Dyskusja:Brygada im. Jarosława Dąbrowskiego

message: Tutaj powinny być dyskutowane sporne miejsca. 
Artykuł jest dla mnie jednostronny, ocenzurowany. 
*Co robili Dąbrowszczacy później, m.in. w PRL? 
*Jakie były ich związki z ZSRR, m.in. NKWD?
[[Wikipedysta:Xx236|Xx236]] 09:34, 4 kwi 2007 (CEST)
Czy te pytania mają jakieś znaczenie dla tego artykułu ?
[[Wikipedysta:Smat|Smat]] 11:18, 23 kwi 2007 (CEST) 
Drugie z pewnością, NKWD reprezentowało ZSRR, nie Polskę. Pierwsze - moim zdaniem - powinno być omówione w paragrafie "Późniejsze dzieje".[[Wikipedysta:Xx236|Xx236]] 13:37, 23 kwi 2007 (CEST)
Jeżeli chodzi o pierwsze pytanie, to nie ma sensu, gdyż formacja (nieformalna grupa), którą można by tak nazwać przestała istnieć w 1939 roku, więc co tu opisywać (to tak jakby w haśle o Legionach Polskich - napisać, co robili ich uczestnicy po 1918 roku) i oczywiści co robiły poszczególne osoby powinno i jest opisywane w biogramach tych osób. Co do drugiego pytania - jest na tyle niejasna i nieprecyzyjna, że trudno cokolwiek sensownego napisać. Że jakiś związek był można tylko się domyślać, ale dokumentów i rzetelnych opracowań brak.

message: No włąśnie, na ile można opisywać Dąbrowszczaków bez dostępu do moskiewskich archiwów?[[Wikipedysta:Xx236|Xx236]] 16:15, 23 kwi 2007 (CEST)

message: Czy wszyscy emigranci poltyczni mieli polskie obywatelstwo?Xx236 09:11, 23 kwi 2007 (CEST)
Fakt, że ktoś był emigrantem nie pozbawia go obywatelstwa, choć państwo polskie, ma w tym wypadku niechlubną kartę, i to zarówno II Rzeczpospolita jak i PRL, gdyż pozbawiała obywatelstwa z powodów politycznych. 
W stosunku do Dąbrowszczaków to w dniu 11 grudnia 1936 roku w Monitorze Polskim ukazało się ostrzeżenie rządu polskiego grożące pozbawieniem obywatelstwa polskiego Polakom (obywatelom polskim) biorącym udział w wojnie domowej w Hiszpanii. Żadne inne państwo (nawet Niemcy czy Włochy) nie wydało takiej decyzji. Smat 11:18, 23 kwi 2007 (CEST)
Częśc D. mieszkała poza Polską od wielu lat, mogli dostać inne obywatelstwo. Polonia francuska czy belgijska nie miała polskiego obywatelstwa  - czy tacy ludzie występują tutaj jako Polacy, czy jako Francuzi albo Belgowie?Xx236 13:37, 23 kwi 2007 (CEST)
Co rozumiesz pod pojęciem od wielu lat, wśród Dąbrowszczaków znaleźli się w zasadzie ludzie młodzi co najwyżej trzydziestoletni, część faktycznie mieszkała od lat we Francji i Belgii, lecz większość miała obywatelstwo polskie. I choć pojęcie to odnosi się do Polaków  i obywateli polskich , gdyż wśród nich byli też Żydzi, Ukraińcy, Białorusini tu jednak kryterium było obywatelstwo polskie. Smat 15:21, 23 kwi 2007 (CEST)
*ochotnicy automatycznie utracili obywatelstwo polskie z chwilą zaciągu do Brygady. Czy na pewno następowało to samoistnie? 
Art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 () brzmiał Utrata obywatelstwa polskiego następuje: 1) przez nabycie obcego obywatelstwa; 2) przez przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcem bez zgody Rządu Polskiego. Osoby, obowiązane do czynnej służby wojskowej, nabyć mogą obywatelstwo obce nie inaczej, jak po wyjednaniu na to zezwolenia od Ministra Spraw Wojskowych, w przeciwnym razie wobec Państwa Polskiego nie przestaną być uważane za obywateli polskich. Art. 12 O nadaniu i utracie obywatelstwa polskiego rozstrzyga Minister Spraw Wewnętrznych, po zasięgnięciu w wypadkach nadawania obywatelstwa opinii gminy, w której dana osoba jest zamieszkała, tudzież właściwego urzędu administracyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych jest władny przekazać uprawnienia, wynikające z niniejszego artykułu, władzom administracyjnym II instancji. 
