Dyskusja:Religia Słowian

message: Wielka prosba - prosze przypisy stosowac wg zasad Wiki (czyli pierwszy przypis tradycyjnie + tag name, a potem juz tylko stooswny tag name. Przyklad Iprzyklad przypisu uzytego po raz pierwszy, Przyklad II  ,... bo inaczejn iebawem przypisy beda dluzsze niz samo haslo...
replies: text: Na początek mała prośba. Loguj się proszę i podpisuj, abym wiedział z kim właściwie rozmawiam (jedynie się domyślam). Co do przypisów - są tworzone zgodnie z zasadami...na marginesie mówiąc zasadami, które po części sam układałem swego czasu, więc raczej nie mam problemu z ich znajomością. Przypis wielokrotny to tylko jedna z metod tworzenia przypisów - z wielu względów niekoniecznie jest to metoda lepsza. Podkreślę, że duża ilość przypisów jest zaleta a nie wadą - każdy fakt, zgodnie z zasadą weryfikowalności, powinien być podparty źródłem. Przypis wielokrotny można zastosować tylko, gdy w dwóch miejscach odnosi sie nie tylko do jednej publikacji ale także tej samej strony danej ksiązki. Kiedy hasło będzie gotowe prawdopdobnie część przypisów w ten sposób ujednolicę. Przy tym nie wydaje mi się aby długa lista przypiasów była problemem. Gardomir riposta? 23:11, 23 sie 2007 (CEST) 
PS. Bylbym ciut bardziej krytyczny odnosnie Szyjewskiego z WAM, ktory czasem dopuszcza sie syntezy innych opracowac bez doglebnej ich analizy...

text: Zarzuty które wystosowujesz wobec Szyjewskiego nie są dla mnie jasne, szczególnie że w żaden sposób ich nie podparłeś. To Twoja prywatna opinia czy opinia środowiska naukowego? Osobiście przyznam, że Szyjewskiego uznaję raczej za kompilatora niż badacza - częściej przytacza cudze opinie niż własne wnioski i badania. Jego praca jest natomiast cenna z kilku powodów - to najnowsze opracowanie tematu i dobry przykład naukowego optymizmu (widocznego np. w kwestii świątyń). Przy tym Szyjewski nie jest dla mnie głównym źródłem wiedzy - lepsze i z pewnością pełniejsze opracowanie stanowi książka Gieysztora. Gardomir riposta? 23:11, 23 sie 2007 (CEST)
thread_title:  Zasady przypisów 

message: Czy haslo nie staje sie zbyt rozbudowane, a przez to malo czytelne? Moze powinno zostac rozbite na podhasla wyszczegolawiajace?
replies: text: Staram się przedstawiać temat w możliwie skrótowy, ale przy tym jasny sposób. Część treści możnaby wydzielić, ale raczej dopiero jeśli powstaną PROFESJONALNE artykuły na tematy szczegółowe. Aktualnie większość haseł o Religii Słowian stoi na bardzo niskim poziomie - nie podaje źródeł, miesza domysły z nauką, nie tłumaczy różnić między ustaleniami źródłowymi (historycznymi) a dociekaniami religioznawców. W wielu przypadkach niby-encyklopedyczne hasła to bardziej opisy baśniowych stworków, niż artykuły o demonologii/teologii. Dodam, że wydaje mi się, że długość artykułu nie przekracza "masy krytycznej". Dzięki podziałowi na sekcje powinien być on raczej jasny, jego długość nie zwiększy się też już raczej o więcej niż 50%. Wzorem np. angielskiej czy niemieckiej Wikipedii jestem zwolennikiem rozbudowanych artykułów, tak długo jak są przejrzyście podzielone i zawierają dłuższy wstęp/nagłówek.

text: PS. Pracę nad hasłem będę oczywiście kontynuować, ale prawdopodobnie dopiero w przyszłym tygodniu. Pozdrawiam, Gardomir riposta? 23:16, 23 sie 2007 (CEST)

