Dyskusja:Fonetyka języka polskiego

message: "Rażącym błędem" jest wymawianie "ałto" lub "a-uto". Na pewno, ale czy ktoś taki błąd popełnia?? Jeszcze nie słyszałem... 
Co do akcentu. Wymawianie: przySZLIście, byLIśmy zamiast PRZYszliście, BYliśmy, brzmi rażąco, zdaniem Autora/ki. Ale czy wymowa taka nie jest coraz częstsza, i czy nie wypiera wręcz wymowy "prawidłowej", z akcentem na przed-przedostatniej (paroksytonicznym)? 
Wydawało mi się też, że właśnie miejsce akcentu różni takie słowa, jak mateMAtyka -- matemaTYka, czy FIzyka -- fiZYka ("MateMAtyka jest domeną matemaTYka"). 
Warto też może podkreślić, że w odróżnieniu od takich języków, jak rosyjski, niemiecki czy angielski, czy np. portugalski, samogłoski nieakcentowane w polskim nie podlegają (fonemicznej) redukcji, tutaj polski jest w towarzystwie takich języków, jak włoski czy hiszpański.
Ciekawe, że chociaż "ż" i "rz" wymawiane są tak samo, "dź" i "drz" -- nie są. Porównajmy "dżem" i "drzem" (imperativus od "drzemać").
131.220.251.5 (dyskusja) Wojciech Żełaniec
replies: text: Nieprawda. „Podżegać” wymawia się jak „drzewo”, czyli z grupą spółgłosek, a nie z pojedynczą spółgłoską. Mało to, „budżet” poprawnie zawiera dwie spółgłoski „d” + „ż”, a nie jedną „dż”. Połączenie „dż” oznacza dwie spółgłoski na szwie morfologicznym, ale jak widać, nie tylko.

text: A to, że ktoś „jeszcze” nie słyszał czegoś, nie oznacza, że coś takiego nie ma miejsca. Oczywiście, że „nauka” bywa błędnie wymawiana jako „nałka”. Prawda, jest to błąd i do tego nie masowy, ale trafia się niestety.

text: 178.235.146.71 (dyskusja) 11:26, 18 wrz 2017 (CEST) 
Znam ludzi mówiących a-uto, tzn. jakoby w dwóch sylabach, bez dyftongu 'au'.
W ogóle pominięto polskie liaison.

message: słowniki normatywne dopuszczają ich akcentowanie na sylabie przedostatniej w wymownie mniej starannej i sytuacjach bardziej swobodnych
Jest to po prostu kłamstwo, przynajmniej w odniesieniu do wyrazu „okolica”. Słowniki dziś ZALECAJĄ wymowę regularną okoLIca, co najwyżej odnotowują, że RZADKO zdarza się oKOlica, ale nie ma wzmianki, by była to wymowa bardziej staranna! Czyli nie ma też mowy o tym, by wymowa regularna okoLIca była mniej staranna, a wręcz przeciwnie. W tym miejscu autora poniosła po prostu fantazja. Proponuję skonsultować treść ze wskazaniami słowników poprawnościowych, zwłaszcza WSPP.
178.235.146.71 (dyskusja) 10:01, 18 wrz 2017 (CEST)
thread_title:  Jeszcze o akcencie 

message: Czy ktoś oriętuje się dlaczego w artykule na angielskiej Wikipedii (dlaczego plWiki nie stać na tak rozbudowany artykuł dotyczcy języka polskiego...) podawany jest inny zpis IPA, np. "rz" na plWiki to [ʒ], a na enWiki to [ʐ], "sz" to odpowiednio [ʃ] i [ʂ], "g" to odpowiednio [g] i [ɡ] itd. Skad te różnice? Skoro mamy doczynienia z IPA, to zapis powinien być jednoznaczny, zatem na której Wikipedii jest błąd? Aotearoa  dyskusja 18:07, 13 lut 2009 (CET)
replies: text: Problemem jest popularny ostatnimi czasy mit, że spółgłoski zapisywane "sz", "ż" są retrofleksywne. Taką interpretację ozdwierciedla zapis na angielskiej wikipedii. No cóż, niektórzy nie są w stanie wyobrazić sobie zadziąsłowych szczelinowych, które nie są ani palatalizowane, ani retrofleksywne.

