Thảo luận:Kiến Phúc/Lưu 2

message: Tôi (Trần Xuân An) đang sửa chữa cho thật chính xác, và bổ sung theo những ý đã thảo luận, nhưng chưa kịp kí tên. Xin xem lại những chỗ tôi vừa thực hiện nhưng chưa xong. May là vẫn còn lưu được bản đang thực hiện dở dang ấy!
58.186.36.70 13:18, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Trần Xuân An
replies: text: Đề nghị Thành viên:58.186.36.70, nếu đúng là Trần Xuân An, nên sử dụng user name Tran Xuan An đã đăng ký từ trước để thảo luận thêm về các sửa đổi đã thực hiện gần đây. Vương Ngân Hà 13:25, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC)
----
thread_title:  Bổ sung các ý đã thảo luận...

message: Có nhiều tài liệu ghi lại các thông tin liên quan đến cái chết của Kiến Phúc, trong đó xoay quanh vấn đề Kiến Phúc có bị Nguyễn Văn Tường đầu độc hay không. Tuy nhiên, hiện nay người ta vẫn chưa đạt được sự thống nhất về nguyên nhân thực sự gây ra cái chết của vị vua này. Sách "Đại Nam thực lục chính biên" (ĐNTL.CB, tập 36, sđd., tr. 176 - 178) ghi nhận: Qua một bản tấu nghị, trước đình thần, Tôn nhân phủ, luận tội của Gia Hưng vương Hồng Hưu loạn luân với công chúa Đồng Xuân (ĐNTL.CB., tập 36, như trên & tập 37, tr. 61 - 62 xác định có thật) và câu kết với Pháp (Pháp định đưa Hồng Hưu lên ngôi vua), Tôn Thất Thuyết cho rằng chính khâm sứ Pháp Rheinart đã nhân việc vua Kiến Phúc mất, vua Hàm Nghi đăng quang với tư cách một hoàng đế độc lập mà đưa tin gièm pha triều đình rất nhiều, nhưng không nói rõ là gièm pha rất nhiều về việc cụ thể gì. Phần dưới đây trình bày theo trình tự lịch sử của các tài liệu hiện đang mâu thuẫn với nhau về việc này:
===Các ý kiến cho là đầu độc===
Trong "Việt Nam sử lược" (xuất bản lần đầu, 1921, Nxb. Tân Việt trước 1975 tái bản nhiều lần, và Nxb. Trẻ TP.HCM. tái bản 1999, tr. 571), Trần Trọng Kim chỉ cước chú thêm về chuyện Nguyễn Văn Tường đầu độc Kiến Phúc như là một tin đồn. Ông ghi: "Lại có chuyện rằng:...". 
Sau này các tác giả như Phạm Văn Sơn [1], Tôn Thất Bình [2] v.v... viết thêm về tin đồn này với cách diễn đạt như viết về sự thật: Kiến Phúc bị Nguyễn Văn Tường cho uống thuốc độc chết vì vua bắt gặp Nguyễn Văn Tường đang tư tình với bà Học phi Nguyễn Thị Hương. Để bịt miệng vua, lợi dụng lúc vua đang bệnh, Nguyễn Văn Tường bỏ thuốc độc vào thuốc trị bệnh của vua. Theo ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, các tác giả thuộc diện này đã cố tình bất chấp sự thật đã được những người đồng sự, đồng triều và cùng thời trực tiếp hay mặc nhiên xác nhận với tư cách chứng nhân (như Quốc sử quán, Nguyễn Nhược Thị [Bích], Tôn Thất Thuyết, và đình thần, Tôn nhân phủ...) hoặc, theo một số nhà nghiên cứu, các tác giả ấy thiếu kiến thức về quy chế nội cung, công việc của Viện Thái y, Thị vệ đại thần, cụ thể là nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc và sắc thuốc dâng lên vua. 
Theo một nguồn khác (học giả Bửu Kế, nhà biên soạn sử Phan Khoang [3] có liệt kê, giáo sư Trần Văn Giàu [4] có đề cập và nhất trí): Nguyễn Văn Tường cùng Tôn Thất Thuyết bàn định với nhau, quyết đầu độc Kiến Phúc để đưa Hàm Nghi lên ngôi, bởi Kiến Phúc cũng thuộc vào loại theo Pháp như Dục Đức, Hiệp Hòa. 
===Các ý kiến cho là chết tự nhiên===
Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu khác[5] với các phương pháp luận mà họ cho là khoa học, có thẩm định, phân loại và đối chứng sử liệu, cho rằng các nguồn thông tin trên không chính xác, và đưa ra kết luận là vào giai đoạn lịch sử này ở Việt Nam, lực lượng quân Pháp và những người theo Pháp muốn tung tin để hạ uy tín Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết (những người chủ trương chống Pháp) và làm triều Nguyễn rệu rã, suy vong. Đồng thời, cũng căn cứ vào sử liệu gốc[6], với quy chế nội cung liên quan và bằng tư duy thực nghiệm (có kiểm chứng, khảo nghiệm tư liệu, xét các khả năng hiện thực, đặc biệt về y học), những người này, trong đó có Trần Xuân An[7]cho rằng vua Kiến Phúc mất vì bệnh tái phát nguy kịch, mọi loại thuốc thang do các quan ngự y dâng lên đều vô hiệu, bệnh không thể thuyên giảm.
====Chú giải====
▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 7 tập), tập 6, tr. (?). Xem thêm: Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", Nxb. (tác giả tự xuất bản), in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661. Trong "Việt sử toàn thư", Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế...". Nhưng trong "Việt sử tân biên", Phạm Văn Sơn viết cả một trang sách về vụ này với các chi tiết rất tiểu thuyết (fiction / hư cấu) như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa rất văn chương.
▲ Tôn Thất Bình, "Kể chuyện chín chúa, mười ba vua triều Nguyễn", Nxb. Đà Nẵng, 1996, tr. 95. viết: "Cái chết của Kiến Phúc tuy vẫn còn trong vòng bí mật nhưng người đời nghi là Nguyễn Văn Tường đã đánh tráo thuốc của Thái y viện...". Ông còn trích dẫn "Vè thất thủ kinh đô" ở một dị bản nào đó với một đoạn mà trong 7 bản lưu hành trước đây do Lương An sưu tầm, chỉnh lí, đều không có đoạn ấy. Có thể đoạn ấy thuộc dị bản thứ 8, gọi là "bản Đạm Hiên". Lương An đã thẩm định bản Đạm Hiên này như sau: "Cũng xin nói thêm là chúng tôi có một bản đánh máy bản do ông Đạm Hiên ở Huế hiệu đính năm 1969. Nhưng đây là một bản gần như viết lại hoàn toàn, không phải là hiệu đính, nội dung lại có nhiều lệch lạc. Bản này chúng tôi không dùng" (Lương An, bản thảo "Vè chống Pháp", viết tay, chụp lại; tr. 2 của bài "Về công tác văn bản và chú thích vè "Thất thủ kinh đô"" thuộc bản thảo này). 
▲ Bửu Kế, "Chuyện triều Nguyễn", (bài "Tòa Khâm sứ Pháp"), Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 89. Trong 3 giả thuyết mà Bửu Kế liệt kê, có 2 giả thuyết như sau: "1. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đồng ý giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính. 2. Hai vị quyền thần cho rằng hiệp ước Harmand [lỗi in ấn, đúng ra là hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 (13 tháng 5 âm lịch)], các quan Việt Nam đã nhân danh vua Kiến Phúc để kí kết với Pháp, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực" (trích nguyên văn). Phan Khoang, "Việt Nam, Pháp thuộc sử, 1862 - 1945", bản in lần thứ 2 (tăng bổ), Phủ QVK. đặc trách văn hóa (Tủ sách Sử học) xb., 1971, tr. 335, ở cước chú, cũng liệt kê tương tự như trên, nhưng gộp lại thành 3 luồng tin, và viết về nguồn tin thứ 3 như một tiểu kết: "Nhưng phần đông đều cho là vua chết vì bệnh" (nguyên văn).
 
▲ Trần Văn Giàu, "Chống xâm lăng", Nxb. TP.HCM. tái bản trọn bộ, 2001, tr. 451. Trích nguyên văn: "Đa số đình thần và cả vua Kiến Phúc với hoàng gia lại thường tư thông với khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc của Tôn Thất Thuyết, cho nên đến tháng 7 năm 1884 chúng ta sẽ thấy Kiến Phúc chết bất ngờ, mờ ám; Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường sẽ chọn Ưng Lịch lên ngôi là vua Hàm Nghi mới 12 tuổi…".
 
▲ Nhiều tác giả, "Kỉ yếu Hội nghị Khoa học lịch sử, ĐHSP. TP.HCM., 20/6/1996", với đề tài "Nhóm chủ chiến triều đình Huế và Nguyễn Văn Tường"; Nhiều tác giả, "Hội thảo khoa học về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Các báo cáo khoa học", Hội KHLS Thừa Thiên - Huế & TT. Khoa học xã hội & nhân văn Đại học Huế, 02/7/2002. Về chủ điểm này, có thể tìm đọc các bài của PGS. TS. Đỗ Bang; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Thị Thanh Thanh v.v. trong 2 tập kỉ yếu trên. Ngoài ra, chủ điểm còn được nghiên cứu, thể hiện trong: 
Các luận văn cử nhân của Trần Thị Kim Hoa, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và Lê Tiến Công;
 
Một số bài báo trên Tạp chí Xưa & Nay..., trong đó, có bài của Trần Xuân An. 
Để tham khảo, có thể chép lại một đoạn "Hạnh Thục ca" của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích:
"Nào ngờ nhiều nỗi chẳng may
 
Trị vì sáu tháng bệnh rày lại mang 
Hết lòng khấn vái thuốc thang 
Gẫm âu số mệnh đành khôn [khôn = không thể; chăng = chẳng, không / cách dùng từ kiểu cổ] cãi trời
 
Nương mây chút sớm tếch vời
 
Năm Thân tháng sáu rụng rời cành xuân".
 
▲ Quốc sử quán triều Nguyễn, "Đại Nam thực lục, chính biên" [ĐNTL.CB.], tập 36, Nxb. Khoa học xã hội [KHXH.], Hà Nội, 1976, tr. 150 – 151) viết:
 
"Vua không khỏe, tháng tư trước, ngọc thể vi hoà, đình thần đã xin vua tĩnh dưỡng, và chia nhau đi cầu đảo các linh từ; sau đó đã khỏe, nhưng chưa được bình phục như cũ; đến ngày mồng 7 tháng này, ngày kỷ mão, mới ngự điện Văn Minh, chịu lễ chầu mừng, ban thưởng lụa hoa cho các bầy tôi có sai bậc, rồi sau lại không được khỏe. Thái y tiến thuốc, không thấy công hiệu. Ngày mồng 10, nhâm ngọ, bệnh kịch; giờ ngọ hôm ấy vua mất ở chính điện Kiền Thành. Hoàng thái phi bèn vời bọn Tôn nhân phủ Miên Định, phụ chính phủ thân đại thần Hồng Hưu, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật, truyền bảo hoàng đế di chúc rằng: "Hoàng đế đức mỏng, có em là Ưng Lịch có học có hạnh, hoàng đế như có mất đi, truyền bảo tôn nhân phụ chính nên lấy Ưng Lịch vào nối ngôi lớn, để phụng tôn miếu; lại đại lễ tiên hoàng đế chưa xong, và lấy của dùng chưa sẵn, vậy hợp thành tang lễ châm chước làm được 4, 5 phần mà thôi, chớ cầu thể lệ. "Bấy giờ, Miên Định công và phụ chính thân đại thần truyền lệnh cho biết. Tôn nhân phủ, văn võ đình thần bèn hợp từ tâu lên Từ Dụ thái hoàng thái hậu; hoàng thái hậu rước công tử Ưng Lịch (là con thứ 5 Kiên Thái vương Hồng Hợi, biện phụng vương ấy), vào nhà tang xưng là tự quân, phàm việc tâu xin tuân hành; chọn ngày lành làm lễ tấn tôn (đó là vua Hàm Nghi)...". 
Tham khảo thêm & nhấn mạnh: 
Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:
"Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...]; 
[...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na), đưa tin gièm pha đã nhiều.
Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...  
 
▲ Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886)", truyện - sử kí - khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, đã được Hội đồng Tư vấn, phản biện & Giám định thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam giám định, Tổng thư kí Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Dương Trung Quốc viết lời giới thiệu, Nxb. Văn Nghệ TP.HCM., 2004.
58.186.32.146 22:53, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
ĐỀ NGHỊ QUÝ VỊ VUI LÒNG BỔ SUNG LUẬN CỨ, LUẬN CHỨNG TÔI ĐÃ BOLD. 
58.186.32.146 00:15, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Trần Xuân An
210.245.31.16 11:11, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
===Xem thêm===
Nguyễn Văn Tường
58.186.36.70 14:15, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC) [Tran Xuan An]
thread_title: Cái chết của Kiến Phúc

message: Trong "Việt Nam sử lược" (xuất bản lần đầu, 1921, Nxb. Tân Việt trước 1975 tái bản nhiều lần, và Nxb. Trẻ TP.HCM. tái bản 1999, tr. 571), Trần Trọng Kim chỉ cước chú thêm về chuyện Nguyễn Văn Tường đầu độc Kiến Phúc như là một tin đồn. Ông ghi: "Lại có chuyện rằng:...". 
Sau này các tác giả như Phạm Văn Sơn [1], Tôn Thất Bình [2] v.v... viết thêm về tin đồn này với cách diễn đạt như viết về sự thật: Kiến Phúc bị Nguyễn Văn Tường cho uống thuốc độc chết vì vua bắt gặp Nguyễn Văn Tường đang tư tình với bà Học phi Nguyễn Thị Hương. Để bịt miệng vua, lợi dụng lúc vua đang bệnh, Nguyễn Văn Tường bỏ thuốc độc vào thuốc trị bệnh của vua. Theo ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, các tác giả thuộc diện này đã cố tình bất chấp sự thật đã được những người đồng sự, đồng triều và cùng thời trực tiếp hay mặc nhiên xác nhận với tư cách chứng nhân (như Quốc sử quán, Nguyễn Nhược Thị [Bích], Tôn Thất Thuyết, và đình thần, Tôn nhân phủ...) hoặc, theo một số nhà nghiên cứu, các tác giả ấy thiếu kiến thức về quy chế nội cung, công việc của Viện Thái y, Thị vệ đại thần, cụ thể là nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc và sắc thuốc dâng lên vua. 
Theo một nguồn khác (học giả Bửu Kế, nhà biên soạn sử Phan Khoang [3] có liệt kê, giáo sư Trần Văn Giàu [4] có đề cập và nhất trí): Nguyễn Văn Tường cùng Tôn Thất Thuyết bàn định với nhau, quyết đầu độc Kiến Phúc để đưa Hàm Nghi lên ngôi, bởi Kiến Phúc cũng thuộc vào loại theo Pháp như Dục Đức, Hiệp Hòa.
thread_title: Các ý kiến cho là đầu độc

message: Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu khác[5] với các phương pháp luận mà họ cho là khoa học, có thẩm định, phân loại và đối chứng sử liệu, cho rằng các nguồn thông tin trên không chính xác, và đưa ra kết luận là vào giai đoạn lịch sử này ở Việt Nam, lực lượng quân Pháp và những người theo Pháp muốn tung tin để hạ uy tín Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết (những người chủ trương chống Pháp) và làm triều Nguyễn rệu rã, suy vong. Đồng thời, cũng căn cứ vào sử liệu gốc[6], với quy chế nội cung liên quan và bằng tư duy thực nghiệm (có kiểm chứng, khảo nghiệm tư liệu, xét các khả năng hiện thực, đặc biệt về y học), những người này, trong đó có Trần Xuân An[7]cho rằng vua Kiến Phúc mất vì bệnh tái phát nguy kịch, mọi loại thuốc thang do các quan ngự y dâng lên đều vô hiệu, bệnh không thể thuyên giảm.
====Chú giải====
▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 7 tập), tập 6, tr. (?). Xem thêm: Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", Nxb. (tác giả tự xuất bản), in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661. Trong "Việt sử toàn thư", Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế...". Nhưng trong "Việt sử tân biên", Phạm Văn Sơn viết cả một trang sách về vụ này với các chi tiết rất tiểu thuyết (fiction / hư cấu) như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa rất văn chương.
▲ Tôn Thất Bình, "Kể chuyện chín chúa, mười ba vua triều Nguyễn", Nxb. Đà Nẵng, 1996, tr. 95. viết: "Cái chết của Kiến Phúc tuy vẫn còn trong vòng bí mật nhưng người đời nghi là Nguyễn Văn Tường đã đánh tráo thuốc của Thái y viện...". Ông còn trích dẫn "Vè thất thủ kinh đô" ở một dị bản nào đó với một đoạn mà trong 7 bản lưu hành trước đây do Lương An sưu tầm, chỉnh lí, đều không có đoạn ấy. Có thể đoạn ấy thuộc dị bản thứ 8, gọi là "bản Đạm Hiên". Lương An đã thẩm định bản Đạm Hiên này như sau: "Cũng xin nói thêm là chúng tôi có một bản đánh máy bản do ông Đạm Hiên ở Huế hiệu đính năm 1969. Nhưng đây là một bản gần như viết lại hoàn toàn, không phải là hiệu đính, nội dung lại có nhiều lệch lạc. Bản này chúng tôi không dùng" (Lương An, bản thảo "Vè chống Pháp", viết tay, chụp lại; tr. 2 của bài "Về công tác văn bản và chú thích vè "Thất thủ kinh đô"" thuộc bản thảo này). 
▲ Bửu Kế, "Chuyện triều Nguyễn", (bài "Tòa Khâm sứ Pháp"), Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 89. Trong 3 giả thuyết mà Bửu Kế liệt kê, có 2 giả thuyết như sau: "1. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đồng ý giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính. 2. Hai vị quyền thần cho rằng hiệp ước Harmand [lỗi in ấn, đúng ra là hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 (13 tháng 5 âm lịch)], các quan Việt Nam đã nhân danh vua Kiến Phúc để kí kết với Pháp, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực" (trích nguyên văn). Phan Khoang, "Việt Nam, Pháp thuộc sử, 1862 - 1945", bản in lần thứ 2 (tăng bổ), Phủ QVK. đặc trách văn hóa (Tủ sách Sử học) xb., 1971, tr. 335, ở cước chú, cũng liệt kê tương tự như trên, nhưng gộp lại thành 3 luồng tin, và viết về nguồn tin thứ 3 như một tiểu kết: "Nhưng phần đông đều cho là vua chết vì bệnh" (nguyên văn).
 
