Spjall:Veturnætur

message: Hvernig er aftur sniðið til að vísa í blaðsíðutal í bókaheimildum? Ég setti Saga dagana sem heimild en vil geta vísað beinnt inn á ákveðnar bláðsíður eins og rætt hefur verið um að reyndum að gera sem mest. Bragi H (spjall) 29. desember 2014 kl. 14:57 (UTC)
replies: text: sbr, :snið:Bókaheimild? --Akigka (spjall) 29. desember 2014 kl. 14:59 (UTC)
replies: text: : Ég fæ þetta ekki til að virka. Á þetta annars ekki að vera alltsaman inn í textanum á réttum stað og koma svo fram í „Tilvísunum“? Ég þarf nefnilega að geta vísað í sömu bókina á nokkrum stöðum/blaðsíðum á nokkrum stöðum í greininni. Ég þarf kanski bara að reyna að finna einhverja nýlega síðu sem notar þetta snið og afrita það þaðan. Dettur bara engin síða í hug í fljótu bragði. Bragi H (spjall) 29. desember 2014 kl. 15:15 (UTC)

message: Ég tók út tilvitnanir um að Veturnætur hafi verið upphaf nýs árs. Enda vantar heimild fyrir þessari fullyrðingu. Það má lesa nánar um þetta til dæmis hér: http://halo.internet.is/umsogn.html "Janson gengur út frá því sem vísu að ársbyrjun hafi reiknast frá upphafi annars hvors misseris og veðjar á sumarmisserið. Sumir fræðimenn hafa hins vegar verið þeirrar skoðunar að byrjun árs hafi verið á miðsumri (Jón Sigurðsson í Almanaki Þjóðvinafélagsins 1878 og Jón Þorkelsson í Almanaki Þjóðvinafélagsins 1914. Sá síðarnefndi vitnar í Rímbeglu, sbr. Alfræði Íslensk [1], bls. 138-139, en nefnir að fleiri viðmiðanir hafi verið notaðar). Ef árið var reiknað frá miðsumarsdegi myndi það skýra hvers vegna aukanóttum og sumarauka var skotið inn á undan þeim degi, þ.e. í árslok." Bahauksson (spjall) 1. janúar 2015 kl. 06:24 (UTC)Bahauksson
replies: text: þetta kemur raunar fram hjá ýmsum höfundum en ég veit ekki hvort það byggist á öðru en því að vetrarmánuðirnir eru alltaf taldir upp fyrstir. eins og þorsteinn ofl. minnast á (td. hjalti hugason) voru það misseraskiptin sem skiptu mestu máli, en ekki sumar- eða vetrarsólstöður. auk þess virðist vetrarbyrjun tengjast óskum um ár og frið og spádómum (td. garnaspádómum). auk þess eru þetta gömlu keltnesku áramótin. en það er hins vegar óvíst hvenær áramót voru hjá norrænum mönnum ef nokkur. sjá þó td. jómsvíkinga sögu þar sem veturnætur eru notaðar til að telja ár. --Akigka (spjall) 1. janúar 2015 kl. 17:07 (UTC)
replies: text: :Ég hef líka oftast séð skrifað og vera ein sterkustu rök, eða kenning, um að litið hafi verið á veturinn á undan sumrinu, að aldur fólks og eins dýra sem dæmi, voru talin í vetrum en ekki árum, það er að vera eins vetra osf. En það er mér að vitandi ekki til nein skjalfest heimild um að það hafi táknað að upphaf vetrar hafi verið einskonar áramót. Eins virðist líka eins og þú segir að ekki hafi verið litið svo á að það væru nein ákveðin áramót heldur misserisskipti og frekar horft á oftast að manni sýnist fjórskiptingu ársins. Bragi H (spjall) 1. janúar 2015 kl. 17:54 (UTC)
replies: text: :: Takk fyrir að bæta inn tilvísun fyrir að nýtt ár hefjist í upphafi vetrar. En fyrst það er ekki eining um hvenær nýtt ár byrjaði til forna meðal fræðimanna, sbr tilvitnun mína hér að ofan. Er þá ekki best að minnast á það að mismunandi skoðanir séu uppi um þetta atriði? Frekar en að setja þetta fram líkt og um almenn sannindi sé að ræða. Bahauksson (spjall) 2. janúar 2015 kl. 00:21 (UTC)Bahauksson
replies: text: ::: Jú það má slá varnagla þar en þarna er verið að vísa í grein á vísindavefnum og við almennt rengja ekki þá heimild. Því finnst mér að beri að tíunda það sem þar kemur fram og ef við bætum við því atriði að ekki séu allir fræðimenn því sammála að hafa fyrir því jafnframt heimild. Tengillinn sem þú bentir á hjá Þorsteini finnst mér persónulega varla nógu góður þar sem Þorsteinn segir annarsvega að hann hafi ekki kynnt sér þetta rit að fullu og er aðalega að gagnrýna atriði sem honum finnast stangast á við aðrar heimildir. Því finnst mér sú tilvísun hafa frekar rýrt gildi en samt vil ég leggja það í hendurnar á öðrum að leggja mat á það. Bragi H (spjall) 2. janúar 2015 kl. 13:12 (UTC)
replies: text: :::: Ok flott, allar heimildir sem ég hef séð eru sammála um að lítil sem engin áhersla var lögð á árið í forna tímatalinu, heldur var talað um misserin. Eins og þú nefnir þá vitum við að aldur dýra var og er talinn í vetrum. Eins má nefna landnámu þar sem talað er um lengd tímabils í vetrum en ekki árum.  Bahauksson (spjall) 2. janúar 2015 kl. 16:54 (UTC)Bahauksson
thread_title:  Gamlársdagur? 

