Spjall:Náttúruvísindi

message: Er ekki nóg að tilgreina undirgreinar náttúruvísindanna? Kemur það náttúruvísindunum eitthvað við hvort hinar ýmsu greinar þeirra séu kenndar við Háskóla Íslands frekar en einhvern annan háskóla?
--Dresib 7. nóvember 2007 kl. 20:16 (UTC)
thread_title:  Auglýsing fyrir HÍ? 

message: Rúmfræði og Algebra eru engin náttúruvísindi. Trúarspeki og heimspeki ekki heldur. Var ekki Aristoteles  heimspekingur sem einmitt ekki beitti beitti vísindalegum aðferðir til að skýra náttúrufyrirbæri? Langaði að kasta þessu fram áður en ég færi í breytingar. Koettur 28. febrúar 2008 kl. 13:56 (UTC)
replies: text: Þetta er rétt, en reynt var að nota heimspeki, trúarspeki og stjörnuspeki til að skýra náttúrufyrirbæri. Sjálfsagt að laga þetta ef þér finnst vera misræmi í greininni :) Thvj 28. febrúar 2008 kl. 13:58 (UTC)
replies: text: : Ákvað að henda því eiginlega öllu út. Vissulega var Aristoteles í þeim bransa að skýra náttúruna, en út frá allt öðru sjónarhorni en náttúruvísindi (nútímans). Það eru auðvitað margar leiðir til að skýra náttúruna og trúarbrögð og heimspeki eru bæði dæmi um slíkt. En mér fannst þau ekki eiga heima hér þar sem fjallað er um náttúruvísindi með þeim aðferðum sem nú til dags er beitt sem er tiltölulegt ungt fyrirbæri. Koettur 28. febrúar 2008 kl. 14:04 (UTC)
replies: text: :: "Eðlisfræði" Aristótelesar hélt í á 2. þúsund ára og hann er því óneitanlega "faðir og móðir" náttúrufræðinnar! Því mætti alveg minnast á kallinn að mínu viti ;) Thvj 28. febrúar 2008 kl. 14:11 (UTC)
replies: text: :::Hann er náttúrulega hvorki faðir né móðir fræða sem beita vísindalegum aðferðum, þ.á.m. rannsóknum og mælingum til að skýra náttúruna (eins og segir í inngangi greinarinnar). Mikilvægi hans er óumdeilt, mín hugmynd var bara að hann er ekki á neinn hátt náttúrufræðingur í nútímaskilningi þó að hugmyndir hans hafi mótað alla Evrópu öldum saman í þessum efnum. Koettur 28. febrúar 2008 kl. 14:49 (UTC)
replies: text: :::: Ég verð að vera ósammála, þó að Aristóteles hafi ekki beitt vísindalegri aðferð, eins og við þekkjum hana, þá reyndi hann að skýra náttúruna út frá sinni eðlisfræði! Kenningar hanns stóðu einnig óhaggaðar, þökk sé kaþólsku kirkjunni, lengur en nokkurs vísindamanns fyrr og síðar!! Thvj 28. febrúar 2008 kl. 16:33 (UTC)
replies: text: :::::Ég er algjörlega sammála Thvj.  Þetta tengist allt náttúrufræði.  Jafnvel þótt náttúrufræði hafi á endanum orðið sérstök fræðigrein varð hún ekki að slíkri á einum degi, mér þykir þetta allt saman mjög mikilvægur þáttur náttúrufræða.  Að uppgötva mistök og hvernig á ekki að gera hlutina er gífurlega mikilvægur þáttur í vísindum.  Hvenær hættu menn annars að vera náttúruspekingar og gullgerðarmenn og verða fulltíða vísindamenn í nútíma skilningi?  Hálf kjánalegt að hugsa svona um þetta að mínu mati. :) --Friðrik Bragi Dýrfjörð 28. febrúar 2008 kl. 19:14 (UTC)
replies: text: :::::: Það er allt í lagi að fjalla um þetta í "sögu náttúruvísinda" eða t.d. í inngangi, en þessar greinar (gullgerðarlist og heimspeki) eru ekki greinar náttúruvísinda, eins og við skiljum hugtakið í dag. --Akigka 28. febrúar 2008 kl. 19:40 (UTC)

text: Við skulum ekki gleyma líffræði Aristótelesar, þótt ritin Um hreyfingu dýra og Um göngulag dýra og Rannsóknir á dýrum eigi ekki upp á pallborðið í líffræðinni í dag þá voru þetta engu að síður mikilvæg náttúruvísindi. Já, ég er sammála því að Aristóteles sé bara býsna mikilvægur hluti af sögu náttúruvísindanna. Og aflfræði hans byggði líka á vissan hátt á athugunum en gekk bara út frá öðru skýringarmódeli. --Cessator 28. febrúar 2008 kl. 20:41 (UTC)
