Dyskusja:Kosmologia obserwacyjna

message: Zapisałem link do Model Standardowy cząstki bo ery hadronowy i leptonowa są przed ery, który są w standardowego model kosmologii. Możemy szukać reviewy na http://de.arxiv.org dla punkt widzenia osób jak Peebles, Ostriker itd, ale moim skromnym zdaniem, standardowego model kosmologiczny jest tylko tych części gdzie jest bardzo szeroki konsensus i silny podstaw obserwacyjny. W krótkach słowach, model z metryką FLRW i redshift z <= 1100, Omega_m = 0.3, Omega_Lambda = 0.7, H_0 około 70km/s/Mpc. Era nucleosynteza pewnie jest w model standardowego, ale dopiero do mamy silny podstaw obserwacyjne dla ery leptonowy i hadronowy, dla mnie tylko są w model standardowy cząstki i nie kosmologiczny. Boud 15:50, 21 paź 2004 (CEST)
Nie mam żadnych wątpliwości co do tego, że cała ta historia musi być zgodna z modelem standardowym fizyki cząstek elementarnych. W końcu w całym Wszechświecie muszą obowiązywać te same prawa fizyki :) - takie przynajmniej są założenia.
replies: text: :) Boud 15:32, 22 paź 2004 (CEST)
Zanim jednak powiem coś więcej na ten temat chciałabym, żebyś mi wyjaśnił czym jest i jakiego przedziału czasowego (ewentualnie z-owego) dotyczy model Wielkiego Wybuchu (Big Bang model, albo hot Big Bang Model).--lenka 21:00, 21 paź 2004 (CEST)
Dla Jayant Narlikar et al., hot Big Bang Model jest  t \rightarrow 0^+  dopiero do t \sim 10^{-43}s^+ , i więc jeszcze jest dużo miejsce spekulacyjny, zależny o... Model Standardowego cząstki i GUT i strun itd, i więc jest raczej wiara niż nauk. (W tym sensie, on ma mniej-więcej racja, tylko aspekt spekulacyjny model do t \sim 10^{-43}s^+  to nie argument przeciwko model do t >\sim 10^{13}s^+  (tzn z > 1100 mniej-więcej).)
Dla Andrew Liddle, inflacja jest ,,standardowej części modele kosmologiczny" - http://www2.iap.fr/Conferences/Colloque/col2004/Docs/20040628_liddle.pdf - zobacz strona 5 :).
replies: text: :Dzidziuś jest świetny :D -- czyżby konkurencja dla Bartka?  ;)

text: :(o reszcie muszę trochę pomyśleć) --lenka 21:57, 22 paź 2004 (CEST)
Na strony 14 Liddle'a, on mówi (i zgadzam się :), że nie ma zgoda o co to jest model standardowy kosmologiczny, ale nic nie daje szczególowie o inflacji :), n_s i d n_s/d ln k są własciwłości cokolwiek model fluctuacji i widma moc (power spektrum) z sposób Harrison-Zel'dovich. I na strony 22, 23 nawet mówi że n_s i d n_s/d ln k  nie są wymagany przez obserwacji aktualne. I na końca mówi że dla niektórych osób, inflacja jest w modele standardowego, dla innych nie, i pewnie dla obserwacji, (jeszcze) to nie konieczny.  
Wersja astro-ph Liddle'a - http://de.arxiv.org/abs/astro-ph/0401198
Inflacja jest wcześniejsza niż ery leptonowa i hadronowa; jednak jeśli nie ma żadnego znak obserwacyjny od tych ery, i nie słuszałem o analizy, oprócz ogólnie teoretyczne oczekiwania strun kosmicznych, dla mnie to nie części standardowego model kosmologiczny. 
Więc, moim skromnym zdaniem, potrzebujemy podzielić ==ciepla historia== do dwie części, np ===poza standardowego model kosmologicznego===  ery hadronowy, leptonowy, i ==model standardowy== itd.

