Dyskusja:Niziny (województwo podkarpackie)

message: Jak wskazuja materialy zrodlowe o Dusowcach-Nizinach mowi sie juz w 1419 r. o podziale dobr ziemskich wzdluz Sanu.Rowniez w jednym z Rocznikow Przemyskich mowi sie o zalozeniu wioski w 1387 / 1450 / r, ktora nosila nazwe Duszowice,Dusowice,Dusowce. Zalozycielem byl prawdopodobnie jeden z wlodarow tej ziemi Duszowieckij Dymitr lub Piotr. Po roku 1772 ziemie dzisiejszych Nizin-Dusowiec wchodzily w sklad ziem Habsburgow zwanch Galicja i Ludomeria. Owczesne Niziny-Dusowce pozostawaly pod wplywami przemyskich biskupow grekokatolickich. Posiadaly jak na tamte czasy duza liczbe ludnosci. Mogla tu dzialac jednoklasowa szkola gekokatolicka, karczma, cerkiew. Dzialal tu rowniez port rzeczny na Sanie, podobny byl w pobliskim Baryczu. W obrębie starego Cmentarza grekokatolickiego zachował się Gromadzki Krzyż Pańszczyzniany z 1848 roku / tzw. bruśnieński-wykonany w nieistniejącym kamieniołomie Brusno k. Lubaczowa.Postawiony na pamiątkę zniesienia pańszczyzny na terenie Galicji przez Cesarza Ferdynanda I Habsburga. Oraz Kamień przycerkiewny-pozostałość po nieistniejącej Cerkwi z 1630/41 roku.  W dawnych Dusowcach-Nizinach zamieszkiwalo kilka rodzin mieszanych, kilkaset grekokatolikow kilka rodzin polskich i kilku izraelitow. W latach 60-tych na starym cmentarzu staly jeszcze 4 lub 6 macewy zydowskie, ktore do dzisiaj nie zachowaly sie.....
Inne   watki historyczne===                                                                                                                                                     Bezposrednio po wybuchu 1-ej wojny swiatowej teren administracyjny dzisiejszych Nizin oraz pobliskich miejscowosci staly sie miejscem walk austriacko-rosyjskich. Po poczatkowych sukcesach wojska austriackie musialy sie wycofac ze wzgledu na armie rosyjska maszerujaca na Przemysl. 20 wrzesnia 1914 r. oddzialy rosyjskie przekroczyly San w rejonie dawnych Dusowiec, dzisiejszych Nizin i Walawy i opanowaly okoliczne wsie. Dzialania wojenne przyniosly duze szkody materialne. Mieszkancy pozostawiajac swoje domostwa mogli wracac i podejmowac wysilek dalszej egzystencji po zakonczonej wojnie w 1918 r. 1 wrzesnia 1939 r, inwazja Niemiec na Polske. Niemcy w szybkim tempie [ okolo 9 wrzesnia] dotarli do okolic Radymna i dawnych Dusowiec dzisiejszych Nizin Tutaj w tej okolicy stacjonowala Armia 'Malopolska' Po przelamaniu oporu kolo Radymna oddzialy niemieckie dotarly do Dusowiec-Nizin i Walawy. Tereny te zostaly zajete  i posluzyly jako baza wylotowa na Przemysl, zajety ostatecznie 15 wrzesnia 1939 r.                                                                   ==Inne watki historyczne===                                                                                                                                                   Jak stanowia materialy zrodlowe na terenie dzisiejszych Nizin odkryto elementy naczyn ceramicznych , swiadczy ze moglo tu byc jedno lub dwa grodziska po lewej i prawej stronie Sanu[mapy z 1870r]. Na  podstawie historii starozytnej ziem polskich wg. A.godlowskiego i J Kozlowskiego.
======zrodla i przypisy do materialow historycznych =========                                                                                                                   1] Archiwum Krajowe Aktow Grodzkich i Ziemskich we Lwowie  [1772r],                                                                                               2] Archiwum Panstwowe ---mapa z 1852 r  [Galizien Przemysler KREIS ]                                                                                                                      3] Gazeta Lwowska z 1872 r.                                                                                                                                                                                                                                            4] Kalendarium Ludobujstwa Ukrainskiego na ludnosci polskiej, w latach 1939-48.                                                                               