▲ Trần Văn Giàu, "Chống xâm lăng", Nxb. TP.HCM. tái bản trọn bộ, 2001, tr. 451. Trích nguyên văn: "Đa số đình thần và cả vua Kiến Phúc với hoàng gia lại thường tư thông với khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc của Tôn Thất Thuyết, cho nên đến tháng 7 năm 1884 chúng ta sẽ thấy Kiến Phúc chết bất ngờ, mờ ám; Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường sẽ chọn Ưng Lịch lên ngôi là vua Hàm Nghi mới 12 tuổi…".
 
▲ Nhiều tác giả, "Kỉ yếu Hội nghị Khoa học lịch sử, ĐHSP. TP.HCM., 20/6/1996", với đề tài "Nhóm chủ chiến triều đình Huế và Nguyễn Văn Tường"; Nhiều tác giả, "Hội thảo khoa học về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Các báo cáo khoa học", Hội KHLS Thừa Thiên - Huế & TT. Khoa học xã hội & nhân văn Đại học Huế, 02/7/2002. Về chủ điểm này, có thể tìm đọc các bài của PGS. TS. Đỗ Bang; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Thị Thanh Thanh v.v. trong 2 tập kỉ yếu trên. Ngoài ra, chủ điểm còn được nghiên cứu, thể hiện trong: 
Các luận văn cử nhân của Trần Thị Kim Hoa, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và Lê Tiến Công;
 
Một số bài báo trên Tạp chí Xưa & Nay..., trong đó, có bài của Trần Xuân An. 
Để tham khảo, có thể chép lại một đoạn "Hạnh Thục ca" của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích:
"Nào ngờ nhiều nỗi chẳng may
 
Trị vì sáu tháng bệnh rày lại mang 
Hết lòng khấn vái thuốc thang 
Gẫm âu số mệnh đành khôn [khôn = không thể; chăng = chẳng, không / cách dùng từ kiểu cổ] cãi trời
 
Nương mây chút sớm tếch vời
 
Năm Thân tháng sáu rụng rời cành xuân".
 
▲ Quốc sử quán triều Nguyễn, "Đại Nam thực lục, chính biên" [ĐNTL.CB.], tập 36, Nxb. Khoa học xã hội [KHXH.], Hà Nội, 1976, tr. 150 – 151) viết:
 
"Vua không khỏe, tháng tư trước, ngọc thể vi hoà, đình thần đã xin vua tĩnh dưỡng, và chia nhau đi cầu đảo các linh từ; sau đó đã khỏe, nhưng chưa được bình phục như cũ; đến ngày mồng 7 tháng này, ngày kỷ mão, mới ngự điện Văn Minh, chịu lễ chầu mừng, ban thưởng lụa hoa cho các bầy tôi có sai bậc, rồi sau lại không được khỏe. Thái y tiến thuốc, không thấy công hiệu. Ngày mồng 10, nhâm ngọ, bệnh kịch; giờ ngọ hôm ấy vua mất ở chính điện Kiền Thành. Hoàng thái phi bèn vời bọn Tôn nhân phủ Miên Định, phụ chính phủ thân đại thần Hồng Hưu, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật, truyền bảo hoàng đế di chúc rằng: "Hoàng đế đức mỏng, có em là Ưng Lịch có học có hạnh, hoàng đế như có mất đi, truyền bảo tôn nhân phụ chính nên lấy Ưng Lịch vào nối ngôi lớn, để phụng tôn miếu; lại đại lễ tiên hoàng đế chưa xong, và lấy của dùng chưa sẵn, vậy hợp thành tang lễ châm chước làm được 4, 5 phần mà thôi, chớ cầu thể lệ. "Bấy giờ, Miên Định công và phụ chính thân đại thần truyền lệnh cho biết. Tôn nhân phủ, văn võ đình thần bèn hợp từ tâu lên Từ Dụ thái hoàng thái hậu; hoàng thái hậu rước công tử Ưng Lịch (là con thứ 5 Kiên Thái vương Hồng Hợi, biện phụng vương ấy), vào nhà tang xưng là tự quân, phàm việc tâu xin tuân hành; chọn ngày lành làm lễ tấn tôn (đó là vua Hàm Nghi)...". 
Tham khảo thêm & nhấn mạnh: 
Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:
"Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...]; 
[...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na), đưa tin gièm pha đã nhiều.
Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...  
 
▲ Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886)", truyện - sử kí - khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, đã được Hội đồng Tư vấn, phản biện & Giám định thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam giám định, Tổng thư kí Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Dương Trung Quốc viết lời giới thiệu, Nxb. Văn Nghệ TP.HCM., 2004.
58.186.32.146 22:53, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
ĐỀ NGHỊ QUÝ VỊ VUI LÒNG BỔ SUNG LUẬN CỨ, LUẬN CHỨNG TÔI ĐÃ BOLD. 
58.186.32.146 00:15, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Trần Xuân An
210.245.31.16 11:11, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title: Các ý kiến cho là chết tự nhiên

message: ▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 7 tập), tập 6, tr. (?). Xem thêm: Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", Nxb. (tác giả tự xuất bản), in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661. Trong "Việt sử toàn thư", Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế...". Nhưng trong "Việt sử tân biên", Phạm Văn Sơn viết cả một trang sách về vụ này với các chi tiết rất tiểu thuyết (fiction / hư cấu) như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa rất văn chương.
▲ Tôn Thất Bình, "Kể chuyện chín chúa, mười ba vua triều Nguyễn", Nxb. Đà Nẵng, 1996, tr. 95. viết: "Cái chết của Kiến Phúc tuy vẫn còn trong vòng bí mật nhưng người đời nghi là Nguyễn Văn Tường đã đánh tráo thuốc của Thái y viện...". Ông còn trích dẫn "Vè thất thủ kinh đô" ở một dị bản nào đó với một đoạn mà trong 7 bản lưu hành trước đây do Lương An sưu tầm, chỉnh lí, đều không có đoạn ấy. Có thể đoạn ấy thuộc dị bản thứ 8, gọi là "bản Đạm Hiên". Lương An đã thẩm định bản Đạm Hiên này như sau: "Cũng xin nói thêm là chúng tôi có một bản đánh máy bản do ông Đạm Hiên ở Huế hiệu đính năm 1969. Nhưng đây là một bản gần như viết lại hoàn toàn, không phải là hiệu đính, nội dung lại có nhiều lệch lạc. Bản này chúng tôi không dùng" (Lương An, bản thảo "Vè chống Pháp", viết tay, chụp lại; tr. 2 của bài "Về công tác văn bản và chú thích vè "Thất thủ kinh đô"" thuộc bản thảo này). 
▲ Bửu Kế, "Chuyện triều Nguyễn", (bài "Tòa Khâm sứ Pháp"), Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 89. Trong 3 giả thuyết mà Bửu Kế liệt kê, có 2 giả thuyết như sau: "1. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đồng ý giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính. 2. Hai vị quyền thần cho rằng hiệp ước Harmand [lỗi in ấn, đúng ra là hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 (13 tháng 5 âm lịch)], các quan Việt Nam đã nhân danh vua Kiến Phúc để kí kết với Pháp, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực" (trích nguyên văn). Phan Khoang, "Việt Nam, Pháp thuộc sử, 1862 - 1945", bản in lần thứ 2 (tăng bổ), Phủ QVK. đặc trách văn hóa (Tủ sách Sử học) xb., 1971, tr. 335, ở cước chú, cũng liệt kê tương tự như trên, nhưng gộp lại thành 3 luồng tin, và viết về nguồn tin thứ 3 như một tiểu kết: "Nhưng phần đông đều cho là vua chết vì bệnh" (nguyên văn).
 
▲ Trần Văn Giàu, "Chống xâm lăng", Nxb. TP.HCM. tái bản trọn bộ, 2001, tr. 451. Trích nguyên văn: "Đa số đình thần và cả vua Kiến Phúc với hoàng gia lại thường tư thông với khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc của Tôn Thất Thuyết, cho nên đến tháng 7 năm 1884 chúng ta sẽ thấy Kiến Phúc chết bất ngờ, mờ ám; Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường sẽ chọn Ưng Lịch lên ngôi là vua Hàm Nghi mới 12 tuổi…".
 
▲ Nhiều tác giả, "Kỉ yếu Hội nghị Khoa học lịch sử, ĐHSP. TP.HCM., 20/6/1996", với đề tài "Nhóm chủ chiến triều đình Huế và Nguyễn Văn Tường"; Nhiều tác giả, "Hội thảo khoa học về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Các báo cáo khoa học", Hội KHLS Thừa Thiên - Huế & TT. Khoa học xã hội & nhân văn Đại học Huế, 02/7/2002. Về chủ điểm này, có thể tìm đọc các bài của PGS. TS. Đỗ Bang; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Thị Thanh Thanh v.v. trong 2 tập kỉ yếu trên. Ngoài ra, chủ điểm còn được nghiên cứu, thể hiện trong: 
Các luận văn cử nhân của Trần Thị Kim Hoa, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và Lê Tiến Công;
 
Một số bài báo trên Tạp chí Xưa & Nay..., trong đó, có bài của Trần Xuân An. 
Để tham khảo, có thể chép lại một đoạn "Hạnh Thục ca" của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích:
"Nào ngờ nhiều nỗi chẳng may
 
Trị vì sáu tháng bệnh rày lại mang 
Hết lòng khấn vái thuốc thang 
Gẫm âu số mệnh đành khôn [khôn = không thể; chăng = chẳng, không / cách dùng từ kiểu cổ] cãi trời
 
Nương mây chút sớm tếch vời
 
Năm Thân tháng sáu rụng rời cành xuân".
 
▲ Quốc sử quán triều Nguyễn, "Đại Nam thực lục, chính biên" [ĐNTL.CB.], tập 36, Nxb. Khoa học xã hội [KHXH.], Hà Nội, 1976, tr. 150 – 151) viết:
 
"Vua không khỏe, tháng tư trước, ngọc thể vi hoà, đình thần đã xin vua tĩnh dưỡng, và chia nhau đi cầu đảo các linh từ; sau đó đã khỏe, nhưng chưa được bình phục như cũ; đến ngày mồng 7 tháng này, ngày kỷ mão, mới ngự điện Văn Minh, chịu lễ chầu mừng, ban thưởng lụa hoa cho các bầy tôi có sai bậc, rồi sau lại không được khỏe. Thái y tiến thuốc, không thấy công hiệu. Ngày mồng 10, nhâm ngọ, bệnh kịch; giờ ngọ hôm ấy vua mất ở chính điện Kiền Thành. Hoàng thái phi bèn vời bọn Tôn nhân phủ Miên Định, phụ chính phủ thân đại thần Hồng Hưu, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật, truyền bảo hoàng đế di chúc rằng: "Hoàng đế đức mỏng, có em là Ưng Lịch có học có hạnh, hoàng đế như có mất đi, truyền bảo tôn nhân phụ chính nên lấy Ưng Lịch vào nối ngôi lớn, để phụng tôn miếu; lại đại lễ tiên hoàng đế chưa xong, và lấy của dùng chưa sẵn, vậy hợp thành tang lễ châm chước làm được 4, 5 phần mà thôi, chớ cầu thể lệ. "Bấy giờ, Miên Định công và phụ chính thân đại thần truyền lệnh cho biết. Tôn nhân phủ, văn võ đình thần bèn hợp từ tâu lên Từ Dụ thái hoàng thái hậu; hoàng thái hậu rước công tử Ưng Lịch (là con thứ 5 Kiên Thái vương Hồng Hợi, biện phụng vương ấy), vào nhà tang xưng là tự quân, phàm việc tâu xin tuân hành; chọn ngày lành làm lễ tấn tôn (đó là vua Hàm Nghi)...". 
Tham khảo thêm & nhấn mạnh: 
Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:
"Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...]; 
[...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na), đưa tin gièm pha đã nhiều.
Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...  
 
▲ Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886)", truyện - sử kí - khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, đã được Hội đồng Tư vấn, phản biện & Giám định thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam giám định, Tổng thư kí Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Dương Trung Quốc viết lời giới thiệu, Nxb. Văn Nghệ TP.HCM., 2004.
58.186.32.146 22:53, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
ĐỀ NGHỊ QUÝ VỊ VUI LÒNG BỔ SUNG LUẬN CỨ, LUẬN CHỨNG TÔI ĐÃ BOLD. 
58.186.32.146 00:15, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Trần Xuân An
210.245.31.16 11:11, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title: Chú giải

message: Nguyễn Văn Tường
58.186.36.70 14:15, ngày 17 tháng 6 năm 2006 (UTC) [Tran Xuan An]
thread_title: Xem thêm

