Dyskusja:Paradygmat

message: Brak neutralności - hasło napisane wyłącznie z punktu widzenia Khuna. Julo (dyskusja) 01:10, 12 gru 2005 (CET)
Zgadzam się - artykuł przedstawia tylko punkt widzenia Kuhna, nie koniecznie trzeba się z nim zgadzać i bardzo wielu jeśli nie większość ludzi nauki ma inne zdanie o paradygmatach (z innym podejściem zetknęłem się między innymi u Iana Stewarta czy Johna D. Barowa) --Volrath 18:59, 21 gru 2005 (CET)
Cytat z artykułu "W 13 rozdziałach, Kuhn dowodzi, że nauka nie jest jednostajnym, kumulatywnym pozyskiwaniem wiedzy. Zamiast tego nauka jest serią spokojnych okresów przerywanych przez gwałtowne intelektualne rewolucje, po których jeden koncepcyjny światopogląd jest zamieniany przez inny." Słowo "dowodzi" brzmi jak opisanie faktu (zamiast "twierdzi" czy "utrzymuje"). Andrzej Kajetan Wróblewski "Prawda i mity w fizyce" (Warszawa 1987 wyd. 2, ISBN 83-207-0880-X str. 102 n) tak te  sprawy opisywał (skróty w cytatach z dzieła Kuhna pochodzą z tej książki): 
 
