Dyskusja:Kazimierz Przerwa-Tetmajer

message: Chcialabym sie dowiedzieć w ktorym roku został wydany pierwszy tomik wierszy Tetmajera ?? bo mam dylemat bo informacje są zbierzne i podawane sa najczesciej dwie daty 1891 lub 1894 ??
replies: text: Encyklopedia PWN --CiaPan (Odp.) 17:32, 25 kwi 2006 (CEST)

message: tutaj jest to samo, a na dole jest (c)
http://www.poema.art.pl/site/sub_18.html
thread_title:  aby nie plagiat? 

message: Witam!
Prawdopodobnie nie wszyscy wiedzą, że wiersz "Koniec wieku XIX" miał początkowo 6 zwrotek a nie 5. Z czasem, czy to na życzenie samego Tetmajera czy też bez Jego wiedzy (był udręczony chorobą psychiczną) jedną zwrotkę wycięto...
Zob. więcej: Jan Marx, "Młoda Polska", wyd. ALFA, Warszawa 1997, s. 226, 309.
Tak czy inaczej już w wydaniu zbiorowym poezji Tetmajera z lat 1923-1924 (wyd. Instytut Wydawniczy "Bibljoteka Polska") brakuje jednej zwrotki... - zob. tom I s. 152
Pozdrawiam
Wrobel D
thread_title:  ciekawostka 

message: Witam!
Chciałem jeszcze tylko zaznaczyć, że do utworów Tetmajera nawiązywało w swojej twórczości jeszcze wielu innych, niż wymienieni w artykule, realizatorów, twórców. Ponieważ jednak nie potrafię tworzyć linków, a nie dysponuje tradycyjną literaturą, więc chociąż w tym miejscu wspomnę o wielu wspaniałych audycjach w Polskim Radiu ("Jedynce" i "Dwójce"), np. słuchowisko "Tetmajerka" - o romansie Tetmajera i Marii Palider z Danutą Stenką w roli młodej M. Palider, o słuchowisku poetyckim "Blada róża" w adaptacji Bogumiły Prządki w reż. Waldemara Modestowicza z m.in. Mariuszem Benoit, słuchowisko "Ballada o Janosiku" z Emilianem Kamińskim, słuchowisko pt. "O skrzydła orle otarty wiatr... czyli Kazimierz Przerwa-Tetmajer Jerzego Nowaka" w reż. J. Opalskiego. Na antenie Radia Wolna Europa Leopold Kielanowski poświęcił Tetmajerowi audycję z okazji wydania przez PIW zbioru poezji Tetmajera (data emisji: 19.04.1981 r.). Na antenie tegoż Radia wyemitowano słuchowisko "Jak Janosik tańczył z Cesarzową" wg poematu Tetmajera (data emisji: 14.04.1963 r.). Ponadto z cyklu "Boskie i ludzkie - wypisy z literatury" RWE opracowało "Na Anioł Pański" i opowiadanie "Ku niebu" Tetmajera (data emisji" 08.09.1991 r.)...
Warto zaznaczyć, że jeden z najwybitniejszych współczesnych kompozytorów Krzysztof Penderecki opracował muzycznie "Anioł Pański" i "Widzę kraj jakiś daleki" Tetmajera w ramach kompozycji "Powiało na mnie morze snów... Pieśni zadumy i nostalgii". 
Wiersze Tetmajera śpiewali m.in. Ada Sari, Urszula Kryger, Jadwiga Rappe, Marek Grechuta, Czesław Niemen, Krzysztof Krawczyk, Janusz Radek, Michał Żebrowski i Kasia Nosowska ("Mów do mnie jeszcze" z albumu "Lubię, kiedy kobieta"), Justyna Steczkowska...
Tetmajerowi swój wiersz zadedykował Leopold Staff - "Melodie zmierzchów" z tomu "Sny o potędze" a na jubileusz 45 lecia twórczości Tetmajera napisał nowy wiersz mu poświęcony.
Utwory Tetmajera były też wielokrotnie poddawane licznym realizacjom teatralnym (innym niż wymienione w artykule), np. "Babski wybór, czyli opowieści Kazimierza Tetmajera" (2003 r.) - Scena Fundacji Starego Teatru Kraków, "Co wom powim to wom powim" (1983 r.) - Teatr Lalek Rabcio Rabka, "Gawędy góralskie" (1972 r.) - Teatr im. Wandy Siemaszkowej Rzeszów Mała Scena, "Bajka" (1945 r.) - Teatr Rapsodyczny Kraków, "Judasz" - Teatr Miejski im. Słowackiego Kraków (1925 r.), "Judasz" - Teatr Ziemi Pomorskiej Toruń (1936 r.), "O Jaśkowym miłowaniu" (1987 r.) - Tarnowski Teatr im. Ludwika Solskiego Tarnów, "O Zwyrtale Muzykancie czyli jak się stary góral..." - Olsztyński Teatr Lalek Olsztyn (1996), "Panicz z Ludźmierza" - Estrada Kraków (1966), "Śleboda"  - Teatr Powszechny Warszawa (1997).
Piszę o tym, żeby 1) wspomnieć innych twórców (i ich dzieła) niż wymienieni w artkule, 2) a swoją drogą to ciekawe, że z jednej strony odnoszę wrażenie, że Tetmajer i jego twórczość są lekceważeni, gdy w tym samym czasie rzesze twórców z kolejnych pokoleń fascynują się Jego twórczością i do niej nawiązują. Od taka refleksja...
Pozdrawiam
Wrobel D
thread_title:  Kazimierz Przerwa-Tetmajer w kulturze 

