Dyskusja:Majątek ziemski

message: na jakiej podstawie autor twierdzi, że celem PKWN była likwidacja ziemiaństwa?
Parcelację zakładał Witos od wojny 1920.

message: Dekret PKWN dotyczył parcelacji majątków ziemskich a nie likwidacji ziemiaństwa. Jeśli bank upada i jego klient traci oszczędności, to nie możemy twierdzić że bank go zlikwidował.
thread_title:  Likwidacja ziemiaństwa 

message: Dostępna w Internecie na str. 528 zawiera hasło "Pańszczyzna" (a nie Majątek Ziemski), a na str. 908 hasło "Własność w rolnictwie" (a nie Majątek Ziemski). Dekret PKWN nie skończył z pańszczyzną, gdyż z tą skończono dużo wcześniej. Z kolei z "Własnością w rolnictwie" wyróżniającą formy i typy własności (społeczna, indywidualna, osobista itd.) skończono w 1990 r. W żadnym z haseł ("pańszczyzna", "własność w rolnictwie") nie wspomina się o "dziedzicach", których należy wyraźnie odróżnić od "panów" i oba pojęcia dokładnie przeanalizować i opisać w osobnych artykułach. Tym bardziej nie można na tej podstawie twierdzić, że majątki ziemskie to własność szlachty, kościoła katolickiego i królewszczyzny, że ich siedzibą były dwory, pałace czy zamki i że ich zasadniczą specyfiką była (czy może nadal jest - a czemu nie? - podobno, nawet wg informacji w Wikipedii, PKWN wymuszał nabywanie własności nieruchomości) pańszczyzna. Co ciekawe w 1944-1948 mieszkańcy polskiej wsi dostrzegali widmo pańszczyzny w zapędach kolektywizacyjnych komunistów, zob. M. Zaremba, Wielka trwoga. Polska 1944-1947, Kraków 2012, s. 465–466. Wszystko to przypomina raczej komunistyczną propagandę atyziemiańską opisywaną np. w: T. Osiński, Ziemianie w prasowym rysunku satyrycznym 1944–1956, Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały XVII/2019, czy też zwykłe molestowanie, a nawet opowieści z przełomu lat 80-90tych XX w. o "partyzantach", których odnajdywano wtedy w lasach, zaskoczonych tym, że wojna dawno temu skończyła się.
Podobnie Historia gospodarcza polski XIX-XX wieku - pod red. I. Kostrowickiej nie potwierdza, że zasadniczą cechą "majątków ziemskich" była niechęć do podziałów, których dokonywano wyłącznie na spłatę zadłużenia lub w celu inwestowania w resztę majątku - tym samym, jak należy przypuszczać, egoizm lub niegospodarność właścicieli, którzy "nie chcieli podzielić się" ziemią. Pytanie dlaczego współcześnie dzieli się gospodarstwa rolne? Aby zmieścić się w limicie 300 ha dla "gospodarstw rodzinnych" (zgodnie uKUR)? - jak widać podobną frazeologią można stosować przeciwko wszystkim zamożnym tego świata, co potwierdza m.in. uniwersalny - ponadstanowy i ponadklasowy - katalog 7 grzechów głównych. --Prop2 (dyskusja) 01:01, 23 maj 2022 (CEST)
replies: text: Pofatygowałem się sprawdzić zawartość ww. encyklopedii.

text: "Dekret PKWN nie skończył z pańszczyzną, gdyż z tą skończono dużo wcześniej" - a kto niby tak twierdził oprócz przedpiścy, bo chyba ani dotychczasowa treść artykułu ani przytoczone źródło?

