Gerold Ehrsam da Liestal (BL) è romanist ed activ sco «schreiber und wörterer». Quai fa el era savens e gugent en vallader.

Igl Cor maschado da Donat a sieus dirigent Martin Ulber en ancunaschaints per producziùns originalas. Uon eni sasfunsos an l’istorgia musicala preschantànd canzùns da la renaschientscha, acumpagneadas d’egna furmaziùn da gambists a digl lautist Robert Grossmann. A caschùn digls seas dus conzerts a Tusàn ad Andeer âni legro egn grànd auditori cun lur program tànt original sco spezial. Igl Cor maschado da Donat a conturn cugls seas radund 30 cantaduras a cantadurs â scho parschuader da lur dirigent Martin Ulber da bandunar la tradiziùn usitada da cantar canzùns da cumponists indigens sco a caschùn digl conzert digl on passo. Anstagl âni fatg egn sagl an l’istorgia musicala par divertir igl auditori cun canzùns a musica da la renaschientscha. Renaschientscha vean numno generalmeing igls tains digl 15avel a 16avel tschantaner. Durànt que tains e’gl igls artists da diferaints secturs culturals c’ân fatg renescher igls ideals da l’antica, igl tains digls grecs a romans. La renaschientscha e ear la tgegna digl tgànt an pliras vuschs a da canzùns profanas. Igl Cor maschado da Donat â preschanto egn matg da 13 canzùns cumponidas avànt var 400 ons. Els en vagnieus acumpagnieus da la furmaziùn da gambists «The Little Light Consort» a digl ancunaschaint lautist Robert Grossmann da Pasqual. Las «violas da gamba», co ellas vagnevan numnadas an cuntrari a las geias near «violas da bratsch», en ear vagnidas inventadas agl 15avel tschantaner. Igl liut near par tudestg «lauta» e dantànt egn instrumaint d’acumpognamaint fetg vigl. Ear el â gieu la sia culminaziùn durànt igl tains renaschimental par ple tard vagnir ramplazo da la ghitara. Egna cumbinaziùn zund gartageada Tgànt a musica da la renaschientscha en darar d’udir da cors an las nossas valadas. La raschùn sara quella, c’igl dat nignas canzùns rumàntschas par cors da que tains a las translaziùns en raras. Igl Cor maschado da Donat â parquegl canto tutas 13 canzùns agls lungatgs originals: angles, franzos, spagnol, talian a tudestg. Quegl e sto egna leztga aschi difizila sco pretensiusa par las cantaduras a cantadurs, ad an las baselgias cun lur enormas acusticas e vagnida schminuida la capevladad digls lungatgs. Parsuainter â’la parschuadieu la balteztga a l’exactadad digl tgànt, agl qual igls auditurs ân forsa stuieu s’andisar gl’amprem mumaint. Zund gartageada eara la cumbinaziùn cugl orchester. La musica da lez eara mena dominànta, mobagn adigna adatada agl volumen digl cor. Quegl â fatg, c’igl conzert eara zund equilibro. Mo el pretandeva ear atenziùn speziala digls auditurs. Ign pudeva betga semplameing sear segl bànc a giuder la musica sco las canzùns digls Dolfs ca sgarguglia sco l’aua digls uals da muntogna. Igl eara musica ple pretensiusa par cor a dirigent ca sto dinamisar ella d’atgna moda a maniera. Quegl e gartagieu ad Martin Ulber ad agl sieus cor ca gli â ubadieu an mintga gro, cantànd quellas canzùns pigl bagnplascher da tuts, mo an spezial pigls sieus manader c’e amatur da la musica renaschimentala. Igls fastedis a plaschers digl carstgàn sco tema «Igl mies cor antscheva a giubilar, cura tg’ia saint musica dalla renaschientscha», s’entusiasmescha Martin Ulber, agl qual igl e peia gartagieu animar ear las cantaduras a cantadurs da ristgear da realisar que project. «Tg’igl chor am è suando, glez am ò fatg extremamaintg cuntaint», salegra el suainter igl conzert. Quel â plaschieu surtut parveia digl angaschamaint vasevel ad udevel da cantaduras, cantaduras, digls gambists Soma Salat-Zakariás, Ryosuke Sakamoto, Silvia Tecardi, Ramona Huber a digl lautist Robert Grossmann. Els ân do egn tient tut aparti agl conzert acumpagnànd igl cor a sunànd tocs instrumentals. «Igl cuntegn da las canzùns tracta da carstgàns, da careztga, digl cumgieu a da tristeztga, mo surtut digl plascher,» introdutgescha Andrea Clopath, igl parsura digl cor, la serada musicala. Que plascher fuss forsa sto ànc ple grànd, sch’igl auditori vess gieu miglier aczess agls texts, near scha las canzùns fussan vagnidas comentadas mintgatànt. Mo igl e gartagieu agl Cor maschado ad agls sieus dirigent da puspe porscher anzatge digl tutafatg nov cun canzùns viglias. Igl Cor maschado da Donat a conturn, sut la batgeta da Martin Ulber, â do egn conzert cun canzùns da la renaschientscha; qua an la baselgia catolica da Tusàn. Igl orchester digls gambists «The Little Light Consort» ad igl lautist Robert Grossmann (a detg) ân acumpagnieu igl conzert.

