Placidus Plattner (Hrsg.): Die Raeteis. Schweizerisch-deutscher Krieg von 1499. Epos in IX Gesängen. Sprecher & Plattner, Chur 1874 (digitalisaziun)
Janett Michel: Die Quellen zur Raeteis des Simon Lemnius. Diss. Zürich 1914
Günter Werner (Bearb.): Die Raeteis des Simon Lemnius. en historicum.net (consultà 27.03.2011)

Colliaziuns
Simon Lemnius en il Lexicon istoric retic
Raetia è ina provinzia da l'Imperi roman. Ella cunfinava vers vest cun ils Helvets, a l'ost cun Noricum, a nord cun Vindelicia, e vers sid cun la Gallia Cisalpina.

Vesair era
Rets, il pievel dalla Raetia.
Grischun, il chantun principal dalla cuntrada rhaeti
Il Rain (en sursilvan: Rein, en surmiran e sutsilvan: Ragn, en tudestg: Rhein, en talian: Reno, en franzos: Rhin ed en ollandais: Rijn) è il pli lung flum da la Svizra cun 1'230 km (375 km en Svizra).
Il district dal Rain Posteriur (tudestg Bezirk Hinterrhein) è in district dal chantun Grischun.

Vischnancas e circuls
Stan 1. da schaner 2010
Rain dal Nord-Vestfalia (tudestg e uffizialmain: Nordrhein-Westfalen) è in pajais federativ da la Germania. Sia chapitala è Düsseldorf.

Geografia
La surfatscha dal pajais cuvrescha 34.085,27 km².
Il ramadàn (arab: رمضان, ramaḍān «il (mais) chaud») è il mais da gigina dals Muslims ed il novavel mais dal chalender lunar islamic. Tenor la cardientscha islamica è il Coran vegnì tramess giu en quest mais. Il mais precedent en il chalender lunar islamic è il scha'ban, il seguent è il schawwal.
La festa da la fin dal giginar (arab: id al-fitr, tirc: Ramazan bayramı u şeker bayramı «festa dal zutger» en la lingua dal mintgadi) a la fin dal ramadan e suenter la festa d'unfrenda il pli aut firà islamic.

Colliaziuns

Guiu Sobiela-Caanitz: La «Notg dal destin». L'islam commemorescha l'entschatta da sia palentada. en La Quotidiana dals 16 da settember 2009, p. 11 (datoteca PDF)
Guiu Sobiela-Caanitz: La religiun d'ina milliarda umans. Per in ramadàn senza attatgas militaras. en La Quotidiana dals 8 da november 2011, p. 18 (datoteca PDF)
Zehn Fakten zum Ramadan. [davart il ramadan en general e si'observaziun en Svizra] en 20 Minuten dals 1. d'avust 2011

Notas
Ramosch (fin il 1943 ufficialmain tudestg Remüs) è in'anteriura vischnanca politica svizra en il chantun Grischun.

Persunalitads
Johannes Martinus (1644/45–1733), plevon refurmà ed autur da la rimnada da chanzuns da baselgia Philomela

Colliaziuns
Ramosch en il Lexicon istoric retic
Il circul da Ramosch furma ensemen cun ils circuls da la Val Müstair, da Sur Tasna e da Suot Tasna il district da l'En dal chantun Grischun en Svizra. La sedia da l'uffici cirquital sa chatta a Ramosch.

Vischnancas
Il circul consista da las seguentas vischnancas:

Midadas en l'effectiv da vischnancas dapi il 2000

Fusiuns
2012: Ramosch e Tschlin → Valsot

Colliaziuns
Rancate è ina vischnanca politica svizra en il chantun Tessin che appartegna al circul Riva San Vitale dal district Mendrisio.
Rances è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Jura-Nord vaudois.
Randa è ina citad svizra en il chantun Vallais è ina district Visp.
Randogne è ina vischnanca politica svizra en la part francofona dal chantun Vallais. Ella è situada en il district Sierre (tud. Siders).
Raron è ina vischnanca svizra en il chantun Vallais en il district Raron Occidental.
Razén (tudestg: Rhäzüns) è ina citad svizra en il chantun Grischun en il district dal Plaun.
Rebeuvelier e ina vischnanca svizra dal chantun Giura en il district Delémont.
Rechthalten (per franzos: Dirlaret) è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Sense.

