Dyskusja:Leon Petrażycki

message: Sądzę, że warto byłoby napisać coś więcej o tych "przypuszczeniach" dotyczących motywów samobójstwa L.P.. Może coś pisał o swoich przemyśleniach dotyczących ponurej, według niego, przyszłości Europy? Może coś wspominał publicznie, np. podczas wykładów?
Na razie bowiem zawarte w artykule sugestie, że bohater popełnił samobójstwo, bo wizje miał w głowie prorocze, wyglądają trochę mało encyklopedycznie. Stansas (dyskusja) 12:44, 22 lip 2012 (CEST)
Dlaczego Tomasz Raburski usunął poniższe wiadomości o poglądach L. Petrażyckiego? Z zemsty w związku z dyskusją na temat artykułu Przekleństwo Chama? I jej ciągiem dalszym na stronie dyskusji Wikipedysty Wikipedysta:Prop2?? Przecież to niedopuszczalne i sprzeczne z prawem. Czytelnicy mają prawo poznać poglądy Petrażyckiego. W szczególności o tym, że brak świadomości prawnej - swoich praw, tego, że człowiekowi coś się należy - rodzi despotyzm, bo skoro nic się nie należy, to wszystko trzeba wymusić. Również o tym, że i w rodzinach takie sytuacje braku świadomości prawnej mają miejsce. Do tego, bez najmniejszego uzasadnienia.
thread_title: Są przypuszczenia...

message: === Stosunki niewolnicze w relacjach rodzinnych ===
Petrażycki pisał, że można zauważyć istnienie bardzo licznych wariacji, wielkiej różnorodności działających faktycznie rodzinno-domowych ustrojów prawnych. Dostrzegalne tu wariacje i różnice posiadają po części mniej lub więcej ogólne przyczyny i znaczenie, np. od różnic klasowych cechujących różne warstwy społeczne: przeważające i typowe prawo domowe warstw zamożnych i bogatych różni się od prawa domowego w sferach niezamożnych i proletariackich, typowe prawo domowe chłopskie jest inne niż mieszczańskie, arystokratyczne itd. W pewnej części jednak różnice te mają charakter ściśle indywidualny; każda rodzina stanowi odrębny świat prawny, i każdy z uczestników życia domowego (w ich liczbie np. ciotki, babki, ubodzy dalecy krewni lub przyjaciele przyjęci do domu i rodziny, rezydentki, wychowankowie itp.) ma własne odrębne stanowisko w psychice prawnej danej rodziny, własne prawa i obowiązki prawne, np. prawo udziału we wspólnych posiłkach, rozrywkach, uroczystościach rodzinnych itp., prawo głosu doradczego lub stanowczego w pewnych dziedzinach gospodarstwa domowego i osobistego życia domowników, prawo do pewnego - różnego ze strony różnych domowników - stopnia szacunku, miłości, wdzięczności, a także do odpowiedniego z ich strony postępowania w rozmaitych wypadkach itd. Niekiedy zaś poszczególni uczestnicy życia rodzinno-domowego, lub nawet wszyscy z wyjątkiem jednego najbardziej władczego i energicznego, wpadają w sytuację mniej lub więcej bezprawną - czasem w sytuacje taką, że ze stanowiska psychologicznej nauki o prawie i różnych odmianach zjawisk prawnych, w szczególności o niewolnictwie jako specjalnym zjawisku psychologii prawnej, w danej rodzinie stwierdzić wypada istnienie prawdziwego i typowego niewolnictwa; sytuacja taka dostarcza dobrego materiału i stanowi dogodną sposobność do zbadania tego zjawiska prawnego i różnych jego właściwości, a zwłaszcza z jednej strony - wpływu na postępowanie i rozwój charakteru despoty-pana, z drugiej zaś - uległego niewolnika itd. W prawnym stanie niewolnictwa pozostają między innymi niejednokrotnie ci także, których oficjalnie uważa się za głowy rodziny i panów domu; np. wyrażenie "pod pantoflem" oznacza zwykle stan względnie bezprawny, a w każdym razie niezbyt wybitną sytuację prawną w domuL. Petrażycki, Teoria prawa i państwa w związku z teorią moralności, t. I, Warszawa 1959, s. 135-137..
=== Świadomość prawna a "dusza niewolnicza" ===
Zdaniem Petrażyckiego świadomość prawna ma znaczenie motywacyjne i wychowawcze. Wpływ świadomości prawnej na rozwój przyzwyczajeń i skłonności może iść w rozmaitych kierunkach, zależnie od swoistego charakteru i treści uświadamianych sobie i realizowanych praw. Poczucie swojego prawa stawia człowieka w odpowiedniej dziedzinie na równi lub wyżej od takich nawet osób, które pod innymi względami w oczach danej jednostki stoją na wyższym od niej poziomie. "Pan" dla lokaja przestaje być "panem" wtedy, gdy chodzi o prawa służącego, jeżeli przy tym ma on zdrowe i silne poczucie prawne. Prawo "nie patrzy na osoby", podnosi ono "maluczkich" do wysokości "wielkich" tego świata.
