Dyskusja:Wojna secesyjna

message: "Polacy walczący w wojskach Konfederacji i Unii byli najczęściej idealistami. Zaciągali się do armii nie po to, aby się dorobić, ale walczyć o słuszną sprawę, którą było zniesienie niewolnictwa, a w przypadku stanów południowych – prawo do niepodległości" - cudne ...!
Skąd te „Stany Zjednoczone Ameryki Północnej”? O ile wiem, nigdy nic takiego nie istniało.
Ponadto — jak było w mojej poprawce — wojna toczyła się na terytorium „Stanów Zjednoczonych Ameryki”. ale także między państwem „Stany Zjednoczonymi Ameryki” a stanami, które ogłosiły secesję. Władysław Łoś 19:56, 2 gru 2005 (CET)
Racja - to był mój błąd przy poprawianiu tego hasła. Oficjalna nazwa tego państwa to United States of America a nie United States of North America. Polimerek 21:56, 2 gru 2005 (CET)
Bardzo proszę poprawić: Lee nie poddał się Shermanowi "w budynku sądu w Appomattox". To jest częsty błąd biorący się stąd, że miejscowość nazywała się "Appomattox Court House" i tłumacze widząc to "przedobrzają".
Główną przyczyną wybuchu wojny nie było niewolnictwo, jak się powszechni uważa, lecz sposób prowadzenia polityki i  reprezentowania Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.
Stany Południowe stały na zdecydowanym stanowisku nadrzędności praw stanowych nad federalnymi. Większość Demokratów wywodziła się z Południa, stąd często bierze sie, że taka była linia polityczna tej Partii.
Stany Północne nie tylko chciały nadrzędności praw federalnych nad stanowymi - chciała również nadrzędności instytucji - w tym Federalnych Urzędów Skarbowych i tego dokąd mają trafiać pieniądze z podatków (w tym z wysokich zysków z eksportu "bogactwa Południa"). Sprawa niewolnictwa była drugorzędna, wynikała właśnie z wyższości prawa stanowego nad federalnym. Społecznie i "marketingowo" chodliwa, stała się zgrabnym wytłumaczeniem konfliktu militarnego.
*Co do powyższego: To nieprawda że główną przyczyną wojny były odmienne zapatrywania na rolę rządu federalnego (konflikt odnośnie centralizacji państwa istniał już od samego początku USA i jakoś nigdy wcześniej nie stał się przyczuną konfliktu zbrojnego, ponadto linia podziału nie przebiegała w tej sprawie tak jednoznacznie pomiędzy Półn. a Połudn. także na południu istnieli zwolennicy wzmocnienia federacji). Takim bezpośrednim impulsem do zaognienia nastrojów na Południu było wybranie Lincolna na prezydenta, który wg. południowców (głównie wg. mniejszości, którą stanowili bogaci plantatorzy bo to oni są odpowiedzialni głównie za wybuch konfliktu) miałby dążyć do zniesienia niewolnictwa, mimo że jasno się nie zadeklarował w tej sprawie. --Tompot 20:45, 23 maja 2006 (CEST)
http://www.mises.pl/site/subpage.php?id=66&content_id=287&view=full
Z tego co ja czytałem podłożem do wybuchu wojny były spory o cła na bawełnę - Południe chciało niskich cel, żeby eksportować do Europy (dlatego np. Wielka Brytania, z wielkim przemysłem tekstylnym, popierała CSA), a Północ wysokich, aby chronić powstający tam przemysł (można jeszcze do tego dodać chęć pozyskania rąk do pracy z wywalanego Południa, ale to sprawa drugorzędna). Abolicjonizm doprowadził natomiast do podziałów u Demokratów i pozwolił na wybranie Lincolna, co skończyło się wojną. Kwestia niewolnictwa niewątpliwie przyczyniła się do wojny, ale nie była jej główną przyczyną. Zauważcie, kiedy niewolnictwo zostało zniesione - już po wybuchu wojny. Z tego co wiem generałowie Unii liczyli na wybuch powstania byłych niewolników na tyłach wojsk CSA. Podsumowując - niewolnictwo nie było główną przyczyną wybuchu wojny. --85.222.5.253 (dyskusja) 23:06, 6 sty 2008 (CET)
*Trochę mijasz się z prawdą - Proklamacja_Emancypacji. Niewolnictwo na terenie CSA zostało zniesione w trakcie wojny. --Tompot (dyskusja) 18:38, 7 sty 2008 (CET)
Zgadzam się z kolegą, główną przyczyną wybuchu wojny była kwestia ceł. Pisze o tym De Tocqueville w swoim dziele "O demokracji w Ameryce". Niewolnictwo zostało zniesione w trakcie wojny celowo, sądzono, że dzięki temu liczni niewolnicy z południa zrobią rewoltę, która przyczyni się do upadku Konfederatów, a tym samym do szybkiego zakończenia wojny.
* De Tocqueville napisał swoje dzieło ćwierć wieku przed wojną secesyjną. Avadoro (dyskusja) 22:52, 12 cze 2014 (CEST)
* De Tocqueville zmarł w 1859, zatem jako źródło do wojny, która wybuchła 2 lata później, pasuje nie za bardzo. Poza tym jego wiedza o Południu była co najmniej dziwna. Odkrył np. jakoby Na Południu najbiedniejsza nawet rodzina ma niewolników (przytoczone za: Krzysztof Michałek Dyplomaci i okręty 1987 s. 36). Tymczasem jak pisze Michałek (tamże, s. 35) dwie trzecie białych mieszkańców Południa nie posiadało niewolników. Zaś uchwały o secesji mówią nie o cłach, a o lekceważeniu przez stany Północy ustawy z 1850 o ściganiu zbiegłych niewolników. Pilot Pirx (dyskusja) 14:34, 15 lip 2018 (CEST)
- Na jednym obrazku widzimy poległego żołnierza pod Petersburgiem ... wydaję mi się że powinno być pod Getysburgiem
**Wszystko jest w porządku, dla jasności podaję link - oblężenie Petersburga - 
--Muzyk98 (dyskusja) 01:03, 26 maj 2013 (CEST)
thread_title:  stara dyskusja 

