liechticonsulting/filtered_apertus_pretrained huggingface dataset:
Emprima badigliada per engrondir ils edifizis da la scola auta da pedagogia dal Grischun a Cuira cun ina mediateca e cun dus auditoris

Glindesdi, ils 16 da mars 2009, ha gì lieu sin l'areal dal Kantengut da la scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) a Cuira l'emprima badigliada uffiziala per engrondir e per adattar ils edifizis dal lieu da scolaziun.

La SAPGR ha surpiglià l'onn 2003 las localitads da l'anteriura scola da dunnas sin l'areal dal Kantengut a la Scalärastrasse a Cuira. Dapi quella giada porscha la SAPGR sco suletta instituziun dal chantun Grischun scolaziuns per persunas d'instrucziun. Actualmain frequentan 245 studentas e students la scola auta.

Per ademplir sias incumbensas basegna la SAPGR dus auditoris, en ils quals in'annada da scolaziun po vegnir instruida mintgamai communablamain. Ils novs auditoris èn situads directamain sper ils locals da gruppa. Quai permetta da realisar las furmas d'instrucziun giavischadas en gruppas grondas e pitschnas. Ultra da quai è planisada ina nova mediateca, che duai sa laschar cuntanscher facilmain e che porscha avunda plazzas per lavurar. La nova mediateca duai daventar in lieu da scolaziun central, nua che las studentas ed ils students survegnan in access direct a las medias ed a la litteratura, uschia ch'ellas ed els pon lavurar independentamain.

Il project qua avant maun da l'architect Pablo Horváth, Cuira, persvada tant areguard sia concepziun sco er areguard sia funcziunalitad ed areguard sia economia. Il project resguarda las structuras existentas ed extenda il program da spazi moderadamain per 1100 meters quadrat. Tras la fatschada en betun natiral fa la materialisaziun in connex cun il stabiliment existent. L'avertura dal nov tract cun ils auditoris e cun la mediateca vegn fatga sin il plaun dal foyer existent, e quai da la vart, per lung da l'aula odierna. L'edifizi d'engrondiment resguarda il standard da minergia. I vegn fatg quint cun custs totals da 5.8 milliuns francs. Suenter in temp da construcziun da circa in onn e mez èsi previs d'inaugurar l'edifizi la stad 2010. Il cussegl grond aveva approvà il project ed il credit l'avrigl 2008.

Cun questas mesiras architectonicas po la SAPGR optimar cleramain la furmaziun da basa da sias studentas e da ses students ed a medem temp po ella realisar las furmaziuns supplementaras da las persunas d'instrucziun. L'edifizi annex ch'è previs correspunda als basegns actuals d'ina instrucziun ad ina scola auta e permetta a la scola da realisar en moda effizienta sia incarica legala da prestaziun. L'edifizi d'engrondiment vegn a rinforzar la SAPGR, ch'è la suletta instituziun trilingua sin il champ da furmaziun naziunal, e vegn a crear uschia la basa per ina instrucziun da scola primara en tuttas trais linguas chantunalas er en il futur.

Infurmaziuns:

Markus Dünner, architect chantunal, uffizi da construcziun auta, tel. 081 257 36 31

Gremi: uffizi da construcziun auta dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da construcziun auta dal Grischun

16.03.2009
Serrada da la biblioteca chantunala e da la biblioteca populara dal Grischun a Cuira, sonda, ils 4 d'avrigl 2009

La biblioteca chantunala dal Grischun e la biblioteca populara dal Grischun a Cuira restan serradas sonda, ils 4 d'avrigl 2009, l'entir di, perquai ch'il server dad Aleph da la biblioteca da Son Gagl sto vegnir dischlocà a partir da venderdi, ils 3 d'avrigl 2009, da las 20.30, fin e cun dumengia saira, ils 5 d'avrigl 2009. Pervia da quai na stat er l'access online sin il catalog da client e da web da las duas bibliotecas betg a disposiziun a las utilisadras ed als utilisaders durant quest temp. La biblioteca chantunala e la biblioteca populara engrazian per la chapientscha.

