La regenza prenda posiziun tar la nova ordinaziun federala davart radio e televisiun

En la consultaziun tar la nova ordinaziun federala davart radio e televisiun va la regenza grischuna d'accord cun la proposta da l'uffizi federal da communicaziun UFCOM da laschar ils dus radios locals cun lur territoris da provediment al nord ed al sid dal Grischun. Ella propona dentant d'attribuir il chantun Glaruna al territori da provediment grischun da televisiun. Il UFCOM aveva proponì da separar Glaruna dal Grischun.

Tenor la nova lescha federala davart radio e televisiun ch'è vegnida deliberada il mars 2006 fixescha il cussegl federal il dumber futur e l'extensiun futura dals territoris da provediment, en ils quals vegnan dadas concessiuns cun u senza ina part da las taxas als organisaturs locals-regiunals da radio e televisiun. Il sboz da la nova ordinaziun davart radio e televisiun divida la Svizra en 13 territoris da provediment da televisiun locala ed en 36 territoris da provediment da radio local. Las novas directivas da planisaziun han la finamira da definir damain programs concessiunads, dentant territoris da provediment pli gronds per staziuns professiunalas da televisiun che survegnan ina part da las taxas. Cun il nov urden da taxas (splitting da taxas) vegnan a star a disposiziun en il futur dapli meds finanzials per organisaturas e per organisaturs privats che fin ussa, numnadamain 4 pertschient dal retgav da las taxas da recepziun per televisiun. Tgi che fa valair tals daners, s'oblighescha d'ademplir ina incarica da prestaziun correspundenta. L'import da las parts da taxas per las organisaturas e per ils organisaturs da programs da radio e da televisiun en ils singuls territoris da provediment vegn communitgada pli tard cun publitgar las concessiuns.

Il territori da provediment dal Grischun ch'è vegnì proponì sco territori da provediment per televisiun locala cun las regiuns extrachantunalas da Werdenberg e da Sargans na resguardia betg il territori dal chantun Glaruna, constatescha la regenza en sia posiziun. Per garantir ina investiziun propona la regenza che Glaruna stoppia puspè vegnir attribuì a la regiun dal Grischun e betg a la regiun da Turitg. Il UFCOM ha tralaschà da resguardar las prestaziuns preliminaras da l'organisatur da televisiun vertent, il qual ha lantschà in'atgna redacziun locala en la chapitala dal chantun Glaruna. En vista a questa prestaziun preliminara ed en vista al fatg ch'il territori da provediment per la televisiun locala da la regiun dal Grischun cun ca. 260'000 abitantas ed abitants sa scuntra a Glaruna precisamain cun il territori da provediment economicamain ferm da la regiun da Turitg cun passa in milliun abitantas ed abitants, na chapescha la regenza betg la proposta da la confederaziun da separar Glaruna dal Grischun. Plinavant pretenda ella che la mancanza d'ina aglomeraziun gronda vegnia resguardada cumplainamain sco er ch'ils custs per la derasaziun cumpletta en ils chantuns da muntogna vegnian resguardads dal tuttafatg cun fixar la part da las taxas.

Da princip vegn sustegnida la planisaziun da la confederaziun en ils territoris da provediment per ils radios locals. Ils dus territoris da provediment dal Grischun dal nord e dal Grischun dal sid cumpiglian territoris ch'èn cleramain definids geograficamain, politicamain e socioculturalmain. Cun fixar la summa da las parts da las taxas per radios locals sto dentant vegnir tegnì quint adequatamain da las particularitads dals territoris da provediment perifers.

La midada da l'ordinaziun federala davart epidemias d'animals vegn beneventada per part

Cun las novas disposiziuns che la confederaziun propona per cumbatter las epidemias d'animals "diarrea virala bovina" e "fevra catarrala da nursas (blue tongue)" va la regenza grischuna per part d'accord. Il cumbat da questas epidemias d'animals sco tal vegn beneventà. En dumondas da detagl è la regenza percunter da different avis. Ella refusescha la renunzia d'approvar ils plans per staziuns d'inseminaziun sco er per manaschis da meztga e da dismessa.

Cun reveder l'ordinaziun davart epidemias d'animals vul la confederaziun crear la basa per extirpar la diarrea virala bovina (DVB). Questa malsogna è ina da las malsognas economicamain las pli impurtantas tar ils effectivs da muvel da la Svizra. Il mument per lantschar las mesiras per cumbatter la DVB stoppia vegnir reponderà, scriva la regenza en sia posiziun. Quai saja necessari, perquai ch'ils chantuns e las possessuras sco er ils possessurs d'animals possian preparar bain il program da sanaziun pretensius. En vista a la gronda sfida ch'ils servetschs da veterinari han per extirpar la DVB pretenda la regenza ch'i vegnian sclerids ordavant ulteriurs detagls ed aspects. Autramain stoppia vegnir spustà il cumenzament dal program d'extirpaziun. In squitsch da temp n'exista betg tenor l'avis da la regenza, perquai che la situaziun da la DVB n'è betg sa midada ils ultims 15 onns en Svizra.

Las mesiras da cumbat cunter la fevra catarrala da nursas che vegnan proponidas en l'ordinaziun davart epidemias d'animals vegnan da princip beneventadas da la regenza. Questa malsogna è in'epidemia d'animals fitg contagiusa che ha existì fin ussa mo en regiuns dal sid. Fin ussa n'è la malsogna betg vegnida importada en Svizra, ma quai po vegnir spetgà ils proxims onns.

Da vischnancas e da regiuns

- Tschlin: Cun resalva d'ina contribuziun federala da 50 pertschient vegn garantida ina contribuziun chantunala da 3'566'500 francs als custs imputabels da la meglieraziun generala da Tschlin da 10'190'000 francs.

- St. Antönien: La constituziun da la vischnanca da St. Antönien dals 20 d'october 2006 vegn approvada.

- Vaz: La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Vaz, ch'è vegnida concludida a la votaziun a l'urna dals 26 da november 2006, vegn approvada.

- Verdabbio: La revisiun parziala da la constituziun communala da la vischnanca da Verdabbio, ch'è vegnida concludida da la radunanza communala ils 30 d'avust 2006, vegn approvada.

- Fuldera: La revisiun parziala da la lescha da construcziun da la vischnanca da Fuldera ch'è vegnida concludida da la radunanza communala ils 27 da settember 2006, vegn approvada.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Fundaziun "la via svizra": A la fundaziun "la via svizra" vegn pajada - cun resalva d'ina approvaziun da tut ils chantuns - ina contribuziun unica dad 83'150 francs en favur da l'acziun finanziala per augmentar il chapital da la fundaziun.

- leger.GR: L'uniun "leger.GR - giuventetgna e medias Grischun" survegn ina contribuziun chantunala da 40'000 francs per ses program annual 2007.

- Scola professiunala da Samedan: A la scola professiunala da Samedan vegn garantida ina contribuziun pauschala da 10'000 francs per l'exposiziun professiunala 2007.

Projects da vias

La regenza ha approvà 1'790'000 francs per construir e per sanar il suandant traject da via:

- A13, San Bernardin/vart dal nord dal tunnel - La Punt: lavurs d'impressari, punt dal Rain posteriur a La Punt

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 25.01.2007