Dyskusja:Arystarch z Samos

message: Zdania, które tu cytuję "...Astronomowie starożytni odrzucili tę hipotezę, która nie zgadzała się z ich obserwacjami (Arystarch błędnie określił kształt orbity ziemskiej, uważając, że jest kołem, a nie elipsą). Stoik Kleantes, następca Zenona z Kition oskarżył astronoma o bezbożność...." sugerują, że przyczyną odrzucenia koncepcji Arystarcha przez współczesnych mu astronomów, było: </br>błędne określenie przez niego orbity Ziemi jako kołowej </br>oskarżenie go o bezbożność. </br>Wydaje się, że sugestia taka jest chyba jednak trochę przesadzona. 83.26.203.158 (dyskusja) 09:35, 18 cze 2009 (CEST)Złośliwy Ipek
Jak wiadomo, taki (kolisty) kształt orbit (z dodatkiem wymyślonych później kolistych deferensów i epicyklów) był powszechnie akceptowany do czasów Keplera (1609), a nawet jeszcze czas jakiś po jego odkryciu, że są eliptyczne (jednak mimośród orbit planetarnych jest na ogół mały, w uproszczeniu i mało fachowo można powiedzieć, że mają kształt zbliżony do koła, a właściwie do okręgu). Oczywiście Arystarch nie wiedział o tym ani nie to było przyczyną odrzucenia jego tezy. Astronom ów z obserwacji, że Słońce i Księżyc mają tę samą wielkość kątową lecz różny czas zaćmień wysnuł wniosek, że Słońce musi być dalej i być większe od Księżyca a nawet od Ziemi. Z tego zaś płynął wniosek, że Ziemia musi krążyć wokół Słońca. Było to wówczas równie trudne do zaakceptowania co i w czasach Kopernika, a że technika obserwacyjna wyglądała jeszcze słabiej weryfikacja teorii była  trudniejsza (zakładając, że traktowano by ją poważnie). Kopernik powołał się na Arystarcha w rękopisie "O obrotach" lecz w druku w 1542 r. zostało to usunięte przez wydawcę A. Osiandra (słownik Kopernik, astronomia, astronautyka. Przewodnik encyklopedyczny pod red. Włodzimierza Zonna, Warszawa 1973 PWN hasło "Arystarch"), który, jak wiadomo, samowolnie dokonał też innych podobnych zmian w tym dziele (tamże, hasło "De Revolutionibus"). Ale to już inna historia.
thread_title:  Przyczyna odrzucenia koncepcji Arystarcha 

