Sco üsità dürant la prüma fin d’eivna in favrer es sonda passada gnüda festagiada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol. Perquai s’han las scolaras e’ls scolars radunats il davomezdi sül «Plaz» per elavurar il strom e construir l’hom da sejel da var nouv meters otezza. Quel es lura gnü impizzà a las 20.00 a Gurlaina ed ha pisserà pel «spectacul da fö» üsità. L’üsanza cun ragischs pajanas s’haja d’incleger sco offerta al Dieu dal sulai per üna stà lunga e früttaivla. E quella spetta l’Engiadina Bassa ingon eir. L’Hom Strom ha nempe ars var üna mezz’ura, quai chi’d es marcantamaing plü lönch co l’on passà. (fmr/cam) In sonda es gnüda celebrada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol, chi’d ha ingon ars var üna mezz’ura. In sonda es gnüda celebrada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol, chi’d ha ingon ars var üna mezz’ura. In sonda es gnüda celebrada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol, chi’d ha ingon ars var üna mezz’ura. In sonda es gnüda celebrada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol, chi’d ha ingon ars var üna mezz’ura. In sonda es gnüda celebrada la tradiziun da l’Hom Strom a Scuol, chi’d ha ingon ars var üna mezz’ura.

Il Di da passlung grischun es minch’on in ün’otra regiun i’l chantun ed ha gnü lö ingon in Engiadina Bassa. Perquai han 125 curriduras e curridurs da passlung da las categorias U8 fin U20 chattà lur via in sonda passada a Zernez. Implü han eir amo 40 curriduras e curridurs da passlung as partecipats a las stafettas. Per l’organisatur e manader da las cuorsas, Marco Eichholzer, esa important da spordscher talas cuorsas. Quai in prüma lingia per animar als uffants da far sport. Il Di da passlung grischun es üna sort plattafuorma per as motivar e congualar. Als uffants plascha da far sport illa natüra e d’esser in cumpagnia. Ma eir üna buna plazza e scha pussibel da rivar perfin sül podest sun las finamiras dals uffants e giuvenils. Sonda passada ha gnü lö il Di da passlung grischun a Zernez. Sonda passada ha gnü lö il Di da passlung grischun a Zernez. Ils uffants e giuvenils dürant il giantar illa sala polivalenta a Zernez.

Causa la pensiun da Jachen Gaudenz – respunsabel per gestiun e mantegnimaint – reglan las Ouvras Electricas d’Engiadina SA (OEE) a partir da schner 2025 la successiun illa direcziun. Jachen Gaudenz va in pensiun davo 40 ons pro las OEE la fin da marz 2025 ed in quist’occasiun vegnan sias incumbenzas scumpartidas da nouv sün duos persunas. Il sectur dal mantegnimaint vain da nouv manà da Flurin Peretti (41) chi’d ha imprais automatiker, electroindschegner FH ed ha ultra da quai eir fat la scolaziun sco specialist da pendicularas. I’ls ultims ons ha Flurin Pedretti lavurà sco manader da proget pella Boess Engineering SA a Samedan e d’eira avant ingaschà sco manader tecnic pro las Pendicularas Scuol SA. Dals ons 2011 fin 2019 ha el però fingià lavurà sco manader da proget pro las OEE. Sco cha las OEE scrivan in üna comunicaziun surpiglia Gian-Luca Morandi (43) da nouv il sectur gestiun. L’indschegner da maschinas diplomà lavura fingià daspö ses ans pro las OEE, tanter oter sco manader da proget. (cmd/fmr) Las Ouvras Electricas d’Engiadina SA han reglà la successiun illa direcziun. Jachen Gaudenz circundà da seis successuors Gian-Luca Morandi (schn.) e Flurin Peretti. Las Ouvras Electricas d’Engiadina SA han reglà la successiun illa direcziun. Jachen Gaudenz circundà da seis successuors Gian-Luca Morandi (schn.) e Flurin Peretti.

