liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Acziuns en connex cun l'ambient cun classas da scola / premiaziun

La concurrenza per acziuns en connex cun l'ambient ch'è vegnida lantschada il zercladur 2001 dal schef dal departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient ha chattà in resun legraivel. Sco resultat èn vegnids inoltrads 19 projects cun in vast spectrum interessant. Da la scolina fin tar il stgalim superiur han ils uffants e giuvenils, ensemen cun lur persunas d'instrucziun, demussà entusiassem per in project en connex cun l'ambient.

Ils projects inoltrads mussan il grond entusiassem e correspundentamain il grond engaschament da las classas da scola en favur da la natira e da l'ambient. Per la giuria n'èsi betg stà simpel da proponer projects per la premiaziun. Correspundentamain a las categorias da vegliadetgna publitgadas ha la giuria elegì ils sequents projects:

- "Schulhühner-Projekt", stgalim inferiur scola primara Conters, magister Benjamin Bardill,

- project "Mein Baumfreund", quarta classa scola primara Herold Cuira, magistra Lisbeth Vonmont, e

- project "Bioprodukte aus dem Schulgarten", scola reala Landquart, magister George Schlegel.

Ultra da quai han ins surdà duas premias spezialas:

- Construcziun nova d'in biotop da puz, scola cumplessiva Duin, magistra Monica Calonder, e

- Tractar il tema "Abfall und Recycling", scola primara Bever, magistras Ursina Pinggera, Tania Badel e Claudia Bezzola.

- La summa da premi munta a mintgamai 1'000 francs che van en la cassa da la classa.

Er sche betg mintgin dals projects inoltrads ha pudì gudagnar in premi, meritan tuttina tut las classas da scola ch'èn sa participadas in cumpliment per lur engaschament e las grondiusas prestaziuns en favur da l'ambient. Tschintg projects èn s'occupads cun la construcziun u il mantegniment da biotops da puz e lajet, trais projects cun il tema aua, biodiversitad e parc naziunal. Ulteriurs projects concernan la creaziun d'ina senda instructiva davart las auas, l'inscenaziun d'in gieu liber "Kraut und Rüben" ed in'acziun da plantas. Sa participadas èn classas da la Surselva, da la Val dal Rain grischuna, da la Tumleastga, dal Partenz, da l'Engiadina sco er dal Puschlav.

En occasiun da la premiaziun engrazia cusseglier guvernativ Claudio Lardi en sia funcziun sco minister da la furmaziun e da l'ambient a las classas che han gudagnà in premi ed a tut las autras classas per lur participaziun ed exprima sia renconuschientscha per las prestaziuns en favur da la natira e da l'ambient. El accentuescha ch'i saja impurtant che la giuventetgna possia s'occupar da projects concrets en connex cun l'ambient. Il plaschair vi dal contact cun la natira e l'ambient ch'ins ha percepì tar tut ils projects promova la realisaziun d'interess sin il champ da la protecziun da l'ambient en il mintgadi. Uschia cumpiglia er la noziun da la persistenza ch'è orientada vers l'avegnir in cuntegn concret e perceptibel: protecziun da l'ambient che vegn prestada da vairas protecturas e vairs protecturs da l'ambient en bleras regiuns e cun differents projects singuls.

Gremi: departament d'educaziun, cultura e protecziun da l'ambient dal Grischun

Funtauna: rg uffizi per l'ambient

Data: 12.02.2002
META - ina survista

Il project META - uschè numnà en regurdientscha da l'emprima istoricra da la Svizra e l'emprima cumbattanta per il dretg da votar e d'eleger per las dunnas Meta von Salis-Marschlins (1855-1929) - perscrutescha en il rom d'in studi en quatter vischnancas grischunas ils motivs per la participaziun sut la media da las dunnas en la politica communala e formulescha sa basond sin ils resultats dal studi las premissas per la promoziun da las dunnas en la politica (communala).

Il project META è resultà dal studi davart las vischnancas 2000 dal biro d'egualitad (www.stagl.gr.ch).

