Realisaziun da la procedura penala e da la procedura civila svizra: la regenza planisescha da detretschar las incumbensas er tar la giustia

Tenor l'opiniun dal cussegl federal duain la procedura penala e la procedura civila svizra entrar en vigur per il 1. da schaner 2010. Las directivas impegnativas dal dretg federal han consequenzas considerablas per ils circuls e per las vischnancas dal chantun Grischun. La regenza grischuna pledescha per in detretschament da las incumbensas tar la giustia. Cun ina revisiun parziala da la constituziun chantunala vul ella sclerir la dumonda da princip, sche las incumbensas giudizialas dals circuls duain vegnir surdadas en l'avegnir a las dretgiras districtualas u a la procura publica. Ils circuls restan ils circuls electorals per il cussegl grond ed ils corps politics administrativs.

Las lavurs vi da la procedura penala (PP) e vi da la procedura civila (PC) svizra èn terminadas u vegnan previsiblamain terminadas quest onn. L'entrada en vigur è planisada per il 1. da schaner 2010. Il nov dretg federal ha consequenzas per l'organisaziun giudiziala actuala en il Grischun. Pertutgads da quai èn cunzunt ils circuls, ma er las dretgiras districtualas, las vischnancas e la procura publica. Oravant tut las prescripziuns da la PP svizra cun l'introducziun dal model da la procura publica han consequenzas considerablas per ils circuls. Pervia da l'obligatori dal dretg federal na po en l'avegnir betg pli la presidenta cirquitala u il president cirquital relaschar ils mandats penals tar delicts e tar crims, mabain directamain la procuratura publica u il procuratur public. Tut en tut croda davent qua tras circa in quart da la chargia da lavur tar ils uffizis cirquitals. Tras quai che la lavur croda davent, perdan ils circuls dentant er la mesadad da lur entradas or da las incumbensas giudizialas u circa 3.3 milliuns francs per onn. Las perditas d'entradas na pon betg vegnir cumpensadas dal tuttafatg cun reducir il persunal; tut tenor la reducziun da plazzas s'augmenta il deficit annual dals circuls, il qual sto vegnir pajà da las vischnancas, per 2 fin 3 milliuns francs.

Per la regenza vegnan en dumonda mo duas propostas da soluziun per realisar la PP e la PC:

Varianta A: La realisaziun sa restrenscha a las adattaziuns al dretg federal ch'èn absolutamain necessarias. Ils circuls salvan las incumbensas giudizialas restantas. Ils custs supplementars restan tar ils circuls respectivamain tar las vischnancas.

Varianta B: La realisaziun vegn fatga cun refurmar l'organisaziun giudiziala cun la finamira da detretschar las incumbensas giudizialas e da stgaffir in cler urden da cumpetenzas cun structuras pli simplas. Questa finamira ha er il project da la NGF grischuna. Las incumbensas giudizialas dals circuls vegnan surdadas a la procura publica (dretg penal) respectivamain a las dretgiras districtualas (dretg civil). Ils circuls restan ils circuls electorals per il cussegl grond e corps politics administrativs.

Tenor l'avis da la regenza predomineschan ils avantatgs da la varianta B cleramain:

Las structuras decentralas existentas da la procura publica e da las dretgiras districtualas vegnan amplifitgadas. La proximitad a la burgaisa u al burgais ed enconuschientschas da las relaziuns localas restan garantidas.

Perquai che las incumbensas vegnan ademplidas en moda decentrala, na datti nagina concentraziun da plazzas da lavur a Cuira. La regenza vul ina realisaziun raschunaivla ord vista sociala; las anteriuras collavuraturas ed ils anteriurs collavuraturs dals circuls duain - sche pussaivel - vegnir surpigliads dals districts respectivamain da la procura publica.

La separaziun da la politica e da la giustia rinforza ils circuls sco plauns statals politics. Ils circuls restan plinavant ils circuls electorals per las commembras e per ils commembers dal cussegl grond. Las vischnancas decidan, tge incumbensas administrativas ch'ellas surdattan als circuls.

Sche la realisaziun vegn restrenschida a quai ch'è obligatoricamain necessari, chaschunass quai custs supplementars tar las vischnancas. Sche las incumbensas giudizialas dals circuls vegnan surdadas a la procura publica respectivamain a las dretgiras districtualas, stgaffescha quai las premissas che la giustia po vegnir finanziada en l'avegnir a 100 pertschient tras il chantun. Uschia vegnan distgargiadas las vischnancas finanzialmain.

Cun attribuir tschertas incumbensas ad in plaun pon vegnir realisadas structuras pli simplas. Perquai ch'ils problems da cunfinaziun ed ils secturs communabels crodan, pon vegnir simplifitgads ils andaments e las proceduras e po vegnir extendida la libertad d'agir dal plaun cumpetent (chantun u vischnanca). Qua vul er il project da la NGF grischuna.

En cumparegliaziun cun oz pon la PP e la PC vegnir realisadas senza chaschunar custs supplementars. Per las pajataglias e per ils pajataglias na resultan naginas grevezzas supplementaras.

La regenza è persvadida che quai fiss mo ina soluziun a curta vista, sche l'organisaziun actuala vegniss mantegnida pervia dals custs supplementars per las vischnancas. Per che la giustia possia ademplir bain sia incumbensa principala, numnadamain il mantegniment respectivamain il restabiliment da la pasch giuridica e da la segirezza giuridica, duess sia organisaziun sa basar sin ina tscherta stabilitad. Questa stabilitad po dentant vegnir garantida mo tras ina refurma da l'organisaziun giudiziala en vista a la realisaziun da la PP e da la PC.

Dal puntg da vista da la giustia na datti naginas resalvas envers questa soluziun. La dretgira chantunala sco autoritad da surveglianza da la giurisdicziun civila e penala giuditgescha la proposta da la regenza sco proposta correcta ed adequata che s'orientescha al futur. La federaziun grischuna da las presidentas cirquitalas e dals presidents cirquitals è s'exprimida per mantegnair las incumbensas giudizialas vertentas dals circuls, uschenavant ch'il dretg federal admetta anc quai.

Pervia dal stretg urari da la confederaziun vegnan la PP e la PC realisadas en il Grischun en etappas. En il rom d'ina revisiun parziala da la constituziun chantunala duai vegnir sclerida fin il cumenzament da l'onn 2009 la dumonda da princip, sch'ils circuls duain survegnir er en l'avegnir incumbensas giudizialas u betg. La consultaziun da la revisiun parziala da la constituziun chantunala cumenza la fin da mars 2008 e dura fin la fin da zercladur 2008. La realisaziun da las prescripziuns dal dretg federal sin il stgalim da la lescha e da l'ordinaziun ha lieu en in segund pass fin l'atun 2009. L'entrada en vigur è planisada per il 1. da schaner 2010.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 12.03.2008