5] Historia Starozytna  Ziem Polskich wg. J. Kozlowskiego.                                                                                                     6] Rocznik Przemyski z 1964 r.                                                                                                                                      Nalezy rowniez dodac ze czesc pieknej historii zabrali zapewne mieszkancy Dusowiec wywiezieni do ZSRR w ramach akcji o kryptonimie WSCHOD / WISLA /, a miejscowosc spalono prawie w 100 procentach.   Dzisiejsze Niziny--Dusowce to odbudowana wies  przez pierwszych osadników z podłańcuckiej Handzlówki i kolejnych z pow łańcuckiego, rzeszowskiego i przeworskiego. Zabudowa uliczna w pelni zurbanizowana, liczaca okolo 1000 mieszkancow , polozona na kresach poludniowo-wschodniej RP woj. podkarpackiego.................................................................
----------------------------------------------------------------------INTEGRALNE CZĘŚCI WSI  funkcjonujące w przestrzeni publicznej miejscowości / bez SIMC / to : ZATORZE, CENTRUM WIEŚ/ ul. Kolejowa/, ULICA PAŃSKA, OSIEDLE/ul. Ogrodowa/, NIZINY nad Sanem.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--Dusowce-NIZINY--"Tak Było " I " Był Taki Teatr "
--------------------------------------------------
Analizujac wiele materiałów zrodlowych o historii dawnych Nizin czyli Dusowiec można natknąć się w roznych wydawnictwach na informacje mowiace o ciekawej historii miejscowości.Niektore dokumenty wskazują rok 1419, jest to podzial Dobr Ziemskich wzdłuż Sanu,gdzie prawdopodobnie wlasciciel tych dobr to Duszowieckij Piotr lb Dymitr. jeden z Przemyskich Rocznikow mowi o Dusowcach zalozonych w 1450 r,. Tak czy inaczej etymologia miejscowości to może być początek XV wieku.Analizujac materialy zrodlowe na ten temat w Polskiej Akademi Nauk Historycznych z 1974 r, zostało napisanych 4 książki w których pojawia się watek Dusowiec. 1| Drewniana Architektora Cerkiewna R. Bukowski, materialy str. 50.  2| Pamiatki i Zabytki Kultury Ukrainskiej w Polsce A. Saladiak 1993-str. 238. 3|Przesiedlenie Polakow i Ukraincow 1944-1946 str. 545. 4| Rocznik Instytutu EuropySrodkowo-Wschodniej----Siec Monastyrow Ziemskich aparchii przemyskiej. W pamiętnikach Monastyru Horodyskiego wspomina się o istnieniu w Dusowcach |Nizinach| klasztoru Zenskiego. str. 93 autor Oleh Duch.                                                                Inny dokument z 1450 r, wydany przez Waclawa ksiecia opolskiego mowi o tym ze Dusowce |Niziny| miedzy innymi nalezaly do Elzbiety GRANOWSKIEJ trzeciej zony Wladyslawa Jagielly księżnej opolskiej....
NIZINY-DUSOWCE "Byl Taki Teatr"          Czytajac kronike historyczna Nizin-Dusowiec oraz w edycji Dyskusja na stronie internetowej, odnosi sie wrazenie  ze miejscowosc na nowo powstala jak "FENIX" z popiolow, dzieki zdeterminowanej patriotycznej postawie owczesnych pionierow ktorzy postanowili odbudowac wies od podstaw.Przywiezli ze soba rowniez Teatr Ludowy. Kilkunastu aktywistow z dusza aktora postanowila stworzyc Maly Teatr Ludowy. Byly ku temu stworzone warunki. Wybudowany nowy Dom Ludowy /drewniany, dzis nieistniejacy/ z mala scena, garderoba,i sala widowiskowa spelnial oczekiwania.mieszkancow i pobliskich miejscowosci.Prekursorem tego amatorskiego TeatruLudowego byl sw. pamieci Feliks Wojnar. Byl rezyserem, aktorem, suflerem i konferansjerem. Przy wystawianiu sztuk wspolpracowal z przemyskim FREDREUM, skad czerpal fachowa wiedze, porade, korzystal ze wzorow "prawdziwego teatru". Sala widowiskowa pekala w szwach podczas wystawianych sztuk. Dzisiaj ktos powie po latach, a bylo to w latach 60-tych tego lecia, byl taki teatr, co prawda amatorski ale zapisal wazna historyczna karte NIZIN-Dusowiec...31.183.211.34 (dyskusja)
thread_title:  Uzupelnienie historii Nizin-Dusowiec z innych materialow zrodlowych. 