message: Witam!
Na koniec chciałem jeszcze napisać, że zdaję sobie sprawę, że gros rzeczy, o których napisałem w artykule Tetmajera może wydawać się kontrowersyjne (sprawa matki syna Tetmajera, Jego romans z Marią Palider, śmierć syna Tetmajera), ale 1)były już one wspomniane w tradycyjnej literaturze, 2) powołuję się tylko na sprawdzone źródła, 3)życie i twórczość Tetmajera są ze sobą nierozerwalnie związane (jak rzadko kiedy), 4)znaczenie Tetmajera w polskiej kulturze jest znaczące, co pociąga za sobą konieczność jej dokładnej analizy (w szerokim kontekście), 5) Tetmajer świadomie zdecydował się na taką a nie inną karierę, od samego początku cieszył się ogromną popularnością, a potem gdy już przez chorobę i zmianę trendów zszedł na boczny plan zajął inne miejsce w społeczeństwie - żywej legendy, której (po kliku może kilkunastu latach życia autentycznie w trudnych warunkach materialnych) ostatecznie organizowano jubileusze, przyznawano wyróżnienia, zapewniono byt i środki utrzymania (chociaż Tetmajer pod koniec życia, złamany tragiczną śmiercią syna był już na to obojętny i żył skromnie), 6)zresztą Tetmajer od zawsze dziwnie fascynował ludzi i rozbudzał ich wyobraźnię, np. te opowieści o znalezieniu Go umierającego na ulicy, w zaspie śnieżnej i o Jego anonimowej śmierci w szpitalu - zob. A. Grzymała Siedlecki, "Kazimierz Przerwa-Tetmajer" - "Twórczość" 1948 nr 6, s. 81-82 (a tak naprawdę prosto z Hotelu Europejskiego został przewieziony do szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie, gdzie doskonale wiedziano, że hospitalizują wielkiego poetę). Swoją drogą, że może to miała być propaganda skierowana przeciwko hitlerowcom bo wiedziano, że okoliczności śmierci Tetmajera jako osoby powszechnie znanej wzbudzą zainteresowanie i będą dalej przekazywane, 7) i jeszcze jedno - mimo całej sympatii i sentymentu do Tetmajera, jestem zbyt uczciwy i sumienny, aby coś ukrywać, czy Go wybielać - Tetmajer ze wszystkimi swoimi nędzami i blaskami był jaki był - i być może dlatego jest postacią tak fascynującą, niejednoznaczną, pełnokrwistą.
Pozdrawiam
Wrobel D
thread_title:  Wyjaśnienia 

