Dyskusja:Męska dominacja językowa

message: * Kobiety w polszczyźnie częściej używają tak zwanego "kobiecego stylu mówienia", który, jak wykazała Elizabeth Aries, wiąże się ściśle z niższym statusem, nie mając bezpośredniego związku z płcią.
===Przeciwdziałanie===
Według środowiska feministycznego, męska dominacja językowa prowadzi do dyskryminacji kobiet w języku. Zostało to dostrzeżone m.in. przez Komisję Europejską, która za jeden z postulatów swoich działań obrała "Gender Equality", a co za tym idzie, "Gender-neutral language" (język neutralny rodzajowo).
Męską dominację językową w polszczyźnie można neutralizować stosując w wypowiedziach formy neutralne rodzajowo - bezosobowe (np. zamiast "Czy mógłbyś...?" wybierać "Czy można by...?" itd.). W języku angielskim stworzono zestaw wyrażeń dyskryminujących rodzaj żeński i ich neutralnych odpowiedników.
----
Dane wrzucam tutaj, do ewentualnego uzupełnienia hasła, gdy pojawią się przypisy. Masur juhu? 20:30, 18 maj 2008 (CEST)
thread_title:  Dane z hasła bez przypisów 

message: Według środowiska feministycznego, męska dominacja językowa prowadzi do dyskryminacji kobiet w języku. Zostało to dostrzeżone m.in. przez Komisję Europejską, która za jeden z postulatów swoich działań obrała "Gender Equality", a co za tym idzie, "Gender-neutral language" (język neutralny rodzajowo).
Męską dominację językową w polszczyźnie można neutralizować stosując w wypowiedziach formy neutralne rodzajowo - bezosobowe (np. zamiast "Czy mógłbyś...?" wybierać "Czy można by...?" itd.). W języku angielskim stworzono zestaw wyrażeń dyskryminujących rodzaj żeński i ich neutralnych odpowiedników.
----
Dane wrzucam tutaj, do ewentualnego uzupełnienia hasła, gdy pojawią się przypisy. Masur juhu? 20:30, 18 maj 2008 (CEST)
thread_title: Przeciwdziałanie

message: Dodałem informację, że zjawisko to zostało skrytykowane przez liczne organizacje międzynarodowe, m.in. przez UNESCO i Radę Europy, wraz ze źródłami. Wiem, że również inne instytucje krytykowały męską dominację językową i sprzeciwiały jej się, jednak trudno jest mi dotrzeć do dokumentów źródłowych z racji tego, że temat jest "stary" - to problem, który Zachód już dawno rozwiązał i apele podejmowane były właśnie w latach dziewięćdziesiątych, nie teraz. Jeśli ktoś ma dostęp do takich rezolucji i uchwał, bardzo proszę, żeby uzupełnił artykuł. --Fiskot (dyskusja) 20:09, 25 cze 2008 (CEST)
thread_title:  [[UNESCO]], [[Rada Europy]], kto jeszcze? 