text: rozbicie hasła zamydli treść i wprowadzi zamęt - żeby przeczyatać całość trzeba będzie ciagla przełaczać się miedzy stronami 91.123.163.1 (dyskusja)
Cóż według mnie warto byłoby wspomnieć o różnicach pomiędzy poszczególnymi regionami Słowiańszczyzny, są one bowiem dosyć znaczne. O ile na Połabiu zdołał wykształcić się politeizm oraz wznoszono tam świątynie, o tyle na wschód od Odry nie ma już o nich wzmianek. Jeśli chodzi natomiast o Ruś to ,,Powieść doroczna" wspomina co prawda o bóstwach, których posągi wzniósł Włodzimierz I, jednakże najprawdopodobniej z sześciu tam wymienionych jedynie Perun i Mokosz są autentycznymi bóstwami czczonymi przez Słowian (aczkolwiek nie wiadomo czy Mokosz była bóstwem, czy też jedynie demonem płodności). Jeśli znajdę odrobinę czasu, postaram się nieco napisać.
Mokosz była bóstwem wg info, które posiadam. Podobnie jak wymieniany w Powieści Dorocznej Wołos (weles). W razie czego służę cytatem z rosyjkiej książki.
--Ziomalkav (dyskusja) 17:02, 9 cze 2008 (CEST)
"Dwaj adwersarze są zwykle identyfikowani z Perunem (bóg) i Welesem (diabeł)." - W dwóch wersjach tego mitu na jakie natrafiłem z bogiem utożsamiano Swaroga, a nie Peruna. Która wersja jest poprawna?
Najpewniej żadna. Jakby ktoś po latach chciał wiedzieć, to powiem że motyw utożsamiania Peruna z Welesem wygląda na nieudaną próbę renesansowego utożsamiania Zeusa i Hadesa z Bogiem i diabłem. Utożsamianie Welesa z Hadesem to z kolei rzecz całkowicie wyjęta z z kontekstu, bo to zbyt odległe religie (chociażby przez obrzęd pochówkowy). Nawet grecka końcówka "-es" wydaje się dołożona do oryginalnego Wołos. Co innego utożsamienie Białoboga/Roda/Światowida z Bogiem i Czarnoboga/Czarta z szatanem. Swaróg jest zbyt często przedstawiany jak Hefajstos. To jest efekt tego, że na słowo "bóg" większość osób widzi boga greckiego i takie są skutki. Jeśli uznać by to to by oznaczało, że Słowianie wyznawali hellenizm. To z kolei nie pasuje do folkloru. Moim zdaniem źródło Weles/Hades/Diabeł jest zbytkiem dwóch pomyłek. Tak samo jak motyw Perun z młotem i Żmija, który jest kopią jednej ze walk w Ragnaroku. Już w artykułach poruszano kiedyś ten temat. Inna kwestia korzystać ze źródeł, a inna kwestia widzieć, że coś w nich czasami nie gra. 
--79.191.4.78 (dyskusja) 13:01, 13 sie 2022 (CEST)
thread_title:  Zbyt rozbudowane? 

message: Dlaczego na wszystkich Wikipediach jest "Mitologia Słowian" a na Polskiej "Religia Słowian" ? Trafniejszą nazwą artykułu byłaby jednak mitologia. --DumnyPolak (dyskusja) 03:28, 16 gru 2009 (CET)
thread_title:  "Religia Słowian" 

message: Zapraszam do przedyskutowania, edycji i potem wstawienia do odpowiednich artów Sagi2007 (dyskusja) 16:00, 20 lis 2010 (CET)
replies: text: kto przeciw ? nie widzę ;-). A więc wstawiam do artu i najważniejszych bóstw. Sagi2007 (dyskusja) 20:26, 25 lis 2010 (CET)
thread_title:  Szablon 

message: Czy mozna pokusić się np. w oparciu o Dumezila i A.Gieysztora wydzielenie bóstw naczelnych i opisać w artykule z odniesienim do funkcji opiekuńczych ?? Można by w szablonie np. wydzielić sekcję "Bóstwa naczelne wg...." . Tylko czy istnieje jakaś uznana przez większość badaczy teoria ?? Sagi2007 (dyskusja) 16:18, 13 gru 2010 (CET)
Trójpodział - prawo/magia Stribog, wojsko/siła Perun, płodność/urodzaj Weles ?? Sagi2007 (dyskusja) 16:25, 13 gru 2010 (CET)
Gieysztor jakby sam neguje jednoznaczność takiego podziału. Sagi2007 (dyskusja) 16:28, 13 gru 2010 (CET)
thread_title:  Bóstwa naczele 

message: Czy ktoś mógłby mi powiedzieć w jaki sposób mogę zrobić przekierowanie strony Omnipotencja (filozofia) (znajdującego się w artykule pod słowem "wszechmogący") na omnipotencja? Wiem, że mógłbym po prostu skasować drugie słowo, ale chcę wiedzieć, jak zrobić przekierowanie --85.222.67.238 (dyskusja) 12:05, 26 sie 2011 (CEST)
thread_title:  Omnipotencja (filozofia) -> Omnipotencja 

message: Pominieto w arcie Łysą Górę Sagi2007 (dyskusja) 14:13, 9 wrz 2012 (CEST)
thread_title:  Miejsca kultu 