message: historia dawna ,Monastyr|klasztor,stare 2 cmentarze, przystan-port     
1/ Z zebranych materialow zrodlowych i map, skromnych co prawda, jawi sie ciekawa historia Nizin-Dusowiec ktora nalezy zapisac dla potomnych. Dzisiaj po spalonej wsi w 1945 r.,tereny zostaly w znacznej czesci zrekultywowane, nawet nie ma starych drzew czy punktow odniesienia.W pamietnikach Monastyru Horodyskiego autorstwa Oleha Duch , przed wiekami XV/XVI w starych Dusowcach dzisiejszych NIZINACH istnial MONASTYR Zenski -Klasztor. Miejsce usytuowania nie jest znane, mozna tylko sie domyslac ze Klasztor mogl byc usytuowany w obrebie starego cmentarza. Podczas prac badawczych w latach 60-tych tego lecia i prac wodno-kanalizacyjnych natknieto sie na szereg szczatkow ludzkich, co by swiadczylo ze pochowki wykonywano w poblizu klasztoru.  
2/ Czytajac mapy z czasow austro-wegierskich z lat 1776 zaznaczone sa na nich 2 obiekty sakralne, jeden po lewej drugi po prawej stronie rzeki San. To byly cerkwie dzis nieistniejace , natomiast cmentarze zachowaly sie. 
3/ Na mapach jest rowniez zaznaczone miejsce przystani-portu wodnego, zgodnie z nurtem rzeki po lewej stronie. Dzisiaj moze to byc tzw. wjazd I, kilkadzesiat metrow od kladki na Sanie. Od 2023 roku, w tym miejscu funkcjonuje Most drogowy, łączący gminy Orły i Stubno, w ktorym dokonywano za i wyladunku towarow / beczki z kapusta, miodem, slonona, itp. /przez i dla miejscowej ludnosci pobliskich wiosek. W tamtych czasach komunikacja wodna spelniala wazna role w zyciu spolecznym ludnosci....           etnograf..SW.                                                     =
thread_title: NIZINY-Dusowce

message: Jżak wcześniej wspomniano w opisach zrodlowych utaancna ziemie dzisiejszych Nizin najezdzały hordy tatarskie, niszczac i paląc wszystko po drodze . I tak zdazyło się w 1621 r kiedy to podczas najazdu tatarskiego grabiono i niszczono miejscowosci z oklic Łancuta Przemysla i dzisiejszej Ukrainy. Dotyczylo to miedzy in. Zurawicy, Sosnicy,Handzlowki, Swietego i Dusowiec /NIZIN/. Cytujac autora: ...biorac jeszcze Dusowce/Niziny/, ktore ulegly zniszczeniu w 1623 r., to trzeba przyznac, ze takie ciosy mogly rozlozyc niejedna fortune magnacka.Owczesne DUsowce /Niziny/ byly w tym czasie w juryzdykcji biskupow grekokatolickich, a zarzadzal tymi ziemiami zapewne jacys ruskie ksiazenta. Mozliwe ze byl to niejaki Dusowieckij , Duszowski Piotr lub Dymitr.....!wLadyka biskup grekokatolicki vel książę..!
thread_title:  Uzupełnienie historii miejscowości Niziny./Dusowce/. 

message: Jżak wcześniej wspomniano w opisach zrodlowych utaancna ziemie dzisiejszych Nizin najezdzały hordy tatarskie, niszczac i paląc wszystko po drodze . I tak zdazyło się w 1621 r kiedy to podczas najazdu tatarskiego grabiono i niszczono miejscowosci z oklic Łancuta Przemysla i dzisiejszej Ukrainy. Dotyczylo to miedzy in. Zurawicy, Sosnicy,Handzlowki, Swietego i Dusowiec /NIZIN/. Cytujac autora: ...biorac jeszcze Dusowce/Niziny/, ktore ulegly zniszczeniu w 1623 r., to trzeba przyznac, ze takie ciosy mogly rozlozyc niejedna fortune magnacka., koniec cyt.. Owczesne DUSowce /Niziny/ w tamtych czasach podlegaly juryzdykcji ruskich biskupow. Byc moze ze wladal tymi ziemiami niejaki Piotr lub Dymitr Dusz..., władyka tych ziem biskup grekokatolicki vel książę..!
thread_title:  Uzupełnienie historii miejscowości Niziny./Dusowce/. 