message: Witam!
Chciałbym jeszcze zwrócić uwagę, że wymienione we właściwym artykule wiersze "Zdanie sobie sprawy", "W warszawskim salonie" (oba z tomu "Z Wielkiego Domu", wyd. Księgarnia St. Sadowskiego, Warszawa 1908 r., s. 96-101) z tego co wiem nie były przedrukowywane od ponad 100 lat! Wiersz "Patryota" i "Na sprowadzenie zwłok Słowackiego" też były rzadko przedrukowywane. Zmierzam do tego, że trzeba koniecznie wydać zbiorowe, kompletne wydanie poezji Tetmajera. Jakby nie było jest on jednym z największych polskich poetów. Jego osiągnięcia są niepodważalne. Jeżeli nawet Tetmajer jest traktowany po macoszemu, to nie ma się co dziwić, że wielu innych wybitnych, ale nie mających tak spektakularnych osiągnięć (Tetmajer oprócz długiej listy opracowań swoich utworów przez kompozytorów, film, teatr, radio, telewizję, był także tłumaczony, zarówno proza jak i poezja, na: angielski, niemiecki, czeski, słowacki, rosyjski, ukraiński, hiszpański, szwedzki, włoski, węgierski, serbochorwacki, łotewski, bułgarski, esperanto, litewski, francuski) pisarzy jest zapomnianych. Swoją drogą ciekawe ile trzeba osiągnąć, żeby twórca doczekał się chociażby w ponad 70 lat po śmierci pełnego wydania swoich utworów - chociażby wierszy, które są obok "Na skalnym Podhalu" najważniejsze w twórczości Tetmajera (Tetmajer publikował wiersze także w zbiorkach "Hasła", "Poezje współczesne", "Cienie", gazetach, także poematy "Illa" i "Allegoria", współautor tomików z serii "Wydawnictwa Dekadentów Polskich", niektóre wiersze z tomu "Na skalnym Podhalu", np. "Hej, Krywaniu, Krywaniu wysoki!").
Pozdrawiam
Wrobel D
thread_title:  W sprawie recepcji twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera 

message: Witam!
Właśnie wyczytałem w Internecie, że zgodnie z informacją zamieszczoną w "Ilustrowanym Kuryerze Codziennym" z 1933 roku, nr 144 (26 V)cytuję: "Badanie lekarskie stwierdziło, że śp. Tetmajer nie popełnił samobójstwa, ale zmarł śmiercią naturalną. Chorował od wielu miesięcy, był wyczerpany kompletnie. Nieszczęsny zrozpaczony ojciec czuwał w pokoju hotelowym (...)". Kazimierz Przerwa-Tetmajer podobno był w takim szoku, że się pytał: "A czy aby do tej trumny jest dopływ powietrza?".
Muszę jednak podkreślić, że są to informacje z drugiej ręki. Ja niestety nie mam w Gdańsku dostępu do tej gazety. Czy znajdzie się może jakiś biograf, literaturoznawca który podejmie się opracowania nowej biografii Kazimierza Przerwy-Tetmajera? Mnie brakuje talentu i jest to zadanie, czuję, ponad moje siły. Zdaję sobie sprawę, że wymaga to trochę wysiłku i pracy i że nie ma gwarancji, że ewntualna książka będzie sukcesem wydawniczym, ale myślę że Tetmajer sobie na to zasłużył i że będzie to przyczynek do nowego spojrzenia na Jego osobę i spuściznę (a autorowi zapewni trwałe miejsce w bibliografii Tetmajera, z której będą korzystały kolejne pokolenia).
Nadmienię jeszcze, że na stronie Narodowego Archiwum Cyfrowego (zbiory NAC on-line) znajduje się wiele interesujących zdjęć Tetmajera (m.in. z pogrzebu syna).
Myślę, że można już o pewnych sprawach pisać spokojnie (ale rzetelnie!), gdyż wszyscy zainteresowani już nie żyją (w tym Izabela Dębowska - matka syna Tetmajera). 
Pozdrawiam
Wrobel D
thread_title:  w sprawie przyczyn śmierci syna Tetmajera; zbiory NAC 

