Messadi davart alzament contribuziun da menaschi e concessiun garanzia da deficit biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion

Preziada dunna presidenta dil parlament

Stimadas parlamentarias, stimai parlamentaris

La suprastonza dall'uniun dalla biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion enquera gia dapi entgins onns localitads adattadas per saver corrispunder allas pretensiuns actualas d'ina biblioteca. Ussa semuossa ina pusseivladad ideala el marcau vegl per augmentar la purschida e l'attractivitad per las utilisadras ed ils utilisaders dalla biblioteca. Il medem mument sa era la scola profitar dallas localitads che stattan da niev a disposiziun per saver realisar las actualas metodas d'instrucziun cun ina zona d'emprender el tract C dalla casa da scola a Glion. Per saver realisar quella bardigliada ed igl augment dalla purschida basegna ei in'alzament dalla contribuziun da menaschi ed ina garanzia da deficit allas investiziuns unicas. Per quei intent suttametta la suprastonza communala al parlament communal ina fatschenta corrispundenta.

Incumbensa dalla biblioteca

La biblioteca communala ei in'instituziun da basa dalla vischnaunca. Sia purschida sedrezza a tuttas gruppas dalla populaziun e da vegliadetgna e segirescha il provediment da basa cun medias ed informaziuns. Cheutier sustegn ella medemamein l'instrucziun e la scolaziun, la formaziun dil temps liber e meina atras occurrenzas. Supplementarmein cuviera la biblioteca da scola il basegns d'informaziun per l'instrucziun dil fatg, cuntegn las ovras da consultaziun necessarias e porscha la lectura per affons e giuvenils. La responsabladad per quei ei reglada egl art. 5 dalla lescha davart la promoziun dalla cultura dil cantun Grischun sco era egl art. 36 dalla lescha per las scolas popularas dil cantun Grischun. La biblioteca lavura tenor las lingias directivas per bibliotecas da scola e las lingias directivas per bibliotecas publicas da BiblioSuisse, l'uniun svizra da bibliotecas. La biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion dad oz vegn menada d'ina uniun da dretg privat ch'ei vegnida fundada igl onn 1968 sco biblioteca per giuvenils Glion ed ha bardigliau pliras gadas muort munconza da spazi.

Situaziun da partenza

La biblioteca da scola e communala dad oz sesanfla el plaunterren dil tract C dalla scola. Dapi la fusiun da vischnaunca ei la biblioteca responsabla per la populaziun dall'entira vischnaunca, sco era per tut ils loghens da scola populara. La bibliotecta porscha ils suandonts survetschs:

Medias per tudestg, romontsch ed engles per tuttas gruppas da vegliadetgna, total 5'700 medias;

Medias digitalas: La clientella sa sesurvir dalla biblioteca digitala Svizra orientala („Dibiost“) ed aschia empristar da tut temps cudischs electronics e cargar sin lur apparats persunals. Cudischs e giugs auditivs vegnan cunzun nezegiai stediamein dils affons. Dapi in onn san ins era empristar Tonies (figuras da giugs auditivs cun in special apparat da reproducziun). Quei mied ei adattaus bein per affons prescolars e vegn bugen nezegiaus.

In plaz da lavur cun WLAN, che stat mo a disposiziun a moda limitada muort il spazi ch'ei segiraus cun in plaid-clav.

Cantun da seser per affons; in cantun da seser per leger ni plazs da lavur adattai per carschi mauncan.

Occurrenzas sco l'ura da murmeli, café da cudischs e notg da raquintar.

Ad onn vegnan 3'500 visetas registradas.

Gia dapi in temps vegnan las relaziuns stretgas da plaz criticadas, las talas restrenschan fermamein las activitads ed impedeschan perfin entginas purschidas d'ina biblioteca moderna. Suenter ina viseta ella biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion il zercladur 2020 ha la cumissiun da blibliotecas dil cantun Grischun fatg las suandontas constataziuns en connex cun las localitads:

La surfatscha da 100 m2 ei nunsufficienta per la grondezia dil territori cumpigliau. Las medias san buca vegnir presentadas a moda adattada per las utilisadras ed ils utilisaders (affons e persunas cun ina mobilitad restrenschida, survesta dallas novas acquisiziuns) resp. digl inventari da medias ei bia memia pigns arisguard il diember da habitontas e habitonts tenor las lingias directivas da Bibliosuisse. Tenor lezzas stuess ina surfatscha pli che dubel aschi gronda star a disposiziun.