La radunànza comunala digl martgieu da Farschno digls 6 da zarcladur â gieu da tractar igl quent anual pigls 2023. Quel seara cugl surple d’expensas da 181 508 fràncs. La raschùn prinzipala par la diferenza anviers igl preventiv e igl augmaint massiv digls custs pigl sanitareasser caschunos digl spital da Tusàn. Igl quent da las investiziùns mussa egn surple da da radund 271 858 fràncs. Quel e caschuno antras igl fatg, ca las investiziùns previdas par sanar igl stradùn a la lingias industrialas a La Pùnt Farschno en vagnidas spustadas antras igl Ufezi da construcziùn bassa pigl on 2025. Igl e betga vagnieu cato egn cumember digl cunzegl da scola par substituir Neroon Rajasingham, c’e vagnieu eligieu an la suprastànza digl martgieu a caschùn da la davosa radunànza comunala. (fmr/bt)

Diversas furmaziùns musicalas datan conzerts la dumeingia digls 16 da zarcladur an la sala polivalenta da Roten da cuminànza cun las scularas ad igls sculars da la Scola da musica Viamala. I vean suno musica populara cugls Hüscherer da Spleia. Igl Orcester da Tusàn preschainta egn vieadi musical tras divers tains. Alura savunda la band da la Scola. Par fitar sùnan igls giuvens instrumentalists da la Scola da musica da cuminànza cun la Sozietad da musica Tumleastga Davains musica da sturz a la moda. A caschùn da pliras provas suplementaras fatgas aposta par quell’ocurenza en vagnieus svilupos aranschamaints musicals ca scularas a sculars sùnan da cuminànza cun las furmaziùns musicalas da la regiùn. Quegl vean a dar plaschevlas cumbinaziùn tànt pigls musizists sco ear pigl auditori. La Sozietad instrumentala Tumleastga Davains procura pigl bagnstar corporal cun la si’ustreia avierta da las 10.00 antocen la 15.30. Igl program musical antscheva a las 10.30. L’antrada e libra. Ulteriuras infurmaziùn en da catar sen la pagina www.musikschuleviamala.ch (cdm/fmr)

Ear quest on ân liac sis rapreschantaziùns da la «Viamala Notte», l’inszenaziùn teatrala da l’istorgia a dad istorgias davart la tgavorgia da las Veiamalas, scretas ad dadas dad Erwin Dirnberger. Igl dat tàntas istorgias an regiùn Viamala. Erwin Dirnberger d’Andeer â egna grànda survesta da quellas a raquenta ellas da maniera teatrala gest an la tgavorgia. Quell’ocurenza â liac uon par la 17avla geada. Agl cler da la sia litearna rapreschainta a resda el istorgias capitadas igls davos dus milenis. Igl zenter digls visitaders a la stgeala, biageada igls 1903, davaintan sia tribuna ad en la «sala» digls aspectaturs an egna. La tschaingla en la culissa digl teater a la ramur digl ragn la musica acumpagnànta. An tut ân liac sis rapreschantaziùns an la tgavorgia da las Veiasmalas: igls 9, 13, 16, 23 a 30 da fanadur ad igls 6 d’avust. Ellas antschevan a las 20.00 agl zenter digls visitaders a cuzan var 90 minutas. Igls bigliets par 45 fràncs cumpeglian l’antrada ad egn puschaint cun products regiunals. Igl diember d’aspectaturs e limito a maximalmeing 23 dels. Las rapreschantaziùns ân liac da tut’ora. Me dad urezis âni da vagnir disgetgas. (cdm/bt) Erwin Dirnberger inszenescha istorgias da dus milenis an la tgavorgia da las Veiasmalas.

