Conclusiun da la chatscha d'atun 2001

La chatscha da tschiervs e chavriels è ida a fin mesemna, ils 19 da december 2001. Ils chatschadurs han sajettà en tut 3'689 tschiervs e 2'645 chavriels. La part che la chatscha d'atun ha contribuì a quest resultat cuntanscha tar ils tschiervs 21 pertschient e tar ils chavriels set pertschient.

Malgrà che la chatscha d'atun ha er chaschunà quest atun discussiuns en la singulas regiuns, han ins pudì cuntanscher ina gada dapli in'adattaziun dals effectivs da selvaschina al spazi da viver da l'enviern.

La chatsch'auta e la chatscha supplementara da l'atun stabiliseschan l'effectiv da selvaschina

Er quest onn è la chatscha da tschiervs e chavriels vegnida exequida en duas giadas. Il settember ha gì lieu en il Grischun la chatsch'auta tradiziunala a la quala 5'500 chatschaduras e chatschadurs han fatg part en l'entir chantun durant trais emnas. Durant ils mais da november e december è succedida la regulaziun speziala cun las chatschas regiunalas da l'atun. Questas èn vegnidas exequidas uschè effizientamain sco pussaivel durant maximal diesch mezs dis.

Las chatschas d'atun permettan in proceder differenzià che sa drizza tenor las relaziuns localas. Questas chatschas vegnan exequidas regiunalmain cun in dumber da chatschaders conuschent e d'in temp il pli favuraivel, q.v.d. suenter ch'ils animals èn arrivads en lur quartiers d'enviern. Ils tschiervs e chavriels eran quest atun anc tard sparpagliads en blers lieus sur gronds territoris. Quai ha natiralmain engrevgià la chatscha d'atun. Questa na concurrenzescha betg la chatsch'auta, mabain cumplementescha quella. Er quest atun èsi vegnì confirmà ch'ina cuverta da naiv minimala è d'avantatg per ina chatscha effizienta.

Tschierv

Per stabilisar e mantegnair in effectiv da tschiervs saun e structurà a moda natirala e per impedir donns da selvaschina eran da sajettar quest onn el chantun Grischun 4'245 tschiervs resp. 2'123 animals feminins. Uschia han ins vulì cuntanscher ina stabilisaziun da l'effectiv da la primavaira da ferm 12'600 tschiervs.

Durant la chatsch'auta èn vegnids sajettads 2'749 e durant la chatscha d'atun 757 tschiervs. Quest dumber è vegnì cumplettà cun sajettar vadels senza mamma, animals blessads e tals che fagevan donn. Il resultat total sa preschenta sco suonda:

Tschiervs sajettads

Total

Taurs

Vatgas

Vadels

Chatsch'auta (inclusiv animals sajettads dals guardiaselvaschina)

2'834

1'457

1'247

130

Chatscha d'atun (incl. animals sajettads dals guardiaselvaschina

855

68

361

426

Total

3'689

1'525

1'608

556

Il plan da reducziun è vegnì cuntanschì (quantitativmain) per 87 pertschient, en cumparaziun cun la quota totala, e per 89 pertschient (qualitativmain) cumpareglià cun il dumber dals animals feminins sajettads. Entiramain u quasi entiramein èn ils plans vegnids cuntanschids en las parts settentriunalas dal chantun. Il plan da reducziun da la chatscha d'atun è vegnì manchentà per 270 animals. Pli che 80 pertschient da quest manco han ins stuì registrar en las regiuns en la vischinanza dal Parc naziunal svizzer, en las valladas meridiunalas ed en la regiun da Valragn. I sa tracta da regiuns ch'han obtegnì fitg pauca u nagina naiv duront l'atun e las selvaschinas eran uschia sparpagliadas sin fitg grondas surfatschas. Uschia èn vegnidas engrevgiadas las cundiziuns da chatscha. En diversas regiuns n'han ins betg pudì realisar la pressiun da chatscha necessaria per ina chatscha cun success.