message: Tôi đã nhắc rất nhiều lần là thành viên nặc danh này nếu đúng là nhà nghiên cứu Trần Xuân An thì nên dùng user name đã đăng ký là Thành viên:Tran Xuan An để thảo luận, nếu không phải thì nên đăng ký một tên người dùng cụ thể, chẳng hạn ABC, XYZ nào đó để có căn cứ thảo luận với anh/chị về những điểm mà anh/chị quan tâm mà không làm loãng hay lan man sang các vấn đề chỉ nhận được sự quan tâm của thành viên khác nhưng anh/chị lại không quan tâm. Hiện nay, sau khi kiểm tra lịch sử bài viết, tôi thấy (các) thành viên nặc danh này dùng tới 13 IP khác nhau (58.186.x.y hoặc 210.245.a.b) và chúng tôi không có căn cứ để xác định đây chỉ là một người hay không, do vậy tôi sẽ không thảo luận các luận điểm mà (các) anh/chị đã đưa ra và không mở khóa bài viết, cho đến khi (các) anh/chị sử dụng một user name xác định nào đó để cùng tranh luận về các luận điểm (các) anh/chị muốn thêm vào.
Một cách tóm tắt thì hiện nay (các) anh/chị yêu cầu thêm các ý sau so với bài viết trước khi bị khóa và nó chưa nhận được đồng thuận nên sẽ không được xem xét để đưa vào:
#Về Phạm Văn Sơn:...rất tiểu thuyết (fiction/hư cấu)...: Câu này không trung lập, không có căn cứ gì để nói đó là hư cấu hay tiểu thuyết. Rất có thể là PVS có nguồn tin cậy về việc này?.
#...cách diễn đạt như viết về sự thật...: Câu này khẳng định các tác giả đó viết sai sự thật, trong khi sự thật chưa được chứng minh là gì, nên mang tính thiên vị rõ ràng. 
#...có kiểm chứng, khảo nghiệm tư liệu, xét các khả năng hiện thực, đặc biệt về y học...: Chưa thấy nêu dẫn chứng là ai xem xét các khả năng hiện thực, kết quả công bố tại đâu, ai giám định kết quả y học đó (mà chắc chắn tới 99% là không có những kết quả ấy). Vua đúng là đang ốm nhưng điều gì đảm bảo là ông ta không chết ngay như vậy vì bị thêm một chút thuốc độc vào trong thuốc uống, mà nếu không có nó (thuốc độc) thì ông ta cũng chỉ kéo dài sự sống thêm một thời gian ngắn nữa? Ai kiểm nghiệm là thuốc ấy không có độc, kết quả lưu trữ ở đâu?
#...đã được những người đồng sự, đồng triều và cùng thời trực tiếp hay mặc nhiên xác nhận...: Lưu ý là Tôn Thất Thuyết (TTT) khi đó cùng phe với Nguyễn Văn Tường (NVT) nên chắc chắn ông ta phải ủng hộ ông Tường, thế lực của họ đủ lớn để làm im miệng vĩnh viễn tất cả những người khác có ý chống đối lại họ, cho dù đó là ai hoặc làm họ phải phát biểu sai sự thật.
#So sánh việc luận tội Hồng Hưu với việc không thấy ghi chép lời đồn về cái chết của Kiến Phúc trong ĐNTLCB để kết luận là không có việc sát hại vị vua này: Hai vụ việc không liên quan và suy luận như vậy là chủ quan. Dục Đức, Hiệp Hòa cũng đều là vua còn bị họ hạ bệ, suy ra quyền lực của mấy ông nhiếp chính đại thần này này còn lớn hơn cả vua, không thể khẳng định là họ không ép được mấy ông chép sử viết sai sự thật hay bịt miệng cả Tôn nhân phủ.
Theo tôi, người ta có quyền đặt ra các câu hỏi xung quanh một vấn đề. Khi chưa có kết quả chính xác cuối cùng thì chúng ta không thể chỉ nêu ý kiến từ một phía mà cố tình hạ bệ hay làm người đọc hiểu sai các ý kiến từ phía đối lập. Điểm cuối cùng, tôi nhắc lại là cho dù anh/chị định chứng minh điều này hay điều kia tại bài viết này thì một sự thực không thể chối bỏ là đã có hai luồng ý kiến khác nhau về nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết của vua Kiến Phúc. Wiki có trách nhiệm cung cấp càng nhiều càng tốt các thông tin (không kèm bình luận gì) về cả hai luồng ý kiến này. Trách nhiệm của người đọc là tự tìm hiểu xem luồng ý kiến nào gần với sự thật hơn, bằng cách đọc các tác phẩm đã dẫn chiếu cũng như tự nghiên cứu và tìm hiểu. Wiki không thể và không có quyền làm thay họ chức năng đó. Vương Ngân Hà 12:24, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
===Trân trọng trả lời===
Tôi (Trần Xuân An) sẽ trả lời thành viên Vương Ngân Hà ngay sau dòng chữ kế tiếp. Điều tôi muốn nói trước là cả người nêu câu hỏi lẫn người trả lời đều phải nghiên cứu một cách nghiêm túc về vấn đề đặt ra, nếu không, sẽ không bao giờ có thể tiếp tục thảo luận và cuộc tranh cãi không biết đến bao giờ mới đạt được sự nhất trí.
Sau đây là những câu trả lời, tạm gọi là trả lời cho cuộc chất vấn, mặc dù nhiều người có thể thấy những câu trả lời đã có sẵn ở bài viết trên:
1. Đây là câu tôi đã viết: "Trong "Việt sử toàn thư", Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế..."". Nguồn tin đáng tin cậy của Phạm Văn Sơn là thế đó! Dư luận thì vô cùng, nhất là thứ dư luận được những kẻ xâm lược, tay sai, cuồng tín bịa đặt và nghe theo. Ngay trong nhân dân cũng có kẻ xấu người tốt, huống chi trong bối cảnh xã hội bấy giờ với thứ dư luận bị đơm đặt và bị dẫn dắt. Chắc ai cũng có kinh nghiệm (vốn sống) để hiểu ra điều này.
2. Có thể nói đến 100% các vị viết sách lịch sử thuộc diện như Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình, kể cả diện khác như Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang đều ghi là "tin đồn", "người đời còn nghi vấn", "theo dư luận" (hoặc các cụm từ tương tự). Tôi thấy lạ một điều về Pham Văn Sơn và Tôn Thất Bình, là họ biết rằng đó chỉ là tin đồn, nhưng họ vẫn viết như thể tin đồn ấy là sự thật. Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình chắc chắn muốn câu khách hoặc có ác ý. Trong khi đó, Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang chỉ viết một cách dè dặt ở cước chú (chứ không phải ở phần chính văn). Mức độ dè dặt, cẩn trọng hoặc liệt kê để phủ quyết của Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang, tôi đã có sự phân biệt, nên không nhắc lại ở câu trả lời này. Trở lại vấn đề: Câu ... cách diễn đạt như viết về sự thật... là một câu khái quát xác thực, với ngôn từ khách quan ("trung tính", "trung lập"), phản ánh đúng thực chất của sự thể.
3. Về các cụm từ trong ngoặc đơn (khái niệm "tư duy thực nghiệm": có kiểm chứng, khảo nghiệm tư liệu, xét các khả năng hiện thực, đặc biệt về y học), có lẽ cần giải thích trong ngữ cảnh cụ thể. Người hỏi không chịu hiểu đúng, nhưng vẫn đặt câu hỏi. Khảo chứng tư liệu có lẽ dễ hiểu rồi. Đó là sự đối chiếu các tư liệu (trực tiếp, gián tiếp...), có thể bằng cách xác định niên đại giấy, mực, và so sánh các dị bản, nếu có tình trạng cần khảo dị; dĩ nhiên không thể thiếu thao tác phân loại tư liệu v.v... Xét các khả năng hiện thực có nghĩa là vụ việc trong lời đồn có khả năng xảy ra hay không (ở đây là trong nội cung nhà Nguyễn, vốn rất nghiêm ngặt, đến mức Dục Đức bị truất phế cũng vì một trong bốn tội phạm phải là cho người không có quyền vào cung vô ra rất tùy tiện). Nên nhớ là đại thần vào chỗ vua ngự cũng phải được vua vời vào, và luôn luôn có thị vệ, thái giám túc trực... Có thể tìm đọc thêm nhiều sách viết về nguyên tắc phải tuân thủ khi bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc, sắc thuốc, dâng thuốc cho vua uống, kể cả việc lưu trữ bã thuốc đã sắc xong... Tất cả đều thể hiện theo cơ chế: giám sát lẫn nhau. Xét khả năng hiện thực, đặc biệt về mặt y học, là xét về diễn biến bệnh. Bệnh tái phát thường là rất nguy kịch, khả năng tử vong cao. Tuc ngữ dân gian có câu: "đau đi đổ đái, đau lại đổ cứt". 
Tôi không nói đến việc giám định pháp y. Nhưng trong lịch sử nghề thuốc phương Đông, cụ thể tại nước ta, việc đó là thông thường của các lương y (Hãy hỏi các bác sĩ đông y, các lương y hiện nay).
4....đã được những người đồng sự, đồng triều và cùng thời trực tiếp hay mặc nhiên xác nhận...
Câu thứ tư này, tôi chỉ trả lời ngắn gọn vì người hỏi hiểu được là trong bản tấu nghị đã trưng dẫn, Tôn Thất Thuyết mặc nhiên (vô hình chung) xác nhận Kiến Phúc chỉ chết vì bệnh.
Người hỏi chỉ không hiểu là Quốc sử quán hoàn tất "Đại Nam thực lục chính biên đệ ngũ kỉ" (tập 36, sđd.) vào năm nào. Xin thưa: Đó là vào đời Thành Thái (con trai Dục Đức). Nhưng từ 1885, Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đâu còn ở tại triều nữa, nói chi đến thời Thành Thái!
(Tôi đã chứng minh "Đại Nam thực lục chính biên" kỉ IV, V, về lập trường, quan điểm là trái ngược với sách sử của thực dân, cố đạo Pháp. Xem bản tấu nghị trên của Tôn Thất Thuyết thì biết!).
5. Về khía cạnh này, tôi muốn chứng minh: Đến như một hoàng thân là Gia Hưng vương Hồng Hưu mà còn bị xét xử, thi hành án và chép vào sử như vậy, nữa là Nguyễn Văn Tường + Học phi, hoặc Tôn Thất Thuyết + Nguyễn Văn Tường! Mong người hỏi xem lại cho kĩ đoạn tôi BOLD ở bài viết chính. Và xem lại câu trả lời thứ 4.
Ngoài ra, về ngôn từ, cách diễn đạt khách quan ("trung tính"), tôi đã có ý kiến rồi. Xem lại trang thảo luận / LƯU 1. Nhưng cũng cần thấy tính khách quan còn ở chỗ bài viết phải theo tinh thần của biên bản tại phiên tòa (có đầy đủ lời của những thành phần được phát biểu theo luật định). Xem lại giúp.
Như thế là tôi đã trả lời xong.
Xin nhắc lại: Nếu chúng ta đều bỏ công ra nghiên cứu đề tài và nếu chúng ta thực sự cầu thị, cuộc thảo luận sẽ ngắn gọn và dễ đi đến nhất trí.
Cảm ơn các thành viên đã chất vấn và thảo luận, đặc biệt là hai thành viên Trần Thế Trung và Vương Ngân Hà.
Trân trọng.
Trần Xuân An 58.186.32.110 14:23, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
58.186.32.110 14:53, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
[Tran Xuan An]
thread_title: Nhắc nhở cuối cùng

message: Tôi (Trần Xuân An) sẽ trả lời thành viên Vương Ngân Hà ngay sau dòng chữ kế tiếp. Điều tôi muốn nói trước là cả người nêu câu hỏi lẫn người trả lời đều phải nghiên cứu một cách nghiêm túc về vấn đề đặt ra, nếu không, sẽ không bao giờ có thể tiếp tục thảo luận và cuộc tranh cãi không biết đến bao giờ mới đạt được sự nhất trí.
Sau đây là những câu trả lời, tạm gọi là trả lời cho cuộc chất vấn, mặc dù nhiều người có thể thấy những câu trả lời đã có sẵn ở bài viết trên:
1. Đây là câu tôi đã viết: "Trong "Việt sử toàn thư", Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế..."". Nguồn tin đáng tin cậy của Phạm Văn Sơn là thế đó! Dư luận thì vô cùng, nhất là thứ dư luận được những kẻ xâm lược, tay sai, cuồng tín bịa đặt và nghe theo. Ngay trong nhân dân cũng có kẻ xấu người tốt, huống chi trong bối cảnh xã hội bấy giờ với thứ dư luận bị đơm đặt và bị dẫn dắt. Chắc ai cũng có kinh nghiệm (vốn sống) để hiểu ra điều này.
2. Có thể nói đến 100% các vị viết sách lịch sử thuộc diện như Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình, kể cả diện khác như Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang đều ghi là "tin đồn", "người đời còn nghi vấn", "theo dư luận" (hoặc các cụm từ tương tự). Tôi thấy lạ một điều về Pham Văn Sơn và Tôn Thất Bình, là họ biết rằng đó chỉ là tin đồn, nhưng họ vẫn viết như thể tin đồn ấy là sự thật. Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình chắc chắn muốn câu khách hoặc có ác ý. Trong khi đó, Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang chỉ viết một cách dè dặt ở cước chú (chứ không phải ở phần chính văn). Mức độ dè dặt, cẩn trọng hoặc liệt kê để phủ quyết của Trần Trọng Kim, Bửu Kế, Phan Khoang, tôi đã có sự phân biệt, nên không nhắc lại ở câu trả lời này. Trở lại vấn đề: Câu ... cách diễn đạt như viết về sự thật... là một câu khái quát xác thực, với ngôn từ khách quan ("trung tính", "trung lập"), phản ánh đúng thực chất của sự thể.
3. Về các cụm từ trong ngoặc đơn (khái niệm "tư duy thực nghiệm": có kiểm chứng, khảo nghiệm tư liệu, xét các khả năng hiện thực, đặc biệt về y học), có lẽ cần giải thích trong ngữ cảnh cụ thể. Người hỏi không chịu hiểu đúng, nhưng vẫn đặt câu hỏi. Khảo chứng tư liệu có lẽ dễ hiểu rồi. Đó là sự đối chiếu các tư liệu (trực tiếp, gián tiếp...), có thể bằng cách xác định niên đại giấy, mực, và so sánh các dị bản, nếu có tình trạng cần khảo dị; dĩ nhiên không thể thiếu thao tác phân loại tư liệu v.v... Xét các khả năng hiện thực có nghĩa là vụ việc trong lời đồn có khả năng xảy ra hay không (ở đây là trong nội cung nhà Nguyễn, vốn rất nghiêm ngặt, đến mức Dục Đức bị truất phế cũng vì một trong bốn tội phạm phải là cho người không có quyền vào cung vô ra rất tùy tiện). Nên nhớ là đại thần vào chỗ vua ngự cũng phải được vua vời vào, và luôn luôn có thị vệ, thái giám túc trực... Có thể tìm đọc thêm nhiều sách viết về nguyên tắc phải tuân thủ khi bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc, sắc thuốc, dâng thuốc cho vua uống, kể cả việc lưu trữ bã thuốc đã sắc xong... Tất cả đều thể hiện theo cơ chế: giám sát lẫn nhau. Xét khả năng hiện thực, đặc biệt về mặt y học, là xét về diễn biến bệnh. Bệnh tái phát thường là rất nguy kịch, khả năng tử vong cao. Tuc ngữ dân gian có câu: "đau đi đổ đái, đau lại đổ cứt". 
Tôi không nói đến việc giám định pháp y. Nhưng trong lịch sử nghề thuốc phương Đông, cụ thể tại nước ta, việc đó là thông thường của các lương y (Hãy hỏi các bác sĩ đông y, các lương y hiện nay).
4....đã được những người đồng sự, đồng triều và cùng thời trực tiếp hay mặc nhiên xác nhận...
Câu thứ tư này, tôi chỉ trả lời ngắn gọn vì người hỏi hiểu được là trong bản tấu nghị đã trưng dẫn, Tôn Thất Thuyết mặc nhiên (vô hình chung) xác nhận Kiến Phúc chỉ chết vì bệnh.
Người hỏi chỉ không hiểu là Quốc sử quán hoàn tất "Đại Nam thực lục chính biên đệ ngũ kỉ" (tập 36, sđd.) vào năm nào. Xin thưa: Đó là vào đời Thành Thái (con trai Dục Đức). Nhưng từ 1885, Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đâu còn ở tại triều nữa, nói chi đến thời Thành Thái!
(Tôi đã chứng minh "Đại Nam thực lục chính biên" kỉ IV, V, về lập trường, quan điểm là trái ngược với sách sử của thực dân, cố đạo Pháp. Xem bản tấu nghị trên của Tôn Thất Thuyết thì biết!).
5. Về khía cạnh này, tôi muốn chứng minh: Đến như một hoàng thân là Gia Hưng vương Hồng Hưu mà còn bị xét xử, thi hành án và chép vào sử như vậy, nữa là Nguyễn Văn Tường + Học phi, hoặc Tôn Thất Thuyết + Nguyễn Văn Tường! Mong người hỏi xem lại cho kĩ đoạn tôi BOLD ở bài viết chính. Và xem lại câu trả lời thứ 4.
Ngoài ra, về ngôn từ, cách diễn đạt khách quan ("trung tính"), tôi đã có ý kiến rồi. Xem lại trang thảo luận / LƯU 1. Nhưng cũng cần thấy tính khách quan còn ở chỗ bài viết phải theo tinh thần của biên bản tại phiên tòa (có đầy đủ lời của những thành phần được phát biểu theo luật định). Xem lại giúp.
Như thế là tôi đã trả lời xong.
Xin nhắc lại: Nếu chúng ta đều bỏ công ra nghiên cứu đề tài và nếu chúng ta thực sự cầu thị, cuộc thảo luận sẽ ngắn gọn và dễ đi đến nhất trí.
Cảm ơn các thành viên đã chất vấn và thảo luận, đặc biệt là hai thành viên Trần Thế Trung và Vương Ngân Hà.
Trân trọng.
Trần Xuân An 58.186.32.110 14:23, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
58.186.32.110 14:53, ngày 18 tháng 6 năm 2006 (UTC)
[Tran Xuan An]
thread_title: Trân trọng trả lời

message: http://www.tranxuanan-wikipedia.blogspot.com
Trần Xuân An 58.186.33.72 01:49, ngày 19 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title:  Kính mong được thông cảm về vấn đề trách nhiệm  

message: Nguyễn Văn Tường có tư thông với bà Học Phi và giết vua Kiến Phúc không?
Nguyễn Quốc Trị
 http://members.cox.net/luanlac/vanhoa/nvt&hpkp.htm
Yahoo Search:
   http://216.109.125.130/search/cache?p=%22Nguy%E1%BB%85n+V%C4%83n+T%C6%B0%E1%BB%9Dng%22+%22Nguy%E1%BB%85n+Qu%E1%BB%91c+Tr%E1%BB%8B%22&prssweb=Search&ei=UTF-8&fr=sfp&dups=1&u=members.cox.net/luanlac/vanhoa/nvt%26hpkp.htm&w=%22nguy%E1%BB%85n+v%C4%83n+t%C6%B0%E1%BB%9Dng%22+%22nguy%E1%BB%85n+qu%E1%BB%91c+tr%E1%BB%8B%22&d=FwP5WzmtMu6h&icp=1&.intl=us
210.245.31.17 09:20, ngày 19 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Tran Xuan An
thread_title:  THAM KHẢO: Bài viết của ông Nguyễn Quốc Trị 

message: Cái chết của Kiến Phúc:
 
+++ Ở cuốn "Việt sử toàn thư":
Các chi tiết xuất xứ (tên tác giả, tên sách, nhà xuất bản, năm xb., số trang) đã được ghi hoàn toàn đúng. Bổ sung thêm số trang 669.
+++ Ở bộ "Việt sử tân biên":
Đề nghị bổ sung như sau:
Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 5 tập gồm 7 cuốn]), cuốn 6 (tức là tập 5 trung), tác giả tự xuất bản, in tại nhà in Bùi Trọng Thúc (đường Võ Tánh, Phú Nhuận), Sài Gòn, 1963, tr. 13 & 14. 
Chú thích 1: ====> đã có người chuyển thành chú thích 2210.245.31.16 01:48, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)  
Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 5 tập gồm 7 cuốn]), cuốn 6 (tức là tập 5 trung), Nxb. (tác giả tự xuất bản), in tại nhà in Bùi Trọng Thúc (đường Võ Tánh, Phú Nhuận), Sài Gòn, 1963, tr. 13 & 14. Xem thêm: Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", duy nhất một tập, Nxb. (tác giả tự xuất bản), in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661 & 669. 
Trong "Việt sử toàn thư", 1960, Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế...", nhưng ở phần chính văn, lại viết: "Vua Kiến Phúc ở ngôi được hơn 6 tháng và mất ngày mồng 7 tháng tư năm Giáp Thân (1884) trong một trường hợp vô cùng thê thảm như trên đã kể". Chỉ riêng ngày, tháng, đã sai lạc quá đáng! Trong "Việt sử tân biên" (tập 5 trung), 1963, Phạm Văn Sơn lại ghi ở phần chính văn: "Câu chuyện trên đây có sự thực hay không, hoặc vua Kiến Phúc chết vì bệnh hơn là vì bị đầu độc, ngày nay khó ai nói chắc được...", nhưng Phạm Văn Sơn lại viết cả một trang sách hơn, cũng chính văn, về vụ này với các chi tiết như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa giết cả ba đời nhà Nguyễn Văn Tường... Cũng riêng về thời điểm, lại rõ là sai thêm! Lần này, Phạm Văn Sơn ghi Kiến Phúc lại chết vào ban đêm, chứ không phải vào giờ ngọ (giữa trưa, ban ngày)!.
210.245.31.15 04:15, ngày 20 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
210.245.31.16 04:43, ngày 20 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
Trần Xuân An
thread_title:  Vui lòng sửa chữa lại cho chính xác 

message: Các bạn thảo luận mãi mà không có tiếng nói đồng thuận, các bạn nên chia nhỏ và thảo luận từng phần một, phần nào đồng quan điểm thì cho vào bài, nếu không thì cho cả phần ý kiến trái ngược vào bài, và nên sớm kết thúc vì tốn giấy mực quá ! --duongdttt 13:43, ngày 20 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title:  Không có tiếng nói đồng thuận 

