Dyskusja:Wszechświat

message: W haśle Ciemna energia jest zdanie: "Z pomiarów obecnego tempa ekspansji, przy założeniu że ulega ona spowolnieniu, wynikałoby, że wiek Wszechświata wynosi mniej niż 13,7 mld lat. Tymczasem obserwacje świadczą o tym, że niektóre gwiazdy w naszej galaktyce liczą 14 mld lat.". Czy nie ma niezgodności? Sobol2222 -- Dyskusja 21:15, 7 lis 2008 (CET)
czytałem też artykuły (najmłodsze z tego roku, a najstarsze sprzed co najmniej 20 lat), w których mówią, ponoć znaleźli gwiazdy mające nawet 20 mld. lat. KiW (dyskusja) 18:03, 16 lut 2013 (CET)
replies: text: Zobacz http://en.wikipedia.org/wiki/Age_Crisis --Pozdrawiam - Wiggles007 @ 16:09, 30 sie 2010 (CEST)
thread_title:  wszechświat istnieje od 13,73 ± 0,12 

message: zu. Mpfiz (dyskusja) 22:40, 7 lis 2008 (CET) Napisał:
# Osobliwość nie jest Wielkim Wybuchem (pomylenie obiektu z procesem)
#* To akurat przetłumaczyłem dosłownie z angielskiej Wiki: "the universe has expanded from a gravitational singularity known as the Big Bang". Wbrew sugestywnej nazwie, Wielki Wybuch nie określa żadnego procesu, tylko jest nazwą teorii fizycznej. Nie wiem czy po polsku spotyka się w literaturze nazwanie samej osobliwości początkowej tą nazwą, więc nie będę się upierał. Może warto to ładniej napisać.--AI (dyskusja) 22:58, 7 lis 2008 (CET)
# Twierdzenie, że wg współczesnej wiedzy w. powstał z osobliwości nie jest prawdą. Osobliwość jest paradoksem OTW - jej niewytłumaczalnym na gruncie OTW wytworem.
#* To dwie osobne sprawy. Według współczesnej wiedzy tak właśnie powstał. A że jest to niewytłumaczalne na gruncie OTW to osobna sprawa, tym bardziej nie należy więc pisać że jedno wynika z drugiego.--AI (dyskusja) 22:58, 7 lis 2008 (CET)
# W języku polskim prawa fizyki nie mogą niczym kierować.
#* OK, jak najbardziej zgodzę się na napisanie tego lepiej.--AI (dyskusja) 22:58, 7 lis 2008 (CET)
# Elektromagnetyzm to nie oddziaływanie.
#* Mylisz się. Elektromagnetyzm i Oddziaływanie elektromagnetyczne to synonimy.--AI (dyskusja) 22:58, 7 lis 2008 (CET)
#** Przekierowanie na Wiki nie jest żadnym dowodem. W podstawowym znaczeniu  elektromagnetyzm to dział fizyki, w którym kluczową rolę odgrywają oddziaływania elektromagnetyczne. StoK 08:29, 8 lis 2008 (CET)
#*** Tego nie neguję. Ale zarówno po polsku jak i po angielsku używa się tych sformułowań wymiennie. Zapewne poprawniej byłoby też pisać też "oddziaływanie grawitacyjne", a nie "grawitacja", ale rzadko tak się pisze. Wydaje się że najważniejsza jest jednoznaczność. Według mnie to jest kwestia stylu, więc nie mam też nic przeciwko poprawkom, jeśli ktoś je uważa za konieczne.--AI (dyskusja) 16:16, 8 lis 2008 (CET)
#***** W artykule nie jest to tak istotne i sądzę, że jest zrozumiałe, chodzi mi o tylko o użyte tu w dyskusji określenia to synonimy, nie są one tak w pełni synonimami, choć w znacznym zakresie słowa te można używać zamiennie. StoK (dyskusja) 19:17, 9 lis 2008 (CET) 
# Co do niezmienności praw fizyki - nie będę się spierał, bo jest to bardziej zagadnienie filozoficzne niż fizyczne. Najprościej jest przyjąć takie założenie i tak się najczęściej robi. Ale można skonstruować również teorie, w których założenie to nie jest spełnione (i to też się robi). Rozważa się również zmienność stałych fizycznych. 
#* Zgadzam się. Ponieważ rozważa się zmienność tych stałych i ponieważ próbuje się takie teorie zweryfikować eksperymentalnie, nie należy pisać że przyjmuje się że się nie zmieniają. Dotychczasowe obserwacje sugerują że się nie zmieniają i to jest sens tego zdania.--AI (dyskusja) 22:58, 7 lis 2008 (CET)
#* To co obserwujemy we wszechświecie, z wyjątkiem trochę dziwnego zachowania się gromad galaktyk, i wydarzyło się po okresie domniemanej inflacji, da się wyjaśnić za pomocą obowiązujących praw, stąd jest domniemanie, że prawa te obowiązywały zawsze. Postulowano że stałe mogą się zmieniać, jednak wszystkie eksperymenty, któe dotychczas przeprowadzono wskazują że nie zmieniały się. StoK (dyskusja) 08:29, 8 lis 2008 (CET)
thread_title:  Zmiany 