message: E. M. Rogers "Fizyka dla dociekliwych" tom 2 "Astronomia" s. 75 n wydania z 1986 "Arystarch obliczył, mierząc czas przebywania Księżyca w cieniu Ziemi, że średnica Ziemi w odległości równej odległości Księżyca jest 2,5 razy większa od jego średnicy. Jeżeli założymy, że Słońce jest punktowym źródłem światła, umieszczonym w nieskończoności, to Ziemia powinna rzucać cień równoległy o rozmiarach równych jej rozmiarom. W tym przypadku będziemy mieli:
średnica Ziemi = 2,5 średnicy Księżyca
albo średnica Księżyca = 0,4 średnicy Ziemi
odległość Księżyca, wynosząca 110 średnic Księżyca = 0,4 x 110 średnic Ziemi = 44 średnice Ziemi, czyli 88 promieni Ziemi.
Otrzymana przez Eratostenesa wartość około 6400 km dla promienia Ziemi, umieszcza Księżyc w odległości około 550 000 km. Założenie, że Słońce znajduje się w nieskończoności było rozsądne, ale potraktowanie go jako źródła punktowego było uproszczeniem zbyt dużym i Arystarch zdawał sobie z tego sprawę. Słońce jest wielką kula ognia i rzuca cienie wyraźnie zbieżne. Kąt zbieżności wynosi około 0,5 stopnia. Podczas całkowitego zaćmienia Słońca Księżyc zaledwie zakrywa całą jego tarczę, stożek cienia praktycznie kończy się w pobliżu Ziemi. Innymi słowy, cień Księżyca na drodze Księżyc - Ziemia zwęża się o całą średnicę Księżyca. Przy zaćmieniu Księżyca cień Ziemi rzucany jest na taką samą odległość, a więc musi tracić na szerokości tyle samo, jedną średnicę Księżyca. Arystarch rozumował więc następująco:
średnica Ziemi - jedna średnica Księżyca = 2,5 średnic Księżyca
średnica Ziemi = (1+2,5) średnic Księżyca = 3,5 średnic Księżyca
odległość Księżyca = 110 średnic Księżyca = 2/7 x 110 średnic Ziemi = 31,4 średnic Ziemi = 63 promienie Ziemi"
Ułamek 2/7 jest odwrotnością 3,5.
W celu zmierzenia odległości od Słońca "obserwował Księżyc w momencie, gdy oświetlona była dokładnie połowa jego tarczy. Promienie słoneczne padają wtedy pod kątem prostym do kierunku obserwacji Ziemia - Księżyc. Arystarch mierzył wówczas kąt między kierunkiem na Księżyc i na Słońce. Kąt ten Słońce - Ziemia - Księżyc był bliski, ale nie równy dokładnie, kątowi prostemu. tak więc w wielkim trójkącie SZK znane były dwa kąty. Trzeci kąt Ziemia - Słońce - Księżyc jest bardzo mały i właśnie jest podstawą pomiaru odległości Słońca. otrzymujemy go przez odjęcie sumy dwu pozostałych od 180 stopni. jego wielkość Arystarch ocenił na 3 stopnie, w rzeczywistości wynosi ona tylko 1/6 stopnia. Wnioskując stąd, że odległość Słońca jest 20 razy większa niż odległość Księżyca, Arystarch wyraźnie jej nie docenił. Jest ona jeszcze 20 razy większa". czyli 400 orbit księżycowych (s. 78n). 
Plutarch z Cheronei w dialogu Περί τοῦ εμφαινομένου προςώπου τω ϰύκλω της Σελήνης (O obliczu widniejącym na Tarczy Księżyca) przytacza fragment traktatu Arystarcha "O wielkościach i odległościach" : "Odległość Słońca [od Ziemi] jest więcej niż 18 razy, a mniej niż 20 razy większa niż odległość Księżyca od nas. Natomiast ten, kto oddalenie Księżyca ocenia najwyżej, twierdzi, że odległość jego od nas wynosi 56 razy tyle co promień Ziemi. Ten zaś, średnio licząc, wynosi 40 tysięcy stadiów; jeśli rachujemy podług tego, to Słońce oddalone jest od Księżyca więcej niż 400 300 000 [stadiów]". ("Moralia" tom 2 Warszawa 1988, s. 144n) jak widać trochę inne liczby ale zbliżone.
Przyjmując attycki stadion równy 177,6 m (przyjąć można inny ale różnice są małe) promień Ziemi ok. 7 100 km, promień orbity Księżyca 397 824 km, orbity Ziemi 7 956 480 km. Dwie pierwsze liczby z dokładnością do 10% zgadzają się z obecnie przyjmowanymi. Ostanią wartość (około 8 milionów km) powtórzył, być może za cytowanym dziełem Plutarcha, Kopernik (Ludwik Zajdler "Atlantyda" 1972 str. 197).
Późniejsi autorzy (np. Kepler) dość dowolnie przyjmowali promień orbity ziemskiej 3 krotnie większy od 20 orbit księżycowych czyli około 24 mln km (Kazimierz Gębarski, Tomasz Kwast "500 zagadek astronomicznych" 1984 ISBN 83-214-0106-6 s. 230). W latach 1672 - 73 poznano dość dokładny rozmiar orbity ziemskiej dzięki pracy naukowców „z obserwatorium paryskiego, Cassiniego, Picarda i Richera, na podstawie jednoczesnych obserwacji Marsa z Paryża i Cayenne (ówczesna Gujana Francuska). Wartość średnicy orbity Ziemi wyznaczona z tych obserwacji była podawana jako 21 600 średnic Ziemi, a ówcześni uczeni często cytowali ten wynik w zaokrągleniu do 22 000 (Huygens) czy nawet 20 000 (Hooke). Wartość ta jest tylko o 8 procent mniejsza od wartości znanej obecnie (23 455), ale wiemy skądinąd, że tak dobra zgodność była dziełem przypadku; jeszcze kilkadziesiąt lat później otrzymywano z obserwacji i posługiwano się wartościami o 20 do 30 procent różnymi od wartości Cassiniego (…) Huygens uważał, że najlepszą wartością stosunku średnicy orbity Ziemi do średnicy Ziemi jest 24 000, podczas gdy Newton w swej Optyce (1704 r.) przyjął na ten stosunek wartość 17 200.” (A. K. Wróblewski "Prawda i mity w fizyce" s. 44n książki, tu  s. 31n) Pilot Pirx (dyskusja) 14:21, 9 wrz 2012 (CEST)
thread_title:  O pomiarach Arystarcha 

message: W artykule czytamy : „Astronomowie starożytni odrzucili jednak tę hipotezę… . Przede wszystkim wystąpił przeciw niej Arystoteles…”
Arystoteles ur 384 - 322 p.n.e.
Arystarch z Samos ur 310 – 230 p.n.e
czy tu nie wkradł się błąd?
* Oczywiście. Sam Arystoteles występował tylko przeciw teorii utożsamiania ośrodka świata ze Słońcem, a nie przeciw konkretnemu poglądowi Arystarcha (ze zrozumiałych względów) ;-) Akapit został poprawiony. Tolixus (dyskusja) 01:09, 18 cze 2013 (CEST)
thread_title:  O Arystotelesie 

message: Stoik Kleantes, następca Zenona z Kition, oskarżył Arystarcha o bezbożność.
Często jest to błędne przekonanie, które zostało popełnione przez błędne tłumaczenie tekstu Plutarcha o żartach Arystarchy z Kleantes. Zobacz angielską Wikipedię. --Chun-mee (dyskusja) 16:05, 21 sie 2018 (CEST)
Enwiki mówi, że Lucio Russo twierdzi, że to nie Kleantes Arystarcha tylko Arystarch Kleantesa oskarżył o bezbożność. Tylko na czym miała by ona polegać? Przecież poglądy heliocentryczne nie były wtedy rozpowszechnione.
thread_title:  Oskarżył Arystarcha ?