message: Thật ra, thủ đoạn gieo nghi án vào nhân vật lịch sử đã bị lật tẩy từ lâu. Những nhà viết sử làm ra vẻ khách quan để ngụy trang ác ý ấy cần phải bị công luận trừng phạt (như tòa án trừng phạt những kẻ vu khống), và sớm muộn gì họ cũng bị nêu rõ là loại tội nhân văn hóa trong sử học sử (phân ngành sử học về sử gia và các tác phẩm sử học).
Và thật lòng tôi không muốn đi sâu vào đề tài cái chết của Kiến Phúc (những kẻ xấu xa, nham hiểm đã dựng đứng quanh cái chết ấy những lời đơm đặt, bôi nhọ như thế nào, vì sao); bởi lẽ, theo kinh nghiệm của nghìn xưa: một khi kẻ thù, kẻ xấu miệng đơm đặt, bôi nhọ, thì dĩ nhiên người đồng chí, người tốt phải tranh cãi lại để thanh minh; do đó, lại càng lan truyền; và càng lan truyền như thế là lại càng mắc mưu chúng. Nhưng đây là một việc bất đắc dĩ, chẳng đặng đừng. Tôi hi vọng và tin chắc vấn đề cái chết của Kiến Phúc lần này sẽ được giải quyết rốt ráo, dứt điểm. Hậu thế mai sau sẽ còn nhắc đến bi kịch Nguyễn Văn Tường cũng như mãi mãi còn nhắc đến bi kịch Nguyễn Trãi, tuy bi kịch hai nhân vật lịch sử này vẫn có những điểm khác biệt (Nguyễn Văn Tường không có quan hệ yêu đương, riêng tư với Học Phi; Học Phi không phải là Nguyễn Thị Lộ; và: Kẻ thù của Nguyễn Trãi chỉ là bọn gian thần; kẻ thù của Nguyễn Văn Tường không chỉ là bọn tay sai của giặc Pháp xâm lược, mà còn chính là bọn giặc Pháp xâm lược ấy).
TXA. 210.245.31.17 22:28, ngày 20 tháng 6 năm 2006 (UTC)
TXA.  210.245.31.17 07:13, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trần Xuân An
Tại sao thành viên Trần Xuân An không đăng nhập (login), để thảo luận bằng tài khoản của mình? Nếu quên mật khẩu thì anh có thể yêu cầu Wiki gởi mật khẩu mới về đia chỉ email của anh. Avia (thảo luận) 02:19, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: ::::Thảo luận ở đây, tốt hơn. Nhưng đừng tán gẫu kiểu "chit chat". Thú thật tôi không thể hiểu được WIKIPEDIA. Tôi thấy nếu WIKIPEDIA (W.) như thế này mãi, W. sẽ thành một nơi quá "ba lơn", mà người tham dự vào đây chỉ thêm mất uy tín. Giá như với phương tiện kĩ thuật tin học tuyệt vời thế này, W. phải là diễn đàn của những nhà chuyên môn sâu ở từng lĩnh vực với danh tính thật hẳn hoi; ngoài ra, W. có thêm một diễn đàn khác cho người ham thích trau dồi kiến thức.
replies: text: ::::Thú thật, tôi tham gia WIKIPEDIA (W.) vì W. đụng chạm đến đề tài tôi nghiên cứu; và tôi cần phải bảo vệ sự thật lịch sử, đồng thời phê phán những ai thiếu TRUNG CHÍNH (thiếu trung chính, lại cứ nhân danh TRUNG LẬP).
replies: text: ::::Xin cảm ơn.
replies: text: ::::Trần Xuân An
Tôi không nói là thảo luận ở trang thành viên của anh, tôi thắc mắc sao anh không thảo luận ở đây bằng tài khoản thành viên anh đã đăng ký. Dĩ nhiên đó cũng chỉ là 1 cái nick, nhưng thảo luận với 1 nick thì cũng là với 1 cá nhân, tôi có cảm giác thoải mái hơn là thảo luận với 1 dãy số luôn thay đổi. Anh gặp trục trặc gì khi lgin sao? Avia (thảo luận) 03:31, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)

text: Tôi không biết các phần viết bên trên có của Thành viên:Tran Xuan An không vì chỉ thâý đến từ các IP 210.245.31.xx, nhưng tôi thảo luận với tinh thần xem chúng như là thật sự của Thành viên:Tran Xuan An.

text: *Câu "Tôi thấy nếu WIKIPEDIA (W.) như thế này mãi, W. sẽ thành..." có nghĩa là như thế nào? Nhiều cãi nhau? Nhiều phá hoại? Nhiều lối nhìn khác nhau của một mục đề? Nhiều người không biết cách viết? Nhiều chit-chat?...

text: *Câu "...W. phải là diễn đàn của những nhà chuyên môn sâu ở từng lĩnh vực với danh tính thật hẳn hoi" là không hiểu mục đích của Wikipedia. Có các bách khoa toàn thư như Encyclopædia Britannica của tiếng Anh, Brockhaus của tiếng Đức, Bolshaya Sovetskaya Entsiklopediya của tiếng Nga, Grand dictionnaire universel du XIXe siècle của tiếng Pháp... dùng các người editor có nhiều kinh nghiệm viết để sửa bài và dùng các nhà chuyên môn để viết bài; nhưng Wikipedia không phải là một bách khoa toàn thư theo mẫu đó. Nếu Trần Xuân An dùng thời giờ để đọc, tìm hiểu về Wikipedia thì sẽ thấy đây là một bách khao toàn thư "mở" cho tất cả mọi người tham dự. Vì là một bách khoa nên nó không phải là một diễn đàn cho một người, hay một số người, nào. Mục đích của nó là collect các kiến thức phổ thông của toàn thể nhân loại vào một chỗ để mọi người có thể học thêm từ đó. Các kiến thức chuyên môn sâu của các nhà nghiên cứu thì đã có các chỗ khác (tạp chí chuyên môn, thesis, hội nghị chuyên môn... cho họ). Tuy là một bách khoa toàn thư, Wikipedia cũng là một cộng đồng. Giống như một xã hội lớn, cộng đồng Wikipedia, tuy "mở", có các quy luật và tiền lệ của nó. (Khi Trần Xuân An tham gia viết cho một tờ báo hay một bách khoa toàn thư lớn thì sẽ thấy việc đầu là phải học cách viết theo hình thức và văn phong của tổ chức đó.) Nếu quy luật và tiền lệ bị bỏ đi thì chúng ta sẽ có sự hỗn loạn. Nếu quy luật và tiền lệ trở thành "nặng" và lỗi thời thì chúng ta dùng thảo luận để thay đổi chúng. Làm việc chung mà không có các quy tắc này thì khó để có kết quả.

text: *Tôi thấy bài này, bây giờ, đã bao gồm nhiều lối nhìn khác nhau về cái chết của Kiến Phúc (trong đó có lối nhìn của Trần Xuân An). Do đó, tôi nghĩ là đã đến lúc chấm dứt thảo luận này. Vấn đề xét xử xem lối nhìn nào "đúng" là quyền của người đọc, Wikipedia không có trách nhiệm làm cái xét xử đó cho họ.

text: Mekong Bluesman 03:54, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
TÔI THÀNH THẬT XIN LỖI.
TUY NHIÊN, XIN ĐƯỢC ĐỀ NGHỊ: ĐỐI VỚI NHỮNG BÀI ĐANG Ở DẠNG SƠ KHỞI, KÍNH MONG WIKIPEDIA LƯU TÂM KIỂM TRA LẠI TÍNH CHÍNH XÁC CƠ BẢN TỐI THIỂU CỦA CHÚNG, KẺO NGƯỜI ĐỌC "MẠO HIỂM" TRUY CẬP, SỰ "MẠO HIỂM" ẤY TRỞ THÀNH "NGUY HIỂM" (Ý tôi muốn nói đến sự nguy hiểm do sai lạc kiến thức sử học; sự sai lạc kiến thức sử học này trở thành định kiến khó thay đổi...).
TRÂN TRỌNG CẢM ƠN THÀNH VIÊN AVIA VỀ LỜI NHẮC NHỞ, MEKONG BLUESMAN VỀ LỜI GIẢI THÍCH.
TXA. 210.245.31.17 07:13, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: :::::::::::::_________________
TRÂN TRỌNG KÍNH ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG VÀO CHÚ THÍCH 8 HIỆN HÀNH Ý KIẾN CỦA MỘT NGƯỜI ĐÃ NGHIÊN CỨU VỀ NGUYỄN VĂN TƯỜNG & NHỮNG VỤ VIỆC LIÊN QUAN:
8 ▲ Sách "Đại Nam thực lục chính biên" (ĐNTL.CB, sđd., tr. 176 - 178) ghi nhận: Qua một bản tấu nghị, trước đình thần, Tôn nhân phủ, luận tội của Gia Hưng vương Hồng Hưu loạn luân với công chúa Đồng Xuân (ĐNTL.CB., tập 36, như trên & tập 37, tr. 61 - 62 xác định có thật) và câu kết với Pháp (Pháp định đưa Hồng Hưu lên ngôi vua), Tôn Thất Thuyết cho rằng chính khâm sứ Pháp Rheinart đã nhân việc vua Kiến Phúc mất, vua Hàm Nghi đăng quang với tư cách một hoàng đế độc lập mà đưa tin gièm pha triều đình rất nhiều, nhưng không nói rõ là gièm pha rất nhiều về việc cụ thể gì.
Về tư liệu này, để rộng đường công luận, bài viết cung cấp thêm ý tưởng trong một cuốn sách của Trần Xuân An, được diễn đạt lại như sau:

text: Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:

text: "Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...];

text: [...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na), đưa tin gièm pha đã nhiều".

text: Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...

text: (Xem: Trần Xuân An, "Nguyễn Văn Tường, 'những người trung nghĩa từ xưa, tưởng không hơn được'", tập khảo luận & phê bình sử học, bài "NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824-1886) VỚI NHIỆM VỤ LỊCH SỬ SAU CUỘC KINH ĐÔ QUẬT KHỞI (05 THÁNG 7.1885)", Tạp chí điện tử Giao Điểm, số tháng 5-2005 (đăng ngày 6.5.2005):

text: http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_nvtuong_II.htm   ).
 
SỞ DĨ TÔI ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG NHƯ TRÊN LÀ ĐỂ CÂN BẰNG "KHỐI LƯỢNG" CỦA 2 LOẠI Ý KIẾN
Trần Xuân An 210.245.31.18 07:22, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Xin cho biết các đoạn trên được trích nguyên văn từ sách(tên sách, NXB, năm xuất bản) hoặc bài báo (tên bài, tạp chí số, năm XB) nào của tác giả Trần Xuân An. Tmct 09:36, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: :::::: _______________________ 
Trần Xuân An, "Nguyễn Văn Tường, 'những người trung nghĩa từ xưa, tưởng không hơn được'", tập khảo luận & phê bình sử học, bài "NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824-1886) VỚI NHIỆM VỤ LỊCH SỬ SAU CUỘC KINH ĐÔ QUẬT KHỞI (05 THÁNG 7.1885)", Tạp chí điện tử Giao Điểm, số tháng 5-2005 (đăng ngày 6.5.2005)
http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_nvtuong_II.htm
"Nguyễn Văn Tường dũng cảm, mưu trí và nhận một kết quả bi đát, đậm tính hi sinh cao cả hơn Tôn Thất Thuyết nhiều lần. Nguyễn Văn Tường còn là một Nguyễn Trãi, tuy bi kịch mỗi người một khác – không có quan hệ yêu đương gì với Học phi (bà được phong hoàng thái phi như mẹ ruột của Hiệp Hòa, vì Hiệp Hòa đã tạo ra tiền lệ)".
"Chính "Đại Nam thực lục, chính biên", đệ tứ và đệ ngũ kỉ, biên soạn chủ yếu dưới thời Thành Thái, lại khắc in cũng ở thời Thành Thái, năm thứ 6 (1894) đến năm thứ 14 (1902) – Thành Thái là con trai của Dục Đức! – đã làm sáng tỏ nhân cách đạo đức của Nguyễn Văn Tường trong bi kịch bị vu khống này, cũng như tất thảy những vụ việc khác, một cách chi tiết trong hạn chế của ý hệ bảo hoàng! [ĐNTL.CB., các tập 27 – 36, sđd.; lời dụ và tờ tâu về việc khắc in, tr. 12 và tr. 17 (tập 27), tr. 5 và tr. 13 (tập 36)]".
Xem thêm:
http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_nvtuongIV.htm
Tác giả (TXA.) tự viết thành đoạn văn hoàn chỉnh trong ngữ cảnh của một bài khác: Tạp chí điện tử Giao Điểm, số tháng 6 – 2006, đăng ngày 20 -06 HB6 (2006)
http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_II06/606_ykien-txa-wikipedia.htm
HOẶC, XIN ĐIỀU CHỈNH LẠI NHƯ TRÊN: nguyên văn ý kiến thảo luận.
Như vậy có được không? Xin cho biết.
[Thành viên:Tran Xuan An|Trần Xuân An] 58.186.44.163 10:45, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC) 210.245.31.17 12:39, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)

text: :Thông tin ở phần "BOLD" về hai cuốn của Phạm Văn Sơn đã được bổ sung từ trước rồi. Tôi chỉ chỉnh thêm một chút.

text: :Còn hai đoạn trích dẫn trên nói về NVT chứ không phải về Kiến Phúc.

text: :Các suy diễn từ vụ Hồng Hưu sang vụ NVT không đủ thuyết phục (các thành viên Ttttrung và Vương Ngân Hà đã giải thích rồi), các suy diễn đó chỉ có thể được đưa vào theo đường trích nguyên văn chứ không thể với danh nghĩa Wiki.

text: :Xin lưu ý là chúng ta đang "lờ" nguồn tin từ Adolphe Delvaux. Rất có vẻ đây là nguồn gốc của các chi tiết "tiểu thuyết" của PVS. Nhưng xin nói trước là tôi không muốn cãi nhau chuyện "tay sai cho Pháp" và những thứ tương tự.

text: :Tmct 13:06, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trước khi bạn IP viết thêm một chữ nào vào thảo luận này, đề nghị đăng nhập tại đây đã. Tmct 13:06, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
====Có sửa vài chữ ở đoạn góp ý này==== 
Trần Xuân An  58.186.36.45 03:39, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
MONG THÀNH VIÊN TMCT HIỂU GIÚP CÂU NÀY, "SỞ DĨ TÔI ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG NHƯ TRÊN LÀ ĐỂ CÂN BẰNG "KHỐI LƯỢNG" CỦA 2 LOẠI Ý KIẾN", CHO ĐÚNG VỚI Ý TÔI MUỐN DIỄN ĐẠT. CHÚNG TA THỬ ĐẾM XEM, CÓ BAO NHIÊU NGƯỜI THUỘC DIỆN KẾT ÁN (BÔI NHỌ) NGUYỄN VĂN TƯỜNG & BAO NHIÊU NGƯỜI THANH MINH, KHẲNG ĐỊNH NHÂN CÁCH ĐẠO ĐỨC CỦA ÔNG TRONG BÀI VIẾT CHÍNH. DO ĐÓ, TÔI PHẢI TRƯNG DẪN THÊM "ĐẠI NAM THỰC LỤC CHÍNH BIÊN", CỤ THỂ LÀ BẢN TẤU NGHỊ CỦA TÔN THẤT THUYẾT VỀ VỤ HỒNG HƯU, TỰ TRÍCH DẪN THÊM Ý KIẾN CỦA MÌNH VỀ TẤU NGHỊ ĐÓ, NHẰM ĐI ĐẾN KẾT LUẬN VỀ ĐỘ KHẢ TÍN CAO CỦA BỘ CHÍNH SỬ (GIỮ TÍNH DÂN TỘC, TRUNG THỰC CHO DÙ ĐƯỢC VIẾT TRONG THỜI MẤT NƯỚC), TRỪ KỈ ĐỆ LỤC (ĐỒNG KHÁNH), ĐỂ NGƯỜI ĐỌC ĐỪNG NGÃ VỀ PHÍA BÔI NHỌ, XUYÊN TẠC. 
TÔI ĐÃ CÓ LẦN ĐƯA RA Ý KIẾN VỚI THÀNH VIÊN TRẦN THẾ TRUNG VỀ CÁI GỌI LÀ "TRUNG LẬP 'MÁY MÓC'", THỨ MÀ XƯA NAY BỌN THỰC DÂN, TAY SAI HAY LỢI DỤNG; VÀ CHÚNG ĐÀO TẠO, HUẤN LUYỆN HÀNG LÔ TIẾN SĨ, GIÁO SƯ, (HOẶC "BƠM" LÊN, CHỨ KHÔNG CÓ THỰC TÀI), GIÁM MỤC, LINH MỤC (KHÔNG CÓ THỰC ĐỨC)... VỚI MỤC ĐÍCH ĐỐI TRỌNG MỘT CÁCH THIẾU TRUNG CHÍNH VỚI PHÍA NHỮNG NGƯỜI CHÂN CHÍNH. CỨ "MÁY MÓC" MÀ LIỆT KÊ, ĐỂ RỒI NGƯỜI ĐỌC NGÂY THƠ BỊ BỊP...
XIN HIỂU CHO ĐÚNG Ý CỦA TÔI TRONG CÂU TRÊN.
XIN THƯA, THANH MINH CHO NGUYỄN VĂN TƯỜNG + HỌC PHI, NGUYỄN VĂN TƯỜNG + TÔN THẤT THUYẾT Ở BÀI NÀY (BÀI VỀ KIẾN PHÚC) LÀ NHẰM THANH MINH CHO KIẾN PHÚC. KIẾN PHÚC CHỈ CHẾT VÌ BỆNH ĐẬU MÙA, CHỨ KHÔNG PHẢI CHẾT NHƯ DỤC ĐỨC, HIỆP HÒA (THÂN PHÁP, TẢ ĐẠO & CÂU KẾT VỚI PHÁP), CŨNG KHÔNG PHẢI CHẾT TRONG SỰ DƠ BẨN (NẠN NHÂN CỦA MỘT VỤ DÂM Ô).
(Xin mở một ngoặc đơn: Nếu Học phi phạm tội tày trời như thế mà bà còn sống đến 1893 sao? Xin liên hệ với vụ Hồng Hưu thì biết. Từ 05 tháng 9-1885, Nguyễn Văn Tường đã bị Pháp lưu đày, đâu còn ai chở che cho bà [giả định thế]....).
VÀ CÓ LẼ CHÚNG TA NÊN CÔNG KHAI DANH TÍNH, QUÊ QUÁN ĐỂ CHỊU TRÁCH NHIỆM TRƯỚC CÔNG LUẬN HÔM NAY VÀ CẢ TRONG MAI SAU. "NICK NAME", THỰC CHẤT LÀ MỘT CÁI KHĂN BỊT MẶT CỦA BỌN ÁM SÁT...
THÀNH THẬT XIN LỖI, VỀ NHỮNG TỪ NGỮ HƠI CHUA CHÁT... 
Trần Xuân An 14:25, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trần Xuân An 58.186.36.45 03:39, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title:   Hi vọng và tin chắc vấn đề cái chết của Kiến Phúc lần này sẽ được giải quyết rốt ráo, dứt điểm 

