La regenza grischuna sustegna la RFI

Ils 28 da november 2004 decidan il pievel ed ils chantuns davart la refurma da la gulivaziun da finanzas e davart la repartiziun da las incumbensas tranter la confederaziun ed ils chantuns (RFI). La RFI vul metter la collavuraziun e la gulivaziun da finanzas en noss stadi federal sin ina basa pli effectiva e pli gista. Las incumbensas, las cumpetenzas e la finanziaziun da la confederaziun e dals chantuns duain vegnir regladas cleramain e detretschadas tant sco pussaivel. La confederaziun ed ils chantuns pon ademplir uschia lur incumbensas pli effizientamain. La regenza grischuna sustegna quest impurtant project da refurma da la politica da stadi.

Ils commembers da la regenza Eveline Widmer-Schlumpf, Stefan Engler e Martin Schmid preschentan tge che la RFI signifitgescha per il chantun Grischun. La RFI porta meglieraziuns considerablas visavi la repartiziun da las incumbensas e la gulivaziun da finanzas d'ozendi. Tschertamain na schlia ella betg tut ils problems dal federalissem executiv. Ella fa dentant in pass essenzial per rinforzar l'autonomia e l'atgna responsabladad sco er per garantir d'impunder economicamain ils meds publics.

Tge vul la RFI?

La RFI è vegnida elavurada en lavur communabla intensiva tranter la confederaziun ed ils chantuns. Per domadus partenaris - confederaziun e chantuns - è la RFI in project decisiv per l'avegnir da noss pajais.

- per la politica da stadi, perquai che la RFI rinforza tut ils plauns statals e fraina la sutminaziun progressiva da l'autonomia chantunala;

- per la politica da finanzas, perquai ch'il sistem da la gulivaziun da finanzas ch'è oz inconsequent ed ineffizient vegn remplazzà d'in sistem transpartent, equilibrà ed effizient.

La RFI sa basa essenzialmain sin tschintg innovaziuns principalas ch'èn accordadas ina cun l'autra:

1. La RFI vul reparter cleramain las rollas e detretschar tant sco pussaivel las incumbensas e la finanziaziun. Quai vegn cuntanschì cun attribuir cleramain las responsabladads e las incumbensas da la confederaziun e dals chantuns sco er cun engrondir la part chantunala dals meds finanzials betg liads ad in intent.

2. Tar las incumbensas che la confederaziun ed ils chantuns adempleschan er en avegnir communablamain vegnan resguardadas novas furmas da collavuraziun e da finanziaziun che correspundan als princips d'ina gestiun administrativa moderna.

3. La collavuraziun tranter ils chantuns vegn rinforzada ed il barat da prestaziuns vegn indemnisà cun tariffas gistas.

4. Cun ina gulivaziun da las resursas ch'è vegnida concepida cumplettamain da nov duain vegnir sustegnids chantuns debels da finanzas cun meds dals chantuns ferms da finanzas e da la confederaziun. Tras quai survegnan tut ils chantuns ina dotaziun minimala d'entradas disponiblas libramain.

5. La gulivaziun da las grevezzas duai indemnisar adequatamain grevezzas spezialas dals chantuns. Latiers sa tracti da grevezzas da structura concernent la topografia u la structura sociodemografica dals chantuns da muntogna e dals chantuns-citad che na pon strusch betg vegnir influenzadas.

Avantatgs da la RFI or da la vista dal chantun Grischun

Noss chantun è fermamain dependent da la confederaziun; quai n'è betg il cas mo tar incumbensas, per las qualas la confederaziun è primarmain cumpetenta, sco tar il militar, l'agricultura e las vias naziunalas, mabain er tar secturs d'incumbensas chantunalas fitg impurtants sco tar il guaud, las vias principalas, ils stabiliments per dismetter ruments e las sereneras, l'agid da vegliadetgna, la protecziun civila, la scolaziun speziala ed auter pli. Integrond las contribuziuns federalas a la VR survegn il Grischun mintg'onn passa 900 milliuns francs da la confederaziun. Quai correspunda a stgars 50% da nossas entradas totalas. En tut ils secturs che vegnan subvenziunads fitg avain nus facticamain pers noss'autonomia. La confederaziun dicta fundamentalmain la maniera e la dimensiun da l'adempliment da las incumbensas.

La RFI porta divers avantatgs a la confederaziun ed als chantuns. Per il chantun Grischun stattan las suandantas meglieraziuns en il center:

- La RFI sclerescha la colliaziun cumplitgada d'incumbensas e l'entretschament da finanzas ch'existeva fin ussa tranter la confederaziun ed ils chantuns e reducescha duplicitads.

- La RFI creescha la basa per ina gulivaziun da finanzas e da grevezzas transparenta, intenziunada ed imponibla. Ella reducescha las dependenzas envers la confederaziun e curregia faussas structuras da motivaziun.

- La RFI reducescha las differenzas da la capacitad finanziala e da la grevezza fiscala cun tendenza creschenta tranter ils chantuns.