Igl proxim giantar cuminevel digls seniors da Ziràn-Muntogna da Schons â liac igl vendargis digls 28 da zarcladur an l’ustreia Capricorns a Vargistagn. Las anunztgas en da drizar antocen gievgia, igls 27 da zarcladur directameing a l’ustreia Capricorns, 081 630 71 72. An cass d’amparadas viglian ign sadrizar a Liesbeth Beglinger, 081 630 73 51. (cdm/bt)

La «Partenza» da stad organisada digls purtaders turistics an Surses ò testifitgia tgi anfignen igl davos otgover da chest onn dattigl en’occurrenza siva l’otra ainten la val. I dat er l’egna u l’otra nova purscheida. Da beneventar ena schi gronda raspada fetscha ple tgi angal plascheir, ò detg Tanja Amacher, la directoura turistica sonda passada tar la «Partenza» da stad. Tants giasts ed indigens seian anc mai stos dalla parteida tar la «Partenza», chegl tgi seia en fatg plaschevel. Gia li ò chella an sala Grava a Savognin e betg scu igls davos onns agl Lai Barnagn. Las 170 persungas èn er neidas beneventadas da Melanie Salis, tgi segna adegna per la moderaziun e per las intervistas cugls purtaders digl turissem. Viseta tigl urer Mario Scarpatetti Cun l’antschatta dalla staschung da stad 2024 anfignen alla fegn da chella, porscha Turissem Savognin Beiva Alvra SA ena massa occurrenzas. Tanja Amacher ò fatg attent da sa tigneir allas ordinaziuns pertutgont igl louf, igls tgangs da protecziun da muntaneras ed er digl antop cun vatgas-mamma. Cunsiglia ò la directoura turistica er da cumprar la carta da giasts ed er la lubientscha per carar cugl auto scu per exaimpel a Radons ed an blers oters lis an Surses. La lubientscha per carar anfignen tigls parcadis signalisos costa 60 francs ed è da retrer tigl cumegn da Surses. Tanja Amacher ò detg tgi igl program da stad cumpeglia fitg bleras aventuras. Menziuno ò ella per exaimpel las visetas tigl urer Mario Scarpatetti a Parsonz ed er las visetas aint igl atelier da teila d’Origen a Riom. Cunsiglia ò la directoura a mintgign da visitar igl hotel Liun agls Mulegns, tgi seia siva la renovaziun e sanaziun an veir senn en oter mond. An en oter mond è digl reminent igl signet da marketing da Turissem Savognin Beiva Alvra. Fatg attent ò Tanja Amacher cunzont er all’occurrenza da sport internaziunala, igl Swiss Irontrail alla fegn da chest meis. Aint igl decurs digl aton cumpara er en codesch cun 80 fotografias singularas da Surses fatgas digl fotograf Daniel Meier. La festa digl lai mantga er betg Veronika Widmann, la magnafatschenta digl Parc Ela, ò detg tgi igl tema central dalla stad 2024 seia tigl Parc Ela la cultura digl gôt. Tranter oter dattigl er en teater sot tschiel avert aint igl gôt e chegl a Barvogn, Lantsch e Savognin. An Val Faller vign la tigia «Plang», en albiert per pernottar cun far igl schinumno «Parc Ela Trek», ena tura da 17 etappas ed ena lunghezza da 220 kilometers, surdada an diesch deis agl travagl. Patrick Thurner ed Urs Zurkirchen, igl dus presidents dall’organisaziun «Anavant Surses», on menziuno cunzont la viseta a Sur ed all’Alp Flex tg’ò li igls 14 da settember 2024 e tgi vign organisada an collaboraziun cugl Parc Ela. Igl è gio la quarta occurrenza tgi sa nomna: «sen viseta a». Gio avant, igl mez d’avost ò li agl Lai Barnagn a Savognin la festa digl lai ed igls 9 d’avost 2024 la «Scuntrada» a Savognin. La scola da bike Tar Savognin Pendicularas SA resta ple u manc tot scu las davosas staschungs da stad cun l’egna u l’otra occurrenza e purscheida aint igl restorant da muntogna a Tigignas. Popular tar giasts ed indigens è per exaimpel igl «brunch dalla dumengia», tgi atteira adegna blera gliout. Lothar Künzli, igl magnafatschenta dalla Scola da skis Savognin, ò preschento la scola da bike. El ò detg tgi la scola da bike sa drezza betg angal agls unfants, mabagn er agls carschias. Da nov dattigl er en «Bikeshuttle» tgi magna ad ot igls velocipedists, per galdeir sessour la cursa aval. Dastgea preschentar igl sies affar da flours ò alloura Andrina Thomann, tg’ò siva digl favrer 2024 igl sies luvratori a Cunter ainten la zona d’industreia. Ella vegia grond plascheir tgi blers indigens ed er blers sagond-dimorants totgan tar la sia clientella. Vurdo sur l’antiera stad dattigl an Surses tschents e tschents occurrenzas turisticas, culturalas ed er da sport. Daple sot la pagina d’internet: valsurses.ch. Cun bleras broschuras, flyers e cedels d’infurmaziun vign fatg attent allas bleras occurrenzas e purscheidas turisticas. Grond interess per la «Partenza» da stad sonda passada a Savognin.