message: Trần Xuân An  58.186.36.45 03:39, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
MONG THÀNH VIÊN TMCT HIỂU GIÚP CÂU NÀY, "SỞ DĨ TÔI ĐỀ NGHỊ BỔ SUNG NHƯ TRÊN LÀ ĐỂ CÂN BẰNG "KHỐI LƯỢNG" CỦA 2 LOẠI Ý KIẾN", CHO ĐÚNG VỚI Ý TÔI MUỐN DIỄN ĐẠT. CHÚNG TA THỬ ĐẾM XEM, CÓ BAO NHIÊU NGƯỜI THUỘC DIỆN KẾT ÁN (BÔI NHỌ) NGUYỄN VĂN TƯỜNG & BAO NHIÊU NGƯỜI THANH MINH, KHẲNG ĐỊNH NHÂN CÁCH ĐẠO ĐỨC CỦA ÔNG TRONG BÀI VIẾT CHÍNH. DO ĐÓ, TÔI PHẢI TRƯNG DẪN THÊM "ĐẠI NAM THỰC LỤC CHÍNH BIÊN", CỤ THỂ LÀ BẢN TẤU NGHỊ CỦA TÔN THẤT THUYẾT VỀ VỤ HỒNG HƯU, TỰ TRÍCH DẪN THÊM Ý KIẾN CỦA MÌNH VỀ TẤU NGHỊ ĐÓ, NHẰM ĐI ĐẾN KẾT LUẬN VỀ ĐỘ KHẢ TÍN CAO CỦA BỘ CHÍNH SỬ (GIỮ TÍNH DÂN TỘC, TRUNG THỰC CHO DÙ ĐƯỢC VIẾT TRONG THỜI MẤT NƯỚC), TRỪ KỈ ĐỆ LỤC (ĐỒNG KHÁNH), ĐỂ NGƯỜI ĐỌC ĐỪNG NGÃ VỀ PHÍA BÔI NHỌ, XUYÊN TẠC. 
TÔI ĐÃ CÓ LẦN ĐƯA RA Ý KIẾN VỚI THÀNH VIÊN TRẦN THẾ TRUNG VỀ CÁI GỌI LÀ "TRUNG LẬP 'MÁY MÓC'", THỨ MÀ XƯA NAY BỌN THỰC DÂN, TAY SAI HAY LỢI DỤNG; VÀ CHÚNG ĐÀO TẠO, HUẤN LUYỆN HÀNG LÔ TIẾN SĨ, GIÁO SƯ, (HOẶC "BƠM" LÊN, CHỨ KHÔNG CÓ THỰC TÀI), GIÁM MỤC, LINH MỤC (KHÔNG CÓ THỰC ĐỨC)... VỚI MỤC ĐÍCH ĐỐI TRỌNG MỘT CÁCH THIẾU TRUNG CHÍNH VỚI PHÍA NHỮNG NGƯỜI CHÂN CHÍNH. CỨ "MÁY MÓC" MÀ LIỆT KÊ, ĐỂ RỒI NGƯỜI ĐỌC NGÂY THƠ BỊ BỊP...
XIN HIỂU CHO ĐÚNG Ý CỦA TÔI TRONG CÂU TRÊN.
XIN THƯA, THANH MINH CHO NGUYỄN VĂN TƯỜNG + HỌC PHI, NGUYỄN VĂN TƯỜNG + TÔN THẤT THUYẾT Ở BÀI NÀY (BÀI VỀ KIẾN PHÚC) LÀ NHẰM THANH MINH CHO KIẾN PHÚC. KIẾN PHÚC CHỈ CHẾT VÌ BỆNH ĐẬU MÙA, CHỨ KHÔNG PHẢI CHẾT NHƯ DỤC ĐỨC, HIỆP HÒA (THÂN PHÁP, TẢ ĐẠO & CÂU KẾT VỚI PHÁP), CŨNG KHÔNG PHẢI CHẾT TRONG SỰ DƠ BẨN (NẠN NHÂN CỦA MỘT VỤ DÂM Ô).
(Xin mở một ngoặc đơn: Nếu Học phi phạm tội tày trời như thế mà bà còn sống đến 1893 sao? Xin liên hệ với vụ Hồng Hưu thì biết. Từ 05 tháng 9-1885, Nguyễn Văn Tường đã bị Pháp lưu đày, đâu còn ai chở che cho bà [giả định thế]....).
VÀ CÓ LẼ CHÚNG TA NÊN CÔNG KHAI DANH TÍNH, QUÊ QUÁN ĐỂ CHỊU TRÁCH NHIỆM TRƯỚC CÔNG LUẬN HÔM NAY VÀ CẢ TRONG MAI SAU. "NICK NAME", THỰC CHẤT LÀ MỘT CÁI KHĂN BỊT MẶT CỦA BỌN ÁM SÁT...
THÀNH THẬT XIN LỖI, VỀ NHỮNG TỪ NGỮ HƠI CHUA CHÁT... 
Trần Xuân An 14:25, ngày 21 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trần Xuân An 58.186.36.45 03:39, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title: Có sửa vài chữ ở đoạn góp ý này

message: Quốc sử quán triều Nguyễn [1] viết:
replies: text: "Vua không khỏe, tháng tư trước, ngọc thể vi hoà, đình thần đã xin vua tĩnh dưỡng, và chia nhau đi cầu đảo các linh từ; sau đó đã khỏe, nhưng chưa được bình phục như cũ; đến ngày mồng 7 tháng này, ngày kỷ mão, mới ngự điện Văn Minh, chịu lễ chầu mừng, ban thưởng lụa hoa cho các bầy tôi có sai bậc, rồi sau lại không được khỏe. Thái y tiến thuốc, không thấy công hiệu. Ngày mồng 10, nhâm ngọ, bệnh kịch; giờ ngọ hôm ấy vua mất ở chính điện Kiền Thành. Hoàng thái phi bèn vời bọn Tôn nhân phủ Miên Định, phụ chính phủ thân đại thần Hồng Hưu, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết và Hộ bộ thượng thư Phạm Thận Duật, truyền bảo hoàng đế di chúc rằng: "Hoàng đế đức mỏng, có em là Ưng Lịch có học có hạnh, hoàng đế như có mất đi, truyền bảo tôn nhân phụ chính nên lấy Ưng Lịch vào nối ngôi lớn, để phụng tôn miếu; lại đại lễ tiên hoàng đế chưa xong, và lấy của dùng chưa sẵn, vậy hợp thành tang lễ châm chước làm được 4, 5 phần mà thôi, chớ cầu thể lệ. "Bấy giờ, Miên Định công và phụ chính thân đại thần truyền lệnh cho biết. Tôn nhân phủ, văn võ đình thần bèn hợp từ tâu lên Từ Dụ thái hoàng thái hậu; hoàng thái hậu rước công tử Ưng Lịch (là con thứ 5 Kiên Thái vương Hồng Hợi, biện phụng vương ấy), vào nhà tang xưng là tự quân, phàm việc tâu xin tuân hành; chọn ngày lành làm lễ tấn tôn (đó là vua Hàm Nghi)..."
Đó là một cái chết hoàn toàn do bệnh kéo dài và tái phát, không phải bất ngờ (có truyền di chúc). Tuy nhiên, có nhiều tài liệu khác ghi lại các thông tin liên quan đến cái chết của Kiến Phúc, trong đó xoay quanh vấn đề Kiến Phúc có bị Nguyễn Văn Tường đầu độc hay không. Phần dưới đây trình bày theo trình tự lịch sử của các tài liệu hiện đang mâu thuẫn với nhau về việc này.
===Các ý kiến cho là đầu độc===
Trong "Việt Nam sử lược", Trần Trọng Kim chỉ cước chú thêm về chuyện Nguyễn Văn Tường đầu độc Kiến Phúc như là một tin đồn. Ông ghi: "Lại có chuyện rằng:...".[2]
 
Sau này các tác giả như Phạm Văn Sơn [3][4], Tôn Thất Bình [5] v.v. viết thêm về tin đồn Kiến Phúc bị Nguyễn Văn Tường cho uống thuốc độc chết vì bị vua bắt gặp đang tư tình với bà Học phi Nguyễn Thị Hương. Để bịt miệng vua, lợi dụng lúc vua đang bệnh, Nguyễn Văn Tường đưa thang thuốc độc để Học phi bỏ vào thuốc trị bệnh của vua, sắc ra, dâng vua uống. 58.186.32.113 07:56, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Thành viên:Tran Xuan An 58.186.32.113 09:15, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
Theo một số nguồn khác (học giả Bửu Kế [6], nhà biên soạn sử Phan Khoang [7] có liệt kê, giáo sư Trần Văn Giàu [8] có đề cập và nhất trí) thì Nguyễn Văn Tường cùng Tôn Thất Thuyết đã bàn định với nhau, quyết đầu độc Kiến Phúc để đưa Hàm Nghi lên ngôi, bởi Kiến Phúc cũng theo Pháp như Dục Đức, Hiệp Hòa.
===Các ý kiến cho là chết tự nhiên===
Khâm sứ Pháp Rheinart [9] ghi rằng vua mất vì bệnh và không quên ghi thêm theo suy nghĩ của chính Rheinart, ấy là do sự độc đoán của hai phụ chính. Nguyên văn như sau:

text: "... Cha của vua đã mất vì bịnh điên. Cái chết của vua [Kiến Phúc] là một cái chết tự nhiên [mort naturelle], nhưng nó đã đến một cách quá bất ngờ làm cho mọi người kinh ngạc. Ðứa trẻ đáng thương đã làm vua một cách miễn cưỡng: nó sống trong sự kinh hoàng, luôn luôn lo sợ bị một số phận như người tiền nhiệm, buồn bực, trầm mặc, trốn tránh mọi người. Trong một thời gian khá lâu nó không dậy nổi, tôi không biết nó có thể đứng lên mà không cần người đỡ không, từ lúc bị bịnh, nghĩa là từ ba tháng nay...". 
Một số nhà nghiên cứu [10] với các phương pháp luận mà họ cho là khoa học, có thẩm định, phân loại và đối chứng sử liệu, cho rằng các nguồn thông tin về giả thuyết đầu độc là không chính xác, và đưa ra kết luận là vào giai đoạn lịch sử này ở Việt Nam, lực lượng quân Pháp và những người theo họ muốn tung tin để hạ uy tín Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết (những người chủ trương chống Pháp) và làm triều Nguyễn rệu rã, suy vong[11]. 
Đồng thời, cũng căn cứ vào sử liệu gốc ("Đại Nam thực lục, chính biên", kỉ đệ ngũ), cùng với quy chế nội cung liên quan và bằng tư duy thực nghiệm, những nhà nghiên cứu này, trong đó có Trần Xuân An[12], khẳng định rằng vua Kiến Phúc mất vì bệnh tái phát nguy kịch, mọi loại thuốc thang do các quan ngự y dâng lên đều vô hiệu, bệnh không thể thuyên giảm. Trần Xuân An[12] cho rằng Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình... đã đưa vào các tình tiết mang tính tiểu thuyết và hư cấu, nói về tin đồn như thể về sự thật, hoặc họ thiếu kiến thức về quy chế nội cung, công việc của Viện Thái y, Thị vệ đại thần, cụ thể là nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc và sắc thuốc dâng lên vua. 
Kiến Phúc là một vị vua trẻ, thông minh, hạnh kiểm tốt và có chí duy tân, nhưng tiếc thay đã mắc phải bạo bệnh, đúng như nội dung bản kim sách trong lễ tấn tôn tên thụy và tên hiệu: 58.186.32.113 09:22, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC) [Tran Xuan An]

text: "Kính nghĩ:

text: Đại hành hoàng đế [cách gọi vua mới mất - ct.] anh minh chất tốt, hiếu hữu tinh kiêm. Ngày chửa lên ngôi, người đều mong đợi. Kịp khi kính nối nghiệp lớn, ngửa theo chí xưa, tấc dạ tiếng lo, dựng làm trăm việc. Kính sợ trời trong khi biến chuyển, bắt phép tổ, đốc chí nối noi… […]… Kinh diên ngày ngự, nghiên cầu học thuật đế vương. Sử yếu sửa sang, xem xét việc làm sau trước… […]… Vả lại thời sự đương nhiều gian nan, ngày cùng với phụ chính thân thần và đại thần [viết rút gọn là: phụ chính thân, đại thần], đo đắn cơ nghi, tính kĩ công việc, làm cho ngoại tình thiếp phục [:tình hình bên ngoài ổn định, thuận theo - ct.], chuyển nguy làm yên. Chưa kịp một năm mà thiện chính không sao xiết kể! Đương cho là mặt trời mới mọc, thị thính duy tân, không ngờ đám mây che khắp mặt hồ [:vua chết - ct.], mọi người gào không kịp nữa! Than ôi, đau thương thay!"…

text: "Kính nhớ đại hành hoàng đế, lòng chuộng cao xa, đạo theo khiêm tốn. Khi chưa tức vị, tiếng nhân hiếu đồn khắp mọi nơi. Lúc đã lên ngôi, lời ca ngợi hầu vang khắp chốn. Buổi mặt trời mọc, gặp biên [thùy - ct.], [triều - ct.] đình đa gian, lo lắng một niềm, sửa sang trăm việc. Đem lòng kính để thờ trời, thì đặt đàn giao tế lễ… […]… Mở kinh duyên [:diên; kinh diên: nơi vua học tập - ct.], để tìm xem chính trị dở hay. Chép sử yếu, để xét việc xưa nay suy thịnh…" [13].
===Chú giải===
[1] ▲ "Đại Nam thực lục, chính biên" [ĐNTL.CB.], tập 36, Nxb. Khoa học xã hội [KHXH.], Hà Nội, 1976, tr. 150 – 151).
 
[2] ▲ Trần Trọng Kim, "Việt Nam sử lược" (xuất bản lần đầu 1921, Nxb. Tân Việt trước 1975 tái bản nhiều lần, và Nxb. Trẻ TP. HCM. tái bản 1999, tr. 571).
 
[3] ▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 5 tập gồm 7 cuốn), cuốn 6 (tức tập 5 trung), in tại nhà in Bùi Trọng Thúc (đường Võ Tánh, Phú Nhuận), Sài Gòn, 1963, tr. 13 & 14. Trong tập 5 trung, Phạm Văn Sơn có ghi: "Câu chuyện trên đây có sự thực hay không, hoặc vua Kiến Phúc chết vì bệnh hơn là vì bị đầu độc, ngày nay khó ai nói chắc được...", nhưng lại viết cả một trang sách về vụ này với các chi tiết như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa giết cả ba đời nhà Nguyễn Văn Tường...Giờ vua mất ghi trong sách này không khớp với chính sử.
 
[4] ▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", 1 tập, tác giả tự xuất bản, in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661 & 669. Trong tập này, Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế..." nhưng lại viết: "Vua Kiến Phúc ở ngôi được hơn 6 tháng và mất ngày mồng 7 tháng tư năm Giáp Thân (1884) trong một trường hợp vô cùng thê thảm như trên đã kể". Ngày mất của vua ghi trong sách này không khớp với chính sử.
 
[5] ▲ Tôn Thất Bình, "Kể chuyện chín chúa, mười ba vua triều Nguyễn", Nxb. Đà Nẵng, 1996, tr. 95. viết: "Cái chết của Kiến Phúc tuy vẫn còn trong vòng bí mật nhưng người đời nghi là Nguyễn Văn Tường đã đánh tráo thuốc của Thái y viện...". Ông còn trích dẫn "Vè thất thủ kinh đô" ở một dị bản nào đó với một đoạn mà trong 7 bản lưu hành trước đây do Lương An sưu tầm, chỉnh lí, đều không có đoạn ấy. Có thể đoạn ấy thuộc dị bản thứ 8, gọi là "bản Đạm Hiên". Lương An đã thẩm định bản Đạm Hiên này như sau: "Cũng xin nói thêm là chúng tôi có một bản đánh máy bản do ông Đạm Hiên ở Huế hiệu đính năm 1969. Nhưng đây là một bản gần như viết lại hoàn toàn, không phải là hiệu đính, nội dung lại có nhiều lệch lạc. Bản này chúng tôi không dùng" (Lương An, bản thảo "Vè chống Pháp", viết tay, chụp lại; tr. 2 của bài "Về công tác văn bản và chú thích vè "Thất thủ kinh đô"" thuộc bản thảo này).
  
[6] ▲ Bửu Kế, "Chuyện triều Nguyễn", (bài "Tòa Khâm sứ Pháp"), Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 89. Trong 3 giả thuyết mà Bửu Kế liệt kê, có 2 giả thuyết như sau: "1. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đồng ý giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính. 2. Hai vị quyền thần cho rằng Hiệp ước Harmand [lỗi in ấn, đúng ra là Hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 (13 tháng 5 âm lịch) thay thế cho Hiệp ước Harmand giữa Nguyễn Văn Tường, Phạm Thận Duật, Tôn Thất Phan đại diện cho nhà Nguyễn và Jules Patenôtre đại diện cho Pháp gồm 19 khoản.], các quan Việt Nam đã nhân danh vua Kiến Phúc để kí kết với Pháp, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực" (trích nguyên văn). 
[7] ▲ Phan Khoang, "Việt Nam, Pháp thuộc sử, 1862 - 1945", bản in lần thứ 2 (tăng bổ), Phủ QVK. đặc trách văn hóa (Tủ sách Sử học) xb., 1971, tr. 335, ở cước chú, cũng liệt kê tương tự như trên, nhưng gộp lại thành 3 luồng tin, và viết về nguồn tin thứ 3 như một tiểu kết: "Nhưng phần đông đều cho là vua chết vì bệnh" (nguyên văn). 
[8] ▲ Trần Văn Giàu, "Chống xâm lăng", Nxb. TP. HCM. tái bản trọn bộ, 2001, tr. 451. Trích nguyên văn: "Đa số đình thần và cả vua Kiến Phúc với hoàng gia lại thường tư thông với khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc của Tôn Thất Thuyết, cho nên đến tháng 7 năm 1884 chúng ta sẽ thấy Kiến Phúc chết bất ngờ, mờ ám; Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường sẽ chọn Ưng Lịch lên ngôi là vua Hàm Nghi mới 12 tuổi...". 
[9] ▲ M. Rheinart, "Premier chargé d’affaires à Hué, Journal, notes, et correspondance", L. Sogny bình giải & ghi chú, Bulletins des Amis du vieux Hué, số 1 & 2, 1943, tr. 173.
 