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 28 grudnia 1934 () w art. 4 wprowadzało zmiany w art. 12 ustawy z 1920 skreśla się wyrazy: "i utracie" oraz "w wypadkach nadawania obywatelstwa" a wyrazy: "właściwego urzędu administracyjnego" zastępuje się wyrazami: "właściwej władzy administracji ogólnej" i w ust. 2 tegoż artykułu wyrazy: "władzom administracyjnym II instancji" zastępuje się wyrazami: "wojewodom i Komisarzowi Rządu na m. st. Warszawę". 
Ustawa z 31 marca 1938 () w art. 1. Obywatel polski, przebywający za granicą, może być pozbawiony obywatelstwa polskiego, jeżeli: a) działał za granicą na szkodę Państwa Polskiego lub b) przebywając nieprzerwanie za granicą co najmniej przez lat 5 po powstaniu Państwa Polskiego, utracił łączność z państwowością polską lub c) przebywając za granicą, nie powrócił do Polski w oznaczonym terminie na wezwanie urzędu zagranicznego Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 2. (1) Orzeczenie o pozbawieniu obywatelstwa polskiego wydaje Minister Spraw Wewnętrznych na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych. (2) Orzeczenie to nie wymaga uzasadnienia i jest natychmiast wykonalne. (3) Orzeczenie to podlega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Art. 5. (1) Osoby, które zostały pozbawione obywatelstwa polskiego na podstawie art. 1 lit. a) ustawy niniejszej, nawet po uzyskaniu obcego obywatelstwa, mogą jedynie za uprzednią zgodą Ministra Spraw Wewnętrznych przebywać czasowo na obszarze Państwa Polskiego. (2) Kto wbrew powyższemu przepisowi przebywa na obszarze Państwa Polskiego, ulega karze więzienia do lat 5 i grzywny. 
Ustawa z 9 kwietnia 1938 () w art. 114. (1) Obywatel polski, podlegający obowiązkowi wojskowemu z mocy ustawy niniejszej lub przepisu szczególnego, może być na wniosek Ministra Spraw Wojskowych lub upoważnionej przez niego władzy wojskowej, pozbawiony obywatelstwa polskiego, jeżeli: a) wbrew swemu obowiązkowi wojskowemu opuścił swą jednostkę lub swe stanowisko służbowe i przebywa za granicami Państwa Polskiego lub na obszarze zajętym przez nieprzyjaciela; b) w celu uchylenia się od swego obowiązku wojskowego nie czyni zadość powołaniu lub publicznemu wezwaniu do służby, lecz udaje się za granice Państwa Polskiego lub na obszar zajęty przez nieprzyjaciela i tam przebywa; c) przebywa stale za granicami Państwa Polskiego i w celu uchylenia się od swego obowiązku wojskowego nie zgłosił się w terminie wyznaczonym przez władzę w urzędzie konsularnym R. P. lub u właściwej władzy wojskowej w kraju; d) przebywa za granicami Państwa Polskiego i werbuje do obcego wojska lub obcej organizacji wojskowej obywateli polskich przebywających w kraju lub za granicą. (2) Władze właściwe do wydawania decyzji o pozbawieniu obywatelstwa polskiego oraz tryb postępowania w tych sprawach określi rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych i Spraw Wojskowych. Art. 115. (1) Obywatel polski, podlegający obowiązkowi wojskowemu z mocy ustawy niniejszej lub przepisu szczególnego, traci obywatelstwo polskie, jeżeli przyjmuje obowiązki w wojsku obcym lub obcej organizacji wojskowej bez zgody polskiej władzy. (2) Obywatel polski zamierzający przyjąć obowiązki w wojsku obcym lub obcej organizacji wojskowej musi na to uzyskać uprzednio zgodę wojewódzkiej władzy administracji ogólnej w porozumieniu z dowódcą okręgu korpusu (terytorialnym dowódcą równorzędnym). (3) Władze właściwe do wydawania decyzji o utracie obywatelstwa polskiego oraz tryb postępowania w tych sprawach określi rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Spraw Zagranicznych i Spraw Wojskowych. Art. 177 Kto, będąc obywatelem polskim, przyjmuje bez zgody polskiej władzy obowiązki w wojsku obcym lub w obcej organizacji wojskowej, podlega karze więzienia do lat 5 lub aresztu.