replies: text: : Gullgerðarlist og stjörnuspeki fjalla vissulega um náttúruna, þó að ekki sé beitt vísindalegri aðferð, í nútímaskilningi. Ég held að óhætt sé að segja að Aristoteles hafi lagt stund á náttúrufræði, þó að sumar kenningar hans hafi aðeins staðist tímans tönn í tæp 2000 ár, sem er reyndar heimsmet ;) Thvj 28. febrúar 2008 kl. 21:27 (UTC)
replies: text: :: Það var einu sinni í tísku (sérstaklega í þau skipti þegar offjölgun hefur hlaupið í kennslugreinar háskóla á Vesturlöndum samfara skyndilegri aukningu nemendafjölda eins og við lok 19. aldar og eftir seinna stríð) að rekja uppruna hinnar aðskiljanlegustu fræðigreina til Aristótelesar. Gott ef hann er ekki "móðir" kynjafræðinnar líka rétt eins og hann er faðir sálfræðinnar, eðlisfræðinnar, efnafræðinnar, líffræðinnar og þar fram eftir götunum. Þetta er svipað því þegar gírugir fornsalar dreifa ösku og ryki á munina sem þeir hafa til sölu svo þeir virki "gamlir". --Akigka 28. febrúar 2008 kl. 21:51 (UTC)
replies: text: ::: Ég er sum sé á því að við hefðum aldrei átt að hverfa út fyrir ramma hinna sjö frjálsu lista... :) --Akigka 28. febrúar 2008 kl. 22:03 (UTC)

text: :: Já, svipað því að rekja alla klassísku aflfræðina til Newtons og nútímaeðlisfræðina til Einsteins. Aristoteles kallinn, var vissulega fjölhæfur, en mistækur :) Thvj 28. febrúar 2008 kl. 22:11 (UTC)

text: Ég verð nú að vera sammála kettinum í þessu, það eru margir nefnilega sem hafa stundað það að fjalla um vísindaleg málefni en hafa ekki þekkingu né hæfni til þess. Aristóteles er náttúrulega bara barn síns tíma og fellur ekki undir okkar skilgreiningu á vísindamanni en það má vel geta hans í þessari grein þegar verið er að rekja sögu vísindanna. Hann setti náttúrulega ákveðið fordæmi á sínum tíma með því að gera athuganir (ekki tilraunir ef mig misminnir ekki, bara athuganir) í staðin fyrir að sitja í sófanum og hugsa um hlutina en hann var ekkki vísindamaður. --ojs 28. febrúar 2008 kl. 23:49 (UTC)
replies: text: :Ok, enginn fornmaður var þá vísindamaður. Hver var þá fyrsti vísindamaðurinn? Hvenær urðu vísindin til? --Cessator 29. febrúar 2008 kl. 05:27 (UTC)
replies: text: ::Ahh, nú ertu að stilla mér upp við vegg :-) En það er í lagi, ég veit hvort eð er ekki svarið við þessari spurningu, held ekki að nokkur viti svarið við henni en sumir vilja meina að Galileo hafi verið fyrsti vísindamaðurinn þar sem hann gerði skipulagðar tilraunir, ég myndi skjóta á hann ef ég væri í spurningakeppni :-) En ég þekki aðallega til í eðlisfræðinni, ekki allri náttúrufræðinni svo það getur vel verið að það hafi verið einhver á undan honum í annarri grein sem gæti kallast vísindamaður, hef ekki hugmynd. --ojs 29. febrúar 2008 kl. 13:02 (UTC)
replies: text: :::Það fást ekki allir vísindamenn við tilraunir, svo ef það er kríterían þá eru næsta fáir eftir sem geta notað þann virðulega titil. Aristóteles stundaði skipulegar athuganir og setti fram rökstuddar tilgátur um náttúruna, en sú vísindagrein sem hann fékkst við var engu að síður heimspeki, ekki náttúruvísindi, einfaldlega af því að náttúruvísindi voru ekki til þegar hann var uppi. Ég held því að hvorki Aristótelesi né náttúruvísindunum sé neinn greiði gerður með því að kalla hann "náttúruvísindamann" ante litteram (eða kynjafræðing, eða bókmenntafræðing ef út í það er farið).  --Akigka 29. febrúar 2008 kl. 15:21 (UTC)

