Dyskusja:Cząstka elementarna

message: Jest tu wciąż niezły bałagan - Na wiki-en zrobili to naprawdę dobrze i fachowo, tylko, że potrzebnym by był ktoś, kto to poprawnie przetłumaczy - ja niestety nie znam wielu odpowiedników polskich terminów które tam występują.
Obecnie jednak ten artykuł - i ogólnie cały dział o cząstkach elementarnych jest fatalnie zrobiony. Przede wszystkim brakuje sensownego opisu obecnie obowiązującej teorii cząstek elementarnych zwanej "Standardowym Modelem cząstek elementarnych" - dopiero wychodząc od tego modelu można snuć dywagacje na temat nowych hipotez, które nie zgadzają się z tym modelem. Teraz to jedna wielka sieczka - cząstki które są w tym modelu są pomieszane z czysto hipotetycznymi cząstkami których istnienie proponują inne - niezaakceptowane powszechnie - teorie. To tłumaczenie poniżej pochodzi ze starej wersji artykułu w Wiki-en, które tam, pod wielu dyskusjach zostało przerobione w formę bardziej zgodną z tym co ustala [[IUPAF]]  [[Wikipedysta:Polimerek|Polimerek]] 13:27, 9 kwi 2004 (CEST)

message: Wsadziłem tu spowrotem krótki opis modelu standardowego - bo inaczej ten artykuł  robił się kompletnie bez sensu. IMHO: taki skrócony opis Modelu powinien tu pozostać. To, że jest drugi bardziej dokładny artykuł o Modelu nie przeszkadza, że tu też może być trochę podstawowych informacji na ten temat. Jeśli są w nim błędy merytoryczne to ew. trzeba je poprawić. Poza tym przy okazji zostały wycięte informacje o innych teoriach nt. cząstek elementarnych, które tu też powinny pozostać. [[Wikipedysta:Polimerek|Polimerek]] 14:19, 31 maj 2004 (CEST)
''Przeniesione z WP-En wymaga połączenia z istniejącym art.'' 
Cząstki elementarne Najmniejsze znane cząstki materii, a pojęcie elementarności powinno by oznaczać, że są najprostsze, nie dające się rozłożyć. Tymczasem cząstki te niezupełnie odpowiadają takiemu określeniu i dlatego termin elementarne jest dla nich w znacznym stopniu umowny. Spośród cząstek elementarnych trwałe są jedynie foton, elektron, neutrino, proton i ich antycząski. Nie istnieje również żadne ścisłe kryterium, na podstawie którego znane dotychczas (ponad kilkaset) cząstki materii należałoby zaliczyć do kategorii cząstek elementarnych. Z reguły do cząstek elementarnych zalicza się wszystkie najmniejsze cząstki materii wyłączając jądra atomowe z liczbą atomową A2. Do 1935 r. znane były jedynie elektron, proton, neutron i kwant (foton), dlatego istniała podstawa do nazwania ich elementarnymi, bo wydawało się, że można z nich zbudować całą obserwowaną materię. Znane cząstki elementarne dzieli się zazwyczaj na foton i trzy następujące grupy: leptony, mezony, bariony. Anion – jon ujemny dążący do elektrody połączonej z dodatnim biegunem źródła prądu. Antycząstka – cząstka elementarna różniąca się od innej cząstki jedynie znakiem ładunku spinu lub ustawieniem spinu względem momentu magnetycznego. Barion – cząstka elementarna biorąca udział w oddziaływaniach silnych, elektromagnetycznych i słabych. Należą tu m.in. nukleony i hiperony. Bozon – Bosego cząstka – to cząstka o spinie całkowitym. Deuteron – jądro atomowe deuteru (wodoru ciężkiego) składające się z protonu i neutronu. Dziwność – nazwa pewnej liczby kwantowej przyjmującej wartości 0, ±1, ±2, ±3. Dziwność pozwala przewidzieć, które z możliwych reakcji pomiędzy mezonami a barionami mogą mieć miejsce. Elektron – lekka cząstka o masie spoczynkowej 9,1091 10 – 31 kg, odkryta przez Thomsona w 1897 r. Fermion – cząstka elementarna o nieparzystej liczbie nukleonów (np. elektrony, jądra atomowe). Fonon – nazwa kwantu energii, odpowiadającego drganiom oscylacyjnym jądra atomowego i sieci krystalicznej. Foton – kwant energii promieniowania elektromagnetycznego, proporcjonalnej do częstotliwości pola elektromagnetycznego. Są fotony światła, X i gamma. Poruszają się ruchem śrubowym