Dyskusja:A Elbereth Gilthoniel

message: Warto dodać kontekst kulturowy i źródła literackie Tolkienowego hymnu. W literaturze (Ch. A. Coulombe, Władca Pierścieni - spojrzenie katolickie, w: Tolkien. Księga pamiątkowa. Studia o spuściźnie literackiej, red. J. Pearce, tłum. J. Kokot, Poznań 2003, s. 64-65) dostrzeżono, że inspiracją była hymnologia maryjna, zwłaszcza popularny angielski utwór Jana Lingarda (1771-1851) Hail Queen of Heaven, the Ocean Star, wzorowany na średniowiecznym, bardzo znanym hymnie nieszpornym Ave, Maris Stella (najstarsze rękopisy z IX w.). Skojarzenie Maryi z gwiazdą jest w liturgii, homiletyce i poezji chrześcijańskiej bardzo częste (Ave, solem genuisti; Virga florem, Stella solem, Coaeternam Patri prolem Virgo mater genuit u Adama od św. Wiktora). Symbolikę Maryi jako gwiazdy (Stella Matutina - Gwiazda Zaranna m.in. z Litanii loretańskiej) oparto m.in. na zjawisku poprzedzania wschodu słońca przez gwiazdę poranną (Wenus), skąd idea, że Maryja zapowiada słońce-Chrystusa, wyrażona w średniowiecznej sekwencji na Zwiastowanie: genuisti prolem, nova stella solem (nowa gwiazdo, porodziłaś dziecię-słońce) (D. Forstner OSB, Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990, s. 104), także w wersji genuisti prolem, novum stella solem.
Będąc z wyznania rzymskim katolikiem, a z zawodu znawcą języków i literatury średniowiecznej Tolkien świadomie i twórczo korzystał z chrześcijańskiego dorobku kulturowego. Otwarcie napisał, że Władca Pierścieni jest zasadniczo dziełem religijnym i katolickim oraz stwierdził, że na Maryi opiera się [jego] własne pojmowanie piękna tak w jego majestacie, jak i w prostocie (List do Roberta Murraya TJ, 2 XII 1953, w: J.R.R. Tolkien, Listy, Poznań 2000, s. 258). Nie należy tego rozumieć tak, że Elbereth jest Maryją (to nie alegoria), ale że została opisana jak Maryja (gwiazdy, niebo, morze, mrok ziemi), wyposażona w wizualne i etyczne cechy Maryi (czystość, jasność, przewodnictwo, wskazywanie drogi w ciemności). 
Można zestawić teksty. Hymn Lingarda (jest hasło angielskie):
Witaj, Królowo Niebios, gwiazdo oceanu,
Przewodniczko tułaczy na świata niskości.
Ciśnięci w fale życia, Twej pieczy błagamy,
Wybaw nas od zagrożeń, zbaw nas od żałości.
Matko Chrystusowa, gwiazdo morskich wód,
Módl się za tułaczy i za mnie się módl.
Wygnańcy, przechodnie po tej łez dolinie,
Orędowniczko Święta, dziś wzywać Cię śmieją.
Racz nas zbawić od lęku, niech smutek przeminie,
Zechciej niedolę naszą ukoić nadzieją.
Ucieczko w żałobie, gwiazdo morskich wód,
Módl się za płaczących i za mnie się módl.
(źródło: Ch. A. Coulombe, Władca Pierścieni - spojrzenie katolickie, w: Tolkien. Księga pamiątkowa. Studia o spuściźnie literackiej, red. J. Pearce, tłum. J. Kokot, Poznań 2003, s. 65).
Hymn Ave Maris Stella:
Witaj Gwiazdo morza,
święta Matko Boża,
nieskalana Panno,
szczęsna niebios Bramo!
Przez anielskie AVE
ziść nam trwały pokój!
Imię EWY łzawe 
w radość przeprorokuj!
Winnym zdejm okowy -
ślepym roznieć blaski,
odpędź los surowy,
zjednaj wszelkie łaski!
Okaż się nam Matką!
Niech za Twą przyczyną
do Twojego Syna 
modły nasze płyną!
Święta Panno, sprawże,
niechaj będziem zawsze,
jako Ty, łagodni,
wolni wszelkiej zbrodni!
Życie daj stateczne,
drogi wskaż bezpieczne,
byśmy wraz weseli,
Jezusa widzieli!
(źródło: tłum. J. Birkenmajer, w: Muza łacińska. Antologia poezji wczesnochrześcijańskiej i średniowiecznej, oprac. M. Starowieyski, BN, Ossolineum, Wrocław 2007, s. 249-250).
I. Kraszewski
replies: text: Dziękuję za uwagę. Pewnie warto, ale nikt inny tego nie zrobi, jeżeli Ty, Czytelniku, nie przygotujesz odpowiedniego tekstu z przypisami bibliograficznymi. Wikipedię tworzą zwykli wolontariusze siedzący przed komputerami, nie mamy rady redakcyjnej, więc nie da się, żebyś nam coś zlecił. Możemy Ci za to pomóc w rozwijaniu hasła, formatowaniu tekstu itp. Tar Lócesilion|queta! 15:33, 15 cze 2014 (CEST)
thread_title:  Uwaga od czytelnika – warto dodać kontekst kulturowy