Sün duos parcellas illa fracziun da Ftan esa previs da fabrichar ses abitaziuns per indigens. Sün quista dumonda da fabrica sun entrats però recuors, ouravant tuot da possessurs e possessuras da seguondas abitaziuns. L'architect as dosta. Ils ultims dis ha ün proget da fabrica a Ftan procurà per discussiuns ed emoziuns sün chanals da medias socialas. Ma perche vaja precis? A l’ur da la fracziun da Ftan Pitschen ha üna famiglia miss a disposiziun duos parcellas per fabrichar chasas cun abitaziuns per indigens. Là esa previs da s-chaffir üna cooperativa da fabrica. Tenor l’architect incumbenzà, Chasper Cadonau da Ramosch, esa previs da realisar süllas parcellas in tuot ses abitaziuns pajablas per indigens. Ils vaschins da las duos parcellas – impustüt possessurs e possessuras ​da seguondas abitaziuns – han però inoltrà recuors. E quist recuors ha Chasper Cadonau rendü public sur ils chanals socials, exprimind critica invers ils recurrents. Trais recuors cunter proget Siond cha’ls trais recurrents nun han vuglü tour posiziun invers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR), ha ün giurist incumbenzà dals vaschins pertocs lura tut posiziun in scrit invers RTR. Ils recurrents criticheschan ouravant tuot duos puncts. Prüma ch’els nu sajan gnüts infuormats ouravant dal proget. E seguonda ch’els nu sajan gnüts infuormats chi’s tratta d’üna cooperativa chi prevezza da fabrichar abitaziuns per indigens. Implü pretendan ils recurrents cha’l cumün da Scuol nu das-cha dar il permiss da fabrica pel proget a Ftan Pitschen e quai intant cha la zona da planisaziun sün tuot il territori cumünal da Scuol exista e vala. Quella zona es gnüda missa in vigur l’on 2017 in occasiun da la revisiun da la planisaziun totala. Ulteriuras infuormaziuns nu laiva il giurist incumbenzà dar ad RTR, siond chi’s tratta d’üna procedura currainta. L’architect as dosta publicamaing L’architect Chasper Cadonau ha critichà publicamaing cun ün post sülla plattafuorma Facebook cha’ls possessurs da seguondas abitaziuns vöglian consciaintamaing evitar la construcziun da prümas abitaziuns. In quel post ha el eir publichà üna survista dal proget previs e marcà cun cotschen las chasas dal possessurs chi’d han fat recuors. «A mai d’eira propi important da muossar chi nu’s tratta pro’ls recurrents da persunas chi abitan fingià lönch a Ftan e sun integradas in cumün», ha dit Chasper Cadonau ed ha agiunt: «I’s tratta nempe da proprietaris da seguondas abitaziuns chi’d han cumprà là lur abitaziuns per explicit giodair la vista. Ed uossa nu vöglna ch’inchün oter possa fabrichar.» El agiundscha cha la surfabricaziun planisada a Ftan nu cuntrafetscha ne a la ledscha da fabrica veglia sco neir na a la nouva ledscha previsa. Tenor l’architect da Ramosch esa nempe eir pussibel da realisar ün nouv proget adonta da la zona da planisaziun sur tuot il territori cumünal da Scuol. S-chaffi viva discussiun sün Facebook Perquai appellescha Chasper Cadonau als recurrents da retrar ils recuors e da pussibiltar uschea nouvas abitaziuns pels indigens. Seis oriund post sün Facebook nun es però intant plü online. «Per nun periclitar las proceduras pendentas, n’haja decis da tour davent meis text emoziunal», ha Chasper Alexander scrit in ün post successiv sün Facebook per declerar las radschuns d’avair stüz il text. El s’ingrazcha però pro la glieud chi’d ha parti seis post passa 100 jadas illas medias socialas sco eir commentà e s-chaffi üna discussiun online. E quai demuossa tenor l’architect da Ramosch cha’l problem es acut e cha la populaziun til sustegna eir illa critica. Architect criticha seguonds dmurants A Ftan pissera ün proget per abitaziuns primaras per cheus cotschens. E quai tant pro’ls respunsabels dal proget, sco eir pro’ls vaschins. Illa fracziun da Ftan Pitschen ha üna famiglia nempe miss a disposiziun duos parcellas per ses abitaziuns pajablas per indigens, chi dessan gnir realisadas d’üna cooperativa da construcziun. Ma trais possessurs e possessuras da parcellas cunfinantas han fat recuors cunter la dumonda da fabrica. Il brisant: I’s tratta impustüt da seguonds dmurants. Quai ha critichà l’architect respunsabel pel proget, Chasper Cadonau da Ramosch, in ün post sün Facebook l’eivna passada. Quel post es gnü parti passa 100 voutas ed ha pisserà per üna discussiun viva ed emoziunala illas medias socialas. Visualisaziun dal proget cun ses abitaziuns per indigens a Ftan, cunter il qual ils seguond dmurants han fat recuors. Visualisaziun dal proget cun ses abitaziuns per indigens a Ftan, cunter il qual ils seguond dmurants han fat recuors. Visualisaziun dal proget cun ses abitaziuns per indigens a Ftan, cunter il qual ils seguond dmurants han fat recuors.