message: Na podstawie tej pozycji powstała spora jak nie większość tekstu. Doczekała się również krytyki. Cytat za: Dariusz Andrzej Sikorski - Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego, Instytut Historii UAM, POZNAŃ 2011, s. 67-69
"Wizja religii Słowian przedstawiona przez Aleksandra Gieysztora w niewielkiej książeczce pod nieco mylącym tytułem Mitologia Słowian, zdominowała dzisiejszy sposób postrzegania pogańskiej religii Słowian, dlatego trzeba poświęcić jej nieco więcej uwagi, gdyż przedstawiona koncepcja coraz silniej kształtuje wyobrażenia o relacjach między pogaństwem a napływającą religią chrześcijańską. Przyczyną wielkiej popularności tej propozycji jest to, że tak przedstawiona religia wydaje się zjawiskiem znacznie bogatszym kulturowo niż w jakimkolwiek wcześniejszym ujęciu. Ten obraz sprawia wrażenie, że udziela odpowiedzi również na te pytania, które - o ile w ogóle je stawiano - pozostawały dotąd w próżni lub odpowiedzi były niezadowalające, gdyż nie kończyły się jasną konkluzją. Koncepcja A. Gieysztora jest też najlepszym przykładem ilustrującym, jak wyobrażenia o religii Słowian mogą się rozwinąć pod wpływem nowych założeń teoretycznych. Obraz pogaństwa słowiańskiego w niej odmalowany jest próbą wpasowania skromnych danych źródłowych do szerszej koncepcji wypracowanej przez Georgesa Dumézila. Chociaż sam autor zastrzega, że uzyskany obraz nie pasuje do trój-funkcyjnego panteonu bóstw indoeuropejskich to nie przeszkadza mu to w intensywnym wykorzystaniu dumézilowskiej metody komparatystycznej. Aleksander Gieysztor nie ogranicza się tylko do teorii G. Dumézila, gdyż wprowadza do swoich rozważań inne ujęcia teoretyczne konceptualizujące religie społeczeństw pierwotnych. Szczególnie zaznacza się tu wpływy koncepcji religioznawczych Mircei Eliadego, czy milczące akceptowanie pewnych wątków z tradycji fenomenologicznej w badaniach nad historią religii. Wartość rekonstrukcji religii pogańskich Słowian Gieysztora zawieszona jest w dużym stopniu na uznaniu (bądź nie) trafności samej koncepcji Dumézila, zakładającej istnienie indoeuropejskiej wspólnoty w sferze wyobrażeń religijnych. Mimo ubogiego przekazu źródłowego ze Słowiańszczyzny, zwolennicy teorii i metody komparatystycznej G. Dumézila uważają, że brakujące do rekonstrukcji religii Słowian elementy można uzupełnić, czerpiąc ze źródeł proweniencji indoeuropejskiej. Wartość poznawcza pracy A. Gieysztora w znacznym stopniu uzależniona jest od wartości koncepcji teoretycznych, na których została zbudowana. Kompleksowy krytykę teorii G. Dumézila już przeprowadzono a wnioski z niej wynikające są dość jednoznaczne i druzgocące, gdyż w opinii krytyków teoria ta została zbudowana na błędnych przesłankach. Dobitniej mówiąc, nie ma potwierdzenia źródłowego(1). Trzeba zwrócić uwagę. że krytyka dotyczy przesłanek na których Dumézil zbudował swoją teorię, a nie prac powstałych na jej podstawie. (...)
Kwestia wpływu G. Dumézila nie jest jedyną słabą stroną ujęcia prezentowanego przez A. Gieysztora. Dążenie do jak najpełniejszego oddania przedchrześcijańskich religii Słowian powoduje więc. że historyk ten boi się odrzucić niektóre przekazy czy ich całe grupy, aby nie uronić niczego z tego, uważa za długotrwałą i wierną tradycję ludową. Sprawia to, że nie wszystkie źródła traktuje z takim samym krytycyzmem. W sposób zadziwiający, jak na historyka o szczególnym wyczuleniu na problemy krytyki źródeł historycznych. A. Gieysztor traci swój zmysł krytyczny, gdy chodzi o źródła archeologiczne, a zwłaszcza etnograficzne. Można powiedzieć, że wobec tej grupy źródeł zastosował szczególną taryfę ulgową, odrzucając tylko te nieliczne przekazy czy zabytki, które w sposób ewidentny w czasach pisania książki były przez naukę odrzucane. Sądzę, że niemal bezkrytyczne przyjmowanie przez Gieysztora danych etnograficznych i archeologicznych (np. rekonstrukcji świątyń pogańskich z całym sugerowanym przez archeologów bogactwem kultu jak i jego powszechnością, udokumentowaną rzekomo doić gęstą siecią świątyń) utwierdzało go w przekonaniu, że właściwa wizja religii Słowian musi te elementy zawierać i uwzględniać. Z drugiej strony, uzyskany tą drogą obraz religii Słowian przekonywał, że nawet jeśli źródła etnograficzne nie poddają się krytyce, to sam fakt, że wpasowują się w uzyskany obraz, przemawia na ich korzyść. Tak zamyka się pętla we wnioskowani. Działa to w ten sposób, że trzeba coraz mniej przekonujących przesłanek, aby nowo odkryty obiekt lub stary, ale na nowo zinterpretowany, stał się kolejnym miejscem kultowym. Skoro już raz szeroko otwarto drzwi dla źródeł etnograficznych, pobłażając weryfikacji ich statusu jako źródeł historycznych, to teraz coraz częściej nie przeprowadza się już żadnej krytyki, zadowalając się dość dowolnymi skojarzeniami."
(1) Por. fundamentalną krytykę W.W. Belier. Decayed Gods. Origin and Development of Georges Dumézil's „idéologie tripartitie ", Leidan 1991 i B. Schlerath, Georges Dumézil und die Rekonstruktion der indogemanischem Kultur (I-II) Kratylos, 40(l995), s. 1-48-; 41(l996). s. 1-67; K. von See, Georges Dumezil und der altnordische Tyr-Mythos, [w:] tegoż, Europa und der Norden im Mittellalter, Heidelberg 1999 s. 128-144. Sprawę, szerzej omawiam w D.A. Sikorski. O (przy)długawym trwaniu pewnej idei - teoria trzech funkcji Dumezila w świetle krytyki, [w:] Tempus Jugit, red. 5. Rosik. P. Wiszewski. Wrocław 2011 [w druku]
thread_title:  Czy Mitologia Słowian Gieysztora jeszcze aktualna? 

