Dyskusja:Rzeczpospolita

message: Proszę o podanie odmiany przez przypadki. :') Grzegorz Dąbrowski § 13:48, 25 cze 2006 (CEST)
replies: text: SJP Picus viridis RSVP? 09:15, 27 cze 2006 (CEST)
thread_title: Odmiana przez przypadki

message: O ile mi wiadomo to Rzeczpospolita to nie jest to samo co Republika, więc czemu niby jest tak przekierowana? Jakby ktoś miał wątpliwości to Polska i Litwa były Rzeczpospolitą, ale nie republiką.
* a jaka jest różnica? Republika jest nazwą łacińską a Rzeczpospolita spolszczeniem. Już monarchia jagiellońska była postrzegana przez szlachtę jako państwo prawa, a więc takie, w którym prawo a nie król jest suwerenem – „lex regnat, non rex” [prawo panuje, nie król]. Przekonanie to utrwaliło się w dobie monarchów elekcyjnych: „król pod jednym prawem z nami” pisał w roku 1594 Stanisław Sarnicki.  Nie była to tylko teoria - każdy nowoobrany władca zobowiązywał się przestrzegać praw Rzeczypospolitej, a szlacheccy obywatele mogli wypowiedzieć mu posłuszeństwo, gdyby złamał przysięgę i prawa owe naruszył. Dawało im to poczucie bezpieczeństwa i było powodem do dumy. Jak pisał w połowie XVII w. Andrzej Maksymilian Fredro: „Pod każdym względem bezpieczniej żyć w pełnej wolności rzeczypospolitej, gdzie zginąć nie możesz, bo chroni cię autorytet prawa, niż nie zginąć dlatego, że przed niebezpieczeństwem daje ci ochronę tylko swobodne uznanie władcy”. Iż w Rzeczypospolitej panuje „jednowładztwo” praw, a król na równi z obywatelami jest ich poddanym,  przypominano na sejmach, sejmikach, głoszono w pismach politycznych od wieku XVI przez cały wiek XVII i XVIII. W drugiej połowie wieku XVIII tradycja suwerenności prawa, dodajmy - prawa stanowionego przez naród, harmonijnie wpisała się w nowoczesne koncepcje państwa prawa zaproponowane przez teoretyków zachodnioeuropejskich. Głębokie przekonanie o suwerennej roli prawa wobec króla stanowiło swego rodzaju teoretyczną podstawę uznania konkretnych praw i przywilejów, za główną ochronę wolności przed zamachami władzy, za swego rodzaju mur obronny wokół wolności, czy też między nią a monarchą. W takiej interpretacji prawa stawały się swego rodzaju strażnikiem, czy dozorcą monarchów „prawa stają się niejako strażą władzy”, wyjaśniał w połowie XVII w. Łukasz Opaliński. (Anna Grześkowiak-Krwawicz,  Wolność jako zasada ustrojowa Rzeczypospolitej) I prośba o podpisywanie się. Pilot Pirx (dyskusja) 17:02, 12 mar 2016 (CET)
thread_title:  tetr3 

message: Proszę o przekierowanie Rzeczplitej do Rzeczypospolitej
thread_title:  Rzeczpospolita=rzeczplita 

message: O ile mi wiadomo, to taki termin nie istnieje. Po prostu "Rzeczpospolita Obojga Narodów".
* W opozycji do drugiej i trzeciej. NB artykuł stosuje mało konsekwentną terminologię. Rzeczpospolita Polska – państwo polskie w latach 1569–1795, 1918–1939, 1944-1952, od 30 grudnia 1989: I Rzeczpospolita – państwo polskie od roku 1454, a od 1569 Rzeczpospolita Obojga Narodów, istniejące do roku 1795 skoro Obojga Narodów to państwo polsko-litewskie. To że np. Pokój oliwski 1660 wymienia nazwę Rzeczpospolita Polska (Część Inflant południowa, która tak podczas przeszłych i teraźniejszych wojen, jako też i podczas przerw wojennych, zawsze do Rzeczpospolitej Polskiej należała itd) niczego nie dowodzi, skoro zaraz potem w Pactach Conventach Michała Korybuta (1669) "Stanów Rzeplitej oboyga narodow Polskiego y Litewskiego" (Volumina Legum tom 5 str.13 punkt 61) Pilot Pirx (dyskusja) 17:23, 12 mar 2016 (CET)
thread_title:  I Rzeczpospolita?