Ils chatschadurs che han fatg part da la chatscha d'atun han fatg quai conscienziusamain e confurm la finamira. Dal total da 757 tschiervs han els sajettà 368 vadels, 329 sterlas e vatgas sco er 60 lantschets e taurs.

Chavriel

Durant la chatsch'auta èn vegnids sajettads 2'352 chavriels. A basa dal dumber dals bucs sajettads durant la chatsch'auta en il mais settember han ins fatg per mintga regiun il plan da reducziun per il dumber total da chavriels da sajettar. En quest cas han ins applitgà il concept pertutgant ils chavriels sviluppà vinavant. Il dumber da bucs sajettads l'onn 2001 è vegnì cumpareglià cun il dumber total dals bucs sajettads durant ils davos diesch onns ed ordlonder han ins calculà l'effectiv actual dals chavriels. Da questa cumparaziun èn sa resultadas las finamiras per la chatscha en las regiuns: stabilisaziun u augmentaziun da l'effectiv. Il plan da reducziun ha importà totalmain a 2'781 chavriels, per la chatscha d'atun 456 chavriels. Ils resultats da las duas fasas da la chatscha da chavriels èn ils suandants:

Chavriels sajettads

Total

Bucs

Chauras

Ansiels

Chatsch'auta (inclusiv animals sajettads dals quardiaselvaschina)

2'392

1'310

1'051

31

Chatscha d'atun (inclusiv animals sajettads dals guardiaselvaschina

253

23

92

138

Total

2'645

1'333

1'143

169

Quest plan da reducziun è vegnì cuntanschì per 95 pertschient. En dudesch regiuns ha gì lieu ina chatscha d'atun. Suenter la conclusiun da questa èn restadas differenzas da pli che diesch pertschient sulettamain en quatter regiuns, numnadamain en las regiuns Surselva, Partenz davant, Partenz central e Partenz davos ed er Scanvetg.

Er a questa chaschun èsi vegnì fatg ina chatscha conscienziusa, sco la part da 56 pertschient dals ansiels sajattads cumprova. Cumpareglià cun il dumber dals animals sajettads l'onn passà è quel da quest onn sa reducì da 13 sin sis pertschient.

Chaschadurs e chatschaduras en servetsch da la publicitad

La chatscha da patenta dal Grischun ha er quest onn ademplì ses pensum en servetsch da la publicitad, e quai per la pli gronda part tenor plan. Quai è stà pussaivel be cun l'engaschament avert davart dals chatschaders. Els meritan persuenter engraziament e renconuschientscha.

En singulas regiuns ha la chatscha d'atun dà chaschun a discussiuns. Il pli enconuschent èn segiramain vegnidas las acziuns d'impediment illegalas da varsaquants abitants da Saas, cun las qualas chatschadurs èn vegnids impedids tras ina bloccada da la via da charrar en il territori da chatscha avant il temp da sajettar, sco quai fiss stà pussaivel tenor las prescripziuns da chatscha valaivlas. Malgrà questas acziuns èsi vegnì ademplì il plan da reducziun en questa regiun. Deplorablamain ha la chatscha durà qua trais giadas pli ditg ch'ils onns passads. Malgrà che las finamiras n'èn betg vegnidas cuntanschidas entiramain, han ins pudì regular cun la chatscha da patenta dal Grischun per la pli gronda part ils effectivs da tschiervs e da chavriels. Uschia pon quests effectivs da las spezias sa retrair en lur quartiers d'enviern en in dumber commensurà, en ina buna structura dals effectivs ed cun ina buna repartiziun en ils divers territoris. Quai è dentant be pussaivel grazia a la regulaziun speziala en las regiuns tras la chatscha d'atun, tras sajettar consequentamain era selvaschinas femininas e giuvnas sco er tras la protecziun parziala dals animals masculins creschids.

Gremi: uffizi per chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg uffizi per chatscha e pestga dal Grischun

Data: 10.01.2002