Dyskusja:Łagiew

message: Przytaczanie tylko opinii Bańkowskiego narusza neutralny punkt widzenia, a Wikipedia nie powinna być miejscem, w którym walczą na (rzekome) autorytety zwolennicy wynajdowania na siłę rodzimych etymologii wyrazów powszechnie uważanych za zapożyczenia. Poza tym słownik Bańkowskiego uchodzi za mocno kontrowersyjny i doprawdy trudno posługiwać się zawartymi w nim prywatnymi opiniami autora jako argumentami na cokolwiek.
Ostatnio np. ukazała się praca: Saskia Pronk-Tiethoff, The Germanic loanwords in Proto-Slavic, Leiden Studies in Indo-European, Rodopi, Amsterdam - New York, 2013, w której autor na str. 114 nawet w ogóle nie dyskutuje możliwości, że słow. *lagy mogłoby nie być zapożyczeniem (a przy wielu innych wyrazach takie właśnie rozważania przedstawia)!
Inaczej mówiąc, nauka mainstreamowa uważa *lagy za zapożyczenie, i w takich miejscach jak Wikipedia nie powinno się tego podawać w wątpliwość (a co najwyżej zaznaczać, że istnieją inne, kontrowersyjne prywatne poglądy poszczególnych autorów).
O nierodzimym charakterze leksemu świadczy m.in. niemożność ustalenia wspólnego, jednolitego dla całej słowiańszczyzny typu akcentowego (języki płd.-słow. wskazują na paradygmat akcentowy b, ale języki płn.-słow. zdają się także wskazywać na paradygmat a). W wyrazach rodzimego pochodzenia nie ma takich wahań.
Nieporozumieniem jest też pisanie o tym, że chodzi tu o zapożyczenie "z niemieckiego". Nie chodzi oczywiście o żaden "niemiecki", ale o jakiś nieznany dialekt staro-górno-niemiecki, a to dlatego, że w innych jęz. germańskich wyraz ten nie jest znany. Zaświadczone są tylko sgn. lāgela i lāgella, tymczasem w słow. brak przyrostka.
Warto chyba napisać też, że wyraz nie jest rdzennie germański, stanowi stosunkowo późne zapożyczenie z łaciny. W łacinie zaświadczone są formy lagoena i lagōna, co także wskazuje na nierodzimy charakter. Za źródło postaci łacińskiej uważa się grekę, w której występuje postać lágynos (początkowo rodzaju męskiego, dopiero później także żeńskiego). Wyraz nie ma jednak także pochodzenia greckiego, jego źródłem jest jakiś nieznany język używany w basenie Morza Śródziemnego.
Argumentu, że wyraz został przejęty do słow. za pośrednictwem germ. dostarcza sam Pronk-Tiethoff, pisząc: For semantic reasons, the word must be regarded as a borrowing through a Germanic intermediary, rather than as a loanword directly from Latin. The Slavic meaning of the word corresponds better to that of the Germanic form than of the Latin form: in Germanic as well as in Slavic the word refers to a larger vessel of glass, wood or earthenware, and includes barrels, whereas Lat. lagoena primarily seems to refer to a (smaller) glass vessel.
Warto dodać chyba także, że ten staropolski termin jest dziś praktycznie zapomniany, ale jego zdrobnienie "łagiewka" to dziś termin, poznawany na lekcjach biologii w gimnazjum (a może nawet przyrody w szkole podstawowej), zatem należący raczej do słownictwa ogólnego niż stricte specjalistycznego. Czytelnika zainteresowałaby chyba też informacja, kto, kiedy, i dlaczego zaproponował termin „łagiewka” na określenie tej struktury biologicznej (łagiewką nazywa się część gametofitu męskiego u roślin nasiennych, która wyrasta z osłonki ziarna pyłku i której zadaniem jest dostarczenie komórek plemnikowych w sąsiedztwo komórki jajowej, a u okrytonasiennych także w sąsiedztwo jądra wtórnego komórki centralnej woreczka zalążkowego).
I jeszcze uwaga: "W języku prasłowiańskim istniały również formy słowne lagy i lagъve określające takie naczynia." - nie żadne formy słowne, na miłość Boską! Lagy to mianownik, a lagъve to dopełniacz...
~~
thread_title:  Etymologia