Diversas dittas illas destinaziuns turisticas haun d’inviern dabsögn da dapü persunel ed uschè chattan bgers stagiunaris lur via in Engiadina. Ma da chatter ün’allogi per quels vain adüna pü difficil e la qualited da viver pel persunel as diminuischa adüna dapü. Trais dittas da San Murezzan dal sectur turistic haun quinto da lur tschercha d’abitaziuns. Già l’an passo vaiva la Scoula da skis San Murezzan magari difficulteds da chatter ün allogi per tuot sias magistras e magisters da skis düraunt l’inviern (la FMR vaiva rapporto la fin december 2022). Tenor il mneder, Tiziano Zeller, es la tschercha quist an steda üna sfida auncha bger pü granda: «Uschè difficil scu quist an nu d’eira que fin uossa auncha mê.» I’ls ultims ans ho la Scoula da skis San Murezzan adüna chatto almain duos chesas interas pel persunel, ma quist an haun ils respunsabels gieu da piglier a fit diversas abitaziuns da Bever fin Silvaplauna. In ­tuot vaivane da chatter lets per var 100 persunas. La stagiun d’inviern passeda vaiva la Scoula da skis San Murezzan be grazcha üna cunve­gna cun l’Academia Engiadina Samedan auncha pudieu der allogi a bundant 30 persunas d’instrucziun in l’internat da la scoula media. Quella vaiva causa pü pochs scolars auncha capaciteds. Que nun es tenor Tiziano Zeller quist an pü sto il cas e be pochas persunas haun chatto ün let in l’Academia. Impü vaiva la Scoula da skis San Murezzan l’an passo auncha duos chesas pel persunel – üna a Samedan ed üna a Punt Muragl – quist an sto però be auncha quella a Samedan a disposiziun. Qualited da viver as diminuischa Uschè cha la situaziun immobigliara nun es be per indigens üna granda sfida, per stagiunaris es que auncha pü difficil da chatter ün tet sur il cho düraunt l’inviern. Per l’üna sun ils fits magari ots, que nu do bgeras abitaziuns libras e fittadins daun pütöst a fit lur immobiglias per ün an inter e na be per ün pêr mais u per üna stagiun. Perque d’eira la Scoula da skis San Murezzan già tuot la sted landervi a schoglier quist problem per sieu persunel. «Pel principi da la stagiun d’inviern vainsa chatto per tuots noss impiegos üna soluziun, ma bgers sun in duos u trais in üna pitschna abitaziun e quellas sun magari stichidas plain», declera Tiziano Zeller. El agiundscha cha la qualited da viver s’hegia perque aunch’üna vouta diminuida quista stagiun d’inviern e cha suot quistas circunstanzas sajan adüna pü pochs magisters da skis pronts da gnir in Engiadin’Ota sur inviern. Bgers da quels vegnan già daspö decennis ad instruir a San Murezzan e que’s tratta da fich bun persunel. «Els nu paun neir na confermer già bod ch’els vegnan, siand chi nu vöglian viver cun memma bgera glieud in üna abitaziun u memma dalöntsch davent da San Murezzan. Els prouvan alura eir svess da chatter ün’abitaziun, ma pelpü sainza success», uschè Tiziano Zeller. Ch’el prouva da chatter üna soluziun a mezza u lungia vista per quista problematica, ma a reguard il svilup e las experienzas dals ultims ans nu saja el taunt optimistic pel futur. Soluziuns extraodrinarias e furtüna Eir ils frers Dennis e Patric Rota, chi mainan insembel cun lur famiglia la Chamanna da skis Alpina sü Corviglia, haun a la fin be cun bgera furtüna chatto allogis per tuot ils impiegos. «Nus vains per furtüna auncha duos abitaziuns cha pudains der a fit a nos persunel. Ma pel rest vaivans da chatter qualchosa», disch Dennis Rota. Impustüt sieu frer Patric Rota d’eira respunsabel per la tschertscha d’allogis. Cun bgera furtüna haun els l’ultim mumaint pudieu fitter ün’abitaziun da 5,5 staunzas a Champfèr per l’inviern ed a San Murezzan haune eir auncha chatto ün studio. Ma tuots duos allogis nu staron tenor ils gastronoms pü a disposiziun l’an chi vain – üna vain renoveda e’l studio vain be druvo da sted d’üna famiglia. Cha’l proprietari da quel saja sto taunt gentil da metter a ­disposiziun il studio per l’inviern in vista a la situaziun immobigliara difficila. Dimena as tratta que da soluziuns extraordinarias. «Tuots sun a tschercher e que già tuotta sted. Scha staun be auncha a disposiziun pitschens studios illa Plaiv per 1500 francs u dapü, nun es que neir na attractiv da gnir a lavurer sü cò tar nus», uschè Patric e Dennis Rota. Pretaisas dal persunel s’haun müdedas Ma na be dittas i’l territori da skis da San Murezzan d’eiran quist an in tschercha d’ün allogi pel persunel. Eir l’Hotel Steffani i’l cour da la vschinauncha ho – adonta d’üna chesa da persunel – stuvieu ir in tschercha d’üna abitaziun. «Cun ingascher il persunel per la stagiun d’inviern, vainsa già quista sted bado cha la plazza vain magari s-charsa illa chesa da persunel», disch Francesca Märky, co-directura da l’Hotel Steffani. Traunter oter eir causa cha’d es gnida desditta l’abitaziun a duos cameriers, chi haun ün contrat da lavur per tuot l’an. Tenor l’hoteliera hegian divers proprietaris d’abitaziuns a San Murezzan annunzcho ch’els drouvan lur abitaziuns per l’egen bsögn. «Ed uschè ho que eir challo a duos da noss cameriers. Ma grazcha a contacts vainsa darcho chatto üna per els», agiundscha Francesca Märky. Ella accentuescha però cha tuot lur persunel vess eir chatto allogi in lur chesa da persunel, scha nu’s vess resguardo ils giavüschs da la ­glieud: «Nossa chesa da persunel es da l’an 1958. Daspö lo s’haun – cun radschun – müdedas las pretaisas dals impiegos. Hozindi nu sun pü tuots pronts dad ir in duos u dapü in üna staunza», uschè Francesca Märky. Impustüt il persunel, chi ho ün contrat per tuot l’an, drouva ün da­chesa ourdvart da l’hotel per avair üna tscherta distanza dal lö da lavur. Per cunfinaris nu saja que üngün problem da passanter la stagiun d’inviern illa chesa da persunel, siand cha sun suvenz a chesa, declera Francesca Märky. Uschè cha’d es per quista stagiun d’inviern per diversas dittas darcho sto pütöst difficil da chatter ün allogi pel persunel. Sch’ellas haun be da­bsögn da pochas abitaziuns chattan ils mainagestiuns auncha üna soluziun – pelpü extraordinaria – grazcha contacts. Ma per dittas grandas – scu la Scoula da skis San Murezzan chi haun dabsögn d’ün allogi per var 100 persunas – vain que viepü üna chosa da l’impussibel da spordscher ün bun allogi da qualited per lur persunel. Damain qualited da viver pel persunel La situaziun immobigliara in Engiadina’Ota nu pissera be per chos cotschens tals indigens – stagiunaris haun per part auncha dapü difficulteds da chatter ün allogi. Uschè vaiva la Scoula da skis San Murezzan da chatter lets per 100 persunas d’instruc­ziun per quista stagiun d’inviern. Il mneder, Tiziano Zeller, disch: «Pel principi da la stagiun d’inviern vainsa chatto per tuots noss impiegos üna soluziun, ma bgers sun in duos u trais in üna pitschna abitaziun e quellas sun magari stichidas plain.» Na be las abitaziuns plainas pisseran per damain qualited da viver. Eir cha quellas nu sun pü in vicinanza dal territori da skis, dimpersè sparpa­gliedas da Silvaplauna fin a Bever. Perque giajan eir divers magisters da skis in egna redschia in tschercha d’abitaziuns – ma pelpü sainza success. «Perque nu paun ils magisters neir pü confermer bod avuonda ouravaunt sch’els vegnan a la fin dals quints», uschè il mneder. (fmr/cam) Tiziano Zeller, mneder da la Scoula da skis San Murezzan, ho gieu da chatter ün allogi per 100 persunas d’instrucziun quist an.