[10] ▲ Nhiều tác giả, "Kỉ yếu Hội nghị Khoa học lịch sử, với đề tài "Nhóm chủ chiến triều đình Huế và Nguyễn Văn Tường"", ĐHSP. TP. HCM., 20/6/1996; Nhiều tác giả, "Hội thảo khoa học về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Các báo cáo khoa học", Hội KHLS Thừa Thiên - Huế & TT. Khoa học xã hội & nhân văn Đại học Huế, 02/7/2002. Về chủ điểm này, có thể tìm đọc các bài của PGS. TS. Đỗ Bang; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Thị Thanh Thanh v.v. trong 2 tập kỉ yếu trên. Ngoài ra, chủ điểm còn được nghiên cứu, thể hiện trong: 
+++ Các luận văn cử nhân của Trần Thị Kim Hoa, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và Lê Tiến Công;
 
+++ Một số bài báo trên "Tạp chí Xưa & Nay"..., trong đó, có bài của Trần Xuân An. 
Để tham khảo, có thể chép lại một đoạn "Hạnh Thục ca" của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích:

text: Nào ngờ nhiều nỗi chẳng may

text: Trị vì sáu tháng bệnh rày lại mang

text: Hết lòng khấn vái thuốc thang

text: Gẫm âu số mệnh đành khôn [*] cãi trời

text: Nương mây chút sớm tếch vời

text: Năm Thân tháng sáu rụng rời cành xuân".
replies: text: ::[*] Chua thêm: [khôn = không thể; chăng = chẳng, không / cách dùng từ kiểu cổ]. 
[11] ▲ Sách "Đại Nam thực lục chính biên" (ĐNTL.CB, tập 36, sđd., tr. 176 - 178) ghi nhận: Qua một bản tấu nghị, trước đình thần, Tôn nhân phủ, luận tội của Gia Hưng vương Hồng Hưu loạn luân với công chúa Đồng Xuân (ĐNTL.CB., tập 36, như trên & tập 37, tr. 61 - 62 xác định có thật) và câu kết với Pháp (Pháp định đưa Hồng Hưu lên ngôi vua), Tôn Thất Thuyết cho rằng chính khâm sứ Pháp Rheinart đã nhân việc vua Kiến Phúc mất, vua Hàm Nghi đăng quang với tư cách một hoàng đế độc lập mà đưa tin gièm pha triều đình rất nhiều, nhưng không nói rõ là gièm pha rất nhiều về việc cụ thể gì. Nếu chỉ căn cứ đoạn trích nguyên văn nhật kí của Rheinart đã được trích dẫn bên trên, người đọc nhận thấy Rheinart viết về cái chết do bệnh của Kiến Phúc, nhưng không quên ý tưởng đổ tội cho hai phụ chính Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, ấy là do sự độc đoán của họ. Kết hợp với bản tấu của Tôn Thất Thuyết, trong đó có dẫn lời Lemaire, thì chắn chắn Rheinart đã tìm mọi cách để tạo ra dư luận tại Huế (Đại Nam) và tại Paris (Pháp) để lật đổ hai vị phụ chính Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết.
Về tư liệu này, để rộng đường công luận, bài viết cung cấp thêm ý tưởng trong một cuốn sách của Trần Xuân An, được chính tác giả diễn đạt lại như sau:

text: "Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:

text: "Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...];

text: "[...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu [bị xét xử công khai, bị thi hành án - ct.], có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na [Rheinart - ct.]), đưa tin gièm pha đã nhiều".

text: "Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...".
Và sau đây là nguyên văn đã công bố trên một tạp chí điện tử:

text: "Nguyễn Văn Tường dũng cảm, mưu trí và nhận một kết quả bi đát, đậm tính hi sinh cao cả hơn Tôn Thất Thuyết nhiều lần. Nguyễn Văn Tường còn là một Nguyễn Trãi, tuy bi kịch mỗi người một khác – không có quan hệ yêu đương gì với Học phi (bà được phong hoàng thái phi như mẹ ruột của Hiệp Hòa, vì Hiệp Hòa đã tạo ra tiền lệ)".

text: "Chính "Đại Nam thực lục, chính biên", đệ tứ và đệ ngũ kỉ, biên soạn chủ yếu dưới thời Thành Thái, lại khắc in cũng ở thời Thành Thái, năm thứ 6 (1894) đến năm thứ 14 (1902) – Thành Thái là con trai của Dục Đức! – đã làm sáng tỏ nhân cách đạo đức của Nguyễn Văn Tường trong bi kịch bị vu khống này, cũng như tất thảy những vụ việc khác, một cách chi tiết trong hạn chế của ý hệ bảo hoàng! [ĐNTL.CB., các tập 27 – 36, sđd.; lời dụ và tờ tâu về việc khắc in, tr. 12 và tr. 17 (tập 27), tr. 5 và tr. 13 (tập 36)]".

text: (Xem: Trần Xuân An, "Nguyễn Văn Tường, 'những người trung nghĩa từ xưa, tưởng không hơn được'", tập khảo luận & phê bình sử học, bài "NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824-1886) VỚI NHIỆM VỤ LỊCH SỬ SAU CUỘC KINH ĐÔ QUẬT KHỞI (05 THÁNG 7.1885)", Tạp chí điện tử Giao Điểm, số tháng 5-2005 (đăng ngày 6.5.2005):
replies: text: :  http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_nvtuong_II.htm).  
Từ những luận cứ, luận chứng thanh minh cho Nguyễn Văn Tường và Học phi (không phải đầu độc; không có việc tư tình vô luân lí; Học phi sống đến năm 1893 với hạnh kiểm tốt, không chịu một bản án truy cứu nào), đồng thời thanh minh cho Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết (không phải đầu độc; không phải không dám xét xử công khai như đối với Dục Đức, Hiệp Hòa), người đọc thấy Trần Xuân An đã cố gắng làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc: không phải chết vì thân Pháp, phản quốc (như Dục Đức, Hiệp Hòa) và cũng không phải chết trong sự dơ bẩn về luân lí (nạn nhân của một vụ dâm ô), Kiến Phúc là một vị vua trẻ có tâm, có chí với đất nước, không may đã chết vì bệnh nan y trong thuở bấy giờ.
replies: text: ::::Đề nghị sửa đổi: Câu Trần Xuân An đã làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc... mang nghĩa khẳng định chân lý. Câu đó đặt trong bài viết hoặc sách ký tên Trần Xuân An là bình thường, nhưng trong Wikipedia thì không thích hợp, bởi vì khi có ý kiến trái chiều thì Wikipedia không được thiên vị bên nào. Bởi vậy, đưa vào bài thì nên viết: Tóm lại, Trần Xuân An cho rằng cái chết của vua Kiến Phúc không phải là...  mà là... Tôi nói điều này KHÔNG hàm nghĩa tán thành hay phản đối kết luận của ông An. Cho đến lúc nào quan điểm của ông An được thừa nhận rộng rãi như Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì lại khác.
replies: text: ::::Avia (thảo luận) 03:58, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
[12] ▲ 12,0 12,1 Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886)", truyện - sử kí - khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, đã được Hội đồng Tư vấn, phản biện & Giám định thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam giám định, Tổng thư kí Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Dương Trung Quốc viết lời giới thiệu, Nxb. Văn Nghệ TP. HCM., 2004.
[13] ĐNTL.CB., tập 36, sđd., 1976, tr. 165 – 169. Xem:

text: :  http://c.1asphost.com/TrXuanAn/an/phu_cdtnvtuong_IV/phu_cdtnvtuong_tep3_IV.htm

text: :  http://www.tranxuananpcdtnvt4a.blogspot.com
===Xem thêm===
# Nguyễn Văn Tường
# Bài nghiên cứu của Nguyễn Quốc Trị
replies: text: ::::::_________________________
Người đề nghị bản hoàn chỉnh, đã bổ sung thêm, làm rõ ý hơn, trên cơ sở bản hiện hành:
Trần Xuân An 58.186.36.45 03:27, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trần Xuân An (thảo luận)
replies: text: :::::____________________________
====Thảo luận về dự thảo bản hoàn chỉnh====
replies: text: ::::::----
(Chú thích: Tôi đã chuyển ý kiến phản biện của ông Trần Xuân An qua đoạn sau, như vậy mới công bằng trong cách trình bày 2 luồng ý kiến trái chiều. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC))
(Ý kiến của tôi: tuy rằng trong cung quy định nghiêm ngặt, nhưng  khi có người chuyên quyền thì quy định chẳng là cái đinh gì. Lịch sử Á Đông thiếu gì chuyện các vị vua, thái tử... chết mờ ám. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC))
replies: text: :::::::----
Tôi chưa kịp chuyển thì thành viên Avia đã chuyển. Chuyển như thế là hợp lí với cách trình bày từng tiểu mục. Nguyên bản vốn được bố cục theo trình tự thời gian xuất hiện tư liệu; trình bày tư liệu và bình chú ngay từng tư liệu (hoặc từng cụm tư liệu cùng diện). Ai đó ngắt ra từng tiểu mục theo yêu cầu của Wikipedia, nhưng vẫn để nguyên.
Về ý thứ 2: a. Cái đó cũng tùy vào bối cảnh, nhân vật của của từng triều đại. Không nên có định kiến nhất loạt hóa tất cả các triều đại phong kiến. b. Vả lại, hình như thành viên Avia "quan tâm" loại phim Hồng Kông, hoặc những loại truyện tương tự, vốn khai thác và bịa đặt thêm để thỏa mãn tâm lí người xem (câu khách). 
Tôi nghĩ là thành viên Avia thừa hiểu, có những chuyện bị vu khống, ngộ nhận mà người đời xưa nay không thể thanh minh được ("Quan Âm Thị Kính", đoạn Thiện Sĩ [chồng] ngộ nhận Thị Kính [vợ]). Một trong những lí do, là óc tưởng tượng (đơm đặt) của con người khá ác. Vụ án Lệ Chi viên của Nguyễn Trãi, đến nay đã hết bị thêu dệt bởi những tâm địa xấu đâu (THỬ ĐỌC LẠI "VIỆT NAM SỬ LƯỢC" CỦA TRẦN TRỌNG KIM, BẢN NXB. TRẺ, 1999, TR. 225). Thành viên Avia thử diễn dịch vụ án Lệ Chi viên theo cách trong VNSL. xem. Đơm đặt gì chả được.
 
May nhờ có Lê Thánh Tôn (tương tự như Thành Thái). 
XIN LỖI, TÔI MẠN PHÉP CHẤM DỨT. KHÔNG THỂ TIẾP TỤC ĐỐI THOẠI VỚI KẺ GIẤU MẶT. CHẮC HẲN AI CŨNG ĐỒNG Ý NHƯ VẬY.  58.186.32.113 07:14, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)  
Thành viên:Tran Xuan An  58.186.36.45 04:13, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)

text: ::::Đề nghị sửa đổi: Câu Trần Xuân An đã làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc... mang nghĩa khẳng định chân lý. Câu đó đặt trong bài viết hoặc sách ký tên Trần Xuân An là bình thường, nhưng trong Wikipedia thì không thích hợp, bởi vì khi có ý kiến trái chiều thì Wikipedia không được thiên vị bên nào. Bởi vậy, đưa vào bài thì nên viết: Tóm lại, Trần Xuân An cho rằng cái chết của vua Kiến Phúc không phải là...  mà là... Tôi nói điều này KHÔNG hàm nghĩa tán thành hay phản đối kết luận của ông An. Cho đến lúc nào quan điểm của ông An được thừa nhận rộng rãi như Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì lại khác.

text: ::::Avia (thảo luận) 03:58, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Loại chuyện thâm cung bí sử cung đình tới thời phim Hồng Kông mới có ư? Hay là từ thời Xuân thu Chiến quốc? 
À mà ai là kẻ giấu mặt nhỉ? Số IP nào đó mạo danh ông Trần Xuân An? Avia (thảo luận) 07:21, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Số IP chẳng biết có phải của Thành viên Trần Xuân An không, nhưng liên tục thêm chữ ký, tôi thấy thật vô bổ. Nếu muốn ký thì vui lòng login. Xin lưu ý là khi đưa vào bài chính của Wikipedia thì chúng thuộc về sở hữu chung, không thuộc về riêng ai, không ai được ký tên. Hơn nữa cần phân biệt là những ý kiến của ông Trần Xuân An được đưa vào với tư cách là ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, chứ không phải của Thành viên Trần Xuân An. Avia (thảo luận) 09:49, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: :::::::________________
TRÂN TRỌNG VÀ QUÝ MẾN ĐỀ NGHỊ: CHÚNG TA NÊN THẢO LUẬN TIẾP TỤC HOẶC KẾT THÚC VẤN ĐỀ BẰNG TƯ DUY SỬ HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC, KHÔNG NÊN SUY DIỄN VỀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ, SỰ KIỆN LỊCH SỬ THEO TRÍ TƯỞNG TƯỢNG CẢM TÍNH. TỤC NGỮ CÓ CÂU: "NÓI CÓ SÁCH, MÁCH CÓ CHỨNG" (SÁCH CÓ ĐỘ KHẢ TÍN CAO, TƯ LIỆU ĐƯỢC GIÁM ĐỊNH KHOA HỌC; NHÂN CHỨNG & VẬT CHỨNG PHẢI ĐƯỢC CÔNG NHẬN VỀ TÍNH PHÁP LÍ...). SUY DIỄN VÔ CĂN CỨ THÌ VÔ CÙNG, KHÔNG CÓ GIÁ TRỊ GÌ VÀ VÌ THẾ, KHÔNG GIẢI QUYẾT ĐƯỢC VẤN ĐỀ. MỘT ĐIỀU NỮA, XIN ĐƯỢC PHÉP NHẮC NHỞ, ẤY LÀ: TRONG KHOA HỌC, KHÔNG NÊN ĐỊNH KIẾN, NHẤT LÀ THỨ ĐỊNH KIẾN HÌNH THÀNH BỞI SÁCH BÁO DO THỰC DÂN, TẢ ĐẠO ẤN HÀNH NHẰM MỤC TIÊU XÂM LƯỢC MÀ NGAY CÁC VỊ ĐƯỢC GỌI LÀ SỬ GIA YÊU NƯỚC, CHỐNG THỰC DÂN, CHỐNG TẢ ĐẠO CŨNG BỊ "NHỒI SỌ" (BỊ "NHỒI SỌ" NHƯNG HỌ KHÔNG Ý THỨC ĐƯỢC, HOẶC CÓ Ý THỨC NHƯNG CŨNG CHƯA THOÁT RA ĐƯỢC...). XIN NHÌN THẲNG VÀO SỰ THẬT ĐÓ.
Trần Xuân An Tran Xuan An 00:14, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Tôi rất trân trọng công trình của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, nhưng xin được bày tỏ: nghi án Nguyễn Văn Tường đã có từ lâu rồi, nay dù cho khảo cứu công phu, nhiều tư liệu, lập luận logic... nhưng để thuyết phục mọi người thì cũng cần có thời gian. Tôi cũng xin mạn phép nhắc lại một ý không mới: TRONG KHOA HỌC, TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN CHỦ QUAN. Bởi vậy, xin vui lòng không gộp chung tất cả những ý kiến khác với anh vào một rọ "suy diễn vô căn cứ" hoặc "bị nhồi sọ". Thời dại thông tin hiện nay, không ai dễ bị nhồi sọ nữa đâu, chân lý rồi sẽ sáng tỏ, nếu có hơi chậm, cũng xin đừng nóng lòng quá. Avia (thảo luận) 01:46, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title:  Cái chết của Kiến Phúc (bản hoàn chỉnh)

message: Trong "Việt Nam sử lược", Trần Trọng Kim chỉ cước chú thêm về chuyện Nguyễn Văn Tường đầu độc Kiến Phúc như là một tin đồn. Ông ghi: "Lại có chuyện rằng:...".[2]
 