text: :::Hvað með t.d. athuganir byggðar á krufningu? Það eru ekki tilraunir í vísindalegum skilningi en krufningar eru þó gríðarlega mikilvægar í sögu vísindanna. Er Herófílos þá fyrsti vísindamaðurinn? Hvað með stjörnufræðinga? Gera þeir oft tilraunir en ekki bara athuganir? Og hvað með stærðfræðinga? Eru þeir fræðimenn frekar en vísindamenn? Það var nóg af bæði stjörnufræðingum og stærðfræðingum í fornöld. Manni dettur í hug að það sé eðlilegt að kalla Eratosþenes og Arkímedes og Galenos vísindamenn. Ég er ekki að reyna að stilla þér upp við vegg, mér finnst þetta bara áhugaverðar spurningar :) --Cessator 29. febrúar 2008 kl. 16:09 (UTC)
replies: text: ::::Sammála því, þetta eru áhugaverðar spurningar. Það sem mér finnst persónulega skipta mestu máli í skilgreiningu á vísindamanni er að hann framkvæmi skipulagðar tilraunir þegar hann hefur kost á því. Að sjálfsögðu geta stjarneðlisfræðingar ekki framkvæmt allt of margar tilraunir, þeir hafa ekki tækifæri til þess, en einmitt af sömu ástæðu dettur stærðfræðin svoldið inn á milli í skilgreiningunni þarna. Það er svoldið erfitt að segja að stærðfræðingar framkvæmi tilraunir eins og raunvísindafólk gerir (og mörg eðlisfræði í dag er bara stærðfræði, eins og strengjafræði, alheimsfræði og slíkt) en samt eru raunvísindin einskis verð án stærðfræði. En semsagt aðal einkenni atvinnu vísindamanns (það er kansnki hægt að gera greinarmun á atvinnuvísindamanni eins og Steven Chu og fl. og áhuga vísindamanni eins og flest allir vísindamenn byrja sem) eru skipulagðar tilraunir/athuganir, skráðar niður, birtar niðurstöður og það sem kallast í dag "peer reviewed" finnst mér. Þekki ekki til hvort einhverjir fornfræðingar geti dottið undir þessa skilgreiningu en þá er það ekki vegna þess að þeir gerðu einhverja meðvitaða tilraun til að gera það, heldur voru þeir að prófa sig áfram og aðferðafræði þeirra var ekki tekin upp af öðrum, en annað mál gegnir með Gelileo minnir mig. Hans aðferðafræði olli stakkaskiptum í vísindum. --ojs 1. mars 2008 kl. 12:30 (UTC)
replies: text: ::::: Tja, tilraunir á hér kannski ekki bara við um títranir í tilraunaglösum, heldur almennt um "sannprófanir". Sá sem beitir vísindalegri aðferð sannreynir þær ályktanir sem hann dregur af tilgátunni með þeim aðferðum sem hann hefur tiltækar. Það getur t.d. verið með því að fylgjast með gangi tungla Satúrnusar, alveg eins og að títra. --Akigka 1. mars 2008 kl. 13:04 (UTC)
replies: text: ::::::Ahh, ekki alveg sammála þarna. Ef tilraun er gerð og enginn fiktar í neinu í og breytir ekki parametrunum í tilrauninni þá er það í það besta léleg tilraun (vissulega getur fólk orðið heppið og fundið eitthvað sniðugt án nokkurs fikts en grunnurinn er fiktið og sjá hvernig hlutirnir breytast með mismunandi gildum á breytunum), þessvegna er stjörnufræði á mörkum þess að kallast vísindi myndi ég segja. Sannprófun og tilraun er ekki alveg það sama, það er hægt að gera tilraunir til að sannprófa tilgátu en það er líka hægt að sannprófa huti án þess að gera tilraunir (sbr. tilvísunina í stjörnufræði). Það er svo annað mál hvort sá sem framkvæmir sannprófanir sé vísindamaður, mér sýnist sem að ég sé að mála mig út í það horn að segja að svo sé ekki .. hmm, ætti kannski að endurskoða þetta aðeins, þarf a.m.k. að hugsa meira um þetta :-) Var annars að sjá það að á ensku wikipedia vilja þeir meina að Ibn al-Haytham hafi verið fyrsti vísindamaðurinn. --ojs 1. mars 2008 kl. 15:20 (UTC)
replies: text: ::::::: Já, ég veit að það er munur á tilraunum og sannprófunum almennt, en það sem ég vildi segja er að ef það að gera að jafnaði tilraunir, í þröngri merkingu þess orðs, er skilyrði þess að eitthvað starf teljist "vísindi" eða aðferðin teljist "vísindaleg" þá eiginleg stendur ekki steinn yfir steini í vísindum og fræðum í heiminum og ýmsir nóbelsverðlaunahafar mættu með réttu endurskoða hvað þeir vilja kalla sig... --Akigka 1. mars 2008 kl. 15:53 (UTC)
