Dyskusja:Urzecze (mikroregion etnograficzny)

message: P. Łukasz Maurycy Stanaszek na stronie Urzyca na FB wrzucił taką informację: https://www.facebook.com/urzecze/posts/540253025995084 którą pozwolę sobie tu zacytować:
Drodzy sympatycy regionu!
To że nazwa naszego regionu była i jest problematyczna od dawna było wiadomo. Używając terminu "Na Łużycu" zdecydowałem się niejako na kompromis łączący nazwę "Łużyce" z gwarową odmianą nawiązującą do kolbergowskiego "Urzecza".  Jakiś czas temu postanowiłem wraz gronem etnografów (m.in. z prof. M. Pokropkiem i E. Piskorz-Branekovą), że o ostatecznej formie nazwy naszego regionu zdecydują językoznawcy.
Po konsultacji z wybitnymi językoznawcami, znawcami gwar mazowieckich (prof. Karaś, prof. Siatkowski, prof. Rembiszewska) ustalono, że powinno się stosować nazwę Urzecze, wyrażaną gwarowo jako Łurzyce. M.in. uznano, że dawniejsze i mniej liczne zapisy "Łużyce" wynikały z mylenia tej nazwy (w jej wymowie gwarowej) z niemieckimi Łużycami i kojarzeniem jej z tutejszymi Ługami. Historycznie natomiast potwierdzona jest nad Wisłą jedynie forma Urzecze (Urzycze/Urzyce), wymawiana gwarowo jako Łurzyce.
Ze względu na niewątpliwe mylenie nazwy Łurzyce z nazwą Łużyce zaleca się stosowanie w oficjalnych dokumentach nazwy "Urzecze" z wyjaśnieniem gwarowej jej realizacji w formie "Łurzyce". Forma gwarowa nadal więc jest prawidłowa z tym, że pisana przez "rz" a nie przez "ż". Panie "Łurzycanki" z Gassów mogą zatem spać spokojnie! Wiele im się nie zmieni...
(...)
Lukasz Maurycy Stanaszek"
W związku z powyższym poprosiłem go o źródła do jakichś oficjalnych publikacji na ten temat, ale już wrzucam info - będzie trzeba rozważyć zmianę nazwy strony. Mówimy tu o merytoryce i dyskusji, nie chciałbym, żeby znowu wpadł jakiś służbista i zrobił po swojemu. ;)
godaidajesz 16:11, 11 mar 2013 (CET)

message: 47 rodzin ze strony http://www.familytreedna.com/public/otwock/default.aspx?section=results
3 E1b (egzotyczna),
1 H1a (egzotyczna),
5 I1 (północnogermańska),
1 I2a ("staroeuropejska),
1 J1 (egzotyczna),
2 N1c1 (bałtyjska, fińska?),
1 Q (egzotyczna),
5 R1a1 (m .in. L280+) - "południowobałtycka 1" (pomorska?),
2 razy R1a1 (m .in. L280+) - "południowobałtycka 2" - raczej z dala od Pomorza,
3 R1a1 (m .in. L280+) - "południowobałtycka 3" - "słowiańsko-bałtyjska?" (może też pomorska),
1 R1a L365+ (pewnie kaszubska),
4 R1a L280+ (też pomorska?),
5 R1a M458+ L260+ (rzekomo najbardziej polska???),
7 R1a M458+ L260- (raczej typowa dla Polski),
6 R1b (zachodnioeuropejska (na ogół)),
W grupie R1a "wygrało" (dla mnie bardziej) egzotyczne L280 nad zachodniosłowiańskim (Polaków zalicza się do Słowian zachodnich) M458 - 15: 12 (55,5% : 44,5%). Ciekawe, skąd tu tyle "Pomorzan". Dokładniejsza analiza (wszyscy mieszkańcy) mogłaby zmienić wyniki. Dość typowy układ na tle kraju. Ok. 59,5% R1a. W całości (na 47 rodzin) 32% R1a L280, 25,5% M458, z czego L260+ ok. 10,5%.
Inne: 6,5% E1b, 2% H, 10,5% I1, 2% I2a, 2% J1, 4% N, 2% Q, 13% R1b.