message: Słowianie wyruszyli z krainy na północ od morza Czarnego.
thread_title:  Skąd wyruszyli Słowianie? 

message: Temat mitologii Słowian wymaga opracowania zupełnie na nowo (to by wymagało chyba nawet książki do dokładnego opisu...) i to w kontekście także tego artykułu, oraz innych związanych z tym.
# Przede wszystkim należy usunąć wszelkie teorie o "indoeuropejskiej" mitologii. Zakłada to bowiem fakt, że skoro Słowianie zostali umownie przypisani do rodziny językowej IE (choć są tego przeciwnicy np. Trubieckoy), to musieli mieć i wspólne pochodzenie i kulturę i religie itd. To jest błędne, bo jest sprzeczne z definicją PIE która została szczegółowo wyjaśniono w artykule o o tym jeżyku. Tezy o wspólnym pochodzeniu ludności używającej tych języków jest jednoznacznie krytykowana, szczególnie jeśli chodzi o tematyki narodowościowe, to co dopiero powiedzieć o tak niestabilnym temacie jak religia. Więc jakikolwiek wzorzec "indoeuropejskiego" modelu bóstw czy axis mundi są sprzeczne ze słownikową definicją tego przymiotnika. 
# Był podział w artykule, że wiara w bogów była rdzeniem religii, a wiara w demony - otoczką. Problem w tym że źródła raczej podają, że było odwrotnie. Niektórzy nawet twierdzą, że Słowianie w ogóle nie wierzyli w bogów, gdyż różnica między demonem, a bogiem u nich nie istniała. Cały podział na politeizm i monoteizm jest z zasady bez sensu gramatycznego, gdyż definicja boga jest inna dla każdej religii, więc każda religia będzie inaczej widziała inne religie, a my musimy być neutralni. Wiem, że trudno na razie wprowadzić taką rewolucję, ale zauważcie że w artykule o bogach w religiach, jest to wyraźnie zaznaczone, że trudno o definicję i różne religie mają różne definicję. 
# Artykuł zawiera sprzeczne informacje. Najpierw pisze, że dominują dwa tezy, o tym że Słowianie nie budowali posągów tylko gaje, a potem pisze o tym jakie posągi odnaleziono. Wpływy wareskie to teoria, więc raczej bym zostawił tą drugą wersję bo jest domyślna, a w takiej formie wprowadza to chaos - to myli czytelnika. Pomnik to pomnik, a to skąd przyszedł i co oznaczał to już inna sprawa.
# Radzę usunąć obrazek z tą podwodną krainą. Postacie (kształt twarzy, oczu nosa itd.) ich pozycja i sylwetka, cieniowanie itd. są w antycznym stylu i raczej nie zgadza się to z podpisem, że inspiracją dla artystów był ich rodzimy folklor. Lepiej dać tutaj ludowy styl, który pasuje tematycznie i nie prowadzi do podświadomej interpretacji mitologii Słowian, do antycznych mitologii. Robi to iluzję przynależności ludowej kultury Słowian do kultury zachodniej, której nigdy nigdy nie dowiódł komparatystycznie. Wiem, że podobne obrazy są w innych artykułach o bóstwach, ale wyobraźmy sobie co by było gdyby np. w artykule o Zeusie, była postać Zeusa stylizowana na totem Słowiański? No właśnie. Zostawmy to w sferze synkretyzmu w sztuce. To samo dotyczy grafik, gdzie np. kapłan słowiański z grecką brodą w antycznej szacie z wieńcem laurowym (!), robi palną ofiarę, a koło nich jest Gal... To jest mylne, bo przeciętny czytelnik nie odróżnia tego co jest wizją, a co rekonstrukcją, a jak widać sztuka i historia się zbyt w tym przypadku rozbiegają. Gdy widzę postać "słowiańskiego kapłana" z powieką semicką i kręconymi włosami, to mam wrażenie że ludy mieszkały "piętrowo". Trudno uznać za wizję, coś co ma tak niski realizm i najmniejszy stopień prawdopodobieństwa. A o obrazie chrztu Rusi, gdzie w okolicy widać tereny Izreala, a każdy Rosjanin wygląda jak Hebrajczyk nawet nie będę wspominać. Szanujmy się...
# Duża część artykułu to cytaty i zestawienie opinii i dyskusji znanych osób, tak że przypomina on raczej streszczenie relacji między naukowcami, niż streszczenie na temat religii Słowian. Czasami widzę też nieencyklopedyczny styl...
# Czy jest sens oddzielać religię przedchrześcijańską Słowian, od obecnej? Uznanie sztywnej granicy jest bezsensowne. 
# Nie wiem czemu po kilku miesiącach, moja edycja została wycofana pod oskarżeniem o hoaxy. Staram się rozbudować temat, a część po prostu wymaga usunięcia bo nic nie wnosi.
# Z zasady nauka jest postępowa i dąży do pewności ustaleń. Pewne kwestie tutaj ciągle powtarzają, że "nie da się sprawdzić", albo że "historia niepowodzeń", raczej psują ogólną sytuację. Ponieważ wiele informacji oparto na dość starych książkach i badaniach, a teraz są nowsze, to nic dziwnego, trzeba aktualizować to. 
# Kto napisał, że "w większości religiach indoeuropejskich, krainy bogów jest na górze, a zmarłych na dole"? W skandynawskiej, mamy wiele krain zmarłych, u Celtów jest albo wyspa albo reinkarnacja, w Hindusów reinkarnacja, u Persów jest jeszcze inaczej... Chyba tylko w Greckiej tak jest. 
# Czy ktoś zna jakieś zestawienie komparastyczne mitologii Słowian i Indian z USA? Bo analogie są widoczne gołym okiem i mogą pomóc w zrozumieniu sensu przeciętnemu czytelnikowi, ale źródła nie mogę znaleźć.
# Nie wiem czemu nikt nie wspomniał o historiach geogamicznych i akwagamicznych (nie wiem czy to poprawne słowa), bo takich jest masa. W zasadzie każda rzeczka w Polsce, ma jakąś nadprzyrodzoną historię powstania. 
# Artykuł został zmonopolizowany przez książkę Szyjewskiego (reszta to głównie odnośniki do źródeł historycznych). Nie żebym jakoś krytykował starania tej osoby, ale uważam, że powinniśmy zwiększyć liczbę autorów źródeł, bo one się dopełniają mniej lub więcej. 
83.5.239.47 (dyskusja) 16:31, 31 sty 2023 (CET)
replies: text: Czuję się wywołany do tablicy, jako że to ja wycofałem Twoją edycję. Przykro mi, ale choć część wnoszonych przez Ciebie aktualizacji ma sens, to jednocześnie ogrom podawanych informacji jest zwyczajnie błędnych i nie posiada nawet przypisów. Począwszy od stosowania określeń typu „Indianie” miast rdzennych Amerykanów (i nachalnego wciskania ich do artykułu o religii, której większość rozwoju przypada na izolację od tychże), przez promowanie nieaktualnych teorii (polidoksja), pseudobóstw (Świętoświt??), mylenia pojęć, aż po tak banalną rzecz jak przekręcanie opisów zdjęć (z rozpalania ognia pod Ślężą zrobiły się przygotowania do rozpalania pod Wrocławiem...) i wywalanie istniejącej bibliografii. Jeśli masz pomysł na rozbudowę artykułu, to miast zmieniać na hurra wszystko jak leci zacznij od mniejszych zmian, które będą przystępne w weryfikacji przez innych edytujących. Wojsław Brożyna (dyskusja) 10:30, 1 lut 2023 (CET)
replies: text: :Witam. Rozumiem i przepraszam.