Dlatego to, między innymi, emocjonalnie zdrowe i dostatecznie silne poczucie własnych praw wywiera na człowieka poważny wpływ wychowawczy: czyni go "obywatelem" z charakteru, kształtuje uświadamianie własnej godności i zabezpiecza przed rozwojem różnych wad charakteru i postępowania, wypływających z braku odpowiedniego poczucia własnej godności i szacunku dla samego siebie.
Zespół owych ujemnych cech charakteru, które mamy na myśli oraz brak zalet związanych z poczuciem własnej godności i odpowiednią dozą szacunku wobec samego siebie - oznacza się tradycyjnie wyrazami "dusza służalcza, niewolnicza" (por. wyraz "serwilizm", pochodzący od servus - niewolnik) itp. Wyrażenia takie - to swoiste dokumenty historyczne, bardzo wymowne i wyjaśniające zagadnienia bardzo poważne. Swoista właściwość niewolnictwa, wyróżniająca je spośród innych zjawisk na pierwszy rzut oka bardzo doń zbliżonych, jak np. podleganie władzy rodzinnej lub rodowej (patria potestas, manus mariti - władza ojca, męża, które wykazywały w dawnych czasach charakter wręcz absolutny, obejmując prawo życia i śmierci w stosunku do podwładnych), polega na tym, że niewolnicy byli istotami pozbawionymi wszelkich praw. Stosownie do tego psychika niewolników np. w Grecji, Rzymie itd. posiadała swoiste cechy, charakter zupełnie odrębny niż psychika obywateli o pełni praw (chociażby obywateli podległych bardzo bezwzględnej władzy rzymskich "patriarchów", patres familias, - tzw. "synów rodziny" i "córek rodziny", do których zaliczano również żony, nawet bardzo szanowne "matrony"). Słynne rzymskie civis Romanus sum! ("jestem obywatelem rzymskim!" - civitas oznacza posiadanie pełni praw) wskazuje na odrębny typ charakteru i sposób zachowania się; "dusza niewolnicza" (anima servilis), "dusza służalcza" oznaczają typ wręcz przeciwny. Przetrwanie tych wyrażeń od czasów niewolnictwa do dzisiaj i posługiwanie się nimi dla określenia pewnego zespołu ujemnych cech charakteru świadczy o tym, jak bardzo szkodliwy pod względem wychowawczym jest brak poczucia swoich praw i jak korzystne jest to poczucie i jego działanie dla zdrowego rozwoju charakteru.
Rodzice i wychowawcy powinni w ogóle zwracać baczną uwagę na rozwinięcie w dzieciach silnej i żywej psychiki prawnej; winni dbać o wpojenie dzieciom nie tylko moralności, ale i prawa. Ważny jest przy tym rozwój prawa w obydwu - że tak powiem - kierunkach: wpojenie dzieciom zarówno poczucia praw cudzych i ich świętości, konieczności ich szanowania, jak też poczucia praw własnych i szacunku dla nich. Należyty rozwój poczucia i poszanowania praw innych ludzi stanowi mocną postawę właściwego stosunku do bliźnich, oddania im tego, co im się należy (m.in. odpowiednego szacunku dla cudzej osobowości); rozwój poczucia praw własnych daje wychowankowi godność osobistą i cechy charakteru z nią związane (szczerość, prawość itd.). Następstwem wychowania "bez prawa" jest bark mocnych zasad etycznych i siły oporu wobec pokus życiowych, a - jeżeli chodzi o stosunek do osobowości ludzkiej, własnej i cudzej - naturalnym wynikiem takiego wychowania jest "dusza niewolnicza", a wraz z nią - lekceważenie cudzej osobowości, despotyzm i samowola.
Rozwój należytej świadomości prawnej, poczucia własnych praw, ma poza tym wielkie znaczenie wychowawcze także przez to, że wyrabia dzielność życiową (gospodarczą itd.). Daje on niezbędną w życiu nieugiętość i pewność siebie, energię i przedsiębiorczość. Dziecko wychowywane w atmosferze samowoli, chociażby nawet pełnej dobroci i życzliwości, pozbawione pewnego zakresu praw własnych (chociażby na skromną miarę dziecięcą), na których niewzruszoność może liczyć, - nie nauczy się zakreślania sobie i konsekwentnego wypełniania planów życiowych. W szczególności w życiu gospodarczym brak mu będzie odpowiedniej pewności siebie, odwagi i przedsiębiorczości, a wystąpi raczej apatia, liczenie na "jakoś to będzie", oczekiwanie na pomyślne "wypadki", pomoc obcą, łaskę, jałmużnę itp.
