Dyskusja:Smarżowa

message: Nie da się ustalić kiedy Szelowie zjawili się w Smarzowej. Jedno co można stwierdzić to fakt, że już byli dobrze zasiedzeni, gdy zapisano pierwszą metrykę chrztu metryki w parafii Siedliska, w roku 1713. Nie ulega też wątpliwości, że byli tam nie tylko przed Boguszami, lecz i Stojowskimi. 
Adam Bogusz pierwszego, znanego mu z dokumentów,  kmiecia Krzysztofa Szelę, zauważa   w 1740 r., przy okazji sporów o wioskę, wynikłych po śmierci  Aleksandra Kumanowskiego, cześnika żydaczowskiego. 
Ewa ze Sporczyków Ładomirska, wdowa po Antonim Ładomirskim z Ładomierza herbu Łada, dziedzicu Niewodnej, ma jakieś rozliczenia z Kumanowskimi, zapewne z tytułu Niewodnej, gdyż Jan Kumanowski  z Kumanowic  herbu Ostoja , syn, jak mniemam, Jana cześnika żydaczowskiego i Anny Storcównej , a zarazem brat Aleksandra jest wymieniany  przez Bonieckiego jako właściciel części Kumanowic, Smarzowiec  (  SMARZOWEJ ?)   i Niewodnej. (Boniecki „Herbarz” ) Ugoda zawarta w Nowym Korczynie spowodowała wydanie dekretu kompromisarskiego, przewidującego wyznaczenie działu we wsi  Smarzowa. Wykonawcą ugody był I.M.C. Pan Jan z Przczelic Przczelski, subdelegat Nowokorczyński, który wskazał na gruncie część przydzieloną Pani Ładomirskiej wraz z kmieciem Krzysztofem Szelą i Maćkiem Maciurem, siedzącym na roli zwanej Podkówka, a sama pani Ładomirska, o ile nawet pojawiła się w Smarzowej, to  zapewne nigdy tam nie zamieszkała . 
Wieś istnieje prawdopodobnie od pierwszej połowy XIV wieku. W 1581 r. Smarzowa była własnością Marcina i Rafała Łyczków. Liczyła 14 kmieci gospodarujących na 3,5 łana, 2 zagrodników z rolą, 3 bez, 2 komorników z bydłem, 2 bez oraz 2 rzemieślników. W 1629 r. jako właściciel wioski występuje Jakub Dramiński. Kmieciom mieszkającym tu wówczas (14) pozostało już tylko 2 łany ziemi. Reszta musiała zostać włączona do folwarku. Na początku XVIII w. wieś należała do Kumanowskich i Kretkowskich(A. Bogusz).   
W 1595 r. ma folwark  zapisany jako „Praedio militari”, z którego dwu właścicieli płaci dziesięcinę snopową na rzecz kościoła w Siedliskach. Wykaz należnej  z folwarku smarzowskiego dziesięciny z 1602 r.  podaje właścicieli Smarzowej, którymi są : Pani Witkowska - matka, wraz z trzema synami oraz Pan Jan Kociński.  (ADT „Akta Lokalne parafii Siedliska Bogusz”)  
W 1614 roku właścicielem  Smarzowej jest Imć Pan Łukasz Szamoszowski, zapewne tożsamy  z Łukaszem Szamoszowskim herbu Wąż , szlachcicem litewskim, który według Herbarza Niesieckiego: „za Stefana Króla wojnę traktując, osiadł w Sendomierskim i dziedziczył na Gorzyczanach, umarł 1633, wieku swego 88, co opowiada jego nagrobek u Ś. Ducha”. Tenże Szamoszewski w tymże roku (1614) podpisuje dokument, w którym uzgodniono rozdział między dobrami Smarzowa, a Małą Głobikówką, której właścicielem jest Rafał Łyczko  z Ryglic. (ADT Akta Lokalne parafii Siedliska Bogusz 1529 – 1911,  LS V, Granicies Villarum Siedliska, Smarzowa et Głobikowka). W dokumencie tym wyszczególniono role poddanych smarzowskich: „ to iest Niedźwiadkowa, Kalembina ( --) Kalemby Woyta, których jest siedem”. Niestety jednak odpis dokumentu, który znalazłem  w aktach ADT jest niekompletny, i nie sposób stwierdzić, czy Szelowie już w tym czasie tam byli. 
Jak zdołałem ustalić  od W 1707 roku w dokumencie spisanym na zamku bieckim właścicielem Smarzowej  jawi się „ Gnosus Józef de Dedno Dydyński”  herbu Gozdawa, syn Stanisława i Anny z  Białyńskich stolnikostwa sanockiego,  „ zdrowy na umyśle i ciele”  (ADT Akta Lokalne parafii Siedliska Bogusz , Boniecki Herbarz) Józef  Dydyński pozostawił po sobie dwu synów : Piotra i Wojciecha Ludwika.  Ten ostatni jest chrzestnym ojcem Marii Joanny Krzyszkowskiej , szlachcianki z Grudnej w 1755 r., czyli gdzieś w okolicy Dydyńscy dalej się kręcą.
  Wioskę ostatecznie nabył w 1768 r. Nikodem Jordan Stojowski. W 1804 stała się ona własnością Apolonii i Stanisława Boguszów, a od 1834 r. posiadł ją Nikodem Bogusz wraz z żoną Józefą Stojowską (Adam Bogusz, Dzieje Siedlisk i Smarzowej).
Pomimo tego, że Stanisławostwo Boguszowie są właścicielami Smarzowej, to jednak po początkowym okresie  nie zarządzają sami, lecz ją dzierżawią. I tak; Smarzową dzierżawi Antoni Jabłoński, co najmniej w okresie 2 czerwca  1815 do 12 sierpnia 1816 r.  W  latach od 1818 do 1819  dzierżawcą jest  Franciszek Ksawery Bogusz, brat Stanisława (ADT Metryki par. Siedliska Bogusz).
Bibliografia
Bogusław Andrzej Baczyński, Jakub Szela, komputeropis. 
"Gwiazdka Cieszyńska" Ner. 17., Rok 1860, Cieszyn dnia 12 maja, Rocznik XIII, s.135. "Dnia 21 kwietnia,jak donosi Przegląd, zakończył życie Jakób Szela znany z r. 1846, zamieszkały w kolonji niemieckiej Lichtenberg, w powiecie Soleckim; po krótkiej ale ciężkiej chorobie, opatrzony św. sakramentami, z przykładną skruchą wybrał się do wieczności".
"Ziemia Lubelska" No 221, Lublin, 14 sierpnia 1911, s. 2. "... Góral polski z Pieszu, Józef Kurudz, jeszcze jako kilkunastoletni wyrostek, znał Szelę osobiście i nie wiedząc, kto on taki, kilkakrotnie  wraz ze swym ojcem Michałem, odwiedził Szelę, a raz nawet tak im wypadło, że jadąc do Czerniowiec, zanocowali w jego chacie. Kurudzowi zawdzięczam też wiele ciekawych szczegółów z życia Szeli - pisze p. Zubrzycki...".
Tadeusz Zubrzycki, Wspomnienia o Jakubie Szeli, [w:] "Wiek Nowy", Lwów, 6 maja 1924.
BACZ
thread_title:  SMARZOWA (Smarżowa) - GNIAZDO RODZINNE RODZINY SZELÓW 