Gdyby następowało samoistnie, ustawa brzmiałaby inaczej: "traci z mocy samego prawa" (czy jakoś tak), zaś wszelkie "orzekanie o utracie" byłoby zbędne.
Tym bardziej, że dalej artykuł mówi 11 marca 1938 w Dzienniku Ustaw ukazało się Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych RP z 26 lutego 1938 ostrzegające o możliwości utraty obywatelstwa polskiego przez osoby posiadającym obce obywatelstwo lub służące w obcym państwie (na stanowiskach publicznych albo w wojsku) bez zgody polskiego wojewody i władz wojskowych, co dotyczyło również wojskowych ochotników wojny domowej w Hiszpanii. Jeśliby "tracili automatycznie" to po co "możliwość" ?
Rozporządzenie to () wprowadzało zmiany w rozporządzeniu z 7 czerwca 1920 r. 
Art. 6 otrzymuje brzmienie:
Obywatelstwo polskie traci, kto:
1) nabył obywatelstwo państwa innego lub
2) przyjął urząd publiczny albo wstąpił do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego wojewody (Komisarza Rządu na m. st. Warszawę), wyrażonej w przypadkach zamiaru wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym w porozumieniu z właściwym dowódcą okręgu korpusu.
Osoby, podlegające powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, tracą obywatelstwo polskie wskutek nabycia obywatelstwa państwa innego po zwolnieniu ich od tego obowiązku.
Wcześniej art. 6 rozporządzenia z 7 czerwca 1920 () brzmiał:
Obywatelstwo polskie traci, kto
1) zgodnie z wolą swoją nabył obywatelstwo państwa innego lub
 
2) bez zezwolenia Rady Ministrów Państa Polskiego przyjął urząd publiczny albo wstąpił do służby wojskowej w państwie obcem.
Postanowienia te mają jednak zastosowanie do osób obowiązanych do czynnej służby wojskowej w Państwie Polskiem tylko wówczas, jeśli uzyskały od Ministra Spraw Wojskowych zezwolenie do nabycia obywatelstwa obcego lub do przyjęcia urzędu publicznego albo do wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcem.
Reżim bierutowski (to już inna historia, ale i tak warto wiedzieć) uznawał te przepisy za obowiązujące, zanim je zaostrzył do absurdu, ustawa z 4 lutego 1950 () głosiła w art. 92. 1. Kto, będąc obywatelem polskim, przyjmuje bez zgody właściwej polskiej władzy obowiązki w obcym wojsku lub w obcej organizacji wojskowej, podlega karze więzienia na czas nie krótszy od lat 5 lub dożywotnio albo karze śmierci. 2. Tej samej karze podlega, kto werbuje obywateli polskich lub przebywających w Polsce obywateli obcych do służby w obcym wojsku lub w obcej organizacji wojskowej. (Udzielanie obywatelom polskim zgody na służbę w obcym wojsku lub obcej organizacji wojskowej) Brakło przy tym warunku "w czasie wojny". Było to sroższe od obowiązującego równocześnie Kodeksu Karnego Wojskowego z 1944 () art. 91 § 2. Kto, będąc obywatelem polskim, dobrowolnie przyjmuje obowiązki w wojsku nieprzyjacielskim, choćby przez wstąpienie do obcego wojska uzyskał obce obywatelstwo, podlega karze więzienia. § 3. Jeśli sprawca bierze udział w działaniach wojennych przeciwko Państwu Polskiemu, podlega karze śmierci. Zatem w czasie wojny służba w wojsku nieprzyjacielskim była karana śmiercią tylko w razie udziału w działaniach przeciwko państwu, zaś wojsku obcym bez takiego ograniczenia, nawet w czasie pokoju.
Pilot Pirx (dyskusja) 17:47, 25 lis 2018 (CET)
thread_title:  Emigranci polityczni - obywatele? 

message: Cytat zaczerpniety z popularno-naukowej ksiazki Chodakiewicza brzmiacy "W maju XII Brygada Międzynarodowa uczestniczyła w ataku na Sanktuarium Matki Boskiej z Cabeza w Sierra Morena, gdzie Polacy odznaczyli się wyjątkową brutalnością dokonując rzezi ludności cywilnej i duchowieństwa" (przypis numer 1) jest tendencyjny i sprzeczny z polityka neutralnosci Wiki.