Descripziun dal project

Il studi duai partir d'in punct positiv: co stuessan esser las relaziuns per che las dunnas pudessan s'imaginar in uffizi politic en lur vischnanca? In retschertga fundada directamain al lieu (retschertga da datas) vegn accumpagnada d'in concept da communicaziun: ils resultats na duain betg vegnir publitgads pir suenter la finiziun dal studi. La publicitad vegn integrada en il process dal proejct e sviluppescha qua tras ina schientscha modifitgada en connex cun la moda da far dumondas. La finamira pragmatica dal studi è in rinforzament da la diversitad d'opiniuns, decisiuns politicas sustegnidas pli bain ed a moda pli vasta tras la participaziun da las dunnas e la promoziun da l'egualitad da las schanzas.

Finamiras

Eruir ils motivs per la situaziun effectiva (pia per la participaziun manglusa da las dunnas a l'acziun politica), gudogn da l'enconuschientscha.

Sviluppar mesiras e strategias per augmentar la quota da dunnas.

Laschar participar la publicitad interessada al project.

Furma

Las quatter vischnancas da Schnaus, Vella, Domat e Vaz èn sa decididas, suenter in'emprima dumonda dal biro d'egualitad, da cuntinuar cun la collavuraziun. Ellas èn veritablas vischnancas da pilot. Il studi che satisfa a las pretensiuns scientificas, è d'interess lunsch sur ils cunfins dal chantun.

Proceder

Ina cooperaziun pli stretga cun las vischnancas, enquista cun questiunaris ed intervistas structuradas singulas, analisa, discussiun dals resultats cun las vischnancas participadas, sviluppar mesiras, rapportar ed infurmar la publicitad.

Purtaders

Il biro d'egualitad è responsabel per il project, responsabla è la manadra Sina Bardill.

Il team da project consista da las suandantas persunas:

Katharina Belser, Peiden, sociologa lic. fil.

Silvia Hofmann-Conrad, Cuira, germanista, lic. fil. e schurnalista

Silke Redolfi, Masagn, istoricra lic. fil.

Gruppa da reflexiun accumpagnanta:

prof. dr. Sibylle Hardmeier, universitad da Turitg

dr. fil. Brigitte Liebig, universitad da Turitg

lic. fil. Bettina Nyffeler, UFCOM Bienna

lic. iur. Ursin Fetz, center da management d'administraziun, HTW Cuira

Finanzas

Il project vegn sustegnì da la regenza grischuna cun ina contribuziun ord il fond da la lottaria naziunala.

Urari

2001 concept general, finanziaziun, collavuraziun cun las vischnancas

2002 realisaziun da l'enquista, analisa

2003 codificaziun e publicaziun (en il rom da l'onn da giubileum 2003)

Gremi: biro d'egualitad dal Grischun

Funtauna: rg biro d'egualitad dal Grischun

Data: 07.03.2002
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond beneventa la participaziun dal chantun Grischun al chapital d'aczias da la Swiss

Sut il presidi da deputà Fabrizio Keller, Grono, ha la cumissiun predeliberanta dal cussegl grond en preschientscha da cussegliera guvernativa Eveline Widmer-Schlumpf discutà la participaziun dal chantun a la nova Swiss (fin uss Crossair) per mauns dal cussegl grond.

En quest project sa tracti da decider davart in credit dad 1.14 milliuns francs per cumprar aczias da la nova Swiss Airlines tras il chantun. Quest import vegn calculà sin basa d'ina clav ch'ha elavurà la conferenza da las directuras e dals directurs chantunals da finanzas. La clav resguarda l'entrada naziunala dals chantuns, il dumber d'abitants sco er la distanza dal chantun a l'eroport.

