Rinforzar il Grischun sco lieu economic

Ina finamira principala dal program da la regenza 1997-2000 è quella da rinforzar il Grischun sco lieu economic. En quest connex prenda la regenza enconuschientscha da las incaricas da prestaziun per il forum economic dal Grischun e per il center da las interpresas pitschnas e mesaunas (center da las IPM).

Durant ils davos onns èn vegnidas prendidas differentas mesiras per inforzar il Grischun sco lieu economic. Da quellas fa part il concept directiv per l'economia dal Grischun, la fundaziun e la concepziun dal forum economic dal Grischun sco er dal center da las IPM a las scolas autas professiunalas dal Grischun SET e STA, las novas structuras da Grischun vacanzas ed il rapport davart la promoziun da l'economia 2001. In basegn d'agir exista tranter auter per ils suandants secturs:

- I sto vegnir fatg in marketing dal Grischun sco lieu economic sin ina basa professiunala e tenor in concept strategic.

- I vul in post da consultaziun efficazi per l'economia.

- Las activitads dals differents partenaris da la promoziun da l'economia duain vegnir coordinadas tras incaricas da prestaziun, e quai per pudair evitar duplicitads e crear sinergias.

Aifer il departament da l'intern e da l'economia publica han ins pudì crear ed occupar la plazza d'in delegà per promover l'economia chantunala (cump. fatgs dal persunal) en il fratemp.

Ils partenaris da la promoziun chantunala da l'economia èn spezialmain il center da las IPM, il forum economic dal Grischun, l'institut per turissem e temp liber, Grischun vacanzas sco er las federaziuns economicas. Uschenavant che las activitads da questas gruppas vegnan sustegnidas dal chantun èn ellas da coordinar tras incaricas da prestaziun. Talas èn avant maun per il mument per il center da las IPM e per il forum economic. La regenza prenda enconuschientscha da las incaricas da prestaziun ed empermetta a las duas organisaziuns contribuziuns chantunalas da totalmain 725'000 francs per ils onns 1999 fin 2001. Las incaricas da prestaziun per Grischun vacanzas e per l'institut turissem e temp liber stattan actualmain en elavuraziun.

Il consum da drogas na duai betg pli vegnir criminalisà

Envers la confederaziun prenda la regenza posiziun davart las propostas da revisiun per la lescha da narcotics e davart las midadas da l'ordinaziun pertutgant la meglra controlla da la cultivaziun da chonv e da la vendita da products da chonv. Per eruir la criminalitad da drogas vul ins sa concentrar a moda pli consequenta sin il commerzi, entant ch'ils solits consuments duain vegnir chastiads en ina furma main rigurusa. Sco punct central da la revisiun da la lescha duain vegnir elavuradas las disposiziuns penalas (art. 19 LN). La confederaziun propona differentas variantas per quest intent. La regenza sustegna qua quella partida che na vul betg pli chastiar il consum da narcotics e las acziuns preparativas che servan al consum per l'agen diever. Ultra da quai duain ils pitschens commerziants dependents ch'èn vegnids giuditgads fin uss savens sco cas grevs, pudair giudair uss pli e pli il princip da "terapia enstagl d'in chasti". Plinavant èsi previs da fixar il tractament che sa basa sin la prescripziun da heroin definitivamain en la lescha.

Resalvas expressivas pertutgant il consum datti en connex cun la protecziun da la giuventetgna ed en connex cun il traffic sin via. Sco mesira da la protecziun da la giuventetgna duai esser scumandà expressivamain da vender alcohol, tubac ed autras drogas a giuvenils sut 16 onns.

Per separar ils martgads sustegna la regenza la proposta da distinguer haschisch (chonv) generalmain dals meds narcotics illegals e da'l metter sin il medem stgalim sco ils meds enivrants (alcohol e nicotin).

En las novaziuns previsas sa tracti en emprima lingia d'ina adattaziun leglislativa a la realitad. Areguard la prevenziun, la terapia e la sminuziun dal donn vegn extendì il champ d'applicaziun da las disposiziuns respectivas dals meds narcotics ed enivrants.

Tenor il giudicat dals experts èn ils custs per persecutar e chastiar il consum da drogas sco er per las acziuns preparativas sa muntads en l'entira Svizra l'onn 1997 sin var 46 milliuns francs.

Sch'ins desistess da la persecuziun penala pudessan ils chantuns spargnar var 30 milliuns francs per onn. Sche quels daners vegnissan impundids per la prevenziun, la terapia e la sminuziun dal donn, alur dastgass il niz da la renunzia dal chasti dal consum da narcotics la finala surmuntar il donn.

Contribuziuns da cultura

I vegnan pajadas contribuziuns da cultura e garanzias da deficit d'in import total dad 80'500 francs a las suandantas occurrenzas, ovras ed als suandants projects:

- ediziun dal DC "Vu Helda und andarna Träumer" da Herbert Caduff, Seglias,

- ediziun d'in DC tras il chor viril dad Igis,

- ediziun d'in DC ("Passiun e levada da Jesus Cristus" da Carli Scherrer) tras il chor maschadà da Schlans,

- tschitg concerts dals chors maschadads da Laax, Sumvitg-Cumpadials e Surselva il mars 2000 a Trun, Glion, Cuira e Laax (ovras da Rutter e Mendelssohn)

- concerts dal chor da chombra Engiadina dals 25/26 da mars 2000 a Puntraschigna e Cuira (ovras da Rossini e Gion Antoni Derungs),

- concert dals 9 da settember 2000 a Cuira a chaschun dal 65avel anniversari dal cumponist ed onurà dal premi da cultura Gion Antoni Derungs,