Zgłosił: armia 78.53.2.32[odp][?] (dyskusja) 20:17, 13 lip 2008 (CEST)
gdzie w tym suchym opisie faktów tendencyjność?
thread_title:  ze zgłoś błąd 

message: W tym zdaniu zapewne jest błąd: "W dniu 11 marca 1936 roku w Monitorze Polskim ukazało się Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych RP z 26 lutego 1938". Czy ktoś potrafi to wyjaśnić jak w 1936 r. można było opublikować rozporządzenie z 1938? Zapewne obie daty dotyczą 1938 r., bo w marcu 1936 nie było jeszcze wojny w Hiszpanii.
replies: text: Racja, poprawione Smat (dyskusja) 12:26, 24 cze 2017 (CEST)
thread_title:  Do poprawki 

message: Czy ktoś może mi wytłumaczyć, jakim cudem w POLSKIEJ Wikipedii znalazły się wzruszające fragmenty o romantycznych radykałach społecznych z KPP - agentury wrogiego Polsce mocarstwa, którzy dokonywali zamachów terrorystycznych i mordowali policjantów? Czy ktoś jest w stanie sobie wyobrazić, jaki rwetes podniósłby się po napisaniu analogicznej bzdury na temat romantycznych radykałach z NSDAP? Jest w ogóle ktoś, kto obserwuje to hasło i działalność niektórych użytkowników łamiących prawo polskie?  Andrzej1993 (dyskusja) 19:22, 1 mar 2019 (CET)
* „Na pasku Stalina”. Rozmowa z dr. Danielem Czerwińskim o Dąbrowszczakach Pilot Pirx (dyskusja) 19:33, 9 mar 2020 (CET)
thread_title:  ''Romantyczny radykalizm'' 

message: DĄBROWSZCZACY, polscy ochotnicy republikańskiej armii Hiszpanii w latach 1936-- —1939; żołnierze batalionu, a następnie Brygady im. Jarosława Dąbrowskiego oraz innych republikańskich formacji wojskowych.
Wojna d o m o w a w Hiszpanii. 18.VII. 1936 r. rozpoczęła się w Hiszpanii rewolta wojskowa o charakterze faszystowskim, która zapoczątkowała długotrwała wojnę domową. Uczestnicy rewolty, na czele których stanął gen. Franco, zmierzali do obalenia rządu, wspierającego się o siły zjednoczonej lewicy (Frontu Ludowego, obejmującego komunistów, socjalistów, lewicę republikańską i związki zawodowej i realizującego program demokratycznych reform społecznych. Pod osłoną tzw. polityki nieinterwencji samozwańczy rząd frankistowski korzystał w coraz szerszym zakresie z pomocy wojskowej rządów Niemiec i Włoch. Do pomocy gen. Franco przyszło 7 regularnych dywizji armii 'włoskiej oraz hitlerowski ..Legion Condor liczbie ok. 40 tys. żołnierzy. Nierówna walka zakończyła się klęską Republiki w marcu 1939 r.
Sprawa obrony Republiki Hiszpańskiej cieszyła się gorącą sympatia i poparciem sił demokratycznych i postępowych na całym świecie. Najwyższą formę solidarności z ludem hiszpańskim stanowiły Brygady Międzynarodowe, w których walczyło 20—25 tys. ochotników przeszło pięćdziesięciu narodowości, tym 4—5 tys. Polaków. Szlak b o j o w y D ą b r o w s z c z ak ó w. Ochotnicy polscy zaczęli napływać do Hiszpanii pod koniec sierpnia 1936 r. W październiku 1936 r. sformowany został w Albacete polski batalion im. Jarosława Dąbrowskiego. Pierwszym dowódcą batalionu mianowany został Bolesław (Stanisław) Ulanowski, komisarzem politycznym zaś Stanisław Matuszczak.
