Dyskusja:Skit Maniawski

message: "Skit Maniawski. Skit, słowo pochodzenia gr., oznacza miejsce sprawowania religijnej pokuty przez pędzenie życia ascetycznego. Był to klasztor ostrej reguły bazyliańskiej, który w chwili swego najświetniejszego okresu był silną ostoja prawosławia w tolerancyjnej Polsce, podobnie jak daleki nad morzem egejskim, podniebny monaster na górze Athos. Monaster maniawski powstał dzięki żarliwości religijnej pobożnego mieszkańca Tyśmienicy, Jana Knihinieckiego, który po przejściu nauk teologicznych w klasztorze uniowskim i ostrogskim wstąpił do klasztoru na górze Athos, a stamtąd, pod klasztornym imieniem Joba („Starzec Jow”), wrócił w ojczyste strony z misją podniesienia w nich z upadku cerkwi prawosławnej. Był jakiś czas przełożonym monasteru w Uhornikach, lecz żar religijny i pragnienie ascezy skłoniły go do opuszczenia klasztoru i szukania pociechy duchowej w życiu zupełnie odosobnionym. Pobliskie, na płd., czarnymi lasami usłane góry zapewniały, że w nich, z dala od siedzib ludzkich, najłatwiej znajdzie się miejsce do tego najodpowiedniejsze. W dwójkę z mnichem Janem Wisznickim wybrali się na płd., gdzie przy pomocy żupnika Lachowicza, właściciela Maniawy, usadowili sie w leśnym ustroniu, nad potokiem Batersowym. Na życie zarabiali wyrabianiem drobnych sprzętów gospodarskich oraz suszeniem grzybów. Kiedy osiadło przy nich kilku jeszcze eremitów, powziął Job myśl założenia tu klasztoru na wzór monasteru na górze Athos. Mając wyrobione stosunki z osobami najbardziej wpływowymi tak w Polsce, jak i w Mołdawii zdołał w latach 1610 – 1612 wznieść tu klasztor i cerkiew. Mimo bezludności okolicy i trudnej komunikacji klasztor rozwijał sie szybko; w roku 1640 liczył już 200 mnichów; również i pierwotna cerkiew klasztorna okazała się rychło za ciasna, tak, że jeszcze w r.1620 zbudował Knihinicki drugą cerkiew pw. Podniesienia Świętego Krzyża, na wzór cerkwi „międzygórskiej” w Kijowie. W tym tez czasie uzyskał klasztor prawo „stauropigialne”, tj. Bezpośredniej zależności od patriarchy carogrodzkiego. Umocniwszy stanowisko Skitu i zdawszy pieczę nad nim ihumenowi Teodozemu z Pitrycza pod Haliczem, starzec Job, idąc za spotęgowanym dążeniem do religijnej ascezy, której snać za mało mu było w życiu klasztornym, udał sie ponownie w samotne pustkowie leśne, by tam w ubóstwie przy zupełnej abnegacji wszelkiej uciechy życiowej oddać się życiu prawdziwie pustelniczemu i nieustannej, niczym nie przerywanej kontemplacji. Wybór padł na leśne potoki Poharu, góry na dziale wód Maniawki i Buchtowca (dzisiejsza granica Pasiecznej i Maniawy), oznaczonej na mapie nazwą „Monastereczka”. Zmarł w 1621r. Mimo innowierstwa klasztor odznaczał się wiernością i przywiązaniem do Rzeczpospolitej i nie zachwiał się nawet w czasie buntu Chmielnickiego, mimo, że jego bandy i watahy grasowały w bardzo nieznacznej odległości. Klasztor przechodził niejednokrotnie ciężkie chwile. W roku 1652, podczas morowego powietrza wymarli wszyscy czeńcy; w roku 1676 Tatarzy napadli klasztor, złupili go i spalili, a