Dyskusja:Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

message: W obecnej formie POV.
Część historyczna hasła napisana jest z perspektywy prawosławia obediencji patriarchatu moskiewskiego. Jeszcze w XVII  prawosławie w Rzeczypospolitej podlegało patriarchatowi konstantynopolitańskiemu, problemy zaczęły się dopiero kiedy zrzucono tę zależność i poddano się patriarchatowi moskiewskimu. W Rosji cerkiew prawosławna nie była tylko instytucją religijną, ale jednym z fundamentów carskiego samodzierżawia. Takie było m. in. tło powstania Chmielnickiego, a potem sprawy innowierców w 1764. Nie można więc mówić, że to strona polska prześladowała prawosławie w Rzeczypospolitej, to raczej niewyjaśniona do końca postawa prawosławia, które szukało wsparcia Rosji spowodowała wiele konfliktów...
Mathiasrex 21:11, 8 sie 2007 (CEST)
thread_title:  Kontrowersja 

message: Bynajmniej.
Problemy nie zaczęły się w momencie podporządkowania cerkwi polskiej Moskwie, tylko znacznie wcześniej - od podpisania unii brzeskiej. To wtedy rozgorzały wszystkie konflikty religijne na Rusi, a buntownicze nastroje wśród Kozaków znalazły jeszcze podtekst religijny - obrona wiary prawosławnej. Nikt wtedy jednak nie myślał o podporządkowaniu polskiego prawosławia Moskwie, a już chyba najmniej sam Chmielnicki. Przecież jednym z warunków ugody w Hadziaczu było zapewnienie miejsca z senacie prawosławnemu metropolicie kijowskiemu. Ugodę perejasławską podpisał ten ostatni (Chmielnicki, nie metropolita) w ostateczności, nie widząc innego wyjścia. I trudno powiedzieć, by aż tak źle na tym Ukraina wyszła. Wprawdzie caryca Katarzyna zlikwidowała 120 lat później Sicz Zaporoską, ale w międzyczasie, wyjąwszy II wojnę północną, władztwo rosyjskie na Ukrainie było okresem spokoju i dobrobytu, o czym niech zaświadczą okazałe, barokowe cerkwie w Kijowie i innych miastach.
 