message: Witam!
Aby zainteresować dodatkowo twórczością Tetmajera wspomnę, że w Jego powieści "Romans panny Opolskiej z panem Główniakiem" (opieram się na wydaniu Towarzystwa Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2004), na stronie 134 jest wiersz analogiczny do "Lubię, kiedy kobieta", ale ... poświęcony mężczyznom. Tetmajer zrobił odnośnik do tego wiersza, napisał "wiersz ten nie jest bynajmniej mego pióra", ale czy aby na pewno? Może się wstydził do jego autorstwa przyznać, aby nie być posądzonym o homoseksualizm (chociaż i tak nikt przy zdrowych zmysłach by go o to nie posądził, Tetmajer był znanym kobieciarzem, ale bardzo, może nawet przesadnie dbał o swój wizerunek i być może obawiał się, że ten utwór nadszarpnie mu reputację). Jeżeli jednak ten wiersz rzeczywiście nie jest Jego autorstwa, to czy powstał wcześniej czy później i kto go napisał. Tą zagadkę zostawiam teoretykom literatury. Mam nadzieję, że któryś zabłąka się na tą stronę i zechce trochę uwagi poświęcić Tetmajerowi... (który naprawdę jest fascynujący, tylko trzeba odrzucić uprzedzenia i stereotypowe myślenie, że tak dawno temu tworzył, że Jego twórczość to tylko erotyki itd itp).
Pozdrawiam
Wrobel D
P.S. Ostatnio przeczytałem fantazję psychologiczną Tetmajera pt. "Otchłań". Myślę, że warto temu utworowi poświęcić trochę uwagi.
Polecam też "O żołnierzu polskim 1795 - 1915" (niezbity dowód na to, że Tetmajer był wielkim patriotą, chociąż potrafił też, jak trzeba było i krytycznie spojrzeć na Polaków - zob. wiersz "Patryota")oraz tomik "Aforyzmy. Notatki myślowe i próby językowe" z 1918 roku. Świetnie jest też napisany "Ksiądz Piotr", ale obawiam się, że nowela ta może już tylko zainteresować duchownych. Wrobel D.
thread_title:  ciekawostka - wiersz incipit:  "Lubię, kiedy mężczyzna drży z żądzy tłumionej" i post scriptum 

message: Szanowni Państwo!
Pomimo upływu lat Kazimierz Tetmajer wciąż inspiruje artystów, którzy chętnie sięgają do Jego tekstów oto kilka przykładów:
piosenka "Idą Błękitne, Ciche, Zamyślone" - duet Anny Marii Jopek z Grzegorzem Turnauem z płyty Krzysztofa Herdzina "Jesteś światłem" z 2013 r., piosenki: "Rozkosz i boleść" oraz "Ślimak mi się powoli przed oczyma wlecze" z płyty El Greco "Sing cuckoo" z 2013 r., piosenka "Rdzawe liście" z płyty Anny Marii Jopek "Polanna" z 2011 r., piosenka "Co nas wiązało" z płyty Jacka Niedzieli-Meira "Zjesienniony" z 2011 r.
Powyższy wyliczenie (w nawiązaniu do wcześniejszych komentarzy z panelu dyskusyjnego i części zasadniczej tj. artykułu) nie ma na celu taniego wyliczenia sukcesów pozagrobowych Pana Tetmajera, ale chodzi mi oto, że ok być może czasami tworzył "dzieła" wątpliwej wartości artystycznej (np. "Pannę Mery"), ale był równocześnie wielkim Artystą, potrafiącym "zapładniać" innych. Niech ten fakt będzie okolicznością łagodzącą przy ocenie dorobku Kazimierza Przerwy-Tetmajera, który - moim skromnym zdaniem - zapisał się złotymi zgłoskami w historii literatury polskiej. 
Z wyrazami szacunku
Skryba D 
--Skryba D (dyskusja) 00:04, 10 sie 2013 (CEST)
thread_title:  Kazimierz Przerwa-Tetmajer w kulturze (uzupełnienie) 

