Munozara:Xamsanavislik

message: Shu tariqa "Xamsanavislik an'anasi paydo bo'ldiva "Xamsa"yozish shartlari belgilandi.Ular quyidagilar:
1)5 ta dostondan tashkil topishi;
2)Birinchi doston pand-nasihat ruhidagi tarbiyaviy-axloqiy masalalarga bag'ishlanishi;
3)Ikkinchi doston Xusrav va Shirin mojarolariga atalishi;
4)Uchinchi doston Layli va Majnun muhabbatini asos qilib olishi;
5)To'rtinchi doston Bahromshohga bag'ishlanishi;
6)Beshinchi doston Iskandar haqida yozilishi shart Azade1604 (munozara) 12:17, 27-Sentabr 2022 (UTC)
thread_title:  Xamsanavislik 

message: Turk tili (Turkcha: Türkçe) — soʻzlashuvchisi eng koʻp bolgan turkiy til. Turk tilida gaplashuvchilar asosan Turkiyada yashashadi. Shimoliy Kipr, Iroq, Bolgariya, Yunoniston, Ozarbayjon, Turkmaniston, Eron, Oʻzbekiston, Olmoniya, Niderlandlar kabi davlatlarida ham turk tilida gaplashuvchilar bor.
Turk tili — turkiy tillarpgm biri. Asosan, Turkiyada, shuningdek, Iroq, Suriya, Eron, Ruminiya, Bolgariya, Gretsiya, Rossiya, Germaniya, Niderlandiya, Fransiya, Kipr oroli, Makedoniya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan. Turkiya Respublikasining va Kipr Respublikasining (grek tili bilan birga) rasmiy tili hisoblanadi. Oʻtgan asr oxirlarida soʻzlashuvchilarning umumiy soni 55 mln. ga yakin (Turkiyaning oʻzida 50 mln. dan ortiq) kishini tashkil etgan. Dialektal jihatdan Turkiyada Sharqdagi, ayniqsa, Anatoliya shim.sharqidagi mintaqa ozarbayjon tiliga oʻxshashlik belgilari bilan ajralib turadi. Anatoliyaning boshqa qismi hamda sharqiy frakiya shevalari, shuningdek, boshqa mamlakatlardagi Turk tili lahjalari oʻzaro unchalik farq qilmaydi.
Turk tilining fonetik oʻziga xosliklari: soʻz boshidagi va oʻrtasidagi j undoshining qarindosh turkiy tillardagi boshqa oʻxshash tovushlarga toʻgʻri kelishi, soʻz boshidagi rv, td, kg jarangeizlari va jaranglilarining farqlanishi va singarmonizmning mavjudligi, bir qancha soʻzlarda portlovchi v oʻrniga sirgʻaluvchi v undoshining kelishi; boshqa turkiy tillardagi "vo1" feʼlining "ol" tarzida qoʻllanishi va boshqa Morfologik belgilaridan mis shaklli sifatdoshning qipchoq va boshqa bir qancha turkiy tillardagi gan shaklli sifatdosh bilan vazifadoshligi; dik shaklli qad. harakat nomi va uog shaklli aniq hozirgi zamon feʼlining faol qoʻllanishi va boshqa ni koʻrsatish mumkin.
Adabiy Turk tili hozirgi shaklida 19-asr oʻrtalaridan shakllana boshlaydi. Bu davrda oʻrta asr adabiy tili (eski turk yoki usmonli turk tili) arabcha, forscha elementlarga boy boʻlgan. 20-asrning 20-yillaridagi islohotlardan soʻng adabiy til umumxalq soʻzlashuv tili bilan yaqinlashdi. Eski Turk tili ning arab yozuvida bitilgan yodgorliklari 13-asrdan boshlab mavjud. Dastlabki yodgorliklarda sharqiy turkiy (qoraxoniyuygʻur) adabiy tilining sezilarli taʼsiri bor. Hozirgi yozuvi 1929-yildan lotin grafikasi asosida.
Grammatikasi
Kelishiklar
Turk tilida 6 ta kelishik bor.