Gremi: biblioteca chantunala dal Grischun

Funtauna: rg biblioteca chantunala dal Grischun

23.03.2009
Preschentaziun dal sboz dal plan per il svilup dal guaud da l'Engiadin'ota

Il nov plan per il svilup dal guaud da l'Engiadin'ota è vegnì elavurà durant dus onns sut la direcziun da l'uffizi forestal dal Grischun. Quest plan ha l'intent da mantegnair ils interess publics per il guaud e procura per in'utilisaziun durabla dal guaud. El sa cumpona d'in model directiv e dad otg fegls d'object cun plans correspundents.

Il model directiv cuntegna ils princips da la cultivaziun dal guaud entaifer il territori da planisaziun. En ils fegls d'object ed en ils plans appartegnents vegnan enumerads ils interess spezials ord vista da la publicitad sco er las mesiras da cultivaziun che tutgan tiers. Ils suandants temas vegnan tractads pli detagliadamain:

- protecziun cunter privels da la natira

- producziun da laina

- protecziun da la natira e da la cuntrada

- recreaziun e turissem

- agricultura

- selvaschina e chatscha

- projects

- basegn da coordinaziun

A chaschun d'ina occurrenza publica d'infurmaziun che ha lieu glindesdi, ils 30 da mars 2009, a las 20.15 en la sala communala a Samedan, vegn la gruppa da planisaziun responsabla a preschentar il sboz dal nov plan per il svilup dal guaud da l'Engiadin'ota ed ad explitgar en spezial las pussaivladads da cooperaziun da la publicitad. Suenter l'occurrenza d'infurmaziun vegn il sboz da planisaziun exponì publicamain en tut las vischnancas da l'Engiadin'ota per laschar prender posiziun. Dal sboz pon ins er prender invista tar l'uffizi forestal a Zuoz u tar l'uffizi forestal a Cuira.

Sin basa da las posiziuns inoltradas vegn concepì fin l'atun 2009 il plan definitiv per il svilup dal guaud da l'Engiadin'ota, e quai cun la cooperaziun dals circuls pertutgads. Suenter duai il plan vegnir suttamess a l'approvaziun da las vischnancas e da la regenza.

Infurmaziuns:

- Giachem Bott, inschigner forestal regiunal, tel. 081 851 20 81

- Riet Gordon, uffizi forestal, tel. 081 257 38 55

Gremi: uffizi forestal

Funtauna: rg uffizi forestal

24.03.2009
L'ambassadur da la UE sin visita tar la regenza grischuna

L'ambassadur da l'uniun europeica a Berna, Michael Reiterer, visita gievgia, ils 26 da mars 2009, il Grischun. Suenter il bainvegni dal manader da la delegaziun da la cumissiun europeica per la Svizra e per il principadi da Liechtenstein è previs in gentar cuminaivel. Ils ospitants èn il president da la regenza Hansjörg Trachsel ed il chancelier Claudio Riesen.

La regenza tgira mintga onn contacts cun represchentantas e cun represchentants da stadis esters e da communitads internaziunalas en Svizra. Quests discurs èn elements impurtants da las relaziuns externas dal chantun. En connex cun ils stadis vischins e cun pajais che han relaziuns spezialas cun la Svizra e cun il Grischun vegnan savens discutadas dumondas specificas actualas. Autras visitas servan en emprima lingia al barat d'experientschas sin il champ cultural, economic e politic.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

24.03.2009
"Pestgar en il Grischun. Nua poss jau retrair la patenta?''

Retratga da la patenta da pestga per la stagiun da pestga 2009

Tar las preparativas per la stagiun da pestga tutga er la retratga da la patenta da pestga.

Per pudair retrair la patenta per in onn u ina patenta mensila ston ins cumprovar ch'ins haja enconuschientschas da la pestga (attest obligatoric SaNa). Per quest intent vegnan purschids il mument en differents lieus dal chantun Grischun curs da scolaziun.

