Dyskusja:Państwo wielkomorawskie

message: Prosze, jestli sie tu najdzie daky amator historii, co przelozi moj foneticky text do regularnego polskiego jezyka, i zedituje do standartnej wikipedia-formy, benziem bardzo rad! Jednako sie usprawiedliwiam za moje nicwolenie Waszego jezyka! 
/Arxi'''
Przeniesione z hasła bo tak trochę nie po polsku, jeżeli ktoś zna słowacki to tłumaczenie byłoby mile widziane. Roo72 ✉ 04:50, 2 wrz 2005 (CEST)
=====> Tak, tak, ja to lepse po polsku po prostu niezwladam! ;-) 
/Arxi
thread_title:  SZUKA SIE EDITOR 

message: Państwo wielkomorawskie (także Wielka Morawa (lat. Magna Moravia, gr. Moravia Megale, czes. Velká Morava, slow. Vel'ká Morava) lub Rzesza Wielkomorawska (czes. Velkomoravská říše, slow. Vel'komoravská ríša)) - średniowieczne państwo słowiańskie.
Powstało na początku IX wieku na terenach dzisiejszych Moraw i Słowacja. Rządzone było przez lokalną dynastię, której pierwszym znanym przedstawicielem jest Mojmir I. Pierwsza wzmianka o tym państwie dotyczy włączenia do niego księstwa Nitry przez Mojmira I, ktory wygnal z Nitry Pribina co nastąpiło w roku 833.
thread_title:  TEXT NA KOREKCIJE: 

message: Mniej więcej w tym samym czasie w państwie zaszczepione zostało chrześcijaństwo. Chrystianizacja była dokonywana przez kler niemiecki, głównie bawarski. W tendencznom spise De Conversio Bagoarorum et Corantanorum (O konversii Baworow i Korutancow), napisanego okolo roku 871 na potwerdzenie narokow Franskej rzeszi na sprawu cirkewnych prowincii na Wielkej Morave, sa pisze, ze roku 828 prizszel na panstwo "Nitrawa" istego Pribinu wyswietcicz kostol salzburgski arcibiskup Adalram. Roku 831 pokrztil wsech "Morawanow" pasowski biskup Reginhar.    
Rastislaw
Od roku 846 byl wladcem przes Frankow ustanoweny Rastislaw.Ten sa skoro wymanil iz jejich wazalstva, dostal do nowego sporu s Frankami a roku 864 duza wojenna wyprava oblegla Rastislawa w jeho grode Dowina (Devin, przi Bratislawe, nad sutokem Dunaja i rzeky Morawy). Snaga o samodzielnoscz wiedla Rastislawa k idei samodzielnej cirkewnej organizacie, niezawislej od salzburgskiego a pasowsiego biskupstva. 
Misija Konsztantina i Metoda
Dla tego wyslal w roku 861 posolstvo do Rzima, na papieza Mikulasza I., no tutaj nieuspel. Obratil sa zatem do byzanckiego cisara Michala III-cziego. Ten prislubil pomocz a prikazal Konsztantinowi zw. Filozof - uczitielowi i diplomatowi z miasta Soluna (Thessalonike), ktory znal dialekt slawianski iz okolice tego miasta (egejsko-makedonski Slowiane), zeby zorganizowal misiju. Ten przibral swojego mladszego brata Metoda, wytworzil specialne pismo dla Slowianskej rzeczi (nazywane glagolika - iz 38 znakow), przelozil skilku biblicznych i bogosluzebnych textow, pobral dary i letom roku 863 przisel na terytorium Welikej Morawy. Z powodu permanentnych atakow franckiego kleru musel roku 867 wyjszt na drogu do Rzima, zeby obronil slowansku liturgie. W Benatkach roku 868 obronowal Konsztantin slowiansku liturgie proti tzw. "trzi-rzecznikom", kt. twrdzili, ze Pismo Sw. mozliwo iba w 3 rzeczach kazacz (lat., gr., heb.,). Obrona w Rzime, jusz przen nowym papiezem Hadrianom II. skonczila polozenim biblickych textow na oltarz basiliky Sw.Petrza a liturgicznych na oltarz basiliky St.Maria Maggiore, przes Boze Narodzenie r. 868. Konsztantin przes swoje zdrawotne problemy wstupil do gr. basilikanskego klasztora i prijal nowe meno Cyril, krutko na to, 14. Februara 869 umrzel. Brat Metod na powrotu przebywal u syna Pribinu Kocela na jeho grode v Pannonii w Blatnogrode. Ten zazadal Metoda, aby sa wruczil do Rzima i tam w jego mene pozadal o ordinaciju za panonskeho biskupa. Tak sa v roku 869 i stalo, no papiez ordinowal Metoda jak arcibiskupa Pannonie, i tez do funkcie papiezskeho legata. 
     