replies: text: :::::::: Ok, þannig meintirðu þetta :-) Skil hvað þú ert að meina og er hálf sammála, þó ekki alveg sannfærður. Man eftir því að einhver virtur fræðimaður (er munur á fræðimanni og vísindamanni? Man síðan ekki hver þetta var) sagði víst að hann vildi ekki kalla sig vísindamann til að gera ekki lítið úr mönnum eins og Maxwell, Faraday og fleirum. Hvort þetta var bara of mikið af hógværð, of lítið sjálfsálit eða hvort það var einhver heimspeki og hugsun á bakvið þetta veit ég ekki en það má því kannski segja að kalla alla nóbelsverðlaunahafa vísindamenn (innan þeirra nóbelsverðlauna sem eru veitt fyrir vísindastörf) er kannski of mikið og gerir of lítið úr titlinum (held t.d. að nokkrir eðlisfræðingar gætu flokkast sem verkfræðingar ef skýr mörk væru til, jafnvel þótt þeir hefðu fengið nóbelsverðlaun í eðlisfræði). --ojs 1. mars 2008 kl. 17:03 (UTC)
replies: text: ::::::::: Tja, sama hvað við segjum um vísindamenn og skipulagðar tilraunir þá eru t.d. sagnfræðingar fræðimenn, það fer ekki á milli mála. En ég held að þú hafir kannski þrengt aðeins of mikið að vísindunum. Það er eitthvað skrítið við það að segja að stjarnfræði sé ekki vísindagrein. Og ég er ekki viss um að Galileo og Newton hafi verið peer-review'aðir, er eiginlega viss um að svo hafi ekki verið. Peer review er auðvitað það sem greinir á milli viðurkenndra tímarita í dag en það er ekki hægt að gera þessa kröfu til 16. og 17. og 18. aldar manna. Ég held annars fyrir mitt leyti að við ættum að segja að vísindamenn geri skipulagðar athuganir og tilraunir og sannprófanir ef við á. Þá er t.d. stjarnfræðingur vísindamaður sem fylgist með og skrásetur það sem hann sér, gerir jafnvel einhverja forspá sem reynist annaðhvort rétt eða röng. Ég hef ekkert á móti því að kalla hann vísindamann. Eða einhvern fornan grasafræðing sem skrásetur kerfisbundið flóruna í landinu o.s.frv. --Cessator 1. mars 2008 kl. 21:13 (UTC)
replies: text: ::::::::::Það tala nú sumir um að sagnfræðin hafi ekki orðið til fyrr en á 20. öldinni og fyrsti heimspekingurinn hafi verið Kant.  Ég held þetta sé frábært dæmi um söguskekkju.  Ætli menn segi ekki eftir nokkur hundruð ár að Einstein og Schrödinger hafi ekki verið vísindamenn. --Friðrik Bragi Dýrfjörð 2. mars 2008 kl. 14:06 (UTC)
replies: text: :::::::::::Fjandinn hafi þann dýranýðing! =P --Baldur Blöndal 2. mars 2008 kl. 14:12 (UTC)

text: :::::::::::Sumir hardcore rökgreiningarheimspekingar hefja nú sína heimspekisögu á Gottlob Frege ! --Cessator 2. mars 2008 kl. 19:16 (UTC)
Skemmtileg umræða! Gaman að rekast á þetta hér. Annars, þó ég sé hálfu öðru ári of seint á ferðinni til að taka þátt í þessu spjalli, þá vil ég koma því að að það gildir síður en svo um alla lífvísindamenn að þeir álíti Aristóteles ekki vísindamann. Þvert á móti erum við mörg stolt af því að telja hann í okkar röðum! Í því sambandi má til dæmis benda á Ernst Mayr sem fullyrti að enginn annar einstaklingur, að Darwin hugsanlega undanskildum, hefði lagt meira af mörkum til lífvísindanna. Rannsóknir Aristótelesar á líffærabyggingu dýra byggðust einmitt á ítarlegum, magnbundnum athugunum og voru ljósárum á undan því sem forverar hans og samtíðarmenn fengust við í þessum efnum. Sumar athuganir hans eru í fullu gildi enn í dag. Í einu rita sinna (De generatione animalium) tekur hann skýrt fram að upplýsingar byggðar á athugunum séu rétthærri þeim sem fást með rökhugsuninni einni. Hann var því, að minnsta kosti að einhverju leyti, raunhyggjumaður og að mínum dómi engin spurning að telja hann meðal vísindamanna. --Oddurv 29. júlí 2009 kl. 20:34 (UTC)