message: Możeby tak dodać do dowódców kogoś oprócz Lee i Granta? Jakkolwiek odgrywali oni główną rolę w konflikcie, to jeszcze przecież byli m. in. zwycięzca spod Manassas (wszak to zwycięzcy nadają nazwy bitwom :)) "Stonewall" Jackson czy gen. Sherman.--Robi2009 (dyskusja) 21:56, 6 mar 2008 (CET)
thread_title: Dowódcy

message: Artykuł bardzo dobrze dopracowany, uźródłowiony. Przebieg wojny jest opisany zwięźle i rzeczowo. Być może nie jest napisany na tyle wyczerpująco, aby zgłosić go do medalu, ale IMO na DA się nadaje. Szoltys [DIGA] 19:15, 25 wrz 2007 (CEST)
*Koniec głosowania 09.10.2007 19:16.
*Za
#belissarius 21:31, 27 wrz 2007 (CEST) Wprowadziłem kilka drobnych poprawek, dopisałem akapit w rozdziale "Separatyzm", IMHO teraz jest OK.
# Olaf @ 21:58, 27 wrz 2007 (CEST) -jedno zastrzeżenie. Nie wyświetla mi się portret Davisa Jeffersona.
# kkic (dyskusja) 01:47, 29 wrz 2007 (CEST)
# hulek21 19:40, 29 wrz 2007 (CEST)
# Galileo01 Dyskusja 11:08, 30 wrz 2007 (CEST)
# profSowa 11:57, 1 paź 2007 (CEST)
*Przeciw
# 
*Dyskusja
*Na wstępie mam zastrzeżenia do flag. Takiej wersji flagi Unii nie widziałem nigdzie poza polską wikipedią, jako flagę konfederacji podano Southern Cross, który nigdy oficjalną flagą CSA nie był.Krzysiek10 (dyskusja) 19:23, 25 wrz 2007 (CEST)
replies: text: Flagi poprawiłem za en.wiki, ufam, że kto jak kto, ale oni wiedzą jak one mają wyglądać. Galileo01 Dyskusja 19:31, 25 wrz 2007 (CEST)
thread_title:  Z propozycji do Dobrych Artykułów 