En la cumissiun predeliberanta èsi vegnì accentuà ch'i na possia betg sa tractar sulettamain da la dumonda, sche la participaziun decisiva da la confederaziun e dals chantuns al chapital d'aczias da la Swiss saja gista ord vista da l'urden politic. I sa tractia sulettamain da decider, sch'il Grischun, ensemen cun (la gronda part dals) auters chantuns, veglia gidar a laschar exister vinavant ina societad aviatica svizra da format internaziunal. Ils commembers da la cumissiun predeliberanta n'han dentant betg gì dubis da respunder questa dumonda. Els han beneventà dal tuttafatg l'engaschament d'aczias. Els chapeschan quel sco act da solidaritad envers il chantun Turitg pertutgà e sco signal d'in federalissem activ. La cumissiun predeliberanta ha accentuà ch'il chantun Grischun profiteschia en bleras manieras d'in ferm chantun Turitg. Numerus turists da stad e d'enviern da la regiun gronda da Turitg passentan ina part da lur vacanzas en noss chantun. Bleras Grischunas e blers Grischuns fan diever da la purschida da furmaziun (supplementara) a Turitg, da la quala na vegnan savens betg mess a quint tut ils custs. Finalmain ha la cumissiun mussà cun agid d'exempels concrets che differentas vischnancas dal chantun Turitg han laschà provegnir al Grischun resp. a las vischnancas flaivlas da finanzas en il chantun il multipel da l'import che stat en discussiun, e quai tras l'instituziun da las vischnancas da padrinadi. La participaziun dal chantun al chapital d'aczias en il senn d'in act da bun vischin e d'in act solidar saja schizunt necessaria.

Tuttina èn intgins votums critics sa fatschentads cun ils eveniments pertutgant la Swissair e ses grounding dals 2 e 3 d'october 2001. Ma ins ha accentuà che quests eveniments sajan da separar cleramain da la preschenta fatschenta.

La cumissiun predeliberanta recumonda unanimamain al cussegl grond d'acceptar il project e d'approvar il credit proponì. La fatschenta vegn tractada la proxima sessiun che dura dals 25 fin ils 27 da mars 2002.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 14.03.2002
Allontanar las barrieras da construcziun per umans cun impediments

Ina analisa da l'uffizi chantunal da construcziun auta en collavuraziun cun la cussegliaziun da construcziun da la Pro Infirmis dal Grischun e cun la federaziun grischuna d'impedids mussa ch'igl exista il basegn d'agir tar varsaquants edifizis dal chantun. Igl è da quintar cun custs totals da radund 12 milliuns francs.

Adina dapli umans cun impediments vivan a moda independenta ed autonoma. Lur integraziun na dastga betg vegnir engrevgiada u schizunt impedida tras obstachels da construcziun. Impedids da chaminar, umans en sutgas cun rodas, persunas cun deblezzas da la vesida e tschorvs, persunas da flaivl'udida e surds èn cunzunt pertutgads. Per pudair meglierar la situaziun en ils edifizis dal chantun han ins fatg ina analisa correspundenta che fixescha er il basegn finanzial e las prioritads. Ils obstachels da construcziun per las persunas impedidas duain vegnir allontanads cuntinuadamain.

Ils criteris da l'examinaziun

171 edifizis (126 objects dal chantun e 45 fittads) èn vegnids examinads. Sulettamain tar 34 objects han ins pudì constatar ch'els correspundan cumplainamain als basegns da las persunas impedidas.

L'analisa è succedida tenor ils criteris suandants:

- parcadi: tenor ils basegns da las persunas impedidas, colliaziun transibla per sutgas cun rodas cun l'edifizi

- entrada: entrada principala senza obstachels

- plaunterren: pussaivladad da discussiun en il plaunterren, tualetta en il plaunterren che correspunda als basegns da las persunas impedidas

- access: ascensur, corridors, savas che correspundan als basegns da las persunas impedidas

- ischs: ladezza minimala dad 80 cm

Sanaziuns entaifer ils proxims diesch onns

En il cas normal stoi esser pussaivel da parcar en la vischinanza da l'entrada da l'edifizi, da cuntanscher senza obstachels l'entrada da l'edifizi e da cuntanscher e da duvrar ils spurtegls ed ils locals da discussiun senza barrieras da construcziun. Las expensas per allontanar ils obstachels da construcziun èn vegnidas priorisadas sco suonda: fitg urgent (pretensiuns minimalas), urgent, a termin mesaun ed a lung termin. Repartids sin las differentas categorias resultan ils suandants custs:

- fitg urgent: circa 1.5 milliuns francs

- urgent: circa 1.6 milliuns francs

- a termin mesaun: circa 6.5 milliuns francs

- a lung termin: circa 3.1 milliuns francs

Sco finamira realistica per la realisaziun da las mesiras da construcziun necessarias pon ins supponer in spazi da temp da trais onns. Pertutgant las categorias restantas èn necessaris ulteriurs sis onns. Resalvà è il consentiment dal cussegl grond en il rom da la procedura dal preventiv, las tractativas cun ils affitaders (en connex cun ils objects d'affitaziun) sco er la procedura da permissiun.