Colliaziuns
Reckingen-Gluringen è ina vischnanca svizra en il chantun Vallais en il district Goms.
Refurmaziun (derivand dal latin reformatio = renovaziun, retuorn al origen; per puter e vallader es pel solit in üsaunza la noziun refuorma) significha üna refurma da la baselgia cristiauna occidentela al cumanzamaint dal 16evel tschientiner.

Cumanzamaint
Ils refurmatuors da la prüma generaziun d'eiran Martin Luther in Germania e Huldrych Zwingli in Svizra tudas-cha. Els mettaivan la basa pel movimaint dal protestantissem.

Princips
La refuorma as basaiva sün princips marcants chi dessan der in ögl e sun formulos in latin:

Sola scriptura (= sulettamaing tres la Scrittüra): La Sencha scrittüra as declera svessa; a nu douvra üngüna instanza superiura scu il papa chi l'interpretescha.
Solo Christo (= sulettamaing tres Gesu Crist): L'unic salveder es Gesu Crist; a nu douvra üngüns senchs per sustgnair l'ouvra da salvamaint.
Sola gratia (= sulettamaing tres la grazcha): Dieu salva e güstifichescha a l'umaun be in vigur da sia grazcha; ils merits umauns nu valan in fatscha a Dieu.
Sola fide (= sulettamaing tres la cretta): La cretta clappa las impromischiuns divinas ed artschaiva telmaing tschertezza da salvamaint; las bunas ouvras chattan lur dretta plazza illa relaziun cul prossem in bsögn.

Consequenzas in l'Engiadina
Territoris refurmos dvantaivan illa Rumantschia l'Engiadin'Ota e l'Engiadina Bassa.
Las translaziuns da bibgias protestantas da la refurmaziun haun furmo il fundamaint per la litteratura rumantscha dal Grischun. Jachiam Bifrun ho tradüt "l'g Nuof Sainct Testamaint" in puter per l'Engadin'Ota e Durich Chiampel il "Cudesch da Psalms" in vallader per l'Engiadina bassa.

Litteratura
Kaufmann, Thomas: Geschichte der Reformation (= Istorgia da la refuorma). Suhrkamp, Frankfurt am Main 2009. ISBN 978-3-458-71024-0
Koch, Ernst: Das konfessionelle Zeitalter – Katholizismus, Luthertum, Calvinismus (1563–1675) (= Epoca confessiunela - catolicissem, luteranissem, calvinissem). Leipzig 2000, ISBN 3-374-01719-3 (Kirchengeschichte in Einzeldarstellungen (= Istorgia da la baselgia in preschantaziuns singulas), II/8)
Moeller, B.: Deutschland im Zeitalter der Reformation (= Germania in l'epoca da la refuorma) (Deutsche Geschichte 4 = Istorgia tudas-cha 4), 1999, ISBN 3-525-33462-1

Colliaziuns
Introducziun ill'istorgia da las baselgias refurmedas
La regiun Alvra (tudestg Region Albula) è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è vegnida creada entras la refurma territoriala grischuna sin il 1. da schaner 2016.

Geografia

La regiun administrativa – che correspunda a la regiun geografica dal Surmeir – consista principalmain da duas vals: La Val d'Alvra che vegn percurrida da l'Alvra ed il Surses che vegn percurrì da la Gelgia (Güglia). Nua che la Gelgia sbucca en l'Alvra giascha la chapitala da la regiun, Casti.

Populaziun

Lingua
L'entira regiun era populada da Rumantschs fin il temp medieval tard, cur che Ferrera e vegni germanisà e Beiva e daventà biling talian-rumantsch. En auters parts da la regiun ha il rumantsch – en furma da l'idiom surmiran – continuà a dominar fin la fin dal 19avel tschientaner, cur ch'il tudestg ha cumenzà a sa derasar pli e pli, oravant tut en la part settentriunala, la Val d'Alvra, nua che la maioritad discurra ussa tudestg. En la part meridiunala, il Surses, è il tudestg sa derasà pir en il 20avel tschientaner, ma ils Rumantschs èn anc en la mairotad.