Eu m’algord cha’l signur ravarenda discurriva suvent in sias predgias da crastians chi «crajan dad esser chi sa che». Eu nu sa da dir, scha quellas persunas maniadas d’eiran dadaint o dadour baselgia. Che chi crajan vairamaing dad esser, quellas persunas, d’eira greiv dir. In mincha cas alch meglder, o daplü co quai chi d’eiran. Forsa savessan els svessa dir daplü. Insomma, perche hana da crajer dad esser daplü co quai chi sun e valan, perche laivna parair daplü? Perquai chi nu bastan uschè sco chi sun per dal vaira? In mincha cas dana da crajer ad oters chi sajan propa quai chi paran. E quai fa effet. Oters as laschan impuoner da lur grondiusità chi nun es oter co grondaschia. Dal verb impuoner deriva il substantiv impostur chi figürescha aint il DRG i’l sen dad ’ingianadur’. Quai vala sgüra eir per ingianadurs in reguard a la reputaziun. Ün impostur es ün chi impuona cun da quai ch’el nun es. Imposturs san precis che cha oters douvran, nempe glieud importanta, prominenta e glüschainta chi pon admirar ed adurar. Exaimpels spordschess la realtà dich ed avuonda, ma id es meglder da dar ün cuc aint illa litteratura: «Thomas l’imposteur» da Jean Cocteau füss ün da quels exemplars, il «Hochstapler Felix Krull» da Thomas Mann ün oter. Quists vairs imposturs sun bain cuntschaints. Main cuntschaints sun però fos imposturs, da quels chi crajan dad esser imposturs e nu sun. Quai sun umans chi nu’s san valütar, o chi nun han ün bun purtret da sai svess e’s saintan insufficiaints, cumbain chi han success e fan fich bain quai chi fan. Els han il sentimaint dad esser deplazzats e «fos» e nu’s saintan bain illa rolla chi han da giovar. Els han il sentimaint da nu meritar l’arcugnuschentscha chi survegnan. La psicologia nomna quist fenomen in tudais-ch «Hochstapler-Syndrom», in inglais «Impostor-Syndrom». A tour precis, dischan ils perits, nu’s tratta d’ün sindrom, ma be d’ün fenomen. Ma eir ün fenomen basta per esser ün schaschin. Individuums pertocs da quist fenomen percepischan success sco per cas o chi hajan be gnü furtüna. Els attribuischan lur success a tuot ils facturs pussibels, be na a lur qualitats, capacitats e talents. Lods tils sun perquai penibels ed els prouvan da relativar ils buns resultats, persvas cha la persuna chi dà üna buna valütaziun haja ün purtret massa positiv dad els o be simpatia, e ch’ella nu cugnuoscha lur vair esser e.o.p. Esa da’s dar da buonder chi han üna temma naira da gnir scuverts in lur vair esser? Lur vista subjectiva nun accepta gnanca güdicats objectivs e realistics, fintant chi sun (massa) positivs. Quai es magara problematic, güst hozindi cha tuot vain valütà e güdichà e classifichà da terzas persunas. I füss important dad imprender a valütar svess sias qualitats e capacitats in möd plü objectiv e realistic pussibel e da’s far independent da las valütaziuns dad otras persunas. Meglder savair valütar svess co stuvair crajer a güdicats dad oters. Scha tü survainst lods, fast bain dad evaluar lur grà da sincerità e da verer bain da che vart chi vegnan e cun che intenziun chi vegnan fats. Imprenda a disferenzchar lods generus chi sun regals da lods cun griflas, lods chi spettan recumpensa in fuorma da lods, scha pussibel plü gronds. Lods pon far bain, animar e dar schlantsch, ma i pon eir sturnir e paralisar, sch’els zoppaintan aspettativas irrealisticas e surumanas. Il lod es bel – fintant ch’el es incuraschamaint. Dumenic Andry è autur e translatur e viva a Zuoz. L'autur e translatur ladin Dumenic Andry.