text: "...na str. 908 hasło "Własność w rolnictwie" (a nie Majątek Ziemski)" - owszem, i jaki niby z tego logiczny wniosek? Publikacja aktualnością wprawdzie nie grzeszy (neutralnością ideologiczną zapewne tym bardziej), ale potwierdzała stwierdzenia, do których została przytoczona jako źródło. Nic więcej, i nic mniej. Można wprawdzie przeredagować zamieniając na źródła lepszej jakości. Ale co zaproponowano w zamian? Obecnie dodane (jakoby) przypisy nr 1 i 2, pozorujące uźródłowienie definicji zagadnienia, to zapychaacze treści, poprzez takowe uznaniowe "didaskalia" rozdywagujące jedynie bez potrzeby definicję zagadnienia na mało istotne poboczne wątki. -> W tej formie do wyrzucenia. --Alan ffm (dyskusja) 22:12, 23 maj 2022 (CEST)
replies: text: :Czyli brak neutralności ideologicznej. Na czym polega ów brak? Jego istotą jest marksistowsko-leninowsko-stalinowski atak na prawo tzw. burżuazyjne, tj. kapitalistyczne, które zapewnia - zdaniem tej ideologii - dominację klasową klasie posiadającej środki produkcji - zapewnia ją chroniąc własność prywatną. Wystarczy poczytać klasycznego już polskiego autora tematyki prawa rolnego A. Stelmachowskiego (Istota i funkcja posiada, Warszawa 1958, s. 16-32). W Polsce zawłaszczonymi przez klasę posiadającą (burżuazję - kapitalistów) środkami produkcji, dzięki którym mieli oni uciskać i wyzyskiwać klasę pracującą (oczywiście świadomie - w ramach "zakamuflowanego wyzysku") - były przede wszystkim grunty rolne. W 1944 Polska była krajem zacofanym - co podkreślali budowniczowie PRL - wobec czego punkt ciężkości rewolucji proletariackiej musiało stanowić rolnictwo. Pisał o tym m.in. J. Wasilkowski (Pojęcie własności we współczesnym prawie polskim, Warszawa 1972, s. 24-25) wyjaśniając dlaczego "poprawa bytu mas pracujących jest [w Polsce] uwarunkowana rozbudową sił wytwórczych, co wymaga nagromadzenia środków na ten cel" (tj. najpierw nacjonalizacja i pomnażanie majątku klasy robotniczo-chłopskiej, później poprawa życia jednostki). We wrześniu 2021 r. wspominali o tym również historycy IPN https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/edukacja/przystanek-historia/149510,Antyziemianska-zbrodnia-sadowa.html) wyjaśniając, że komuniści dążyli do tego, aby uczynić z polskich chłopów proletariuszy - instrumenty rewolucji. Zasadnicze przejawy komunizmu w Polsce w 1944 dotyczyły zatem reformy rolnej (uznawanej przez historyków za "mit założycielski PRL (https://muzhp.pl/pl/c/1380/reforma-rolna-mit-zalozycielski-polski-ludowej). Trudno więc o coś mniej neutralnego i obiektywnego w zakresie tematu reformy rolnej, nieruchomości ziemskich w II RP i wcześniejszych epokach niż literatura PRL-owska dotycząca własności rolniczej - dzielonej w PRL na typy i formy. Dlaczego wyróżniano zupełnie nowe typy i formy własności (wpisane m.in. do kodeksu cywilnego), bo dotychczasowa własność - prywatna (tj. burżuazyjna, kapitalistyczna) była istotą zła, która uzasadniała ruch komunistyczny i rewolucję proletariacką - rewolucję ludu pracującego walczącego (jako klasa) o przejęcie kontroli nad środkami produkcji. Jeżeli natomiast punktem wyjścia dla charakterystyki "majątku ziemskiego" ma być "pańszczyzna", to równie dobrze można zacząć tę charakterystykę od "propinacja". Jeżeli to wszystko mało - niech przemówi sama Mała Encyklopedia Rolnictwa 1964. Co z niej wynika? Na str. VI wyjaśniono tam, że encyklopedia ta "zawiera wiadomości z zakresu przyrodniczych podstaw rolnictwa, uprawy roli i roślin, nawożenia, gleboznawstwa, chemii rolnej, łąkarstwa, ogrodnictwa, sadownictwa, kwiaciarstwa, ochrony roślin, hodowli i żywienia zwierząt, paszoznawstwa, weterynarii, pszczelarstwa, rybactwa, mechanizacji i