Dyskusja:Polonez (taniec)

message: Fragment z Tańcujże dobrze; G. Dąbrowska; Warszawa 1991; Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne.
Polonez (Z.Gloger "Encyklopedia staropolska " Warszawa 1900-1903 (1982) ,t. 4 ,s 66-69) najprościej mówiąc , jest rytmicznym pochodem-korowodem par. U ludu tego rodzaju pochód zwał się: tańcem wielkim albo (w zależności od miejsca występowania, od regionu) pieszym, wolnym, powolnym, chodzonym i wykonywany był z towarzyszeniem śpiewu. Wiązał się najczęściej z ceremonialną częścią obrzędu weselnego. W wieku XVI znano taniec zwany polskim, ale o metrum parzystym. Czy więc powstał od niego, przybierając pod koniec XVI i w XVII wieku trójdzielne metrum i instrumentalną formę, czy od chodzonego? - trudno dociec. W każdym razie z chwilą gdy stał się tańcem dworskim, a także tańcem mieszczan, rodzimą nazwę wyparła obca "polonaise", wywodząca się z języka francuskiego. W owym dworskim kształcie pokazano poloneza również na scenie.
Wzmianki o tańcu w rodzaju poloneza, które znamy głównie z relacji cudzoziemców, pochodzą z drugiej połowy XVI w. i początków wieku XVIII. Szczególnie obfitym źródłem dotyczącym poloneza z XVIII i XIX wieku są pozapolskie zapisy muzyki tańców o tytułach: "Chorea Polonica", "Polnischer Tanz", "Polonoise", "Polonaise" i innych. W Polsce taniec ten w swej najdawniejszej postaci zachował się w melodiach z początku XVII wieku, a znanych nam jako kolędy: "W żłobie leży", "Dzisiaj w Betlejem", "Bóg się rodzi". Być może, że dopiero w XVIII wieku ułożono teksy religijne do wcześniejszych melodii tanecznych (H.Dorabialska "Polonez przed Chopinem", Warszawa 1938,s.23).
Tańczony pod koniec XVI i w XVII wieku na dworze królów polskich polonez, obok znanej wówczas w Polsce pawany i innych tańców obcych, był swego rodzaju paradą szlachty przed królem; stanowił nieodzowną część ceremoniału dworskiego. Otwierano nim największe uroczystości. Był tańcem poważnym, dostojnym. Zaczynała go i prowadziła para "najznakomitsza" (K.Czerniawski "O tańcach narodowych z poglądem historycznym i estetycznym na tańce różnych narodów, a w szczególności na tańce polsie" Warszawa 1859). Za nią szły godnie, posuwiście inne pary. Długi korowód par we wspaniałych narodowych strojach podążał za idącym na czele, to w krąg, to po liniach kolisto-esowatych, jak olbrzymi, wielobarwny, wijący się wąż. Niewiastę prowadził mężczyzna blisko, po swej prawej stronie, za rękę ułożoną lekko na jego prawej lub lewej dłoni uniesionej w przód. Od czasu do czasu szerokim gestem przeprowadzał partnerkę przed sobą na swoją lewą stronę i na powrót na prawą. Taniec urozmaicały ukłony i grzecznościowa rozmowa.
Wiek XIX stworzył całą symbolikę poloneza, dopatrując się w nim, w jego charakterze, figurach-odzwierciedlenia polskich stosunków społeczno-obyczajowych. Wspaniały opis szlacheckiego poloneza dał nam Adam Mickiewicz w XII księdze "Pana Tadeusza". Od połowy XVII w. polonez znany wśród wszystkich warstw społecznych naszego kraju zyskał rangę oraz miano tańca narodowego. Osiągnął sławę także poza granicami Polski jako szczególnie reprezentatywny dla naszej kultury. Stał się synonimem polskości. Z drugiej połowy XVIII wieku pochodzą powszechnie znane szlacheckie polonezy: "Z wysokich parnasów", "Wezmę ja kontusz". W tym czasie powstało też wiele patriotycznych pieśni w rytmie poloneza, jak: "Polonez 3 Maja" - "Witaj Majowa jutrzenko, świeć naszej polskiej krainie", "Zgoda sejmu to sprawiła" oraz pieśni kościuszkowskie: "A kiedy odjeżdżasz, bądźże zdrów", "Patrz, Kościuszko na nas z nieba", a także pieśń na cześć zwycięstwa pod Wiedniem: "A za tego Króla Jana".
Pierwsze polonezy miały formę muzyczną bardzo prostą - tworzyły ją dwa okresy. W drugiej połowie XVIII wieku forma ta wzbogaciła się o część środkową zwaną TRIO. Szczególnie rozbudowaną formę polonez osiągnął w muzyce artystycznej. WIelu kompozytorów XIX w. tworzyło polonezy. Byli to między innymi: J.Kozłowski, Maria Szymanowska, Michał Kleofas Ogiński, Karol Kurpiński, Fryderyk Chopin, Stanisław Moniuszko, Henryk Wieniawski, Juliusz Zarębski, Z.Noskowski i in. Tańce kompozytorów innych narodowości: Couperina, Johanna Sebastiana Bacha, George'a Friedricha Haendla, Telemanna, Wolfganga Amadeusa Mozarta, Beethovena, Gioacchinno Rossiniego, Franciszka Liszta, Juliusza Webera, Piotra Czajkowskiego, Modesta Musorgskiego, Thomasa czy Antonina Dworzaka - zwane również polonezami (Polonaise) różnią się od polskiego poloneza elementami formalnymi i charakterem.
thread_title: Untitled