Nagina schanza per ils sbozs dals plans sectorials via e binari en il Grischun

Ils plans sectorials via e binari/traffic public fan naufragi en il Grischun. La regenza refusa energicamain domadus sbozs. Diversas dumondas da basa ston vegnir repassadas a moda profunda e constataziuns specificas impurtantas ston vegnir concretisadas. La dumonda centrala dal traffic da turissem e da temp liber vegn per gronda part exclusa e la colliaziun dal Grischun sco chantun da cunfin è resguardada a moda absolutamain insuffizienta. Directamain consternanta è l'intenziun da degradar la via dal Partenz sco part da la rait da la via naziunala, schebain ch'igl è vegnì fixà diversas giadas da finir la rait da la via naziunala per entant approvada. La regenza dumonda il departament federal da l'ambient, traffic, energia e communicaziun DATEC d'integrar ils chantuns a moda concreta tar la cuntinuaziun da l'elavuraziun dals plans sectorials.

Ils plans sectorials servan a la planisaziun e coordinaziun da projects gronds sco la Viafier 2000, la NEAT sco er la colliaziun da la Svizra da l'ost e dal vest a la rait europeica da viafier d'auta sveltezza. En il sectur traffic sin via stattan en il center la finiziun da la rait da la via naziunala e ses mantegniment da substanza. Plinavant vai per la definiziun d'ina nova rait da la via federala che duai substituir il sistem actual da la via naziunala e da las vias principalas svizras.

Lescha da lottaria: il chantun sto anc adina mantegnair la controlla

La lescha da lottaria vertenta datescha da l'onn 1923 e n'è dapi là mai vegnida revedida. I manca p.ex. la pussaivladad legala da permetter occurrenzas grondas da lottaria, il svilup tecnologic da fin uss è resguardà gist uschè pauc sco la prevenziun ed il tractament dal regl da giugar. A la fin vul l'uffizi federal da giustia er cuntanscher ina regulaziun nova per imponer la taglia sin gudogns da lottaria (introducziun da la taglia a la funtauna). La lescha da lottaria revidida vul tuttina tegnair vi da princips cumprovads. Ils chantuns duain p.ex. pudair duvrar vinavant las entradas da lottaria per intents caritativs u d'util public.

La regenza grischuna s'engascha en sia consultaziun ch'ils suandants puncts vegnian examinads anc ina giada a fund:

- ch'i vegnia renunzià ad avrir il martgà da lottaria e cun quai ad admetter ulteriurs organisaturs da lottarias grondas,

- che la cumpetenza chantunala en il sectur da lottaria restia mantegnida integralmain,

- che la cumpetenza chantunala da repartir las entradas realisadas dals organisaturs gronds per mauns da l'util public e per la beneficenza restia senza restricziun tar ils chantuns e

- ch'i saja da renunziar a la fixaziun da restricziuns stretgas per la concepziun da gieus (sco ina quota maximala da sbursament).

Ina mira centrala da la regenza resta la controlla cumplaina da las entradas da lottarias. La promoziun da sport e cultura succeda decisivamain cun las parts dal gudogn da la lottaria naziunala e dal fond da sport-toto. D'in regress eventual da quels meds fissan pertugadas diversas organisaziuns caritativas en tut il chantun.

Ina revisiun parziala da la lescha davart las scolas autas professiunalas n'è betg necessaria

La regenza grischuna refusa la revisiun parziala da la lescha davart las scolas autas professiunalas. Il sboz preschent na contribuescha nagut per far las scolas autas professiunalas pli effizientas e pli cumpetitivas. Concretamain sa tracti tar questa revisiun da suttametter il sectur da studi sanadad, fatgs socials ed art - fin ussa reglà e finanzià exclusivamain dals chantuns - a la lescha federala. Però n'è la confederaziun betg en cas da finanziar commensuradamain ils trais secturs novs. Ultra da quai vul la revisiun refumar la strcuturas da studi ed introducir studis graduads bachelor / master. Latiers constatescha la regenza ch'il dretg vertent na stoppia per quai betg vegnir adattà. Areguard la lescha davart la promoziun da las scolas autas n'è ina revisiun parziala betg necessaria. Quella lescha è planisada per l'onn 2008.

Ils parcadis da l'administraziun chantunala vegnan suttamess a taxas

La regenza ha approvà la nova ordinaziun da parcadis. Quella regla a moda simpla e pragmatica il diever dals parcadis da l'administraziun chantunala. Parcar gratuitamain dastgan da nov be anc collavuraturas e collavuraturs che dovran regularmain en servetsch lur vehichel privat, collavuraturas e collavuraturs cun impediments corporals, collavuraturas e collavuraturs che na rivan cun ils meds publics betg ad ura a la plazza da lavur u na la pon betg abandunar ad ura sco er visitadras e visitaders. Tut las autras impiegadas e tut ils auters impiegads da l'administraziun ston pajar ina taxa per duvrar ils parcadis.

La refurma da la furmaziun sanadad e fatgs socials progredescha

La regenza accelerescha la realisaziun da la refurma da la furmaziun da las professiuns da sanadad e dal sectur social en il chantun Grischun. Per la coordinaziun dals ulteriurs pass da realisaziun ha ella installà ina gruppa directiva da nov persunas sut la batgetta da Veronika Niederhauser, directura dal center da furmaziun per la sanadad ed ils fatgs socials.

Da vischnancas e regiuns

- Per la fin da l'onn 2003 vegn la citad da Cuira a dar si ses servetsch social communal. Questa incarica surpiglia da nov l'uffizi dal servetsch social dal Grischun. La regenza ha instradà per quai ils pass organisatoris necessaris.

- Las regiuns linguisticas rumantschas Engiadin'ota e bassa sco er il Grischun central e la Surselva survegnan cudeschs da lingua rumantscha e quaderns da lavur rumantschs unifitgads en puter, vallader, surmiran e sursilvan per las quartas, tschintgavlas e sisavlas classas.

- La vischnanca da Trun po prender per mauns la construcziun da la plazza da tutt'aura cun implant da sigl lung. La regenza ha approvà definitivamain quest project e garantì ina contribuziun da construcziun da radund 67'000 francs.

- Il project per la midada da l'utilisaziun da la sala da gimnastica da Trimmis è approvà definitivamain, precis sco er la contribuziun chantunala da construcziun da radund 350'000 francs.

- La regenza ha approvà la lescha da taglia revedida da Sagogn.

- A Tavau vegn engrondì il bogn cuvert. Ils custs totals muntan a var dudesch milliuns francs. Per quest project ha la regenza deliberà ina contribuziun da 500'000 francs.

- La radunanza communala da Fläsch ha decidì la fin da l'onn 2002 ina revisiun parziala da la constituziun communala. La regenza ha ussa er approvà tala.

Contribuziuns chantunalas a differentas instituziuns

- Per quatter projects umanitars d'agid a l'ester ha la regenza deliberà ina summa totala da 14'000 francs.

Projects da vias

- La regenza ha approvà var ina dunzaina da projects da via e deliberà ils credits correspundents; en tut radund 9,8 milliuns francs.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 27.03.2003