Tut las patentas pon vegnir retratgas tar la surveglianza da pestga resp. tar il biro per passaports e patentas. En il fegl uffizial dal chantun Grischun dals 26 da mars 2009 u sin la pagina d'internet da l'uffizi da chatscha e pestga

www.jagd-fischerei.gr.ch

èn publitgads per ils singuls districts da pestga ils lieus e las datas per retrair la patenta sco er las premissas per pudair retrair la patenta (attest davart las enconuschientschas da la materia "SaNa" ed attest da domicil en cas che terzas persunas retiran la patenta). Sche terzas persunas vulan retrair la patenta per ina persuna cun domicil en il chantun Grischun, ston ellas preschentar in attest da domicil persunal da questa persuna. Il formular correspundent po vegnir chargià giu da la pagina d'internet da l'uffizi da chatscha e pestga. En cas ch'ina persuna fa ina dumonda en scrit per retrair ina patenta, sto ella agiuntar in attest da domicil.

Cun buna pestga!

Gremi: uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da chatscha e pestga dal Grischun

25.03.2009
La cumissiun tracta la legislaziun executiva chantunala tar la lescha federala davart il provediment d'electricitad

En la sessiun d'avrigl vegn il cussegl grond a discutar la legislaziun executiva chantunala tar la lescha federala davart il provediment d'electricitad. Sut il presidi da Christoph Jaag ed en preschientscha dal cusseglier guvernativ Stefan Engler ha la cumissiun dal cussegl grond per ambient, traffic ed energia tractà la missiva da la regenza tar il relasch d'ina lescha davart il provediment d'electricitad dal chantun Grischun (LPrEl GR) e deliberà la fatschenta per mauns dal cussegl grond.

Il legislatur federal ha attribuì als chantuns differentas incumbensas executivas. En il chantun Grischun duai vegnir relaschada per quest intent ina lescha executiva concisa che sa restrenscha a la regulaziun da quai ch'è absolutamain necessari. Dal puntg da vista material observa la nova lescha ils suandants princips: La proprietad vertenta vi da las raits da distribuziun vegn mantegnida. I na vegnan creadas naginas disposiziuns che han l'intent da rectifitgar las structuras sin cumond dal stadi. Percunter duai la lescha pussibilitar da midar las structuras respectivamain da consolidar il provediment d'electricitad en il chantun sin basa voluntara. En il sectur dal provediment d'electricitad restan las vischnancas vinavant responsablas per lur incumbensas d'avertura en connex cun la planisaziun dal territori.

Suenter avair discutà detagliadamain il project ha la cumissiun concludì d'entrar en il project e da proponer al cussegl grond da deliberar il sboz da lescha da la regenza.

Suenter sias tractativas davart la legislaziun executiva chantunala tar la lescha federala davart il provediment d'electricitad ha la cumissiun sa laschà infurmar da represchentantas e da represchentants dal departament da construcziun, traffic e selvicultura e da l'uffizi d'energia e da traffic davart ils problems e davart las problematicas ch'il chantun Grischun ha actualmain ed en l'avegnir en il sectur da la colliaziun cun il traffic public.

Infurmaziuns:

Christoph Jaag, president da la cumissiun per ambient, traffic ed energia, tel. 081 330 44 14

Gremi: cumissiun per ambient, traffic ed energia

Funtauna: rg cumissiun per ambient, traffic ed energia

01.04.2009
Introducziun da la refurma da l'administraziun GRiforma: l'ultima etappa vegn proponida

La regenza grischuna ha deliberà la missiva davart la terza ed ultima etappa da l'introducziun da la nova gestiun publica GRiforma. En quella vegnan descrittas la structura da las gruppas da products ed ils effects dals ultims 12 posts da servetsch che midan a GRiforma. Il cussegl grond vegn a tractar questa fatschenta durant la sessiun da zercladur 2009.

L'october 2006 aveva il cussegl grond concludì d'introducir en etappas la nova gestiun publica tenor ils princips da GRiforma, e quai en tut l'administraziun chantunala. En in'emprima etappa han 18 posts da servetsch introducì GRiforma per il 1. da schaner 2008. Il 1. da schaner 2009 - en la segunda etappa - han alura 9 ulteriurs posts da servetsch realisà la refurma. En ina terza ed ultima etappa vegnan ils 12 posts da servetsch restants a cumenzar cun la nova gestiun publica a partir dal 1. da schaner 2010.

