Il chantun sto spargnar: Reducziun da paja tar il persunal, nagina cumpensaziun da chareschia

Il persunal chantunal presta l'onn 2000 ina contribuziun considerabla vi da las stentas da spargnar, retrajend dus dis da vacanzas betg pajadas che vegnan deducids directamain da la paja. Ultra da quai n'obtegn el nagina cumpensaziun da chareschia.

Las finanzas chantunalas na sa preschentan betg en ina buna glisch. En la sessiun da november 1999 ha il cussegl grond perquai midà l'ordinaziun davart il persunal e pussibilità a la regenza da reducir per dus dis il temp da lavur annual en temps cun finanzas precaras cun scursanir correspundentamain la paja. La regenza ha reglà ils detagls da questa mesira da spargn per l'onn 2000 sco suonda:

- Ella vegn applitgada per tut ils emploiads cun paja mensila.

- Ella pertutga er ils commembers da la regenza sco er ils presidents e vicepresidents da las dretgiras chantunalas.

- Emprendist(a)s e practicant(a)s èn exceptad(a)s da questa mesira da spargn.

- La reducziun da la paja sa basa sin il salari da basa mensil inclusiv ils supplements da funcziun.

- La reducziun da la paja n'ha nagin effect sin la 13. paja.

- Emploiads chantunals cun in menu reducì dal temp da lavur pon tscherner, sch'els vulan retrair u betg retrair ils dus dis da vacanzas betg pajadas.

- La reducziun da la paja n'ha nagin'influenza sin il salari segirà per la pensiun.

- Ils dus dis da vacanzas betg pajadas vegnan agiuntads al dabun dals dis da vacanzas 2000 e pon vegnir tschernids libramain.

- En las scolas chantunalas crodan ils dus dis da vacanzas betg pajadas sin igl 1. da matg ed igl 1. da november 2000.

Tras l'ordinaziun da quests dus dis da vacanzas betg pajadas vegnan reducidas las pajas per 0.79 pertschient. Uschia èsi pussaivel da spargnar 2.2 milliuns francs.

Tenor las directivas dal plan da mesiras per l'equiliber da finanzas na dastgan a partir da 1999 betg vegnir cumpensads dus pertschient da chareschia. A l'entschatta 1999 n'hai dà nagina chareschia, fin la fin da november 1999 è ella muntada a 1.25 pertschient. Uschia scroda ina cumpensaziun da chareschia per il persunal chantunal e las persunas d'instrucziun da la scola publica per l'entschatta 2000. Fin tar in index da 105.2 puncts vala la chareschia sco equilibrada. I vegn er desistì d'ina cumpensaziun da chareschia sin las rentas da la cassa da pensiun chantunala e sin las pensiuns dals anteriurs cussegliers guvernativs.

Projects da votaziun dals 12 da mars 2000

La dumengia, ils 12 da mars 2000 vegn votà davart ils sequents projects:

Projects federals

- Conclus federal davart la refurma da la giustia,

- iniziativa dal pievel per l'acceleraziun da la democrazia directa (termins da tractament per iniziativas dal pievel en furma d'in sboz elavurà),

- iniziativa dal pievel per ina represchentanza gista da las dunnas en las autoritads federalas (iniziativa dals 3 da mars),

- iniziativa dal pievel per proteger l'uman da manipulaziuns en la tecnologia da reproducziun (iniziativa per ina reproducziun degna da l'uman IRD), e

- iniziativa dal pievel per smesar il traffic motorisà sin via per mantegnair e meglierar spazis da viver (iniziativa per smesar il traffic).

Projects chantunals

- Revisiun parziala da la constituziun per il chantun Grischun (refurma da las dretgiras), e

- relasch da la lescha davart la midada da l'organisaziun da las dretgiras.

Contribuziuns culturalas

I vegnan concedidas contribuziuns da totalmain circa 147'000 francs vi da la stagiun 1999/2000 dal teater da la citad da Cuira, l'instrumentaziun parziala da la musica da giuvenils da Cuira e l'ediziun da l'Almanacco Mesolcina-Calanca 2000.

Consultaziuns a la confederaziun

La regenza s'exprima davart la revisiun totala planisada da l'ordinaziun federala davart la planisaziun dal territori (OPT). Concernent il sectur "concepts e plans sectorals" vegn explitgà en vista als projects gronds NEAT e Viafier 2000 ch'i saja impurtant da chattar proceduras che realiseschan d'ina vart las strategias da la confederaziun e che resguardan da l'autra vart suffizientamain ils basegns dals chantuns. Tar l'elavuraziun da concepts e plans sectorals duai la confederaziun sa restrenscher sin projects che stattan en sia cumpentenza.

Cun diversas resalvas po la regenza approvar la direcziun generala sin il sectur "edifizis e stabiliments ordaifer las zonas da construcziun". Il sboz sto dentant vegnir elavurà a moda intensiva en quai che reguarda la dimensiun, la realisabladad e la chapaivladad. Memia pauc cler resorta ultra da quai il cunfin tranter la pratica da realisaziun, che duai valair per tut la Svizra, e quels secturs, en ils quals ils chantuns pon resguardar a moda flexibla lur structuras e fatgs differents.

La confederaziun vul midar l'ordinaziun davart las reglas da traffic. La regenza considerescha l'obligatori previs d'indrizs da tegnair enavos ils uffants sin ils sezs davos dals autos sco betg opportun per uffants sut set onns, beneventa l'augment da la spertadad maximala per camiuns cun chars annexs e camiuns-tracturs da 60 a 80 km/h e refusescha la proposta da tolerar ina tscherta surpendenza tar vehichels a motor che transportan velos. Ultra da quai duain vehichels agriculs astgar circular la notg e la dumengia.

En vista a las variantas che vegnan proponidas en il rapport da la confederaziun davart la situaziun giuridica da pèrs omosexuals sustegna la regenza quella soluziun che n'ha naginas consequenzas per il dretg da num, da burgais e da mantegniment. La varianta che mettess in partenadi omosexual en in stadi sumegliant ad ina lètg vegn refusada da la regenza sco memia liberala. Percunter fissi da prevair stringentamain il stadi dals bains e la separaziun dals bains, analog a la terminologia dal dretg matrimonial. Refusada vegn ultra da quai l'adopziun communabla sco er ina reproducziun sustegnida da la medischina en cas da partenaris feminins.

Da las regiuns e vischnancas

La regenza approva cun resalvas e renviaments l'emprima fasa dal plan directiv regiunal Valle di Poschiavo che cumpiglia ils sequents secturs: Territoris regiunals da protecziun da la cuntrada, turissem, traffic sco er provediment e dismessa.

La revisiun parziala da la constituziun communala da Susch e las midadas da la planisaziun locala da Soglio vegnan approvadas.

Fatgs dal persunal

- Urban Maissen, naschì 1965, da Sumvitg, domicilià a Favugn, daventa inschigner forestal dal circul da la Cadi. El entra en plazza l'entschatta zercladur 2000.

- Donat Rischatsch, naschì 1961, da Vaz, domicilià a Lai, daventa referendari GIS tar l'uffizi da megliuraziun e mesiraziun. El cumenza l'entschatta mars 2000.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 09.12.1999