Donald Trump es darcho üna vouta per las buochas da la glieud. Na, insè nu vulaivi scriver üna columna sur da quist gentleman e der attenziun ad el eir auncha in puter. Ma que nu vo oter, perche cha las noviteds dals Stedis Unieus da l’America sun giuridicamaing fich interessantas. Insè nu’s tratta que niauncha da Trump svess. Que am interessa la sentenzcha dal Tribunel dal stedi da Colorado (aunz Nadel), tenor il quel es gnieu scumando a sar Donald da’s metter a disposiziun scu candidat da presidenza in quist stedi. Il tribunel s’ho baso sül 14evel supplemaint da la constituziun dals Stedis Unieus (14th amendment) ed ho piglio davent il dret a Trump dad gnir elet, perche ch’el hegia instigo las massas e dimena partecipo als acts da rebelliun cunter il stedi cul assagl sül Capitol a Washington. Eau am dumand: Cu guardess que oura tar nus? Pigliains il cas da l’anteriur cusglier federel Ueli Maurer chi ho purto ün t-shirt dals zampuogneders da liberted (Freiheitstrychler). Füss que sto ün act da rebelliun cunter la Confederaziun? As vessa’l forsa stuvieu retrer da sieu uffizi pervi da quelo? Ho’l pers sieu dret da gnir tschernieu scu cusglier federel? Aint ils Stedis Unieus vess que forsa bastieu. Perche cha quist «14th amendement» da la US-constituziun disch cha que’s perda il dret da gnir tschernieu in ün uffizi politic, scha’s agescha cunter il stedi. La dispütta aint ils Stedis Unieus tratta la dumanda, scha eir il president svess es managio in quist «14th amendment»? A nus nun importa que però ünguotta. Perche cha in Svizra füss il sar Donald elegibel sainza pro­blems. Rebelliun e revolta sun be chastiabels, scha vain druvo violenza (art. 265 da nos cudesch penel: tradimaint da la patria). Ueli Maurer ho dimena bainischem pudieu purter sieu ­t-shirtin da zampuogns da liberted. Frappant es ünqualchosa oter: In Svizra po gnir elet minchün chi ho il dret da vuscher e chi nun es miss suot curatella. Fertic. Teoreticamaing as pudess dimena tscherner ün delinquent per ün uffizi politic. S-chandel? – Na. Democrazia. Que nun es la lezcha da la güstizia da decider chi chi’s po preschanter scu candidat u scu candidata per ün uffizi politic. Il pövel as dess svess fer si’opiniun. Üna democrazia stu tegner oura que. Il correlat es nempe il seguaint: Sch’ün politiker ho commiss ün delict, è’l protet da l’immunited parlamentaria. Chi po retrer l’immunited per pussibiliter l’achüsa penela? Ün tribunel? – Na, ad es il parlamaint, dimena las rapreschantantas ed ils rapreschantants elets dal pövel. Alura stu que esser il listess mecanissem tar la tscherna da candidats politics. E perque nu s’ho il sar Ueli Maurer retrat la fin scu cusglier federel causa ün t-shirt da zampuogns, ma perque ch’el vaiva avuonda dad esser cusglier federel. Scha Trump vain propi exclus scu candidat per il presidi dals Stedis Unieus, alura as pudessa’l forsa preschanter scu candidat sulvedi per las prosmas elecziuns dal Cussagl federel. Ma scu cha nus savains uossa, que nun es uschè simpel. Scha tü nu rivast sül ticket ufficiel, alura es que bod auncha pü greiv da gnir elet aint il Cussagl federel scu per ün revoluziunari a Colorado da dvanter president dals Stedis Unieus. Christian Fey è advocat e notar a Cuira. Christian Fey

Cun «Paulin Nuotclà: Üna vita» dedichescha il Château Papillon des Arts de St. Moritz la prüma exposiziun davart l’ouvra da vita dal talent universel. A la vernissascha cun concert in sanda passeda es riveda üna sesauntina per üna revista musicala ed artistica dad e cun Paulin Nuotclà. Cun ün chamin aviert, paraids da lain e diversa mobiglia veglia as resainta il Château Papillon des Arts de St. Moritz scu üna stüva prüveda. Que nu’s tratta d’üna gallaria classica, pütöst d’ün lö d’inscunter cun gastronomia, evenimaints ed art. In sanda passeda vers las 18.00 s’implan quistas localiteds cun adüna dapü glieud e scu cha que’s tuocha tar üna dretta stüva, nu rivan be esters, dimpersè eir bgeras ­amias ed amihs. Insolit per San Murezzan es cha que s’oda diversas conversaziuns puteras e valladras traunter dals giasts, chi sun tuots gnieus a fer üna visita a Paulin Nuotclà. Ma eir divers giast internaziunel s’haun piglio il temp per scuvrir l’ouvra dal talent universel. Il Château Papillon des Arts muossa cun «Paulin Nuotclà: Üna vita» la prüma exposi­ziun davart l’ouvra da vita da l’artist engiadinais. Que sun exposts sgrafits, purtrets da differents geners – ma eir üna schelta d’originels da sieus comics. Sia musica vain natürelmaing eir preschanteda e cun ün QR-code paun visitaduors esters survgnir directamaing ün'impreschiun cu cha folk-rock