Gremi: departament da construcziun, traffic e selvicultura

Funtauna: rg uffizi da construcziun auta

Data: 27.03.2002
Exposiziun speziala en il Museum retic a Cuira dals 26 d'avrigl fin ils 29 da settember 2002

Perditgas dal passà - fatgs archeologics dal Tirol e dal Grischun

Chats archeologics dal temp da crap fin al temp dals Romans dal Grischun, dal Tirol settentriunal e meridiunal dilucideschan in spazi geografic circumscrit stretgamain, en il qual vegnan preschentadas particularmain las relaziuns existentas en il temp da bronz ed en il temp da fier. Ils chats derivan da culegnas, èn chats d'unfrenda u da fossas u perditgas d'anteriurs passadis sur las Alps.

L'exposiziun è vegnida creada tras la collavuraziun dal museum dal pajais tirolais Ferdinandeum ad Innsbruck, dal servetsch archeologic dal Grischun e dal Museum retic a Cuira.

Uras d'avertura dal Museum retic:

Mardi - dumengia: 10.00-12.00 e 14.00-17.00 uras

Glindesdi: serrà

Gremi: Museum retic

Funtauna: rg museum retic

Data: 09.04.2002
Il plan da svilup dal guaud per la Val Puschlav

Cun la nova legislaziun forestala è era vegnì introducì in nov concept da planisaziun forestala. En il plan da svilup dal guaud vegnan regladas las diversas utilisaziuns dal guaud cun integrar ils interess publics, las finamiras a lunga vista e las strategias per la cultivaziun dal guaud. Il servetsch forestal chantunal vegn ad infurmar ils 17 d'avrigl 2000 a Puschlav las vischnancas, la publicitad e las gruppas d'interess pertutgadas davart il sboz da planisaziun per la Val Puschlav e davart l'ulteriura procedura.

Cun la nova lescha forestala chantunala è vegnì adattà il concept da planisaziun forestala ed enstagl dals plans d'utilisaziun da fin uss èn vegnids introducids ils plans regiunals da svilup dal guaud (PSG) ed ils plans forestals da manaschi.

Il plan da svilup dal guaud per la Val Puschlav è vegnì fatg en ina lavur ch'ha durà dus onns sut la direc-ziun da l'uffizi forestal tras l'inschigner forestal regiunal per la Val Puschlav, Gilbert Berchier. Il plan da svilup dal guaud è valaivel per l'entir areal forestal en la Val Puschlav. Il plan consista d'in concept directiv cumplessiv e dad otg fegls d'object cun plans correspundents. El registrescha e coordinescha las diversas pretaisas envers il guaud.

Il concept directiv fixescha co ch'ils guauds duain vegnir cultivads en il futur en la Val Puschlav. Ils giavischs spezials e las mesiras da cultivaziun èn cuntegnids en ils otg fegls d'object ed en ils plans appartenents 1:25'000. Ils sequents temas vegnan tractads a moda pli detagliada:

- protecziun cunter privels da la natira

- producziun da laina

- protecziun da la natira e da la patria

- recreaziun e turissem

- agricoltura

- selvaschina e chatscha

- projects

- basegn da coordinaziun e conflicts

Tenor la descripziun da la situaziun vegnan formuladas finamiras e strategias, vegnan descrits il basegn da coordinaziun ed ils conflicts e vegnan fixadas las dimensiuns da las controllas.

Suenter l'occurrenza d'infurmaziun vegn il sboz da planisaziun exponì en las vischnancas pertutgadas per l'orientaziun e per prender invista tar l'uffizi forestal dal Grischun meridiunal a Puschlav u tar l'uffizi forestal dal GR a Cuira. Ultra da quai va el en consultaziun tar ils uffizis chantunals. Uschia han gruppaziuns interessadas anc ina giada la pussaivladad d'exprimer critica, giavischs ed impuls.