- concerts dals chors maschadads da Sedrun e Rueras dals 15/16 d'avrigl 2000 a Sedrun ("Ils set davos pleds da Cristus sin la crusch" da César Franck),

- concerts da l'ensemble Musicuria durant l'onn 2000,

- concerts da la scola da chant da Cuira dals 13/14 da matg 2000 ("Il Messias" da Händel),

- concerts dal chor CantAurora dals 27 da favrer 2000 a Cuira (ovras da Bernstein e Dvorak),

- concrets dal rudè da chant da Tavau dals 17/18 da zercladur 2000 ("Elias" da Mendelssohn),

- nov program da cabaret "Ersatzteil-Kater" da Rolf Schmid, Giuvaulta,

- project "Raquints - punts tranter las culturas" (sis occurrenzas) ed ulteriuras occurrenzas dal center da cultura e scuntrada "La Vouta" a Lavin durant l'onn 2000,

- prelecziuns scenicas davart Meta von Salis-Marschlins (1855-1929) il favrer/mars 2000, organisadas da l'archiv cultural da dunnas dal Grischun en sis lieus en il chantun,

- participaziun da Pascale Wiedemann ad ina exposiziun en gruppa en il Centre Culturel Suisse a Paris la primavaira 2000, e

- ediziun dal cudesch "Minister Ulysses von Salis-Marschlins" da Peter Metz tras la chasa editura Calven

Ordinaziun davart l'igiena da la charn va en vigur l'entschatta da l'onn 2000

L'ordinaziun chantunala davart l'igiena da la charn vegn messa en vigur per il 1. da schaner 2000. Sin il medem termin relascha la regenza la tariffa d'indemnisaziun per ils controlladers da charn e la tariffa da taxas per la controlla dals animals da maz e da la charn sco er per approvar ils plans e dar permissiuns da manaschi a stabiliments da maz. Il text exact dals novs decrets vegn publitgà en il Fegl uffizial dal chantun.

Da las vischnancas

Il project per la construcziun nova e la midada da construcziun da l'ospital San Sisto, Puschlav, vegn approvà cun resalvas. Sco subvenziun cumplessiva a quest project empermetta il chantun als patruns da construcziun var 12.4 milliuns francs.

Il project per l'amplificaziun da la scola professiunala a Puschlav vegn approvà. Als custs imputabels da 340'000 francs vegn garantida ina contribuziun chantunala da 50 pertschient.

Approvadas vegnan ultra da quai la revisiun totala da la lescha da taglia da Sched e la revisiun parziala da la lescha davart las taxas da cura e da sport da Lantsch.

Fatgs dal persunal

La fin da december 1999 van las suandantas collavuraturas ed ils suandants collavuraturs en pensiun:

- Eduard Alesch, Panaduz, manader da la tessaria en il stabiliment da Realta,

- Georg Balzer, Cuira, expert tecnic tar l'uffizi per la protecziun da l'ambient,

- Hans Barandun, Tusaun, schef da l'uffizi districtual da construcziun bassa Tusaun,

- Hansjörg Bühler, Cazas, tgirunz en la clinica psichiatrica Beverin,

- Phlipp Peng, Pratval, capovier tar l'uffizi da construcziun bassa Tusaun,

- Agostino Crameri, San Carlo, survegliader da chatscha e pestga,

- Mathias Caluori, Cuira, polizist chantunal,

- Giachen Steger, Danis, vier tar l'uffizi districtual da construcziun bassa Glion,

- Elke Thöny, Cuira, assistenta administrativa tar l'inspectorat forestal,

- Hans Widmer, Samedan, secretari/referendari tar l'uffizi d'inquisiziun Samedan, e

- Karl Zöschg, Ziràn, vier tar l'uffizi districtual da construcziun bassa Tusaun.

La regenza engrazia els fitg per ils servetschs ch'els han prestà per il chantun.

- Eugen Arpagaus, naschì 1962, da Uors-Peiden, domicilà a Zizers, daventà delegà per promover l'economia tar l'uffizi per economia e turissem. La plazza ch'è vegnida creada da nov è vegnida concepida sco post da consultaziun per ils interess da l'economia e stat en connex cun las stentas da rinforzar il Grischun sco lieu economic. Las incumbensas principalas dal titular da la plazza èn la concepziun e la realisaziun dal marketing dal lieu. Arpagaus ha frequentà la scola primara e secundara a Landquart e Zizers ed ha absolvì in emprendissadi sco mecanist da precisiun a Cuira. Ses studis consecutivs ha el terminà sco tecnicist da precisiun ed inschigner da manaschi UTS. Actualmain è Arpagaus directur da marketing per instruments tar la Hamilton Panaduz SA. El entschaiva sia plazza tenor cunvegna.

- Paul Schulthess, naschì 1944, da ed a Cuira, daventa magister da scola media II a la scola chantunala grischuna. El entschaiva sia plazza ils 21 d'avust 2000.

- Klaus-Dieter Gerhard Bodyl, naschì 1958, da Bienrode (D), domicilià a Cuira, daventa magister da scola media II a la scola chantunala grischuna. El entschaiva sia plazza ils 21 d'avust 2000.

Per la fin da l'onn

La regenza ha salvà 44 sesidas durant quest onn. En quellas èn vegnids prendids 2320 conclus.

A las collavuraturas ed als collavuraturs da l'administraziun chantunala engrazia la regenza fitg per la lavur prestada.

La midada dal "vegl" al "nov" millenni ans spetga. Per quest eveniment spezial giavischa la regenza a tut las conburgaisas ed ils conburgais tut il bun, fidanza e prosperitad.

Il presidi da la regenza passa il 1. da schaner 2000 a Peter Aliesch, vicepresidenta daventa Eveline Widmer-Schlumpf.

Chanzlia chantunala dal Grischun

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 23.12.1999