text: Polskie "sz", "ż" są zadziąsłowe i apikalne, znaki [ʃ] i [ʒ] są prawidłowe (to jak są używane w transkrypcji języka angielskiego nie gra tutaj roli).
replies: text: :Po pierwsze, „orientuje” a nie „oriętuje”. Po drugie, „retrofleksyjna” a nie „retrofleksywna”. Dziękuję przedmówcy za tłumaczenie, na pierwszy rzut oka (i ucha) mogłoby się wydawać, że zapis z polskiej Wikipedii jest błędny (biorąc pod uwagę to, jak różnymi dźwiękami są polskie /ʃ/ i angielskie /ʃ/). Ryba g (dyskusja) 17:01, 13 lis 2011 (CET)
replies: text: ::One nie są aż tak różne, poza tym niektórzy Brytyjczycy czy Amerykanie używają  które jakościowo praktycznie nie odbiegają od polskich (np. Crane z serialu Sleepy Hollow, o ile dobrze pamiętam). Jest to opisane w ostatniej edycji (z 2014) książki Gimson's Pronunciation of English, w której Cruttenden mówi, że stopień zmiękczenia angielskich  różni się w zależności od mówcy - w moim odczuciu jednak bardziej "polskie" warianty nie są aż tak częste w angielskim. Mr KEBAB (dyskusja) 17:26, 17 maj 2016 (CEST)
NB: nie jestem polakiem. 
Mam jedną uwagę co do anonimowego komentarza (edytowane przez 79.186.37.100 w dniu 7 mar 2009), że polskie sz/cz nie są retrofleksyjne ale zadziąsłowo-szczelinowe, i że najbardziej właściwe symbole IPA dla nich to [ʃ] i [ʒ]. Nie wiem skąd autor tego komentarza ma taką pewność, i bardzo proszę o źródła. Również polskie jak i międzynarodowe badania fonetyczne potwierdzają, że sz/cz *są* retrofleksyjne i, wskutek tego, że w transkrypcji fonetycznej IPA najbardziej prawidłowe to są znaki [ʂ] i [ʐ], jak znajdujemy i w angielskiej wikipedii. Podam trzy źródła.
Silke Hamann, Retroflex fricatives in Slavic languages, Journal of the International Phonetic Association, Vol. 34, Issue 1, p. 53-67 (2004)
Cytuję:
-----
Conclusion
The fricatives of Polish and Russian that are articulated in the postalveolar region are shown
to be more similar to retroflex fricatives than to postalveolar fricatives in English. This
similarity is based on articulation, in particular retraction, and on the segment’s phonological
incompatibility with close front vowels, which is phonetically grounded in their retracted
tongue body. The fricatives of Bulgarian, on the other hand, are palatoalveolar, as they show
no phonetic or phonological retraction. Consequently, the Polish and Russian postalveolar
fricatives should be represented by the IPA symbols /ʂ/ and /ʐ/, whereas the Bulgarian
postalveolar fricatives are better transcribed as /ʃ/ and /ʒ/.
-----
Autor tego artykułu napisał pracę doktorską na temat spółgłosek retrofleksyjnych p.t. `The Phonetics and Phonology of
Retroflexes', możecie ją łatwo znaleźć w internecie.
Drugi przykład to książa Anita Lorenc - Wymowa normatywna polskich samogłosek nosowych i spółgloski bocznej, Wydawnictwo: Elipsa Dom Wydawniczy (2014). 
Możecie znaneźć streszczenie konkluzji tutaj: http://www.polon.uw.edu.pl/documents/9763960/10751220/lorenc_autoreferat.pdf
Cytuję:
-----
Dotychczas w badaniach eksperymentalnych dotyczących artykulacji w języku polskim potwierdzono retrofleksyjny character spółgłosek: [ʂ], [ʐ], [t͡ʂ], [d͡ʐ].
-----
Trzeci przykład to:
Marcin Wągiel, Problem `un ou deux phonèmes?' w języku polskim, Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 51, (2016) 
przypis 10: W niniejszym artykule przyjęto interpretację polskich głosek dziąsłowych jako spółgłosek retrofleksyjnych
Proszę also spojrzeć na pracę doktorską tego autora p.t. 'Fonematyka języka polskiego w ujęciu funkcjonalizmu aksjomatycznego' (jest na google books) i stronę internetową polfon http://polfon.upol.cz/index.php?page=home
Podsumuwując, moim zdaniem, angielska wikipedia używa jak najbardziej poprawnych transkrypcji, a polska wikipedia i wikisłownik nie, lub nie koniecznie. 
--L0rents (dyskusja) 19:15, 26 lip 2017 (CEST)
thread_title:  Angielska Wikipedia 