z prędkością światła. Masa fotonu jest prawdopodobnie mniejsza od 10 – 48 g. Gluon – cząstka nienaładowana o masie spoczynkowej równej zeru, obdarzona kolorem, przenosząca oddziaływania między kwarkami. Grawiton – hipotetyczna cząstka będąca kwantem pola grawitacyjnego. Być może grawiton jest bozonem o masie spoczynkowej równej zeru. Trudność w zaobserwowaniu grawitonu wynika ze słabości oddziaływania grawitacyjnego. Przykładowo, siła grawitacyjnego przyciągania elektronu i protonu jest 1039 razy mniejsza od siły kolumbowskiej między nimi. Hadrony – cząstki elementarne biorące udział w oddziaływaniach silnych. Zalicza się do nich m.in. mezony i bariony. Helion – bardzo ciężka cząstka o masie ok. 7300 razy większej od masy spoczynkowej elektronu. Nazwa pochodzi od helu tj. jego jądra (cząstka alfa). Hiperon – ciężka cząstka o masie większej od masy nukleonu ale mniejszej od masy dwóch nukleonów. Jon – atom lub grupa atomów obdarzona dodatnim lub ujemnym ładunkiem elektrycznym. Dodatnie to kationy, ujemne to aniony. Rozróżnia się jony proste i kompleksowe (złożone). Kaon – mezon K – mezon dziwny o spinie zerowym, trwały względem oddziaływań silnych i elektromagnetycznych. Kation – jon dodatni dążący do elektrody o ujemnym znaku – czyli katody. Kwant energii – skończona ilość energii, którą może pochłonąć lub wysłać mikroukład (jądro, atom, cząsteczka) w elementarnym akcie oddziaływania. Podczas przejścia układu z jednego stanu do innego jest wysyłany (lub pochłaniany) kwant energii (czyli foton) o wielkości rownej różnicy energii odpowiednich stanów. Kwark – hipotetyczna cząstka która ma być najprostszym i istotnie już niepodzielnym fragmentem materii. Lepton – cząstka elementarna nie oddziałująca silnie, zdolna natomiast do oddziaływań słabych oraz elektromagnetycznych, jeśli jest naładowana. Leptony są fermionami. Do nich zaliczamy m.in. elektron, neutrino. Ładunek elementarny – najmniejsza ilość elektryczności dodatniej lub ujemnej występująca w przyrodzie. Wartość w układzie SI e = 1,60210·10 – 19 C. Mezon – nietrwała cząstka elementarna nie posiadająca spinu, będąca więc bozonem, o masie pośredniej pomiędzy masą elektronu a masą protonu. Mion – nietrwała cząstka o połówkowym spinie. Masa ok. 210 razy większa od masy spoczynkowej elektronu. Mionium – nazwa atomu zbudowanego z mionu dodatniego i elektronu, który jest nietrwały i rozpada się na pozyton i dwa neutrina. Negaton – elektron ujemny. Neutrino – cząstka elementarna bez ładunku elektrycznego i prawdopodobnie bez masy spoczynkowej. Porusza się z prędkością światła i wyróżnia się nieprawdopodobną przenikliwością. Strumień neutrino o gęstości 1011 cząstek na
cm2·s przenika bez większych strat przez całą kulę ziemską i ucieka w przestrzeń kosmiczną. Cząstkę tę emitują gwiazdy. Neutron – cząstka obecna we wszystkich jądrach atomowych oprócz jądra wodoru lekkiego. Odkryta przez Chadwicka w 1932 r. W stanie wolnym jest nietrwała i rozpada się na proton, elektron i antyneutrino. Neutralna pod
względem elektrycznym. Masa = 1,67482 10 – 27 kg. Promieniowanie neutronowe jest kilka razy niebezpieczniejsze od promieniowania gamma. Nukleon – występuje jako naładowany elektrycznie (dodatnio) proton lub obojętny elektrycznie neutron. Nukleony są fermionami. Nukleon jest hadronem i należy do grupy barionów. Nuklid – synonim jądra atomowego używany wtedy, gdy atom jest faktycznie pozbawiony swoich elementów lub wtedy, gdy abstrahuje się od jego roli jako centrum atomu. Istnieje tyle różnych nuklidów, ile kombinacji liczby protonów i neutronów. Parton – punktowy (bez struktury) składnik cząstek elementarnych – według teorii kwarków partonami są kwarki. Pion – mezon – najlżejszy z hadronów o liczbie barionowej, dziwności i spinie równym zeru. Powab – całkowita liczba kwantowa przyporządkowana kwarkom i hadronom. Pozyton – dodatnia cząstka elektronu. Pozytonium – twór “atomowy”, składający się z wirujących naokoło wspólnego środka pozytonu i negatonu. Proton – cząstka o masie 1,67252·10 – 27 kg i dodatnim ładunku elektrycznym. Jest zarazem jądrem wodoru, a znajduje się w jądrach atomów pozostałych pierwiastków w ilości odpowiadającej liczbie atomowej i liczbie elektronów na powłokach. Spin – kręt – moment pędu spinowy; wewnętrzny moment pędu mikrocząsteczek (cząsteczek elementarnych). Cząstki o spinie całkowitym nazywa się bozonami, a o spinie połówkowym fermionami. Tachion – hipotetyczna cząstka elementarna poruszająca się z prędkością większą od prędkości światła. Hipoteza istnienia tachionów nie jest sprzeczna z teorią względności. Ciekawostki Alamogordo – miasteczko w stanie Nowy Meksyk (USA), niedaleko którego na pobliskiej pustyni w dniu 16.07.1945 r. o godz. 5.30 eksplodowano pierwszą bombę atomową o sile 17 – 20 kt. Bikini – wyspa archipelagu Wysp Marschalla na Pacyfiku. Była pierwszym poza USA poligonem atomowym i doświadczalnym na sprzęcie i przyrodzie. Dokonano 24 prób wybuchów jądrowych, ostatni o energii 15 Mt w 1954 r. Obecnie wyspa jest z powrotem zamieszkała. Enola Gay – imiona matki płk. P. Tibbetsa, nadane dowodzonemu przez niego bombowcowi B – 29, z którego zrzucono pierwszą bombę na miasto Hiroszimę w Japonii. Ewa – pierwszy polski reaktor jądrowy, uruchomiony 14.06.1958 r. w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą. Fat Man – popularna nazwa amerykańskiej bomby atomowej zrzuconej na Nagasaki w Japonii w dniu 9.08.1945 r. Little Boy – nazwa bomby atomowej zrzuconej przez USA w dniu 6.08.1945 r. na japońskie miasto Hiroszimę. Los Alamos – miejscowość w USA, niedaleko Santa Fe, gdzie w 1943 r. zbudowano zakłady i laboratoria (LASL), które wyprodukowały pierwsze bomby atomowe. Nowa Ziemia – wyspa między Morzem Barentsa a Morzem Karskim. Poligon atomowy ZSRR, na ktorym w 1961 r. na wysokości 3 – 6 km eksplodowano jedną z najsilniejszych bomb termojądrowych o sile 57 Mt = 57 mln ton trotylu. Wybuch ten spowodował powstanie fali ciśnieniowej, która przez kilka dni obiegała świat z prędkością 1100 km/godz. Bomba ta zrównałaby najcięższe konstrukcje w promieniu 4,5 km, zniszczyłaby domy w promieniu 22,5 km. Promieniowanie cieplne wznieciłoby pożary w odległości 55 km od punktu zerowego. Oparzenia II stopnia wystąpiłyby u ludzi w odległości do 80 km od epicentrum. Pięć takich bomb mogłoby zniszczyć obszar Polski. Gdyby wybuchem naziemnym zdetonować bombę o energii 1 Mt, to po wyrzuceniu ok. 10 mln ton ziemi i skały powstałby krater o głębokości 100 m i o średnicy 450 m. Różan – miejscowość 30 km na płn. – wsch. od Pułtuska, gdzie znajduje się Centralna Składnica Odpadów Promieniotwórczych, czyli tzw. mogilnik. Tinian – wyspa archipelagu Mariany na Pacyfiku. W 1945 r. zmontowano na niej dwie bomby atomowe, które płk. Tibbets zrzucił na Hiroszimę i Nagasaki. Trinity – kryptonim, jakim określono pierwsze trzy wybuchy jądrowe: Alamogordo, Hiroszima, Nagasaki.

message: Przetłumaczyłam. Sprawdźcie. 
Poniżej linki z en, nie bardzo widzę sens załączania ich do artykułu. [[Wikipedysta:C4|C4]] 18:30, 31 maj 2004 (CEST)

message: *  Greene, Brian, "Elementary particles". The Elegant Universe, NOVA (PBS)
*particleadventure.org: The Standard Model, Unsolved Mysteries. Beyond The Standard Model, What is the World Made of? The Naming of Quarks
*quarkdance.org ("Cute" dancing quarks with music)
*University of California: Particle Data Group
*particleadventure.org: Particle chart
*CERNCourier: Season of Higgs and melodrama
*6 December, 2001, BBCNews: 'God particle may not exist Citat: "...its giant accelerator which should have shown up the presence of the Higgs found absolutely nothing - and this could mean particle physics having to revisit some of its most cherished ideas..."