Sau này các tác giả như Phạm Văn Sơn [3][4], Tôn Thất Bình [5] v.v. viết thêm về tin đồn Kiến Phúc bị Nguyễn Văn Tường cho uống thuốc độc chết vì bị vua bắt gặp đang tư tình với bà Học phi Nguyễn Thị Hương. Để bịt miệng vua, lợi dụng lúc vua đang bệnh, Nguyễn Văn Tường đưa thang thuốc độc để Học phi bỏ vào thuốc trị bệnh của vua, sắc ra, dâng vua uống. 58.186.32.113 07:56, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)  Thành viên:Tran Xuan An 58.186.32.113 09:15, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC) TXA.
Theo một số nguồn khác (học giả Bửu Kế [6], nhà biên soạn sử Phan Khoang [7] có liệt kê, giáo sư Trần Văn Giàu [8] có đề cập và nhất trí) thì Nguyễn Văn Tường cùng Tôn Thất Thuyết đã bàn định với nhau, quyết đầu độc Kiến Phúc để đưa Hàm Nghi lên ngôi, bởi Kiến Phúc cũng theo Pháp như Dục Đức, Hiệp Hòa.
thread_title: Các ý kiến cho là đầu độc

message: Khâm sứ Pháp Rheinart [9] ghi rằng vua mất vì bệnh và không quên ghi thêm theo suy nghĩ của chính Rheinart, ấy là do sự độc đoán của hai phụ chính. Nguyên văn như sau:
 
replies: text: "... Cha của vua đã mất vì bịnh điên. Cái chết của vua [Kiến Phúc] là một cái chết tự nhiên [mort naturelle], nhưng nó đã đến một cách quá bất ngờ làm cho mọi người kinh ngạc. Ðứa trẻ đáng thương đã làm vua một cách miễn cưỡng: nó sống trong sự kinh hoàng, luôn luôn lo sợ bị một số phận như người tiền nhiệm, buồn bực, trầm mặc, trốn tránh mọi người. Trong một thời gian khá lâu nó không dậy nổi, tôi không biết nó có thể đứng lên mà không cần người đỡ không, từ lúc bị bịnh, nghĩa là từ ba tháng nay...". 
Một số nhà nghiên cứu [10] với các phương pháp luận mà họ cho là khoa học, có thẩm định, phân loại và đối chứng sử liệu, cho rằng các nguồn thông tin về giả thuyết đầu độc là không chính xác, và đưa ra kết luận là vào giai đoạn lịch sử này ở Việt Nam, lực lượng quân Pháp và những người theo họ muốn tung tin để hạ uy tín Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết (những người chủ trương chống Pháp) và làm triều Nguyễn rệu rã, suy vong[11]. 
Đồng thời, cũng căn cứ vào sử liệu gốc ("Đại Nam thực lục, chính biên", kỉ đệ ngũ), cùng với quy chế nội cung liên quan và bằng tư duy thực nghiệm, những nhà nghiên cứu này, trong đó có Trần Xuân An[12], khẳng định rằng vua Kiến Phúc mất vì bệnh tái phát nguy kịch, mọi loại thuốc thang do các quan ngự y dâng lên đều vô hiệu, bệnh không thể thuyên giảm. Trần Xuân An[12] cho rằng Phạm Văn Sơn, Tôn Thất Bình... đã đưa vào các tình tiết mang tính tiểu thuyết và hư cấu, nói về tin đồn như thể về sự thật, hoặc họ thiếu kiến thức về quy chế nội cung, công việc của Viện Thái y, Thị vệ đại thần, cụ thể là nguyên tắc nghiêm ngặt trong việc bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc và sắc thuốc dâng lên vua. 
Kiến Phúc là một vị vua trẻ, thông minh, hạnh kiểm tốt và có chí duy tân, nhưng tiếc thay đã mắc phải bạo bệnh, đúng như nội dung bản kim sách trong lễ tấn tôn tên thụy và tên hiệu: 58.186.32.113 09:22, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC) [Tran Xuan An]

text: "Kính nghĩ:

text: Đại hành hoàng đế [cách gọi vua mới mất - ct.] anh minh chất tốt, hiếu hữu tinh kiêm. Ngày chửa lên ngôi, người đều mong đợi. Kịp khi kính nối nghiệp lớn, ngửa theo chí xưa, tấc dạ tiếng lo, dựng làm trăm việc. Kính sợ trời trong khi biến chuyển, bắt phép tổ, đốc chí nối noi… […]… Kinh diên ngày ngự, nghiên cầu học thuật đế vương. Sử yếu sửa sang, xem xét việc làm sau trước… […]… Vả lại thời sự đương nhiều gian nan, ngày cùng với phụ chính thân thần và đại thần [viết rút gọn là: phụ chính thân, đại thần], đo đắn cơ nghi, tính kĩ công việc, làm cho ngoại tình thiếp phục [:tình hình bên ngoài ổn định, thuận theo - ct.], chuyển nguy làm yên. Chưa kịp một năm mà thiện chính không sao xiết kể! Đương cho là mặt trời mới mọc, thị thính duy tân, không ngờ đám mây che khắp mặt hồ [:vua chết - ct.], mọi người gào không kịp nữa! Than ôi, đau thương thay!"…

text: "Kính nhớ đại hành hoàng đế, lòng chuộng cao xa, đạo theo khiêm tốn. Khi chưa tức vị, tiếng nhân hiếu đồn khắp mọi nơi. Lúc đã lên ngôi, lời ca ngợi hầu vang khắp chốn. Buổi mặt trời mọc, gặp biên [thùy - ct.], [triều - ct.] đình đa gian, lo lắng một niềm, sửa sang trăm việc. Đem lòng kính để thờ trời, thì đặt đàn giao tế lễ… […]… Mở kinh duyên [:diên; kinh diên: nơi vua học tập - ct.], để tìm xem chính trị dở hay. Chép sử yếu, để xét việc xưa nay suy thịnh…" [13].
thread_title: Các ý kiến cho là chết tự nhiên

message: [1] ▲ "Đại Nam thực lục, chính biên" [ĐNTL.CB.], tập 36, Nxb. Khoa học xã hội [KHXH.], Hà Nội, 1976, tr. 150 – 151).
 
[2] ▲ Trần Trọng Kim, "Việt Nam sử lược" (xuất bản lần đầu 1921, Nxb. Tân Việt trước 1975 tái bản nhiều lần, và Nxb. Trẻ TP. HCM. tái bản 1999, tr. 571).
 
[3] ▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử tân biên" (trọn bộ 5 tập gồm 7 cuốn), cuốn 6 (tức tập 5 trung), in tại nhà in Bùi Trọng Thúc (đường Võ Tánh, Phú Nhuận), Sài Gòn, 1963, tr. 13 & 14. Trong tập 5 trung, Phạm Văn Sơn có ghi: "Câu chuyện trên đây có sự thực hay không, hoặc vua Kiến Phúc chết vì bệnh hơn là vì bị đầu độc, ngày nay khó ai nói chắc được...", nhưng lại viết cả một trang sách về vụ này với các chi tiết như Nguyễn Văn Tường lả lơi với Học phi, họ trao thuốc lá hút dở cho nhau một cách tình tứ, rồi Kiến Phúc thốt ra một câu đe dọa giết cả ba đời nhà Nguyễn Văn Tường...Giờ vua mất ghi trong sách này không khớp với chính sử.
 
[4] ▲ Phạm Văn Sơn, "Việt sử toàn thư", 1 tập, tác giả tự xuất bản, in tại Thư Lâm ấn thư quán, Sài Gòn, 1960, tr. 661 & 669. Trong tập này, Phạm Văn Sơn cũng chỉ cước chú: "Theo dư luận ở Huế..." nhưng lại viết: "Vua Kiến Phúc ở ngôi được hơn 6 tháng và mất ngày mồng 7 tháng tư năm Giáp Thân (1884) trong một trường hợp vô cùng thê thảm như trên đã kể". Ngày mất của vua ghi trong sách này không khớp với chính sử.
 
[5] ▲ Tôn Thất Bình, "Kể chuyện chín chúa, mười ba vua triều Nguyễn", Nxb. Đà Nẵng, 1996, tr. 95. viết: "Cái chết của Kiến Phúc tuy vẫn còn trong vòng bí mật nhưng người đời nghi là Nguyễn Văn Tường đã đánh tráo thuốc của Thái y viện...". Ông còn trích dẫn "Vè thất thủ kinh đô" ở một dị bản nào đó với một đoạn mà trong 7 bản lưu hành trước đây do Lương An sưu tầm, chỉnh lí, đều không có đoạn ấy. Có thể đoạn ấy thuộc dị bản thứ 8, gọi là "bản Đạm Hiên". Lương An đã thẩm định bản Đạm Hiên này như sau: "Cũng xin nói thêm là chúng tôi có một bản đánh máy bản do ông Đạm Hiên ở Huế hiệu đính năm 1969. Nhưng đây là một bản gần như viết lại hoàn toàn, không phải là hiệu đính, nội dung lại có nhiều lệch lạc. Bản này chúng tôi không dùng" (Lương An, bản thảo "Vè chống Pháp", viết tay, chụp lại; tr. 2 của bài "Về công tác văn bản và chú thích vè "Thất thủ kinh đô"" thuộc bản thảo này).
  
[6] ▲ Bửu Kế, "Chuyện triều Nguyễn", (bài "Tòa Khâm sứ Pháp"), Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 89. Trong 3 giả thuyết mà Bửu Kế liệt kê, có 2 giả thuyết như sau: "1. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đồng ý giết vua Kiến Phúc, tôn một vị vua nhỏ tuổi hơn để dễ việc nắm trọn quyền bính. 2. Hai vị quyền thần cho rằng Hiệp ước Harmand [lỗi in ấn, đúng ra là Hiệp ước Patenôtre ký ngày 6 tháng 6 năm 1884 (13 tháng 5 âm lịch) thay thế cho Hiệp ước Harmand giữa Nguyễn Văn Tường, Phạm Thận Duật, Tôn Thất Phan đại diện cho nhà Nguyễn và Jules Patenôtre đại diện cho Pháp gồm 19 khoản.], các quan Việt Nam đã nhân danh vua Kiến Phúc để kí kết với Pháp, nếu vua Kiến Phúc không còn nữa thì hiệp ước sẽ mất hết hiệu lực" (trích nguyên văn). 
[7] ▲ Phan Khoang, "Việt Nam, Pháp thuộc sử, 1862 - 1945", bản in lần thứ 2 (tăng bổ), Phủ QVK. đặc trách văn hóa (Tủ sách Sử học) xb., 1971, tr. 335, ở cước chú, cũng liệt kê tương tự như trên, nhưng gộp lại thành 3 luồng tin, và viết về nguồn tin thứ 3 như một tiểu kết: "Nhưng phần đông đều cho là vua chết vì bệnh" (nguyên văn). 
[8] ▲ Trần Văn Giàu, "Chống xâm lăng", Nxb. TP. HCM. tái bản trọn bộ, 2001, tr. 451. Trích nguyên văn: "Đa số đình thần và cả vua Kiến Phúc với hoàng gia lại thường tư thông với khâm sứ Pháp ở Huế, làm trở ngại công việc của Tôn Thất Thuyết, cho nên đến tháng 7 năm 1884 chúng ta sẽ thấy Kiến Phúc chết bất ngờ, mờ ám; Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường sẽ chọn Ưng Lịch lên ngôi là vua Hàm Nghi mới 12 tuổi...". 
[9] ▲ M. Rheinart, "Premier chargé d’affaires à Hué, Journal, notes, et correspondance", L. Sogny bình giải & ghi chú, Bulletins des Amis du vieux Hué, số 1 & 2, 1943, tr. 173.
 
[10] ▲ Nhiều tác giả, "Kỉ yếu Hội nghị Khoa học lịch sử, với đề tài "Nhóm chủ chiến triều đình Huế và Nguyễn Văn Tường"", ĐHSP. TP. HCM., 20/6/1996; Nhiều tác giả, "Hội thảo khoa học về nhân vật lịch sử Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886) - Các báo cáo khoa học", Hội KHLS Thừa Thiên - Huế & TT. Khoa học xã hội & nhân văn Đại học Huế, 02/7/2002. Về chủ điểm này, có thể tìm đọc các bài của PGS. TS. Đỗ Bang; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc; giảng viên, nhà nghiên cứu Trần Thị Thanh Thanh v.v. trong 2 tập kỉ yếu trên. Ngoài ra, chủ điểm còn được nghiên cứu, thể hiện trong: 
+++ Các luận văn cử nhân của Trần Thị Kim Hoa, Nguyễn Thị Mỹ Hạnh và Lê Tiến Công;
 
+++ Một số bài báo trên "Tạp chí Xưa & Nay"..., trong đó, có bài của Trần Xuân An. 
Để tham khảo, có thể chép lại một đoạn "Hạnh Thục ca" của Lễ tần Nguyễn Nhược Thị Bích:
replies: text: Nào ngờ nhiều nỗi chẳng may

text: Trị vì sáu tháng bệnh rày lại mang

text: Hết lòng khấn vái thuốc thang

text: Gẫm âu số mệnh đành khôn [*] cãi trời

text: Nương mây chút sớm tếch vời

text: Năm Thân tháng sáu rụng rời cành xuân".
replies: text: ::[*] Chua thêm: [khôn = không thể; chăng = chẳng, không / cách dùng từ kiểu cổ]. 
[11] ▲ Sách "Đại Nam thực lục chính biên" (ĐNTL.CB, tập 36, sđd., tr. 176 - 178) ghi nhận: Qua một bản tấu nghị, trước đình thần, Tôn nhân phủ, luận tội của Gia Hưng vương Hồng Hưu loạn luân với công chúa Đồng Xuân (ĐNTL.CB., tập 36, như trên & tập 37, tr. 61 - 62 xác định có thật) và câu kết với Pháp (Pháp định đưa Hồng Hưu lên ngôi vua), Tôn Thất Thuyết cho rằng chính khâm sứ Pháp Rheinart đã nhân việc vua Kiến Phúc mất, vua Hàm Nghi đăng quang với tư cách một hoàng đế độc lập mà đưa tin gièm pha triều đình rất nhiều, nhưng không nói rõ là gièm pha rất nhiều về việc cụ thể gì. Nếu chỉ căn cứ đoạn trích nguyên văn nhật kí của Rheinart đã được trích dẫn bên trên, người đọc nhận thấy Rheinart viết về cái chết do bệnh của Kiến Phúc, nhưng không quên ý tưởng đổ tội cho hai phụ chính Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết, ấy là do sự độc đoán của họ. Kết hợp với bản tấu của Tôn Thất Thuyết, trong đó có dẫn lời Lemaire, thì chắn chắn Rheinart đã tìm mọi cách để tạo ra dư luận tại Huế (Đại Nam) và tại Paris (Pháp) để lật đổ hai vị phụ chính Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết.
Về tư liệu này, để rộng đường công luận, bài viết cung cấp thêm ý tưởng trong một cuốn sách của Trần Xuân An, được chính tác giả diễn đạt lại như sau:

text: "Bản tấu nghị của Tôn Thất Thuyết (ĐNTL.CB., tập 36, sđd., tr. 176 - 178) thể hiện sự xác nhận mặc nhiên (vô hình chung) của ông về nguyên nhân cái chết của Kiến Phúc là do bệnh, như Quốc sử quán đã chép; đồng thời, qua bản tấu nghị ấy, Tôn Thất Thuyết cũng chỉ rõ phạm vi đối tượng mà Rheinart đưa tin gièm pha:

text: "Ngày tháng sáu, Giản tông Nghị hoàng đế mất, bọn chúng tôi vâng tuân lời di chúc, chọn lấy ngày 13 làm lễ tấn quang [vua Hàm Nghi - ct.]" [...];

text: "[...] "Trước đây về khoản làm lễ tấn tôn [vua Hàm Nghi đăng quang - ct.] và việc Hồng Hưu [bị xét xử công khai, bị thi hành án - ct.], có người không bằng lòng (ám chỉ vào Lê-na [Rheinart - ct.]), đưa tin gièm pha đã nhiều".

text: "Như đã trần thuật tóm tắt bên trên, đây là một bản tấu nghị công khai trước đình thần, Tôn nhân phủ, nội dung là luận tội Gia Hưng vương Hồng Hưu: tội loạn luân có quả tang và tội tiết lộ thông tin mật ("quân quốc trọng sự") cho Pháp, câu kết với Pháp, để đại tá Pháp Guerrier từ Bắc Kỳ đem quân vào Huế uy hiếp, chiếm đóng Mang Cá. Qua đó, ta thấy: Đối với một hoàng thân như Hồng Hưu, khi phạm tội về luân lí và chính trị như thế, cũng bị công khai xét xử và chịu hình phạt. Mở rộng ra: Không những Hồng Hưu, mà còn nhiều hoàng thân khác, cũng bị xét xử, chịu án như thế (phần lớn là án về đạo đức), suốt cả các triều vua Nguyễn. Tất cả đều được ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên", "Đại Nam liệt truyện". Từ đó, chúng ta có thể thấy vụ việc thêu dệt vu khống quanh cái chết của Kiến Phúc là hoàn toàn không có thật. Nếu có thật như các luồng tin đồn đãi, đơm đặt, chắc chắn Quốc sử quán đã ghi chép vào "Đại Nam thực lục chính biên" như đã ghi chép về Hồng Hưu...".
Và sau đây là nguyên văn đã công bố trên một tạp chí điện tử:

text: "Nguyễn Văn Tường dũng cảm, mưu trí và nhận một kết quả bi đát, đậm tính hi sinh cao cả hơn Tôn Thất Thuyết nhiều lần. Nguyễn Văn Tường còn là một Nguyễn Trãi, tuy bi kịch mỗi người một khác – không có quan hệ yêu đương gì với Học phi (bà được phong hoàng thái phi như mẹ ruột của Hiệp Hòa, vì Hiệp Hòa đã tạo ra tiền lệ)".

text: "Chính "Đại Nam thực lục, chính biên", đệ tứ và đệ ngũ kỉ, biên soạn chủ yếu dưới thời Thành Thái, lại khắc in cũng ở thời Thành Thái, năm thứ 6 (1894) đến năm thứ 14 (1902) – Thành Thái là con trai của Dục Đức! – đã làm sáng tỏ nhân cách đạo đức của Nguyễn Văn Tường trong bi kịch bị vu khống này, cũng như tất thảy những vụ việc khác, một cách chi tiết trong hạn chế của ý hệ bảo hoàng! [ĐNTL.CB., các tập 27 – 36, sđd.; lời dụ và tờ tâu về việc khắc in, tr. 12 và tr. 17 (tập 27), tr. 5 và tr. 13 (tập 36)]".