text: :Według mnie to chyba nie jest konieczne, ale oczywiście można tak zrobić. A może  można by było zamiast dzielenia cieplnej historii po prostu trochę bardziej rozwinąć ten temat, to znaczy dopisać do tego kilka zdań wyjaśniających?

text: :Faktycznie, nieostrożnością z mojej strony było napisanie standardowy model kosmologiczny gdyż nie ma jego jednoznacznej definicji, ale może właśnie brak tej jednoznaczności sprawił, że tak właśnie napisałam :) --lenka 22:03, 23 paź 2004 (CEST)
Ale czy Big Bang jest do  t = 0  lub tylko do  t \rightarrow 10^{-43}s^+  lub tylko do  t \rightarrow 300000yr^+  chyba nie ma konsensus bo jest słowo dla ogólny publik i nie warto walczyć o definicja że nie używamy w praktyce! Jednak chyba hot Big Bang to  t \rightarrow 300000yr^+ , jest to od 1965r., to nie potrzebny iść wcześniej żeby jest nucleosynteza lekkich cząstków. Boud 15:32, 22 paź 2004 (CEST)
thread_title: ciepla historia

message: Dodałem do listy: Strony wymagające dopracowania
Linki zewnetrzne lepiej umieszczać na stronie głównej, ale w znacznie mniej. Proponuję przywrócić stronę.
Dajmy autorowi czas na dokończenie. -- Piotr Parda
----
Jestem nowe z wiki-ami,
Jeśli dobrze rozumiem, nie lubicie się 
(1) jak robiłem łączenie do strony po angielksu.
replies: text: No, the problem is, that IMHO we do not need exact english subjects in polish wikipedia. What we do need is polish subjects with links to english sources --Matusz
replies: text: : i agree --boud
(2) "doprowadź to do jakiejś ludzkiej postaci, bo inaczej"
Maybe you could help me by saying this in English (or French)...
Myślę że mówisz że jest zadużo w jedna strona??? Ale nie wiem...

text: I tried to say, that the polish language you use is so bad, that it is next to incomprehensible. I didn't know you aren't native polish speaker. Sorry. --Matusz
replies: text: : You're not the first victim of my incomprehensible Polish :) --boud
Dla (1)
Czy możesz tłumaczyć jak robić łącznie do strony po 
angielsku - szukałem, ale nie znależłem. :(
Dla (2)
Czy możesz więcej tłumaczyć?
Dziękuję, 
boud
PS:
Dajmy autorowi czas na dokończenie
Dziękuję :), ale potrzeba pomoc dla metode...

text: I have following suggestions: either you find a friend, that knows polish language better than you or you make some transitional page. You could put some text there, that would be purified with some help by wikipedian and then moved to the final destination. --Matusz
replies: text: : Thanks - what do you think of my suggestion (1) + (2) below? Did you already read the links on cross-language coordination? Of course i want to follow whatever is the most sensible solution. i can certainly write some (incomprehensible) po polsku versions of these pages which have some content different to the English versions. Anyone who comprehends them could eventually convert them to non-transition pages. i think i could find people who know both cosmology and po polsku to help. --boud
----
Cześć:
Nie przejmuj się, też początek miałem trudny.
Linki zewnętrzne robimy w formie:

text: Hubble law:
Efekt:

text: Hubble law
Do spacji - adres, po - wyświetlana nazwa.
Więcej na stronach: Tworzenie linków na Wikipedii i Poradnik autora Wikipedii
Linków zewnętrznych należy unikać. Zostawił bym jedynie odnośnik do hasla głównego, a znaczenie pisał w formie (a. Hubble law). Stronę przywrócę. W formatowaniu mogę pomóc, ale Kosmologię znam bardzo słabo.
 --Piotr Parda (Topory)
--------
O w mordę! (this is general exclamation)
mamy problem: 
* człowiek jest chętny do pracy, ale języki polski zna chyba z trzeciej ręki
* ja się nie znam wystarczająco na kosmologii, żeby temat doprowadzić do czytelnej formy
----
 W formatowaniu mogę pomóc, ale Kosmologię znam bardzo słabo.
I w kosmolodze mogę pomóc, ale formatowanię znam bardzo słabo. :)
OK, rozumiem że nie chce bardzo linków zewnętrznych, i bardzo wole
w końcu stron. Ale nie znałem jak robić linki do strone angielski.
Teraz znam:
http://www.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Interlanguage_links
http://www.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Non-English_Wikipedias/Coordination&redirect=no
ale rozwiązanie miękki (software solution) jeszcze nie istnieje
w sajcie pl.wikipedia.com.
OK, chciałbym pracować z twoim rozwiązanie, ale myślę że najlatwiejsza
metoda, jak jest najprostiejsza z te strone:
http://www.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Interlanguage_links
http://www.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Non-English_Wikipedias/Coordination&redirect=no
jest:
(1) Pisę/tłumaczę strone jak
http://pl.wikipedia.com/wiki.cgi?Prawo_hubble'a
http://pl.wikipedia.com/wiki.cgi?Spacja_metryczna
...
but as a "transitional page" as matusz suggested.
Question: how do i write a transitional page? with a name
like 
tymczasowy:prawo_hubble
for example? 
or
zle_tlumaczenie:prawo_hubble

text: ) ?
(2) w początku stron pisę:
en:Hubble law tymczasowy link po angielsku
Co myśleszcie?
boud
----
  człowiek jest chętny do pracy, ale języki polski zna chyba z trzeciej ręki 
Zgadzam się że jakość mój język polskiego jeszcze nie jest bardzo dobrze - przepraszam. Tylko mieszkałem tu od jeden rok. Ale:
(1) Nie jest z 3-iej ręki, jest z (zła :) 1-ej ręka.
(2) Jeśli dobrze rozumiem zdanie wiki, inne osóby może poprawić moje
błąde gramatyczne, ale oczywiście próbuję uczyć się.
(3) Mam koledze jak może pisać o kosmologii w po polsku lepszy z mnie, 
ale myślę że oni tylko będzają pisać w pl.wikipedia.com jeśli pierwsze
ja próbuję...
boud
----
[[:[Matusz|[Matusz]]]:
* Dobra, przykład strony przechodniej: ja sobie zrobiłem stronę Matusz - tłumaczenie, proponuję dla Ciebie Boud - przejściowa.
* OK, some example of transitional page could be my translation page Matusz - tłumaczenie (it is empty at the moment, because I do not translate anything), I suggest that you make Boud - przejściowa for yourself.
* Nie twórz nowych stron, zanim ktoś z nas nie zaakceptuje tytułu, ponieważ nie mamy w tej chwili mechanizmu usuwania stron.
* Postpone creating pages until one of us has agreed to the title you propose, because we cannot delete unwanted pages currently.
* Zawartość może być początkowo niezbyt zrozumiała, byle tytuły były w porządku.
* The content can be a bit incomprehensible, but the titles must be correct.
* Sposób tworzenia linków jest tu: Tworzenie linków na Wikipedii
* English version of the syntax for link creation: http://www.wikipedia.org/wiki/Wikipedia%3AHow_does_one_edit_a_page
* Metric space to Przestrzeń metryczna
* Metric to Metryka
* Cosmic background radiation to Promieniowanie tła lub Promieniowanie reliktowe

text: wolę   Promieniowanie tła kosmiczne ale z dobrej gramatyką :) i jeśli może czekać kilka dni/tygodniu (nie wiem...), naukowce kosmologii znaą po polsku mogą wybierać nazwa... --boud
* Big bang to Wielki Wybuch
----
At present, I'm polishing (and Polishing) page on Cosmology. Your servant... Youandme