Per la scola ei il liug ideals, per la biblioteca publica generala fuss in liug central ordeifer igl areal da scola megliers.

Medemamein constatescha la cumissiun da bibliotecas che las uras d'avertura ein cun otg uras ad jamna mesiradas scartamein. Muort las stretgas resursas (ca. 40 pertschien d'ina plazza cumpleina) eis ei ultra da quei buca pusseivel alla biblioteca da curclar las finamiras directivas dil plan d'instruc-ziun 21 en scola. La salarisaziun dallas collaboraturas e dils collaboraturs vegn medemamein taxada fetg bassa.

En tut constatescha la cumissiun che la biblioteca vegn menada a moda professiunala, engaschada e visiunara sut las cundiziuns da rama dadas. Tuttina cusseglia ella la midada dil liug en pli grondas localitads ed in augment dallas resursas.

Stadi da duer

En vesta allas experientschas fatgas e sin la basa da quell'analisa han ils resposabels dalla biblioteca elaborau in concept per il svilup dalla biblioteca. El temps dad oz ein bibliotecas dapli che mo in'instituziun dad ir per cudischs e turnar. Ellas ein in liug per scolaziun e recreaziun. Quei „tierz liug“ (tenor il sociolog Ray Oldenburg) porscha in'ulivaziun tier la famiglia e la plazza da lavur ed ein in liug da sentupar per la cuminonza dalla vischinonza.

Da niev duei il spazi buca mo porscher duront in temps d'avertura nunflexibel la pusseivladad per empristar ni returnar medias. Anzi vegn in liug cun temps flexibels per sentupar, plazs da lavur per students ed occurrenzas senza obligaziun da consumar per la scola, il pievel general e turists possibilitaus.

La nova biblioteca Ilanz/Glion duei vegnir drizzada en aschia ch'igl ei pusseivel da menar ella sper la moda tradiziunala cun igl emprest era sco aschinumnada «Open Library» (biblioteca buca-survida). Grazia a quella purschida sa la biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion sepresentar sco biblioteca exemplarica el cantun Grischun cunquei che sulettamein l'Open Library dil marcau da Cuera porscha quei survetsch.

La biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion resta vinavon in'uniun. La collaboraziun cun la vischnaunca, oravontut la scola, duei denton vegnir rinforzada. Igl ei previu da fixar la collaboraziun futura en ina cunvegnientscha da prestaziun, tuttina sco il sboz dil concept per la promoziun da cultura prevesa. Era la pagina d'internet vegn concepida a moda pli professiunala ed actualisada cuntinuontamein ensemen cun la representaziun da social-media.

Spazi e liug

Sin fundament dallas stretgas relaziuns da plaz enqueran ils responsabels gia dapi pli gitg in remedi. Avon treis onns han ins tratg en consideraziun l'extensiun dil tract C. Sclariments dallas pusseivladads dil spazi han denton mussau ch'ina sligiaziun cuntenteivla permanenta per la biblioteca fuss buca vegnida contonschida. Plinavon muncass spazi che vegn oz nezegiaus bein per l'instrucziun. Suenter ulteriuras evaluaziuns dil liug ei la pusseivladad d'in liug el marcau vegl da Glion sedada ella Via dil Städtli. Il proprietari dall'immobiglia fa amogna da renovar in bein immobigliar vegl che sesanfla en vischinonza dalla ludoteca e la gruppa da giugs per schar a tscheins alla biblioteca per in prezi sut la media locala.

L'animaziun ed igl augment dall'attractivitad dil marcau vegl a Glion ein gia dagitg in giavisch dalla vischnaunca. Era el maletg empalont dil territori communal ei quei fixau aschia. La biblioteca sco ulteriura instituziun sper la ludoteca, la gruppa da giugs, il museum regiunal, duas ustrias ed ulteriuras purschidas savess prestar ina contribuziun e carmalar ulteriuras visitadras e visitaders el marcau vegl. Era la proximitad dalla scola sur ina via cuorta e segira ei dada.

Consequenzas finanzialas

Oz lavura l'uniun cun extradas annualas da scars 40'000 francs. Per habitonta resp. habitont munta quei ad extradas da bien otg francs. BiblioSuisse cusseglia cuosts da menaschi da 35 francs per habitonta resp. habitont. Il futur vesa il preventiv ora sco suonda:

Per garantir ina gestiun professiunala dalla biblioteca, ei ina direcziun stabla (ca. 50 pertschien) indispensabla. Las collaboraturas da grond'experientscha vegnan vinavon a surprender il temps da survetsch per empristar sin basa da paga all'ura. La qualitad vegn rinforzada supplementarmein cunquei che ulteriuras collaboraturas vegnan ad absolver la scolaziun da biblioteca.