La missiva cuntegna infurmaziuns detagliadas davart la structura da las gruppas da products e davart l'effect politic che duai vegnir cuntanschì tar mintga gruppa da products dals singuls posts da servetsch. Questas gruppas da products e quests effects ston vegnir concludids dal cussegl grond. En quest connex è la structura da las gruppas da products impurtanta tant enavant, ch'il cussegl grond fixescha en l'avegnir ils preventivs globals sin questa basa. Cun formular l'effect determinescha il parlament ultra da quai la direcziun, en la quala las prestaziuns da l'administraziun duain ir.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

17.04.2009
La regenza gratulescha a Peter Zumthor per il premi Pritzker

La regenza grischuna ha gratulà a l'architect Peter Zumthor, ch'è vegnì undrà cun il premi Pritzker per architectura 2009. Cun grond plaschair ha la regenza prendì enconuschientscha da questa distincziun impurtanta, sco ch'ella scriva al premià en ina brev da gratulaziun.

Questa distincziun meritada è vegnida deditgada ad in architect che ha concentrà l'emprim sia lavur e sias ovras sin il Grischun, che ha dentant cuntanschì en il fratemp renum mundial e renconuschientscha internaziunala. Betg mo la terma a Val S. Pieder, mabain numerusas autras ovras architectonicas impurtantas entaifer ed ordaifer il Grischun valan oz sco vairs capodovras da la cultura architectonica contemporana. La regenza è fitg ventiraivla che Peter Zumthor è restà fidaivel al chantun Grischun. Betg sco ultim valia er ses biro d'architectura a Haldenstein en il fratemp sco veritabla instituziun che promova architectas ed architects grischuns giuvens e che giauda in'attracziun naziunala ed internaziunala, hai num en la brev. A questa ovra da vita, che ha chattà sia appreziaziun meritada tras questa distincziun impurtanta, vala il respect e la stima da la regenza.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

20.04.2009
Emprima badigliada per l'access senza obstachels a l'edifizi dal cussegl grond

L'edifizi dal cussegl grond a Cuira survegn in nov access senza obstachels. Venderdi, ils 24 d'avrigl 2009, ha lieu l'emprima badigliada uffiziala per il project da construcziun.

Areguard l'access senza obstachels na correspunda l'entrada da l'edifizi dal cussegl grond a Cuira daditg betg pli a las pretensiuns che vegnan fatgas a l'edifizi il pli public dal chantun. Dapi la renovaziun da l'edifizi dal parlament l'onn 1993 ha la situaziun da l'entrada adina puspè procurà per discussiuns. Il muntastgalas, ch'è vegnì installà posteriuramain, è sa mussà pli tard sco soluziun nuncuntentaivla.

L'atun 2007 ha l'uffizi da construcziun auta dal Grischun organisà ina concurrenza da projects tranter otg biros d'architectura grischuns enconuschents. Il project excellent dal biro d'architectura Valerio Olgiati ha survegnì l'emprim premi e vegn ussa realisà.

En l'avegnir cuntanschan tut las visitadras e tut ils visitaders l'edifizi dal cussegl grond en moda simpla e natirala, sur in access cuminaivel ed equivalent - per umans cun e senza impediments. Trais elements defineschan il nov access: ina rampa sco sochel levamain inclinà, ina schiba arrundada sco element purtant ed in tetg che cuvra tut quai. Trais elements che adempleschan - tras lur cumbinaziun raffinada - en moda excellenta las pretensiuns funcziunalas, urbanisticas e concepziunalas che vegnan fatgas a quest edifizi impurtant.

La rampa dubla maina senza stgalims e senza obstachels da la plazza dal teater a l'entrada existenta. Ella surpiglia las proporziuns e las dimensiuns dal sochel da l'edifizi dal cussegl grond. Sin la schiba purtanta ch'è sturschida levamain vegn ballantschà il tetg massiv protegint. Il nov access è separà da l'edifizi dal cussegl grond tras ina chava satiglia, uschia che la substanza architectonica veglia na vegn betg tangada. Tut las parts architectonicas massivas vegnan culadas en betun che vegn preparà al lieu e che consista da cement alv, da sablun dal Giura e da gera da Cuira. Las surfatschas dal palantschieu vegnan muladas e tractadas cun il martè.