message: Rozdział ten opisuje raczej proces ekspansji niż stan początkowy. Ale to tak na marginesie. Chodzi o poważniejszy problem - galaktyczny redshift wyjaśniony jest rozszerzaniem się przestrzeni. Może bezpieczniej byłoby powiedzieć o odległych galaktykach. No bo cóż mielibyśmy zrobić ze zbliżającą się Andromedą i jej blueshiftem. Czyżby lokalnie przestrzeń nam się kurczyła?--zu. Mpfiz (dyskusja) 16:53, 8 lis 2008 (CET)
* Słuszna uwaga. Zmieniłem.--AI (dyskusja) 17:57, 8 lis 2008 (CET)
* Wiki czytają prości ludzie. "wszechświat istnieje od 13,73 (...) miliarda lat. Jego obecny rozmiar to co najmniej 93 miliardy lat świetlnych" - Jak to jest, wszechświat rozszerza się z prędkością światła, czyli po 13 miliardach lat powinien być kulą o średnicy 26 miliardów lat świetlnych, a jest cztery razy większy. Dlaczego?_
replies: text: :Obraz krańców Wszechświata, który teraz widzimy biegł do nas ok. 14 mld lat. Przez ten czas W. trochę się rozszerzył. A tak na prawdę trzeba użyć wzorów relatywistycznych, żeby to pokazać dokładnie--zu. Mpfiz (dyskusja) 08:05, 8 gru 2008 (CET)

text: * Odpowiedź jest w przypisach. --AI (dyskusja) 08:58, 8 gru 2008 (CET)
thread_title:  [[Wielki Wybuch]] 

message: "Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie."
Czy prawa fizyki i stałe fizyczne aby na pewno istnieją fizycznie? ;)
* Jeśli da się je badać za pomocą metod fizycznych, to najwyraźniej istnieją fizycznie.--AI (dyskusja) 16:53, 10 mar 2009 (CET)
Nie zgadzam się - to tylko abstrakcyjne pojęcia, które wykorzystujemy opisując pewien model rzeczywistości. To zupełnie tak, jakby powiedzieć, że w rzeczywistości istnieją "gołe" liczby, bez przedmiotów, których liczbę określają, np. nie dziewięć ciastek, ale po prostu dziewięć. Platonik może nie ma problemów z akceptacją takiego punktu widzenia, ale inni tak. 
Moim zdaniem należy przeredagować całe zdanie wstępne do artykułu.
* Liczb nie da się badać metodami fizycznymi (różnego typu obserwacją), a więc fizycznie nie istnieją. To akurat jest dosyć ścisłe rozróżnienie. I nie jest to kwestia poglądów czy wyznawanej filozofii, a po prostu znaczenia odpowiednich słów.--AI (dyskusja) 20:05, 10 mar 2009 (CET)
Inny przykład. Czy siła istnieje fizycznie?
replies: text: A jak? Metafizycznie?--zu. Mpfiz (dyskusja) 17:49, 12 mar 2009 (CET)
W zasadzie to...tak. Siła jest tylko słowem, które jest pomocne przy opisywaniu zdarzeń zachodzących w rzeczywistości, ale sama do niej "nie należy". Fizycznie istnieją jedynie obiekty materialne. Jak powiedział Demokryt: "wszystko poza materią jest opinią".