Podporządkowanie cerkwi prawosławnej w Polsce patriarchatowi moskiewskiemu było natomiast tylko i wyłącznie logiczną konsekwencją uchwały sejmowej z 1678 roku, zakazującej hierarchom prawosławnym w Polsce kontaktów z Konstantynopolem. Trudno przypuścić, aby owa uchwała wynikała wyłącznie z sympatii dla prawosławia. Jak się zdaje, uzasadniano ja przeciwdziałaniu szpiegostwu ze strony Turków, których poddanym był patriarcha Konstantynopola, ale raczej liczono na to, że pozbawieni możliwości kontaktu ze zwierzchnikiem prawosławni z konieczności przyjmą unię. Tak jednak się nie stało. Gdy w 1685 roku sobór metropolii kijowskiej wybrał na stanowisko metropolity biskupa Gedeona księcia Czetwertyńskiego-Światopełka, ten udał się po zatwierdzenie wyboru nie do Konstantynopola, dokąd udać się nie mógł, ale do Moskwy, dokąd udać się mu nie zabroniono. Konstantynopol kilka lat później oficjalnie uznał ową zmianę przynależności metropolii kijowskiej. Ale stało się to wiele lat po owych "problemach".
Poza tym to nie tyle cerkiew prawosławna w Polsce szukała opieki Rosji, ale bardziej Rosja, jako jedyne wówczas niepodległe państwo prawosławne, pretendowała do opieki nad prawosławiem, nie tylko w Polsce zresztą. Dziwić powinno raczej nie to, że prawosławni w Polsce szukali opieki Rosji, ile to, że po takich przejściach jeszcze w 1793 roku znaleźli się wśród nich ludzie chcący związać swoje losy z Polską (choćby ihumen bielski Sawa Tychonowicz-Palmowski czy zabłudowski Sofroniusz Michalski).
Natomiast cerkiew prawosławna w Rosji stała się "jednym z fundamentów carskiego samodzierżawia" dopiero za cara Piotra I Wielkiego. Ten bowiem po śmierci patriarchy Adriana w 1700 roku zablokował wybór jego następcy, a w 1726 roku wymusił w ogóle zniesienie godności patriarchy, tworząc stojący na czele cerkwi Synod pod przewodnictwem oberprokuratora - osoby świeckiej. Jednak było to raczej ubezwłasnowolnienie cerkwi, włączonej przymusowo w struktury administracyjne państwa, niż uczynienie jej fundamentem czegokolwiek. Ale to z kolei stało się wiele lat po podporządkowaniu cerkwi polskiej Moskwie.
Co zaś do konfederacji pińskiej i ustawy tolerancyjnej z 1764 roku, to pozwolę sobie zauważyć, że wtedy w Polsce istniało już tylko jedno czynne biskupstwo prawosławne - w Mohylewie, cerkiew unicka była po synodzie zamojskim w 1720 roku niemal całkowicie zlatynizowana, a innowiercy pozbawieni jakichkolwiek praw. Sami z siebie nic by nie mogli zrobić, a że ich słuszne żądania zostały wykorzystane przez pozbawioną skrupułów carycę Katarzynę II, to już zupełnie inna sprawa. Jak stwierdził jeden z historyków, okoliczności położenia kresu nietolerancji w Polsce były równie haniebne, jak ona sama. Ale to z kolei nastąpiło jeszcze później, niż wyżej opisane zdarzenia i śmiem twierdzić, uchroniło cerkiew prawosławną w Polsce od ostatecznej zagłady.
Konkludując należy stwierdzić, że powyższy głos zawiera błędy zarówno chronologiczne, jak i interpretacyjne, nie wspominając już o tym, że z kolei ujmuje historię prawosławia polskiego z perspektywy sienkiewiczowskiej.
--Harryangel (dyskusja) 23:48, 22 lut 2010 (CET)
* Wprawdzie caryca Katarzyna zlikwidowała 120 lat później Sicz Zaporoską Nową Sicz (1775), właściwą zniszczył Piotr I w 1709. jednym z fundamentów carskiego samodzierżawia" cerkiew prawosławna w Rosji stała się dopiero za cara Piotra I prognostyki widać było wcześniej. Sobór zwołany w 1666 z inicjatywy cara ogłosił usunięcie Nikona z urzędu (cyt. z Reforma liturgiczna patriarchy Nikona) itd.  Pilot Pirx (dyskusja) 17:29, 12 cze 2015 (CEST)
thread_title:  Sprostowanie 

message: POV.Xx236 (dyskusja) 15:29, 19 sty 2009 (CET)
A skąd się wzięli unici? Kim byli wcześniej? Roman Miller (dyskusja) 14:07, 13 lut 2015 (CET)
thread_title:  powrót unitów do Kościoła prawosławnego 

message: Zupełnie pominięta.Xx236 (dyskusja) 12:52, 20 sty 2009 (CET)
thread_title:  II wojna światowa 

message: Na obecnej Białorusi pewna liczba prawosławnych należała do AK, np. na Nowogródczyźnie. Przydałyby się dokładniejsze informacje.Xx236 (dyskusja) 16:48, 31 sty 2009 (CET)
thread_title:  Prawosławni w AK 