La sessiun da zercladur dal cussegl grond ha lieu ordaifer la chapitala, a Puschlav. Per las lavurs da construcziun pretensiusas stattan pia a disposiziun stgars 4 mais. Las lavurs da construcziun cumenzan suenter la sessiun d'avrigl dal cussegl grond. La finiziun da l'indriz è previsa per la fin da fanadur 2009. Al cumenzament da la sessiun d'avust ha lieu l'inauguraziun festiva da la nova entrada. I vegn fatg quint cun custs da construcziun da 670'000 francs.

Cun questas mesiras architectonicas vegni ad esser pussaivel en l'avegnir per tut las visitadras e per tut ils visitaders d'entrar senza obstachels en l'edifizi dal cussegl grond.

Infurmaziuns:

Markus Dünner, architect chantunal, uffizi da construcziun auta, tel. 081 257 36 31

Gremi: uffizi da construcziun auta

Funtauna: rg uffizi da construcziun auta

24.04.2009
Art a l'edifizi per la scola auta da pedagogia dal Grischun

Per l'engrondiment da la mediateca e dals auditoris da la scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) a Cuira ha gì lieu ina concurrenza d'art a l'edifizi. L'artista Lydia Wilhelm da Kriens ha gudagnà la concurrenza cun sia proposta artistica "Pensari".

Per la scola auta da pedagogia dal Grischun ha la colliaziun tranter furmaziun, art ed architectura ina tradiziun che vegn cuntinuada tras la concurrenza d'art per l'engrondiment da la mediateca e dals auditoris da la scola auta da pedagogia dal Grischun. L'invit da sa participar è vegnì drizzà a las artistas ed als artists Zilla Leutenegger, Turitg ("Spiegelzeichnungen"), Catrin K. Lüthi, Riehen ("Intarsien als Flecken"), Gabriela Gerber/Lukas Bardill, Maiavilla ("Der Esel und die Brücke"), Pascale Wiedemann/Daniel Mettler, Cuira ("Bücherreihe") e Lydia Wilhelm, Kriens ("Pensari").

Da tschintg propostas ha la giuria da set persunas tschernì unanimamain il project da Lydia Wilhelm. Tras sia intervenziun grafica persvada sia proposta tras l'integraziun natirala dal project en l'edifizi nov. La tematica ch'è vegnida tschernida per il motiv da la localitad da pensar ("Pensari") regorda la finala a las picturas da paraid e da palantschieu sura ed ha l'intenziun d'unir l'architectura e la pictura ad in maletg virtual cumplessiv. Il dissegn da grafit è ina contribuziun persvadenta a favur da l'art a l'edifizi.

Tut ils projects artistics èn exponids publicamain dals 27 d'avrigl fin il 1. da matg e dals 4 da matg fin ils 8 da matg 2009, mintgamai da las 8.00 fin las 17.00, en il foyer da la scola auta da pedagogia dal Grischun a la Scalärastrasse 17, 7000 Cuira. L'ovra d'art vegn realisada curt avant l'avertura da l'edifizi nov la stad 2010.

Infurmaziuns:

Markus Dünner, architect chantunal, uffizi da construcziun auta dal Grischun, tel. 081 257 36 31

Gremi: uffizi da construcziun auta dal Grischun

Funtauna: rg uffizi da construcziun auta dal Grischun

27.04.2009
L'ambassadur egipzian visita la regenza grischuna

L'ambassadur da la Republica araba da l'Egipta, Magdy Galal Sharawi, visita gievgia, ils 30 d'avrigl 2009, il Grischun. Accumpagnà vegn el da l'emprima secretaria da l'ambassada, Nermeen Afifi. Suenter il bainvegni dals giasts en la chasa grischa a Cuira è previs in gentar cuminaivel. Ils ospitants èn il president da la regenza Hansjörg Trachsel ed il chancelier Claudio Riesen.