"Jednym z najwybitniejszych przedstawicieli antykumulatywizmu w nauce jest Amerykanin Thomas Kuhn, którego książka o rewolucjach naukowych wywołała w latach sześćdziesiątych wielkie wrażenie i dyskusje nie tylko wśród zawodowych historyków nauki, lecz także szerokiego ogółu. Pewne wyrażenia wprowadzone przez Kuhna do dziś są często używane, niestety czasem przez ludzi niezupełnie znających ich znaczenie. Jednym z tych pojęć, które zrobiło karierę, jest pojęcie paradygmatu, o którym Kuhn mówi:
„Nazywam w ten sposób mianowicie powszechnie uznawane osiągnięcia naukowe, które w pewnym czasie dostarczają społeczności uczonych modelowych problemów i rozwiązań (...)”. I dalej: „W uznanym sensie słowo paradygmat to tyle, co przyjęty model czy wzorzec (...)”. Według Kuhna: „Nauka instytucjonalna, tj. działalność, której większość uczonych w nieunikniony sposób poświęca prawie cały swój czas, opiera się na założeniu, że uczeni wiedzą, jaki jest świat. Wiele sukcesów tej działalności wynika z gotowości do obrony tego mniemania, w razie potrzeby nawet dużym kosztem. Nauka instytucjonalna często na przykład tłumi fundamentalne osiągnięcia nowatorskie, gdyż podważają one jej podstawowe zdobycze”.
Kuhn wyobraża sobie zatem rozwój nauki z grubsza jako sukcesję okresów panowania nauki instytucjonalnej, polegającą na układaniu do końca łamigłówek określonych przez obowiązujące paradygmaty oraz rewolucji naukowych, gwałtownych zmian poglądów uczonych na świat, które następują wtedy, gdy paradygmat okazuje się wreszcie fałszywy. Jak wspomniałem, ukazanie się książki Kuhna rozpętało ożywioną dyskusję. Wytknięto np. autorowi, że używa słowa paradygmat w bardzo różnych - jeden z krytyków obliczył, że w 22 - znaczeniach, począwszy od zespołu poglądów wmałej społeczności uczonych, np. w jednym małym zakładzie naukowym, aż do wielkich teorii przyjmowanych przez wszystkich. Trudno się też zgodzić, że każda zmiana poglądów uczonych musi być rewolucją naukową.
Ostro krytykowali Kuhna fizycy, ci nieliczni, którzy jego książkę przeczytali. Fizycy, jak wiadomo, pracują w celu poznania świata i na szczęście nie wiedzą o tym, że w ich działalności ktoś chce się doszukać jakichś praw rozwoju. Ja też skłaniam się do poglądu, że takie niezmienne prawa rozwoju nauki mogą w ogóle nie istnieć. Sądzę, że trudno nazwać rewolucją każdą zmianę poglądów w nauce. Weźmy chociaż historię rozwoju poglądów na naturę ciepła opisaną w rozdziale 1 [książki "Prawda i mity"]. Trudno by się w niej doszukać schematu proponowanego przez Kuhna. Sądzę, że jest rzeczą niewątpliwą istnienie w nauce pewnego tradycjonalizmu, przywiązania do poglądów już ustalonych - i to niezależnie, czy nazwiemy to paradygmatem, czy nie." Dalej autor opisuje zakłócenia planety Uran, które probowano wyjaśnić na pięć sposobów.
"1. Uran porusza się w środku gazowo-pyłowym, którego opór powoduje systematyczne odchylenia od toru obliczonego bez uwzględnienia dodatkowej siły hamującej ośrodka. 2. Uran ma nie odkrytego jeszcze dużego satelitę, którego przyciąganie powoduje obserwowane odchylenia. 3. Niedługo przed odkryciem Urana nastąpiło zderzenie tej planety z kometą, co spowodowało znaczną zmianę orbity. 4. Prawo grawitacji Newtona nie obowiązuje w tak dużej odległości od Słońca. 5. Na ruch Urana wywiera wpływ zakłócający jeszcze jedna nie odkryta planeta.
Pierwsze trzy hipotezy odrzucono dość szybko, gdyż oporu ośrodka nie obserwowano nawet przy ruchu komet mających znacznie mniejsze masy, w ruchach dwóch znanych od 1787 r. satelitów Urana (Titanii i Oberona) nie widziano żadnych nie wytłumaczonych zakłóceń, a hipoteza zderzenia z kometą była zbyt sztuczna. Pozostawały więc hipotezy czwarta i piąta. Rezygnacja z prawa grawitacji Newtona byłaby bardzo bolesna, gdyż oznaczałaby konieczność przebudowy fundamentu, na którym opierała się cała mechanika nieba. Można więc rzec, że przywiązani do tradycjonalizmu astronomowie zaczęli szukać wyjścia w ostatniej z przytoczonych hipotez." Efektem było, jak wiadomo, odkrycie Neptuna.
str. 103 "Jeśli miałbym użyć kuhnowskiego terminu rewolucja naukowa, to powiedziałbym, że w fizyce zdarzyły się tylko dwie rewolucje, jedna w wieku XVII, kiedy powstała nauka nowożytna, druga na przełomie XIX i XX stulecia, kiedy fizyka klasyczna ustąpiła miejsca nowej[kwantowej]."
str. 110 "Nie zaliczyłbym natomiast do rewolucji naukowych takich wydarzeń, jak np. obalenie teorii flogistonu przez Lavoisiera, przejście od teorii cieplika do teorii falowej, a potem kinetycznej, stworzenie elektrodynamiki przez Ampére'a w 1820 r. itd. Nie jest też w moim przekonaniu rewolucją naukową przejście od klasycznej mechaniki Newtona do relatywistycznej mechaniki Einsteina. To są procesy w nauce nieuniknione i normalne. Każda teoria zdaje sprawę z ograniczonego zbioru faktów i ma ograniczony zakres stosowalności. Nowa teoria najczęściej zachowuje część poglądów czy twierdzeń, oczywiście też wszystkie fakty doświadczalne, może też utrzymać lub zmienić terminologię i znaczenie pojęć. Zdarza się też często, że stara teoria jest szczególnym przypadkiem nowej (jak mechanika newtonowska jest szczególnym przypadkiem mechaniki relatywistycznej przy małych prędkościach ruchu)."
Sam Einstein o mechanice Newtona wyrażał się z uznaniem "Nie należy sądzić, ze teoria względności lub jakakolwiek inna teoria fizyczna może obalić wielkie dzieło Newtona. Jego jasne i 
wszechogarniające idee zachowają zawsze swe znaczenie jako podstawa, na której zbudowano koncepcje współczesnej fizyki." (E.M.Rogers "Fizyka dla dociekliwych" tom 1, ISBN 83-01-02918-8, s.19).
Cytat z artykułu "Na przykład Ptolemeusz spopularyzował pogląd, że Słońce obiega Ziemię (...)" pogląd ten był powszechnie przyjmowany przed Ptolemeuszem, od niepamiętnych czasów (pewnym wyjątkiem był Arystarch z Samos). Pilot Pirx (dyskusja) 22:24, 2 wrz 2012 (CEST)
thread_title:  Brak neutralności 

message: byc moze Kuhnowi brakuje neutralnosci, ale neutralnosc z punktu widzenia jego poglądu na paradygmaty jest niezasadna. zarzucanie Kuhnowi braku neutralnosci jest wyjsciem z paradygmatu neutralnosci, a jego poglad obala paradygmat budowania nauki na teoriach poprzednikow, wiec wymaganie od Kuhna stosowania sie do poprzedniego paradygmatu, kiedy mowi on, ze budowanie nauki jest odrzucaniem dotychczasowej jest błędem logicznym. jak mawiają nasi polscy przodkowie: "Prawda w oczy kole", dlatego prawda nie moze nosic znamion neutralnosci, a neutralnosc z punktu widzenia polskich naukowców jest sformułowana w innej zasadzie: "W d... wleź, nogi zwieś, będziesz kapitanem". tylko czy rozwój nauki ma polegać na szukaniu prawdy, czy podlizywaniu sie społecznosci naukowców? Dogray
thread_title:  neutralność Kuhna 