W kronice walk polskich oddziałów ochotniczych należy wyróżnić następujące daty i wydarzenia: 7 listopada 1 9 3 6 r. Batalion przechodzi chrzest ogniowy na przedmieściach Madrytu. W ciągu wielu następnych tygodni walczy w obronie stolicy na odcinkach Casa de Campo, Ciudad Universitaria. Humera i in. Przyczynia się wydatnie do załamania frankistowskiej ofensywy. 1 stycznia 1 9 3 7 r. Batalion bierze udział w zwycięskim ataku na pozycje nieprzyjaciela w sektorze Aimadrones. zdobywa broń i jeńców. W następnych dniach walczy na odcinku Majadahonda-Las Rosas. 8—15 luty 1 9 3 7 r. Batalion broni szosy Madryt—Walencja w sektorze rzeki Jarama. Odpiera kilkakrotnie silne ataki nieprzyjacielu 10—18 marca 1 9 3 7 r. Batalion bierze udział w kontrofensywie republikańskiej na froncie Guadalajara. która zakończyła się rozgromieniem interwencyjnego korpusu włoskiego. 18 marca po brawurowym ataku batalion przełamuje linie nieprzyjaciela i wkracza do miasteczka Brihuega. 12—16 czerwca 1 9 3 7 r. Batalion bierze udział w działaniach ofensywnych na froncie Iluesca. przeprowadzanych ograniczonymi siłami. Ponawiane ataki na odcinku Chimillas kończą się niepowodzeniem. Batalion ponosi duże straty. W połowie 1937 r. nieprzerwany napływ ochotników z kraju oraz emigracyjnych ośrodków na Zachodzie umożliwił sformowanie drugiego batalionu polskiego. Pragnąc podkreślić więzy braterstwa polsko-hiszpańskiego nowo utworzony batalion przybrał nazwę batalionu im. Palafoxa (hiszpańskiego bohatera narodowego, obrońcy Saragossy przed wojskami Napoleona i polskimi Legionami biorącymi udział w kampanii hiszpańskiej 1808 r.). W tym samym czasie dzięki przydzieleniu posiłków hiszpańskich oraz w oparciu o kadry batalionu im.J. Dąbrowskiego, zorganizowano Brygadę im. J. Dąbrowskiego, składającą się z czterech batalionów: dwóch polsko-hiszpańskich, jednego węgiersko-hiszpańskiego oraz jednego francusko-belgijsko-hiszpańskiego. Pierwszym dowódcą Brygady mianowano Jana Barwińskiego (Józef Strzelczyk), komisarzem wojennym Stanisława Matuszczaka. W lipcu 1937 r. Brygada bierze udział w ofensywie republikańskiej na froncie madryckim w sektorze Erunete. W walkach odznaczył się batal on im. Palafoxa który 16 lipca odparł silny atak marokańskiej piechoty. W sierpniu 1937 r. w czasie ofensywy republikańskiej na Saragossę obok 35 dywizji dowodzonej przez gen. Waltera (Karola Świerczewskiego) szczególnie wyróżniła się Brygada im. Dąbrowskiego wchodząca w skład 45 dywizji. Bataliony im. Dąbrowskiego i Palafoxa wtargnęły głęboko na tyły nieprzyjaciela i po wykonaniu zadania przedarły się z powrotem na pozycje wyjściowe. Jesienią 1937 r. Brygada znajduje się w rezerwie bądź na pierwszej linii ustabilizowanego frontu (Fuentes de Ebro—Mediana). Okres ten został wykorzystany dla reorganizacji i uzupełnienia szeregów Brygady oraz wojskowego i politycznego szkolenia. W październiku 1937 r. zorganizowany został trzeci polsko-hiszpański batalion im. Adama Mickiewicza, który zastąpił batalion francusko-belgijsko-hiszpański, przeniesiony do innej Brygady. W lutym 1938 r. Brygada przerzucona została na front Estramadury. 