Religiun
Durant la Refurmaziun han las plaivs da Bravuogn e Filisur acceptà la nova cretta, Beiva è daventà paritetic entant che las autras plaivs èn restadas catolicas.

Vischnancas
La regiun Bernina è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas
La regiun Landquart è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas

Colliaziuns
Pagina-web da la regiun Landquart
La regiun Malögia è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è naschida il 1. da schaner 2016 sco resultat da la refurma territoriala grischuna. La sedia da la regiun è a Samedan en la Chesa Ruppanner.

Vischnancas

Colliaziuns
Pagina-web da la Regiun Malögia

Annotaziuns
La regiun Moesa è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas
La regiun Plaun è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas

Logo
Il logo da la regiun simbolisescha il Rain sco element che colliescha las set vischnancas che fan part da la regiun. Las set stailas stattan per vischnancas fermas ch'èn orientadas vers l'avegnir.

Annotaziuns
La regiun Plessur è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas
La regiun Surselva è in'unitad d'administraziun dal chantun Grischun ch'è entrada en vigur il 1. da schaner 2016.

Vischnancas

Weblinks
Regiun Surselva
La Región Metropolitana de Santiago è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región de Valparaíso, al sid cun la Región del Libertador General Bernardo O'Higgins ed a l'ost cun l'Argentinia.
Cun ina surfatscha da 15'403,2 km² è ella la pli pitschna ma cun ina populaziun stimada da 7'003'122 abitants (2009) a medem temp la pli populada regiun dal pajais. La regiun sa cumpona da las provinzas da Chacabuco, Cordillera, Maipo, Melipilla, Santiago e Talagante. La chapitala da la provinza è Santiago de Chile, la chapitala naziunala.
La Región de Antofagasta è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región de Tarapacá, al sid cun la Región de Atacama, al nordost cun la Bolivia, al sidost cun l'Argentinia ed al vest cun l'Ocean pacific.
La regiun ha ina surfatscha da 126'049,1 km² ed ina populaziun stimada da 547'933 abitants (2006). La regiun cumprenda las provinzas dad Antofagasta, El Loa e Tocopilla. La chapitala da la regiun è la citad d'Antofagasta.
La Región de Arica y Parinacota è la regiun la pli settentriunala dal Chile. Ella cunfina al nord cun il Peru, al sid cun la Región de Tarapacá, a l'ost cun la Bolivia ed al vest cun l'Ocean pacific.
La regiun ha ina surfatscha da 16'873,3 km² e ina populaziun stimada da bunamain 190'000 abitants (2006). Ella cumprenda las provinzas dad Arica e Parinacota. La chapitala da la regiun è la citad d'Arica. La regiun è vegnida creada l'onn 2007 entras la seperaziun da las duas provinzas da l'anteriura Región de Tarapacá.
La Región de Atacama è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región de Antofagasta, al sid cun la Región de Coquimbo, a l'ost cun l'Argentinia ed al vest cun l'Ocean pacific.
La regiun ha ina surfatscha da 75'176,2 km² ed ina populaziun stimada da 272'402 abitants (2006). La regiun cumprenda las provinzas da Chañaral, Copiapó e Huasco. La chapitala da la regiun è la citad da Copiapó.
La Región del Biobío è ina da las quindesch regiuns dal Chile. Ella cunfina al nord cun la Región del Maule, al sid cun Región de la Araucanía, a l'ost cun l'Argentinia ed al vest cun l'Ocean pacific.
La regiun ha ina surfatscha 37'068,7 km² ed ina populaziun stimada da 2'036'443 abitants (2010). La regiun cumprenda las provinzas Arauco, Biobío, Concepción e Ñuble. Sia chapitala è la citad da Concepción.

Communas
Reinach è ina vischnanca politica ed ina citad svizra en il circul Arlesheim dal chantun Basilea-Champagna.
Per il Reinach che exista en il chantun Argovia vesair Reinach (AG)
Reitnau è ina vischnanca politica svizra en il chantun Argovia. Ella è situada en il district Zofingen.

Colliaziuns
Rekingen è ina vischnanca politica svizra en il chantun Argovia. Ella è situada en il district Zurzach.