text: :Jeśli chodzi o polidoksję to te samo źródło istnieje do dziś w artykule o reakcji pogańskiej, pochodzące z publikacji z 2016 roku i jest to publikacja dosyć nowa. Teorię stworzył co prawda już Łowmniański, ale w 2020 poparł ją Łukasz Kozak analizując spirytyzm. Definicja tego słowa, to wierzenie opierające się na wierze w magię, duchy zmarłych (jest o tym rozdziale o wierze w dusze), kulcie sił przygody i wiary w demony (wspomniane w rozdziale o demonologii) więc nie wiem czemu te słowo nie pasuje, bo wszystkie jej elementy zostały opisane w artykule już wcześniej. Teoria ta nie neguje istnienia bóstw, ale daje im nieco inny charakter.

text: :W kwestii pseudobóstw, to faktycznie, popełniłem ogromny błąd że niestety wstawiłem listę, gdzie pojawiła się np. postać z Księgi Welesa. Natomiast propos wielu innych postaci, to sytuacja jest bardzo niejasna. Np. Trojan jest na liście pseudobóstw w artykule o nich, ale już sam artykuł o Trojanie opisuje go jako autentyczną postać mitologiczną. Sprawa jest niejasna, część z nich pojawia się w źródłach, ale tylko pojedynczych. Trudno udowodnić, że ktoś umyślnie coś sfałszował jak np. z Kupałą - do dziś są podzielone zdania. Mogę wstawić listę bóstw, ale nigdy nie wiem gdzie jest w zasadzie granica. Może warto by było zastosować bardziej neutralne podejście i podzielić bóstwa na występujące w źródłach często i na takie, które pojawiały się pojedynczo, a poglądy na to zostawić czytelnikom, bo o falsyfikację kultu w tym przypadku raczej trudno. Ale to raczej kwestia na inny artykuł.