message: Tarnów, dnia 4 kwietnia 1846 r.
Pismo Nr 161/praes./1846 (streszczenie odręcznego dokumentu napisanego osobiście przez Nadawcę)
Ks. Biskup Tarnowski ( Józef Grzegorz Wojtarowicz) do Jego Królewskiej Wysokości (arcyksięcia Ferdynanda Karola Józefa Habsburga-Este)
Sprawa: wydarzenia rabacyjne 1846 r.
W oparciu o sprawozdanie ks. Jana Pitonia, wikarego z Dąbrowy (dzisiaj Tarnowskiej), ks. Biskup Wojtarowicz potwierdza prawdziwość informacji o usiłowaniach mających na celu utrzymanie ludu w napięciu i skierowaniu jego reakcji przeciwko duchowieństwu.
 W części cyrkułu tarnowskiego, nad Wisłoką, podburza lud wiejski niejaki Szela (Jakub), "wielokrotnie kryminalnie sądzony i karany, który podczas ostatnich dni grozy popełnił najstraszniejsze okrucieństwa". Obecnie (Jakub Szela) stara się rozszerzać swoje wpływy w cyrkułach: jasielskim i rzeszowskim.
Relacja opracowana przez Bogusława A. Baczyńskiego, na podstawie dokumentu odnalezionego podczas kwerendy archiwalnej w Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie (ADT), zespół AEpCT; lata 1846, Tom:13, sygn. A/13.
BACZ
thread_title:  Relacja z korespondencji biskupa tarnowskiego do gubernatora Galicji, arcyksięcia Ferdynanda Karola Józefa Habsburga-Este 

message: Starosta Józef Breinl Ritter von Wallerstern, urodzony w Pradze czeskiej, obdarzony na odchodnym obywatelstwem honorowym m. Tarnowa, przeniósł się na własną prośbę do służby w rządzie krajowym na Morawach. Na placu pozostał ostatecznie tylko chłop polski Jakób Szela, on też stał się owym kozłem ofiarnym i przeszedł jako postać upiorna do tradycji szlachecko – narodowej. Czy w takiej samej formie przeszedł do tradycji ludowej, należałoby to jeszcze zbadać. Mimochodem notuję jeden charakterystyczny szczegół dla tej sprawy. Ks. Aleksander Osiecki, proboszcz w rodzinnych stronach Szeli, napisał do mnie łaskawie w liście z dnia 14 grudnia 1933 następujące słowa :
 „ Niedawno umarł jego wnuk; nazywał się i kazał się chłopom nazywać >> królem polskim<< i chlubił się, że jego przodek wyzwolił chłopów z niewoli”.
Bibliografia
Michał Janik, Zesłanie Jakóba Szeli na Bukowinę, Kraków 1934, s. 4-5.
BACZ
thread_title:  JAKUB SZELA ze Smarzowy, syn STANISŁAWA, wnuk JAKUBA ze Smarzowy 

message: Niniejszym wpisem do dyskusji wikipedycznej proponuję skorygować nieudokumentowaną hipotezę zawartą w zdaniu "Jakub Szela - przywódca rzezi galicyjskiej w 1846 r.", podczas gdy Jakub Szela był jedynie lokalnym przywódcą wydarzeń rabacyjnych. Patrz Antoni Koryga.
Bibliografia
Bogusław Andrzej Baczyński, Antoni Koryga (1814–1881) – rabant nieznany, czyli prolegomena do amatorskich badań nad rabacją galicyjską, „Rocznik Tarnowski” 2013, r. 18, s. 241–248.
Bogusław Andrzej Baczyński
BACZ
thread_title:  Sugestia sprostowania nieudokumentowanych hipotez zawartych w artykule.