Dyskusja:Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki

message: Znajdował się tu wpis, mówiący że:
"Dnia 30 lipca 1944 w godzinach; 15.00, 20.55, 21.55, i 23.00 wyemitowała czterokrotnie komunikaty nawołujące ludność Warszawy do powstania przeciw Niemcom. Były one jedną z szeregu przyczyn powstania warszawskiego."
Jest to "wiedza powszechna" czyli wszyscy o tym wiedzą. Jednak nie ma żadnych źródeł. Nie znalazłem żadnych wspomnień, w których ktokolwiek z powstańców przyznawał, że słuchał tych audycji w tym dniu. Tym bardziej nie znalazłem, żeby ktoś przyznawał, że to miało wpływ na to, że poszedł do walki. Nie wydaje się, żeby dowództwo AK o tym komunikacie dyskutowało.
Natomiast we wspomnieniach Jarosława Abramowa-Newerly'ego (Lwy mojego podwórka) pisze on, że słuchał tego radia w połowie 1943 roku i już wtedy radio to, podniosłym głosem Ryszardy Hanin, wzywało Polaków "do boju!". Była to więc, jak się wydaje, zwyczajna poetyka tych audycji, być może przejmowana od Radia Moskwa. W każdym razie nic raczej nie wskazuje na to, żeby to radio miało wpływ na wybuch Powstania. To raczej rozczarowanie brakiem pomocy ze strony Armii Czerwonej spowodowało, że informacje o tych komunikatach rozeszły się szeroko wśród powstańców we wrześniu 1944. Zmalinowski1968 (dyskusja) 16:01, 28 sie 2023 (CEST)
replies: text: Przywróciłem poprzednią informację wraz ze źródem. Dla większej transparentności zacytuję Andrzeja Sowę (numery stron w przypisie w haśle):

text: „Na to, że zarówno w społeczeństwie, jak i wśród oficerów KG AK wzrastało przeświadczenie, że wojska sowieckie lada moment zajmą Warszawę, wpływały także nadawane z Moskwy audycje radiowe, w których wzywano ludność stolicy Polski do podjęcia otwartej walki z Niemcami” [po czym następują cytaty ze stosownych audycji radia Moskwa w dn. 29 lipca oraz radiostacji „Kościuszko” w dn. 30 lipca]. Dalej Sowa pisze: „Apel ten [radiostacji „Kościuszko” – D25] został wykorzystany przez kierownictwo PPR do napisania projektu odezwy Warszawskiej Rady Narodowej, wzywającej ludność Warszawy do walki i udzielenia poparcia Armii Ludowej.Według zebranych przez Antoniego Przygońskiego relacji kilkutysięczne siły PPR i AL. W Warszawie przygotowywały się do zbrojnego wsparcia Sowietów w chwili, gdy rozpoczną oni walki o miasto. Jak już o tym wspomniano, jednym z istotnych motywów skłaniających dowództwo AK do rozpoczęcia bitwy o opanowanie stolicy była obawa, ze to komuniści mogliby zainicjować walki powstańcze. Potwierdza to także relacja gen. Antoniego Chruściela”. Dalej Sowa cytuje również fragment relacji Chruściela: „Radio Moskwa, nawołujące od tygodni do walki, znalazło grunt podatny. Szły pomruki coraz głośniejsze o kunktatorstwie dowództwa”.Dreamcatcher25 (dyskusja) 18:40, 28 sie 2023 (CEST)
replies: text: :Przepraszam, ale cytując dosłownie Andrzeja Leona Sowę dokonujesz nieuprawnionej, moim zdaniem, ekstrapolacji źródła. Sowa podkreśla, że obawa przed rozpoczęciem powstania przez komunistów skłaniała ich do podjęcia decyzji za powstaniem. Jednak przejście wprost do tego, że to akurat audycja radia Kościuszko z 30/07 była jedną z przyczyn wcale z tego nie wynika. Sowa i inni podkreślają, że takie wezwania pojawiały się od wielu tygodni (a w zasadzie to miesięcy). Na tej zasadzie należałoby każde zdarzenie uznać za jedną z przyczyn powstania, np. piękną pogodę w tych dniach, bo ludziom nie chciało się siedzieć w domach. Zmalinowski1968 (dyskusja) 16:26, 4 wrz 2023 (CEST)
replies: text: ::Tyle, że skoro Sowa nie miał tej audycji na myśli, to czemu cytuje ją we fragmencie książki poświęconej właśnie tej przyczynie powstania? Związek jest jednoznaczny.Dreamcatcher25 (dyskusja) 22:50, 4 wrz 2023 (CEST)
replies: text: :::Związek jest jednoznaczny tylko w tym zakresie, że Radiostacja Kościuszko miała wspływ na na nastroje dowództwa AK. Podobnie zresztą jak odezwa WRN, o której Sowa wyraźnie pisze, że była "projektem" i nie wspomina o tym, że w ogóle została gdziekolwiek opublikowana (bo chyba nie była).

text: :::Więc cały czas poruszamy się w kwestii "wiedzy powszechnej" a nie faktów udokumentowanych. Ze licznych wspomnień powstańców wynika wyraźnie, że wszelkie informacje o tych odezwach "Kościuszki" pojawiają się dopiero we wrześniu, kiedy dominuje już poczucie klęski i najwidoczniej poszukuje się kogoś, na kogo można zwalić winę. I ta "narracja" dominuje do dziś, najwyraźniej po to, żeby to zawsze my jesteśmy ofiarami. To również ma silny nurt wśród autorów Wikipedii (vide artykuł o bitwie pod Warszawą 1944, gdzie duży rozdział o relacji z Powstaniem Warszawskim mocno kontrastuje z dobrze udokumentowaną pierwszą częścią o przebiegu bitwy). Zmalinowski1968 (dyskusja) 10:26, 19 maj 2024 (CEST)
replies: text: ::::"Radiostacja Kościuszko miała wspływ na na nastroje dowództwa AK". Dokładnie o to przecież chodzi. Szeregowi powstańcy nie podejmowali decyzji o rozpoczęciu walki w Warszawie, więc to, czy informacje o audycjach pojawiają się w ich relacjach, ma znaczenie drugorzędne. Oczywiście Sowa nie musi być jedynym źródłem. Na temat powstania powstały liczne książki i artykuły naukowe. Jeśli znajdziesz równie poważnego autora, który stwierdzi, że audycje radiowe z końca lipca 1944 nie miały wpływu na decyzję o rozpoczęciu powstania, jak najbardziej trzeba będzie uwzględnić także taki głos.Dreamcatcher25 (dyskusja) 18:14, 19 maj 2024 (CEST)
thread_title:  Przyczyna wybuchu Powstania