message: Co wy na to, żeby dodać tutaj alfabet slawistyczny? Nie wiem jak, może w nawiasach? Według mnie jest on dużo bardziej czytelny dla laika, a przecież dostępność takich artykułów powinna być również brana pod uwagę. Nie mówiąc już o tym, że nic mnie bardziej nie wkurza niż znak t͡s̪ i reprezentowany przez niego okcydocentryzm... -wdev- (dyskusja) 02:20, 9 lip 2010 (CEST)
thread_title:  A może slawistyczny? 

message: Cytat:
Nowoczesne opisy fonologii polskiej traktują jako fonemy także prewelarne [k´] i [g´] (najbliższe odpowiedniki IPA: c i ɟ), występujące np. w wyrazach kiedy /ˈcɛdɨ/, giętki /ˈɟɛn̪t̪ci/. Inne opisy traktują je jako sekwencje [kʲ] i [ɡʲ].
Szczerze mówiąc, nie rozumiem zapisu wymody słowa kiedy jako /ˈcɛdɨ/. Przecież dźwięk rozpoczynający słowo kiedy i /c/ to zupełnie różne dźwięki! Wystarczy je wymówić, żeby zauważyć, że inaczej układa się język. Wystarczy usłyszeć, że je bezbłędnie rozróżniać. W języku czeskim i słowackim występuje zarówno /c/, jak i /ɟ/, zapisywane odpowiednio jako ť i ď. Mają się nijak do polskich ki, czy gi. Polacy wyraźnie rozróżniają, że Czesi, czy Słowacy używają tych dzwięków i zapisują np. słowackie ďakujem jako dia- albo dzia-, ale nie giakujem. Xpicto (dyskusja) 15:47, 28 cze 2014 (CEST)
thread_title:  [k´] i [g´]  jako [c] i [ɟ]

message: Witam. Mam dwa pytania:
* Czy źródło (Danuta Ostaszewska, Jolanta Tambor, Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego, Warszawa 2006) naprawdę używa symboli [] do transkrypcji alofonów fonemów // pojawiających się w kontekście spółgłosek miękkich?
* Czy źródło zawiera czworobok samogłoskowy? Jeśli tak, to:
** Czy alofon, który na WP zapisujemy jako [] znajduje się dokładnie w lewym dolnym rogu tego czworoboku (pozycja samogłoski kardynalnej [], czy trochę nad nim (pozycja samogłoski niekardynalnej [])? W żadnej publikacji do której mam dostęp nie opisuje się tego alofonu jako prawie otwarty [], a jako otwarty [].
** Czy alofon, który na WP zapisujemy jako [] znajduje się na górze, dokładnie na środku tego czworoboku (pozycja samogłoski kardynalnej []) czy pomiędzy środkiem czworoboku a jego prawą krawędzią? W żadnej publikacji do której mam dostęp nie opisuje się tego alofonu jako [], ale jako [] - samogłoskę, której jakość jest pomiędzy samogłoską kardynalną [] a samogłoską kardynalną [] (tzw. advanced back vowel). Mr KEBAB (dyskusja) 17:35, 17 maj 2016 (CEST)
thread_title:  [{{IPA|æ, ʉ||}}] - czy aby na pewno? 