text: (Xem: Trần Xuân An, "Nguyễn Văn Tường, 'những người trung nghĩa từ xưa, tưởng không hơn được'", tập khảo luận & phê bình sử học, bài "NGUYỄN VĂN TƯỜNG (1824-1886) VỚI NHIỆM VỤ LỊCH SỬ SAU CUỘC KINH ĐÔ QUẬT KHỞI (05 THÁNG 7.1885)", Tạp chí điện tử Giao Điểm, số tháng 5-2005 (đăng ngày 6.5.2005):
replies: text: :  http://www.giaodiem.com/mluc/mluc_III05/505_nvtuong_II.htm).  
Từ những luận cứ, luận chứng thanh minh cho Nguyễn Văn Tường và Học phi (không phải đầu độc; không có việc tư tình vô luân lí; Học phi sống đến năm 1893 với hạnh kiểm tốt, không chịu một bản án truy cứu nào), đồng thời thanh minh cho Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết (không phải đầu độc; không phải không dám xét xử công khai như đối với Dục Đức, Hiệp Hòa), người đọc thấy Trần Xuân An đã cố gắng làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc: không phải chết vì thân Pháp, phản quốc (như Dục Đức, Hiệp Hòa) và cũng không phải chết trong sự dơ bẩn về luân lí (nạn nhân của một vụ dâm ô), Kiến Phúc là một vị vua trẻ có tâm, có chí với đất nước, không may đã chết vì bệnh nan y trong thuở bấy giờ.
replies: text: ::::Đề nghị sửa đổi: Câu Trần Xuân An đã làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc... mang nghĩa khẳng định chân lý. Câu đó đặt trong bài viết hoặc sách ký tên Trần Xuân An là bình thường, nhưng trong Wikipedia thì không thích hợp, bởi vì khi có ý kiến trái chiều thì Wikipedia không được thiên vị bên nào. Bởi vậy, đưa vào bài thì nên viết: Tóm lại, Trần Xuân An cho rằng cái chết của vua Kiến Phúc không phải là...  mà là... Tôi nói điều này KHÔNG hàm nghĩa tán thành hay phản đối kết luận của ông An. Cho đến lúc nào quan điểm của ông An được thừa nhận rộng rãi như Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì lại khác.
replies: text: ::::Avia (thảo luận) 03:58, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
[12] ▲ 12,0 12,1 Trần Xuân An, "Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường (1824 - 1886)", truyện - sử kí - khảo cứu tư liệu lịch sử, trọn bộ 4 tập, đã được Hội đồng Tư vấn, phản biện & Giám định thuộc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam giám định, Tổng thư kí Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Dương Trung Quốc viết lời giới thiệu, Nxb. Văn Nghệ TP. HCM., 2004.
[13] ĐNTL.CB., tập 36, sđd., 1976, tr. 165 – 169. Xem:

text: :  http://c.1asphost.com/TrXuanAn/an/phu_cdtnvtuong_IV/phu_cdtnvtuong_tep3_IV.htm

text: :  http://www.tranxuananpcdtnvt4a.blogspot.com
thread_title: Chú giải

message: # Nguyễn Văn Tường
# Bài nghiên cứu của Nguyễn Quốc Trị
replies: text: ::::::_________________________
Người đề nghị bản hoàn chỉnh, đã bổ sung thêm, làm rõ ý hơn, trên cơ sở bản hiện hành:
Trần Xuân An 58.186.36.45 03:27, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Trần Xuân An (thảo luận)
replies: text: :::::____________________________
====Thảo luận về dự thảo bản hoàn chỉnh====
replies: text: ::::::----
(Chú thích: Tôi đã chuyển ý kiến phản biện của ông Trần Xuân An qua đoạn sau, như vậy mới công bằng trong cách trình bày 2 luồng ý kiến trái chiều. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC))
(Ý kiến của tôi: tuy rằng trong cung quy định nghiêm ngặt, nhưng  khi có người chuyên quyền thì quy định chẳng là cái đinh gì. Lịch sử Á Đông thiếu gì chuyện các vị vua, thái tử... chết mờ ám. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC))
replies: text: :::::::----
Tôi chưa kịp chuyển thì thành viên Avia đã chuyển. Chuyển như thế là hợp lí với cách trình bày từng tiểu mục. Nguyên bản vốn được bố cục theo trình tự thời gian xuất hiện tư liệu; trình bày tư liệu và bình chú ngay từng tư liệu (hoặc từng cụm tư liệu cùng diện). Ai đó ngắt ra từng tiểu mục theo yêu cầu của Wikipedia, nhưng vẫn để nguyên.
Về ý thứ 2: a. Cái đó cũng tùy vào bối cảnh, nhân vật của của từng triều đại. Không nên có định kiến nhất loạt hóa tất cả các triều đại phong kiến. b. Vả lại, hình như thành viên Avia "quan tâm" loại phim Hồng Kông, hoặc những loại truyện tương tự, vốn khai thác và bịa đặt thêm để thỏa mãn tâm lí người xem (câu khách). 
Tôi nghĩ là thành viên Avia thừa hiểu, có những chuyện bị vu khống, ngộ nhận mà người đời xưa nay không thể thanh minh được ("Quan Âm Thị Kính", đoạn Thiện Sĩ [chồng] ngộ nhận Thị Kính [vợ]). Một trong những lí do, là óc tưởng tượng (đơm đặt) của con người khá ác. Vụ án Lệ Chi viên của Nguyễn Trãi, đến nay đã hết bị thêu dệt bởi những tâm địa xấu đâu (THỬ ĐỌC LẠI "VIỆT NAM SỬ LƯỢC" CỦA TRẦN TRỌNG KIM, BẢN NXB. TRẺ, 1999, TR. 225). Thành viên Avia thử diễn dịch vụ án Lệ Chi viên theo cách trong VNSL. xem. Đơm đặt gì chả được.
 
May nhờ có Lê Thánh Tôn (tương tự như Thành Thái). 
XIN LỖI, TÔI MẠN PHÉP CHẤM DỨT. KHÔNG THỂ TIẾP TỤC ĐỐI THOẠI VỚI KẺ GIẤU MẶT. CHẮC HẲN AI CŨNG ĐỒNG Ý NHƯ VẬY.  58.186.32.113 07:14, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)  
Thành viên:Tran Xuan An  58.186.36.45 04:13, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: ::::Đề nghị sửa đổi: Câu Trần Xuân An đã làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc... mang nghĩa khẳng định chân lý. Câu đó đặt trong bài viết hoặc sách ký tên Trần Xuân An là bình thường, nhưng trong Wikipedia thì không thích hợp, bởi vì khi có ý kiến trái chiều thì Wikipedia không được thiên vị bên nào. Bởi vậy, đưa vào bài thì nên viết: Tóm lại, Trần Xuân An cho rằng cái chết của vua Kiến Phúc không phải là...  mà là... Tôi nói điều này KHÔNG hàm nghĩa tán thành hay phản đối kết luận của ông An. Cho đến lúc nào quan điểm của ông An được thừa nhận rộng rãi như Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì lại khác.

text: ::::Avia (thảo luận) 03:58, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Loại chuyện thâm cung bí sử cung đình tới thời phim Hồng Kông mới có ư? Hay là từ thời Xuân thu Chiến quốc? 
À mà ai là kẻ giấu mặt nhỉ? Số IP nào đó mạo danh ông Trần Xuân An? Avia (thảo luận) 07:21, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Số IP chẳng biết có phải của Thành viên Trần Xuân An không, nhưng liên tục thêm chữ ký, tôi thấy thật vô bổ. Nếu muốn ký thì vui lòng login. Xin lưu ý là khi đưa vào bài chính của Wikipedia thì chúng thuộc về sở hữu chung, không thuộc về riêng ai, không ai được ký tên. Hơn nữa cần phân biệt là những ý kiến của ông Trần Xuân An được đưa vào với tư cách là ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, chứ không phải của Thành viên Trần Xuân An. Avia (thảo luận) 09:49, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: :::::::________________
TRÂN TRỌNG VÀ QUÝ MẾN ĐỀ NGHỊ: CHÚNG TA NÊN THẢO LUẬN TIẾP TỤC HOẶC KẾT THÚC VẤN ĐỀ BẰNG TƯ DUY SỬ HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC, KHÔNG NÊN SUY DIỄN VỀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ, SỰ KIỆN LỊCH SỬ THEO TRÍ TƯỞNG TƯỢNG CẢM TÍNH. TỤC NGỮ CÓ CÂU: "NÓI CÓ SÁCH, MÁCH CÓ CHỨNG" (SÁCH CÓ ĐỘ KHẢ TÍN CAO, TƯ LIỆU ĐƯỢC GIÁM ĐỊNH KHOA HỌC; NHÂN CHỨNG & VẬT CHỨNG PHẢI ĐƯỢC CÔNG NHẬN VỀ TÍNH PHÁP LÍ...). SUY DIỄN VÔ CĂN CỨ THÌ VÔ CÙNG, KHÔNG CÓ GIÁ TRỊ GÌ VÀ VÌ THẾ, KHÔNG GIẢI QUYẾT ĐƯỢC VẤN ĐỀ. MỘT ĐIỀU NỮA, XIN ĐƯỢC PHÉP NHẮC NHỞ, ẤY LÀ: TRONG KHOA HỌC, KHÔNG NÊN ĐỊNH KIẾN, NHẤT LÀ THỨ ĐỊNH KIẾN HÌNH THÀNH BỞI SÁCH BÁO DO THỰC DÂN, TẢ ĐẠO ẤN HÀNH NHẰM MỤC TIÊU XÂM LƯỢC MÀ NGAY CÁC VỊ ĐƯỢC GỌI LÀ SỬ GIA YÊU NƯỚC, CHỐNG THỰC DÂN, CHỐNG TẢ ĐẠO CŨNG BỊ "NHỒI SỌ" (BỊ "NHỒI SỌ" NHƯNG HỌ KHÔNG Ý THỨC ĐƯỢC, HOẶC CÓ Ý THỨC NHƯNG CŨNG CHƯA THOÁT RA ĐƯỢC...). XIN NHÌN THẲNG VÀO SỰ THẬT ĐÓ.
Trần Xuân An Tran Xuan An 00:14, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Tôi rất trân trọng công trình của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, nhưng xin được bày tỏ: nghi án Nguyễn Văn Tường đã có từ lâu rồi, nay dù cho khảo cứu công phu, nhiều tư liệu, lập luận logic... nhưng để thuyết phục mọi người thì cũng cần có thời gian. Tôi cũng xin mạn phép nhắc lại một ý không mới: TRONG KHOA HỌC, TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN CHỦ QUAN. Bởi vậy, xin vui lòng không gộp chung tất cả những ý kiến khác với anh vào một rọ "suy diễn vô căn cứ" hoặc "bị nhồi sọ". Thời dại thông tin hiện nay, không ai dễ bị nhồi sọ nữa đâu, chân lý rồi sẽ sáng tỏ, nếu có hơi chậm, cũng xin đừng nóng lòng quá. Avia (thảo luận) 01:46, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title: Xem thêm

message: :::::::----
(Chú thích: Tôi đã chuyển ý kiến phản biện của ông Trần Xuân An qua đoạn sau, như vậy mới công bằng trong cách trình bày 2 luồng ý kiến trái chiều. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC))
(Ý kiến của tôi: tuy rằng trong cung quy định nghiêm ngặt, nhưng  khi có người chuyên quyền thì quy định chẳng là cái đinh gì. Lịch sử Á Đông thiếu gì chuyện các vị vua, thái tử... chết mờ ám. Avia (thảo luận) 03:38, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)) 
replies: text: :::::::----
Tôi chưa kịp chuyển thì thành viên Avia đã chuyển. Chuyển như thế là hợp lí với cách trình bày từng tiểu mục. Nguyên bản vốn được bố cục theo trình tự thời gian xuất hiện tư liệu; trình bày tư liệu và bình chú ngay từng tư liệu (hoặc từng cụm tư liệu cùng diện). Ai đó ngắt ra từng tiểu mục theo yêu cầu của Wikipedia, nhưng vẫn để nguyên.
Về ý thứ 2: a. Cái đó cũng tùy vào bối cảnh, nhân vật của của từng triều đại. Không nên có định kiến nhất loạt hóa tất cả các triều đại phong kiến. b. Vả lại, hình như thành viên Avia "quan tâm" loại phim Hồng Kông, hoặc những loại truyện tương tự, vốn khai thác và bịa đặt thêm để thỏa mãn tâm lí người xem (câu khách). 
Tôi nghĩ là thành viên Avia thừa hiểu, có những chuyện bị vu khống, ngộ nhận mà người đời xưa nay không thể thanh minh được ("Quan Âm Thị Kính", đoạn Thiện Sĩ [chồng] ngộ nhận Thị Kính [vợ]). Một trong những lí do, là óc tưởng tượng (đơm đặt) của con người khá ác. Vụ án Lệ Chi viên của Nguyễn Trãi, đến nay đã hết bị thêu dệt bởi những tâm địa xấu đâu (THỬ ĐỌC LẠI "VIỆT NAM SỬ LƯỢC" CỦA TRẦN TRỌNG KIM, BẢN NXB. TRẺ, 1999, TR. 225). Thành viên Avia thử diễn dịch vụ án Lệ Chi viên theo cách trong VNSL. xem. Đơm đặt gì chả được.
 
May nhờ có Lê Thánh Tôn (tương tự như Thành Thái). 
XIN LỖI, TÔI MẠN PHÉP CHẤM DỨT. KHÔNG THỂ TIẾP TỤC ĐỐI THOẠI VỚI KẺ GIẤU MẶT. CHẮC HẲN AI CŨNG ĐỒNG Ý NHƯ VẬY.  58.186.32.113 07:14, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)  
Thành viên:Tran Xuan An  58.186.36.45 04:13, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: ::::Đề nghị sửa đổi: Câu Trần Xuân An đã làm sáng tỏ về cái chết của Kiến Phúc... mang nghĩa khẳng định chân lý. Câu đó đặt trong bài viết hoặc sách ký tên Trần Xuân An là bình thường, nhưng trong Wikipedia thì không thích hợp, bởi vì khi có ý kiến trái chiều thì Wikipedia không được thiên vị bên nào. Bởi vậy, đưa vào bài thì nên viết: Tóm lại, Trần Xuân An cho rằng cái chết của vua Kiến Phúc không phải là...  mà là... Tôi nói điều này KHÔNG hàm nghĩa tán thành hay phản đối kết luận của ông An. Cho đến lúc nào quan điểm của ông An được thừa nhận rộng rãi như Trái Đất quay quanh Mặt Trời thì lại khác.
replies: text: ::::Avia (thảo luận) 03:58, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Loại chuyện thâm cung bí sử cung đình tới thời phim Hồng Kông mới có ư? Hay là từ thời Xuân thu Chiến quốc? 
À mà ai là kẻ giấu mặt nhỉ? Số IP nào đó mạo danh ông Trần Xuân An? Avia (thảo luận) 07:21, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Số IP chẳng biết có phải của Thành viên Trần Xuân An không, nhưng liên tục thêm chữ ký, tôi thấy thật vô bổ. Nếu muốn ký thì vui lòng login. Xin lưu ý là khi đưa vào bài chính của Wikipedia thì chúng thuộc về sở hữu chung, không thuộc về riêng ai, không ai được ký tên. Hơn nữa cần phân biệt là những ý kiến của ông Trần Xuân An được đưa vào với tư cách là ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, chứ không phải của Thành viên Trần Xuân An. Avia (thảo luận) 09:49, ngày 22 tháng 6 năm 2006 (UTC)
replies: text: :::::::________________
TRÂN TRỌNG VÀ QUÝ MẾN ĐỀ NGHỊ: CHÚNG TA NÊN THẢO LUẬN TIẾP TỤC HOẶC KẾT THÚC VẤN ĐỀ BẰNG TƯ DUY SỬ HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC, KHÔNG NÊN SUY DIỄN VỀ NHÂN VẬT LỊCH SỬ, SỰ KIỆN LỊCH SỬ THEO TRÍ TƯỞNG TƯỢNG CẢM TÍNH. TỤC NGỮ CÓ CÂU: "NÓI CÓ SÁCH, MÁCH CÓ CHỨNG" (SÁCH CÓ ĐỘ KHẢ TÍN CAO, TƯ LIỆU ĐƯỢC GIÁM ĐỊNH KHOA HỌC; NHÂN CHỨNG & VẬT CHỨNG PHẢI ĐƯỢC CÔNG NHẬN VỀ TÍNH PHÁP LÍ...). SUY DIỄN VÔ CĂN CỨ THÌ VÔ CÙNG, KHÔNG CÓ GIÁ TRỊ GÌ VÀ VÌ THẾ, KHÔNG GIẢI QUYẾT ĐƯỢC VẤN ĐỀ. MỘT ĐIỀU NỮA, XIN ĐƯỢC PHÉP NHẮC NHỞ, ẤY LÀ: TRONG KHOA HỌC, KHÔNG NÊN ĐỊNH KIẾN, NHẤT LÀ THỨ ĐỊNH KIẾN HÌNH THÀNH BỞI SÁCH BÁO DO THỰC DÂN, TẢ ĐẠO ẤN HÀNH NHẰM MỤC TIÊU XÂM LƯỢC MÀ NGAY CÁC VỊ ĐƯỢC GỌI LÀ SỬ GIA YÊU NƯỚC, CHỐNG THỰC DÂN, CHỐNG TẢ ĐẠO CŨNG BỊ "NHỒI SỌ" (BỊ "NHỒI SỌ" NHƯNG HỌ KHÔNG Ý THỨC ĐƯỢC, HOẶC CÓ Ý THỨC NHƯNG CŨNG CHƯA THOÁT RA ĐƯỢC...). XIN NHÌN THẲNG VÀO SỰ THẬT ĐÓ.
Trần Xuân An Tran Xuan An 00:14, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
Tôi rất trân trọng công trình của nhà nghiên cứu Trần Xuân An, nhưng xin được bày tỏ: nghi án Nguyễn Văn Tường đã có từ lâu rồi, nay dù cho khảo cứu công phu, nhiều tư liệu, lập luận logic... nhưng để thuyết phục mọi người thì cũng cần có thời gian. Tôi cũng xin mạn phép nhắc lại một ý không mới: TRONG KHOA HỌC, TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN CHỦ QUAN. Bởi vậy, xin vui lòng không gộp chung tất cả những ý kiến khác với anh vào một rọ "suy diễn vô căn cứ" hoặc "bị nhồi sọ". Thời dại thông tin hiện nay, không ai dễ bị nhồi sọ nữa đâu, chân lý rồi sẽ sáng tỏ, nếu có hơi chậm, cũng xin đừng nóng lòng quá. Avia (thảo luận) 01:46, ngày 23 tháng 6 năm 2006 (UTC)
thread_title: Thảo luận về dự thảo bản hoàn chỉnh