message: znalazłem tu http://adnikiel.republika.pl/nogacki5.htm
takie coś:
"Drugi akt dramatu rozpoczęła całkowicie legalna secesja Karoliny Południowej ze Stanów Zjednoczonych, podjęta przez zgromadzenie stanowe 20 grudnia 1860 r. Przypomnijmy, że w latach 1776-87 na obszarze dzisiejszego USA istniała konfederacja 13 niepodległych państw, które ogłosiły secesję od Wielkiej Brytanii. W wyniku podpisania Konstytucji konfederacja przekształciła się ona w państwo federacyjne, ale suwerenność każdego ze stanów uważano za pierwotną względem suwerenności Unii jako całości. Dlatego każdy z tych podmiotów miał prawo rozwiązać umowę o powstaniu Stanów Zjednoczonych; post factum, już po zakończeniu wojny secesyjnej, przyznał to nawet Sąd Najwyższy USA. Radykalna decyzja Karoliny Południowej wynikała z niechęci do przekazania polityki państwowej w ręce "jankesa", czyli osoby wywodzącej się z północy kraju. Wkrótce w ślady Karoliny poszły inne stany z południa i zachodu - obie Karoliny, Wirginia, Tennessee, Georgia, Floryda, Alabama, Missisipi, Arkansas, Luizjana i Teksas."
Może ktoś dotrze do tego orzeczenia sądu i umieści to - bo ciekawe to moim zdaniem - moralnymi zwycięzcami byli jednak Południowcy 
--Sledgehammer (dyskusja) 14:13, 15 mar 2008 (CET)
* Przytoczony cytat jest częścią artykułu pełnego twierdzeń wziętych z sufitu (link wolę pominąć), co widać choćby po twierdzeniu już po zakończeniu wojny secesyjnej, przyznał to nawet Sąd Najwyższy USA, kiedy i gdzie to przyznał? Może ktoś dotrze do tego orzeczenia sądu, zamiast powielać te fantazje, należało poszukać. A moralnymi zwycięzcami byli jednak Południowcy na jakiej zasadzie?
Najlepiej zapewne ujął to prezydent James Buchanan w orędziu z 3 grudnia 1860, zanim jeszcze doszło do secesji. Otóż Artykuły konfederacji i wieczystej unii, będące pierwszą konstytucją USA, w art. 13 mówią o Unii jako o wiecznej (perpetual), nazwa tych Artykułów też jest jednoznaczna. Konstytucja USA z 1787 we wstępie mówi o udoskonaleniu Unii, art. 1, par. 10 zabrania poszczególnym stanom zawierania sojuszy i zawiązywania konfederacji, art. 6 ustanawia Konstytucję i ustawy uchwalone na jej podstawie nadrzędnym prawem, a wszyscy urzędnicy i sędziowie związkowi i miejscowi zobowiązani są do wierności Konstytucji. Deklaracja Niepodległości USA mówi o prawie ludu do obalenia tyranii, a nie o zerwaniu związku dobrowolnie zawartego między stanami. Przypomniał też próbę odłączenia się Karoliny Południowej z 1833 (nie popartą przez resztę stanów) oraz że ustawy z 1795 i 1807 upoważniają prezydenta do zaprowadzania porządku siłą zbrojną.
Abraham Lincoln w orędziu z 4 marca 1861 utrzymywał, że Unia jest starsza od tworzących ją stanów, za jej początek uznał Artykuły Asocjacji (1774), uchwalone przez Kongres Kontynentalny. Wieczność czy też trwałość Unii wynika z istoty rządu narodowego (Perpetuity is implied, if not expressed, in the fundamental law of all national governments), możliwość rozpadu Unii byłaby oznaczała coś przeciwnego do zamierzonego przez Konstytucję udoskonalenia (if destruction of the Union by one or by a part only of the States be lawfully possible, the Union is less perfect than before the Constitution, having lost the vital element of perpetuity). Zapytywał, czy "jeśli USA nie są właściwym rządem, tylko stowarzyszeniem stanów o charakterze umowy, to czy umowa ta może zostać pokojowo odwołana przez część wszystkich stron, które ją zawarły?" (If the United States be not a government proper, but an association of States in the nature of contract merely, can it, as acontract, be peaceably unmade by less than all the parties who made it?).
Znaczącym jest także, iż orędzie Davisa do Stanów Północy z początków 1863 zamiast o niepodległości Południa mówiło o przywróceniu bądź wprowadzeniu niewolnictwa w reszcie stanów, "nie jest odległy dzień, gdy zostanie przywrócona dawna Unia z niewolnictwem w całym kraju" (the day is not distant when the old Union will be restored with slavery nationally).