text: Ég er sammála þér, það er eðlilegt að álíta Aristóteles vísindamann í einhverjum skilningi, þótt það sé auðvitað rétt líka að greinarmunurinn á heimspeki og vísindum var ekki skýr á hans tíma. Í umræðunni hér að ofan notaði ég orðið „athuganir“ af ásetningi en með því að nota það til að skilgreina vísindamenn frekar en „tilraunir“ verður skilgreiningin víðari — það gera ekki allir tilraunir en allir gera einhvers konar athuganir (eða sannprófanir eins og Akigka kallaði það). Og Aristóteles gerði alls kyns athuganir (og raunar skjátlast honum mest þar sem hann styðst við athuganir annarra). Annars hafa verið færð rök fyrir því að það væri rangt að áfellast Aristóteles fyrir að hafa ekki gert tilraunir og mælingar af því að á þeim tímapunkti þegar hann var að störfum, í fyrstu skrefum vísindanna, var einfaldlega þörf á öðru, það var fyrst og fremst þörf á skrásetningu og skipulagningu. --Cessator 29. júlí 2009 kl. 21:23 (UTC)
replies: text: :Þessi umræða var auðvitað snar, að geta verið í vafa um hvort að Aristóteles hafi verið vísindamaður er eins og að pæla í því hvort að vatn sé blautt ef maður er sjálfur þurr. Ef kallinn hefði verið uppi á okkar tímum þá efast ég ekki um að hann ætti myndarlega hillu af Nóbelsverðlaunum. --Stalfur 30. júlí 2009 kl. 01:00 (UTC)
replies: text: ::Gætum við a.m.k. sammælst um að nefna Aristoteles kallinn, sem fyrsta "náttúrufræðinginn", þ.e. mann sem fjallaði hlutlægt um náttúruna í ræðu og riti, þó hann beitti ekki vísindalegri aðferð til að kanna hana? - Við þurfum klárlega að samræma þessa grein og greinina um Aristoteles, en þar er að mig minnir minnst á náttúrufræði hans. ;) Thvj 9. ágúst 2009 kl. 21:16 (UTC)
replies: text: ::: Ekki þann „fyrsta“ í öllu falli. Að mínu mati er uppskrúfað að kenna Aristóteles við fullt af nútímafræðigreinum sem urðu fyrst til sem slíkar á 19. og 20. öld, bara af því að hann fjallaði um efni sem er á þeirra fræðasviði í dag... Það kann að vera hægt að réttlæta það að kalla hann „vísindamann“ í einhverjum almennum víðum skilningi. Það eitt að hann helgaði sálinni heilt rit gerir hann ekki að sálfræðingi. --Akigka 10. ágúst 2009 kl. 00:34 (UTC)
replies: text: :::: Við getum lengi deilt um "vísindi" Aristoteles, en ég mundi gjarnan vilja samræma greinarnar um Aristoteles og Náttúruvísindi, t.d. Aristoteles kannaði náttúruna og velti henni fyrir sér, þó ekki hafi hann beitt því sem síðar meir kallast "vísindalegri aðferð". Vegna athugana og kenninga hans á dýrum mætti kalla hann fyrsta dýrafræðinginn. Hvað segja menn um þessa nálgun? Thvj 10. ágúst 2009 kl. 00:58 (UTC)
replies: text: ::::: Tja, þetta með fyrsta dýrafræðinginn er dálítið vafasamt því aðrir eldri höfundar geta eflaust og með jafnvel meiri rétti gert tilkall til þess, býst ég við (án þess að ég hafi kannað það til hlítar). Aristóteles var ekki sá eini eða sá fyrsti sem skrifaði um þessa hluti. Efnisval hans og efnistök urðu ekki til í tómarúmi. Svo er það hvernig miðaldakirkjan nýtti sér kenningar hans boðun sinni í hag dæmi um það hvað það getur verið vafasamt (sérstaklega eftir á að hyggja) að fjalla um rit fornmanna út frá forsendum ríkjandi heimsmyndar. Hins vegar þyrfti auðvitað í grein um náttúruvísindi að tala um skipulega athugun og greiningu á náttúrunni fyrir vísindabyltinguna og eins er umfjöllun Aristótelesar um náttúruna stómerkileg og á að sjálfsögðu skilið sérstaka umfjöllun í greininni um hann... og sömuleiðis í þessari grein... finnst mér alla vega :) --Akigka 10. ágúst 2009 kl. 01:24 (UTC)
