La regenza preschenta al cussegl grond in sboz per la refurma da las dretgiras chantunalas

Svilups da la societad, da la politica e dal dretg chaschunan novas sfidas per la giustia. L'examinaziun da la dretgira chantunala e da la dretgira administrativa ha mussà che las duas dretgiras chantunalas lavuran bain, dentant che las structuras pon vegnir meglieradas en differents puncts. La regenza suttametta en quest connex al cussegl grond la missiva per ina refurma da la giustia. Il sboz cumbinescha quai ch'è sa cumprovà cun refurmas necessarias e tegna quint da las cundiziuns en il chantun Grischun.

La refurma da la giustia ha sco finamira da garantir e da meglierar punctualmain sin plaun chantunal ina giustia effizienta e chapaivla per las burgaisas e per ils burgais. Puncts impurtants èn la garanzia da la qualitad professiunala sco er in'organisaziun efficazia ed economica. Igl è en l'interess da las burgaisas e dals burgais, sche dispitas giuridicas pon vegnir liquidadas cun impunder raschunaivlamain il temp e las finanzas. Las midadas organisatoricas proponidas valan sulettamain per las duas dretgiras chantunalas superiuras. Las dretgiras districtualas ed ils uffizis cirquitals n'èn betg pertutgads da quai.

In punct central per la meglieraziun da l'organisaziun da la giustia chantunala furma la concepziun da l'uffizi da derschadra u da derschader tar domaduas dretgiras chantunalas. Tenor la proposta da la regenza duessan las derschadras ed ils derschaders da la dretgira chantunala e da la dretgira administrativa esser activs en il futur en uffizi cumplain. Quai chaschuna meglras cundiziuns generalas per in manaschi giudizial bun ed effizient e rinforza l'independenza da la giustia. La proposta dad er pussibilitar uffizis principals n'ha betg chattà ina maioritad en la consultaziun.

Vinavant duas dretgiras separadas

In ulteriur punct central pertutga la dumonda d'ina fusiun da la dretgira chantunala e da la dretgira administrativa ad ina dretgira chantunala superiura. Sa basond sin ils resultads da la consultaziun, propona la regenza da renunziar ad ina fusiun e da restar vinavant tar duas dretgiras separadas.

Ulteriuras novaziuns

La refurma da la giustia na sa restrenscha betg mo sin dumondas da l'organisaziun. Ella adatta las proceduras davant autoritads administrativas e davant la dretgira administrativa a las prescripziuns da la constituziun chantunala ed al dretg federal. Uschia duessan la reordinaziun da la giurisdicziun administrativa e constituziunala sco er la via giudiziala vegnir realisadas.

Plinavant sa tracti tar la refurma da la giustia, che cumpiglia set decrets, dals suandants puncts:

- rinforzar la giustia sco terza forza dal stadi, spezialmain envers il parlament e la regenza;

- organisar la dretgira en moda pli flexibla;

- prender mesiras per limitar ils custs e per accelerar ils process;

- reglar cleramain la posiziun da las derschadras e dals derschaders chantunals areguard las premissas d'elegibladad, las occupaziuns accessorias e la surveglianza.

L'examinaziun da las dretgiras chantunalas è vegnida pretendida d'ina moziun ch'il cussegl grond ha assegnà unanimamain l'onn 2000. La regenza ha nominà il december 2003 ina cumissiun d'expertas e d'experts cun l'incumbensa d'elavurar propostas per ina concepziun futura d'ina dretgira chantunala e d'ina dretgira administrativa. Fin la fin dal davos onn han tut las persunas e gruppaziuns interessadas pudì s'exprimer en ina lunga procedura da consultaziun davart il sboz preliminar da la cumissiun d'expertas e d'experts. Il sboz è vegnì resguardà sco ina basa buna ed adattada per las ulteriuras lavurs. Il consentiment da princip na ha dentant betg exclus critica en singuls puncts. Sa basond sin ils resultats da la consultaziun ha la direcziun dal project entaifer l'administraziun surlavurà ils sbozs da la cumissiun d'expertas e d'experts tenor prescripziuns da la regenza. Il cussegl grond vegn a tractar la fatschenta en sia sessiun d'avust.

Gremi: regenza

Funtauna: rg chanzlia chantunala dal Grischun

Data: 09.06.2006