text: :Kwestie zdjęć dopiero teras zauważyłem przez pośpiech - faktycznie, straszne...  83.5.239.47 (dyskusja) 14:37, 1 lut 2023 (CET)
replies: text: ::Rozumiem. Przyznam, że nie miałem jeszcze czasu przeczytać od deski do deski Kozaka, więc nie wiedziałem o jego „rehabilitowaniu” polidoksji, natomiast mam go pod ręką i jestem w stanie zweryfikować konkretne fragmenty w porównaniu z innymi pracami. W takim razie spróbuj proszę uzupełnić artykuł w oparciu o jego książkę, pamiętając o wskazaniu konkretnych stron, skąd czerpiesz daną informację. Ja usunąłem już większe fragmenty starego artykułu, które pozostawały od lat bez przypisów, a także wstępnie przeredagowałem jego strukturę. Fajnie byłoby zrobić osobny akapit o wzajemnych wpływach w dziedzinie religii między Słowianami a innymi ludami i tam przytoczyć teorie Kozaka razem z wcześniejszymi ujęciami tematu, to samo pod akapitem o bóstwach. Z pozycji typu Wierzenia Słowian i Indoariów... bym jednak zdecydowanie zrezygnował, nie ma niestety najlepszej renomy; podobnie z bloga „Baśniowy zakątek”, zamiast niego warto wykorzystać „Słownik polskiej bajki ludowej” (jest dostępny online). --Wojsław Brożyna (dyskusja) 17:06, 1 lut 2023 (CET)
replies: text: :::U Kozaka chodzi głównie, że rekonstruuje wiarę w demony analogicznie jak do ludów tureckich. Kozak zakłada, że religie Słowian i staroturków był początkowo podobne jako szamanizm, zaś to polidoksji dosłownie, to wziąłem z artykułu z 2016 roku.

text: :::Wpływy to w dużej mierze spekulacje, chyba że jest szczególnie wyraźny kontrast. Planuję za to wstawienie nie tyle akapitu o potencjalnych wpływach, co neutralnych tekstów dowodzących analogii religii Słowian do religii paru regionów Azji (bez podania przyczyny analogii, bo to już zadanie dla kogo innego), bo głównie tam się doszukują się analogii w ostatnich kilku latach, ale potrzeba mi też do tego też kwestii Indii, bo tam są związki symboli i języków, niestety obawiałem się tego źródła o religii "Indoariów", więc przyda mi się nowe. Szukam też czegoś co porównuje religii Słowian i Finów, bo często wiele elementów się pojawia i tutaj i tutaj, co czasami jest t o zapisane w niektórych artykułach (np. mit wyłowienia).

text: :::Bajkowy zakątek wstawiłem głównie dlatego, że umożliwiał szybki odnośnik do streszczeń legend. Pełna wersja podań była by lepsza wiadomo, ale czasami to szukanie igły w stogu siana, w zasadzie nie miałem wyjścia. Większość z tych publikacji jest klasyfikowana de nomine jako nie "baśń", lecz "legenda" stąd ich nie ma w Słowniku, nie wiem z resztą gdzie na tej stronie jest odnośnik do poszczególnych historii.  83.5.239.47 (dyskusja) 19:21, 1 lut 2023 (CET)
replies: text: ::::Znów przeorałeś cały artykuł na własną modłę, zamiast wprowadzać zmiany stopniowo. W dodatku zbyt szczegółowo opisujesz pewne kwestie – mity/podania dotyczące powstania konkretnych gór, rzek itp. mogą zostać zawarte w osobnym artykule. --Wojsław Brożyna (dyskusja) 11:16, 6 lut 2023 (CET)

text: :::Kwestii archeologicznej odnośnie Scytów czy Ceramiki Sznurowej, nie będę już próbował wciskać do tekstu (to w zasadzie zagadnienie archeologiczne, mało to ma związku z religią). Nie wiem jak w kwestii "ministudium komparatystycznego" demonologii Wergasa i Zycha (porównanie demonologii słowiańskiej do japońskiej) bo to nowość i w zasadzie nie ma póki co podobnej publikacji na ten temat, choć oczywiście nie będę jej wciskał skoro jest sprzeciw.

text: :::Mam wrażenie, że pewne problemy wynikają z tego że artykuł próbuje mówić o religii Słowian w kontekście jej formy sprzed kontaktów z chrześcijaństwem, co z powodu braku źródeł niespecjalnie się udaje. Raczej powinien być przedstawiany jako mityczne wierzenia ludowe z okresu preindustrialnego z korzeniami dawnymi z zaznaczeniem że niektóre z nich odnotowano w źródłach jeszcze przed chrystianizacją. Idąc tą pierwszą metodą, to faktycznie trudno o bezpośrednią analizę. Z resztą Łukasz Kozak zaznaczył, że należy się zająć przede wszystkim źródłami bezpośrednimi (czyli kwestiami, w które jeszcze wierzono), a kwestie kronik zostawić na dalszy plan.