To, cośmy powiedzieli o wychowaniu dzieci, stosuje się również do wychowania narodu i do potężnego środka owego wychowania - polityki prawa, polityki ustawodawczejL. Petrażycki, Teoria prawa i państwa w związku z teorią moralności, t. I, Warszawa 1959, s. 209-212..
thread_title:  O rodzinie i świadomości prawnej

message: Petrażycki pisał, że można zauważyć istnienie bardzo licznych wariacji, wielkiej różnorodności działających faktycznie rodzinno-domowych ustrojów prawnych. Dostrzegalne tu wariacje i różnice posiadają po części mniej lub więcej ogólne przyczyny i znaczenie, np. od różnic klasowych cechujących różne warstwy społeczne: przeważające i typowe prawo domowe warstw zamożnych i bogatych różni się od prawa domowego w sferach niezamożnych i proletariackich, typowe prawo domowe chłopskie jest inne niż mieszczańskie, arystokratyczne itd. W pewnej części jednak różnice te mają charakter ściśle indywidualny; każda rodzina stanowi odrębny świat prawny, i każdy z uczestników życia domowego (w ich liczbie np. ciotki, babki, ubodzy dalecy krewni lub przyjaciele przyjęci do domu i rodziny, rezydentki, wychowankowie itp.) ma własne odrębne stanowisko w psychice prawnej danej rodziny, własne prawa i obowiązki prawne, np. prawo udziału we wspólnych posiłkach, rozrywkach, uroczystościach rodzinnych itp., prawo głosu doradczego lub stanowczego w pewnych dziedzinach gospodarstwa domowego i osobistego życia domowników, prawo do pewnego - różnego ze strony różnych domowników - stopnia szacunku, miłości, wdzięczności, a także do odpowiedniego z ich strony postępowania w rozmaitych wypadkach itd. Niekiedy zaś poszczególni uczestnicy życia rodzinno-domowego, lub nawet wszyscy z wyjątkiem jednego najbardziej władczego i energicznego, wpadają w sytuację mniej lub więcej bezprawną - czasem w sytuacje taką, że ze stanowiska psychologicznej nauki o prawie i różnych odmianach zjawisk prawnych, w szczególności o niewolnictwie jako specjalnym zjawisku psychologii prawnej, w danej rodzinie stwierdzić wypada istnienie prawdziwego i typowego niewolnictwa; sytuacja taka dostarcza dobrego materiału i stanowi dogodną sposobność do zbadania tego zjawiska prawnego i różnych jego właściwości, a zwłaszcza z jednej strony - wpływu na postępowanie i rozwój charakteru despoty-pana, z drugiej zaś - uległego niewolnika itd. W prawnym stanie niewolnictwa pozostają między innymi niejednokrotnie ci także, których oficjalnie uważa się za głowy rodziny i panów domu; np. wyrażenie "pod pantoflem" oznacza zwykle stan względnie bezprawny, a w każdym razie niezbyt wybitną sytuację prawną w domuL. Petrażycki, Teoria prawa i państwa w związku z teorią moralności, t. I, Warszawa 1959, s. 135-137..
thread_title:  Stosunki niewolnicze w relacjach rodzinnych 

message: Zdaniem Petrażyckiego świadomość prawna ma znaczenie motywacyjne i wychowawcze. Wpływ świadomości prawnej na rozwój przyzwyczajeń i skłonności może iść w rozmaitych kierunkach, zależnie od swoistego charakteru i treści uświadamianych sobie i realizowanych praw. Poczucie swojego prawa stawia człowieka w odpowiedniej dziedzinie na równi lub wyżej od takich nawet osób, które pod innymi względami w oczach danej jednostki stoją na wyższym od niej poziomie. "Pan" dla lokaja przestaje być "panem" wtedy, gdy chodzi o prawa służącego, jeżeli przy tym ma on zdrowe i silne poczucie prawne. Prawo "nie patrzy na osoby", podnosi ono "maluczkich" do wysokości "wielkich" tego świata.
Dlatego to, między innymi, emocjonalnie zdrowe i dostatecznie silne poczucie własnych praw wywiera na człowieka poważny wpływ wychowawczy: czyni go "obywatelem" z charakteru, kształtuje uświadamianie własnej godności i zabezpiecza przed rozwojem różnych wad charakteru i postępowania, wypływających z braku odpowiedniego poczucia własnej godności i szacunku dla samego siebie.
