Munozara:Abderadan Protagor

message: Abderadan PROTAGOR (Nrōtágus) (miloddan avvalgi 490 yildan keyin — miloddan avvalgi 421 yildan keyin), boshqa yunon. mutafakkir, oʻqituvchi va qonun chiqaruvchi, qadimgi sofistlarning eng qadimgisi (va oʻzini birinchi boʻlib shu nom bilan atagan). U sayohatchi maʼruzachi hayotini boshqargan, bilim nazariyasi, axloq, siyosat, huquq, ritorika, tilshunoslik mavzularida dars bergan va insholar yozgan, Afinada uzoq vaqt yashagan, Perikl davrasiga yaqin boʻlgan va uning nomidan yunonlar uchun qonunlar toʻplamini tuzdi. Janubdagi Furiya koloniyasi. Miloddan avvalgi 444/443 yillarda Italiya. e. Bir versiyaga koʻra, u ateizmda („yomonlik“) ayblanib, Op uchun hukm qilingan. „Xudolar toʻgʻrisida“ va surgunga hukm qilingan, lekin Platon uni etuk keksalikka qadar yashagan va Afinada umumbashariy hurmat bilan oʻralgan sifatida tasvirlaydi.
Antik falsafada P. bilish nazariyasida fenomenalizmning, etika va huquq falsafasida antropologizmning eng muhim vakili, odamlar himoyachisidir. kengash (demokratiya), yaʼni Platonning mafkuraviy antipodi. Asarlar P. saqlanmagan, uning qarashlari bir necha kishiga maʼlum. keyingi mualliflardan, birinchi navbatda, ularni yolgʻiz unga bagʻishlagan Platondan parchalar (iqtiboslar). dialog („Protagoras“), P.ning Sokrat bilan ezgulik mavzusidagi uchrashuvi va suhbati tasvirlangan. „Inson hamma narsaning oʻlchovidir: haqiqiyligi bilan haqiqiy, yaroqsizligi bilan haqiqiy emas“ degan mashhur hikmat muallifi. Aflotun „Teaetet“ va „Kratil“ dialoglarida bu gapni geraklitning „hamma narsaning oqimi“ga yaqinlashtiradi va uni relativizm va subyektivizm tamoyili sifatida izohlaydi: ob’ektiv haqiqat mavjud emas, faqat uning oʻziga xos xususiyatlari hamma uchun toʻgʻri. daʼvolar va his-tuygʻular. Bunday talqin „inson“ soʻzini individual sub’ekt sifatida tushunishga asoslanadi. Biroq Aflotunning o‘zi „Qonunlar“ida „odam“ so‘zini xudolardan farqli ravishda inson zoti maʼnosida tubdan boshqacha (to‘g‘riroq) tushunish imkoniyatini ko‘rsatgan. Ushbu tushuncha bilan fragment sub’ektivizmga hech qanday aloqasi yoʻq, lekin antropologizm tamoyilini eʼlon qiladi: Xudo emas, balki inson haqiqat (reallik) mezoni va „adolat“ kabi axloqiy va huquqiy qadriyatlar sohasidagi qonun chiqaruvchidir. "va boshqalar. Antropotsentrik. P. tezisi konservativ mutafakkirlar (Aflotun va pifagorchilar) murojaat qilgan „inson“ (pastki) va „ilohiy“ (oliy) bilimlarning qarama-qarshiligini (masalan, Parmenid va Geraklitda) bekor qiladi va erkinlikni eʼlon qiladi. dindan kelgan axloq, shuningdek, suveren xalqlar uchun oqlanishga xizmat qiladi. siyosat va qonunchilikda ilohiy sanktsiyaga muhtoj boʻlmagan iroda ifodasi (masalan, Delfi orakuli). P. „Insoniyatning ibtidoiy davlati toʻgʻrisida“gi risolasida vahshiylik va qonunsizlik holatidan c.-l.siz sivilizatsiya va huquqqa oʻtish bilan sofizm davriga xos boʻlgan insoniyat taraqqiyoti nazariyasini ishlab chiqdi. xudolarning yordami. Ritorika va eristik (argument sanʼati)da P. magʻlubiyatga uchragan tezisni gʻalaba qozongan tezisga „aylantirish“ usullarini taʼriflagan; grammatikada u birinchi boʻlib ismlarni uchta jinsga boʻlish taklifini ilgari surgan: erkak, ayol va „ instrumental“ (yaʼni, oʻrta).

message: Ensiklopediya krugosiet
thread_title:  Manbalar