message: mówiąc inaczej - kwestia derusyfikacji języka i derusyfikacji uprzednio przywłaszczanej tradycji oraz pierwszeństwa. W dyskusji przy haśle "Cerkiew Prawosławna" wyjaśniam, czemu Kościół, a nie Cerkiew (w odniesieniu do języka polskiego i do polskich wiernych).  Ponadto w moim indywidualnym odczuciu użycie słowa Kościół w specyfice języka polskiego raczej dodaje honoru i nie ujmuje niczego wiernym danej parafii.
A tu, w tym haśle zauważę, że na przykład błędnie napisano "nazywani archijerejami, w tradycji słowiańskiej"  Po pierwsze, to nie jest tradycja słowiańska, tylko grecka. "Iereas" - w języku greckim, także potocznym, oznacza osobę stanu kapłańskiego (nie tylko prawosławnego). Po drugie: czy Kościoły Prawosławne Rzeczypospolitej nie są wyraźnie starsze od moskiewskich? 
Hmm... samo słowo, wymawiane, jako "archijerej" to już jest rusycyzm.  Podobnie jak nazwanie Żydów "Jewriejami", to wcale nie jest elegancko, w języku polskim, prawda? Czemu piszę te uwagi? Gdyż wydaje mi się, że nie tylko język, także umysły ciągle jeszcze są w sprawach Kościoła Prawosławnego... czy nie obrócone trochę jakby w stronę... imperium kajdan? A nie naszych wspólnych, fascynujących źródeł wiary? Jeśli się mylę, byłoby to zrozumiałe, gdyż nie jestem prawosławny, ale jeśli nie mylę się?
*W cerkwi prawosławnej w Polsce językiem liturgicznym jest cerkiewnosłowiański i stąd siłą rzeczy posługuje się on terminologią zaczerpniętą z tego języka. Wewnętrznym językiem paraliturgicznym jest z kolei po części ukraiński, po części (głównie na Podlasiu i w centralnej Polsce) rosyjski, co wszakże wynika nie tyle z rusyfikacji czy rosyjskiej narodowości wiernych, ile z pragnienia tychże, by duchowni zwracali się do nich "po naszemu". Forsowanie przed wojną polonizacji na siłę pozostawiło u wiernych cerkwi duży uraz do języka polskiego. Stąd po dziś dzień są znaczne opory lokalne wobec wprowadzania go do kazań i dlatego język rosyjski, zresztą pod silnym wpływem miejscowych gwar wschodniosłowiańskich i z "podlaską" wymową (dźwięcznym "h"), jest w tym kontekście znacznie bardziej "nasz". Co więcej, mało kto rozpoznaje w nim rosyjski i nie ma on żadnego wpływu na język, jakim wierni posługują się w domu. Aczkolwiek w jednej z białostockich cerkwi zdarzyło mi się też wysłuchać kazania w bardzo pięknej białoruszczyźnie. Wprowadzeniu tego języka do kazań stoi jednak na przeszkodzie fakt, że literacki białoruski mało kto zna, miejscowe gwary są za bardzo zróżnicowane, nawet w obrębie sąsiednich wsi, a na południe od Narwi mówi się już właściwie po ukraińsku.
Tak czy owak, w wewnętrznych sprawach kościoła, a język liturgii i kazań czy oficjalna terminologia jest jak najbardziej jedną z nich, decydujący głos winni mieć sami wierni.
--Harryangel (dyskusja) 23:48, 22 lut 2010 (CET)
thread_title:  Kwestia rzetelności językowej, 

message: W cerkwi prawosławnej, inaczej niż w kościele rzymskokatolickim, może funkcjonować biskup bez diecezji, ale nigdy bez katedry. Toteż biskupi wikariusze zawsze otrzymują katedrę w jednym z większych miast diecezji, której to katedry są formalnie proboszczami. Stąd nie należy nigdy pomijać tytułów biskupów pomocniczych. Biskup białostocko-gdański czy warszawsko-bielski może być tylko jeden.
--Harryangel (dyskusja) 23:48, 22 lut 2010 (CET)
thread_title: Biskupi pomocniczy

message: Brak informacji o działalności przeciwników autkefalii (wspomniane zabójstwo). Wiaczesław Bogdanowicz przebywał w Berezie, podobno za taką działalność. Kim byli przeciwnicy, ilu represjonowanych.Xx236 (dyskusja) 12:53, 17 sie 2010 (CEST)
thread_title:  Przeciwnicy autokefalii 

message: W Hamburgu jest jedyna parafia tego Koscioła w Niemczech --217.92.199.1 (dyskusja) 10:56, 26 kwi 2011 (CEST)
^^
To są baaaardzo stare dane. Ta parafia należała do PAKP ~20 lat temu.
thread_title:  Parafia w Niemczech 

message: W tekście występują sprzeczności wewnętrzne. W jednym z akapitów czytamy:
"tylko Dionizy i Pantelejmon przychylnie odnieśli się do koncepcji autokefalizacji"
A już w następnym akapicie wymieniono dwóch "hierarchów nieprzychylnych usamodzielnieniu się Kościoła prawosławnego w Polsce, Włodzimierza i Pantelejmona".
Więc jak to jest?
replies: text: : Pantelejmon zmienił zdanie z przychylnego ogłoszeniu autokefalii na zdecydowanie przeciwne. Już to wyjaśniam. Loraine (dyskusja) 16:59, 30 lis 2015 (CET)
thread_title:  Jak to było z biskupem Pantelejmonem?

