Munozara:Demografiya wikipedia

message: DEMOGRAFIYA (yunoncha „demos“ — xalq, „grafo“-yozaman) — aholi, nufus haqidagi fan. Demografiya atamasini birinchi marta fransuz olimi F.Giyyar qoʻllagan. Aholishunoslik nazariyasini ishlab chiqishga antik davrda Demografiya ijtimoiy, iqtisodiy, biologik, geografik omillar, sabab va shart-sharoitlar asosida nufus dinamikasi, migratsiyasi, oʻrnashuvi, strukturasi qonuniyatlarini oʻrganuvchi ijtimoiy-gumanitar fan hisoblanadi. Qonuniyatlar va xulosalar asosida demografiya nufus nazariyasi va siyosatini ishlab chiqadi, mamlakat, shahar, viloyat, mintaqa va umuman, jahon aholisining oʻzgarish istiqbollarini belgilaydi.

message: Demografik jarayonlar holati ijtimoiy-iqtisodiy, biologik va jugʻrofik omillar b-n chambarchas bogʻliq. Demografiya sotsiologiya, iqtisod, tarix, huquq, etnologiya, sosial gigiyena, aholi geografiyasi, tibbiyot, gerontologiya, genetika, statistika kabi ilmiy sohalar b-n mustahkam bogʻliq holda rivojlanmoqda. Demografiya birinchi navbatda, sotsiologiya b-n bogʻliqdir. Ikkala fanda ham asosiy oʻrganish obyekti bitta boʻlsa-da, tadqiqotlar jarayonida ijtimoiy nuqtai nazardan turlicha yondashiladi. Sosiologiya odamni shaxs, individ, guruh, jamiyat aʼzosi sifatida oʻrganib, shaxs va jamiyat munosabatlariga asosiy eʼtiborni qaratadi. Demografiya esa odamga sosial „tana“ (nufus)ning oʻziga xos „molekula“si sifatida qaraydi, unda har bir odam omma orasiga singib ketadi. Demografiyaning iqtisodiyot b-n bogʻliqligi mexnat resurslari, ishchi kuchi, ishlab chiqarish rivoji kabi masalalarda yaqqol koʻzga tashlanadi. Demografik qonuniyatlar maʼlum darajada tarixiy xarakterga ega boʻlgan hodisa va faktlarni oʻzida aks ettiradi.
thread_title:  Demografik jarayonlar 

message: Huquqiy qonunlar bilan demografiyaning bogʻliqlik joyi shundaki, ular turli mintaqalarda demografik jarayonlarga taʼsir koʻrsatadi. Dunyodagi turli etnoslar oila, nikoh, aralash nikoh, ikkinchi nikoh, ajralish, migrasiya masalalarida oʻziga xos anʼanalar, urf-odatlar va qarashlarga ega. Oilada nechta farzand boʻlishi masalasiga ham munosabat turlicha. SHu nuqtai nazardan demografiya va etnologiya bir-biri b-n bogʻliqdir.
Sotsial gigiena, gerontologiya, tibbiyot nuqtai nazaridan esa aholi salomatligi, oʻlimi, uzoq yashashi, aholining oʻrtacha umr koʻrish darajasi oʻrganiladi. Demografiyada statistika nazariyasi tamoyillari keng qoʻllanadi. SHu asosda, demografik statistika sohasida aholining jinsiy, milliy, joylanish, madaniy, oilaviy, sosial, tarmok, kasb strukturasi oʻrganiladi. Demografik urushlarning aholi tarkibiga taʼsiri, aholi oʻrtacha yoshi, ulim darajasi, unga taʼsir qiluvchi omillar, tabiiy oʻsish koeffisenti va boshqani ham oʻrganadi. Demografiyada nufus tarixini oʻrganishga alohida ahamiyat beriladi. Paleodemografiya maʼlumotlariga asoslangan holda qadim zamonlardan aholining oʻsish dinamikasi haqidagi bilimlar toʻplanadi.
thread_title:  Huquqiy qonun-demografiya 

message: Demografiyadagi tadqiqotlar aholi va demografik jarayonlarga doir dastlabki maʼlumotlarni toʻplash, aholishunoslikning matematik nazariyasi va demografik tahlilidan iborat. Hozirgi davrda demografiya nufus nazariyasi asosida rivojlanayotgan qator demografik fanlarning keng tarmogʻi tizimini qamrab oladi. Bu holat uning obyekti va predmeti, demografik jarayonlar va demografik xodisalar yoʻnalishini belgilovchi omillar, shart- sharoitlarning turli-tumanligi b-n bogʻliq.
thread_title:  Demografik jarayon va hodisalar 

message: Xozirgi davrda xalqaro demografik vaziyatning keskinlashuvi, nufus masalasining insoniyat global muammolarining ajralmas tarkibiy qismiga aylanganligi demografik fanlarning jadal rivojiga turtki bermoqda. Rivojlanayotgan mamlakatlardagi dunyoviy miqyos kasb eta boshlagan demografik portlash, iqtisodiy rivojlangan mamlakatlardagi demografik tanazzul, urbanizasiya va xalqaro migratsiya muammolari globallashuv jarayoni kuchayganligining dalilidir. Hozirgi davrda demografik muammolar ilmiy muammolar sarhadlarini buzib oʻtib, insoniyatning saqlanib qolishi va rivojlanishini belgilovchi umuminsoniy muammolarga aylanib bormoqda. Muammolarni hal etish yoʻllari, usullari bir xil emas, turli mintaqalarda turlicha yechimi mavjud, baʼzilarini hal etish yoʻllari esa, hali ishlab chiqilmagan. SHu boisdan, demografik fanlarning amaliy taraqqiyoti hozirgi zamon fanining ustuvor yoʻnalishlaridan biri boʻlib qolmoqda.
thread_title:  Xozirgi davrda demografiya 

message: *
thread_title:  Adabiyotlar