engiadinais tuna. Decisiun cun desch ans Zieva cha minchün da la sesauntina da giasts ho chatto üna plazza illa stüva, as oda ils prüms tuns da la chanzun «Engiadina», il pü grand hit da l’artist. Illa seguainta ura e mez do el üna revista musicala da sia ouvra e pissera per ün’atmosfera nostalgica. Eir scha Paulin Nuotclà es cuntschaint scu pionier dal folk-rock rumauntsch, al sto il pittürer pü ferm a cour. «Eau d’he già decis cun desch ans ch’eau dvainta pittur artist. Que chi’d es auncha gnieu tiers, scu p.ex. ils sgrafits, m’ho be sgüro l’existenza. Ma aint il pü profuond da mieu cour sun eau adüna sto pittur artist», disch Paulin Nuotclà. Daspö quella decisiun avaunt passa 60 ans as prunan numerusas ouvras d’art in sieu murütsch. Tschertas haun eir già fat part d’exposiziuns, ma fin uossa nun ho Paulin Nuotclà auncha mê expost sulet – be insembel cun oters artists. Üngün hobi L’ideja per l’exposiziun es naschida cur cha Paulin Nuotclà ho illustro la Chesa Paterna per Romedi Arquint l’an passo. El disch: «Romedi ho dit ch’eau vess tuottüna da fer ün’exposi­ziun cun mias ouvras ed el ho alura invio la chosa.» La curatura e co-mnedra dal Château Papillon des Arts, Carolin Geist, ho in seguit piglio sü contact cun l’artist ed es riveda a Susch per guarder tres las 26 mappas cun art, magazinedas i’l murütsch da Paulin Nuotclà. «A me d’eira que fich important da undrer a Paulin e que cun ün’exposiziun. Quella manchaiva fin uossa per uschè ün grand artist. Eau chat eir bun cha l’exposiziun es a San Murezzan per preschanter ad el ad ün public pü internaziunel», disch Carolin Geist. Ella agiundscha ch'ella voul dvanter cul Château Papillon des Arts de St. Moritz üna enclava i'l San Murezzan mundaun per l'art da las vals laterelas e l'Engiadina Bassa cun artistst indigens. E cha Paulin Nuotclà s'affo fich bain cun quist concept. Insembel cun Paulin Nuotclà ho ella fat üna schelta d’ouvras per l’exposiziun. Quella muossa divers stils e que’s po scuvrir cuntredgias engiadinaisas in öli, sgrafits da cumüns ed üna seria da nes, ma eir testas sfericas ed bger oter. «Ils divers stils ho que do causa ch’eau vaiva adüna darcho interrupziuns pervi da la lavur», declera Paulin Nuotclà. El agiundscha cha la pittüra nu saja me sto ün hobi, e ch’el nun hegia in generel üngüns hobis. Sch’el fatscha qualchosa, alura be adüna inandret. Fer plazza per nouva roba «Scha tü expuonast in üna gallaria es tuot steril cun paraids alvas e traunter aint qualche exponats. L’atmosfera cò i’l Château Papillon des Arts es fich buna e que correspuonda pütöst a mia varieted», disch Paulin Nuotclà. A la fin nun es be l’atmosfera buna, dimpersè tuot la saireda ün success. Paulin Nuotclà ho ün grand gust da tuot sias visitas in sanda passeda e cha la vernissascha es ida bain. Cun ün grand applaus e zieva divers supplemaints giavüschos piglia Paulin Nuotclà cumgiò dal public per auncha giodair svess la saireda i'l ravuogl da cuntschaints, amihs e fans. Eir sch’el es insè anti San Murezzan tresoura, scu ch’el disch, pera Paulin Nuotclà d’avair chatto ün bun da­chesa per sia art i’l Château Papillon des Arts de St. Moritz. El disch: «Scha d’he la schanza da vender es que bun, eir cò a San Murezzan. Uossa esa temp da fer uorden e da fer plazza per nouva roba.» L’exposiziun «Paulin Nuotclà: Üna vita» as po auncha visiter fin in avrigl 2024. Adüna la gövgia, venderdi e sanda evra il Château Papillon des Arts de St. Moritz las portas traunter las 14.00 e las 18.00. Üna revista musicala ed artistica Paulin Nuotclà tuocha tals artists engiadinais ils pü cuntschaints cun üna vasta ouvra artistica. Ma ün’egna exposiziun nun ho el auncha mê gieu. Perque ho il Château Papillon des Arts de St. Moritz dedicho ün’exposiziun al talent universel engiadinas ed a sia ouvra da vita. A la vernissascha da «Paulin Nuotclà: Üna vita» in sanda passeda a San Murezzan, es riveda üna sesauntina per üna revista musicala ed artistica. Sün duos plauns sun exposts sgrafits, purtrets da differents geners – ma eir üna schelta d’originels da sieus comics. Que sun da scuvrir cuntredgias engiadinaisas in öli, üna seria da nes, ma eir testas sfericas ed bger oter. Ed eir sia ouvra musicala vain preschanteda in l’exposiziun, a la vernissascha ho que eir auncha do ün concert da bundant ün’ura e mez. (fmr/cam) Il cumün da Samedan dal 1850 in ün sgrafit . Düraunt la vernissascha ho Paulin Nuotclà eir do ün concert da bundant ün’ura e mez. Düraunt la vernissascha ho Paulin Nuotclà eir do ün concert da bundant ün’ura e mez. Üna da las testas da Paulin Nuotclà. Üna pütta da pendiculera cun elemaints in 3D.