text: Odnosząc się poprzez indukcję do teorii "wieloświata" proponuję traktować go jako cząstkę wszechświata, natomiast nazwę "kosmos" sugeruję uznawać jako określoną część całości1. Odnośnie świata: to tylko typ tak zwanej abstrakcji; swoiście poznawalny, niewykraczający poza Nasz umysł "noumen" występujący bez przyczyny. Możemy się domyślać, że jest to kreacja czegoś więcej niż Demiurga, może to być każdy z nas, ściślej Ja przekształcające jedność w pozorną mnogość.
#PATRZ []
thread_title:  Definicja 

message: Co oznacza wiek wszechświata?
Jak należy rozumieć, że wszechświat ma np. 13 mld lat. Jaki obserwator odmierzył ten czas? Jeżeli jest to obserwator który włącza swój zegar wraz z wielkim wybuchem to jak ma się jego poczucie czasu z naszymi pomiarami? Przecież czas jest względny. Proszę o dokładne wyjaśnienie.
replies: text: To jest czas własny obserwatora spoczywiającego w układzie współporuszającym się, czyli spoczywającego względem lokalnego obszaru Wszechświata (efektywnie możesz go utożsamić z obserwatorem spoczywającym względem promieniowania reliktowego na przykład). JoteMPe dyskusja 15:31, 23 lip 2010 (CEST)
replies: text: : Ale promieniowanie reliktowe rozchodzi się z prędkością 'c'. Teraz obserwator spoczywający względem promieniowania reliktowego dla nas porusza się także się z prędkością C, więc my wywnioskujemy 'nie może odmierzać czasu bo czas nie płynie po prostu w jego układzie'. Czy się mylę?
replies: text: :: "Spoczywający względem promieniowania reliktowego" oznacza takiego, w którego układzie promieniowanie reliktowe jest izotropowe, nie takiego który się razem z jakimś konkretnym fotonem tego promieniowania porusza. Oczywiście ono nie jest nigdy dokładnie izotropowe z powodu fluktuacji, dlatego napisałem, że to "efektywnie". Współporuszającym nazwiemy operacyjnie obserwatora, w którego układzie moment dipolowy w rozkładzie promieniowania reliktowego znika. JoteMPe dyskusja 15:22, 30 sie 2010 (CEST)
Aha rozumiem.
thread_title:  Wiek wszechświata 

message: Wiek wszechswiata szacowany jest na 12-14 mld lat a jego wielkosc na 93 mld lat swietlnych (czyli 46 w kazda strone od srodka); wynika z tego ze wszechswiat musialby sie rozszerzac z ponad trzykrotna predkoscia swiatla - co wedlug teorii Einsteina jest niemozliwe.
Jesli wiek wszechswiata jest 13 mld lat to jego srednica nie moze byc wieksza niz 26 mld lat swietlnych, jesli natomiast jego srednica jest 93 mld lat swietlnych to jego wiek musi byc minimum 46 mld lat - czyz nie? Prosze o odpowiedz.
* Przeczytaj sekcję wyżej w dyskusji: "Rozmiar wszechświata".--AI (dyskusja) 12:52, 23 sie 2010 (CEST)
* Nie. Wielkość obserwowanej części wszechświata nie może przekroczyć 26 mld lat świetlnych, ale obserwowana część to nie cały wszechświat. Hipoteza inflacji przewiduje, że części wszechświata, które początkowo były w kontakcie przyczynowym z naszą jego częścią mogły w fazie inflacyjnej "uciec poza horyzont". JoteMPe dyskusja 12:54, 23 sie 2010 (CEST)
** Też nie. Wielkość obserwowanej części wszechświata to właśnie 93 miliardy lat świetlnych. Jest to zresztą wyjaśnione w artykule: światło leciało 13 miliardów lat, ale przestrzeń którą już przeleciało w międzyczasie się rozszerzyła i obecnie punkt z którego wystartowało jest już 46 miliardów lat świetlnych od nas.--AI (dyskusja) 16:14, 23 sie 2010 (CEST)
***Ale takie stwierdzenie wymaga bardzo uważnego wyjaśnienia co to znaczy "obecnie", bo w STW jednoczesność jest względna... Dlatego byłbym bardzo ostrożny z takim wyjaśnieniem. JoteMPe dyskusja 16:19, 23 sie 2010 (CEST)
*Po prostu teorie inflacji kosmicznej przewidują, że szczególna teoria względności nie sprawdzała się na początku istnienia wszechświata, z powodu gigantycznej energii wtedy występującej. --Pozdrawiam - Wiggles007 @ 13:17, 23 sie 2010 (CEST)
*Na en wiki ten sam temat: http://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Universe#Size_and_age --Pozdrawiam - Wiggles007 @ 16:53, 23 sie 2010 (CEST)
**:To prędkość światła 'c' jest limitem dla materii i promieniowania, ale nie dla przestrzeni? Nie jest limitem rozszerzania się przestrzeni?
*** Rozszerzania przestrzeni nie można opisać "prędkością", więc 'c' nie może być dla niej limitem. Dla każdej rozszerzającej się przestrzeni, jeśli weźmiesz dwa wystarczająco odległe od siebie punkty, to ich odległość będzie rosła szybciej niż 'c'.--AI (dyskusja) 15:40, 30 sie 2010 (CEST)
** Rozumiem. Jakieś prawa jednak muszą obowiązywać 'przestrzeń', czy jest nam coś wiadomo na ten temat?
*** "Przestrzeń" (jej geometria) słucha się równania Einsteina JoteMPe dyskusja 16:13, 30 sie 2010 (CEST)
replies: text: ::Głównie równania pola grawitacyjnego. --Pozdrawiam - Wiggles007 @ 18:35, 30 sie 2010 (CEST)
**** Wynika z tego, że Osobliwość przed Wielkim Wybychem też miała swoją średnicę. Z prostych wyliczeń wynika, że min. 64 milriardy lat swietnych.
***** Chętnie poznam te proste wyliczenia... --AC (dyskusja) 18:16, 5 paź 2012 (CEST)
thread_title:  Wiek a wielkosc. 