Spodziewać można byłoby się:
- jednak większego udziału M458+
- mniejszego udziału genów kojarzonych z Pomorzem i ogólnosłowiańszczyzną w ogóle - już małe populacje M458 Łużyczan (nie Łurzyce, tylko Łużyce w SE byłej NRD) mają większy udział niby polskiego - bo zachodniosłowiańskiego - M458+
- większego udziału I2 i mniejszego I1, tego drugiego powinno być nawet nieco mniej, podobno na Pomorzu też jest sporo I1 - zwł. na wybrzeżu czy zachodzie
- w ogóle pod pewnymi względami podobna populacja do Pomorza, gdzie też L280 (często kojarzone z północno-zachodnią Polską) prowadzi nad M458. I1 pochodzi raczej od osadników olęderskich (n. in. tych, co byli na Żuławach). Mamy tu małe Pomorze, a środek Polski, bardziej nawet na wschód niż na zachód. Przewaga L280 nad M458 kojarzy mi się z Pomorzem, hg I też mało, choć na Kaszubach może być równiejszy podział między I1 a I2. Przez Olędrów to I1 wygrało nad I2, choć Łurzyce leżą na południowy wschód od Kaszub.
O Kaszubach na Pomorzu m.in. tu: 
http://www.tropie.tarnow.opoka.org.pl/pol_regiony.htm
W artykule o Urzeczu dużo było mowy o wybrzeżu Bałtyku, wspominano nie tylko o Pomorzu, ale i Połabiu czy Prusach i to właśnie w kontekście L280. Chyba tylko 2 L280 wiązały się z "południem".
thread_title:  Haplogrupy Y-DNA na Urzeczu 

message: Skąd się wzięła postać nazwy mikroregionu z literą "Ł" na pozątku? Dlaczego we wcześniejszych źródłach pisano Urzyce, Urzycanami, a nie Łurzyce, Łurzycanami? Postać wymawiana [użyce] brzmi bardziej gwarowo, jeżeli jest przekształceniem nazwy Łużyce, a wymawiana [łużyce] wtedy, kiedy jest przekształceniem nazwy Urzecze. W przypadku nazwy wymawianej [Łużyce] wymowa wprowadza w błąd odnośnie etymologii, bo nazwa Urzecza wymawiana jest tak samo, jak nazwa Łużyc. Nazwa regionu pochodzi od położenia u rzeki, jest w liczbie pojedynczej i nie podlega mazurzeniu. W związku z tym dlaczego pojawiło się to frapujące "Ł" na początku nazwy regionu? Czy ma to związek z kolonizacją ze Śląska i Saksonii (Łużyc) w gminie Sobienie-Jeziory (gdzie zresztą znajduje się jedyna część miejscowości w Polsce o nazwie Łużyce, pochodząca od Urzecza, a nie od ługów - to niemal pewne). Nazwa nie może zostać sprowadzona do formy na U, musi zachować Ł, y i c, aby zachować lokalną tożsamość (nie ma ani jednego Łurzyca w Polsce w znaczeniu miejscowości lub jej części zarejestrowanej w TERYT). W Polsce jest też zarejestrowana jedna nazwa Urzyce (i tylko jedna) - w okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego, pisownia Urzyce wyraźnie wskazuje na pochodzenie od urzecza rozumianego jako teren położony przy rzece (niewielkiej rzeczce Modła). Nad Bzurą w gminie Zduny (pow. łowicki) znajduje się jedyna w Polsce wieś o nazwie Urzecze, wcześniej zapisana jako Urzyce (dlaczego Urzyce, a nie Łurzyce czy nawet Łużyce).
replies: text: Dlatego też  nazwie jest "Urzecze" czyli oryginalna, "niezgwarowana" wersja wymowy, a Łurzyce podane jest jako wariant. godaidajesz 14:22, 6 cze 2014 (CEST)
Ale ciekawe jest to, skąd wzięły się gwarowe nazwy regionu, które na dodatek wykazują wyraźne zróżnicowanie - od łagodnie zmnienionego Urzycza przez Urzyce aż do Łurzyca. Jak nazywać po tutejszemu, to już "na całego". Obecnie Łurzyce to najpopularniejsza nazwa tego regionu, w gwarze słowa Urzecze chyba się w ogóle nie używa, jest jedynie słowo brzmiące tak samo jak nazwa regionu zamieszkanego przez Sebołużyczan. Nazwa Urzecze może  wydać się więc obca, głównie z brzmienia, lokalnym mieszkańcom. Pytałem się jednej z osób o Łurzyce i odpowiedziała, że to dobra ziemia... Mowa mazowiecka okazuje się niezbyt tu zrozumiała. Z Urzecza zrobiono coś, co brzmi identycznie jak Łużyce. Ciekawe, czy nazwa Łużyc miała wpływ na doprowadzenie gwarowej nazwy do takiego "stanu", w jakim jest najczęściej spotykana...