message: Zabytkowa , dziś nieistniejąca cerkiew z XVI w. po roku 1945 , kiedy wieś Dusowce /Niziny/ została spalona popadła w ruinę i została rozebrana. Natomiast piękny Ikonostas z tej cerkwi zachował się i jest przechowywany w Muzeum Archidiecezji Przemyskiej.
thread_title:  Ikonostas  z nieistniejącej cerkwi w Dusowcach / NIZINACH/ 

message: Najstarsza wzmianka o Dusowcach-Nizinach pojawia się w dokumencie Władysława Jgiełły wystawionym w Solcu 15 września 1388 r. ,kiedy to na prośbę Jaśka ze Sprowy herbu Odrowąż król przeniósł z prawa polskiego na magdeburskie jego wsie Większą i Mniejszą Zurawicę "monastir żurawam" i DUSOWCE. Dokumenty wyrażnie mówią o istnieniu już wsi Dusowce/obecnie Niziny, w roku 1388. Jest to data najwcześniejsza odnotowana w różnych żródłach.
thread_title:  Wątek w etymologii wsi Dusowce-Niziny 

message: Jak wynika z odnalezionych żródeł , nazwa wsi Dusowce dziś NIZINY pojawia się w roku 1388, czyli wcześniej niż mówi o tym materiał w art. Dyskusja:Niziny.
Dusowce zasiedlone zostały jeszcze w czasach ruskich, kiedy ziemia przemyska stanowiła zachodnią rubież Rusi. Kiedy król Kazimierz Wielki włączył całe obszerne województwo ze Lwowem i Przemyślem do Polski rozpoczęła się intensywna akcja osadniczo-kolonizacyjna, kontynuowana przez jego następcę, króla Władysława Jagiełłę. Zakładano nowe osady- miasta i wsie na tzw. prawie niemieckim. W 1388 roku nadano takie prawo Dusowcom / dziś NIZINOM /.
Polski Słownik Biograficzny - tom 23 , Jan.H.Odrowąż sekretarz Króla Władysława Jagiełły  18 listopada 1387 roku pieczętuje wydany Dekret o lokacji czterech wsi około Przemyśla  tj. Większą Zurawicę, Mniejszą Zurawicę, DUSOWCE / NIZINY /,Zurawę wydany w 1388 roku na prawie niemieckim...autor archiwalnego zapisu w Słowniku Biograficznym...Jerzy Wyrozumski..!...Nazwa pierwotna wsi Dusowce pochodzi prawdopodobnie od nazwiska właściciela wsi. Według Słownika staropolskich nazw osobowych, pierwotna nazwa wsi może być nazwą dzierżawczą.Nazwy dzierżawcze osad wsi lub grodów powstały jako jedne z pierwszych i informowały kto był posiadaczem danego terenu- ziemi. Tak zapewne jest w przypadku Dusowiec/NIZIN/, innych danych brak. Prawdopodobnym jest że właścicielem Dusowiec/ nazwa od nazwiska/ był biskup lub książę grekokatolicki.Usowski,Duszowski. Dusowce jako osada datowana w średniowieczu stanowiła wg. podań tylko Monastyr- żeński nad Sanem. Zasiedlanie doliny Sanu stawało się sukcesywnie zgodnie z duchem tamtego czasu.  Według podań prof. Kazimierza Sikory UJ PWN Krakow /wydawnictwo naukowe/, nazwa Dusowce / NIZINY / została utworzona od nazwy osobowej DUSZ, DUSZA lub wyrazu pospolitego -dusza-oznaczajacego dawniej m. innymi mieszkanców terenu dusznego, stanowiącego legat na rzecz Kościoła, lub w znaczeniu przenośnym: człowieka, wieś z tysiąca dusz złożona.   { por. Nazwy miejscowe Polski, Historia, pochodzenie, zmiany , pod red.Kazimierza Rymuta, t. 2, Kraków 1997 s. 462 }. W XIX wieku była znana także nazwa Dusowice / gdzie sz przechodzi w s. { por. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego,, t. 2, s. 231. }.
thread_title:  Nowy watek w etymologii i lokacji wsi Dusowce dziś Niziny.