Swiatopelk
W roku 870 zorganizowali Frankowia nowu wojensku wypravu proti Morawanom. Za pomoci mlodszego czlena dynastie, Swietopelka, zorganizowali mocensky przewrat, Swietopelk uwieznil Rastislawa i przeposlal jej do Baworska, kdze ho sudzili, oslepili i tam we wiezeni umrzel. Nato Frankowie uwieznili tez samotnego Swietopelka. Pri powrotu z Rzima uwieznili i Metoda. Kocela za to, ze planowal samostatnu cirkewnu prowincije w Pannonii odstawili a jego leno przedali Niemeckim a Baworskym rzytierzam. Jak sprawcow na Welkej Morawe ustanowili Baworow Wiliama a Engelszalka. No juz w lete 871 gromadna wzbura naroda ohrozowala sprawcow, na czelo powstania sa narod postawil Slawomira, ksiadza, iz Mojmirowkej dynastie. Swietopelk zrowil propozicju, ze on potlaczi to powstanie. Tak i jego zobrali na Morawu, kde przebiegnul k swojim a vsech Baworow pobili. Koniecz dalszich bojow z Baworami prziszel az w roce 874, kedy uzawreli mier wo Forchheime. Potym nasleduje stabilizacja i expanzija Welkej Morawy: Czechy, Serbi (Luzica), Slazko, Wislania w Malopolsku. Poczatkem let 80satych obsadil Zadunajsko (centralna Wengria) i Pannoniu (bywsze panstwo Kocela). Posledne zisky byli na granicach z Bulgarskom (Potisie). 
Roku 872 bol oslobodzeny Metod, prizszel na Morawu, kde organizuje ucziliszcze, no juz roku 880 muszi wyscz w Rzim, obronitza proti nowym obwineniam z rozserania nauky kacirstwa. Novy papiez Jan VIII potwierdil prawowiernost Metoda, no prikazal obok czitania slowanskej i perwsze czitanie liturgie po latinski. Nowow bulow "Industriae Tuae" potwerdzil Metoda za arcibiskupa Morawy i wzal do priamej ochrony papiezskej stolice zem Swiatopelka. Za biskupa Nitry ustanovil Wichinga, zradnego Bavorskeho klerika, ktori hral glownu rol w "anti-Metodowskej" kampani, ktori byl proti slowanskej liturgii i proti existencii samodzielnej Welikej Morawy, no ktory ziskal sympatie Swiatopolka, co sie Metodowi nikdy niezdarzilo, prze jego kritiku Swiatopolka. Metod po powrote wykonal jeszcze jednu cestu do  Byzancie, pri ktorej juz wsreczil na dolnym Dunaju a Tisze starych Madziarów. Roku 885 umiera Metod na Welkej Morawe, kratko na to priszel novy list od novego papierza Sztefana V., ktory zabronuje slowansku liturgie. Uczniowe i nastupca Metoda Gorazd byly ubyti lub wygnani - ich czeszt sie uchylila do klasztora przi Ochridskom ozere wo wderajszej Bulgarii. Tu z hlaholiky wytorzili novy alfabet - cyriliku. Ta je gruntem wspulczesnej azbuky. Napisali tez legendy o ziwotie Metoda. 
Swiatopelk dluge nieprzezil Metoda - ku koncu 80. lat i pocontkem lat 90. rzisza trpela nowymi wojnowymi akciami Baworow (Arnulf), juz i w spojeni s Madziarmi (893). Sam Wiching przijimal takej aktiwnej uczasti na nich, ze musel gledacz azyl u Arnulfa. Swiatopelk umrzel v roku 894.
Mojimir II.
Do konca ziwota Swiatopelka sa Welka Morawa utrzimala i wojenski. No po tym, co wladu przebral jego syn Mojimir II. Jego mladszi brat Swiatopelk II. sa stal udielnym ksiazem w Nitrze. Ten se stal nastrojem Baworow na destrukciju Welikej Morawy. No przed tym, juz w roku 895 sie oddielili od Morawy Czechy. W roku 896 byly morawke wojska porazene na rzeke Tisze przes starych Madziarów - straczili Potiszie i tym granicu z Bulgarskom (i Sedmogradom so strategickow solow). O rok, w 897 sie osamostatnili tez Luzica a prawdziepodobne i Malopolsko. V roku 898 sa situacja stabilisowala, nesledujuci rok 899 Mojimir II dostawa pozitiwnu odpowiedz na swoje posolstwo do Rzima. Nowy protiniemecki orientowani papierz obnovuje na Welikej Morawe samostatne arcibiskupstvo z tromi biskupstwami.           
No koniec juz niebyl daleko, dalszi wpad Madziarów roku 902 rzisza przezila, Raffelstettsky celny tarif z roku 904 jeszte Morawu spomina, no juz w roku 906 Madziarzi prechadzaju przes Morawu bez odporu a w bitke pod Brezalauspurc-om (prawdziepodobne Bratislawa) roku 907, kdzie Madziari pobili w 3. bitkach Baworow pod wedenim Luitpolda. Prawdziepodobne rzisza padla i wojenski i dezintegrowala wnetzne, prziczem archeologia dawa dokazy, ze czescz lokalit padla ogniem i bojem (Nitra), czasz przezila bez ujmy, znaczi przijali nowu Wengiersku wladu (Bratislawa, Ducove-Kostolec przi Piesztanoch). Slowanska etnicka granica sa na Slowacii preznesla na sever i do gorskych polozenii. Iz Morawy se stala czeszcz staroczeskeho krulestwa Premyslowcow.
thread_title:  Historia 