Colliaziuns
Religiun significha ün cuntegn uman chi s'orientescha vers ün esser divin respectivmaing surnatüral o vers ideas. L'origen dal pled nun es cler ed evidaint derivond probabelmaing da la noziun latina "religere", quai voul dir "as liar inavo".
L'istorgia da l'umanità cugnuoscha üna pruna da religiuns chi tendscha da religiuns primitivas stand in colliaziun cun superstiziun fin a talas religiuns chi consistan in sistems spirituals o filosofics.
Sper religiuns chi as restrendschan ad ün unic pajais sco p.ex. il giudaïssem daja otras religiuns chi vegnan nomnadas religiuns mundialas perseguitond il böt da's derasar sül muond inter sainza cunfins etnics. I'l cas dal giudaïssem as pudess eir dir d'üna religiun mundiala schabain ch'ella nun es pel solit activa missiunaricamaing. Tuottüna sta il salüd dal muond e da tuots pövels i'l center da la spranza.
La teoria da plü bod, cha la religiun moura oura plan a plan parallelmaing al svilup da la scienza, nu vala plü. In cuntrari as po verer cha la religiusità s'ha renovada eir in societats modernas.

Colliaziuns
Plattafuorma d'informaziun
Remaufens è ina vischnanca svizra en il chantun Friburg en il district Veveyse.

Colliaziuns

Annotaziuns
Remetschwil è ina vischnanca politica svizra en il chantun Argovia.
Renania-Palatinat(tudestg: Rheinland-Pfalz) è in pajais federativ da la Germania.
Sia chapitala è Magonza (Mainz).

Geografia
La surfatscha dal pajais cuvrescha 19.853,36 km².

Referenzas
Renata Coray (* 1964) è in'etnologa e retoromanista svizra ch'è sa spezialisada sin temas da la politica linguistica e da la sociologia da la lingua.

Biografia
Renata Coray è creschida si en ina famiglia rumantscha en il chantun Basilea-Champagna. Il 1983 ha ella fatg la matura B a Liestal BL ed il 1986 il patenta da scolast a Cuira. Ella ha studegià etnologia, scienzas da communicaziun e retoromanistica a l'universitad da Friburg ed ha concludì ses studi l'onn 1994 cun il dr. phil. Lura ha Coray lavurà sco collavuratura scientifica, l'emprim, tranter il 1995 ed il 2001, a l'Institut de journalisme et des communications sociales da l'universitad da Friburg e suenter, dal 2002 fin il 2003 tar il Dienst für Sprach- und Kulturgemeinschaften da l'Uffizi federal da cultura a Berna. Dal 2001 fin il 2007 era ella en pli assistenta tar la professura per filologia rumantscha a l'universitad da Turitg. Là ha ella promovì cun la lavur enconuschenta Von der Mumma Romontscha zum Retortenbaby Rumantsch Grischun ch'è cumparida l'onn 2008 en furma da cudesch. Dapi il 2010 lavura ella sco lectura scientifica e docenta vi da la Facoltad filosofica I (rumantsch) da l'universitad da Turitg.

Bibliografia (selecziun)
Jean Widmer, Renata Coray, Dunya Acklin Muji, Eric Godel: Die Schweizer Sprachenvielfalt im öffentlichen Diskurs. La diversité des langues en Suisse dans le débat public. Bern 2004. In: Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik 73 (2006), 372-375.
Renata Coray: Von der Mumma Romontscha zum Retortenbaby Rumantsch Grischun. Rätoromanische Sprachmythen. cultura alpina, Chur 2008
Renata Coray, Barbara Strebel: Sprachwelten: Lebensgeschichten aus Graubünden / Munds da linguas: Biografias linguisticas rumantschas. hier + jetzt, Baden 2011

Referenzas

Colliaziuns
Ovras da Renata Coray tar Open Library
Renault è in producent d’autos franzos. El è vegnì fundà l’onn 1899 da Louis Renault, Marcel Renault e Fernand Renault. El metta nanina pkw, autos da furniziun, bus e camiuns.
L’interpresa fa part da l’allianza Renault-Nissan-Mitsubishi ch’è vegnida fundada l’onn 1999 sco partenadi tranter il concern franzos e dus concerns d’autos giapunais.