La contribuziun dalla vischnaunca muntava entochen da cheu a 22'000 francs (entochen 2021). Ils cuosts per las localitads incl. cuosts accessorics sco lavurs da pedel ein tochen da cheu vegni finanziai sur la scolaziun e buc attribui separadamein alla biblioteca. Niev duei la contribuziun dalla vischnaunca muntar a 100'000 francs, per possibilitar il basegns da spazi e persunal.

Plinavon ston ins quintar cun cuosts d'investiziun unics ell'altezia da rodund 200'000 francs:

Concepts e squetsch da broschura per sponsuradi	3'500.00

Cuosts da projectaziun survetsch svizzer per bibliotecas	4'000.00

Endrizzament/mobiliament	120'000.00

Infrastructura d'IT	9'000.00

Concept e realisaziun inscripziun	4'500.00

Illuminaziun	30'000.00

Open Library	6'000.00

Atgnas prestaziuns	15'000.00

Reserva e nunprevesiu	8'000.00

Total	CHF	200'000.00

Quels cuosts per igl endrizzament duein da principi vegnir curclai cun contribuziuns da tiarzs (fundaziuns, sponsurs etc.). La vischnaunca duei denton conceder ina garanzia da deficit da 40'000 francs per il cass che la finanziaziun reussescha tuttina buca cumpleinamein.

Survesta

La suandonta tabella dat ina cuorta survesta davart il stadi dad ei e da duei (Ist-/Soll-Zustand) cun las pretensiuns che la biblioteca actuala stuess ademplir tenor BiblioSuisse:

ei (IST)

duei (SOLL)

remarcas

surfatscha = 100 m2

surfatscha = 230 m2

megliera repartiziun

(sin duas alzadas)

inventari da medias: 5'700

inventari da medias: ca. 8'000

BiblioSuisse: 7'500 - 10'000 medias

ella casa da scola

el marcau vegl

vitalisaziun dil marcau vegl

cuosts da tscheins integrai el preventiv dalla scola

cuosts da tscheins suppl. per novas localitads el marcau vegl

localitads vegnan libras per la scola (p.ex. zona d'emprender)

endrizzament per part nunadattau muort munconza da spazi

endrizzament surveseivel cun clar concept

niev era adattau per affons e carstgauns cun impediments

emprest e retuorn

+ diever sco «tierz spazi»

(occurrenzas, cuors, …)

liug da sentupada attractiv niev era per famiglias, students e tourists

temps d'avertura fixau 8 uras ad jamna (sur 5 luvergis)

extender temps d'avertura fixau ad jamna + «Open Library»

attractivitad vegn alzada e la gruppa en mira extendida

WLAN restrenschiu

WLAN gratuit era per hosps

atgna reit

extradas per persuna CHF 8

extradas per persuna CHF 20-25

BiblioSuisse cusseglia CHF 35

bass cuosts d'abonnament

cuosts d'abonnament + ca. 80 %

ex.: affons da CHF 15 sin CHF 25

carschi da CHF 30 sin CHF 50

famiglia da CHF 40 sin CHF 70

lavur d'uniun en paga l'ura

engaschament fix

contribuziun visch.: CHF 22’000

contribuziun visch.: CHF 100’000

Termins

Decisiun parlament communal	9 da mars 2022

Planisaziun e realisaziun renovaziun biblioteca	mars 2022 – zercladur 2023

Midada ella nova biblioteca	fenadur/uost 2023

Alla sesida dils 27 d'october 2021 ei il concept dalla nova biblioteca da scola e communala Ilanz/Glion gia vegnius presentaus al parlament.

La suprastonza communala considerescha il basegns d'agir tier las localitads e resursas persunalas dalla biblioteca sco urgents. La pusseivladad dil niev liug el marcau vegl da Glion ei ina schanza unica per augmentar l'attractivitad dalla biblioteca per il futur e per garantir ina purschida da biblioteca adattada per giuven e vegl.

Proposta

Sin fundament dallas explicaziuns precedentas fa la suprastonza communala las suandontas propostas al parlament:

d'entrar ella fatschenta;

da conceder ina garanzia da deficit da 40'000 francs per il basegns unic d'endrizzament;

d'approbar igl alzament dalla contribuziun annuala sin 100'000 francs.

Ilanz/Glion, ils 9 da fevrer 2022	Suprastonza communala Ilanz/Glion

1

5