message: http://www.orthodox.pl/ingres-wladyki-jerzego-do-katedry-wroclawskiej-chcialbym-byc-narzedziem-w-reku-boga/ 
--Methodios (dyskusja) 17:27, 21 cze 2017 (CEST)
thread_title:  Ingres władyki Jerzego do katedry wrocławskiej 

message: sprawa zawyżania ilości wiernych przez PAKP była wielokrotnie podnoszona. nie można w tym przypadku bezkrytycznie przyjmować i przekazywać autodeklaracji przekazywanych przez PAKP do GUSu jako liczby rzeczywistej. kwestię zawyżania statystyk podnosił od wielu lat Kazimierz Urban a jako jedyny badania prowadził Krzysztof Goss. dla wyjaśnienia skali zjawiska fragment artykułu Krzysztofa Gossa:
"Trzeba głosić prawdę
O liczebności prawosławnych w Polsce pisałem już kilkakrotnie i nie tylko w „Czasopisie”. Pierwszy mój artykuł na ten temat ukazał się w 2001 r. w X tomie uniwersyteckiego kwartalnika „Pogranicze”. Wzbudził on zainteresowanie białostockich dzienników. Równo rok temu w styczniowym numerze „Cz” opublikowałem artykuł pt. „Policzyłem prawosławnych”, w którym napisałem, że w blisko 40-milionowej Polsce mieszka ok. 200 tys. prawosławnych (0,5 proc.), z czego przeważająca większość, bo ok. 150 tys., na Podlasiu. Wykazała to dokładna analiza, którą przeprowadziłem w oparciu o swoje naukowe badania. (...) Krzysztof Goss, Czasopis, 12/2004.
thread_title:  Kwestia ilości wiernych 

message: Rozbieżność między danymi kościelnymi i spisem powszechnym to jedno (nikogo nie trzeba chyba przekonywać, że bardziej wiarygodny jest spis). Druga kwestia: czy te 507 tys. to mieliby być wierni tylko w Polsce? Bo PAKP działa też w Brazylii!... BasileusAutokratorPL (dyskusja) 21:50, 24 kwi 2021 (CEST)
thread_title:  Liczebność wiernych raz jeszcze 