Dodać można, że sprawa odłączenia jest zbyt ważna, by mogła być dorozumiana. Obrońcy secesji twierdzą jakoby zapewniała to 10 Poprawka. Poprawka ta mówi, że uprawnienia, których Konstytucja nie powierzyła Unii ani nie odebrała stanom, przysługują nadal stanom bądź ludowi. Uprawnienia Unii wylicza Konstytucja zaś uprawnienia stanów ich konstytucje, lecz żadna z nich nie wspomina o odłączeniu (spostrzeżenie zapożyczone ze strony "historycy"). Przy zatwierdzaniu Konstytucji  uchwała Wirginii mówiła "uprawnienia nadane na mocy Konstytucji, pochodzące od ludu Stanów Zjednoczonych, mogą zostać wznowione przez lud, gdyby zostały wypaczone na jego szkodę lub ucisk" (the powers granted under the Constitution being derived from the People of the United States may be resumed by them whensoever the same shall be perverted to their injury or oppression), zaś uchwała Nowego Jorku "uprawnienia Rządu mogą zostać ponownie przejęte przez lud, gdy tylko stanie się to konieczne dla jego szczęścia" (the Powers of Government may be reassumed by the People, whensoever it shall become necessary to their Happiness). Czy zastrzeżenia takie (cokolwiek miałyby znaczyć), uczynione przez 2 z 13  pierwotnych stanów, uprawniają do odłączenia, jest wątpliwym.
Pozostaje też zagadką, na czym miał polegać ucisk ze strony rządu związkowego, w którym za sprawy skarbu odpowiadał Howell Cobb.
Wreszcie wedle Deklaracji Niepodległości to Unia jest bytem niezawisłym, nie jej części. 
Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie Texas v. White w 1869 uznał, iż Teksas pomimo odłączenia pozostawał częścią Unii (zatem pozostałe odłączone stany także) bowiem "gdy Teksas został jednym ze Stanów Zjednoczonych, wszedł z nimi w nierozwiązywalną łączność" (when, therefore, Texas became one of the United States, she entered into an indissoluble relation) bowiem "przystąpienie do Unii było czymś więcej niż przymierzem" [admission into the Union was something more than a compact), "związek Teksasu z innymi stanami był tak pełny, trwały i nierozerwalny jak związek między pierwotnymi stanami" (The union between Texas and the other States was as complete, as perpetual, and as indissoluble as the union between the original States), "nie było tu miejsca na ponowne rozpatrzenie lub odwołanie, z wyjątkiem przewrotu lub zgody stanów" (here was no place for reconsideration or revocation, except through revolution or through consent of the States). Z ostatniego zdania wynikałoby przyzwolenie na odłączenie wyłącznie w drodze udanego przewrotu bądź zgody pozostałych stanów. 
Podobnie Sąd orzekł w sprawie Knox v. Lee w 1871, że "Konstytucja miała na celu ustanowienie rządu nie zaś ligi czy układu" (The Constitution was intended to frame a government as distinguished from a league or compact), "uznanie, że Unia była przymierzem stanów i że to one, jeśli tak zechcą, mogą odwołać albo unieważnić ustawodawstwo narodowe lub mogą odłączyć się od Unii z własnej przyjemności, a rząd związkowy nie ma władzy zmusić je do podporządkowania się Konstytucji, należy uznać za ostatecznie i na zawsze obalone, co zostało wykazane przytłaczającym dowodzeniem" (The doctrine so long contended for that the Federal Union was a mere compact of States, and that the States, if they chose, might annul or disregard the acts of the National legislature, or might secede from the Union at their pleasure, and that the General government had no power to coerce them into submission to the Constitution, should be regarded as definitely and forever overthrown. This has been finally effected by the National power, as it had often been before, by overwhelming argument.) Pilot Pirx (dyskusja) 20:24, 15 lip 2018 (CEST)
thread_title:  legalność secesji 