message: Kwerenda zwyczajów językowych współczesnych użytkowników polszczyzny wskazuje, że obecny tytuł artykułu jest kolokwializmem wymyślonym na wikipedii. Nie znalazłem żadnego poważnego źródła (słownik, leksykon etc.), które sankcjonuje tą nazwę. Proponuję więc zrezygnować z tego nieugruntowanego neologizmu i zastosować tytuł "opisowy" np. "Dominacja funkcjonalna męskiego i męskoosobowego rodzaju gramatycznego". pzdr. pawelboch (dyskusja) 09:13, 25 cze 2010 (CEST)
replies: text: Może nie to, że wymyślony w Wikipedii, ale na pewno przez nią lansowany. Osobiście nie jestem pewien, czy powinna ona legitymować takie posunięcia. Warto się przy okazji zastanowić, czy w obecnej chwili hasło to ma rację bytu - treść odnosi się głównie do języka polskiego, a większość hasła stanowi literatura tematu. TR (dyskusja) 12:43, 25 cze 2010 (CEST)
replies: text: :Plus brak interwiki. No ale uzus był za pozostawieniem artykułu, sądzę, że dziś też by był więc pozostaje pracować nad poprawą artykułu, bo EK nie przejdzie. pzdr. pawelboch (dyskusja) 22:31, 25 cze 2010 (CEST)
thread_title:  Zmiana tytułu 

message: Przenoszę z artykułu, może się przyda. pawelboch (dyskusja) 22:44, 25 cze 2010 (CEST)
replies: text: Uwaga 2021: dzięki Pawle, lecz nie przyda się, a wręcz jest niewłaściwa, bo patrz niżej moja uwaga 2021-12. Zezen (dyskusja) 14:54, 9 gru 2021 (CET)
=== Literatura tematu ===
#Aries Elizabeth , Rozmowy kobiet z mężczyznami: czy ich światy są odrębne? (w:) Walsh Mary Roth, Kobiety, mężczyźni i płeć. Debata w toku, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 2003, s. 111-123 
#Bardwick Judith M., Douvan Elizabeth, Ambiwalencja: socjalizowanie kobiet (w:) Nikt nie rodzi się kobietą, red. Teresa Hołówka, Czytelnik, Warszawa 1982, s.
#Bourdieu Pierre, Męska dominacja, Oficyna Naukowa, Warszawa 2004
#Grabias Stanisław, Język w zachowaniach społecznych, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1997, s.111-198
#Gryszko Magdalena, Językowe sposoby wyrażania potrzeb przez kobiety, (w:) Małżeństwo i Rodzina 4(5) 2003, s.44-47 
#Handke Kwiryna, Język a determinanty płci,(w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.15-21
#Handke Kwiryna, Styl kobiecy we współczesnej polszczyźnie kolokwialnej, (w:) Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, t.26., PAN, Instytut Słowianoznawstwa – Komitet Słowianoznawstwa, PWN Warszawa 1990, s.
#Kloch Zbigniew, De Saussure i lingwistyka feministyczna, (w:) Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury, red. Grażyna Borkowska i Liliana Sikorska, Instytut Badań Literackich PAN, Wydawnictwo 2000, Warszawa, s.20-29
#Kluba Agnieszka, Kobieta i mężczyzna w rozmowie, Obyczaje nr 12-13/2003
#Lakoff Robin, Język a sytuacja kobiety, (w:) Język w świetle nauki, red. Barbara Stanosz, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, Warszawa 1980, s.239-260
#Łobodzińska Roma, Jaka jest kobieta w języku polskim? (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.181-186
#Majka-Rostek Dorota, Komunikacja genderowa jako komunikacja międzykulturowa, (w:) Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne II, red. Alicja Kuczyńska, Elżbieta Katarzyna Dzikowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004
#Maicher Aleksandra, Wpływ płci osób tworzących diadę na styl komunikacyjny i poczucie komfortu z przeprowadzonej rozmowy, (w:) Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne II, red. Alicja Kuczyńska, Elżbieta Katarzyna Dzikowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004
#Mandal Eugenia, Podmiotowe i interpersonalne konsekwencje stereotypów związanych z płcią, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000
#Mazan Dorota, Nierównouprawnienie płci w etykiecie na materiale korespondencji prywatnej, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.173-180
#Millet Kate, Teoria polityki płciowej, (w:) Nikt nie rodzi się kobietą, red. Teresa Hołówka, Czytelnik, Warszawa 1982, s. 58-111
#Peisert Maria, „On” i „ona” we współczesnej polszczyźnie potocznej, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.97-108
#Rancew-Sikora Dorota, Kobiecość jako kategoria strukturalna i zmienna interakcyjna,(w:) Płeć- kobieta-feminizm, red. Zofia Gorczyńska, Sabina Kruszyńska, Irena Zakidalska, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1997, s.121-132
#Shelly R. K., [www.uiowa.edu/~grpproc/crisp/crisp.1.6.html “Feminine Speech” in Homogeneous Gender Groups], Current Research in Social Psychology, 6(1)
#Tannen Deborah, Rozmowy kobiet z mężczyznami: czy ich światy są odrębne?, (w:) Walsh Mary Roth, Kobiety, mężczyźni i płeć. Debata w toku, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 2003, s. 98-110
#Tannen Deborah, Ty nic nie rozumiesz, Wydawnictwo ab, Warszawa 1994
#Tobera Janina, Wrastanie w rolę kobiety na podłódzkiej wsi, (w:) Problematyka kobiet na świecie, red. Elżbieta H. Oleksy, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1996, s.54-62
#Walczak Bogdan, Polszczyzna kobiet-prolegomena historyczne, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, op.cit., s.85-96 
#Wojciszke Bogdan (red.), Kobiety i mężczyźni: odmienne spojrzenia na różnice, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002.
* W Genderowa głupota. Niemiecka polityk odesłała legitymację służbową do urzędu kanclerskiego, bo została w niej określona jako „sekretarz” stanu można przeczytać żale, iż w Niemczech zamiast wyborców są „wyborcy i wyborczynie”. Ciekawi mnie (nie za bardzo), czy zdaniem autorki tych żalów  słowo "obywatelka" też powinno być zakazane? Pilot Pirx (dyskusja) 18:26, 27 sie 2018 (CEST)
thread_title:  przeniesione z artykułu 

message: #Aries Elizabeth , Rozmowy kobiet z mężczyznami: czy ich światy są odrębne? (w:) Walsh Mary Roth, Kobiety, mężczyźni i płeć. Debata w toku, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 2003, s. 111-123 
#Bardwick Judith M., Douvan Elizabeth, Ambiwalencja: socjalizowanie kobiet (w:) Nikt nie rodzi się kobietą, red. Teresa Hołówka, Czytelnik, Warszawa 1982, s.
#Bourdieu Pierre, Męska dominacja, Oficyna Naukowa, Warszawa 2004
#Grabias Stanisław, Język w zachowaniach społecznych, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1997, s.111-198
#Gryszko Magdalena, Językowe sposoby wyrażania potrzeb przez kobiety, (w:) Małżeństwo i Rodzina 4(5) 2003, s.44-47 
#Handke Kwiryna, Język a determinanty płci,(w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.15-21
#Handke Kwiryna, Styl kobiecy we współczesnej polszczyźnie kolokwialnej, (w:) Studia z filologii polskiej i słowiańskiej, t.26., PAN, Instytut Słowianoznawstwa – Komitet Słowianoznawstwa, PWN Warszawa 1990, s.
#Kloch Zbigniew, De Saussure i lingwistyka feministyczna, (w:) Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury, red. Grażyna Borkowska i Liliana Sikorska, Instytut Badań Literackich PAN, Wydawnictwo 2000, Warszawa, s.20-29
#Kluba Agnieszka, Kobieta i mężczyzna w rozmowie, Obyczaje nr 12-13/2003
#Lakoff Robin, Język a sytuacja kobiety, (w:) Język w świetle nauki, red. Barbara Stanosz, Spółdzielnia Wydawnicza Czytelnik, Warszawa 1980, s.239-260
#Łobodzińska Roma, Jaka jest kobieta w języku polskim? (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.181-186
#Majka-Rostek Dorota, Komunikacja genderowa jako komunikacja międzykulturowa, (w:) Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne II, red. Alicja Kuczyńska, Elżbieta Katarzyna Dzikowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004
#Maicher Aleksandra, Wpływ płci osób tworzących diadę na styl komunikacyjny i poczucie komfortu z przeprowadzonej rozmowy, (w:) Zrozumieć płeć. Studia interdyscyplinarne II, red. Alicja Kuczyńska, Elżbieta Katarzyna Dzikowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2004
#Mandal Eugenia, Podmiotowe i interpersonalne konsekwencje stereotypów związanych z płcią, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000
#Mazan Dorota, Nierównouprawnienie płci w etykiecie na materiale korespondencji prywatnej, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.173-180
#Millet Kate, Teoria polityki płciowej, (w:) Nikt nie rodzi się kobietą, red. Teresa Hołówka, Czytelnik, Warszawa 1982, s. 58-111
#Peisert Maria, „On” i „ona” we współczesnej polszczyźnie potocznej, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, s.97-108
#Rancew-Sikora Dorota, Kobiecość jako kategoria strukturalna i zmienna interakcyjna,(w:) Płeć- kobieta-feminizm, red. Zofia Gorczyńska, Sabina Kruszyńska, Irena Zakidalska, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1997, s.121-132
#Shelly R. K., [www.uiowa.edu/~grpproc/crisp/crisp.1.6.html “Feminine Speech” in Homogeneous Gender Groups], Current Research in Social Psychology, 6(1)
#Tannen Deborah, Rozmowy kobiet z mężczyznami: czy ich światy są odrębne?, (w:) Walsh Mary Roth, Kobiety, mężczyźni i płeć. Debata w toku, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 2003, s. 98-110
#Tannen Deborah, Ty nic nie rozumiesz, Wydawnictwo ab, Warszawa 1994
#Tobera Janina, Wrastanie w rolę kobiety na podłódzkiej wsi, (w:) Problematyka kobiet na świecie, red. Elżbieta H. Oleksy, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1996, s.54-62
#Walczak Bogdan, Polszczyzna kobiet-prolegomena historyczne, (w:) Język a kultura, t.9: Płeć w języku i kulturze, red. Janusz Anusiewicz, Kwiryna Handke, Wiedza o kulturze, Wrocław 1994, op.cit., s.85-96 
#Wojciszke Bogdan (red.), Kobiety i mężczyźni: odmienne spojrzenia na różnice, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2002.
* W Genderowa głupota. Niemiecka polityk odesłała legitymację służbową do urzędu kanclerskiego, bo została w niej określona jako „sekretarz” stanu można przeczytać żale, iż w Niemczech zamiast wyborców są „wyborcy i wyborczynie”. Ciekawi mnie (nie za bardzo), czy zdaniem autorki tych żalów  słowo "obywatelka" też powinno być zakazane? Pilot Pirx (dyskusja) 18:26, 27 sie 2018 (CEST)
thread_title:  Literatura tematu 

message: Na enwiki jest taka kategoria: :en:Category:Gender-neutral language. Trochę od innej strony, ale też opisuje temat (przynajmniej część artów stamtąd). BasileusAutokratorPL (dyskusja) 21:25, 7 gru 2018 (CET)
thread_title:  Odnośnie (braku) interwiki 

message: Poprawiłem to w 2021-12 (kolejny artykuł o języku pisany kulejącym językiem), ale trzeba go:
1.  Rozbudować szczególnie o arabski, grecki, chiński, turecki, swahili (w tym te klasy nominalne i ich obiekty "lewe, głupsze, dolne, słabsze, obce..."), oraz sprawdzić w WER, czy i jak taka "męska dominacja" wpływa na rzeczywistość (relatywizm językowy), bo prawdopodobnie działa to w drugą stronę: to język odzwierciedla stosunki społeczne i "rzeczywistość", gdyż "to wygodne", "uzus" i "się tak mówi" (to "się" to precyzyjny termin filozoficzny, który zapożyczam z Heideggera). 
2. Z powyższej enwikowej listy @BasileusAutokratorPLa najbardziej odpowiednie zdają mi się:
* Gender neutrality in languages with gendered third-person pronouns (a propos - ciekawy plakat "genericos + triplicativos + asteriscos + intercambiaricos hurra" - o dukaizmach tam w Hiszpanii zapomnieli, chyba że to te neuter gendery, a i sam takie "interkambiaryki" nieświadomie po słowiańskich wikach stosuję - pora zastosować i w eswiki, by zbadać ich reakcję)
* Generic antecedent
* Epicenity, z jego:
In languages with grammatical gender, the term epicene can be used in [...]: The same word can refer to either masculine or feminine signified concept, while retaining its own, either masculine or feminine, grammatical gender [czyli ten polski właśnie]. For example, Classical Greek λαγώς (lagṓs) 'hare' is masculine, but can refer to male and female hares (he-hares and she-hares), and ἀλώπηξ (alṓpēks) 'fox' is feminine, but can refer to male and female foxes (he-foxes and she-foxes). For this meaning, the term common gender is different from epicene gender 
zaś tu bezpośrednio o tym aspekcie w naszych słowiańskich - wystarczy kilka przetłumaczyć i dodać do obecnej treści. 
Do przejrzenia wszystkie, z tabelką i ołówkiem w ręku - Basileus dobrze tu nam plwikowcom podpowiedział. 
3. Nie podoba mi się powyższa "Literatura tematu": wygląda głównie na pozycje psychologiczne, a wiele URLi nie działa http://www.lingwistyka.uni.wroc.pl/jk/spis09.htm (łącznie z tą samą tajemniczą wrocławską lingwistyką - w archive.isie jej brak, a archiv.org mówi, że to padło już w 2015 - widocznie wyszło z mody po najbardziej aktywnym roku 2007: kolejne tempora & mores).
-> Nie stosujmy jej. (Tak, znam imć Lakoffa i kilka innych, ale taki Bourdieu zalatuje mi pomo, czyli ględzeniem WP:OR po naszemu, więc tu moje wikipedystyczne brr i fuj... bo wręcz anty-WER.)
3. Namawiam do dalszej zadumy nad samą nazwą artykułu, gdyż może chodzi tu o jakiś "zwykły" epicenizm a może o příznakovost, социальная маркированность, a nie o "dominację" (sam ten termin  chyba wyciągnięty z gardła jakiegoś ideologizowanego pomo, jak wyżej). Na chybcika i bez zaglądnięcia do biblioteczki mam taki pomysł: stary Jakobson, Trubecki, Greenson i ich rozważania mi się tu kłaniają, więc
-> należy po prostu zaglądnąć do ich tłumaczeń oraz tematycznych dyskusji w polskim językoznawstwie z lat 1960. 
Jak zwykle zakładam, że się mylę, więc czekam na krytykę. 
Zezen (dyskusja) 14:52, 9 gru 2021 (CET)
 Mogę dodać od siebie następujące uwagi:1. "szczególnie wyraźne w języku polskim", zdaniem dwóch prac tej samej autorki - i to Polki, czyli zachwianie perspektywy;2. "Skrytykowane przez UNESCO", a źródłem dokument przygotowany przez Służbę Języka i Dokumentów UNESCO, zawierający liczne rysunki satyryczne; po hiszpańsku jest o seksizmie językowym, po angielsku o języku neutralnym płciowo, po francusku opowiada się za równością płci w języku - nie widzę nic o męskiej dominacji językowej, choć może źle patrzę (ale jest opisowy cytat z en-wersji: "words and expressions that imply that women are inferior to men").3. Być może wystarczy tylko hasło seksizm językowy (też bez interwiki), traktujące z grubsza o tym samym (przykład o "nowej promocji", skądinąd trafny, też jest tam podany) - a to hyc, do Poczekalni.BasileusAutokratorPL (dyskusja) 19:29, 10 gru 2021 (CET)
Dzięki (mobilne), Basileusie.
Faktycznie: tam z kolei mamy "degradację semantyczną" i podobne przykłady, zaś w (nieszczęsnych) feminatywach to samo: 
 Jednocześnie umacniała się tendencja do aktualizacji użyć generycznych (wspólnoodmianowych)[19]. Użycia generyczne to określenia mężczyzn i kobiet jedną męskoosobową nazwą, odnoszące się do obojga płci. Przykładowo mowa o podpisie klienta, podpisie bibliotekarza,...
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wieszak mi się tu nasuwa: "kobietom źle, degradują nas/je, więc wszędzie o tym napiszmy, i to innymi słowy", trochę jak ta WP:PRAWDA. 
-> Scalmy/cie, j.w.
Zezen (dyskusja) 11:17, 12 gru 2021 (CET)
thread_title:  Poprawiłem głównie styl ale popieram niektóre powyższe głosy