replies: text: :::::: Það er alveg rétt að fræðastörf sín stundaði hann ekki í tómarúmi en ég held satt að segja að Aristóteles gæti hugsanlega bara átt öðrum meira tilkall til að teljast fyrsti dýrafræðingurinn. Svo skulum við ekki áfellast hann of mikið fyrir að hafa ekki stundað vísindi eins og sporgöngumenn hans mörgum öldum síðar; Jonathan Barnes segir um þetta: „The 'experimental method' is of no particular importance to the sort of research that Aristotle was engaged upon. He was inaugurating a new science. There was a superabundance of information waiting to be collected, sifted, recorded, and systematized. Experimental evidence was not required. Nor, in any case, is experiment appropriate in descriptive zoology. You do not need the 'experimental method' to determine that men have two legs or to describe the hectocotylization of the octopus. Aristotle himself was aware that different sciences call for different methods. Those who accuse him  of failing to experiment are victims of the vulgar error that all the sciences must be approached by the experimental path.“ Barnes er einn helsti núlifandi sérfræðingur um Aristóteles og heimspeki fornaldar. Aristóteles gerði engar tilraunir en hann studdist þó við athuganir. Við þetta má bæta að Aristóteles, greyið, hefur einhverja afsökun fyrir að vera ekki „kvantitatískari“ í lýsingum sínum og notast ekki við nákvæmar mælingar o.s.frv. því að mælitiækin voru ekki til staðar (t.d. hitamælar og nákvæmar vogir eða bara staðlaðar mælieiningar yfirleitt) eða önnur gagnleg tæki (t.d. sjóngler). Að þessu sögðu verður að segjast einnig að Aristóteles var fyrst og fremst heimspekingur og ég hvet alla sem efast um það að lesa sum af líffræðiritunum hans, svo sem Um hreyfingu dýra, og segja mér að það sé ekki heimspeki. En greinarmunurinn á heimspeki og vísindum var bara ekki til staðar í sama skilningi og hann er nú; það er samt ekki þar með sagt að hann geti ekki gert tilkall til þess að eiga sinn stað í sögu vísindanna líka, rétt eins og hann á sinn sess í sögu heimspekinnar, því þótt skýr greinarmunur á vísindum og heimspeki hafi komið til seinna rekja þó bæði heimspeki og vísindi sig aftur til m.a. hans (og annarra grískra snillinga). --Cessator 10. ágúst 2009 kl. 03:29 (UTC)

text: Ja hérna! Gaman að sjá hvað fólk hefur sterkar skoðanir á gamla manninum. Hann er greinilega ekki dauður úr öllum æðum enn. Til gamans, þá er hér smá texti um þátt Aristótelesar í þróun lífvísindanna. Þetta er úr fyrstu drögum að lítilli kennslubók sem ég er að setja saman um þetta efni. Ykkur er velkomið að hnupla úr þessu (áhugasamir mega líka gjarnan láta mig vita ef eitthvað er ranghermt í þessu):
Því hefur verið haldið fram (Mayr, 1982), og það með töluverðum sanni, að enginn einstaklingur hafi haft meiri áhrif á mótun náttúruvísinda en Aristóteles (384-322 f.o.t.). Hann aflaði sér mikillar þekkingar úr ýmsum áttum og stundaði eigin rannsóknir á hinum fjölbreytilegustu viðfangsefnum. Hann var læknissonur  og hlaut í æsku menntun í Asklepíosarhofi líkt og Hippókrates, en að ráði Véfréttarinnar í Delfí söðlaði hann um á táningsaldri, flutti til Aþenu og gerðist lærisveinn Platons. Hann fékk því snemma tilsögn bæði í lífvísindum og heimspeki. Á ótrúlega afkastamikilli starfsævi stundaði hann rannsóknir á svo að segja öllum sviðum mannlegrar þekkingar á sinni tíð. Meðal rannsókna hans í lífvísindum má nefna þriggja ára dvöl hans og vinar hans og nemanda, Þeófrastosar (um 371-287 f.o.t.), föður grasafræðanna, á eynni Lesbos í Eyjahafi þar sem þeir söfnuðu ítarlegum upplýsingum um náttúrufar eyjarinnar. Á meðan Þeófrastos lýsti gróðurfari lagði Aristóteles  einkum áherslu á hinar ýmsu sjávarlífverur og lýsti þeim í miklum smáatriðum. Margar hinna ítarlegu líffærafræðilýsinga hans frá þessum tíma eru enn í fullu gildi. 
