Munozara:Demos wikipedia

message: DEMOS (yunoncha „demos“-xalq) dastlab qadimgi Yunonistonda qarindosh-urugʻchilik aloqalari va umumiy yashash joyi asosida shakllangan kishilar guruhi. Keyinroq oddiy xalq (dehqonlar hamda shahar aholisining quyi qismi, hunarmandlar, mayda savdo ahli) maʼnosida ishlatilgan. Mil.av. VII-VII asrlarda asta-sekin erkin shahar (polis) aholisining aristokratiyadan mustaqil savdo-hunarmandchilik qatlami paydo boʻlib, kuchaya borgan. Bu qatlam rasman boʻlsa-da, siyosiy huquqlarga ega edi, siyosiy huquqqa ega boʻlgan erkin xalq DEMOS deb atalgan.

message: Amalda u qishloq va shahar demosga boʻlingan. Shahar demosning iqtisodiy mustaqilligi kuchayib borishi b-n u polisni boshqarish, boy va taʼsirchan aslzoda-evpatridlar Hokimiyatini cheklash uchun faol harakat qila boshlagan. Shahar demosi oʻz mol-mulki va tijorat-hunarmandchilik faoliyatini suisteʼmollardan himoya qiladigan qonunlar ishlab chiqishni talab qilgan. Qishloq demos ham asoratdan qonunchilik yoʻli b-n himoyalanishga muxtoj boʻlib, yer uchastkalarini bosib olishga xotima berishni talab qilgan.
thread_title:  Demos turlari 

message: Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot oqibatida aristokratlar orasida ham mulkiy tabaqalanish yuz bergan. Ularning kambagʻallashgan qismi ustaxonalar ochish, tijoratni tashkil qilish b-n shugʻullana boshlagan. Ularning manfaatlari shahar demosning yuqori qatlamlari b-n yaqinlashgan. Natijada, polislarning aslzodalar hokimiyati agʻdarilgan va hokimiyat demosning vakillari qoʻliga oʻtgan. Demosning manfaatlarini izchillik b-n himoya qilgan siyosatchilar yetishib chiqqan.
Arxaik davrning oxirlarida (mil. av. VI asrda) quldorlik demokratiyasi va oligarxiyasi paydo boʻlgan, qonunlarning yozma shaklga kirishi, xun olishning cheklanishi, xususiy mulkning himoya qilinishi, sud ishlarining yoʻlga qoʻyilishi ham demos va evpatridlar oʻrtasidagi ziddiyatlarga xotima berolmagan. Amalga oshirilgan islohotlar Demosning iqtisodiy ahvoliga muhim oʻzgarish kiritmagan va uning siyosiy, ilgarigidek, huquqsiz holatiga mutlaqo daxl qilmagan. Demosning gʻalabasi natijasida Afinada demokratik respublika shaklidagi davlat vujudga kelgan. Demos tarkibiga chet eldan koʻchib kelganlar (meteklar) va qullar kirmagan. Mil. av. V-VI asrlarga kelib demos va meteklar oʻrtasidagi ziddiyat kuchaygan. Meteklar soni afinaliklar sonining taxminan yarmini tashkil etardi. Ular, asosan, savdo va hunarmandchilik b-n shugʻullanganlar. Meteklarning mulkiy huquqlari cheklab qoʻyilgan, ular mamlakat siyosiy hayotida ishtirok etishdan toʻla mahrum boʻlganlar. Mulkiy tabaqalanish oqibatida demos asosiy qismining ahvoli mushkullashib, davlat va boylardan olinadigan xayr-sadaqa hisobiga kun kechiruvchi lyumpenlar koʻpaygan. Afinalik har bir fuqaro istagan masalasini xalq yigʻiniga qoʻyishga, unda soʻzga chiqishga, yangi qonun loyihasini kun tartibiga kiritishga haqli boʻlgan. Amalda xalq yigʻinida professional notiqlar-demagoglar soʻzga chiqqanlar. Demos tinchlik paytida doimiy soliq toʻlamagan (u meteklardan olingan). Mil. av. VI asr boshlarida demos asosiy qismining ijtimoiy- iqtisodiy ahvoli ogʻirlashuvi natijasida uning siyosiy taʼsiri susaya boshlagan.
thread_title:  Arxaik davrda demos tushunchasi 

message: *
thread_title:  Adabiyotlar