Il cussagl cumünel da San Murezzan consista da 17 commembers e commembras. Causa la desditta da Loris Moser, chi faiva part dal gremi pür daspö il schner da l’an passo, staun las electuras ed electuors da San Murezzan tscherner üna u ün successur per la plazza vacanta. Per quista plazza as mettan a disposiziun, scu cha la vschinauncha comunichescha, quatter candidats e candidatas: Richard Dillier per la Next Generation, Regula Cadalbert per l’Allianza dal Center, Adrian Ehrbar per la PLD e Moreno Triulzi per la PPS. (rtr/fmr)

A partir da favrer 2024 spordscha la Scoula da skis svizra Zuoz-La Punt düraunt ün zievamezdi il sport da skijöring a Madulain. Zieva üna fasa da test düraunt ils dis da festa, voul la Scoula da skis svizra Zuoz-La Punt spordscher als scolars ed a las scolaras ün’aventüra pü speciela üna vouta l’eivna, e que sper la pista. Ils iffaunts paun passanter a partir dal favrer 2024 adüna al marculdi zievamezdi – eir süls skis – però davous ün chaval. Ils scolars e las scolaras haun nempe l’occasiun da fer skijöring sülla Riverranch a Madulain. «Ils iffaunts haun aunch’adüna grand plaschair dad ir culs skis e que dess eir rester i’l center. In Engiadina do que però auncha bger dapü da spordscher e que vulains nus musser, per exaimpel cul sport da skijöring», disch Gudench Campell, mneder da la Scoula da skis Zuoz-La Punt. Esser sgür süls skis Las premissa per as parteciper als sport cun chavagl e skis, sun tenor Gudench Campel dad esser sgür süls skis. Perque vela la spüerta pel mumaint be pels scolars e las scolaras da las classas da la «Black League», chi’d es ün dals pü ots livels da las scoulas da skis svizras. Il skijöring culs scolars e las scolaras cumainza il prüm in gruppas da var quatter iffaunts chi vegnan trats d’ün chavagl cun üna sua. Uschè survegnan ils iffaunts üna prüma impreschiun dal sport insolit. Pü tard do la chavalgiainta il cumand per augmanter il tempo e la bes-chal tira ün singul skiunz eir al galop davous se. Tenor il mneder da la scoula, Gudench Campell, resta il focus sün l’instrucziun da skis e snowboard. Ün’attracziun scu il skijöring saja però ün müdamaint bainvis e predscho tar la clientella. Uschè haun eir tuot ils iffaunts tar la visita dad RTR gieu ün grand gust da fer lur prümas experienzas cun skijöring. (rtr/fmr) La Scoula da Skis svizra Zuoz-La Punt spordscha da nouv eir lecziuns da skijöring a Madulain.

Al Champiunedi mundiel da junioras a Lillehammer illa Norvegia es Sara Schmied da Schlarigna ida per bruonz illa categoria da las U23, ed illa categoria da las U20 dafatta per argient. Già l’an passo es la skeletonista engiadinaisa da 18 ans gnida vicechampiunessa mun­diela da las junioras. Champiunessa mundiela es dvanteda in tuottas duos categorias la Tuda-scha Viktoria Hansova. (rtr/fmr) Sara Schmied da Schlarigna vicechampiunessa da skeleton illa categoria U20.

Ils dis da festa sun stos intensivs, eir per il servezzan da salvamaint. La Rega ho gieu var ün quart dapü svouls da salvamaint cu l’an passo in Svizra. Eir illas regiuns turisticas scu l’Engiadina es la Rega steda suvenz in acziun. Per las instituziuns medicinelas illa val es que allegraivel. A la fin profitan ils ospidels dals accidaints dals giasts. Mantegnimaint da spüertas Var 35 % dals paziaints da l’ospidel regiunel da l’Engiadina Bassa sun düraunt la stagiun ota giasts. Tenor il directur e schef­medi da l’anestesia, Joachim Koppenberg, sun quels paziaints üna part importanta per mantgnair spüertas, scu p.ex. il tomograf computeriso CT u eir il tomograf da resonanza magnetica, MRT. Eir per la Clinica Gut a San Murezzan sun ils paziaints esters importants per lur spüerta. Sainza quels, nu pudess la Clinica Gut nempe pü spordscher sia spüerta da fich ota qualited. (rtr/fmr) Var 35 % dals paziaints da l’ospidel regiunel da l’Engiadina Bassa sun düraunt la stagiun ota giasts.

Daspö bundant duos decennis spordscha la «photoSCHWEIZ» – la pü granda exposiziun fotografica da la Svizra – la schanza a 250 fotografas e fotografs d’expuoner ün proget düraunt tschinch dis a Turich. Cun Filip Zuan da Puntraschigna es quist an eir ün Engiadinais da la partida. El expuona üna schelta da fotografias da sieu pü nouv cudesch «Trailmatters». A la «photoSCHWEIZ» expuonan daspö l’an 2005 be ils meglders fotografs da la Svizra. Chi chi’s po parteciper a quista pü granda expo­siziun fotografica dal pajais – chi’d es quist an dals 12 als 16 schner 2024 a Turich – que decida üna giuria da trais curatuors. Las premissas per las fotografas e’ls fotografs sun cha lur lavuors nu paun esser pü veglias cu trais ans u ch’ellas nu sun auncha mê gnidas publichedas. Cul proget «Trailmatters» es que reuschieu a Filip Zuan (*1981) da Puntraschigna da persvader ils curatuors da sia ouvra ed el es ün da 250 fotografs chi’s paun parteciper a l’ediziun da quist an. El disch: «La ‹photoSchweiz› es dal sgür üna referenza u ün bun nom per tuot ils fotografs. Eau sun superbi cha poss expuoner quist an.» Per la «photoSCHWEIZ» chattan minch’an passa 20 000 visitaduors la via illa Industrie-Halle 550 a Turich-Oerlikon per contempler las lavuors da la crème de la crème dals fotografs svizzers. Ses ans illa chapitela catalana «Tres il muond da skateboard e snowboard suni gnieu tal design e d’he cun 16 ans fundo üna marca da vstieus», disch Filip Zuan. Creschieu sü è’l a La Punt Chamues-ch ed a Segl. Zieva la matura al Lyceum Alpinum Zuoz ho’l fat ün praticum da duos ans a San Murezzan ed