text: ha! dobra robota!
----
matusz, OK dla twój komentarze.
propozycja dla nazwa "mój" stron: 
szkic - boud  bo 
* "przejściowa" jest długiejsza niż szkic
* "przejściowa" ma liter nie ASCII 
* wolę pierwszy kłaść najważniejsze słowo
[[:[Matusz|[Matusz]]]: Dla mnie bomba (I mean that it's better than my suggestion)
Ale oczywiście, później osób przesuwają tekst do stronie ostatnie, może
usunać w stronie szkic - boud
Co myślesz?
Mam też inne pytania po polsku:
[]
ma apostrof ( ' ) 
Oczywiście, mogę pisać
[]
(kodowanie heksadecymalne), ale jest przeciwne zasadzie że powinno być
łatwe dla wszystkich do napisania, i hubble%27;a nie jest
zbyt czytelne.
Więc: po prostu: 
[]'a
boud
[[:[Matusz|[Matusz]]]:
* Prawo Hubble'a (źródło: Prawo Hubble'a) jest wystarczająco dobre i działa, ponieważ Mechanizm Wiki taki apostrof w razie potrzeby odpowiednio przetłumaczy. 
* do linków wewnętrznych nie musisz pisać pełnego adresu, wystarczy tytuł w nawiasach kwadratowych
* na angielskiej wikipedii zobacz http://www.wikipedia.com/wiki/Hubble's_law - wstawiłem tam link pl:Prawo Hubble'a i też działa
* niestety, cały czas polska wikipedia działa na starym, perlowym skrypcie, więc żadne udogodnienia typu en:Hubble's law u nas nie działają

text: matusz, Dziękuję dla pomóc - wiki jest pewno wspaniały :)))))) Chyba jest wystarczy dla mnie dla jedną dni w pl.wikipedia.com.

text: Ale możesz zobaczyć do http://pl.wikipedia.com/wiki.cgi?Wielki_Wybuch ? Co myślesz z rozwiązanie w początku? Moja zdania jest będzie najlatwiejszy dla functiunuje w przyśłosci, i będzie ewidentnie jak potrzeba usunać (później ma nowe skrypt perlowy itd)... --boud
* jak coś jest dla Ciebie niejasne po polsku, to napisz - wtedy przetłumaczę, ale tylko na angielski, niestety francuskiego nie znam
----
To Boud:

text: It's unbelievable how quickly and cooperatively people work on this - i'm not always going to be able to respond completely or quickly...--boud
# What do you mean by 'primordial abundances'?

text: 'abundances' = 'how many particles per cubic centimetre', 'primordial' = 'early universe at the time it was something like a minute from the limit time=zero', implicit (but not stated) is abundances of what - in fact they are abundances of the most common elements, hydrogen 1H, deuterium 2H, and helium 4He and also a few other light elements - this theory only depends on 'ordinary' nuclear physics which is well measured (ask anyone from Hiroshima) --boud

text: Will you be satisfied with 'pierwotna nukleosynteza'? Another possibility is 'pierwotna zawartość' but it conveys nothing at first sight. This term makes real problem to me - seems that we don't speak in Polish about 'pierwotna obfitość' or 'pierwotna koncentracja'.  --Youandme
# Title 'metryka Robertsona-Walkera' is shorter (and better, I hope - most of people use it like this in their books). It's the same as F-L-R-W??, isn't it?

text: Well, i don't know how much i would "lobby" for this, but the more NPOV (neutral point of view) would keep all 4 people - R&W were US/UK people, AFAIK, Friedmann was Russian, Lema^itre was Belgian (and a priest, like you-know-who :). You could always put FLRW (without the hyphens) for the page name, and the full names later. Though i think that wikidom prefers to avoid acronyms.--boud

text: OK, I've reverted to full-length name.  --Youandme
# The same with 'rozwiązania Einsteina-de Sittera' (I was tought like that and & see 'everywhere' this form. I hope we think about the same :)

text: the Einstein-de Sitter model is a flat universe with zero cosmological constant, while the de Sitter model is a flat universe with zero matter and a non-zero cosmological constant, and has the expansion factor  a(t) = const exp(t), i.e. it expands exponentially from an infinite time in the past to an infinite future - it's more or less what a period of 'inflation' is like - so really it makes more sense to keep 'rozwiazania de Sittera' as a separate sub-theme, but not roz. Einst-de Sitter--boud

text: OK, we can write articles about both. Reverted to 'de Sitter'.  --Youandme
# It's not clear to me how you would like to divide the information on 'wielkoskalowe zaburzenia', so you can deduce my proposition from the names of pages that I suggested.