Zespół owych ujemnych cech charakteru, które mamy na myśli oraz brak zalet związanych z poczuciem własnej godności i odpowiednią dozą szacunku wobec samego siebie - oznacza się tradycyjnie wyrazami "dusza służalcza, niewolnicza" (por. wyraz "serwilizm", pochodzący od servus - niewolnik) itp. Wyrażenia takie - to swoiste dokumenty historyczne, bardzo wymowne i wyjaśniające zagadnienia bardzo poważne. Swoista właściwość niewolnictwa, wyróżniająca je spośród innych zjawisk na pierwszy rzut oka bardzo doń zbliżonych, jak np. podleganie władzy rodzinnej lub rodowej (patria potestas, manus mariti - władza ojca, męża, które wykazywały w dawnych czasach charakter wręcz absolutny, obejmując prawo życia i śmierci w stosunku do podwładnych), polega na tym, że niewolnicy byli istotami pozbawionymi wszelkich praw. Stosownie do tego psychika niewolników np. w Grecji, Rzymie itd. posiadała swoiste cechy, charakter zupełnie odrębny niż psychika obywateli o pełni praw (chociażby obywateli podległych bardzo bezwzględnej władzy rzymskich "patriarchów", patres familias, - tzw. "synów rodziny" i "córek rodziny", do których zaliczano również żony, nawet bardzo szanowne "matrony"). Słynne rzymskie civis Romanus sum! ("jestem obywatelem rzymskim!" - civitas oznacza posiadanie pełni praw) wskazuje na odrębny typ charakteru i sposób zachowania się; "dusza niewolnicza" (anima servilis), "dusza służalcza" oznaczają typ wręcz przeciwny. Przetrwanie tych wyrażeń od czasów niewolnictwa do dzisiaj i posługiwanie się nimi dla określenia pewnego zespołu ujemnych cech charakteru świadczy o tym, jak bardzo szkodliwy pod względem wychowawczym jest brak poczucia swoich praw i jak korzystne jest to poczucie i jego działanie dla zdrowego rozwoju charakteru.
Rodzice i wychowawcy powinni w ogóle zwracać baczną uwagę na rozwinięcie w dzieciach silnej i żywej psychiki prawnej; winni dbać o wpojenie dzieciom nie tylko moralności, ale i prawa. Ważny jest przy tym rozwój prawa w obydwu - że tak powiem - kierunkach: wpojenie dzieciom zarówno poczucia praw cudzych i ich świętości, konieczności ich szanowania, jak też poczucia praw własnych i szacunku dla nich. Należyty rozwój poczucia i poszanowania praw innych ludzi stanowi mocną postawę właściwego stosunku do bliźnich, oddania im tego, co im się należy (m.in. odpowiednego szacunku dla cudzej osobowości); rozwój poczucia praw własnych daje wychowankowi godność osobistą i cechy charakteru z nią związane (szczerość, prawość itd.). Następstwem wychowania "bez prawa" jest bark mocnych zasad etycznych i siły oporu wobec pokus życiowych, a - jeżeli chodzi o stosunek do osobowości ludzkiej, własnej i cudzej - naturalnym wynikiem takiego wychowania jest "dusza niewolnicza", a wraz z nią - lekceważenie cudzej osobowości, despotyzm i samowola.
Rozwój należytej świadomości prawnej, poczucia własnych praw, ma poza tym wielkie znaczenie wychowawcze także przez to, że wyrabia dzielność życiową (gospodarczą itd.). Daje on niezbędną w życiu nieugiętość i pewność siebie, energię i przedsiębiorczość. Dziecko wychowywane w atmosferze samowoli, chociażby nawet pełnej dobroci i życzliwości, pozbawione pewnego zakresu praw własnych (chociażby na skromną miarę dziecięcą), na których niewzruszoność może liczyć, - nie nauczy się zakreślania sobie i konsekwentnego wypełniania planów życiowych. W szczególności w życiu gospodarczym brak mu będzie odpowiedniej pewności siebie, odwagi i przedsiębiorczości, a wystąpi raczej apatia, liczenie na "jakoś to będzie", oczekiwanie na pomyślne "wypadki", pomoc obcą, łaskę, jałmużnę itp.
To, cośmy powiedzieli o wychowaniu dzieci, stosuje się również do wychowania narodu i do potężnego środka owego wychowania - polityki prawa, polityki ustawodawczejL. Petrażycki, Teoria prawa i państwa w związku z teorią moralności, t. I, Warszawa 1959, s. 209-212..
thread_title:  Świadomość prawna a "dusza niewolnicza"