Dyskusja:Obóz janowski

message: Lem podawał zawsze narodowość polską (np. jego podanie do UJ), a w obozie Janowskim trzymano w jego części będącej obozem zagłady tylko Żydów, więźniów politycznych oraz radzieckich jeńców wojennych.  Agnieszka Gajewska w książce „Zagłada i gwiazdy. Przeszłość w prozie Stanisława Lema” (Wydawnictwo Naukowe UAM, 2016) wysunęła hipotezę, że obóz opisany przez Stanisława Lema w książce „Eden” jako opis obozu zagłady na innej planecie przypuszczalnie odnosi się do Obozu Janowskiego, ale nie ma dowodów na to, że Lem tam był uwięziony, gdyż będąc Żydem, wychodziło się z niego tylko „przez komin”, jako iż ów Obóz Janowski był dla Żydów obozem tranzytowym, z którego kierowano więźniów do obozu zagłady w Bełżcu. Co prawda, w obozie tym pracowali również Polacy i Ukraińcy, ale byli oni oddzieleni od Żydów i zwykle po odbyciu kilkumiesięcznej kary wypuszczani na wolność (Wikipedia).
Najprawdopodobniej więc Lem słyszał o tym obozie z plotek krążących wówczas po Lwowie, a po wojnie ukazało się sporo zbeletryzowanych, w większości fikcyjnych „wspomnień: z niemieckich obozów koncentracyjnych i zagłady. Moim zdaniem Lem czerpał z tych wspomnień. Może nawet spotkał kogoś, komu udało się z takiego obozu uciec albo też był on tam, ale jako wolny pracownik na tzw. aryjskich papierach albo jako tymczasowy. „aryjski” więzień. Tak czy inaczej, tak samo jak jego ojciec Samuel kłamał w swych ankietach składanych podczas jego pracy w UB co swej służby wojskowej, to Stanisław Lem nieudolnie kłamał co swej narodowości, gdyż jako Polak, nie mógł on być więźniem Obozu Janowskiego, który przeznaczony był de facto tylko dla Żydów, w tym sensie, że dla „aryjczyków”, czyli Polaków i Ukraińców to był obóz pracy, a tylko dla Żydów był to obóz zagłady. A obóz opisany przez Stanisława Lema w książce „Eden”, jest wyraźnie opisem obozu zagłady a nie obozu pracy przymusowej.
* Ale gdzie jest jakakolwiek sugestia, że Lem tam "siedział"? Przecież wiele rzeczy można opisać nie z autopsji, jak słusznie zauważono, mógł wiedzieć od kogoś. Więc o co chodzi? Ciacho5 (dyskusja) 18:14, 16 gru 2019 (CET)
Mistrz Lem opisuje w Edenie kilka okropieństw zapewne stanowiących aluzje do zbrodni hitlerowskich, lecz (jak przypuszczam) nie wyłącznie ich. Fabrykę bezużytecznych przedmiotów przetapianych w obiegu zamkniętym, zasypywany zbiorowy grób w lesie, pojedyncze otwarte groby, w ich pobliżu ukrytą we wnętrzu jakiejś budowli galerię szkieletów zatopionych w szklistej masie, osiedle mutantów (które astronauci biorą za azyl dla chorych umysłowo), wreszcie plac z pomnikami (astronauci zwą go "cmentarzem" na zasadzie zewnętrznego podobieństwa do grobowców, nie wyjaśniono czym był) gdzie Srebrni (wojsko, a może policja) trują jakąś chmurą pozostałe dubelty (na otwartej przestrzeni, nie była to komora gazowa, nie wiadomo czy była to rozprawa z mutantami czy może jakimiś rebeliantami, nie pytali o to Astronoma). Brak opisu obozu jako takiego. Słowo "obóz" pada w powieści raz, gdy zastanawiają się, czym była galeria szkieletów (aluzja do Hirta a może Mengele): Muzeum? Rzeźnia? Kaplica? Wytwórnia eksponatów biologicznych? Więzienie? Można myśleć o wszystkim, nawet o obozie koncentracyjnym! Dodają przy tym: galerii nikt nie pilnował, mogli tam wejść i wyjść. Astronom mówi też o samosterownej grupie w której po niewielu latach (obrotach planety) następuje śmierć (do natychmiastowej zagłady wzmianka nie pasuje, choć bez wątpienia śmierć jest przedwczesna). Pilot Pirx (dyskusja) 17:19, 15 maj 2020 (CEST)
thread_title:  Stanisław Lem "Eden"