text: :::Odnośnik do bogatej mitologii i teza, że Słowianie nie posiadali mitów (bądź że się nie zachowały) z zasady będzie się wykluczać. Chciałbym dodać, że Łukasz Kozak negował mitologię, w sensie klasycznym (już na początku książki, porównywał jej koncepcje do Eddy czy zapisów Greków). Mój artykuł mówi zaś o mitach animistycznych, stąd warto odnieść że Kozak mówił o mitach typu "Weles walczy z Perunem", bo takie faktycznie nigdzie nie występują. To samo dotyczy kwestii mitu "praindoeuropejskiego", bo o tej genezie i Kozak i inni się już krytycznie się wypowiedzieli.

text: :::No i sprawa słowa "rekonstrukcja". Tego określenia można użyć w przypadku np. rekonstrukcji świątyń na bazie archeologii, ale w przypadku np. demonologii trudno o tym mówić. Nie mówimy tutaj bowiem o rekonstrukcji jakiegoś dawnego obrzędu, tylko raczej o opisie czegoś co zastano "in flagranti".FlashMoon (dyskusja) 19:54, 9 lut 2023 (CET)
thread_title:  Nieaktualność, chaos i problemy 

message: …jakie źródła wykorzystywane są w badaniach nad religią Słowian?
Wojsław Brożyna (dyskusja) 12:58, 7 lut 2023 (CET)
	
replies: text: @Wojsław Brożyna wybacz ale ja tego nie przejrzę. Spora część artykułu wartościowa, ale jest też sporo dziwnych rzeczy, np. jakieś wymyślone pożyczki celtyckie, rzymskie czy chrześcijańskie. Generalnie dużo przestarzałych pomysłów, niczego nie było i nic nie wiemy, nie ma tu prac Katičića czy Łuczyńskiego. Prawie brak informacji o genezie praindoeuropejskiej i bałtosłowiańskiej, ale jest wątpliwy (według mnie, na ten moment) rozdział Pokrewieństwa i analogie, z twórczością Wergasa i Zycha, którzy z wykształcenia/zawodu są grafikami/artystami i nie powinniśmy używać ich książek jako źródeł (ta o demonologii Słowian z 2015 nie ma żadnej bibliografii). Jest też chaotycznie - niby mamy osobne artykuły dla religii i mitologii, a w omawianym artykule sporo tej mitologii. Według mnie ten artykuł nie będzie sensowny dopóki nie zrobimy wszystkich innych, dopiero wtedy będziemy mieć wystarczająco aktualną wiedzę żeby to dobrze napisać oraz dobrze podzielić i polinkować. Sławobóg (dyskusja) 17:10, 7 lut 2023 (CET)
replies: text: :Rozumiem zastrzeżenie co do ogólnej jakości artykułu, jednak wydaje mi się, że wyróżnienie do CzyWiesza nie oznacza uznania go za wyczerpujący i aktualny, tak jak byłoby to w przypadku nominacji do np. Dobrego Artykułu. Tu chodzi raczej o zwrócenie uwagi odwiedzających Wikipedię na nowe treści, a myślę, że więcej osób przyglądających się mu to również więcej rąk do dalszego szlifowania obecnych niedociągnięć. Zasadniczo zgadzam się z Twoimi uwagami, jednak obstaję przy tej nominacji. Wojsław Brożyna (dyskusja) 09:49, 8 lut 2023 (CET)
	
 Artykuł, w miarę przyzwoicie napisany kiedyś przed Gardomira, zmieniono w artykuł fatalny. W przypisach cytowane są odnośniki do jakichś artykułów bez pełnych danych bibliograficznych. Są podane tylko nazwiska autorów i tytuły artykułów, bez podania 1) tytułu czasopisma 2) woluminu 3) rocznika 4) numerów stron. Przy niektórych podana jest tylko data dzienna, która nie wiadomo, na co ma wskazywać. Generalnie, szukaj sobie czytelniku sam i ustalaj, na jakie źródła autor się powołuje... Inna sprawa, czy tezy o powiązaniu japońskiej kultury Jomon z kulturami ceramiki sznurowej, wyłożone na łamach jakiegoś Russian Journal of Biological Research (to trzeba sobie oczywiście jak napisałem wyżej ustalić samemu, bo autor nie raczył wskazać, gdzie został opublikowany artykuł, na który się powołuje) to są wartościowe i znaczące tezy. Hoa binh (dyskusja) 10:48, 8 lut 2023 (CET)
	