Igl hotel Liun agls Mulegns ò avert sias portas! Cun ena festa d’inauguraziun on politichers e politicras festivo la gievgia passada la reavertura digl hotel istoric tgi è nia renovo per 6,8 milliuns francs. Cun la festa d’inauguraziun per las autoritads politicas, pigls confamigliars da Giovanni Netzer e per donatours e benefactours digl hotel Liun èn las festivitads d’avertura digl hotel sano e renovo eidas a fegn gievgia passada. Scumanzo ò la festa per tots interessos cun ena guida tras igl hotel: Mintgign è sto stupia digl vasia e da tots preschaints e preschaintas ò Giovanni Netzer retschet en cumplimaint siva l’oter, per la renovaziun e sanaziun gartageda digl hotel Liun. Investiziuns da 6,8 milliuns francs Dei seia sto intschert schi gartegia ansomma da sanar e renovar igl hotel ò punctuo Giovanni Netzer an sies pled da bavegna. Ossa siva tschintg onns taimp da construcziun seia schinavant cun retschever la tgesa cun en’istorgia da 180 onns nova veta. Da far las investiziuns da 6,8 milliuns francs seia angal sto pussebel graztga agl cumegn da Surses, agl cantun, alla Confederaziun e cunzont a bleras persungas privats tgi seian sa mussadas ple tgi angal fitg generousas. Sustign finanzial vegia la Nova Fundaziun Origen, scu possessoura digl hotel Liun, alloura er gia da fitg bleras fundaziuns. Digl reminent èn da chels 6,8 milliuns francs ias per 90 % allas interpresas tg’on contribuia igl pi bler tgi igl hotel Liun è oz ena veira pedra. Gia igls davos tschintg onns lavour per sanar e renovar igl hotel da tradiziun on alloura er ena rotscha firmas dalla regiun. Giovanni Netzer è alloura er sa musso fitg ventirevel tgi cun la reavertura digl hotel Liun cuntinuescha l’istorgia dalla tgesa e chegl an senn scu tgi Donata Willi, la davosa hoteliera, vegia adegna giavischia. Oz ena tgesa da gronda valour La reavertura digl hotel Liun ò carmalo agls Mulegns cun Franz Sepp Caluori, igl president digl Cunsegl grond ed er igl minister d’economia da noss cantun, cunsiglier guvernativ Marcus Caduff. El ò detg igl suandont: «Igl de dad oz è en mument per las annalas, seia chegl pigls Mulegns, per Surses, ma schizont er pigl cantun». Giovanni Netzer seia ena persunga cun abilitads singularas per dar furma, per crear e restructurar en salv, ena stanza ed en spazi. La sanaziun e renovaziun digl hotel Liun seia igl migler exaimpel per chell’abilitad. Cugl hotel scu tg’el sa ­preschainta ossa survignan istorgia e cultura nova veta. Franz Sepp Caluori, el ò schizont cumparaglea Giovanni Netzer cun en spiert da pionier. Surses ed er igl cantun dastgan esser loschs d’aveir ena persunga cun schi bleras ideias, visiuns ed ancunaschientschas. Savens duvro pulit curasch Sa musso fascino digl hotel Liun è cunzont er Christof Steiner, el tgi stat agl timung dall’organisaziun naziunala «Swiss Historic Hotels». Siva da passa diesch onns magna el cun success a Barvogn igl hotel «Kurhaus», scu igl hotel Liun agls Mulegns, er ena tgesa cun ena gronda tradiziun ed istorgia. Adegna puspe vegia el e l’organisaziun svizra digls hotels istorics s’occupo cun la sanaziun e renovaziun digl hotel Liun, dantant mai nia tar ena soluziun e conclusiun. Graztga alla Nova Fundaziun Origen ed all’iniziativa da Giovanni Netzer sa mossa oz la tgesa intern ed extern an en nov vistgia. Christof Steiner el ò managea: «or dalla realitad è davantada en semi u forsa er or digl semi ena realitad». An mintga cass seia ossa bel tgi er per lung dalla Veia da Gelgia sa catta en hotel istoric, tgi mareta graztga alla sanaziun e renovaziun chel tetel. Simon Berger, el tg’ò accumpagnea la sanaziun e renovaziun digl hotel Liun scu represchentant dalla tgira da monumaints, el ò menziuno tgi la prestaziun digls davos tschintg onns da tot las persungas involvadas cun sanar e renovar igl hotel seia extraordinaria. Simon Berger ò er detg tgi savens vegigl duvro pulit curasch per neir tar ena conclusiun er cun dar adegna puspe critica an connex cun la sanaziun e restauraziun digl bietg da 180 onns. La directoura digl hotel Liun, flancada digl president digl Cunsegl grond e digl minister grischun d’economia. (da san.) Franz Sepp Caluori, Nadja Rybarova e Marcus Caduff. Igl hotel istoric è nia renovo per 6,8 milliuns francs. Ina vista sin l’hotel avant las renovaziuns.