Eftir Aristóteles liggur mikill bálkur ritverka, og er þó vitað að mörg verka hans hafa glatast. Þeirra á meðal eru fimm bækur um dýrafræði (venjulega titlaðar á latínu: Historia animalium, De partibus animalium, De motu animalium, De incessu animalium og De generatione animalium) þar sem hann brýtur viðfangsefnið niður eftir umfjöllunarefni og má því segja að hann hafi fundið upp skiptingu dýrafræði í flokkunarfræði (Historia), líffærafræði (einnig í Historia), vefjafræði (De partibus), lífeðlisfræði (De motu og De incessu) og æxlunar- og þroskafræði (De generatione). Aristóteles kemur einnig inn á líffræðileg efni í fleiri verkum, svo sem De anima og Parva naturalia. Framlag Aristótelesar og samstarfsmanna hans  er verulegt á öllum þessum sviðum og væri of langt mál að rekja það hér svo gagn sé að, en benda má á ágætar samantektir til dæmis hjá Lennox (2006) og Sarton (1952), auk skarprar greiningar Mayrs (1982) á tengslum líffræða Aristótelesar við þróunarlíffræði seinni tíma. Rétt er þó að halda því til haga að margt af því sem kemur fram í ritum hans, einkum um lífeðlisfræði, reyndist rangt og virkar jafnvel hjákátlegt í ljósi nútíma þekkingar. Sem dæmi má nefna að hann áleit að hugsunin byggi í hjartanu en hlutverk heilans væri fyrst og fremst að kæla blóðið, þrátt fyrir að Alkmajon hafi útskýrt mikilvægi heilans í skynjun einum 200 árum fyrr, eins og áður var nefnt.
Aristóteles er fyrsti fræðimaðurinn sem vitað er til að hafi beitt skipulegum samanburðarrannsóknum og er því réttnefndur höfundur samanburðarlíffræði. Í samhengi við þær rannsóknir velti hann mjög vöngum yfir fjölbreytileika lífvera og flokkaði 540 dýrategundir og lýsti þeim. Aristóteles lagði ríka áherslu á rannsóknir, sem raunar voru oftast á formi athugana og náttúruskoðunar fremur eiginlegra tilrauna í nútíma skilningi. Á einum stað í De generatione animalium tekur hann það skýrt fram að þær upplýsingar sem fengnar eru með skynfærunum séu rétthærri þeim sem fást með rökhugsun (Mayr, 1982). Það má því líta á Aristóteles sem raunhyggjumann og var hann að þessu leyti í andstöðu við læriföður sinn, Platon . Það er eftirtektarvert að margar af eigin athugunum Aristótelesar hafa staðist tímans tönn á meðan hinar ýmsu fullyrðingar sem hann hefur eftir fyrirrennurum sínum, til dæmis stór hluti af dýralífeðlisfræði hans, hljómar hjákátlega í dag.