ho in seguit paquetto sias valischs per banduner la val. «Eau sun alura ieu a Barcelona a stüdger design grafic per trais ans. Per ulteriurs trais ans d’heja auncha lavuro a Barcelona sül mister e lo d’heja chatto l’amur per la fotografia», declera Filip Zuan. El agiundscha cha tal design as saja eir adüna confrunto cul purtret e ch’el hegia alura viepü cumanzo a s’occuper pü seriusamaing cun la fotografia. Dal designer grafic al fotograf Il temp illa chapitela catalana ho il fotograf in fich buna memüergia. Principi dals ans 2000 – cura ch’el d’eira lo – d’eira que tenor Filip ­Zuan il temp aunz cha Barcelona ho gieu ün grand hype: «Que d’eira plain impuls ed energia cun bgera moda, design, musica e cultura. Alura es gnida üna tscherta crisa e que es gnieu il temp per ir inavaunt.» El ho survgnieu l’opportunited da turner inavous in Engiadina ed ho lavuro scu designer tar la ditta «Spot Werbung» a San Murezzan. «Düraunt quel temp d’heja pudieu fabricher sü mieu carriera scu fotograf e sun alura dvanto autonom. Daspö och ans sun eau fotograf professiunel e fatsch be auncha speratiers design», uschè Filip Zuan. In gir pels trails Hozindi abita Filip Zuan a Puntraschigna ed el s’ho specialiso sün fotografia da sport e lifestyle. Tar sieus cliaints tuochan intaunt diversas dittas internaziunelas, traunter oter Audi, Bosch e Bogner. Sper sias lavuors pütost commercielas, as dedichescha Filip Zuan eir a divers progets persunels. Uschè ho el già publicho quatter cudeschs fotografics. «Siand ch’eau fatsch bgeras producziuns cul tema sport, sun eau suvenz sül velo ed in gir per las sendas e’ls trails. Il sentimaint da vzair uschè ün trail sainza persunas e velos es per me adüna ün mumaint inua cha’s po insömger», disch Filip Zuan. Uschè ho’l daspö var desch ans adüna darcho fotografo speratiers quistas sendas e vias illas muntagnas. Causa l’impuls da sia amia ho el alura avaunt trais ans cumanzo as dedicher pü seriusamaing a quistas fotografias da trails cul böt da publicher ün cudesch. Il cudesch «Trailmatters» es cumparieu da prümavaira 2023 ed üna selecziun da quistas fotografias fo uossa part da la «photoSchweiz». «Da pudair musser uossa mieu lavur a quist grand public a Turich es natürelmaing schont geniel. Ed in mincha cas üna grand’onur», uschè il fotograf. Filip Zuan in gir süls trails La «photoSCHWEIZ» – la pü granda exposiziun fotografica da la Svizra – attira minch’an passa 20 000 interessedas ed interessos. Quist an es eir ün Engiadinais da la partida a la «photoSCHWEIZ», chi’d es dals 12 als 16 ­schner 2024 illa Insdustrie-Halle 550 a Turich-Oerlikon. Filip Zuan da Puntraschigna es ün da 250 fotografs e fotografas chi sun gnieus tschernieus d’üna giuria per musser ün proget in occasiun da l’exposiziun. Tenor el es que per minchün dals partecipants üna granda onur ed üna buna referenza da pudair expuoner a Turich in occasiun da quist’exposiziun. Filip Zuan ho pudieu persvader cun ün proget fotografic davart trails, chi’d es gnieu publicho l’an passo in fuorma da cudesch. ​Contempler trails significha pel fotograf adüna ün mumaint per s’insömger. (fmr/cam) Il fotograf Filip Zuan da Puntraschigna po expuoner a la «photoSCHWEIZ» . Il fotograf Filip Zuan da Puntraschigna po expuoner a la «photoSCHWEIZ» . Il cudesch «Trailmatters» da Filip Zuan, chi’d es cumparieu la prümavaira 2023. Ün dals trails cha Filip Zuan ho fotografo e chi’d es eir expost in occasiun da la «photoSCHWEIZ». Filip Zuan as lascha inspirer da las cuntredgias alpinas per sias divers progets fotografics.

La fluctuaziun annuela cun bgeras persunas düraunt la stagiun in Engiadin’Ota ho consequenzas eir per l’Ospidel Engiadin’Ota. A voul persunel qualificho. Üna sfida eir pella finanziaziun. Düraunt la stagiun ota sun in Engiadin’Ota fin a 120 000 persunas, dimena quatter voutas pü bgeras persunas cu düraunt la stagiun morta, illa quela vivan arduond 20 000 persunas. ­Quista fluctuaziun annuela ho tenor il president dal cussagl administrativ da la fundaziun dal provedimaint da sandet Engiadin’Ota, Gian A. Melcher, consequenzas eir per l’Ospidel Engiadin’Ota a Samedan. Ospidel cun cifras cotschnas «Nus stains avair pront ün’infrastructura ed eir ün persunel per quel temp, inua cha’d es fich bgera glieud illa val», declera Gian A. Melcher la situaziun ed agiundscha cha da l’otra vart sajan els in üna situaziun geografica decentrela chi dumanda tuottüna üna spüerta da basa relativmaing largia. Chatter persunel qualificho chi lavura be düraunt la stagiun ota detta pü bgers cuosts cu persunel chi ho ün contrat reguler. L’an 2023 scrivaro l’ospidel cifras cotschnas ed eir il 2024 nu saro oter tenor üna comunicaziun a las medias. L’inflaziun, ils predschs d‘energia chi creschan e la manchaunza da persunel chaschunan cuosts pü ots. As sto discuorrer sün nivel naziunel dad ün’adattaziun da las tariffas, ma eir illa regiun fo que tenor ­Gian A. Melcher dabsögn d’imsüras: «Que do adüna auncha potenziel intern per amegldrer tscherts process e per redür ils cuosts.» Impü saja que tenor el eir cler cha las vschinaunchas pertuchedas stuvaron güder a pajer il deficit da l’ospidel. Per l’avegnir as stuvaro l’Ospidel Engiadin’Ota fer la dumanda che spüerta ch’el vess dad avair in futur e guarder cu gnir a quista spüerta e cu collavurer forsa auncha meglder cun oters collavuratuors in quist sectur, cul chantun ed eir illa val. L’Ospidel Engiadin’Ota ho da cumbatter cun sfidas structurelas davart da sia finanziaziun.