elektryfikacji rolnictwa, budownictwa wiejskiego, ekonomiki rolnictwa leśnictwa i łowiectwa, biologii, mikrobiologii, fizjologii zwierząt i roślin, botaniki, zoologii, genetyki i biochemii. Z uwagi na wielki postęp nauk przyrodniczych wprowadzono też jako jako hasła nowe terminy z zakresu biologii, fizjologii, chemii itd., z jakimi czytelnik może się spotkać w książkach i czasopismach fachowych, pogadankach radiowych itd. Objaśnienia tych terminów podano jednak w bardzo zwięzłej formie ograniczając się tylko do wyjaśnienia ich znaczenia. Niektóre działy pomocnicze, jak np. leśnictwo, zasady potraktowane raczej marginesowo i obejmują nieliczne, wybrane zagadnienia, z którymi rolnik styka się na co dzień. Również dział zootechniki ograniczony został do podstawowych wiadomości z zakresu fizjologii zwierząt, ich chowu i żywienia, gdyż 1964 r. nakładem naszego Wydawnictwa ukaże się Encyklopedyczny Słownik Zootechniczny, w którym wszystkie te zagadnienia zostaną potraktowane znacznie szerzej i bardziej wyczerpująco. Natomiast dział ochrony roślin został celowo opracowany bardzo obszernie z uwagi na wielkie straty, jakie corocznie powodują w rolnictwie szkodniki oraz choroby roślin, znacznie obniżając plony. Ze względu na młodzież, która będzie korzystać z Encyklopedii, materiał fachowy uzupełniono informacjami o organizacjach politycznych, społecznych i młodzieżowych, włączono niektóre wiadomości o ustroju Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, o wszelkiego typu szkołach rolniczych, rolniczych instytucjach naukowych oraz o czasopismach rolniczych i młodzieżowych ukazujących się w Polsce" - Już z tego wynika, ze Encyklopedia nie zawiera informacji z zakresu historii. Jeśli zatem zawiera informacje o "pańszczyźnie" to tylko z uwagi na potrzebę wyjaśnienia realów PRL, co oznacza, że Encyklopedia nie aspiruje nawet do tego, aby zajmować się historią, w tym wsi polskiej w sposób rzetelny. Przeciwnie - jak wskazano - chodzi o informacje nie przeznaczone dla dorosłych (w przeciwieństwie do Wikipedii), ale dla młodzieży (z natury rzeczy nieświadomej politycznie). Przede wszystkim z powyższego wynika, że tematy niezwiązane ściśle z rolnictwem zostały tu omówione jedynie marginalnie (w ramach wszechobecnego w tamtych czasach rozpowszechniania marksizmu-leninizmu). Jeżeli przywołamy np. "Opowieści o Leninie" jako źródło informacji o np. kałamarzach ("Jak Lenin jadł kałamarze") efekt będzie ten sam. I również publikacja ta będzie "potwierdzała stwierdzenia, do których została przytoczona jako źródło". Na czym polega owo "pozorne uźrodłowienie" przypisów nr 1 i 2? Jeżeli to są " zapychaacze treści, poprzez takowe uznaniowe "didaskalia" rozdywagujące jedynie bez potrzeby definicję zagadnienia na mało istotne poboczne wątki." to po co w artykułach np. zdjęcia, wykresy itp.? Z drugiej strony jakie "źródło" potwierdza, że przeciętny użytkownik Wikipedii potrafi wyobrazić sobie "ile to hektar", a "ile 50 ha" - czy to dużo czy mało? Dobrze wyjaśnić to obrazowo - tak jak np. w przypadku zdjęć, ilustracji, wykresów itp. Prop2 (dyskusja) 23:30, 23 maj 2022 (CEST) 
Co do przypisu 2 - mogłoby go nie być - ale wobec akcentowania w artykule rzekomej "niepodzielności" - majątków ziemskich, a w artykule "Ziemiaństwo" podkreślania w IIRP "Nadal istniały olbrzymie ordynacje Radziwiłłów, Czartoryskich, Zamoyskich czy Potockich" - co oznacza swoisty popyt na tego typu informacji - troska o obiektywizm uzasadniała zawarcie w artykule rzetelnej informacji co to m.in. ordynacje i na czym polegała owa niepodzielność (głównie kosztem innych członków rodziny niż powiernik - ordynat).--Prop2 (dyskusja) 23:45, 23 maj 2022 (CEST)