message: Dzień dobry/ Dobry wieczór!
W nawiązaniu do artykułu warto zaznaczyć, że w 1889 r. Kazimierz Przerwa-Tetmajer pod pseudonimem Erteka wydał w Wiedniu zbiór wierszy "Z życia kobiet". Tom ten jest prawie nieznany historykom literatury. Ponoć zachował się jeden egzeplarz w zbiorach Uniwersytetu Toruńskiego. Swego czasu książka była do nabycia na Allegro (może jeszcze jset?), ale chyba nikt jej nie nabył.
Dziękuję za uwagę i pozdrawiam
--Megafilomataplus (dyskusja) 18:52, 5 wrz 2013 (CEST)
thread_title:  "Z życia kobiet" (1889 r.) przez Erteka (pseudonim Tetmajera) 

message: Dzień dobry!
Na wszelki wypadek podaję link do informacji o Film czechosłowacki Krutá ľúbosť z 1978 r. opartym na opowiadaniu Pana Tetmajera. W opisie (i w napisach po filmie podają "Siwe oczy" ale tak na prawdę właściwy tytuł opowiadania brzmi "Krystka", być morze tłumacz czeski/słowacki przetłumaczył jako "Siwe oczy", gdyż sporo w tej nowelce mówi się o takich oczach). 
link: https://www.csfd.cz/film/105842-kruta-lubost/prehled/
Pozdrawiam
--Tetmajerolog (dyskusja) 13:08, 11 wrz 2017 (CEST)
thread_title:  Film czechosłowacki Krutá ľúbosť z 1978 r. 

message: Chciałbym niniejszym zmienić nieprawdziwą informację, które pojawiła się na początku artykułu, w sprawie studiów Kazimierza Tetmajera. Co prawda autor powołuje się na opublikowaną wcześniej informację, ale jest ona błędna. 
 Kazimierz Tetmajer "W latach 1884 -1886" NIE "studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego".
Źródłowa wiedza w sprawie odbytych studiów przez Jana Kazimierza Tetmajera jest zawarta w opracowaniu pod nazwą Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51 - 1917/18, T-Ż,  pod redakcją Krzysztofa Stopki, Kraków 2015, s. 62.
Cytuję: "Studia w UJ: Wydział Prawa, student nadzwyczajny 1884/85 sem. I; student zwyczajny 1884/85 sem. II - 1885/86. Wydział Filozoficzny, student zwyczajny 1886/87 - 1888/89 sem. I".
Sprostowania w ramach dyskusji nad artykułem dokonał Bogusław Andrzej Baczyński
thread_title:  W sprawie studiów uniwersyteckich (Jana) Kazimierza Przerwa -Tetmajera. 

message: Dzień dobry!
Nowelę "Rekrut" opublikowaną w czasopiśmie "Przegląd Literacki i Artystyczny" (nr 1 z 1886 r.) można przeczytać w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, również na ich stronie internetowej (zbiory on-line).
Pozdrawiam
--Krotochwilny D (dyskusja) 06:39, 11 paź 2019 (CEST)
P.S. 
link do czasopisma z nowelą "Rekrut":  https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/711452/edition/673797/content
P.S. 2
Warto dodać, że Tetmajer podpisał utwór pseudonimem "Jot. Ka. Er." - zgodnie z bibliografią polskiej literatury "Nowy Korbut" Tetmajer używał m.in. takiego pseudonimu. Tematyka (nowela góralska), poetyka (czuć i znać duszę poetycką)są zgodne z twórczością Kazimierza Przerwy-Tetmajera.
--Krotochwilny D (dyskusja) 06:47, 11 paź 2019 (CEST)
thread_title:  nowela "Rekrut" 

