Dyskusja:Bitwa pod Warszawą (1656)

message: Wydzieloną do szarży husarię oddano pod dowództwo pisarza polnego litewskiego i porucznika królewskiej chorągwi husarskiej w kompucie litewskim - Aleksandra Hilarego Połubińskiego. Być może nie on dowodziłby tymi siłami, ale nieobecni byli dwaj hetmani litewscy, Paweł Sapieha na skutek kontuzji spowodowanej upadkiem z konia i Wincenty Gosiewski wysłany z częścią sił zbrojnych na Podlasie.
Był to dowódca doświadczony, który uczestniczył w wojnach kozackich, kampanii moskiewskiej 1654 r. i kampanii zimowo-wiosennej 1656 przeciw Szwedom. Istnieją spory co do liczby husarzy biorących udział w ataku. W szarży uczestniczyło na pewno sześć chorągwi, cztery z wojska koronnego i dwie z litewskiego.
Roty koronne:
* rota husarska hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego (188 koni)
* rota hetmana polnego koronnego Stanisława Lanckorońskiego (98 koni)
* rota wojewody krakowskiego Władysława Myszkowskiego (171 koni)
* rota podczaszego sandomierskiego Jana Zamojskiego (126 koni).</br>
Po odliczeniu "ślepych" pocztów (15%) otrzymamy około 500 rzeczywistych kopii jazdy koronnej.
Roty litewskie
* chorągiew królewska pod Pałubińskim (147 koni)
* rota hetmana wielkiego Pawła Sapiehy pod chorążym mozyrskim Hrehorym Kruniewiczem (193 konie)
Przypuszcza się że w ataku mogły wziąć udział przynajmniej jeszcze dwie chorągwie litewskie, a mianowicie
* rota Pawła Sapiehy (dawna zdrajcy Janusza Radziwiła)
* rota krajczego litewskiego Michała Kazimierza Radziwiła
Za udziałem tych dwóch ostatnich rot, a wiec większej ilością wojska litewskiego świadczy oddanie dowództwa Litwinowi. Wiadomo, że porucznicy i namiestnicy koronnych rot husarskich niechętnie oddawali się pod komendę Litwinów, gdy dziłania wojenne odbywały się na terenie Korony, tym bardziej, że byli to "starzy", znani i cenieni towarzysze. Mimo wszystko biorąc pod uwagę "ślepe" poczty, a także to, że chorągwie litewskie po kampanii nad Wisłą i Sanem były mocno przetrzebione   ocenia się liczbę husarzy na nie więcej niż jeden tysiąc.
Pałubiński rozpoczął szarżę po oddaniu ognia przez szwedzką artylerię. Odległość od nieprzyjaciela wynosiła około 500 metrów. Husarze kłusem, aby nie zmęczyć koni zbliżyli się na odległość 200 metrów, następnie przeszli w galop, aby w odległości około 80 metrów przejść w cwał. Około 80 metrów w cwale, to może 10 sekund. Wystarczało to przeciwnikowi na oddanie jednej salwy. Częstokroć ginęła w tym momencie większość koni pierwszej linii, co doprowadzało do zaniechania ataku, lecz nie tym razem. Husaria w pełnym impecie niczym pancerna pięść uderzyła w środek lewego szwedzkiego skrzydła, złożonego z doborowych regimentów uplandzkiej i smalandzkiej rajtarii (pod dow. Plantinga i Rosena), które praktycznie rozbite zostały natychmiast. Uderzeniu nie oparły się także szwadrony pierwszego rzutu rajtarii gwardii królowej pod dow. Anhalta. Duże straty miała ponieść także gwardia rajtarska samego Karola X Gustawa pod Sulzbachem. W tym to właśnie momencie doszło do wydarzenia, które mogło okazać się brzemienne w skutkach. Mianowicie Karol Gustaw wdał się w walkę i o mało nie zginął od pchnięcia kopii legendarnego Jakuba Kowalskiego. Tylko dzięki żelaznej dyscyplinie nie doszło do totalnej paniki wśród Szwedów. Tymczasem husaria dotarła do drugiej linii, gdzie zdołała "zmieszać" aż 4 szwadrony. Do tej pory plan polskiego kóla realizowany był, można by rzec, wzorowo. Husaria rozerwała szyki szwedzkie i to głębokość dwóch rzutów!.
W tym momencie miało dojść do szarży głównych sił w postaci kilkunastu tysięcy jazdy chorągwi pancernych i lekkich, co jednak nie nastąpiło. Tak o tym pisał Stanisław Wierzbowski:
"Nie posiłkowali nasi. Odiął Pan Bóg rozum i męstwo dla grzechów"
S.Wierzbowski Konnotata wypadków w domu i kraju zaszłych od 1634 do 1689 roku, wyd J.K.Załuski, Lipsk 1858, s 103.
Podobnie ujął to w swych pamiętnikach Jakub Łoś: 
W tej sytuacji husarze rażeni ogniem bocznych salw piechoty musieli się cofnąć. Straty ponieśli poważne - około 16% poległych i rannych, w koniach zapewne znacznie większe. Szarża chorągwi pancernych nastąpiła, ale póżniej na skrzydło brandenburskie. Mimo że poważnie zagroziła brandenburczykom, że aż sam elektor znalazł się w niebezpieczeństwie, nie powiodła się. Po godzinie 18 wojska polskie zostały wzmocnione przez oddziały wracającego spod Zakroczymia Czarnieckiego. Stanowiska obronne obsadzono oddziałami piechoty i dragonii przygotowując się do odparcia przeciwnatarcia szwedzkiego. To jednak nie nastąpiło, sprzymierzeni wycofali się na Bródno.
30 VII -trzeci dzień bitwy
W tej sytuacji Jan Kazimierz zrozumiał, że przeciwnik dysponuje zbyt wielką przewagą w piechocie i artylerii i nie można liczyć na zwycięstwo lub długotrwałą obronę.
Postanowił pod osłoną kawalerii przerzucić działa i piechotę na lewy brzeg Wisły. 30 lipca trwała, często w dramatycznych okolicznościach, przeprawa piechoty i dział pod osłoną części polskiej piechoty i jazdy. Szło na nie silne natarcie wojsk szwedzko-brandenburskich. Bitwa tego dnia była ostatecznie przegrana. Jazda wycofała się na Kamion, Grochów i Okuniew.
Nie spowodowało to jednak rozbicia sił polskich. Ogólne straty wynosiły około 2000 ludzi w stosunku do około 1000 sprzymierzonych. Nie zmienia to jednak faktu, że największa w dziejach wojen polsko-szwedzkich bitwa zakończyła się przegraną sił Rzeczpospolitej.
thread_title:  Szarża 