Ponadto - jak już napisano - w Małej Encyklopedii Rolnictwa 1964 - przynajmniej na wskazanych stronach - nie ma nic o "dziedzicach", "panach", "zamkach", "pałacach", "dworach" itd. Jest o "zagrodzie chłopskiej" i o tym, że "pańszczyzna rozwijała się wraz z rozwojem folwarków" - co nie oznacza, że "folwarki rozwijały się wraz z rozwojem pańszczyzny" (przeciwnych dowodów dostarcza rozwój gospodarstw wiejskich na Wyspach Brytyjskich, gdzie - z tego co wiem - poddaństwo zmniejszało się niejako odwrotnie proporcjonalnie do wzrostu przywiązania chłopa do ziemi na wschód od Łaby). Podobnie np. liczebność mieszkańców miast może wzrastać wraz z rozwojem miast, ale rozwój miast nie musi następować wraz ze wzrostem liczebności mieszkańców. Wada wzroku może powiększać się wraz z wiekiem, ale wiek nie zwiększa się wraz z rozwojem wady wzroku, tym bardziej nie jest od rozwoju takiej wady zależny. Błąd logiczny, a przynajmniej nie można tu mówić o rzetelnym źródle informacji. Zwłaszcza, że artykuł "folwark" to osobny artykuł. Gwoli ścisłości pod hasłem "własność w rolnictwie" jest o "coś" (wzmianka) o dominacji folwarków dóbr królewskich, kościelnych i średniej własności szlacheckiej - ale w XVI w. i nie jest tu mowa o "majątkach ziemskich". Jeżeli w ogóle wiązać "majątki z i e m s k i e" z "ziemiaństwem" - jako ze "szlachectwem"  (tzn. że "ziemskie" pochodzi od "ziemiaństwa", a nie na odwrót i że nie chodziło o nieruchomości poza miastem), to istotna jest tu moim zdaniem cezura 3 maja 1791 gdy nastąpiło definitywne rozdzielenie kwestii "ziemiaństwa" od "szlachectwa" (w zw. z pozbawieniem ubogiej szlachty praw publicznych, a przyznaniem ich np. zamożnym mieszczanom (wg. Wikipedii " Akt ten nadawał mieszczaństwu [...] prawo do posiadania majątków ziemskich", tak również np. A. Machnikowska, Reforma zasad prawa własności w dobie Konstytucji 3 maja 1791 roku, Gdańskie Studia Prawnicze 2014, nr 1, s. 895) - posiadaczom majątków ziemskich/nieruchomości ziemskich). Należałoby dodać, że w 1791 mieszczanie odzyskali prawo nabywania majątków ziemskich utracone w statucie piotrkowskim z 1496. Ponadto w Małej Encyklopedii Rolnictwa w haśle "własność w rolnictwie" jest wzmianka o "grabieży gruntów chłopskich", chociaż zdaniem historyków z IPN "grabież"  nastąpiła w 1944 - co wg Wikipedii "Majątek ziemski" - wiązało się z "zasługami J. Stalina", który tymczasem instrumentalnie, w zafałszowany sposób wykorzystał uzasadnione oczekiwania środowisk wiejskich/ludowych - w świetle ustawodawstwa międzywojennego i dalszych projektów reformy rolnej opracowywanych w tamtym czasie (zob. np. projekt kodeksu agrarnego W.L. Jaworskiego i innego jego prace) - na drodze do kolektywizacji rolnictwa i społeczeństwa polskiego na wzór radziecki. W moim odczuciu ofiarami byli tutaj wszyscy. Chociaż nie wszyscy w tym samym stopniu.--Prop2 (dyskusja) 01:45, 24 maj 2022 (CEST)
thread_title:  Mała Encyklopedia Rolnictwa 1964 

message: Odpowiedź znajduje się w dodanej do artykułu treści. Co do przykładu z bankiem (np. ojciec Łukasza Cieplińskiego był w zarządzie banku) to może warto przypomnieć, że akcja Janka Muzykanta toczy się w poł. XIX w., a nie w 1944, ponadto dziecko zabił człowiek o imieniu Stach będący "stójką", którego "pracę" podsumowano zwrotem "— Ej, głupi, zły Stachu! Któż tak dzieci bije? Toż to małe i słabe i zawsze było ledwie żywe." Państwo - swoją drogą - "od dawna siedzieli za granicą, dom stał pustkami, więc lokaj przesiadywał na drugiej stronie u panny pokojowej". Zygmunt Szendzielarz (Łupaszka), syn urzędnika kolejowego, najwyraźniej nie miał takich uprzedzeń wychodząc za Annę Swolkeń, spadkobierczynię (dziedziczkę?) fortuny ziemskiej i kamienicy w centrum Wilna. Nie ma podstaw do wniosku, że w bolszewickim stylu nie wychodził ze swoim spojrzeniem na swoich teściów poza perspektywę poł. XIX w. i ówczesny stosunek do przemocy (idąc tym tropem należałoby w artykule o ZNP wspomnieć coś demaskatorskim tonem o karach cielesnych wymierzanych uczniom przez nauczycieli w całym kraju jeszcze w poł. lat 90-tych XX w. "To były inne czasy"? Zgadza się)--Prop2 (dyskusja) 01:01, 23 maj 2022 (CEST)