Igls otg derscheders e derschedras an uffezi secundar per la Dertgira regiunala Alvra èn nias eligias antras en’elecziun sainza scrutini. Oter è tigl post digl presidi, noua tgi dat en candidat ed ena candidata. Marde seira èn chellas dus persungas sa preschentadas a Savognin a dus parteidas localas. Igls 9 da zarcladour 2024 stattan betg angal an tavla votaziuns federalas, mabagn er las elecziuns dallas persungas tgi appartignan allas 11 dertgiras regiunalas. Er an Surmeir èn igls 5830 votants e votantas clamos all’urna per decider tge persunga tgi vign igls proxims quatter onns a star avant alla Dertgira regiunala Alvra. D’occupar è dantant angal igl uffezi presidial, cun eir igl president actual Hermann Laim, an pensiun alla fegn da chest onn. Siva digl 2011 stat igl giurist d’Alvagni alla testa da chel gremi tribunal. Per chel post sa mettan an elecziun dr. iur. Peter Guyan e lic. iur. Tanja Pfammatter. Igl suveran da Surmeir ò alloura betg d’eliger las otg persungas tgi appartignan an en uffezi secundar alla Dertgira regiunala Alvra. Cun dar dantant gist otg persungas tg’on candido per chel uffezi secundar, tants candidats e tantas candidatas scu posts, è gio succedeida all’antschatta d’avregl l’elecziun tactiturna da chels derscheders e derschedras per chel mandat accessoric. 61 onns e 46 onns Per sa far en maletg da Peter Guyan e da Tanja Pfammatter on l’Allianza digl Center Alvra/Surses (AdC) e la Parteida liberaldemocratica Surses (PLD) anvido igl candidat e la candidata a Savognin. En bel domber ad interessos dalla Val Alvra e da Surses è nia per saveir daple dallas dus persungas tgi lessan davantar successouras da Hermann Laim. Gia on igl candidat e la candidata la caschung da sa preschentar scu persungas ed er lour veia professiunala. Peter Guyan ò 61 onns, è marido e bab da dus mats. Domicil ò igl giurist ed advocat a Coira ed a Samedan. Siva digl 2023 è igl om, tg’ò fatg igl doctorat all’Universitad da Turitg, derscheder extraordinari tar la Dertgira regiunala Maloja. Digl 1996 anfignen igl 2022 è Peter Guyan sto tar la Dertgira regiunala Plessur actuar, derscheder, vicepresident e president. Tanja Pfammatter ò 46 onns, stat a Lantsch cun la sia donna, ella è giurista ed advocata ed absolventa dall’Universitad da Turitg e Paris. Uriunda è ella digl martgea da Turitg. Da preschaint lavoura Tanja Pfammatter parzialmaintg scu actuara dalla Dertgira regiunala Purtenza/Tavo. Ultra da chegl magna ella ad interim en’instituziun sociala a Coira. Experientscha e plascheir En bonus per el per neir eligia scu president dalla Dertgira Alva seia bagn la sia gronda experientscha chegl tgi pertotga la lavour scu derscheder, ò accentuo Peter Guyan. Ultra da chegl vegia el grond plascheir da sia professiun. El fetscha la sia lavour scu derscheder fitg gugent. «Mia fermezza è er d’esser intermediatour, far punts ed esser oriento alla soluziun», ò detg Peter Guyan. Damanc birocrazeia, redutgier igl palpirom tar las dertgiras, promover la veia electronica per tarmetter d’ena dertgira a l’otra e d’en advocat a l’oter documaints giuridics totgan oz tar ena dertgira conform agl taimp, ò managea Peter Guyan. Da gronda impurtanza seia tar ena dertgira e tar en derscheder u derschedra er tgi aint igl center stetta scu amprem igl carstgang. El è er digl meini tgi fiss da simplifitgier las proceduras, da neir pi spert tar ena soluziun, da betg trer alla lunga mintga process e da cattar bagndalunga ena decisiun. Peter Guyan ò cunzont er fatg attent tgi tar las dertgiras mantgan persungas digl rom, cun betg dar avonda spezialists e spezialistas sen la fiera da lavour. Chegl seia er egna dallas raschungs tg’ena procedura cozza pi dei e s’antarda. Sa musso è marde seira a Savognin tgi Peter Guyan è en om digl rom, schi sa tracta da digitalisaziun. Per ena moderna dertgira Tanja Pfammatter ò detg tgi per ella seia modern betg angal digital, damai electronic anvezza palpieri, mabagn er d’optimar igls decurs dalla procedura giuridica e da luvrar pi effiziaint. Uscheia sa laschess luvrar pi bagn ed oriento alla clientella. Modern monta alloura er ena direcziun conforma agl taimp e d’esser innovativ chegl tgi pertotga novs models da lavour scu er la promoziun digls derscheders e dallas derschedras an uffezi secundar. Tar ena dertgira moderna totga er transparenza, managea tgi las veias internas da decisiuns dalla dertgira e tgi las santienztgas duessan esser publicamaintg accessiblas e tgapiblas. «Ia sung per ena dertgira sainza barrieras ed igl access tigl dretg per mintgign am è en grond giaveisch», ò detg Tanja Pfammatter. Ena dertgira vegia d’esser manevla agls vaschigns ed ella duess esser accessibla er per umans tgi canoschan betg la digitalisaziun. Ena candidata ed en candidat – Tanja Pfammatter e Peter Guyan cun – cun la madema fegnameira: davantar presidenta u president dalla Dertgira regiunala Alvra. L’elecziun è igls 9 da zarcladour 2024.