czerńców i ludność, która sie tam schroniła, wycieli w pień. Drewniana cerkiew spłonęła i na jej miejscu wzniesiono w 1681r. nową. Przykre przejścia miał Skit po zawarciu unii brzeskiej. Trwał on niewzruszenie przy prawosławiu i walkę między unitami a prawosławiem odczuwał nader dotkliwie. Dopiero za Stanisława Augusta zrównania desydentów z katolikami przyniosło mu ulgę, ale nie na długo. W roku 1772 nastąpił pierwszy rozbiór Polski i zajęcie Małopolski przez Austrię, a r. 1785 nastąpiła kasata zakonów w tym i Skitu, przez cesarza Józefa II. Niezwykle bolesny moment zamknięcia klasztoru nastąpił 4 września 1785 r. W czasie odprawiania ostatniego, pożegnalnego nabożeństwa wszedł „Kameralverwalter” (wg mnie to z niem. zarządca nieruchomościami) ze Sołotwiny, nijaki Strasser, z psem do cerkwi, przerwał brutalnie modły i nakazał bezzwłoczne opuszczenie cerkwi. Procesją, z krzyżem na przodzie, śpiewając nabożne pieśni, opuścili bogobojni mnisi monaster, by juz nigdy do niego nie wrócić. (W tym miejscu odnośnik i przypis: Dr J. Wagilewicz, Monaster Skit w Maniawie. Lwów, 1848 r.). wspaniałe, bogato przyozdobione mury pozostały pustką; cerkiew drewnianą, zbudowaną z drzewa limbowego, sprzedał rząd austriacki bractwu cerkiewnemu w Nadwórnej, dokąd ją przewieziono i przebudowano, spaliła sie jednak w 1914r. Szaty i sprzęty liturgiczne poszły do seminarium duchownego we Lwowie; przesławny ikonostas, arcydzieło sztuki ikonoplastycznej, znalazł umieszczenie w cerkwi bohorodczańskiej, płyta marmurowa z nagrobka, kryjącego zwłoki założyciela Skitu, Starca Joba i jego następcy Teodozego, znajduje się w cerkwi w Markowej; inne drobniejsze przedmioty są rozproszone po okolicznych cerkwiach.
Na ruiny, w obecnym stanie, składają się: wieża wjazdowa z dawna dzwonnicą („Kołokolnia”) na pietrze kształtna, czworościenne baszta, wzniesiona stromo nad potokiem, tzw. „wisteria” (w niej miał sie znajdować skarbiec klasztorny), wreszcie w przeciwległej stronie podwórca klasztornego szczątki murów z cegły, stanowiący ongiś refektarz klasztorny z podziemiami, oraz druga brama (górna na płd.-wsch.). Najbardziej interesująca jest wieża wjazdowa; posiada ona tak od zewnątrz, jak wewnątrz płytkie łukowaty wnęki, które zwracają uwagę nieźle zachowane malowidła, przedstawiające św. Mikołaja, Teodozego oraz, na górze, św. Piotra i Pawła. Jest to jedyny, zdaje się, na ziemiach polskich zabytek zewnętrznych malowideł cerkiewnych, dość częstych na Wołoszczyźnie i w Mołdawii.
W górę potoku, w odległości ¾ km od Skitu, znajduje się po lewej stronie doliny, w lesie nad zworkiem nieznacznego dopływu Batersowa, słynny „Błażenny Kamień”. Na nim mieli czerńcy odprawiać nabożeństwa przed zbudowaniem cerkwi w Skicie.
7 lipca, na podwórcu klasztornym, wśród ruin Skitu, odbywa się corocznie wielki odpust."
H. Gąsiorowski, Gorgany, Lwów – Warszawa, Książnica Atlas 1935, s. 136 – 139 (jest to wydanie „Przewodnika po Beskidach Wschodnich”: t.1 cz.1 - Bieszczady, t.1 cz.2 – Gorgany, t.2 – Pasmo Czarnohorskie
thread_title: Z przewodnika