text: i think the first line could just be rewritten, to 'dynamics of groups and clusters of galaxies', with a simple wiki key word 'galaxy dynamics'--boud
Although I'm not a cosmologist (I had only one semester of astrophysics
at the University), feel free to discuss about the latest issue (as well as other).
From time to time I can help in translation but if the articles
are to technical I will give up. And last but not least... welcome to Polish wikipedia.

text: If someone who has studied a semester of astrophysics cannot understand these entries, then clearly they are not well explained for the ordinary person. As i understand the idea of an encyclopedia, the reader should be able to start from the simple and then only go to more complex later on if really interested... and thanks for the welcome :)--boud

text: The lecture I taken was 'in a distant galaxy, a long time ago...' ;-) so now there's a chance to refresh my memory. But that's sure that articles should be as clear and simple (but not too simple) as possible. I don't know how Wiki. will evolve but I hope that we can have extra sections in articles specially marked 'advanced', 'for professionals', etc.  --Youandme
Niech, ktoś doświadczony przyjrzy się krytycznie zaproponowanym przeze mnie nazwom stron, TIA.
--Youandme
----
To boud:
I've managed to open the PostScript file with plan of lectures given by Bronek Rudak and found out that layout you proposed yesterday is almost a copy of it. I don't know what is the law status of such simple but yet author's composition. Does he know about that transplantation and agree to grant the right to Wikipedia? Anyway I see the original Polish titles and that will help me in polishing Wikipedia's version.
 --Youandme
----
To Youandme. i did think about this :). Firstly, i would prefer to say that i was "inspired" by Bronek's plan, but i put in sections which seemed more natural to me; secondly, i've contacted him with the exact URL and his response (off list) was to suggest that i also suggest to another friend to write some other pages; thirdly, i think Bronek is more interested in encouraging people to learn about cosmology and do new research in cosmology than in worrying about legalese; and fourthly, Bronek's version is really a rather standard division of cosmology, so could be seen as really just a modified version of texts published by *other* people, translated to po polsku. Of course, the link to his postscript file could be removed. i also don't know if it's really a good idea to keep the link to a mailing list for introduction to cosmology which is limited (for subscribing) to "students and scientists", it does feel something like "advertising", though i'm not sure.
Are links to mailing lists generally a good idea for a wikipedia? Or should we add the pl. hierarchy usenet groups too? (Though i don't think there's one just on observational cosmology. Yet.)
In fact, since michal f's explanation is probably more detail than 99.9% of readers would want to know anyway, maybe that's enough of a link.  
If noone complains, i think i would remove the first two links... What do you think?--boud
----
To youandme:
 Will you be satisfied with 'pierwotna nukleosynteza'? Another
 possibility is 'pierwotna zawartość' but it conveys nothing at first
 sight.
 This term makes real problem to me - seems that we don't speak in
 Polish about 'pierwotna obfitość' or 'pierwotna koncentracja'.
     --Youandme 
'pierwotna nukleosynteza' seems fine to me. This is (i hope) the 
beauty of wikipedia. Instead of having to accept terminology which the
"inside" group of "high priests" knows perfectly but which confuses
everyone who is trying to understand the subject, we can try to get at
the clearest and most unambiguous terms.
--boud
So then... I've translated to 'pierwotna nukleosynteza', I've removed 2 links (according to your note from above - I agree with them). Master Thesis by 'michalf' seems quite good although rather for a bit advanced readers but it's OK to keep it. I like Bronek's POV on sharing knowledge and doing reaserch (and using his plan). My question was simply 'just in case...'
Last issue, on 'dynamics of groups and clusters of galaxies':
you suggest to substitute the title 'Od niejednorodności do powstawania...', don't you? Then it would be 'dynamika grup i klasterów galaktyk' with a wiki page named 'dynamikia galaktyk'. What do you think about it?
--Youandme
thread_title: stara dyskusja - 2002r.