message: Szczerze mówiąc dostrzegłem to dopiero teraz i pytam: czy nie należałoby poprawić bibliografii zgodnie z zaleceniami edycyjnymi? Jest przecież szablon "cytuj książkę", który jest obowiązujący - chyba, że ja o czymś nie wiem... belissarius (dyskusja) 02:15, 17 lis 2008 (CET)
thread_title:  Bibliografia 

message: Cytat z artykułu:
"Do starcia doszło 17 września 1862 pod Antietam w pobliżu Sharpsburga w Maryland. Był to najkrwawszy dzień w historii Stanów Zjednoczonych."
I dwa akapity niżej:
"Lee po raz drugi podjął próbę opanowania północy, jednak został pokonany w najkrwawszej i największej bitwie wojny secesyjnej pod Gettysburgiem, która toczyła się w dniach od 1 do 3 lipca 1863."
To jak to w końcu jest z tą krwawicą? ;)
--Xyrix (dyskusja) 11:58, 17 lis 2008 (CET)
Chodzi o to, że bitwa pod Gettysburgiem trwała trzy dni, a bitwa pod Antietam tylko jeden dzień. W ciągu jednego dnia bitwy zginęło więcej ludzi niż każdego dnia trzydniowej bitwy osobno, ale razem pod Gettysburgiem zginęło więcej niż pod Antietam.
thread_title:  "...po co ci te emocje..." 

message: przepraszam, ja w sprawie "niemerytorycznej". na laptopie rozdzielczość 1280 x 800 mam pustą przestrzeń pod samym tytułem, po prawej zaczyna się rycina, a właściwy artykuł kilka-kilakanaście linijek niżej. też tak macie? zmiana wielkości okna przeglądarki (Opera) nic nie dała. Wkosin (dyskusja) 04:10, 20 sie 2009 (CEST)
thread_title:  pusta przestrzeń pod samym tutułem 

message: "Wbrew powszechnej opinii nie była to wojna domowa. Prawo do wystąpienia stanu ze związku można było wywieść z X Poprawki do konstytucji (zasada, że jeżeli coś nie jest zabronione, to jest dozwolone). Konstytucja nie zabroniła secesji, wobec tego prawo takie "przysługuje poszczególnym stanom lub ludowi". Co więcej, Kongres miał prawo rozporządzać terytorium USA tylko o tyle, o ile pozwolą na to zainteresowane stany (Artykuł IV, paragraf 3.). Tym samym południowe stany skonfederowane nie były już częścią Stanów Zjednoczonych."
Prawie wszyscy autorzy uważają ten konflikt za wojne domową. Ten tekst powyżej sobie ktoś wymyślił. Amerykanie, normalni ludzie i naukowcy, prawie wszyscy nazywają to wojną domową. Także nie widze żadnego źrodła które popiera ten widzimisie.
Usuwam.Volunteer Marek (dyskusja) 14:27, 18 lip 2012 (CEST)
Widze że ta cała twórczość własna została przywrócona. Dlaczego? Volunteer Marek (dyskusja) 16:46, 20 lip 2012 (CEST)
thread_title:  Głupoty 

message: Czytamy tu takie przedziwne zdanie: "Ostatnie konfederackie okręty wojenne, prowadzące działania rajderskie, poddały się w końcu października 1865, a ich ostatnimi działaniami były ataki na statki wielorybnicze z Nowej Anglii w cieśninie Beringa, podejmowane przez CSS „Shenandoah” 28 czerwca 1865."
Czy to znaczy, że od 28.06. do końca października nic nie robiły? Kto się na tym zna, mógłby to uściślić (i najlepiej poprawnie napisać po polsku, bo jak to np. jest, że "ostatnimi ich działaniami" były działania pojedynczego okrętu, a nie "ich"?).
thread_title:  Co tu jest "ostatnie??? 