message: Nie wiem, kto wpadł na pomysł, żeby [ŋ] i [r'] klasyfikować tutaj jako oddzielne FONEMY. [ŋ] to jedynie ALOFON /n/ w większości polskich dialektów w pozycji przed spółgłoskami welarnymi (co do /x/ istnieje pewna kontrowersja, ale ja sam bym tak to wymówił przed tą spółgłoską). Dlatego też underlyingly słowo "bank" interpretuje się jako //baNk//,gdzie //N// oznacza spółgłoskę nosową o niesprecyzowanym miejscu artykulacji, po w tej pozycji wymowa jest uzależniona od sąsiadujących spółgłosek (więc wymowa FONETYCZNA wygląda mniej więcej tak: ['bãŋk] - a więc //N// przyjmuje najpierw miejsce artykulacji //k//, a potem nazalizuje sąsiadujące //a//). Dlaczego Polacy nie rozróżniają transkrypcji fonetycznej od fonemicznej pozostaje dla mnie zagadką (być może chodzi o jakiś tępy nacjonalizm - vide upieranie się, że polskie "cz", "sz" i "ż" nie są retrofleksyjne, żeby nie wyszło na to, że tylko my i Rosjanie w ten sposób je wymawiamy, a np. Czesi są bardziej zachodni niż my, więc paradoksalne połączenie nacjololo i poczucia niższości jednocześnie xd), ale filolodzy angielscy nie mają z tym kłopotu i są bardziej obiektywni. [ŋ] nie kontrastuje z żadnym słowem zawierającym, powiedzmy, [n] alweolarne, dlatego to są wszystko jedynie alofony //N// (lub, jak ktoś się uprze, że jednak musi istnieć jakiś default, to są to alofony //n̪//, biorąc pod uwagę częstość występowania w nagłosie czy coś, ale powiedzmy, że jest to debatable). Jeszcze ktoś napisał, że [w̃] jest alofonem [ŋ] - g00wno prawda. Jeśli już, to [w̃] to jeden z elemetów tworzących alofon nosowych samogłosek w pewnych pozycjach; underlyingly są to fonemy //ę// i //ą// (nie chce mi się wstawiać znaczków IPA do tego), które są zazwyczaj realizowane właściwie jako nazalizowane dyftongi [ęw̃] i [ąw̃].
A co do [r'], to przecież na pierwszy rzut oka widać, że to tylko //R//, które jest spalatalizowane przez następującą po nim samogłoskę //i//. Niech ktoś to poprawi, bo to aż wstyd czytać. ~Shumkichi napisz wiadomość 17:55, 10 kwi 2020 (CEST)
=== "fonem" [ŋ] ===
Po dwu latach od dodania powyższego wpisu usunąłem ten kwiatek. Nie zmienia to faktu, że ten artykuł jest do gruntownej przeróbki, ze zmianą tytułu włącznie, bo traktuje raczej o fonologii niż o fonetyce polszczyzny. Ale to jeszcze długa droga przed nami. Chyba rzeczywiście najlepiej przetłumaczyć z en.wiki "Polish phonology".  Donatus Polonorum (dyskusja) 17:14, 18 gru 2022 (CET)
thread_title:  "Fonemy" 

message: Po dwu latach od dodania powyższego wpisu usunąłem ten kwiatek. Nie zmienia to faktu, że ten artykuł jest do gruntownej przeróbki, ze zmianą tytułu włącznie, bo traktuje raczej o fonologii niż o fonetyce polszczyzny. Ale to jeszcze długa droga przed nami. Chyba rzeczywiście najlepiej przetłumaczyć z en.wiki "Polish phonology".  Donatus Polonorum (dyskusja) 17:14, 18 gru 2022 (CET)
thread_title:  "fonem" [ŋ] 

message: Cały ten passus, rzekomo dobrze uźródłowiony, ma się nijak do źródeł. Czesak w poradni językowej pisze, że wśród przesiedleńców ze wschodu, którzy obecnie mieszkają np. na Pomorzu Zachodnim można usłyszeć tę głoskę. Tekst artykułu sugeruje, jakoby miała to być cecha "polszczyzny zachodniopomorskiej". Z kolei w drugim przywoływanym tekście autor nie za bardzo radzi sobie z transkrypcją, trzeba się domyślać, o co mu chodzi. Na dobitkę oba źródła są - powiedzmy - nienaukowe. Tak więc i ten passus należy co prędzej wyrzucić, co zapewne wkrótce uczynię. Donatus Polonorum (dyskusja) 15:33, 19 gru 2022 (CET)
thread_title:  spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna