Dyskusja:Norbert Barlicki

message: BARLICKI, Norbert. --6.VI.1880 r. w Sieciechowie, w Radomskiem, t 27.IX.1941 r. w Oświęcimiu, czołowy przywódca Polskiej Partii Socjalistycznej, polityk, publicysta. Barlicki pochodził z rodziny robotniczej. W 1900 r. ukończył gimnazjum filologiczne w Radomiu, a w 1904 r. studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Studiował także socjologię w Brukseli i ekonomię w Petersburgu. W ruchu socjalistycznym brał udział od 1902 r.. początkowo w warszawskiej Spójni”, a następnie od 1904r. w PPS. W latach 1904—1905 był redaktorem „Kuriera Sosnowieckiego” i członkiem Okręgowego Komitetu Robotniczego PPS w Zagłębiu Dąbrowskim. Działał także w OKR PPS w Warszawie, Łodzi i Wilnie. W 1906 r. brał udział w VIII Zjeździe PPS we Lwowie, gdzie wystąpił przeciw kierunkowi w partii, który reprezentowali zwolennicy J. Piłsudskiego. Był wieloletnim nauczycielem języka polskiego w szkołach średnich. W latach 1916—18 wchodził w skład Warszawskiej Rady Miejskiej z listy PPS. Za działalność w Radzie został aresztowany przez władze niemieckie i uwięziony w Modlinie. W 1917 r. na XIII Zjeździe PPS został wybrany do Centralnego Komitetu Robotniczego, a następnie Rady Naczelnej i Centralnego Komitetu Wykonawczego. W 1918 r. po uzyskaniu niepodległości był wiceministrem spraw wewnętrznych w rządzie J. Moraczewskiego. W 1920 r. w związku z wojną polsko-radziecką należał do Rady Obrony Państwa. W 1921 r. brał udział w rokowaniach ryskich. W 1926 r. był ministrem robót publicznych w rządzie L. Skrzyńskiego. Od 1919 r. był kolejno czterokrotnie wybierany posłem na Sejm. W Sejmie przez wiele lat pełnił funkcję prezesa Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów. Po wypadkach majowych w 1926 r. i dojściu do władzy sanacji stopniowo przechodził do opozycji. W 1930 r. był jednym z organizatorów ».Centrolewu”. za co został aresztowany i osadzony w twierdzy brzeskiej, a następnie w 1932 r. skazany na dwa i pół roku więzienia. Po zwolnieniu rozpoczął działalność jednolitofrontową i w 1936 r. stanął na czele „Dziennika Popularnego”. W 1939 r.. po rozwiązaniu PPS, był organizatorem lewicy socjalistycznej i założycielem konspiracyjnego pisma „Robotnik i Chłop”. Na wiosnę 1940 r. został aresztowany przez gestapo i wywieziony do Oświęcimia, gdzie zmarł z wycieńczenia. Barlicki jako wybitny działacz PPS był szczerym socjalistą. Mimo że niekiedy daleko odbiegał od drogi rewolucyjnego ruchu robotniczego, zwłaszcza w okresie lat 1918—20, dominującą cechą jego całej działalności była walka w obronie mas ludowych. Jako publicysta i wspaniały mówca, w Sejmie, w prasie, w działalności partyjnej prowadził walkę o demokratyzację ustroju społecznego. Po wyjściu z więzienia, w okresie faszyzacji kraju, zaczął zdecydowanie przechodzić na stronę lewicy, poddał rewizji program partyjny i dotychczasową działalność kierownictwa PPS. W znamiennym artykule „Mea culpa” (Robotnik I 1933, nr 1, s. 4), świadczącym o głębokich zmianach, jakie zaszły w jego dotychczasowych poglądach i ocenach, dokonał analizy przyczyn dojścia do władzy reakcji społecznej i likwidacji swobód demokratycznych. Uważał, że ogólny wzrost fali rewolucyjnej, jaki nastąpił w okresie I wojny światowej, został zahamowany przez PPS i inne partie w obawie przed groźbą rewolucji społecznej. W artykule tym pisał: „Rozbrajano i demobilizowano masy ludowe, powołane pod broń czasu wojny, na gwałt pisano konstytucje dekretujące ustrój demokratyczno-parlamentarny. ustrój oparty na automatyzmie bodaj nawet sztucznej większości, byle większości. Jak gdyby zapomniano, że ustrój demokratyczno-parlamentarny bez ochronnej czynnej siły mas robotniczo-chłopskich łatwo może ulec wynaturzeniu i zniszczeniu ze strony wolnych od przymusu a wrogich masom ludowym czynników reakcyjno-burżuazyjnych”. Taka sytuacja zaistniała dlatego — uważał Barlicki — że PPS nie była szczerze rewolucyjną partią: „Być rewolucjonistą — pisał — to nie oznacza tylko nie przeciwstawiać się procesowi rewolucyjnemu lub brać w nim czynny udział; być rewolucjonistą, to przede wszystkim wierzyć w konieczność procesu rewolucyjnego, jak również w konieczność i głęboką wartość wyników jego, choćby te wyniki zupełnie były niepodobne do naszych zamierzeń programowych”. Uważając, że odpowiedzialność za dojście do władzy sanacji i za faszyzację kraju ponosi kierownictwo partii, stwierdził: „Z chaosu wyłania się potworny znak zapytania. Co dalej? (...) Lud, unikając błędów niedawnej przeszłości, musi znaleźć nań odpowiedź w sobie [...]”. Długoletnie doświadczenie wyniesione z działalności w ruchu socjalistycznym wskazuje Barlickiemu na jedność działania socjalistów i komunistów. Jako redaktor „Dziennika Popularnego” był szermierzem idei jednolitego frontu klasy robotniczej w walce z faszyzmem. W swoich artykułach gorąco występował w obronie Republiki Hiszpańskiej, piętnował współdziałanie z Hitlerem oraz domagał się uregulowania stosunków ze Związkiem Radzieckim. Działalność Barlickiego z niepokojem śledziło zarówno ówczesne kierownictwo PPS. jak i władze rządowe. Chociaż w 1937 r. został wybrany prezydentem Łodzi, władze zwierzchnie odmówiły zatwierdzenia wyboru. Walkę o idee socjalizmu prowadził do końca swojego życia. Ważniejsze prace: Gawęda o chłopskiej doli i o tym, jak ją poprawić. Kraków 1917, s. 24; Aleksander Dębski: Życie i działalność 1857 — 1933. Warszawa 1937, s. 294; Proletariat. Warszawa 1947. s. 48. 
Jan Tomicki s. 482-483
thread_title:  Norbert Barlicki - notka encyklopedyczna