La regenza tgira mintga onn contacts cun represchentantas e cun represchentants da stadis esters en Svizra. Quests discurs èn elements impurtants da las relaziuns externas dal chantun. En connex cun ils stadis vischins e cun pajais che han relaziuns spezialas cun la Svizra e cun il Grischun vegnan savens discutadas dumondas specificas actualas. Autras visitas servan en emprima lingia al barat d'experientschas sin il champ cultural, economic e politic.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

29.04.2009
La regenza dal principadi da Liechtenstein visita la regenza grischuna

Mardi, ils 5 da matg 2009, visita la regenza dal principadi da Liechtenstein il Grischun. La delegaziun da Liechtenstein vegn manada dal schef da la regenza Klaus Tschütscher. El vegn accumpagnà dal viceschef da la regenza Martin Meyer, da las cusseglieras guvernativas Renate Müssner ed Aurelia Frick, dal cusseglier guvernativ Hugo Quaderer sco er dal secretari da la regenza Norbert Hemmerle. La regenza grischuna - manada dal president da la regenza Hansjörg Trachsel - vegn ad esser preschenta cumplettamain. Suenter il bainvegni dals giasts en la chasa grischa a Cuira è previs in gentar cuminaivel. La visita serva en emprima lingia a la tgira da las relaziuns amicablas ed al barat d'experientschas sin ils champs da la cultura, da l'economia e da la politica.

Gremi: chanzlia chantunala dal Grischun

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

04.05.2009
Concurrenza per sviluppar ovras audio-visualas rumantschas: las emprimas contribuziuns èn surdadas

La promoziun da la cultura dal chantun Grischun ha lantschà il cumenzament da quest onn ina concurrenza per sviluppar projects e per promover scenaris da films documentars e da films dramatics rumantschs. La fin d'avrigl èn vegnidas deliberadas las emprimas contribuziuns. Per totalmain tschintg projects da films èn vegnids surdads 77'000 francs.

Da mez mars fin mez avrigl han la commembra ed ils commembers da la cumissiun gì l'occasiun da giuditgar ils otg projects ch'èn vegnids inoltrads. Las dumondas ch'èn vegnidas inoltradas da las cineastas e dals cineasts èn vegnidas examinadas da la cumissiun da concurrenza, che consista dad Esther Krättli Jenny, commembra da la cumissiun per promover la cultura, da Peter Egloff, publicist ed anteriur manader da program da la televisiun rumantscha e dad Armon Fontana, uffizi da cultura, partiziun "promoziun da la cultura", areguard lur qualitad ed areguard lur professiunalitad.

L'uffizi federal da cultura, secziun "film", e l'uffizi da cultura dal chantun Grischun, partiziun "promoziun da la cultura", mettan a disposiziun ina summa da totalmain 100'000 per onn per la promoziun per ils onns 2009 e 2010. Quest onn èn vegnids deliberads en tut 77'000 francs per ils suandants tschintg projects:

- Susanna Fanzun

Senza sturnizi - Richard Coray, il constructur da punts persas, film documentar

- Manfred Ferrari

La segunda vita da Hans Jösler, film dramatic

- Claudia Knapp

La princessa da Samedan - Norina Gilli - Maria Carmi - Princess Matchabelli, drama documentar

- Gieri Venzin

Chant rumantsch fa pel-giaglina, film documentar

- Ivo Zen & Jean Claude Cantieni

L'homin sulvedi, film d'animaziun

Project da pilot per dus onns

Al project da pilot ch'è limità per entant a dus onns sa participeschan l'uffizi federal da cultura ed il chantun Grischun. En vista da la situaziun difficila da la cinematografia rumantscha independenta è la finamira quella da meglierar las cundiziuns generalas per tala. A medem temp è questa concurrenza da film ina contribuziun a la diversitad linguistica. Talas pussaivladads da promover il film existan gia en la Svizra franzosa e taliana. Las petentas ed ils petents ston esser cineastas e cineasts independents e ston ademplir las premissas generalas da la lescha federala davart ils films.

Infurmaziuns:

Armon Fontana, promoziun da la cultura dal Grischun, Loëstrasse 26, 7001 Cuira, tel. 081 254 16 02, e-mail:

armon.fontana@afk.gr.ch

.

Gremi: uffizi da cultura

Funtauna: rg uffizi da cultura

13.05.2009