I dat strousch ena mattatscha u en mattatsch tg’è betg sto gio aglmanc eneda a circus. Betg stos l’emda passada a circus, mabagn anvido a circus on igls scolars e las scolaras dalla scola primara da Lantsch. Circus è per ena scola en bung tema per en’emda da project. Schi saintan igl pled circus alloura targleischan igls îgls da mintga unfant. Circus è er ena tematica tg’è per en unfant betg ensatge lungurous, mabagn cun tematisar igl circus sa lascha entusiasmar mintga mattatsch e mattatscha. Da chel aveis èn er stadas las scolastas ed igl scolast digl consorzi Val Alvra dafora (scola primara e scoletta) cun Lantsch scu li d’instrucziun. Scu gio avant tschintg onns è circus stada la tematica per en’emda da project per la fegn da scola 2023/24: 85 unfants on fatg circus. L’emda da project è neida realisada cugl circus «Lollypop», en circus tgi dat gio 30 onns. Ancunaschaint è chel circus cunzont er cun adegna esser pront per collaborar cun scolas per en’emda da project. Karola Rühs, egna dallas fundatouras digl circus «Lollypop» dei: «Nous vagn gia immens plascheir cun neir davart dalla scola da Lantsch la dumonda da collaborar an connex cun l’emda da project ed igl tema circus». La donna dei tgi an en onn realisescha igl circus emdas da project cun anfignen 18 scolas. Er agl exteriour succeda chegl, scu per exaimpel ainten l’Ucraina. Ena tenda fulanada Menziuno seia tgi igl circus «Lollypop» ò gio siva da ples onns ena relaziun pi strètga cun Surmeir. Chegl cun sa farmar igl circus adegna puspe per projects u per exercitar per novas nomras da circus ad Alvagni. Da terminar igl onn da scola e da deditgier la finiziun da chella agl tema circus è ensatge tgi pò far gost, chegl cunzont schi igls «profis» digl circus vigna durant en’emda an scola per instrueir tge tgi dovra tot per davantar en acrobat, clown, fakir, striun e schonglader. Sen fundamaint dallas propostas dallas persungas digl rom on igls scolars e las scolaras decidia sez tge art da circus tg’è igl pi adatto per mintgign. Requisitas, vistgias, da totta sort vistgadeira e schizont la band da circus ò igl circus «Lollypop» mess a disposiziun. Igl è nia exercito cun las persungas digl circus e chegl cun corp ed olma, cun passiun, cun plascheir, cun perseveranza e cun bler entusiassem. La fegnameira è alloura stada per scolars e scolaras da sa preschentar alla fegn dall’emda da project cun lour nomras agl public. E chegl cun en resultat stupent: Or da mintg’unfant è davanto en pitschen artist da circus. En artist tg’ò, scu finiziun dall’emda da project fatg plascheir ad en grond public fitg angraztgevel. La tenda da circus è stada ple tgi angal fulanada, cun passa 250 aspectatouras ed aspectatours. Saltunzas e lour acrobatica on er betg mantgea. Chels treis mats on annunztgia mintgamai las nomras da circus. Dus mattas segl trapez, ena nomra tg’ò plaschia agl public. Clowns dastgan betg mantger tar en circus. Igls unfants on dastgea decider sez an tge moda tgi els lessan far circus.