replies: text: Przy czym sprowadzanie pojęcia, mającego przez dłuuugie wieki kluczowe społecznie znaczenie (i to nie tylko w Polsce), w zdecydowanej większości treści do czasów PRL-u (gdzie to byty takowe już nie istniały) to wagowo (->WP:WAGA) kuriozum, w formie anty-artykułu na temat nieistnienia zagadnienia (swego rodzaju Anty-Katyń), nie mające chyba równych w Wikipedii :) --Alan ffm (dyskusja) 23:02, 23 maj 2022 (CEST)
replies: text: :Jakieś źródło na tej "dłuuugie wieki utrwalonego pojęcia? A co z przywołanymi przepisami prawa i wypowiedziami orzecznictwa? Kuriozum to to lekceważyć i pomijać z powołaniem na Małą Encyklopedię Rolnictwa Prop2 (dyskusja) 23:32, 23 maj 2022 (CEST)
Pytanie po co artykuł "majątek ziemski"? Skoro w Wikipedii są też np. artykuł "folwark", "gospodarstwo rolne". W ostatnich dziesięcioleciach pojęcie "majątku ziemskiego" i "nieruchomości ziemskich" ma znaczenie (i to dość często) przede wszystkim na gruncie interpretacji dekretu o reformie rolnej z 1944. Wydaje się więc, że powinien należeć do kategorii "prawo rolne", "prawo rzeczowe", albo zostać usunięty jako zbyt wąskie pojęcie - prawne i prawnicze. Jednak dochodzi tu do głosu wszelkiej maści wikipedyczny "inkluzjonizm" - który w trosce o obiektywizm również należałoby uwzględniać - i tak kółko się zamyka--Prop2 (dyskusja) 00:11, 24 maj 2022 (CEST)
Jedno jest pewne: w świetle definicji "zbrodni przeciwko ludzkości" wypędzenie ziemiaństwa z ich domów w 1944 (jako wysiedlenia, przymusowe przesiedlenia wielu dziesiątek tysięcy osób z przyczyn politycznych - akcentowane m.in. przez historyków IPN), pozbawienie (tylko) ziemian całego majątku oraz prześladowania tej grupy społecznej w kolejnych latach niewątpliwie uzasadniają postawienie pytania, czy doszło wtedy do takiej zbrodni. Dlatego, niezależnie od różnorakich powodów natury polityczno-historyczno-psychologicznej, które być może póki co przemawiają za pozostawieniem tego pytania otwartym, równie szlachetna idea jak Wikipedia nie powinna tolerować wypowiedzi, które - w razie udzielania na powyższe pytanie odpowiedzi twierdzącej - zostaną uznane za zbrodnicze w prawnym znaczeniu tego słowa.--Prop2 (dyskusja) 00:35, 24 maj 2022 (CEST)
Co do akcentowanej "szlacheckości" ziemiaństwa, dworów i majątków/nieruchomości ziemskich - i oczywiście historii "pańszczyzny", z którą - jak wielu uważa i dzisiaj - "sprawiedliwość dziejowa" zrobiła "porządek" w 1944, o której, zgodnie z zamysłem autorów, młodzież rolnicza miała zakuwać w 1964 i później z Małej Encyklopedii Rolnictwa -  warto wskazać przykład Mieczysława Palucha.--Prop2 (dyskusja) 13:30, 24 maj 2022 (CEST)
Rzetelne zajęcie się tematem majątków ziemskich (ale też folwarków i w ogóle sytuacji na polskiej wsi na przestrzeni wieków) wymaga w pierwszej kolejności dostrzeżenia różnicy między mniejszą i większą własnością ziemi a mniejszymi i większymi gospodarstwami rolnymi, a zarazem panujących w danej epoce poglądów na temat ekonomicznej racjonalności prowadzenia mniejszych lub większych gospodarstw (por. np. W. Grabski, Wieś i folwark: drobne i duże gospodarstwa rolne ze stanowiska ekonomicznego, Warszawa 1930, W. Grabski, Parcelacja agrarna wobec struktury, koniunktury i chwili dziejowej Polski, Ekonomista 1936, z. 