Czy w tej części Mazowsza występowała prelabializacja przed u, czy też może co najwyżej przed o? Czy mówiono np. "łule" zamiast ule, "łukrojić" zamiast "ukroić"? Tego typu wymowa przez ludzi znających język lietracki może być uznawana za bardzo śmieszną, "niepoważną" ze względu na swoje brzmienie. Nawet jeżeli region to Urzecze, to to, co nazwano w TERYT Łużycami, nie może być niczym mniej niż Łurzycem, ale już nigdy Urzycem czy Urzeczem. Dlaczego inne nazwy związane z Urzeczem nie pojawiły się w TERYT, tylko jedna w gm. Sobienie-Jeziory?
Przy objaśnianiu pochodzenia gwarowej nazwy regionu trzeba położyć większy nacisk nie na dowodzenie, że nazwa pochodzi od Urzecza (co zostało udowodnione, świadczy o tym liczba pojedyncza wyrazu Urzecze czy Łurzyce, mówienie "na Łurzycu", nie "na Łużycach" przez mieszkańców), ale na rozwikłanie zagadki pojawienia się litery Ł na początku nazwy. Jest to tym bardziej dziwne, ponieważ źródła wymienione w artykule podają dawniejsze zapisy Urzyce, a nie Łurzyce. Czy Ł było wymawiane wcześniej, a jeśli tak, to dlaczego tak wielu autorów pisało Urzyce (nawet nie Urzecze), a nie Łurzyce czy tym bardziej Łużyce? Czy postać Łurzyce nie została utworzona wtórnie od skojarzeń z Łużycami? Czy dawna wymowa gwarowa to było tylko Urzyce, a nie Łurzyce? 
Wygląda na to, że żadna nazwa na Urzeczu brzmiąca [łużyce] nie pochodzi od ługów, także te w Warszawie (południowy Wawer) i Dziecinowie. Na mapach geoportalu można znaleźć niekiedy w tych miejscach napis Łużyce, "Łużyce" w Dziecinowie są nawet w TERYT. Pisownia ta pochodzi od skojarzenia z Łużycami. Nazwy te dotyczą terenów położonych w pobliżu Wisły. Co więcej, nazwy Urzyce raczej się nie słyszy, ludność używa niemalże tylko słowa Łurzyce na określenie regionu, słowo Urzecze zdaje się nie pojawiać w mowie gwarowej. Oczywiście wymowa wskazuje na pochodzenie od urzecza (na łurzycu, nie na łuzycach - bez mazurzenia i w liczbie mnogiej).
Nazwę wsi Urzecze w woj. łódzkim gwarowo wymawia się jako Łurzece, a w przypadku Urzyca w Mychowie na starszych mapach widnieje słowo Łużyce, a sama nazwa Urzyce wg. rozporządzenia ma liczbę mnogą! Sugerowałoby to pochodzenie od ługów, ale dlaczego w takim razie byłoby napisane przez rz, a nie ż? Nazwa części wsi Mychów pochodzi podobnie jak Urzecze maz0owieckie, od terenów u rzeki. Łużyce w Dziecinowie pewnie zostaną zmienione na Łurzyce w liczbie pojedynczej. Urzecze, Urzyce (wg rozporządzenia w liczbie mnogiej) i Łużyce (Łurzyce etymologicznie) to jedyne zarejestrowane w Polsce nazwy wywodzące się od słowa Urzecze.--Łurzycok (dyskusja) 22:10, 6 cze 2014 (CEST)
thread_title:  Prelabializacja w nazwie regionu - dlaczego Łurzyce, a nie Urzyce? 

message: Die Lausitz nie byla na wschodzie Niemiec, w kadym razie nie od ok.13tego wieku. 2A02:3037:40B:A6A4:C96E:3F3C:1054:91D5 (dyskusja) 01:50, 17 paź 2023 (CEST)
thread_title:  "Luzyce na wschodzie Niemiec"