message: raczej bym nie integrował, bo tutaj jest miejsce Kuhna i post, a w opisach paradygmatów poszczególnych dyscyplin naukowych jest miejsce na opisy wykształconych w nich podziałów. Jak zrobimy jeden wielki worek (a socjologia/antropologia to tylko pierwszy krok, zaraz może dojść fizyka, lingwistyka, psychologia, czy literaturoznawstwo) to zmniejszy się wartość informacyjna i łatwość docierania do potrzebnej informacji. Pundit | mówże 08:24, 25 mar 2009 (CET)
replies: text: No nie wiem. Wprawdzie pierwotne pojęcie jest jedno, ale znaczenie jakie mu się przypisuje w dziedzinach nieprzyrodniczych, nieweryfikowalnych w jednoznaczny sposób, jest zdecydowanie różne. Więc jednak chyba lepiej oddzielnie--zu. Mpfiz (dyskusja) 10:36, 25 mar 2009 (CET)
thread_title: integracja

message: W Oxford English Dictionary paradygmat jest zdefiniowany jako wzorzec lub najogólniejszy model lub jako wzorcowy przykład. Termin ten jest używany w wielu naukach w powyższym sensie, ale dotyczy tylko ich podstawowych założeń.
To jest złe z tak wielu powodów że nawet nie wiem od czego zacząć. Może od początku:
# Wikipedia jest encyklopedią, nie słownikiem. Definicje ogólnych znaczeń słów można znaleźć w wikisłowniku. 
# To jest polska wikipedia, nie angielska. Jeśli już cytować słownik to polski. Podobnie brzmiące słowa mogą mieć różne znaczenia. 
# Słownik Języka Polskiego PWN definiuje paradygmat inaczej. 
# Drugie zdanie jest ogólnikowe (w jakich naukach?) i zawiera błąd logiczny: czemu podstawowych założeń? Czy to znaczy że np. w astronomii może być paradygmat dotyczący kulistości ziemi, a nie może być paradygmatu związanego z teoriami ewolucji galaktyk albo ciemną materią?
replies: text: :Argumenty przekonujące. Ale jak to się ma do dyskusji powyżej?-- zu. Mpfiz (dyskusja) 22:44, 16 wrz 2010 (CEST)
thread_title:  Początek artykułu 

message: Zastanawia mnie ta pozycja:
Jak wytłumaczyć Paulinie co to jest paradygmat, PWN, 2008.
Jest ona nie do znalezienia w Sieci, pojawia się jedynie w bibliografiach artykułów, które są kalką tego w Wikipedii. Czy ktoś ma na to jakieś wyjaśnienie? Bo moje jest tylko takie, że ktoś tę pozycję wymyślił.
Litawor (dyskusja) 23:09, 24 lis 2012 (CET)
replies: text: Ze względu na brak odpowiedzi, pozycję usunąłem. Litawor (dyskusja) 01:01, 3 maj 2013 (CEST)
replies: text: :Słusznie. Brak nie tylko w sieci, ale też w katalogach BN, a ponadto wprowadził to to sekcji anonim w 2008 roku (24 września). Ency (replika?) 12:16, 3 maj 2013 (CEST)
thread_title:  Bibliografia 

message: Uwazam, że cytowanie fragmentów ksiązek w których autor nie zastanawia sie ściśle nad pojęciem nie jest dobrym sposobem definiowania pojęć. Dlatego, że autor w arytkulach skupia się bardziej na rozwodzeniu lub polemice o pojęciu lub pisaniu o czymś innym niż ścisłym zapisaniu definicji. Na wikipedie konieczna jest krotka, bez deskusyjna i nie wielo stronnicowa definicja, która odzwierciedla wiele sposobów definiowania pojęcia.
Podsumowując:
Paradygmat to poprostu pewne rozwiązania, sposób patrzenia i założenia, które stanowią podstawe wiedzy danej osoby lub nauki. - jesli ktoś się z tym nie zgadza to znaczy, że może miec rację, że źle zapisałem definicje lub on nie poprawnie rozumie. :) wpis z IP 217.115.65.21 2019-01-14T12:09:28 - dodał to Ency (replika?) 12:49, 14 sty 2019 (CET)
replies: text: Wpis miało zrozumiały, łącznie z opisem edycji. Ency (replika?) 12:49, 14 sty 2019 (CET)
thread_title:  Uważam ... 

message: Proponuję przeniesienie treści tej sekcji do osobnego artykułu poświęconego książce T. Kuhna o tej samej nazwie, którego obecnie nie ma. Jestem chętny - Matteusz420 12:57, 4 sty 2024 (CET)
thread_title:  "Struktura rewolucji naukowych"