I dà dis, ingio cha l’unica persuna ch’eu n’ha contact, es il chaschier dal Coop. Quai sun dis, ingio ch’eu lavur a chasa ed il temp passa uschè svelt cha meis unic movimaint es il viadi vers butia. Almain quai. Eir scha vairamaing nu douvra nüglia. «Üna jada al di as stoja ir oura», dschaiva nona. Fin ch’eu sun là am gnarà bain adimmaint alch. Eu pigl la via tras il cumün vegl per nu verer ad ingün. Eu giod quels dis da quietezza. Ed istess am dumonda: quanta vita sociala douvra l’uman? Da la psicologia saja, quant important cha’ls contacts socials sun pella sandà. Suldüm po nempe svagliar stress ed augmainta il ris-ch per malatias fisicas e psichicas. I s’ha dafatta chattà oura, cha la dolur es redotta, schi s’es in cumpagnia dad üna persuna chi s’ha jent. Eir pell’aigna identità sun contacts socials importants. L’uman crescha ed as sviluppa tras seis conumans, sainza nu vaja. Ma minchatant nun es d’intuorn ningün. Che lura? Cun anguoscha pensa inavo al temp dürant la pandemia e l’isolaziun cha bleras persunas han gnü da far tras. E quanta glieud daja chi ha daplü contacts socials tras il monitur dal telefonin co in vita reala? Cun medias sco Whatsapp, Instagram, Tiktok ed otras chi’s nomnan amo «rait sociala» – che cumünanza strana. Pro’ls giuvens para quai dad esser totalmaing normal. I’s vezza be amo d’inrar ad uffants a giovar süllas plazzas dal cumün. Eu am dumond, scha quels san chi dà ün sain da not? I’m vegnan bellas algordanzas. Algordanzas vivas, mincha jada ch’eu dod il sain. E fingià am sainta plü prüvada be tras la memoria chi’d es registrada in meis corp. I dà dis, ingio ch’eu lavur a chasa e vegn aint il Coop be per ir oura almain ün mumaintin. Dis, ch’eu pass tras il stradun per salüdar a la glieud chi’m vain incunter. Glieud ch’eu forsa gnanca nu cugnuosch o ch’eu cugnuosch be dal verer. Ün surrier, ün «allegra». Adüna darcheu bada la valur da mincha simpel sguard chi’d es «real» e na tras il monitur. Eu sun sgüra cha blers da vo cugnuoschan quel sentimaint. Eu sun grata da pudair tscherner la via ch’eu less per ir in butia, tras il cumün vegl o sur il stradun, e da pudair star aint pro la chascha e discuorrer trais pleds cul chaschier o culla chaschiera. Ed eu pens: Che bel cha no pudain viver in cumüns vivs … nu para? Alice Kühne ha studegià psicologia e scienza da sport a Berna. Suenter ses studis e differents viadis è ella turnada en sia patria a Scuol. Ella lavura en la Clinica Curativa sco psicoterapeuta ed è docenta per terapia da moviment. En collavuraziun cun RTR publitgescha la FMR adina en la davosa ediziun da l’emna il «Pled sin via». Quel è alura era d’udir mintgamai la dumengia tar RTR, en l’emissiun «Vita e cretta».