16 lutego atakuje i zdobywa pozycje nieprzyjaciela w sektorze Acebuche-Zuera. Brak dostatecznych rezerw nie pozwala jednak odeprzeć silnych ataków w drugiej fazie operacji. Brygada wycofuje się na pozycje wyjściowe, ponosząc poważne straty. W marcu 1938 r. armia frankistowska przechodzi do generalnej ofensywy na froncie aragońskim i po kilkutygodniowych zaciętych walkach dochodzi do wybrzeża Morza Śródziemnego. W czasie odwrotu wojsk republikańskich Brygada im. Dąbrowskiego, chociaż walczyła w warunkach rozpadającego się frontu, niekiedy w okrążeniu, potrafiła zachować charakter zorganizowanej i zdyscyplinowanej siły. W lipcu 1938 r. armia republikańska sforsowała rzekę Ebro i wdarła się głęboko w teren zajęty przez nieprzyjaciela. Brygada im. Dąbrowskiego należała do formacji, które pierwsze przeszły rzekę. Dąbrowszczacy zdobyli miasteczko Corberę i dotarli do Gandesy. biorąc po drodze licznych jeńców i bogaty sprzęt wojenny. W sierpniu i wrześniu 1938 r. armia republikańska frontu Ebro znów prowadzi walki obronne. Brygada im. Dąbrowskiego zasłużyła sobie w tych bojach na szczególne uznanie rządu Republiki: otrzymała najwyższe odznaczenia wojskowe — ..Medal za Dzielność”. 24 września 1938 r. rząd Republiki podejmuje decyzję wycofania z Hiszpanii wszystkich ochotników cudzoziemskich. Celem decyzji było uwidocznienie narodowowyzwoleńczego charakteru walki przeciwko siłom wspomaganym przez niemieckich i włoskich interwentów. Od chwili wycofania z frontu, Dąbrowszczacy przebywali w obozach demobilizacyjnych, gdzie spotykali się z Polakami, którzy walczyli w szeregach innych formacji: ochotnikami Baterii im. Bartosza Głowackiego, Baterii im. Walerego Wróblewskiego oraz wielu formacji międzynarodowych i hiszpańskich. Sytuacja wszystkich była niezmiernie trudna: do Polski wrócić nie mogli, ponieważ rząd sanacyjny odebrał im obywatelstwo za udział w wojnie, wszelkie zaś starania o uzyskanie prawa azylu w którymkolwiek z państw zachodnich pozostały bez rezultatu. Pod koniec grudnia 1938 r. woj• ska frankistowskie przełamały front kataloński i otworzyły sobie drogę na Barcelonę. 24 stycznia 1939 r. Dąbrowszczacy z własnej inicjatywy ponownie chwycili za broń osłaniając odwrót wojsk i ludności cywilnej ponosząc przy tym nowe ofiary. Granicę francuską przeszli 9 lutego 1939 r. jako ostatnia jednostka wojskowa. Więź Dąbrowszczaków z kraj e m. Na pola walk Hiszpanii zaprowadziła Dąbrowszczaków idea solidarności międzynarodowej oraz chęć zagrodzenia drogi hitlerowskiej ekspansji imperialistycznej. Więź Dąbrowszczaków z ojczyzną w tym czasie była jednak jak najściślejsza. W licznych wydawnictwach frontowych ukazywały się systematycznie informacje i artykuły o życiu w kraju. Ze swego skromnego żołdu żołnierskiego Dąbrowszczacy zbierali pokaźne fundusze na pomoc dla wdów i sierot po zamordowanych chłopach, na więźniów politycznych i antyfaszystowską prasę. Dąbrowszczacy byli gorącymi orędownikami Frontu Ludowego, jedności wszystkich demokratycznych i postępowych sił w Polsce. W miarę narastania groźby agresji hitlerowskiej na Polskę, prasa dąbrowszczacka coraz silniej podkreślała konieczność radykalnego zerwania z prohitlerowską polityką ówczesnego rządu oraz prowadzenia polityki sojuszu z ZSRR i wszystkimi państwami zainteresowanymi w obronie pokoju. Ostatni dokument dąbrowszczacki wydany w Hiszpanii — Manifest do narodu polskiego j wszystkich narodów w Polsce — stanowił przejmujący apel wzywający wszystkich patriotów do jednoczenia się w obronie zagrożonej niepodległości. Dąbrowszczacy w obozach. Po przekroczeniu granicy francuskiej Dąbrowszczacy zostali internowani przez ówczesny rząd Daladiera w obozach Argeles i St. Cyprien, następnie w Gurs, Vernet d’Ariege i innych. Niewielkiej stosunkowo liczbie ochotników polskich udało się pozostać we Francji na wolnej stopie. Mimo szykan i represji stosowanych przez władze francuskie w obozach odbywały się systematyczne odczyty, referaty dyskusyjne, różnego rodzaju kursy zawodowe, zawody sportowe i in. Od chwili