Tar la Festa da musica cantunala ò l’Uniaun da Musica Lantsch procuro per la gronda surpresa, cun gudagner la categoria Brass Band 3. classa. Igl pi sensom igl podest è stada er la Musica instrumentala Salouf Mon Stierva, cun turnar da Clostra scu victoura dalla 4. classa armuneia. Ord vista surmirana è la 29avla ediziun dalla Festa da musica cantunala stada en success. Sa misiradas sonda e dumengia passada sen tribuna èn tranter las 62 furmaziuns da musica er seis societads da musica dalla Regiun Alvra e Churwalden. Chegl èn las musicas Surmeir/Alvra, Churwalden, Lantsch, Salouf Mon Stierva, Savognin e Vaz. Las musicas da Barvogn, Filisour e Farrera èn betg stadas dalla parteida la davosa fegn d’emda a Clostra. Lotga tranter Lantsch e Savognin Tar las davosas festas da musica cantunalas ed er districtualas ègl adegna nia ainten la categoria Brass Band 3. classa, tar ena lotga tranter l’Uniaun da musica Lantsch e la Musica Instrumentala Savognin. A Clostra on alloura musicants e musicantas da Lantsch persvadia igls treis experts cun sunar sober, sonor e cun ena bunga impressiun generala. Sot la batgetta da Jan Luzi Baumgärtner on musicants e musicantas adamplia igl pi bagn igls criteris tgi chintan per obtigneir blers puncts: intunaziun, ritmica, dinamica, cultura digl tung, musicalitad e tecnica. Igls puncts maximals schean tar 200 puncts, vot deir 100 puncts pigl toc da paia tg’ena furmaziun tscherna sezza e 100 puncts pigl toc da pensum. Siva dalla producziun perfetga dall’Uniuan da musica Lantsch è er igl auditori sto digl aveis tgi chella furmaziun retscheva blers puncts digls experts. Uscheia è chegl er sto, cun far l’Uniaun da musica Lantsch 192 puncts da 200 puncts pussebels. Chels puncts on tanschia per eir cun la plema ainten la categoria Brass Band 3. classa. Cun chella victorgia è la lotga tranter las dus musicas da Lantsch e Savognin eida a fegn per eneda cun la victorgia dall’Uniaun da musica Lantsch. La proxima lotga suonda an en onn a Salouf tar la Festa districtuala da musica. La giuventetna ò procuro pigl tung En fatg zont plaschevel dalla 29avla Festa da musica cantunala è tgi pigl tung e la musica è stada responsabla la giuventetna. Igl è crudo an îgl tgi ple u manc tar tot las 62 furmaziuns da musica eran blers giuvenils e giuvenilas tranter igls musicants e las musicantas. D’attribueir è chella realitad er alla Musica instrumentala Salouf Mon Stierva. Igl clima tranter musicants e musicantas è fitg bung, tgirada vign betg angal la musica, mabagn er la collegialitad. Agl publicum ed agls experts è crudo an îgl, tgi è nia fatg musica cun cor e cun bler plascheir. Cugl toc da paia è reuschia da cattar en toc tgi schea fitg bagn alla musica e tgi ò incanto. Cun en fitg bung resultat da 188 puncts da 200 puncts pussebels ò la Musica instrumentala Salouf Mon Stierva gudagnea miritadamaintg ainten la categoria armuneia 4. classa. Musicantas e musicants dall’Uniaun da musica Lantsch on persvadia betg angal igls experts, mabagn er igl auditori. Marscha tras Clostra durant igl til: la Musica instrumentala Savognin cugl bandirel Alfons Caspar e la dirigenta Selina Gruber. Da bunga luna èn chels musicants dalla Musica instrumentala Salouf Mon Stierva siva da lour success. (da san.) Nino Farrér, Curdin Collet, Dietegen Demarmels, Nico Demarmels, Ivano Simonet e Robin Demarmels. Andy Kolleger Fiasta da Musica La Musica da giuvenils Surmeir/Alvra durant igl schinumno fotoshooting. L’antiera famiglia Netzer è musicala. (da san.) Anita, Martegn, Oriano, Renato ed Enrico Netzer.