4, W. Ponikowski, Gospodarstwa włościańskie i folwarczne na tle materjałów rachunkowych z 3 wojew. środkowych w 1928/29 r., Warszawa 1935). W przeciwnym razie wychodzi z tego marksistowskie ujęcie historii ucisku człowieka przez człowieka z całkowitym pominięciem realiów wsi, jej tożsamości, kultury, obyczajów itd. oraz kontekstu historycznego, w tym danego momentu historii gospodarki, sprowadzająca się do tego: kto ile miał ziemi (kto miał więcej - kto był "bogatym", a kto był "biednym") i na czym polegało uprzywilejowanie jednych, tj. "bogatych", kosztem drugich, tj. "biednych" (z zastrzeżeniem, że obecnie tego typu opis jest celem samym w sobie, bo nie ma już uzasadniać rewolucji proletariackiej - pozostaje stara argumentacja w wersji okrojonej - bez konkluzji, że rewolucja bolszewicka jest koniecznością dziejową).--Prop2 (dyskusja) 16:06, 29 maj 2022 (CEST) 
W szczególności wspominana w artykule reforma rolna z 1944, parcelacja i rzekome "zasługi" Stalina dla Kościoła Katolickiego dotyczyły własności - a nie gospodarstw rolnych. Natomiast kwestie "rolno-przemysłowych przedsiębiorstw o dużej powierzchni", "samowystarczalności" i pańszczyzny - dotyczyły gospodarstw rolnych.--Prop2 (dyskusja) 16:12, 29 maj 2022 (CEST) 
Aby temat ująć prawidłowo powinny powstać artykuły: 1) nieruchomości ziemskie - zwyczajowo od 50 ha, 2) nieruchomości włościańskie - prawnie w II RP do 23 ha (ten drugi powinien uwzględniać to, że "nieruchomości włościańskie" jako pojęcie ogólnokrajowe było uproszczeniem, bo w Galicji były "nieruchomości rustykalne" (tj. grunty pańszczyźniane i grunty wolnopozbywalne - obie kategorie były przeciwieństwem gruntów dworskich [dominikalnych]. Przy czym na terenie Wolnego Miasta Krakowa [224 wsie] gospodarstwa dominikalne-dworskie i  rustykalne-chłopskie były równe pod względem obszaru), obok tego istniała m.in. własność nadziałowa, ukazowa itd. Z kolei małe gospodarstwa, to 3) gospodarstwa włościańskie a duże to 4) gospodarstwa folwarczne - odróżnienie jednych od drugich nie opierało się tylko na powierzchni, bo to rozróżnienie było zawodne. Należało też uwzględnić m.in. to czy zarządca gospodarstwa pracował w nim osobiście czy też administrował korzystając z pracy (np. najemnej) innych osób (administrowanie wymagało wyższych kwalifikacji). Ponadto jeszcze na etapie reformy rolnej z 1944 nie budziło większych wątpliwości, że "nieruchomości ziemskie" to nieruchomości poza miastami i miasteczkami (tak jak istniały sądy ziemskie i grodzkie). Często wskazuje się (z powołaniem na artykuł St. Rakowskiego w Nowym Prawie z 1971), że w latach 70-tych zaczęto w tym zakresie odwoływać się do potocznego rozumienia tych pojęć - uwzględniającego aspekt klasowy - skutkiem czego wyszło na to, że "nieruchomości ziemskie" były "obszarnicze", a "włościańskie" były "chłopskie". W szczególności jeden z modeli zakłada racjonalność istnienia małych gospodarstw na dużej własności.
"Właściciele" gospodarstw nie muszą przecież być właścicielami gruntu. Wiele spośród ofiar reformy rolnej 1944 to dzierżawcy, którzy tracili inwentarz żywy i martwy oraz nakłady (i wyposażenie domów). Również dzisiaj istotna (coraz większa) część działalności rolnej prowadzona jest na podstawie dzierżawy, a nie własności gruntu.
Tytułem sprawiedliwości i higieny intelektualnej należy zauważyć, że bolszewicy/komuniści nie byli przeciwni wielkiej własności (obszarniczej?) i z pewnością stawiali na olbrzymie gospodarstwa rolne. Problemem dla nich był tylko podmiot tej własności i zarządca gospodarstw - którym powinien być jakiś podmiot zbiorowy, państwo - de facto Nowa Klasa.--Prop2 (dyskusja) 17:55, 29 maj 2022 (CEST)
thread_title:  Re: Likwidacja ziemiaństwa