Referenzas

Colliaziuns

Pagina d'internet da la Renault (Franzos)
Pagina d'internet da la Renault Group (Franzos)
Renens è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Ouest lausannois.
Rennaz è ina vischnanca svizra en il chantun Vad en il district Aigle.
René Schnoz (* 1966) è in actur e reschissur rumantsch. El lavura per televisiun e teater.
El è creschì si a Mustér en il Grischun. Suenter la scola mercantila a Cuira ha el visità l'academia d'acturs a Turitg. Suenter ch'el ha gì rollas a Basilea, Oberhausen ed al Neumarkt lavura el libramain ad Aarau, Berna, Turitg e Minca. Dal 2004 enfin il 2008 era el il commember dal Teater Neumarkt a Turitg. Dapi la stad 2008 lavura el puspè independentamain.

Filmografia

Serias
1992 – Tatort
Eurocops
Lüthi und Blanc
Marienhof
Victors Spätprogramm
Punkt CH
Kleine Fische

Films
2001 – Heidi
2002 – Remis

Referenzas

Colliaziuns
Website uffiziala da René Schnoz
René Schnoz en la "Internet Movie Database"
Curs da la vita sin la website da theater.ch
Il Grischun (lura: Il Stadi da las cuminas Trais Lias) ha furmà durant radund 300 onns (1524 - 1803) in stadi independent ch'era dividì en trais ligias (Lia da la Chadé, Ligia Grischa e Ligia da las diesch dretgiras). Pervi da sia gronda muntada sco regiun da transit sur las Alps, mo er pervi da gronds conflicts interns (confessiun e rivalitad da famiglias regentas) sa chattava quel stadi en il focus d'interess sa las grondas pussanzas europeicas (Austria/Spagna e Frantscha) ch'empruvavan da s'alliar u d'annectar il pajais, quai che ha manà a grondas tensiuns internas (Scumbigls grischuns 1618-1648).
Durant ils onns 1512 fin 1797 appartegnevan anc la Vuclina, Clavenna e Buorm sco terrotoris subdits al "Grischun". 1803 entra il Stadi da las Trais Lias sco chantun en la Confederaziun.

Lia da las 10 dretgiras
La lia da las 10 dretgiras è vegnida messa ensemen da siat dretgiras:

Tavau
Claustra
Castels
Aschera
Maiavilla
Belfort
Schanfigg
Suenter che tut ils imperaturs da Toggenburg en il Grischun èn morts han ils subdits fundà ils 8. da zercladur 1436 ina lia. Lieu principal da quella lia era Tavau. Era la lia da las diesch dretgiras era encunter l'expansiun da Habsburg en il Grischun.

Vesair era
Istorgia dal chantun Grischun

Colliaziuns
Republica da las Trais Lias en il Lexicon istoric retic
Rest Martin Cabalzar è chauredactur da la gasetta dal di rumantscha La Quotidiana.
La Retoromania è in term che vegn duvrà per denominar il territori linguistic retoroman, q.v.d. da quellas linguas romanas ch'èn sa sviluppadas or d'in substrat retic-celtic. Tar questa sutgruppa dals linguatgs romans tutgan il rumantsch dal Grischun, il ladin da las Dolomitas ed il furlan.
La retoromanistica è il rom da la romanistica che s'occupescha dal studi filologic da las linguas retoromanas e lur litteraturas. Quai pertutga oravant tut il rumantsch dal Grischun, il ladin da las Dolomitas ed il furlan . Intgings experts s'occupeschan era da la perscrutaziun culturala ed etnologica dals pievels retoromans.
En Italia dovr'ins principalmain la noziun ladinistica che po dentant er sa referir specificamain al studi dal ladin da las Dolomitas. In'autra denominaziun (pli rara) è filologia ladina.

Universitads
Universitad da Friburg
Universitad da Puntina/Innsbruck (Austria)
Universitad da Turitg

Litteratura
Guiu Sobiela-Caanitz: Da Medel e Tujetsch enfin al Friul. Congress en Val Müstair: Fritgs e sfidas da la retoromanistica. En: La Quotidiana 17.08.1999, p. 15. (datoteca PDF; 228 kB)

Referenzas