Kelishiklar	Kelishik koʻrsatkichlari	Kelishik savollari	Misollar
1	Bosh kelishik
(Yalın hâl)	—	Kim? Ne? Nere(si)?
(Kim? Nima? Qayer?)	anne, üzüm, balık, Tokat, Ankara
ona, uzum, baliq, Toʻkot, Onkoro
2	Tushum kelishigi
(Belirtme hâli)	-ı, -i, -u, -ü
-yı, -yi, -yu, -yü	kimi? neyi? nereyi?
(Kimni? Nimani? Qayerni?)	anneyi, üzümü, balığı, Tokatʼı, Ankaraʼyı
onani, uzumni, baliqni, Toʻkotni, Onkoroni
3	Joʻnalish kelishigi
(Yönelme hâli)	-a, -e,
-ya, -ye	kime? neye? nereye?
(Kimga? Nimaga? Qayerga?)	anneye, üzüme, balığa, Tokatʼa, Ankaraʼya
onaga, uzumga, baliqga, Toʻkotga, Onkoroga
4	Oʻrin-payt kelishigi
(Bulunma hâli)	-da, -de, -ta, -te	kimde? ne(y)de? nerede?
(Kimda? Nimada? Qayerda?)	annede, üzümde, balıkta, Tokatʼta, Ankaraʼda
onada, uzumda, baliqda, Toʻkotda, Onkoroda
5	Chiqish kelishigi
(Ayrılma hâli)	-dan, -den, -tan, -ten	kimden? ne(y)den? nereden?
(Kimdan? Nimadan? Qayerdan?)	anneden, üzümden, balıktan, Tokatʼtan, Ankaraʼdan
onadan, uzumdan, baliqdan, Toʻkotdan, Onkorodan
*	Qaratqich kelishigi
(Tamlayan hâli)	-ın, -in, -un, -ün
-nın, -nin, -nun, -nün	kimin? neyin? nerenin?
(Kimning? Nimaning? Qayerning?)	annenin, üzümün, balığın, Tokatʼın, Ankaraʼnın
onaning, uzumning, baliqning, Toʻkotning, Onkoroning
*	Koʻmakchi kelishik
(Araç hâli)	-la, -le,
-yla, -yle	kim(in)le? neyle? nereyle?
(Kim bilan? Nima bilan? Qayer bilan?)	anneyle, üzümle, balıkla, Tokatʼla, Ankaraʼyla
ona bilan, uzum bilan, baliq bilan, Toʻkot bilan, Onkoro bilan
Havolalar
Oʻzbekcha<>turkcha lugʻat Arxivlandi 2015-01-14 Wayback Machine saytida.
Oʻzbekcha-turkcha lugʻat
Turk tilini oʻrganish Arxivlandi 2012-11-14 Wayback Machine saytida. (ingl.)
[yashir]vte
Turkiy tillar
Qiya yozuvda oʻlik tillar
Bulgʻor
Bulgʻor · Chuvash · Xun · Xazar · Turkiy Avar
Qarluq
Qadimgi Turkiy · Ayni1 · Xorazmiycha turkiy · Chigʻatoy · Ili Turki · Lop · Uygʻur · Oʻzbek
Qipchoq
Oltoy · Baraba · Boshqird · Qirim tatar2 · Kuman · Fergana Kipchak · Qorachoy-Bolqor · Qaraim · Qoraqalpoq · Qozoq · Qipchoq · Qirimchaq · Qoʻmiq · Qirgʻiz · Noʻgʻoy · Eski Tatar · Tatar (Sibir-tatar tili)  · Urum2
Oʻgʻuz
Afshar · Ozarbayjon · Crimean Tatar · Gagauz · Balkan Gagauz Turkish · Xuroson-turkiy · Old Anatolian Turkish · Usmonli turk · Pecheneg 3 · Qashqay · Salar · Turk · Turkman · Urum
Argʻu
Xalaj
Uyg‘ur
Chulim · Dolgan · Fuyü Gïrgïs · Xakas · Shor · Tofa · Tuva · Gʻarbiy Uygʻur · Saxa (Yoqut) Azade1604 (munozara) 12:30, 27-Sentabr 2022 (UTC)
thread_title:  Turk tili haqida