Dyskusja:Fennicyzacja

message: W tym miejscu będę tworzył próbne rozwinięcie tego artykułu i dodam go, gdy zostanie ukończony.
Prehistoria i wczesne średniowiecze
Pojęcie fennicyzacji w pewnym stopniu stosuje się szerzej do procesu asymilacji części bałtyjskiej ludności zamieszkującej Kurlandię w drugiej poł. I tysiąclecia n.e., czy lapońskiej zamieszkującej obszary środkowej Finlandii i Karelii, z grupą ludów bałtycko-fińskich, które z czasem podzieliły się na plemiona i utworzyły odrębne narody. Zjawiska te do dzisiaj są przedmiotem badań archeologów i językoznawców i nie zostało dokładnie poznane. Przypuszcza się, że ludy ugrofińskie już od IV tys. p.n.e. asymilowały przodków współczesnych Saamów, ale inna teoria głosi że obydwie grupy wywodzą się z jednego pnia i dopiero po tysiącach lat nastąpiło ich rozdzielenie. Bardziej skomplikowane procesy zachodziły na Łotwie i północnej części dzisiejszej Rosji. Na skutek migracji bałtyjskich i słowiańskich ludów, w niektórych miejscach ludność ugrofińska została wyparta (np. Ziemia Nowogrodzka), ale w innych, tak jak Kurlandia czy Liwonia na Łotwie, zdołała utrzymać swój etnos, a nawet zasymilować przybyszów. W krzyżackiej Livländische Reimchronik pojawia się wzmianka o niewielkim plemieniu Vendów, żyjącego u ujścia rzeki Ventavy na Łotwie, które zdaniem późniejszych naukowców mogło być odłamem plemienia Liwów mające bałtyjskich przodków.
Równie duże wątpliwości i kontrowersje wśród naukowców budzą stosunki etniczne na Wyspach Alandzkich we wczesnym średniowieczu. Prawdopodobnie w VI n.e. miała tam miejsca kolonizacja przez germańskie plemiona ze Szwecji, która zdominowała liczebnie miejscową fińską ludność, ale od IX wieku wraz z tworzeniem się bardziej złożonej organizacji plemiennej, ta tendencja mogła się odwrócić, a w XI-XII przeważała tam ludność używająca języka fińskiego. Dowodem potwierdzającym tą teorie mogą być nazwy geograficzne, mające fińskie pochodzenie: Jomala (od Jumala - boga nieba w mitologii ludów ugrofińskich), Geta (Kaita), Simskäla (Simasalo) czy Töftö (Toivottu).
Status języka fińskiego do XIX wieku
W wyniku zbrojnych wypraw organizowanych pod hasłem szerzenia chrześcijaństwa, Finlandia w 1249 roku stała się częścią Królestwa Szwecji. Podobny los spotkał Liwów i Estów, którzy ulegli Zakonowi Kawalerów Mieczowych (później Krzyżakom) i Karelów, Wotów i Wepsów, którzy zostali pokonani przez Republikę Nowogrodzką. Odmiennie ukształtowały się losy ludów, żyjących w obrębie tych państw. Finowie uniknęli katastrofy demograficznej, która spotkała ich pobratymców w Łotwy i Estonii, gdzie według różnych szacunków na skutek krucjat zginęła jedna trzecia ludności, a w niektórych regionach nawet połowa. Nie doszło też do zniszczenia lokalnej kultury i struktur plemiennych, a dzięki przywilejowi w Alsnö z 1280 roku, wydanego przez króla Magnusa Ladulåsa, część miejscowych przywódców plemiennych otrzymała tytuły szlacheckie. Finowie nadal nadzorowali swoją ziemię, zachowując lojalność wobec króla.