La magistra da skis Anna-Klara Wolf es creschida sü i’l Principedi da Liechtenstein e stüdgia hozindi giurisprudenza a Turich. Als indigens da l’Engiadina do ella listess lecziuns da skis per rumauntsch, siand ch’ella abita taunt a Vaduz scu eir a Turich in chasedas rumauntschas. La FMR la ho accumpagneda ün zievamezdi süls skis düraunt üna lecziun cun la gruppa da gö. In gövgia passeda cuort aunz las 14.00 rivan adüna dapü mammas cun lur iffaunts sü Purtun, al pè dal territori da skis da Zuoz. Quell’eivna imprendan nempe düraunt duos zievamezdis ils iffaunts da la gruppa da gö da Zuoz ad ir culs skis. Però imprender es il fos pled, ils ­iffaunts da quatter e tschinch ans as saintan sgürs suls skis e giaun già sainza problems cul runel Survih. Zieva cha tuot la rotscha es riveda davaunt il büro da la Scoula da skis svizra Zuoz/La Punt, cuorran tschinch scolarins in direcziun da lur magistra da skis, Anna-Klara Wolf. Adonta ch’ella es creschida sü i’l Principedi da Liechtenstein, bivgniainta ella ils iffaunts in ün s-chet rumauntsch. «Uossa cha tuots sun cò ­giainsa insembel tal runel Survih. Alura fainsa adüna gruppas da duos e giains a munt.» Dit e fat, e’ls tschinch scolarins parta scu frizzas per as metter in colonna davaunt il runel. Üna premiera «Daspö ses stagiuns dun eau düraunt mias vacanzas da Nadel e da sport scoula da skis cò a Zuoz. Creschida sü sun eau a Vaduz, ma a chesa d’heja adüna discurrieu vallader cun mia mamma», disch Anna-Klara Wolf. Sia mamma es da Zuoz ed es creschida sü in üna chaseda putera e valladra. La famiglia a Zuoz ho Anna-Klara Wolf suvenz visito e’l rumauntsch d’eira adüna üna part centrela in sia vita. Ils iffaunts da la gruppa da gö sun quel di sainz’oter ils pü giuvens skiunzs süllas pistas ­zuozingras. Ad els nu pera que dad der in ögl e’ls scolarins as laschan trer pachific e sainza granda agitaziun dal runel Survih fin süsom il cuolm. Uschè scu sch’els nu fessan uschigliö ­tuottadi ünguotta oter. Süsom als aspetta alura üna surpraisa: «Hoz do que üna pitschna premiera e nus giainsa uossa insembel per la prüma vouta sülla s-chabellera Chastlatsch», disch ­Anna-Klara Wolf e dumanda illa runda: «Savais chenüna cha que es?» Ils iffaunts daun dal cho e muossan in direcziun da la s-chabellera, chi maina da la Via Maistra i’l territori da skis. Cun trais posas, ma sainza üna svuleda «Il Chastlatsch vo pü plaun cu las grandas ­s-chabeleras a Zuoz ed es concepieu cun ün si­stem da sgürezza per iffaunts», disch la ma­gistra da skis. Il sistem da sgürezza consista d’üna fixaziun bassa e permetta cha skiunzs a partir da quatter ans paun ir cun quista s-chabellera, eir sainza ch’ün creschieu als accumpagna. La prüma sfida pels scolarins nun es però il ir cun la ­s-chabellera, dimpersè da river insomma a la staziun da val da quella. L’ultim töch tuocha nempe tar las pistas las pü stippas da Zuoz. Invezza d’üna temma, as fo pütöst valair ün’agitaziun e plaschair traunter dals iffaunts. Anna-Klara Wolf vo ouravaunt e’ls tschinch scolarins la seguan precautamaing. Cun trais posas, ma sainza üna svuleda, rivan ils iffaunts fin giossom la pista. «Bunischem vais fat que, scu chi pera nun es neir na quista pista ün grand problem per vus», as drizza Anna-Klara Wolf a sieus scolarins e sparta la gruppa in duos parts. Trais iffaunts vaun cun lur magistra da skis sülla s-chabellera e duos vaun cul redactur da la FMR. Da la scolara a la magistra Anna-Klara Wolf ho l’an passo fat la matura ed abita daspö settember a Turich, inua ch’ella stüdgia giurisprudenza. E scu cha’l destin vulaiva ho ella eir chatto lo ün allogi rumauntsch. «Eau abita cun duos Engiadinais e nus discurrins be rumauntsch insembel», disch la magi­stra da skis. Per ella d’eira il rumauntsch pü bod adüna la lingua secreta traunter ella e sia mamma a Liechtenstein, però eir adüna üna part da sia identificaziun. Il discuorrer rumauntsch l’hegia adüna be mno avantags, ün fat cha l’ho eir güdo a s’integrer a Zuoz: «Eau am chat dachesa cò a Zuoz, eir sch’eau nu sun creschida sü cò. Daspö l’an passo fatschi eir part da la giuventüna da Zuoz Madulain, que d’eira üna granda onur per me.» Arrivos süsom il Chastlatsch sun ils iffaunts plain tensiun per darcho atterrer lur skis. La premiera sülla s-chabellera es steda ün success per tuots tschinch. Scu sieus scolarins ho eir Anna-Klara Wolf imprains per granda part a Zuoz ad ir culs skis. Ella disch: «Da pudair instruir cò inua ch’eau d’he fat mias prüms girs es qualchosa bel. Ma eir da pudair der lecziuns in rumauntsch – scu hoz – es adüna flot», uschè Anna-Klara Wolf. Zieva trais ulteriurs girs per las pistas zuozingras tuornan ils iffaunts cun masellas e nes cotschens tar lur famiglias. Staungels, ma cuntaints quintane a lur geni­tuors dal prüm gir sül Chastlatsch. La premiera sülla s-chabellera L’eivna passeda es la gruppa da gö Zuoz steda düraunt duos zievamezdis sün pista cun la Scoula da skis Zuoz/La Punt. Ils iffaunts da quatter e tschinch ans saun già ir bain culs skis e vaun già tuot sulet cul runel Survih. Ma in gövgia zievamezdi als spettaiva üna premiera: il prüm gir sülla s-chabellera Chastlatsch. Scu ils scolarins da skis, ho eir lur magistra, Anna-Klara Wolf, imprains per granda part a Zuoz ad ir culs skis. Creschida sü è’la però i’l Principedi da Liechtenstein, ma causa sias rischs zuozin­gras, discuorra ella be rumauntsch cun sia mamma. Daspö ses stagiuns do ella düraunt las vacanzas da Nadel e da sport scoula da skis a Zuoz. Ed eir in sia nouv dachesa a Turich – inua ch’ella stüdgia giurisprudenza – abita ella in üna abitaziun cun duos Engiadinais. E que vain be discurrieu rumauntsch. La FMR ho accumpagno la magistra da skis düraunt ün zievamezdi in gir per las pistas zuozingras. (fmr/cam) La gruppa da gö Zuoz in gir per las pistas cun lur magistra da skis Anna-Klara Wolf. Ils iffaunts düraunt la premiera sülla pista dal Chastlatsch. La magistra da skis Anna-Klara Wolf es creschida sü i’l Principedi da Liechtenstein, ho però rischs a Zuoz e discuorra rumauntsch.