message: W związku z zaistniałą kontrowersją, oraz akcjami użytkownika Kirsan, który podjął jednostkową decyzję, by wycofać moją edycję 2022-04-06T07:53:28‎ (−5101‎) zarzucając, cytuję:  "to nie miejsce na „publicystykę” z gazetek, gdy na ten temat istnieją źródła naukowe, poza tym cytowanie całych fragmentów wygląda na już NPA" postanowiłem, co następuje: nie przywracać wycofanej wersji, mimo, że oparta jest na śledztwie rzetelnej gazety, w treści artykułu jasno odcięto się od "publicystyki" powołując na rodowód naukowy autora artykułu oraz osób w jego relacji występujących pod imieniem i nazwiskiem, oraz fakt, że powszechnie uważa się w Polsce dziennik Rzeczpospolita jako medium wiarygodne. Drugi zarzut Kirsan dotyczący NPA, względem cytatów słów redaktora Jacka Borkowicza, w mojej ocenie nie powinien nawet zostać podniesiony, ponieważ z całego artykułu w gazecie liczącego 2219 wyrazów, użyte 3 cytaty, i stosownie opisane, zajęły łącznie 148 słów. Jest to ilość marginalna, służąca przekazaniu wniosków ze śledztwa Rzeczpospolitej. Rozumiem, że można się z zarzutami wobec PAKP nie zgadzać, ale uważam, że działalność użytkownika Kirsan za wyjątkowo szkodliwą w tym aspekcie, ponieważ na słabych przesłankach podjął (niejednokrotnie) decyzję o wycofaniu edycji dużego rozmiaru (tu 5101 znaków). Nie wymagam, by przy tak dużej edycji miał konsultować się z innymi adminami czy moderatorami lub choćby szanować pracę innych użytkowników poprzez kontakt z nimi, ale w świetle jego zarzutów (komentarze) oraz w okolicznościach stanu faktycznego (w jakim oddałem treść do artykułu), mam uzasadnione podejrzenie, że informacje i wnioski ze śledztwa dziennikarskiego z 2022 roku, oraz zarzuty wyprowadzane w stronę PAKP są na tyle dobrze udokumentowane, że ich opis powinien znaleźć miejsce również w głównym artykule. Szczególnie, że opisane w artykule Rzeczpospolitej relacje naocznych świadków, osób publicznych i naukowców występujących pod własnymi imionami i nazwiskami, są na tyle wiarygodne, że całościowe wycofanie tej edycji skutkuje zatarciem kluczowych faktów z przestrzeni artykułu a związanych nie tylko ze śledztwem bądź kontrowersjami względem PAKP, ale z samymi podstawami funkcjonowania tej organizacji religijnej w Polsce. 
Postanowiłem niniejszym poddać kolejnej edycji wycofaną treść, skrócić jej objętość, zastanowić się nad przeniesieniem części cytatów do projektu wiki cytaty oraz dodać ją jako nową edycję w stosownym czasie w przyszłości. Jestem otwarty na sugestie dyskutantów względem niniejszej (wycofanej) treści:
A może polska Cerkiew wcale nie jest zależna od Moskwy?
Stan wejściowy:
25 marca 2022 r. redaktor Jacek Borkowicz na łamach ogólnopolskiego dziennika Rzeczpospolita ujawnił nieścisłości związane z trybem w jakim uznano autokefalię PAKP. Jedną z głównych przyczyn śledztwa dziennikarskiego była spójna reakcja PAKP oraz Patriarchatu Moskiewskiego w świetle inwazji Rosji na Ukrainę, efektem był wielostronicowy artykuł zatytułowany "A może polska Cerkiew wcale nie jest zależna od Moskwy?"  , w którym zarzuca hierarchom PAKP szereg nieprawidłowości. Jako główną oś swojej argumentacji przyjmuje nieważność autokefalii PAKP nadanej 22 czerwca 1948 r. przez patriarchat w Moskwie, jednoczęśnie kontestując konieczność zrzeczenia się autokefalii otrzymanej przed wojną od patriarchy Konstantynopola. Zarzuca notoryczne powielanie takiego stanu rzeczy również w czasach współczesnych. Zauważa, że prawie nikt nie próbował tematu kanoniczności nadania autokefalii dla Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zgłębiać ani weryfikować. Zarzuca również niedostępność dokumentu nadania autokefalii, nazywanego "tomos" który w prawosławnej tradycji jest pismem zredagowanym i nadanym w sposób niezwykle uroczysty, decydując o samodzielnym istnieniu narodowej wspólnoty kościelnej. Redaktor Borkowicz w swoim piśmie przywodzi bezskuteczne próby księdza Franciszka Stopniaka, profesora historii najnowszej w warszawskiej Akademii Teologii Katolickiej dotarcia do oryginału tego dokumentu. 
Bazując na treści dokumentu opublikowanego w 1975 r. w rosyjskojęzycznym almanachu PAKP, oraz polskim tłumaczeniu opublikowanym w 2009 r. w „Studiach Warmińskich" przez księdza Romana Płońskiego, publicysta Rzczeczpospolitej wyciąga dalekoidące wnioski, określając ten teskt krótką i zwięzłą deklaracją, o formie notatki urzędowej, nijak nie dosięgającej ani w formie ani w treści tomosowi którym w czasach II Rzeczypospolitej nadał autokefalię, 13 listopada 1924, na cztery dni przed śmiercią, patriarcha konstantynopolitański Grzegorz VII. 
Publicysta wysuwa dodatkowe zarzuty względem hierarchów PAKP, w sprawach przeszłych, zarzuca brak sygnowania notatki udzielającej autokefalii, oraz udział KGB w aranżacji tego wydarzenia.
  
Publicysta podnosi również zarzuty dotyczące nierzetelnego raportowania liczebności wiernych przez PAKP w Polsce, współpracy biskupów ze służbami bezpieczeństwa PRL, oraz przypadków odmów udzielania sakramentów uchodźcom przybyłym z ogarniętej wojną Ukrainy.
 
Poland B (dyskusja) 17:41, 8 kwi 2022 (CEST)
thread_title:  Śledztwo dziennikarskie Rzeczpospolitej z 2022 i zarzuty dotyczące PAKP