message: W infoboxie podano następujące liczby " poległych " : 360 tys. (po stronie Unii ) i 260 tys. (po stronie Konfederacji ). W języku polskim za poległego uznaje się uczestnika konfliktu , który zginął w bezpośredniej walce.W tym kontekście po stronie Unii było 110 tys. ofiar bitewnych i 250 tys. ofiar chorób zakaźnych .W przypadku Konfederacji na polach bitew zginęło 95 tys. żołnierzy , zaś 165 tys. zmarło w wyniku chorób. Jak widać, czerwonka , odra , ospa , malaria , tyfus ,dur brzuszny i zapalenie płuc zebrały znacznie większe śmiertelne żniwo niż ogień karabinowy i artyleryjski przeciwnika.Tak więc chociaż ogólna liczba ofiar wyniosła 620 tys. żołnierzy to za poległych należy uznać "tylko " 205 tys.W sumie wojna secesyjna pochłonęła więcej ofiar niż wyniosły łączne  AMERYKAŃSKIE straty w obydwu wojnach światowych , w Korei oraz w Wietnamie. --Goleb (dyskusja) 22:59, 19 sty 2014 (CET)
thread_title:  Struktura liczby ofiar 

message: Nie znam drugiego takiego artykułu "wojennego" w naszej wiki, w której opis rozpoczyna się od pierwszych strzałów, i od razu przechodzimy do środka konfliktu. W tym wypadku atak Południa na Fort Samter, i natychmiast potem ni stąd niz owąd "Opór, jaki stawiły wojska Południa, okazał się wyjątkowo silny.". Jaki opór, jakie wojska, skąd, gdzie, kiedy, jak do tego doszlo? Nie mna zadnegoodniesienia jak wyglądały siły wojskowe obu stron (17 tys zolnierzy US Army z czego wiekszosc na "dzikim zachodzie"), nie ma slowa o wielkich akcjach rekrutacyjnych po obu stronach, w których ochodników z uwagi na ich liczbę odsyłano do domów, nie ma słowa o dyspropoporcjach potencjałów Pólnocy i Południa (21 mln na Pólnocy, 9 mln na Południu - z czego 4 mln stanowili czarni, o tym za wartoąc całej produkcji przemysłowej Południa, nie dorówywała nawet 1/4 wartości produkcji jednego tylko Stanu Nowy Jork), i wielu innych rzeczy, o których artykuł - przynajmniej ten DA - powinien wspomnieć. Rozumiem że prawdopodobnie nie ma zbyt wielu dobrych źródeł w języku poslkim traktujących o wojnie secesyjnej, ale widze w artykule przypisy do źródeł w języku angielskim. Na podstawie tych źródeł, można chyba napisac artykuł wyższej jakości. --Matrek (dyskusja) 05:56, 19 lip 2015 (CEST)
thread_title:  Pierwsze strzały, czarna dziura i opór 

message: W infoboksie jest czas: 12 kwietnia 1861 - 9 maja 1865. 
Skąd się tam wziął 9 maja? Ani we wstępie, ani w rozdziale "Koniec wojny (1864-1865)" data 9 maja nie występuje. Zgłasza:  5.60.118.161 (dyskusja) 23:03, 19 sie 2016 (CEST)
* Znaczenie 9 maja jest wyjaśnione w wersji angielskiej (:en:Conclusion of the American Civil War#Andrew Johnson's May 9 Declaration (May 9). U nas rzeczywiście przydałaby się wzmianka ze źródłem (jeśli ktoś posiada). Warto jednak zaznaczyć, że walki nie skończyły się 9 maja, więc ta data jest dość umowna. KoverasLupus (dyskusja) 18:24, 20 sie 2016 (CEST)
thread_title:  z [[Wikipedia:Zgłoś błąd w artykule]] 

message: Dlaczego ktoś napisał w dużym szablonie głównym że przyczną wojny secesyjnej były cytuję "różnice społeczne i gospodarcze pomiędzy południowymi i północnymi stanami USA, próba scentralizowania władzy przez USA"?
Brzmi to strasznie jak jakaś południowa apologetyka. Bezpośrednią przyczyną wojny było spór o niewolnictwo i secesja.
thread_title:  Przyczyny