Ils uschè numnos e-sports – concurrenzas da divers gös digitels sün consolas e’l PC – sun i’ls ultims ans gnieus adüna pü populers. Cun Gian Luca Palmisano, chi abita a S-chanf, ho l’Engiadina intaunt eir ün atlet digitel, chi fo part d’üna squedra tudas-cha per cuorsas dad auto sül computer. Düraunt il di es Gian Luca Palmisano (26) traunter oter in gir süllas via da Samedan, San Murezzane fin Malögia e scumparta la posta. Il mneder suppleant da la posta a Samedan es però eir zieva la lavur in viedi cun l’auto. Invezza da’s schaschiner tres las giassa engiadinaisas, fo el cuorsas süls grands percuors d’auto mundiels. Almain in möd digitel. «Da tuot las categorias d’auto do que differentas cuorsas e ligas e que as nomna Sim Racing. Eau sun circa daspö tschinch fin ses ans ch’eau sun da la partida e fatsch diversas cuorsas online», disch Gian Luca Palmisano. Scu cha l’experienza da Gian Luca Palmisano es creschida i’ls ultims ans, uschè s’ho eir sviluppo sieu cockpit a chesa. Cumanzo vaiva nempe tuot cun ün s-chabè plajabel ed üna rodina da manascher, ün gas ed ün frain. «Que guardaiva ün pô oura ün pô scu ün giaschaditsch», s’algorda Gian Luca Palmisano cun ün surrier. Intaunt es tuot sieu equipamaint però gnieu bger pü professiunel – e l’e-sportler fo daspö l’an passo eir part d’üna squedra tudas-cha, chi fo insembel diversas cuorsas e concurrenzas da Sim Race. Dal go-kart al Sim Race Gian Luca Palmisano ho però eir già da pitschen sü ramasso experienzas illa realited sün pistas da cuorsa. Cun ses ans ho el nempe cumanzo ad ir cul go-kart. El es creschieu sü a Zuoz cun üna mamma indigena ed ün bap da l’Italia dal Süd. «Illas vacanzas d’eiri adüna in gir cul go-kart in Italia. Ma que nu daiva bgeras pussibiliteds da trener in Engiadina ed alura d’heja schmiss cun que, eir sch’eau d’eira magari bun», disch Gian Luca Palmisano. El agiundscha cha que saja eir sto üna dumanda dals cuosts – per 30 fin 40 rundas cuostaivan ils pneus intuorn 300 euros – e ch’el s’hegia perque tschercho ün’aternativa. Uschè s’ho la carriera da cuorsa da l’Engiadinais spusteda i’l muond digitel, cur ch’el ho cumanzo ad fer cuorsas i’l gö «Grand Turismo Sport» sülla Playstation. Svelt ho’l bado ch’el es eir bun illa concurrenzas digitelas dad ir cun l’auto. El disch: «Eir scha Grand Turismo Spor es fich realistic, nun es auncha tuot propi accurat a la realited – scu p.ex. il frener. Perque d’heja müdo simulaziun, d’he cumpro ün PC e’m d’he miss in tschercha d’üna cumpetiziun online pü realistica.» Chatto üna squedra A la fin es l’e-sportler rivo tar la simulaziun cul nom «iRacing» – il gö principel da Sim Racing – e s’ho fat düraunt ils ultims passa quatter ans bgers contacts i’l muond digitel dal e-sport. «Eau sun gnieu rendieu attent d’ün cuntschaint a la pussibilited da fer part d’üna squedra ch’el cugnuoscha. Eau d’he scrit als respunsabels ed els d’eiran fich interessos», declera Gian Luca Palmisano. L’an passo ho alura cumanzo sia carriera illa squedra Alemannia Aachen eSports. Zieva ün temp da prouva düraunt la sted 2023 es el alura gnieu piglio sü illa squedra permanenta da Sim Racing dad AAlemannia Aachen eSports. «Mincha lündeschdi vainsa tschantedas online da la squedra per coordiner las cuorsas. Que do cuorsas da 12 e 24 uras cha’s fo scu squedra da quatter fin tschinch e-sportlers. Alura fo minchün var ses uras sias rundas», declera Gian Luca Palmisano. L’avantag d’esser part da la squedra es il sustegn illa raits socielas, üna carta d’autogram digitela, l’organisaziun da las cuorsas e natürelmaing ils contacts. Equipamaint professiunel Sieu equipamaint consista intaunt da quatter monituors e tuot ils indrizs da simulaziun sun sün ün livel professiunel. Scu cha Gian Luca Palmisano disch ho’l investieu var 10 000 francs in sieu set-up. «Scha’s do oura uschè ün grand import, alura as stu fer que eir gugent. Eau trenesch perque schont quasi minchadi», uschè il e-sportler. Ma na be sün quel equipamaint a chesa fo el cuorsas per sieu squedra Alemannia Aachen eSports, eir in simulatuors professiunels a Turich es el in gir cun l’auto da cuorsa. Lo do que lounges cun var desch da quels simulatuors. Per quellas cuorsas s’ho tenor Gian Luca Palmisano scu prüm da’s qualificher ed alura as po ir a Turich als finels. In quels finels as po eir guadagner raps, tuot tenor che liga e che cumpetiziun fin a 3500 francs per cuorsa.«Ils e–sports vegnan adüna pü grands e pü renumnos. Da fer ün di üna egna squedra engiadinaisa füss ün grand sömmi. Eir per am chatter cun la glieud, perche cha fin ad Aachen d’heja bod nouv uras cun l’auto», uschè Gian Luca Palmisano. E sch’el pudess «s’insömger grand», alura vulessa’l ün di eir avrir üna tela lounge scu a Turich, ma cò in Engiadina. Gian Luca Palmisano es daspö l’an passo part d’üna squedra dad e-sports per ir cuorsas cun l’auto. L’equipamaint da simulaziun per las cuorsas d’auto online cha Gian Luca Palmisano ho tar se a chesa. Gian Lucas Palmisano in ün simulatur da cuorsa professiunel a Turich. Gian Lucas Palmisano in ün simulatur da cuorsa professiunel a Turich.

