Dyskusja:Conventio in manum

message: W prawie rzymskim nie było czegoś takiego jak "małżeństwo cum manu" i "małżeństwo sine manu". Te "pojęcia" to prawdopodobnie efekt błędnego tłumaczenia dzieł Cycerona. Niestety są one intensywnie popularyzowane przez anglojęzycznych dyletantów. Lechoo.net (dyskusja) 10:37, 27 maj 2009 (CEST)
* Władysław Rozwadowski (Prawo rzymskie. Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł wydanie II, Poznań 1992, s. 205) pisze o tym:
Małżeństwo rzymskie było instytucją jednolitą mimo różnej pozycji, jaką mogła w nim zajmować niewiasta, podlegająca lub też nie podlegająca władzy (manus) swego męża. Wprowadzony przez niektórych autorów podręczników (nawet najnowszych) podział małżeństwa rzymskiego na matrimonium cum manu i matrimonium sine manu był Rzymianom całkowicie nieznany. W źródłach prawniczych nie ma ani jednej wzmianki na temat różnicy w małżeństwie ze względu na podległość żony władzy mężowskiej. Jedna i jedyna „wzmianka” na ten temat u Kwintyliana o „duae formae matrimoniorum” jest zwykłym nieporozumieniem. Sam Kwintylian w tym miejscu powołuje się na wypowiedź Cycerona, w której Marcus Tulius mówi nie o „duae formae matrimoniorum”, lecz o „duae formae uxorum”.
Teoria o istnieniu dwóch rodzajów małżeństwa ukuta została na podstawie przekazów źródłowych traktujących o sposobach wejścia żony pod władzę męża. Szczegółowa ich analiza rozwiała jednak wszelkie wątpliwości co do celu, jakiemu służyły wzmiankowane confarreatio, coemptio. Ich celem nie było wcale zawarcie małżeństwa, lecz wyłącznie wejście żony pod władzę męża. Jak powiada Gaius: Olim itaque tribus modis in manum conveniebant, usu, farreo, coemptione [Niegdyś więc trzema sposobami wchodzono pod władzę, przez usus (obcowanie), confarreatio, coemptio (Instytucje I,110)]. Najbardziej jaskrawo cel ten uwidacznia się w odniesieniu do usus, z mocy którego jedynie w istniejącym już od roku małżeństwie mąż nabywał władzę nad żoną. Także coemptio mogła być zawarta już w trakcie trwania małżeństwa, albo z kobietą, z którą koemptionator miał jedynie zamiar zawrzeć małżeństwo w przyszłości. Dlatego nie mogła ona mieć na celu kreowania małżeństwa. Z uroczystą confarreatio połączone było jednocześnie zawarcie małżeństwa, ale czynnikiem konstytutywnym dla tego związku był nie sam akt uroczystej confarreatio, lecz wyrażone przy tej okazji porozumienie (consensus) obu małżonków co do wzajemnego pożycia w małżeństwie. Confarreatio była zatem aktem jednorodnym i zmierzała wyłącznie do wywołania jednego skutku, jakim była conventio in manum. Błędny zatem wydaje się pogląd jakoby akt ten zmierzał do wywołania dwóch skutków prawnych, zawarcia małżeństwa oraz conventio in manum. Gdyby confarreatio rzeczywiście była „jednocześnie formą nabycia manus i zawarcia małżeństwa” (Witold Wołodkiewicz), wszelkie braki co do formy tego aktu (np. brak wymaganej liczby świadków lub nieobecność osób nieodzownych do rytuału czynności) winny pociągać za sobą negatywne skutki tak co do powstania manus jak i samego małżeństwa. Nie ma natomiast wątpliwości, iż małżeństwo, mimo wadliwej formalnie confarreatio, było w pełni skuteczne, a władzę nad żoną w takim związku nabywano dopiero wskutek usus. A działo się tak dlatego, że manus i matrimonium to w prawie rzymskim zjawiska, które przez cały czas istnienia obu instytucji traktowane były w Rzymie oddzielnie.
Pilot Pirx (dyskusja) 13:25, 8 kwi 2018 (CEST)
thread_title:  Uwaga dla edytujących