* To jest w ogóle jakaś bzdura na kółkach. Osoba, o której mówimy, w innym miejscu zaczęła dowodzić pokrewieństwa biblijnych lewitów z Tatarami i Baszkirami (). To albo jakiś turbosłowiański troll, albo WP:Chicago boys. Należałoby to wszystko zrevertować, zamiast teraz tracić czas na te jego bzdurne wypociny. Hoa binh (dyskusja) 10:56, 8 lut 2023 (CET)
*:@Hoa binh, w zasadzie to zastanawiałem się nad tym, czy kolega nie jest czikago bojsem, ale IP ma warszawskie i pisze nazbyt składnie. W tej chwili jednak jedyny jego wkład w ww. artykule to sekcja #Pokrewieństwa i analogie oraz lista podań, które przeniosłem do artykułu Mitologia Słowian. Zdania oparte na pracy Kozaka oraz J. Kalik i A. Uchitela wyglądają jednak na w miarę wiarygodne, ci autorzy akurat są historykami. --Wojsław Brożyna (dyskusja) 11:07, 8 lut 2023 (CET)
*:: Zdania typu „Jako mity Słowian stanowią baśnie i bajki ludowe, legendy, klechdy i podania”, „Ludność i kościół przeważnie łączył postacie biblijne ze słowiańskimi postaciami mitologicznymi”, „Poszczególne korzenie  rdzeni tych historii szacowane były przez badaczy niemieckich” i cała masa innych, od których roi się to hasło, są bełkotliwe i straszliwie niepoprawne językowo, ergo typowe dla CB, a nie nazbyt składne... Hoa binh (dyskusja) 11:11, 8 lut 2023 (CET)
*:::@Hoa binh hmm, w sumie masz rację... W takim razie muszę popracować nad swoją czujnością, bo wymiana zdań w dyskusji artykułu skutecznie ją uśpiła. Kieruję sprawę do administracji i zaraz zrewiduję dokładniej jego wkład. Wojsław Brożyna (dyskusja) 13:47, 8 lut 2023 (CET)
	
*::Przepraszam, ale nie zgadzam się z oskarżeniami o umyślne tworzenie spamu, choć przykro mi że wyszło jak wyszło... Błędy składniowe to w dużej mierze kwestia pośpiechu, artykuł miał trzy wersje odrzucone, które za każdym razem poprawiałem, lecz jak widać nie wszystko dałem radę poprawić co do słowa. Witold Wergas i Paweł Zych faktycznie pracują jako graficy, ale ich prace były weryfikowane przez osoby zajmujące się etnografią (w przypadku zwierząt Natalię Zacharek), a owe "bestiariusze" stanowiły "skondensowane" zbiory na temat demonów, gdyż inaczej nie dało by się ich opisać tylu na łamach jednej książki, same zaś zyskały pozytywny wydźwięk (maja też dodatkową bibliografię w obrębie samych książek, mogę podać dane tytuły). W innych opracowaniach, autorzy musieli by iść na kompromisy. Kwestię pokrewieństwa Lewitów z Tatarami, przytoczyłem jako fakt genetyczny nie ideologiczny (nie pisałem, że Słowianie założyli Izrael tak jak głoszą niektóre teorie spiskowe). Jeśli źródło nie pasuje - można je zmienić, chciałem tylko napisać że wyróżniali się na tle sąsiednich plemion i tyle. Jeśli jakiś przypis nie miał tytułu woluminu czy czasopisma, to najpewniej oznacza że była to książka, a nie czasopismo. Wydawało mi się że przypis o tym, gdzie Rosjanin opublikował artykuł był zamieszczony, musiał mi się wymknąć podczas zapisywania przypisu. Odnosząc się jeszcze raz do pozostałych zarzutów, chciałbym dodać że kwestię zapożyczeń od Celtów i Rzymian, dopisał wcześniej poprzedni edytor artykułu. Zabrakło tutaj kwestii (oczywistej) wspólnej genezy z religią Bałtów, którą chciałem opisać wraz z analogiami do religii ugrofinów, jednak jeszcze nie znalazłem opracowania na ten temat (choć są w przypadku poszczególnych postaci). Pominąłem kwestię genezy indoeuropejskiej, bo to teoria językowa (nie religioznawcza) a nowe prace (wspomniany wyżej Ł. Kozak) był też krytyczny wobec istnienia tej akurat pra-religii, jak i w ogóle słowiańskiej mitologii w rozumieniu antycznym, z "triadami", małżeństwem bóstw itd.). Kwestie praindoeuropejskie chciałem zostawić w kwestii etymologii.  FlashMoon (dyskusja) 20:59, 8 lut 2023 (CET)
* Po przeniesieniu dyskusji do WP:PdA#Przypuszczalnie WP:Chicago boys chciałbym podkreślić dla przeglądających czywieszowe propozycje, że w obecnej formie artykuł został pozbawiony wstawek wzbudzających wątpliwości innych edytujących. --Wojsław Brożyna (dyskusja) 13:56, 12 lut 2023 (CET)
thread_title:  Z archiwum zgłoszenia do wikiprojektu [[Wikiprojekt:Czy wiesz|Czy wiesz]] (całość)