message: Dzień dobry!
Z treści artykułu wynika, że Kazimierz Stanisław (syn poety) zmarł na skutek zatrucia spirytusem denaturowanym. To również ale i coś jeszcze. I tu jest problem i pytanie o granice czyjejś prywatności... Jeszcze kilka lat temu bez wahania sprostowałbym treść głównego artykułu (zgodnie z zasadą, że jeżeli ktoś decyduje się na działalność publiczną, zdobywa sławę, ba za życia staje się postacią kultową - i jest tym, przynajmniej przez pewien czas zachwycony, kokietuje publiczność, z premedytacją kreuje swój wizerunek i ma - poprzez swoją twórczość - wpływ na życie innych, to musi liczyć się z tym, że jego osoba i życie prywatne będą budziły ciekawość opinii publicznej a wszystkie tajemnice będą podane do publicznej wiadomości (bez niedomówień). Postać Kazimierza Tetmajera, jak rzadko która w polskiej literaturze, od początku budziła wielkie zainteresowanie i fascynowała, począwszy od narzeczonych, romansów, muz przez nieślubnego syna, chorobę psychiczną a skończywszy nawet na okolicznościach śmierci Poety (że na ulicy a potem to już nawet na kilku różnych ulicach i zaspach śnieżnych a prawda że w szpitalu prosto z hotelu). Można powiedzieć, kto igra z ogniem może się sparzyć. Dzisiaj po tragedii księżnej Diany, Marylin Monroe to wiemy. Jesteśmy mądrzejsi o te doświadczenia ale w tedy na przełomie wieków? w pierwszej połowie XX wieku? Kiedy zaczynała się popkultura i środki masowe przekazu i z przyspieszeniem rakiety zmieniała się ludzka mentalność? Czy jest granica prywatności sławnej osoby w kilkadziesiąt lat po jej śmierci kiedy w linii prostej nie ma potomków (chociaż w przypadku Kazimierza, w świetle biografii Tadeusza Januszewskiego, i to nie jest pewne...). Głowa mała. W tej sytuacji, mądrzejszy z biegiem lat, z większą empatią zdecydowałem, że nie będę prostował artykułu głównego a w komentarzu podam tylko źródła (chodzi o przyczynę śmierci jak również o to co potem się działo w pokoju hotelowym jak i o to co potem się działo wokół grobu, ekshumacje):
- "Sztandar Polski i Gazeta Rybnicka" z 25 maja 1933 r.
- "Ilustrowany Kuryer Codzienny" z 26 maja 1933 r. (tu nawet... zdjęcie syna na łożu śmierci)
- "Głos Poranny. Dziennik Społeczny, Polityczny i Literacki" z 13 sierpnia 1933 r. 
--Krotochwilny D (dyskusja) 11:09, 13 paź 2019 (CEST)
P.S. Proszę nie usuwać tego komentarza, gdyż jest to 1) sprostowanie do treści artykułu, 2) pytanie o etykę przy tworzeniu i redagowaniu artykułów (pod rozwagę i dyskusję komisji? etyki bądź zjazdu Wikipedystów).
--Krotochwilny D (dyskusja) 11:09, 13 paź 2019 (CEST)
P.S. 2 
Odrębną sprawą pozostaje pobyt poety Kazimierza Tetmajera w ośrodku dla umysłowo chorych. Tu odsyłam do biografii autorstwa Tadeusza Januszewskiego (tu opublikowane nawet... materiały ze szpitala, pytanie o tajemnicę lekarską i ochronę dokumentacji medycznej)
--Krotochwilny D (dyskusja) 11:09, 13 paź 2019 (CEST)
thread_title:  Okoliczności śmierci syna Tetmajera i... granice prywatności