- La gulivaziun da las grevezzas geograficas e topograficas reducescha las grevezzas finanzialas smesiradas dals chantuns alpins.

- La RFI schlargia las pussaivladads per prestaziuns da servetsch innovativas e favuraivlas ch'èn manaivlas a las burgaisas ed als burgais.

Consequenzas finanzialas da la RFI

Tut en tut s'egualiseschan per il chantun Grischun las grevezzas e las distgargias pli u main (resultat equilibrà da l'uschenumnada bilantscha globala). Ins sto resguardar che la bilantscha globala preschenta ina registraziun da la situaziun mumentana e che las consequenzas finanzialas pon vegnir calculadas en detagl pir il mument che la RFI è realisada.

Decisiv n'è dentant betg il saldo da tut las midadas finanzialas. En la bilantscha globala n'èn betg resguardads ils effects positivs da la separaziun da las incumbensas (reducziun da duplicitads), l'optimaziun da la cooperaziun tranter la confederaziun ed ils chantuns e la meglieraziun da la gulivaziun da grevezzas tranter ils chantuns. Las consequenzas finanzialas da l'amplificaziun da la collavuraziun interchantunala na pon ins anc betg calcular.

Gulivaziun da las grevezzas geograficas e topograficas

Dal puntg da vista finanzial è la gulivaziun da las grevezzas geograficas e topograficas fitg impurtanta per il chantun Grischun. Sut quest titel paja la confederaziun ca. 300 milliuns francs als chantuns. Ils criteris per reparter quests meds èn:

- la surfatscha sur la media d'autezza svizra da 1'080 meters (senza surfatscha nunproductiva), valitaziun 1/3

- la populaziun che abitescha sur 800 meters sur mar, valitaziun 1/3

- ils abitadis cun main che 200 abitantas ed abitants, valitaziun 1/6

- spessezza da la populaziun, valitaziun 1/6

Cun quest vasch da gulivaziun vegnan resguardadas las "grevezzas da l'autezza" (p.ex servetsch d'enviern), las "grevezzas da l'inclinaziun" (p.ex. cultivaziun dal guaud e rempars da lavinas) e las "grevezzas da la colonisaziun fina" (custs dal servetsch public). Bundant in terz dals meds per la gulivaziun da las grevezzas geograficas e topograficas van al chantun Grischun. Questa gulivaziun è - en vista a las grevezzas spezialas extraoridnarias - fitg impurtanta per il Grischun sco chantun da muntogna cun ina gronda surfatscha.

Cun separar cleramain ils pajaments da gulivaziun e l'adempliment da las incumbensas pon ins franar la motivaziun d'ozendi da retrair tantas contribuziuns federalas sco pussaivel. En il sistem d'ozendi exista ina gronda pressiun da realisar projects che surpassan per part ils basegns per propi.

En connex cun la critica davart il sectur da persunas cun impediments

Da la vart da las instituziuns per persunas cun impediments vegn exprimì la tema che la RFI chaschunia ina reducziun da las prestaziuns. Ils chantuns èn conscients da la responsabladad ch'els surpiglian sin fundament da la nova repartiziun da las incumbensas. Gia oz vegn prestada ina part considerabla da la purschida da prestaziuns publica tras ils chantuns e las vischnancas, per exempel en ils secturs da furmaziun, sanadad, cultura u ambient. Il chantun Grischun è - sco tschels chantuns - er abel e pront d'ademplir las incumbensas che la confederaziun al deleghescha en connex cun la tgira da persunas cun impediments corporals u spiertals. Questas persunas èn er vegnidas sustegnidas adina pli fitg ils ultims onns.

La RFI facilitescha uschia per exempel l'integraziun d'uffants cun impediments en il sectur da la scolaziun speziala cun als integrar meglier en las classas regularas. Questas mesiras d'integraziun ston resguardar las relaziuns regiunalas e pon succeder meglier e tenor ils basegns individuals tras ils chantuns e tras las vischnancas.

Areguard la finanziaziun dals indrizs en il sectur staziunar da las persunas cun impediments vegn per il mument elavurà sin plaun chantunal in nov sistem da finanziaziun en vista a la realisaziun da la RFI. Questas lavurs han la finamira da garantir er en avegnir la cumpensaziun dals custs supplementars necessaris per las persunas cun impediments. Questa cumpensaziun duai esser orientada a la prestaziun e crear er per ils purtaders las libertads d'agir necessarias per in adempliment d'incumbensas effizient.

Facit

La consequenza da la RFI è da renovar e rinforzar il sistem da stadi federalistic. Quest project progressiv è in avantatg er per il chantun Grischun . Perquai merita el da vegnir sustegnì cleramain ils 28 da november 2004.

Ulteriuras infurmaziuns:

Infurmaziuns detagliadas davart la RFI pudais Vus consultar sin la homepage

www.nfa.ch

.

Gremi: regenza

Funtauna: rg departament da finanzas e militar

Data: 01.11.2004