I dà dis, ingio cha l’unica persuna ch’eu n’ha contact, es il chaschier dal Coop. Quai sun dis, ingio ch’eu lavur a chasa ed il temp passa uschè svelt cha meis unic movimaint es il viadi vers butia. Almain quai. Eir scha vairamaing nu douvra nüglia. «Üna jada al di as stoja ir oura», dschaiva nona. Fin ch’eu sun là am gnarà bain adimmaint alch. Eu pigl la via tras il cumün vegl per nu verer ad ingün. Eu giod quels dis da quietezza. Ed istess am dumonda: quanta vita sociala douvra l’uman? Da la psicologia saja, quant important cha’ls contacts socials sun pella sandà. Suldüm po nempe svagliar stress ed augmainta il ris-ch per malatias fisicas e psichicas. I s’ha dafatta chattà oura, cha la dolur es redotta, schi s’es in cumpagnia dad üna persuna chi s’ha jent. Eir pell’aigna identità sun contacts socials importants. L’uman crescha ed as sviluppa tras seis conumans, sainza nu vaja. Ma minchatant nun es d’intuorn ningün. Che lura? Cun anguoscha pensa inavo al temp dürant la pandemia e l’isolaziun cha bleras persunas han gnü da far tras. E quanta glieud daja chi ha daplü contacts socials tras il monitur dal telefonin co in vita reala? Cun medias sco Whatsapp, Instagram, Tiktok ed otras chi’s nomnan amo «rait sociala» – che cumünanza strana. Pro’ls giuvens para quai dad esser totalmaing normal. I’s vezza be amo d’inrar ad uffants a giovar süllas plazzas dal cumün. Eu am dumond, scha quels san chi dà ün sain da not? I’m vegnan bellas algordanzas. Algordanzas vivas, mincha jada ch’eu dod il sain. E fingià am sainta plü prüvada be tras la memoria chi’d es registrada in meis corp. I dà dis, ingio ch’eu lavur a chasa e vegn aint il Coop be per ir oura almain ün mumaintin. Dis, ch’eu pass tras il stradun per salüdar a la glieud chi’m vain incunter. Glieud ch’eu forsa gnanca nu cugnuosch o ch’eu cugnuosch be dal verer. Ün surrier, ün «allegra». Adüna darcheu bada la valur da mincha simpel sguard chi’d es «real» e na tras il monitur. Eu sun sgüra cha blers da vo cugnuoschan quel sentimaint. Eu sun grata da pudair tscherner la via ch’eu less per ir in butia, tras il cumün vegl o sur il stradun, e da pudair star aint pro la chascha e discuorrer trais pleds cul chaschier o culla chaschiera. Ed eu pens: Che bel cha no pudain viver in cumüns vivs … nu para? «L’uman crescha ed as sviluppa tras seis conumans, sainza nu vaja.» Alice Kühne ha studegià psicologia e scienza da sport a Berna. Suenter ses studis e differents viadis è ella turnada en sia patria a Scuol. Ella lavura en la Clinica Curativa sco psicoterapeuta ed è docenta per terapia da moviment. En collavuraziun cun RTR publitgescha la FMR adina en la davosa ediziun da l’emna il «Pled sin via». Quel è alura era d’udir mintgamai la dumengia tar RTR, en l’emissiun «Vita e cretta».