W XII wieku rozpoczął się proces szwedzkiej kolonizacji Wysp Alandzkich, a w następnym stuleciu południowego i zachodniego wybrzeża Finlandii. Tysiące imigrantów ze Szwecji coraz bardziej czuła się skrępowana feudalnymi porządkami, panującymi w ich ojczyźnie, która przeżywała intensywny wzrost demograficzny, który skutkował tym, że było coraz mniej wolnej ziemi do uprawy. W miarę umacniania się władzy królewskiej, coraz bardziej odczuwalny był ucisk Kościoła i możnych, którzy domagali się coraz większych świadczeń. Część z nich postanowiła wyruszyć z nieznane na północ lub za morze na wschód i tam zacząć nowe życie. Kolonizacja początkowo objęła Wyspy Alandzkie i archipelag Saaristomeri na południowym zachodzie, ale w drugiej połowie XIII wieku i w XIV wieku zaczęto osiedlać się wzdłuż południowego wybrzeża od Półwyspu Hanko do miasta Viipuri (Wyborg), głównie w prowincji Uusimaa, nazywanej przez szwedzką ludność Nylandem. Innym kierunkiem migracji był zachodni odcinek fińskiego wybrzeża od dzisiejszego miasta Kristiinankaupunki do Kokkola (prowincja Pohjanmaa - szwedzkie Österbotten). Inne mniejsze grupy osiedliły się na ziemi Varsinais-Suomi i Satakunta. Wszystkie te ziemie zamieszkane były przez rdzenną fińską ludność, ale nie zachowały się wzmianki mówiące o konfliktach na tle etnicznym. W przybyszach widziano potencjalnych partnerów handlowych, a gęstość zaludnienia była na tyle niska, że ziemi wystarczało dla wszystkich. Częstym zjawiskiem były mieszane małżeństwa, z których rodziły się osoby dwujęzyczne. Część Finów zamieszkujących te obszary, pragnęła zachować swoje pogańskie wierzenia, co było ciężkie w miarę powstawania organizacji kościelnej. Byli też tacy, którym przeszkadzała obecność przybyszów z zachodu lub chciała uniknąć płacenia podatków. Konsekwencją tego była migracja w głąb kraju, gdzie władza królewska nie sięgała i mogli kontynuować swoje tradycje. Na Wyspach Alandzkich szybko zaczęła przeważać ludność szwedzkojęzyczna, ponieważ mieszkający tam Finowie wyemigrowali do Varsinais-Suomi lub zasymilowali się z przybyszami. Proces ten zakończył się prawdopodobnie w XVI-XVII wieku, gdy praktycznie wszyscy mieszkańcy mówili tam po szwedzku. Język szwedzki zaczął również dominować na południowym wybrzeżu Uusimaa (Hanko-Loviisa), jednak była ona o wiele mniej wyrazista niż na Wyspach Alandzkich. W niektórych parafiach w równym stopniu mówiono zarówno po fińsku jak i szwedzku, choć w okresie polityki szwedyzacji w XVII-XVIII wieku proporcje zaczęły się zmieniać na korzyść tego drugiego. Na ziemiach położonych bardziej na wschód, gdzie kolonizacja przybrała mniejsze rozmiary, przybysze do XVI wieku ulegli asymilacji. Podobnie działo się w Varsinais-Suomi (w wyjątkiem najdalej wysuniętych na zachód wysp należących do tej prowincji) i Satakunta, które od setek lat były stosunkowo gęsto zaludnione i fińskie osadnictwo miało trwałe podstawy. Po szwedzku mówił tam bardzo niewielki odsetek ludności i nigdy znacząco on nie wzrósł. Inaczej stało się na odcinku Kristiinankaupunki-Kokkola, gdzie rdzennych mieszkańców było znacznie mniej, a na skutek intensywnej kolonizacji, odsetek ludności szwedzkojęzycznej przekroczył 90%. Część Finów zasymilowała się z imigrantami, a część zaczęła wędrować na północ do rzeki Kemi i Tornio. 
Powszechnie uważa się, że od czasu podboju kraju, język fiński był używany wyłącznie wśród chłopów, a w życiu publicznym używano tylko szwedzkiego, ale jest to daleko idące uproszczenie i nie oddaje prawdziwego stanu rzeczy. Zmieniał się on w zależności od okresu historycznego i stanu, do którego należała dana grupa ludności. 
Chłopi
Mieszczanie
Duchowieństwo
Szlachta
Kalev (dyskusja) 08:54, 9 mar 2013 (CEST)
thread_title: Rozwinięcie artykułu