message: 836 - 846 Mojimir I.
846 - 870 Rastislav  (w Nitrze Swiatopelk I.)
870 - 871 Swiatopelk I., Viliam i Engelshalk (sprawci), Slawomir
971 - 894 Swiatopelk I.
894 - ??? Mojimir II. (w Nitrze Swiatopelk II.)
Kosciol:
870-885 arcibiskup Metod, 880-896? biskup Wiching (Nitra)
thread_title:  Panownici: 

message: pisomne dolozene:
Nitrawa - Nitra (Slowacija)
Dowina - Dewin (Slowacija)
Brezalauspurc - Bratislawa (Slowacija)
archeologiczne dolozene - asi 1000 lokalit, wyber tylko kdzie su koscioly z 9. wieka:
Nitra, Bratislawa, Dewin, Ducowe-Kostolec, Kopczany (Slowacija)
Stare Mesto, Mikulczice, Uherske Hradiszte, Pohansko (Morawa - Czechia)
== 
Polska: ==
Archeologiczny nalaz skilku ton zelaznych toporowitych grziwien na Krakowskom Waweli datowanych do drugej polowiny 9. wieka interpretowany jak mozliwy tribut na Weliku Morawu.
thread_title:  Lokality: 

message: reprezentatiwna publikacja, plnokolorowe zdiencza (186), text juz nie tak aktualny, no
k dispozicii w roznych jezykach (niemecky, anglicky, rusky):
Dekan, Jan:
Moravia Magna: The Great Moravian Empire, Its Art and Time. 1981. 
Minneapolis: Control Data Arts. ISBN 0-89893-084-7
ev.:
Moravia Magna. Das Grossmährische Reich und seine Kunst. 1983 ISBN 3-76841-481-7
thread_title:  Literatura: 

message: państwo wielkomorawskie nie było kontynuatorem państwa Samona. archeolodzy wykluczyli taką możliwość.
Zgłosił: Reinmar 77.112.53.96 (dyskusja) 14:18, 16 cze 2009 (CEST)
To prawda. Artykuł wymaga w ogóle weryfikacji. Mzopw (dyskusja) 02:09, 17 cze 2009 (CEST)
thread_title:  Zgłoś błąd 

message: Ktoś już to zauważył. To nie jest tylko sprawa archeologów tylko w ogóle zdrowego rozsądku. Państwo Samona od Państwa Wielkomorawskiego dzieli przecież niespełna 200 lat. Ile to pokoleń! 83.21.153.5 (dyskusja) 12:20, 26 wrz 2009 (CEST)
thread_title:  Kontynuacja ?! 

message: Jak w 822 roku mógł być chrzest ze strony państwa wschodniofrankijskiego, gdy jeszcze takie państwo nie istniało? Dopiero w 843 roku zostało utworzone w wyniku traktatu w Verdun.
thread_title:  822 

message: Na stronie napisane jest, że państwo otrzymało chrzest w 822 roku od państwa wschodniofrankijskiego, które wtedy jeszcze nie istniało. Powstało ono dopiero w 843 roku w wyniku traktatu z Verdun. Niestety nie jest mi znana dokładna data chrztu Morawian. Zgłasza:  46.171.79.219 (dyskusja) 19:33, 30 kwi 2014 (CEST)
thread_title:  z [[Wikipedia:Zgłoś błąd w artykule]] 

message: Cały artykuł jest bardzo zły i roi się od błędów. Mojmir przyjął chrzest w 831 r. W 822 r. po raz pierwszy pojawiają się Morawianie w źródłach pisanych jako sojusznicy Franków na sejmie we Frankfurcie. W tym czasie żadne państwo wschodniofrankijskie nie istniało. Terytorium tzw. państwa Samona jest bliżej nieokreślone. Polecam dowolny podręcznik historii średniowiecznej. Cytowanie prac W. Chrzanowskiego to nieporozumienie - ten pan nie jest historykiem.
Polecam pracę D. Trestika: "Powstanie Wielkich Moraw". Warszawa 2009. Wyd. UW. Zgłasza: arch 62.197.243.192 (dyskusja) 22:18, 26 sie 2015 (CEST)
replies: text: W rzeczy samej. Tylko kto to zrobi? Książkę co prawda posiadam, ale nie planowałem zająć się tym tematem w ciągu najbliższych lat. — Paelius Ϡ 22:32, 26 sie 2015 (CEST)

text: Pewnie ja, jak znajdę chwilę we wrześniu, bo już nie mogę na tę stronę patrzeć
thread_title:  z [[Wikipedia:Zgłoś błąd w artykule]] 

message: Cyryl i Metody nie stworzyli języka starocerkiewnosłowiańskiego, jak jest to błędnie podane w tekście. 
Nie widzę sensu poprawiania przeze mnie tej jednej rzeczy, bo całe hasło warto by napisać od nowa, korzystając z poprzednich wątków w dyskusji.  Lien Shan (dyskusja) 09:51, 17 gru 2017 (CET)
thread_title:  Jeszcze jedna uwaga