message: Czy sekcja "Wieloświat" jest dobrym miejscem na podsekcję "Wszechświat w kulturze"? Poza tym sama nazwa "w kulturze" nie jest dobra - zwykle w tego rodzaju sekcjach są przykłady z kultury masowej czy symbolika. "w kulturze" nie pasuje również z tego względu, że filozofia czy nauka (a takie modele są przedstawione w pozostałych sekcjach) są częścią kultury. Tak więc jestem za przemianowaniem podsekcji "wszechświat w kulturze" na "wszechświat w religiach". Poprzednia dyskusja toczyła się na dyskusja wikipedysty:Wiggles007 i dyskusja wikipedysty:Michał Rosa. --Wiggles007 dyskusja 19:03, 31 gru 2010 (CET)
replies: text: To sobie bądź.  Inni tak nie uważają i skończ wreszcie mieszać i szkodzić.  Michał Rosa (dyskusja) 10:44, 1 sty 2011 (CET)

text: Podasz jakiś argument czy poprzestaniesz na ataku personalnym? --Wiggles007 dyskusja 11:02, 1 sty 2011 (CET)
replies: text: :Ustalono jak ma być i nikt nie wyraził zainteresowania forsowaną przez Ciebie zmianą.  Przestań.  Michał Rosa (dyskusja) 22:41, 10 sty 2011 (CET)

text: Nadal nie podałeś źródła, wg którego mitologia nie jest częścią religii. --Wiglesowicz dyskusja 22:45, 10 sty 2011 (CET)
thread_title:  Religia/mit 

message: Szanowni Autorzy artykułu!
W artykule informacje pokrywające się z katolicką wiarą (zapewne często też równocześnie innych wyznań chrześcijańskich, i żydów, i muzułmanów)
o tym że świat miał swój boski początek (Bóg stworzył świat z niczego) zawarte są tylko:
* we fragmencie Modele filozoficzne, który jest częścią sekcji Historyczne  modele wszechświata, 
* oraz w sekcji Wszechświat w kulturze, który wszystkie wymieniane tam poglądy w tym kreacje świata przez Jahwe określa jako mity.
Treść artykułu zdaje się więc wykluczać kreację Wszechświata przez Boga. A co daje za to? 
Chyba nic- bo o początku prawdziwym, chwili zero (nie tym "od ułamka sekundy po wybuchu") nie podaje nawet żadnej hipotezy.
A i w tym co później luka, bo mowa o gigantycznym zjawisku, które z fizycznego punktu widzenia nie miało prawa wystąpić:
"przyczyną jest inflacja kosmologiczna, która nastąpiła w ciągu pierwszych 10−35 s istnienia Wszechświata[36] i powiększyła jego objętość co najmniej 1026 razy[37]. Współcześnie nie jest jednak znany proces fizyczny, który mógłby takie zjawisko wywołać."
Nie neguję osiągnięć naukowych. Niech jednak i nauka nie wyklucza prawd wiary, kiedy nie są z nią sprzeczne.
Z tymi prawdami wiary nieraz zgadza się około połowy ludzkości; część oddaje za nie życie; niejeden umierający  nawraca się (jeśli przyjąć że człowiek mądrzeje podczas życia, to ci najmądrzejsi). Wśród wierzących są i naukowcy, i astronomowie. Wierzącym był też i Kopernik i Einstein.
Jakim więc prawem twierdzi się, że Bóg nie stworzył świata?
Przepraszam, ale na razie nie umiałem poprawić sam tego artykułu.
Przymierzałem się, by choć dodać sekcję "Wszechświat w Katechizmie Kościoła Katolickiego", ale głównie bym podawał cytaty z tego źródła (z paragrafu czwartego i piątego katechizmu), a tego ze względu na prawa autorskie chyba nie mogę.
Może ktoś z Państwa poprawił by artykuł by wierzenia o kreacji nie były tylko historią, i mitem, ale właśnie "wierzeniami"?
Pozdrawiam
--Grzegorz Pęczek (dyskusja) 21:55, 30 lis 2011 (CET)
replies: text: Artykuł dotyczy naukowej wiedzy o Wszechświecie. O religiach jest wspomniane w dziale o modelach filozoficznych. Religie jako takie nie dają modeli naukowych ani metod pozwalających na badanie fizycznej struktury i ewolucji wszechświata. --AC (dyskusja) 15:45, 1 gru 2011 (CET)

text: Wikipedia nie moze promowac jednej religii kosztem innych. Oczywiscie mozna stworzyc haslo "Wszechświat w Katechizmie Kościoła Katolickiego" i podlinkowac je tutaj, ale to powinno byc osobne haslo. W przeciwnym wypadku nalezaloby opisywac tutaj dokladnie jak to wyglada wedlug Islamu, Buddyzmu, Hinduizmu, Taoizmu i dziesiatek innych religii. Nawet "powstanie Wszechswiata wedlug Biblii" jest juz szerokim tematem, bo istnieje wiele roznych interpretacji Biblii (inaczej podchodza do niej Swiadkowie Jehowy, inaczej Polskie Towarzystwo Kreacjonistyczne itd).--AI (dyskusja) 05:53, 5 gru 2011 (CET)
thread_title:  Kreacja Wszechświata to nie tylko temat historyczny, oraz to nie tylko mit 

message: Mówiąc 'Wszechświat' albo 'Kosmos' automatycznie mówimy że Kosmos jest 'jeden' czyli że jest 'jednostką'. Każda jednostka ma wewnątrz-zewnątrz oddzielone granicą pomiędzy nimi. Cecha tego dualizmu pozwala odpowiedzieć na pytanie – czy Kosmos jest wieczny czy czasowy? Człowiek, jako obserwator, widzi Kosmos od środka gdzie niema stanu stałego bo każda część Kosmosu istnieje czasowo i przez cały czas jedne części przechodzą do nieistnienia a nowe części zaczynają istnieć. Zaczynając od 'teraz', i posuwając się w kierunku przyszłości, dojdziemy do 'teraz' kiedy niema Kosmosu który istniał w pierwszym 'teraz' i pozostał tylko obserwator z nowym i w nowym Kosmosie. Jeżeli nowy Kosmos jest identyczny ze starym Kosmosem to zmiany niema. Nieograniczona mnogość powtarzania się identycznych Kosmosów jest wiecznym istnieniem jednego Kosmosu. Wobec tego Kosmos jest równocześnie wieczny i czasowy.  KK  (78.146.69.242 (dyskusja) 16:14, 4 lut 2012 (CET))
thread_title:  Czasowy-Wieczny. 

message: Jaka jest gęstość molowa wszechświata, gdyż chcę obliczyć ilość alternatywnych wszechświatów, jeśli istnieją.
thread_title:  Gęstość wszechświata 

message: Trzeba jakoś wspomnieć o historycznym Statyczny model Wszechświata i nieuznawanym Teoria stanu stacjonarnego (kosmologia) Sagi2007 (dyskusja) 22:12, 26 lut 2014 (CET)
replies: text: Dodałem w rozdziale o Wielkim Wybuchu.--AI (dyskusja) 13:32, 27 lut 2014 (CET)
replies: text: :ok, super. Sagi2007 (dyskusja) 13:43, 27 lut 2014 (CET)
thread_title:  Historyczne modele 

message: "Słowo Wszechświat pochodzi od starofrancuskiego univers" - to tłumaczenie z angielskiego, gdzie faktycznie słowo "universe" pochodzi z francuskiego. Dosłowne tłumaczenie nie ma sensu bo polskie słowo nie pochodzi z francuskiego. Nie wiem jednak czy cały paragraf zasługuje na skasowanie Damhalas (dyskusja) 02:06, 30 sie 2016 (CEST)
replies: text: Podmieniłem na "uniwersum", to synonim pojęcia wszechświat, więc paragraf przydatny. Gdarin dyskusja 17:32, 19 lut 2017 (CET)
thread_title:  Etymologia