Dyskusja:Common law

message: W żadnym przypadku nie mogę zgodzić się z przedstawionymi w artykule stwierdzeniami, iż common law jest systemem prawa zwyczajowego i że funkcjonuje w Luizjanie. Powszechnie obowiązującym prawem w Anglii od XIIIw. jest common law, o którym profesor Michał Sczaniecki pisze w swej Powszechnej Historii Państwa i Prawa, PWN, Warszawa 1973, s.217-219, 520-522, iż nie jest to ani prawo stanowione, ani prawo zwyczajowe. Na taką klasyfikację wskazuje nie tylko sama geneza, ale również i sposób jego stosowania. Prawo to nie zawdzięcza swego powstania jakiemuś jednolitemu prawu zwyczajowemu, które nie istniało w Anglii, czy też ustawodawstwu królewskiemu, lecz powstało pod wpływem orzecznictwa sądów królewskich. Sądy poprzez swoje wyrokowanie wpłynęły na likwidację lokalnych praw zwyczajowych. Decydujący wpływ na kształtowanie się common law miały więc precedensy sądowe. Waga ich wzrosła w XIX w., kiedy z dyrektywy dla sędziego stały się normami wiążącymi. W ten sposób, twierdzi M. Sczaniecki, ukształtował się odrębny angielski system prawny, który utrzymał się po dzień dzisiejszy w Anglii i w krajach, które się na nim oparły, jak np. w Stanach Zjednoczonych Ameryki i w Kanadzie. 
W opinii tego uczonego traktowanie więc prawa angielskiego jako rodzaju prawa zwyczajowego jest daleko idącym uproszczeniem, fałszującym jego rzeczywisty obraz. Stanowisko wyrażone przez Michała Sczanieckiego znalazło również potwierdzenie w innych publikacjach akademickich. 
Józef Nowacki i Zygmunt Tobor (profesor, prodziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach) we Wstępie do prawoznawstwa, Kantor, Zakamczyce 2002, s.158 piszą: „System prawa precedensowego (common law) obowiązuje w: Wielkiej Brytanii, Irlandii, Stanach Zjednoczonych (z wyjątkiem Luizjany i Porto Rico, Kanadzie (z wyjątkiem Quebecu) i krajach wspólnoty brytyjskiej”.  W Teorii państwa i prawa autorstwa Jerzego Kowalskiego, Wojciecha Lamentowicza, Piotra Winczorka (PWN, Warszawa 1983, s.110-111) w rozdziale opracowanym przez P. Winczorka znajdujemy takie oto zdania: „Formułowanie norm postępowania w toku rozstrzygania spraw indywidualnych jest to działalność będąca domeną sądownictwa i organów administracji państwowej, a prawo w ten sposób powstające zwane bywa prawem precedensowym. Odnosi się to np. do Anglii, znanej jako państwo prawa precedensowego”. Natomiast Jerzy Kowalski we Wstępie do nauk o państwie i prawie, PWN, Warszawa 1976, s.210 pisze: „Innym rodzajem prawa, ze względu na specyficzny sposób powstawania, jest prawo precedensowe. Ten rodzaj prawa charakterystyczny jest dla prawa anglosaskiego. Głównie chodzi tu o Wielką Brytanię, kraje wspólnoty brytyjskiej oraz Stany Zjednoczone Ameryki Północnej”. Nie można więc twierdzić, że common law opiera się jednocześnie na zwyczaju i precedensie. Jest to moim zdaniem błędne stanowisko. Systemem prawa określamy zbiór generalnych aktów prawnych obowiązujących w danym czasie, w danym państwie, między którymi występują rzeczywiste powiązania formalne, nadające prawu cechę „jednolitości”. Opowiadając się za stanowiskiem tych autorów, którzy opisują system prawa Wielkiej Brytanii jako precedensowy miałem na uwadze właśnie tę cechę. W przypadku prawa precedensowego, charakteryzuje go większa jednolitość, którą zapewnia orzecznictwo sądów.     
Aby lepiej zrozumieć genezę systemów prawnych należy przypomnieć, że podstawową formą tworzenia prawa przez wiele wieków było prawo zwyczajowe. Obowiązywało ono w większości państw europejskich. Państwa zwane kontynentalnymi w XVIII-XX w. przeprowadziły kodyfikacje swych praw, uznając ustawę za podstawowe źródło prawa (prawo stanowione). W Anglii, która nie przeprowadziła żadnej kodyfikacji, partykularne prawo zwyczajowe (anglosaskie i normandzkie), jak już wcześniej powiedziano, zostało zlikwidowane orzecznictwem sądowym (prawo precedensowe).
Wydaje się, iż można w świetle przytoczonych faktów przyjąć, że w teorii państwa i prawa system prawny Wielkiej Brytanii określany jest jako precedensowy.
Autor powyższego twierdzenia w zasadzie ma rację, twierdząc, że common law nie jest prawem zwyczajowym ale precedensowym. Z tym jednak, że w zasadzie. Mianowicie, pominął on w swoim wywodzie rzecz dla Wielkiej Brytanii dość znamienną, to jest, deklaratoryjną teorie prawa precedensowego. W myśl tej koncepcji precedens sądowy jest tylko odbiciem jakiegoś prawnego zwyczaju, w sensie, iż precedensowy sędzia wydając swój wyrok tylko "deklaruje" (obwieszcza) a nie tworzy prawo. Tym samym, dzieje się to co szanowny Autor uważa za niemożliwe, zwyczaj pokrywa się z precedensem. Zwolennikiem teorii deklaratoryjnej był choćby J. Bentham, a i dzisiaj znaleźli by się pewnie jej fascynaci. 
Notabene, tezy jakoby sędziowie anglosascy formułowali jakieś "normy prawne" są dość zdradliwe, i w gruncie rzeczy wprowadzające w błąd. Po pierwsze sędzia anglosaski, w szczególności amerykański, nie musi mieć żadnej "normy" by zastosować w obecnej sprawie poprzedni precedens. po drugie, nawet w tych przypadkach gdy mamy do czynienia z ratio wyraźnym, zawsze można go w sprawie bieżącej nie stosować ilekroć w grę wchodzi distinguishing. Ergo, jak już coś to są to normy z samego założenia niekonkluzywne i zrelatywizowane do faktów danej sprawy, a więc niezmiernie trudne do przełknięcie dla wychowanego w civil law pozytywisty.

message: IE 8 tabelę porównujaca opba systemy wyświetla na czarno z czarnymi znakami. nie dostrzegłem znaczników modyfikujących barwy tabelki.
thread_title:  bład tabeli