message: "poszła starszyzna sobie obiadować, chcąc czegoć po obiedzie dokazać, ale i tam dłużej niektórzy jedli niż trzebą było, pod pretekstem czekania na zgromadzenie się ordy, która wprawdzie daleko była" 
"Tatarów część mała przyszła, bo już o dziesięć mil powyżej Bugu dla przeprawy byli poszli, atoli i ci to zrobili, że im tył zabiegłszy wozy z prowiantami porabowali". 
"Nieprzyjaciel pokazał się za dwie godziny przed wieczorem z całą armią uszykowaną i directe (prosto) nad Wisłą lentissimo pasu (powolnym krokiem) począł następować prosto na szańce, dobrze piechotą i działami obsadzone; następował lekko, ale wesoło z trąbami i wszelką muzyką wojenną z dział przed sobą bijąc, a nasi z równą go alacritate (ochotą) czekali, i wytrzymali mu, aż im dobrze na mierędonoszenia dział postąpił, skoro nasi poczeli dawać ognia i onych mieszać, spuścili de alacritate (z ochoty), muzyki ucichły, retirowali się poczeli"
Nie patrzając posiłków (husaria) skoczyła z kopijami na ufy (hufce) rajtarskie tak odważnie, że już całe wojsko szwedzkie mieszać się i tył poddawać poczęło było, i z szańczyków odbiegwszy spansrajtarów pouciekali byli Szwedzi. Tam jeden pachołek o króla szwedzkiego, przebiwszy się przez wojsko, kusił się skruszywszy kopie, i pewnie by dopiął, ale go uprzedził ks. Bogusław Radziwił z pistoletu. Tak onego zabitego kawalera kazał solinniter (uroczyście) król ( Karol Gustaw) pochować, a nasi dziwowali się tylko miasto posiłków, które gdyby były za tą chorągwią choć kilka skoczyło, nie daliby byli Szwedzi się poprawić "
----
Przenoszę to tutaj, bo nie wiem jak ten bałagan zintegrować z resztą. Prosi się o przypisy do źródeł to jedno, a druga sprawa cytaty to do wikicytatów, ale też z podaniem źródeł. --Hiuppo (zagadaj) 10:01, 1 lip 2008 (CEST)
thread_title:  Cytaty 

message: Dziwne jest, ze autor nie podał nazwy ulicy "Szwedzkiej" w Warszawie, która właśnie swoją nazwę wzięła od tej bitwy.
thread_title:  Upamiętnienie