Líkt og flestir  samtíðarmenn hans áleit Aristóteles að náttúrlegir ferlar væru fyrirfram ákveðnir og ættu sér markmið. Þessi stefna er nefnd markhyggja (teleólógía) og var um langt skeið ráðandi hugmyndafræði í vísindum. Í huga Aristótelesar var heimurinn allur sem lifandi vera (Andri Steinþór Björnsson, 2004), en þó í stórum dráttum óbreytilegur með tíma (Mayr, 1982). Þróun eða skyldum hugtökum bregður því hvergi fyrir í ritum Aristótelesar, þrátt fyrir merkar rannsóknir hans á fjölbreytileika. Í þess stað er brugðið upp mynd af miklum „virðingarstiga“ lífvera, scala naturae, þar sem einfaldari lífverur eru lægra settar en hinar flóknari og efst trónir maðurinn (eða Guð, í túlkun skólaspekinga miðalda) í „fullkomleik“ sínum.
Þeófrastos (372 til 285 f.o.t.), vinur Aristótelesar og eftirmaður hans í Lýkeion-skólanum, stundaði viðlíka umfangsmiklar rannsóknir á plöntum og Aristóteles gerði á dýrum. Eftir hann liggja tvö stór verk um flokkun plantna og lífeðlisfræði þeirra. Hann er því gjarnan sagður „faðir grasafræðanna“. 
Hellenar til forna voru meðal annars verslunar- og siglingaþjóð og þekktu því nokkuð vel lífríki Miðjarðarhafs og nágrennis þess, en hin geysimikla gagnasöfnun Aristótelesar og Þeófrastosar hefði þó ekki orðið nema svipur hjá sjón ef ekki hefði komið til gamall nemandi Aristótelesar, Alexander mikli (356 til 323 f.o.t.) Makedóníukonungur. Í hinum miklu landvinningaherferðum sínum ferðaðist her Alexanders um gjörvallt Persaveldi og írönsku hásléttuna allt til Himalajafjalla, auk hluta Indlands og Egyptalands. Hvar sem herinn kom voru sýni tekin af forvitnilegum lífverum og send til baka til hins gamla lærimeistara.
--Oddurv 10. ágúst 2009 kl. 10:28 (UTC)

text: Gaman af þessu. Ef ég ætti að benda á eitthvað væri það í fyrsta lagi þetta með raunhyggjuna; þú ert ekki einn um að telja Aristóteles einhvers konar raunhyggjumann en um leið eru til margir fræðimenn sem myndu alls ekki taka undir það og telja það mjög vafasaman merkimiða á karlinn. Sjálfir merkimiðarnir, raunhyggja og rökhyggja, eru miklu yngri og eru kannski ekki viðeigandi eins og þegar maður talar um Descartes og Leibniz, Locke og Hume (þótt hugtökin raunhyggja og rökhyggja séu reyndar líka yngri en þeir); en sumir myndu samt halda því fram að Aristóteles væri í raun nær rökhyggjunni. Það byggir á lestri á öðrum ritverkum hans, einkum Fyrri og Síðari rökgreiningum og Almælum en einnig Frumspekinni. Það er sem sagt ákveðin spenna á mili þessarar athugasemdar í Um tilurð dýra annars vegar og hins vegar rökfræðiverkanna. Til þess að lýsa þekkingarfræði og vísindaheimspeki Aristótelesar þyrfti að taka hvort tveggja til greina en ég er hræddur um að mörgum (ef ekki flestum) sérfræðingum um Aristóteles þætti fremur villandi að kalla hann raunhyggjumann án nánari útskýringa, jafnvel með tilvísun í þessa athugasemd í Um tilurð dýra.

text: Í öðru lagi hljómaði svolítið eins og þú færir með Parva naturalia eins og bókartitil en ég myndi þá benda á að Parva naturalia (Litla náttúrufræðin) er ekki ritverk heldur safn styttri ritverka um náttúrufræði, það inniheldur verkin: Um skynjun og skynjanlega hluti (De sensu et sensibilibus), Um minni og upprifjun (De memoria et reminiscentia), Um svefn og vöku (De somno et vigilia), Um drauma (De insomniis), Um draumspá (De divinatione per somnum), Um ævilengd (De longitudine vitae) og Um æsku og elli (De iuventute). Hin stærri rit um líffræði eiga sér líka íslenska titla (sem finna má í innganginum að þýðingu Svavars Hrafns Svavarssonar að Siðfræði Níkomakkosar): Rannsóknir á dýrum (Historia animalium, ath. ekki Saga dýranna), Um hluta dýra (De partibus animalium), Um hreyfingu dýra (De motu animalium), Um gögnulag dýra (De incessu animalium) og Um tilurð dýra (De generatione animalium). Um að gera að nota þessa titla. --Cessator 10. ágúst 2009 kl. 16:24 (UTC)
thread_title: Aristoteles