Sin fundament da las posiziuns entradas vegn fatg il plan definitiv da svilup dal guaud per la Val Puschlav, e quai cun la cooperaziun dals circuls pertutgads fin l'atun 2002; silsuenter vegn quel suttamess a las vischnancas ed a la regenza per l'approvaziun.

En ils proxims onns po il servetsch forestal local elavurar sin fundament da questa basa impegnativa per las autoritads ils plans da manaschi per ils singuls reviers forestals u per ils singuls possessurs da guaud. En questa planisaziun da manaschi vegnan evaluadas las datas e las prescripziuns per il singul manaschi forestal e fixadas tras ina planisaziun da manaschi a media vista.

Gremi: departament da construcziun, traffic e selvicultura dal Grischun

Funtauna: rg uffizi forestal

Data: 15.04.2002
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond sustegna il concordat davart la scol'auta svizra d'agricultura (SAA)

Ina cumissiun predeliberanta dal cussegl grond sut il presidi da deputà Flurin Caviezel ha deliberà en preschientscha da cusseglier guvernativ Klaus Huber la missiva e las propostas da la regenza en connex cun la revisiun totala dal concordat davart la scol'auta svizra d'agricultura al Plantahof. La cumissiun propona unanimamain al cussegl grond d'entrar en la fatschenta e d'approvar la midada dal concordat.

Ils elements centrals da la revisiun èn il nov num da la scola sco "scol'auta svizra d'agricultura" ed ina spartiziun adattada da las incumbensas tranter il cussegl dal concordat, il cussegl d'administraziun e la direcziun. Las disposiziuns dal concordat davart la direcziun administrativa e finanziala vegnan regladas cumplettamain da nov. Il sistem da fin qua da la finanziaziun dals custs restants tras ils chantuns ed il Principadi da Liechtenstein vegn remplazzà tras ina finanziaziun orientada vers la prestaziun cun contribuziuns pauschalas per student u studenta.

Il cussegl grond sa fatschenta durant la sessiun da matg cun quest project.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 19.04.2002
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond beneventa la revisiun parziala da l'ordinaziun davart la renconuschientscha statala dals certificats da la scol'auta da teologia a Cuira

Sut il presidi da deputà Christoph Suenderhauf, Cuira, ed en preschientscha dal president da la regenza Claudio Lardi ha ina cumissiun predeliberanta dal cussegl grond tractà la missiva ed il sboz per la revisiun parziala da l'ordinaziun davart la renconuschientscha statala dals certificats da la scol'auta da teologia a Cuira. La cumissiun propona al cussegl grond unanimamain da tractar il project e d'approvar la revisiun parziala da l'ordinaziun.

En il center da la revisiun parziala è ch'il chantun paja da nov contribuziuns a la scol'auta da teologia a Cuira. Il project tegna uschia quint d'in giavisch ch'il cussegl grond ha inoltrà 2001 sco moziun. La cumissiun predeliberanta taxescha la scol'auta da teologia a Cuira sco scol'auta impurtanta per il chantun Grischun. I saja giustifitgà da sustegnair sia existenza futura cun contribuziuns chantunala. Il nov concept da la scol'auta ch'è vegnì preschentà a la cumissiun predeliberanta sa lascha taxar tenor l'idea da la cumissiun sco model ch'empermetta success. El cumpiglia pliras inclinaziuns ecumenas e garantescha da mantegnair l'auta qualitad d'instrucziun che vegn er attestada d'experts externs.

Il cussegl grond vegn a s'occupar dals projects durant la sessiun da matg 2002.

Gremi: cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Funtauna: rg cumissiun predeliberanta dal cussegl grond

Data: 24.04.2002
La cumissiun predeliberanta dal cussegl grond sustegna la lescha davart las scolas da sanadad e per il champ social

Sut il presidi da deputada Ursina Valsecchi, Flearda, ed en preschientscha da cusseglier guvernativ Claudio Lardi ha tractà ina cumissiun predeliberanta dal cussegl grond la missiva ed il sboz per ina nova lescha davart las scolas da sanadad e per il champ social (...). La cumissiun propona unanimamain al cussegl grond d'entrar sin la proposta e d'approvar la lescha cun las midadas proponidas per mauns da la votaziun dal pievel.