Totalmain set persunas avevan performà il matg 2024 lur texts sin il palc en la Stüva a Scuol: (davos da sanester) Nadja Hort, Lena Fletcher, Lina Salzgeber, ­Anna Mathis, Jachen Wehrli (moderatur), (davant da sanester) Gianna Duschletta e Jon Zanetti (victur cun la butiglia iva). Eu’s less invidar da far ün viadi. Ün viadi tras il temp. Il prüm sguard dal di nu vain drizzà our d’fanestra, quel va in direcziun dal tagnin dal tuonder. No nu’ns interessain per l’ora, ma invezza eschna attrats dal buonder. Pês co’l buonder cun cornas fissaina noss’attenziun sül muond digital. Ma cha’l temp passa ad ün passar, ignoraina, fatal. Las plü nouvas nouvas da tschella vart dal muond, fan cha noss peis as distachan dal fuond. Pramfatella e pum, n’ha invlidà da tour l’ultim s-chalun. Cul nas sun splachà, precis aint pel quadrel surmürà. Sdruaglià suna in ün muond, chi para d’esser plü quader co raduond. Vi d’ün natel gnanc’nu stübg, stögl plütöst stübgiar ingio ch’eu mütsch. In s-charsella chat ün rap, ma quel nu’m güda bler, quia i’l temp da crap. L’üsaglia principala es il crap. Il crap es l’arma. Il crap es tuot. E tuot es il crap. Ils troglodits han oters pissers, co da tratgnair lur followers. Insta e Facebook – tuots duos be robas da cuc. Davo riva, guarda qua, in ün temp plü sviluppà. Il crap es rimplazzà. Metal es uossa tscherchà. Eir qua possa ir guardond – ün handy, nu vez zuond. Minchün es cuntaint, eir sainza s-chierp, chi per no es evidaint. La spassegiada, va inavant in ün’epoca surdorada. Uoss’eschna rivatas in Egipta, e quai na in üna cripta. Sast quants likes ch’eu vess survgni cun metter las piramidas sün mia story? Dal fabricat o la sepultüra, vess quai generà üna vaira bravüra. Il medioevi es la prosma staziun, quel temp s-chür da religiun e superstiziun. Sch’ün füss gnü pro cun ün natel, til vessna tut per ün apostel. Ma schi vessan cret chi’s tratta dad alch striunà, til vessna directamaing intschendrà, quai chi capita cun mincha puchà. Eir qua nun hana dovrà, quist mobel survalütà. La refuormaziun cumainza, no tuots savain, be cun pichar tesas vi d’üna porta da lain. Quai fa liber la via pel svilup da la stamparia. Medias stampadas vegnan derasadas, ün svilup viral – analog e na digital. Eir là nun hana dovrà, quist mez arsantà. Eir guerras e revoluziuns, da cumanzar suna stats buns. Subit è’la proruotta, far davo nu’s po plü inguotta. Chattà üna fin han eir quellas, eir schi nu d’eiran adüna las plü bellas. E qua i’l temp contemp, ningün nun ha plü temp. Ne da’s cuffuonder, ne da respuonder. Tuot chi viva in ün stress, crajond da promouver il progress. Las uschedittas medias socialas chi’ns fan gnir persunas associalas. Aspettativas na accumplidas. E quai tuot, pervi da quist s-chierp chi’s chatta dapertuot. Forsa cha la vita füss plü bella, scha no vessan ün crap, ün toc fier o üna bibla in s-charsella. Quest text è stà part da la seria «Poetry Slam ­Engiadinais» da l’Uniun dals Grischs (guarda boxa). Poetry Slam Poetry Slams èn concurrenzas da spoken word, nua che persunas prelegian lur texts ad in publicum. Il cuntegn da quests texts è surlaschà cumplettamain als poets ed a las poetessas. Impurtant è be ch’il text saja propi scrit sez e che la performance cuzza maximalmain ses minutas. A la fin decida il publicum cun la fermezza da l’applaus tgi che gudogna. Quella persuna survegn tradiziunalmain ina butiglia Whiskey. Il text da Jon Zanetti ha el prelegì en il rom da la seria «Poetry Slam Engiadinais» che l’Uniun dals Grischs ha organisà ils davos dus onns en divers lieus da l’intschess ladin. (giuru/fmr) Ils «zulprins» Ils «zulprins», uschia sa numna la rubrica per auturas ed auturs giuvens, ina rubrica che cumpara en collavura­ziun da la GiuRu Giuventetgna Rumantscha cun la FMR Funda­ziun Medias Rumantschas. La finamira cuminaivla da GiuRu ed FMR è da dar spazi e vusch ad auturas ed auturs giuvens. Ils «zulprins» duain damai far qua u là sbrinzlas! Dapli infurmaziuns davart la GiuRu sin www.giuru.ch ubain via mail a giuru@giuru.ch.