Chatscha auta 2007 - da nov cun ina interrupziun d'ina emna - resultat excellent

Il resultat da la chatscha auta da quest onn è fitg bun. Buns effectivs da selvaschina, la chatscha che ha cumenzà pli baud e la naiv ch'igl ha dà adina puspè han chaschunà in grond dumber da selvaschina d'ungla sajettada ed en spezial il meglier dumber da tschiervs sajettads dapi 30 onns. Il dumber da bucs da chavriel sajettads è uschè grond sco dapi 9 onns betg pli. Là, nua ch'igl èn vegnids sajettads bler dapli tschiervs e chavriels masculins che feminins, dovri tuttina ina chatscha d'atun. Quella ha dentant ina dimensiun bler pli pitschna e n'ha betg pli lieu en tut las regiuns. Enconuschentamain vul la chatscha d'atun adattar ils effectivs da selvaschina a lur quartiers d'enviern. Uschia vegnan evitadas sapientivamain murias durant l'enviern.

La chatscha auta 2007 ha cumenzà gia il 1. da settember. Nova è er stada l'interrupziun da la chatscha durant in'emna, vul dir dals 10 fin ils 16 da settember. La segunda fasa da la chatscha auta ha alura gì lieu dals 17 fin ils 28 da settember. Buns effectivs da selvaschina ed ina vegetaziun avanzada èn stads bunas premissas per ina chatscha auta cun success. La naiv ch'è crudada fin giu las autezzas mesaunas è stada ina giada dapli in avantatg per ina chatscha da tschiervs cun success, dentant in dischavantatg per las chatschadras e per ils chatschaders da chamutschs. Durant la chatscha hai displaschaivlamain dà il settember passà dus accidents mortals en la muntogna.

Il pli grond dumber da tschiervs sajettads dapi 30 onns

Il dumber da tschiervs sajettads è stà il pli grond dapi 30 onns ed il segund grond insumma. Las cundiziuns da chatscha excellentas han contribuì essenzialmain a quest fatg. Il dumber da tschiervs masculins sajettads sa chatta sur las aspectativas, il dumber d'animals feminins sajettads sa chatta - en las bleras regiuns - anc sut il dumber da prelevaziun planisà. Durant la chatscha da dus dis sin tschiervs cun curuna dad omaduas varts èn vegnids sajettads 15 taurs chapitals.

Ils effectivs da chavriels èn sa revegnids - sajettà blers bucs da chavriel ferms

Ils effectivs da chavriels èn sa revegnids. Il dumber d'animals ch'èn vegnids sajettads l'onn passà è vegnì surpassà per passa 1'000 chavriels. Il dumber da bucs sajettads cuntegna ina gronda part da buns bucs cun curuna da sis pizs. Igl èn vegnids sajettads duas giadas uschè blers bucs sco chavrolas.

La chatscha da chamutschs patescha da las consequenzas da la tschorvadad da chamutschs

Resguardond las premissas po il dumber da chamutschs sajettads - ch'è in pau pli pitschen en cumparegliaziun cun ils onns passads - vegnir designà sco mesaun fin bun, er sch'i dat grondas differenzas regiunalas. Perquai che la tschorvadad da chamutschs ha reducì ils effectivs, è la chatscha da chamutschs vegnida reducida per quatter dis e limitada ad in chamutsch feminin per chatschadra u per chatschader, e quai en differentas regiuns (Surselva, Surses, Schons, Avras, Engiadin'ota, Bregaglia).

En differentas regiuns èn vegnids registrads chamutschs cun sintoms acuts da la tschorvadad da chamutschs. La buna purschida da bucs da chavriel e da tschiervs ha reducì supplementarmain il squitsch da chatscha sin ils chamutschs.

Portgs selvadis en la Mesolcina

Sco il onns precedents èn vegnids sajettads en la Val Mesauc intgins portgs selvadis. Quests 7 animals sajettads (5 femnas e 2 mastgels) èn ina contribuziun per reducir ils donns considerabels che vegnan chaschunads tras la preschientscha dals portgs selvadis.

total

mastgels

femnas

relaziun m/f

tschierv

3'657 (2'736)

2'104 (1'592)

1'553 (1'144)

1 : 0.74 (0.72)

chavriel

2'660 (1'606)

1'797 (1'012)

863 ( 594)

1 : 0.48 (0.59)

chamutsch

3'319 (3'547)

1'624 (1'769)

1'695 (1'778)

1 : 1.04 (1.01)

portg selvadi

7 (10)

2 (3)

5 (7)

total selvaschina d'ungla: 9'643 (7'899)

Cuntanschì las finamiras da la revisiun da la lescha da l'onn 2006

Tras la revisiun parziala da la lescha da chatscha - ch'è vegnida concludida l'onn passà - han ins vulì augmentar il dumber da tschiervs sajettads durant la chatscha auta per cuntanscher uschia ina reducziun da la chatscha speziala che ha lieu la fin d'atun e che ha dà bler da discutar. Questas aspectativas èn vegnidas surpassadas. Cunzunt la chatscha da tschiervs - che ha gì in fitg grond success durant l'emprima emna da chatscha - ha contribuì essenzialmain a quest fatg. L'interrupziun da la chatscha auta è vegnida giuditgada sco fitg positiva, e quai da vart da bleras chatschadras e da blers chatschaders, ma er da vart da las mazlarias e da las fatschentas da chatscha e cunzunt da vart da la surveglianza da chatscha.

En tschertas regiuns dovri ina chatscha d'atun reducida sin tschiervs e sin chavriels

Malgrà ils buns resultats da la chatscha auta na poi betg vegnir renunzià ad ina chatscha d'atun sin tschiervs. Quella ha dentant ina dimensiun bler pli pitschna la proxima fin d'atun e n'ha betg lieu en tut las regiuns (vesair la charta qua sutvart).

Ina chatscha speziala sin chavriels dovri mo pli en paucas regiuns. Igl è tuttavia raschunaivel da reglar cun mesira er l'effectiv d'animals feminins e d'animals giuvens per prevegnir sapientivamain ad ina muria durant l'enviern.

Per la chatscha d'atun èn puspè s'annunziads passa 2'300 chatschadras e chatschaders. Las chatschadras ed ils chatschaders che sa participeschan a la chatscha d'atun adempleschan ina incumbensa impurtanta cun adattar ils effectivs da selvaschina a lur quartiers d'enviern. Uschia na vegnan ils quartiers d'enviern betg surexplotads, vegnan evitadas grondas perditas durant l'enviern e vegn reducida la quota da selvaschina disgraziada. Tras quai vegnan dentant er sminuids resp. impedids donns vi dal guaud e vi da culturas agriculas.

Augment dal dumber da chatschadras e da chatschaders - dapli chatschadras

5'475 chatschadras e chatschaders (100 dapli che l'onn precedent) - da quai 118 (110) chatschadras - èn sa participads a la chatscha auta. 921 u 16.8% n'han gì nagin success da chatscha.

Gremi: Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg Uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Data: 30.10.2007