La cumissiun predeliberanta giuditgescha la proposta da la lescha sco pass impurtant per la scolaziun en il sectur da sanadad ed en il sectur social ch'augmenta la percepziun e la renconuschientscha dal persunal da la professiun pertutgada. La lescha permetta da realisar cun success las novaziuns che sa mussan sin plaun federal e da diriger e coordinar las purschidas da scolaziun en il chantun Grischun.

En il center da la proposta stat la realisaziun dal "center da furmaziun da sanadad e dal champ social" a Cuira. Quel duai reunir sut in tetg la scolaziun da la scola professiunala da sanadad e tgira da malsauns (SPS & T), la scola interconfessiunala da sanadad e tgira da malsauns dal Grischun (SIT), la scola grischuna da tgira psichiatrica da malsauns e las partiziuns betg seminaristicas da la scola da dunnas dal Grischun. Per il center da furmaziun da sanadad e dal champ social è previs in stabiliment nov. La cumissiun predeliberanta sustegna la concepziun d'in center da furmaziun sco institut independent. Ella è s'occupada pli profundamain da la dumonda co che las disposiziuns da la lescha pertutgant il persunal sajan da chapir suenter ch'il tribunal federal ha prendì il mars 2002 ina decisiun cun rinviaments impurtants pertutgant la concepziun d'ina tala regulaziun. Plinavant resguarda la lescha nova er ils interess da las scolas cun purtaders betg statals, per las qualas igl èn previsas contribuziuns dal chantun.

Il cussegl grond vegn a s'occupar a chaschun da la sessiun da matg 2002 dal project.

gremi: cumissiun predeliberanta scola da sanadad e per il champ social

funtauna: rg cumissiun predeliberanta scola da sanadad e per il champ social

data: 14.05.2002
Fundaziun "In the Spirit of Davos" è vegnida fundada oz

"In the Spirit of Davos" è vegnida fundada oz. La fundaziun che vegn purtada da la confederaziun, dal chantun Grischun e dal circul e da la vischnanca da Tavau ha in chapital da fundaziun da 300'000 francs e vul promover il dialog avert davart las tematicas globalas.

La fundaziun "In the Spirit of Davos" ch'è vegnida creada da Claudio Lardi, president da la regenza, Hans Peter Michel, administratur dal circul da Tavau e da David Syz, secretari da stadi per economia (seco) en la chasa-cumin da Tavau vul porscher ina plattafurma per in dialog avert e constructiv davart las consequenzas da la globalisaziun creschenta. Sa participar a quest dialog duain represchentants da la societad civila, da la politica, da l'economia e da la scienza. La fundaziun po confinanziar projects en connex cun tematicas globalas che vegnan inoltradas d'organisaziuns na-guvernamentalas (NGO) e da persunalitads.

Sponsoring, contribuziuns da fautur e daners publics

Il chapital da fundaziun da "In the Spirit of Davos" en l'autezza da 300'000 francs ch'è vegnì pajà dals trais purtaders confederaziun, chantun Grischun e dal circul e da la vischnanca da Tavau duai vegnir cumplettà cun contribuziuns da sponsoring e da fautur sco er cun ulteriurs meds dal maun public.

Durant las proximas emnas duai vegnir chattada ina persuna adattada per la direcziun da la fundaziun. Plinavant planisescha il cussegl da fundaziun che consista dals dus ambassadurs Jörg Al. Reding, secretariat da stadi da l'economia (seco) e Peter Maurer dal departament federal dals affars exteriurs (DFAE, partiziun dals dretgs umans e da la politica umanitara), dals represchentants dal chantun Grischun, cusseglier guvernativ Klaus Huber e deputà Johannes Pfenninger sco er dals dus commembers dal cussegl cirquital dal circul e da la vischnanca da Tavau Maria von Ballmoos e Thomas Spielmann, d'instituir in cussegl consultativ per "In the Spirit of Davos" che duai sustegnair la lavur da la fundaziun.

Gremi: departament da l'intern e da l'economia publica

Funtauna: rg departament da l'intern e da l'economia publica

Data: 17.05.2002