Cun material our da La Quotidiana Il stincal es dvantà concret Per mincha cackin ün sachin. Ella chapeschia pulit bain la lingua. L’ultima fladada da la Credit Suisse. Ma medem blers morts. Cun ün gudogn schuber. Nus vulein presentar il filet. Pled e «pled». Che es ün pled? Sco da l’on dal cuc. Las partidas fan farina ensemen. 33 novs pendicularists. Il pled dal di pudess esser: milliarda – milli arda! Aua da baiver es schmerdada. Teater da maschinas agricolas. El tgira la crana da grascha. Il mund vegn pli e pli stuorns. L’agricultura romontscha fa fein romontsch. Cuschinar il min. Tschertgà: actura per «L’Ultim Rumantsch». Ina nouva seria ficziunala. La parada digls noms dallas vatgas. Che fa il pover asen chi less insè be üna simpla risposta? Finiziun dal «Barat quadriling» Il rumantsch sin la passarella a Milaun. Er il cumegn sustigna petiziun. Ina squetra pil spital. Pleds scumandos. Üna slammada. Ina chaussa fascinananta. Quai d’eira scu survgnir üna schleppa. La fumeglia ei ida culla brocca in corpore. Di per di dat ina redactura u in redactur da la FMR in tip. Nua schai il problem? Igl ei grev dad esser auters ch’ils auters Nous publitgessan gugent daple per rumantsch, schi nous vessan persunal danvanz. Il patg da 1524. Malgrà nov schlantsch – meglier na vegni betg. Lingua inventa il mund. La halla d’exposiziun ei beingleiti promta. I nun es simplamaing na in nossa cumpetenza. Ün utschè vantüraivel. Perquai adatg da tut ils skerzs ! Naginas directivas chantunalas. Spina da vin. Corporaziun d’aua. Peglia il bov per la corna Nus dain colur. Il giuven matg sussura. Uschè ho mincha vischnauncha ün oter focus rumauntsch. Là as poja eir s’annunzchar per consultaziuns. Onn burascus cun gudogn constant. La tecnica possibilitescha quei – igl ei in gaudi. Ei vegnan a secalmar. Sontga tschugalata. Nu far fö. Ina coola idea. Bella, igl nom igl pi popular Il format duai cuntinuar ils proxims onns. Las vischnauncas sursilvanas ston vinavon quintar da sbursar dapli daners. Igl è da translatar fitg bler. Uossa vainsa 80 000 followers. Biaras e biars ein surdumandai. Measeamda e betg mesemda. Il concept dil cantun preveda in viv onn 2024. La dumonda la pli spinusa. E quai ha el fatg magari a moda divertenta. Promtadad da surprender responsabladad e da seperfecziunar. Gerold Ehrsam da Liestal (BL) è romanist ed activ sco «schreiber und wörterer». Quai fa el era savens e gugent en vallader. E surtut legia el minuziusamain La Quotidiana. Gerold Ehrsam

Le segunda prerunda naziunala dal tir da gruppas è ida a fin sonda passada. En concurrenza èn er stadas 16 gruppas grischunas. La mesadad da quellas è sa qualifitgada per la terza prerunda svizra, nua che las gruppas finalistas vegnan eruidas. Le segunda prerunda naziunala dal tir da gruppas è ida a fin sonda passada. En concurrenza èn era stadas 16 gruppas grischunas. La mesadad da quellas è sa qualifitgada per la terza prerunda svizra, nua che las gruppas finalistas vegnan eruidas. Il tir da gruppas n’è betg mo sin champ chantunal ina da las pli impurtantas occurrenzas da tir, mabain er sin stgalim naziunal. Per sa qualifitgar per il final svizzer han las gruppas da surventscher trais prerundas naziunalas. Il final ha lura lieu l’entschatta da settember a Winterthur. Sin buna via da cuntanscher quel èn er otg gruppas grischunas. Tranter quellas era gruppas che han il potenzial da turnar da Winterthur cun medaglias. L’onn passà han per exempel las gruppas da Tumegl e Schiers/Aschera gudagnà il final ed in terz plaz hai lura dà per la gruppa da Rothenbrunnen/Giuvaulta. Trais gronds trumfs Ida a fin è la concurrenza en il champ A per la gruppa da Sedrun-Tujetsch. Anc en concurrenza èn en il champ A cun las gruppas da Haldenstein e Müstair duas gruppas grischunas. Betg sa qualifitgadas per la terza prerunda svizra tar il champ D n’èn las gruppas da Küblis/Cuvlignas, Lumnezia e Rona. En la categoria E han gist quatter gruppas dal Grischun manchentà da far il pass en la terza prerunda naziunala. Quai èn las gruppas da Alvra, Duin, Monstein e Tumegl. Bregaglia, Domat, Rothenbrunnen/Giuvaulta e Tumegl, quellas quatter gruppas èn sa qualifitgadas en il champ D per la davosa da trais prerundas svizras. Da supponer è che gist las gruppas da Rothenbrunnen/Giuvaulta e Tumegl vegnan ad esser da la partida en il final naziunal 2024. Omadus gruppas èn gia stadas campiunessas svizras. Sper Rothenbrunnen/Giuvaulta e Tumegl vegn vitiers cun la gruppa da Castrisch in terz trumf. Castrisch è gia daventà dus giadas campiun svizzer ed è sin la meglra via en direcziun final naziunal. Da las sis gruppas dal Grischun che han sajettà la segunda prerunda svizra en la categoria E, han be Castrisch e surprendentamain era Samignun fatg il pass en la terza runda da qualificaziun naziunala. Per Alvra, Duin, Monstein e Tumegl è il tir da gruppas 2024 a fin. La gruppa da Castrisch è sin la meglra via da far il zap en il final svizzer dal tir da gruppas (da san.): Gion Casaulta, Otto Derungs, Daniel Cabalzar, Curdin Candrian e Robert Studer.