Nova lescha d'ustaria - progressiva e concentrada sin il necessari

La nova lescha d'ustaria vul crear bunas cundiziuns generalas per la gastronomia en il chantun Grischun.

La lescha d'ustaria valaivla datescha da l'onn 1979. En la pratica esi sa mussà ch'ella na po betg satisfar pli sin differents secturs als svilups da la gastronomia. Furmas novas sco bars da naiv, vacanzas sin il bain puril, ustarias en torcleras e.u.v. pretendan soluziuns flexiblas. La nova lescha circumscriva cleramain per tge activitads ina permissiun da la vischnanca è necessaria, numnadamain per consegnar tratgas e bavrondas per il consum en il lieu, per surlaschar localitads per il consum da tratgas ni bavrondas purtadas ni furnidas dals giasts sezs sco er per organisar occurrenzas, tar las qualas i vegn consumà tratgas ni bavrondas purtadas ni furnidas dals giasts. Uschia vegn garantida d'ina vart la libertad d'interpresa e da l'autra vart vegn er suttamessa a la lescha l'uschenumnada "paragastronomia". Da differentas obligaziuns dal possessur da la permissiun vegn desistì, cunquai ch'ellas n'èn betg pli confurmas al temp. I sa tracta da: l'obligaziun da prender domicil en il lieu dal manaschi; l'obligaziun da manar persunalmain il manaschi; la pretaisa da dastgar manar per regla mo in manaschi; l'obligaziun da survir e da tegnair avert l'ustaria. Il possessur da la permissiun è dentant responsabel cumplettamain per la gestiun dal manaschi. La vischnanca dastga dar la permissiun mo a persunas ablas d'agir cun buna reputaziun. La lescha definescha cleramain, tge ch'è da chapir sut ina buna reputaziun.

Abolì vegn l'obligatori dal certificat da qualificaziun. Er qua ha la pratica mussà che la qualitad en la gastronomia na po betg vegnir garantida entras in examen ch'è da far ina giada. Decisivas èn plitost offertas tenor il basegn da la clientella ed il tractament dals giasts. La concurrenza è il meglier garant per ina qualitad auta. La sanadad dals giasts è garantida entras las prescripziuns igienicas en la legislaziun federala davart las victualias ed entras las controllas correspundentas da l'inspecturat chantunal da victualias.

In impurtont criteri è il cumbat da l'abus d'alcohol oravant tut tar ils giuvenils. La lescha scumonda perquai da consegnar bavrondas alcoholicas a giuvenils sut 16 onns ed a persunas aivras; la consegna d'auas arsas ni da bavrondas maschadadas sin la basa d'auas arsas a giuvenils sut 18 onns sco er la consegna da bavrondas alcoholicas cun agid d'automats accessibels publicamain. Mantegnì vegn l'uschenumnà "artitgel da sirup", ch'oblighescha manaschis che vendan alcohol d'offrir ina selecziun da bavrondas che na cuntegnan betg alcohol per in pretsch che n'è betg pli auts che la bavronda alcoholica la pli favuraivla en la medema dimensiun. Perencunter vegn stgassada la clausula dal basegn, perquai ch'ella è sa mussada en la pratica per ineffizienta. Per il commerzi en detagl e per la vendita d'auas arsas basegni sco fin uss ina permissiun chantunala ed il retgav net da las consegnas vegn impundids mintgamai mez a mez per intents d'utilitad publica e per promover il turissem. La nova lescha conceda la finala cumpetenzas fitg vastas a las vischnancas. Uschia èn ellas cumpetentas per dar e retrair las permissiuns, per fixar las taxas e per reglar ils temps d'avertura. L'autezza da las taxas ha da sa drizzar d'ina vart tenor ils custs administrativs ed ellas ston star da l'autra vart en ina relaziun raschunaivla cun la valita che la prestaziun statala ha per il contribuent.

Il cussegl grond ha deliberà la lescha cun 91 : 0 vuschs. Uss dependi da las votantas e dals votants da crear cun in GEA bunas cundiziuns generalas per la gastronomia en noss chantun.

Gremi: departament da l'intern e da l'economia publica

Funtauna: rg cusseglier guvernativ Klaus Huber

Data: 29.05.1998