Zieva passa 20 ans sül e dasper il glatsch ho l’anteriur giuveder e treneder da hockey, Corsin Camichel oriundamaing da Schlarigna, chatto ün’egna via cu ch’el po cumbiner il muond sportiv cun avair temp per sia famiglia. El lavura scu coach mentel. Tuot pachific tschainta Corsin Camichel, oriundamaing da Schlarigna, tar se a chesa a Weggis sün cutscha, pront per respuonder las dumandas. Daspö bundant ün an lavura Camichel sün egen quint scu coach mentel. Inspiraziun düraunt ils playoffs «Üna vouta u l’otra d’eir eau ün po stüf da quels temps da lavur. Adüna la saira e las fin d’eivnas esser in viedi per qualche alenamaints u gös da hockey. Uossa ch’eau d’he svessa duos mattas vuless eau pudair giodair il temp cun ellas e d’he per quelo eir bado chi’d es uras da müder qualchosa in mia vita.» Propi il stumpel in direcziun coach mentel ho l’hom da 42 ans clappo dad ün star dalla scena da hockey – l’attacheder da Zug, Grégory Hofmann. Il Schlarignot d’eira da quel temp treneder a l’U20 a Zug ed uschè natürelmaing eir intuorn ils gös la prüma equipa. «Zug d’eira l’an 2021 i’l finel dals playoffs suot squitsch cunter Servette. Düraunt üna spassageda cun Hoffmann d’he eau alura bado quaunt bain cha nos discuors til fo e quaunt interessant cha que füss per me da pudair güder cun mias experienzas, scha qualchün ho güsta ün nuf aint il sistem», quinta Camichel cu ch’el ho decis da dvanter coach mentel. Giuvedras da ballapè ed affarists Corsin Camichel sustegna giuveders da hockey, chi haun güsta üna fasa difficila. «Quels giuveders chi tscherchan mieu cussagl sun corporelmaing fitischems, els sun tecnicamaing fich ferms, ma pel mumaint tils mauncha güsta ün miel fiduzcha in els svess. Uschè chi nu vo per exaimpel pü da trer ils gols necessaris per guadagner», declera l’anteriur sportist. Intaunt tuochan tar sia cliantella eir giuvedras da ballapè, chi staun sportivmaing suot squitsch, sportists giuvens chi’s chattan auncha ün po melsgürs al cumanzamaint da lur carrieras da profi, scu eir duonnas chi lavuran scu managers e’s chattan suot squitsch da lur ambiziuns d’avair success. Il fat ch’üna persuna cumainza insomma as fer impissamaints perche cha üna tscherta roba nu funcziuna pel mumaint güsta uschè bain u perche cha s’es uschè trist u grit, es già il prüm pass direcziun soluziun. Invezza da discuorrer cun amihs u culla famiglia, saja que per bgers pü simpel da discuorrer cun qualchün ester, cha’s peja per tadler tiers, declera Camichel our dad egna experienza. E scha quel chi taidla, ho svessa già fat tauntas experienzas cun da tuottas sorts cuolps fatels, scu Corsin Camichel, alura hegia’l scu coach eir üna tscherta credibilited. Muvimaint güda a fer ir il process da quinter Corsin Camichel ho svessa già üna buscha plaina, saja que cun mortoris tragics illa famiglia, blessüras dal sport e diagnosas da cancar. Ma que chi tira il pü bain tar ils atlets saja sia experienza scu anteriur sportist professiunel. «Scu hockeyaner es que cler cha’s nu vo a quinter al treneder da problems privats e signalisess uschè cha nu s’es forsa na pront da pudair giuver il prossem match, lo esa pü simpel da pudair discuorrer cun qualchün da l’extern, uschè scu eau», declera Camichel. «Lascher giò las chotschas e quinter dals problems ils pü intims cha s’ho nun es adüna simpel, perque vegn eau suvenz simplamaing a spass cun mieus cliaints. Il muvimaint metta in muvimaint il process da stüdger e quinter», spiega il coach sia metoda. E ch’alura saja la pü granda part da sia lavur da simplamaing tadler, cufforter e güder a tegner oura differents sentimaints. Ma pü mel cu que cha la situaziun es in quel mumaint ch’ün cliaint piglia sü contact cul coach mentel, nu possa que pü gnir: «Cur cha qualchün cumainza a discuorrer sur dad ün problem, cumainza eir già il process da chatter üna soluziun», uschè Camichel. Coachs mentels nu sun striuns e neir meidis Cha natürelmaing nu possa el neir fer striögn, fo Camichel attent: «Scha mieu cliaint ho problems severs psichics, scu per exaimpel üna depressiun, alura stögl eau surlascher als specialists da la sparta medicinica e psicologica.» Ma in bgers cas possa’l güder cun la metoda ch’el taidla simplamaing üna vouta e fetscha las drettas dumandas, per cha sieu cliaint as possa svessa güder cullas drettas respostas. Pel solit es que la simpla dumanda: «Che vögl eau insomma? Che sun mias valuors?», declera Camichel. Ed alura as bada eir svelt, es qualchün insomma pront da müder sia situaziun u nun es il problem forsa na auncha grand avuonda. E scha que voul auncha dapü, schi alura accumpagna Corsin Camichel eir üna vouta a qualchün düraunt üna meditaziun u registrescha ün pêr frasas per manifester sentimaints positivs, per cha sieu cliaint possa tadler ils buns impissamaints cuort aunz üna situaziun precara. E cu bada’l scha sieu coaching es sto ün success? «Sch’eau vez cu chi glüschan darcho ils ögls dals giuveders e la paschiun pel gö es darcho cò, alura se eau ch’eau d’he fat il dret.» Il coach mentel, Corsin Camichel taidla, cufforta e güda ad atlets ed otras persunas suot squitsch a s’instrader darcho sülla via giavüscheda. Il coach mentel, Corsin Camichel taidla, cufforta e güda ad atlets ed otras persunas suot squitsch a s’instrader darcho sülla via giavüscheda.

Il Museum Alpin Puntraschigna expuona ogets da 160 ans istorgia da fotografer in sia exposiziun permanenta. Passa 40 ans ho il fotograf da Puntraschigna, Alfred Lochau, mno insembel cun sia duonna Margrit l’affer da fotografias Foto Flury a Puntraschigna illa terza generaziun. Fundo quist affer vaiva il guida da muntagna e fotograf Alexander Flury l’an 1863. Cuntschaint per sias fotografias da purtrets dad alpinists, d’eira el eir ün dals prüms in Engiadina chi vaiva realiso l’importanza da fotografias da la cuntredgia. Il svilup fotografic fascinescha Sias cameras dals ans 1870 vaiva Alfred Lochau chatto sün crapenda, cur cha la famiglia vaiva renovo la chesa. Las cameras veglias ed il svilup tecnic fascineschan auncha hoz ad Alfred Lochau. In sia carriera ho el ramasso passa 500 cameras da fotografer, dad anticas fin las pü modernas e lascha uscheja reviver l’istorgia da 160ans fotografer. Zieva ch’el e sia duonna haun serro l’affer da fotografias a Puntraschigna e sun ieus in pensiun, ho sieu fundus chatto ün nouv dachesa i’l Museum Alpin. Pel president dal Museum Alpin Puntraschigna, Hansjörg Pfäffli, es l’integraziun dal s-chazi dad Alfred Lochau ün inrichimaint pel museum e’l lö scu tel. L’alpinissem saja nempe la cumpetenza centrela dal museum. Da pudair recapituler l’istorgia dal fotografer in quist’exposiziun permanenta e da pudair preschanter chosas main cuntschaintas al public fetscha grand plaschair, uschè Hansjörg Pfäffli. Ün fundus da var 500 cameras ho chatto ün nouv dachesa i’l Museum Alpin a Puntraschigna.