zakończenia walki orężnej powrót do kraju stał się dla Dąbrowszczaków głównym celem. W marcu 1939 r. Dąbrowszczacy wystosowali do prezydenta RP memoriał, w którym domagali się anulowania zarządzeń, na mocy których uniemożliwiono im powrót do kraju oraz odebrano obywatelstwo polskie. Wskazując na groźbę agresji hitlerowskiej i konieczność jedności wszystkich sił patriotycznych Dąbrowszczacy wyrazili swą gotowość walki w obronie niepodległości. W okresie od marca do września 1939 r. Dąbrowszczacy wielokrotnie zwracali się z listami o podobnej treści do ambasadora RP w Paryżu oraz konsulów w Paryżu i Tuluzie. Władze sanacyjne pozostawiały jednak bez odpowiedzi wszystkie listy” i apele. Wrzesień zastał Dąbrowszczaków w obozach. Droga Dąbrowszczaków do Polski. W 1940 r. Dąbrowszczacy, którym udało się uniknąć internowania, wzięli liczny udział w kampanii zachodniej w różnych francuskich formacjach wojskowych oraz w szeregach polskich sił zbrojnych: w 1 Dywizji Grenadierów Polskich, 2 Dywizji Strzelców Pieszych jako żołnierze Brygady Strzelców Podhalańskich. Po zwycięstwie hitlerowców na froncie zachodnim Dąbrowszczacy zasilili szeregi ruchu oporu we Francji i Belgii, przy czym liczba ich rosła dzięki organizowanym ucieczkom z obozów. W 1941 i 1942 r. wielu internowanych Dąbrowszczaków wykonując polecenie komunistycznych ośrodków ruchu oporu zgłosiło się na roboty do Niemiec, by łatwiej wydostać się na wolność i podjąć walkę partyzancką. W ten sposób wyszli zza drutów kolczastych ludzie, którzy wkrótce dali się poznać okupantowi jako organizatorzy i przywódcy polskiego ruchu oporu we Francji i Belgii (Jan Rutkowski, rozstrzelany przez hitlerowców Stanisław Kubacki i in.). Tą samą drogą przedostało się do Polski wielu innych (Józef Mrozek, instruktor wojskowy pierwszego oddziału AL, Jan Sławiński, sekretarz obwodu lubelskiego AL. zamordowany przez hitlerowców i inni). W 1942 i 1943 specjalnymi drogami, przygotowanymi przez grupy komunistyczne w kraju, a następnie przez kierownictwo PPR, przedostało się z Francji do Polski kilka grup Dąbrowszczaków, którzy następnie zajęli odpowiedzialne posterunki walki w szeregach AL i GL (Grzegorz Korczyński, Franciszek Księżarczyk, zamordowani przez hitlerowców Antoni Grabowski, Stanisław Lange, August Micał, Józef Spira, Henryk Sterhell, Henryk Woźniak i wielu innych). W 1943 r. po wyzwoleniu Afryki Północnej przez wojska anglo-amerykańskie przybyła na terytorium ZSRR liczna grupa Dąbrowszczaków, więziona dotąd w obozie koncentracyjnym w Djelfa. Wszyscy zgłosili się do szeregów formującej się Dywizji Kościuszkowskiej i odtąd droga ich prowadziła do Polski szlakami bojowymi I i II Armii Wojska Polskiego. Literatura: W. Mencel Za wolność waszą i naszą ..Nowe Drogi“ Nr 11—12 1956: Ochotnicy wolności, pod red. Z. Szleyen, 1956: J. Bluni Z dziejów aparatu politycznego Wojska Polskiego, 1957; S. Ajzner Z dziejów polskich oddziałów ochotniczych w Hiszpanii, ,,Z pola walki" Nr 3. 1958 r. 
Seweryn Ajzner s. 438-441
thread_title:  Dąbrowszczacy - notka encyklopedyczna 

message: To tylko dzisiejsza centralistyczna perspektywa, ze tak powiem: "main stream". 
Bylo jeszcze sporo innych. Historia Polski to nie cala historia polska.
Przykladowo: z Górnego Slaska bylo takze troche ochotników, polsko- i niemieckojezycznych, którzy walczyli w Hiszpanii lub w tej sprawie dzialali (np.agitowali), po obu stronach (niezaleznie od jezyka czy narodowosci). 
Tu np. jedno zrodlo:  Dariusz Zalega "Obrońcy Republiki. Ochotnicy z Górnego Śląska w wojnie domowej w Hiszpanii."
thread_title:  niekompletne