*Milo Wolff: The Physical Origin of Electron Spin - using quantum wave particle structure Citat: "...The electron's structure, as well as its spin, had been a mystery.  Providing a physical origin of spin for the first time is the purpose of this paper....note that spin, and other properties, are attributes of the underlying quantum space rather than of the individual particle. This is why spin, like charge, has only one value for all particles...This structure settles a century old paradox of whether particles are waves or point-like bits of matter. They are wave structures in space. There is nothing but space. As Clifford speculated 100 years ago, matter is simply, "undulations in the fabric of space". ..."
*Robert Rutkiewicz: Explaining Particle Spin
*Robert Rutkiewicz: Defining Mass Citat: "...The value of mass is not being redefined. But the concept of mass being a fundamental property is reviewed...A new physical law is postulated: All known particles are elements of momentum moving at a velocity c...This extension is based on special relativity and uses SR equation for mass..."
*The Physical Origin of Electron Spin - using quantum wave particle structure Citat: "...note that spin, and other properties, are attributes of the underlying quantum space rather than of the individual particle. This is why spin, like charge, has only one value for all particles...."
*Glimpses of a new paradigm. K.V.K. Nehru Citat: "...Dewey B. Larson introduces the new paradigm that motion is the basic and sole constituent of the physical universe, and space-time is the content—not the container—of the universe...", Dewey B. Larson (1898-1990)
----
Jedno pytanie: czy oznaczenia kwarkow nie powinny wygladac tak: szczytowy t (jak top), denny b (jak bottom), dolny d (jak down) i gorny u (jak upper)? Prosze spojrzec chociazby na te strone: http://hepwww.rl.ac.uk/Pub/Phil/topquark/tqevid.html 212.76.33.75 19:57, 31 maj 2004 (CEST)
Ha, rzecz w tym, że znalazłam w sieci termin "zderzacz". To pewnie odmiana akceleratora. Nie wiem, czy to istotne, ale może? Inaczej na en napisaliby po prostu "accelerator". C4 22:01, 31 maj 2004 (CEST)
No tak, ale skoro mamy całkiem ładne hasło akcelerator to szkoda by było do niego nie linkować :-) Cały artykuł jest zgrabnie przetłumaczony - moje gratulacje C4. Polimerek 22:09, 31 maj 2004 (CEST)
----
"Wsadziłem tu spowrotem krótki opis modelu standardowego - bo inaczej ten artykuł  robił się kompletnie bez sensu. IMHO: taki skrócony opis Modelu powinien tu pozostać. To, że jest drugi bardziej dokładny artykuł o Modelu nie przeszkadza, że tu też może być trochę podstawowych informacji na ten temat."
1. Ja jestem za tą koncepcją, tylko że tu powinien być ogólny opis modelu standardowego bez jego szczegółów.
2. Tłumaczenie (chyba C4) przeanalizuję, patrząc na to jest to strasznie długie, ale zawiera wiele ciekawych informacji między innymi historycznych, a tego zazwyczaj brakuje w hasłach związanych z fizyką.
3. Inne hasła też wymagają dodania informacji historycznych np. bomba wodorowa.
StoK 09:37, 1 cze 2004 (CEST)
thread_title:  Zobacz w sieci 

message: Elementarna Cząstka Wszechswiata jest jedna [jednorodna]. Wszystkie inne, wymienione w artykule są jej przetworzoną formą. Tą Cząstką jest Czas. Jedno z pytań, na które ludzkość nie znała dotąd odpowiedzi brzmi: Czy istnieje granica podziału materii, czy może materię można dzielić w Nieskończoność? Odpowiedź jest jednocześnie bardzo prosta, i bardzo skomplikowana, bo można ją potraktować  zarówno w wymiarze rzeczywistym jak i potocznym. Obie są prawdziwe. Materię można dzielić do Czasu. Granicą podziału materii jest CZAS. Czas jest Elementarną, materialną, w pojeciu ludzkim, cząstką Wszechświata. Pewność moja bierze się z odkrycia modelu matematycznego Wszechświata. Obraz i Symetrię Wszechświata można odczytać z wykresu współrzędnych. 
                                                                --Jan Łata 19:26, 1 cze 2006 (CEST)
Cały mikro i makro wszechświat trwa w nieustannym ruchu – perpetuum mobile, czy niewyczerpane oddziaływanie "tła"? Skąd ono? Samoistne? Znikąd?
thread_title:  Elementarna Cząstka Wszechświata