message: Notandi Bahauksson hefur viljað hafa þessa grein í nútíð, meðal annars þar sem ásatrúarfélagið á íslandi heldur hátíð með þessu nafni, en um þessa fornu hátíð er ekki mikið vitað og eins og greinin er núna tíundar hún i þátíð það sem heimildir eru fyrir. Þessi hátíð lagðist af með öllu fyrir mörg hundruð árum en ásatrúarfélagið hefur sínar skoðanir sem þessi notandi vill hafa sem inngangspunkt í greininni. Ég vil því biðja fólk um að skoða þessar breytingar og tjá sig hér að neðan hvort fólki finnist að greinin eigi að fjalla fyrst og fremst um hina fornu hátíð og þá frekar þá hátíð sem ásatrúarsöfnuðurinn hefur stofnað til í dag sem neðanmálsgrein ef fólki finnst að hún eigi að vera inni. Bragi H (spjall) 1. janúar 2015 kl. 15:16 (UTC)
replies: text: "Veturnætur eru forn tímamót sem haldin voru hátíðleg á Norðurlöndunum áður en þau tóku Kristni..."? Svo mætti koma paragraf aftast í inngangi um að ásatrúarfélög hafi endurvakið þessa hátíð seint á 20. öld? --Akigka (spjall) 1. janúar 2015 kl. 17:12 (UTC)
replies: text: :Mér finnst það hljóma vel og góð lausn, enda finnst mér að koma ætti fram að verið sé að endurvekja hátíðina. Bragi H (spjall) 1. janúar 2015 kl. 17:42 (UTC)

text: : Mér finnst þetta skynsamleg nálgun hjá Áka. Annar en miklu verri kostur væri að hafa grein um fornu hátíðina og aðra grein um þá sem hefur verið endurvakin. Það er örugglega óhætt að segja líka eitthvað um skyldleika við hrekkjavöku (sbr. greinina á Vísindavefnum) en ótækt, að ég held, að kalla þetta beinlínis sömu hátíðina. --Cessator (spjall) 1. janúar 2015 kl. 22:08 (UTC)
replies: text: ::Já ég vona að hægt sé að finna málefnalega lausn hér og við séum ekki að sóa tíma okkar í óþarfa deilur. Þessi hátíð tengist ekki bara Ásatrúarfélaginu, ég nefndi það bara sem dæmi. Til dæmis halda Ísfirðingar líka uppá hátíðina, http://www.bb.is/Pages/82?NewsID=18162. En það er góð tillaga að segja að engar heimildir finnist um að hátíðin hafi verið haldin undir þessu nafni á öllum síðari öldum, en vissulega sé haldið uppá hana í dag undir þessu nafni t.d. á Ísafirði og af Ásatrúarfélaginu.
replies: text: ::: Bragi það er reyndar ekki rétt hjá þér að Ásatrúarfélagið hafi sínar skoðanir á þessari hátið og að ég vilji hafa þær skoðanir í inngangi greinarinnar. Allavega hef ég ekkert séð skriflegt um það hvaða skoðun félagið hefur á þessari hátíð. Ég veit í raun ekkert hvaða álit félagið hefur á þessari hátíð enda aldrei mætt á neina samkomu þar og veit bara hvað stendur á vefsíðu þeirra um að þeir halda hana hátíðlega í dag. Verður þá að teljast líklegt að heiðið fólk hafi haldið hana í gegnum allar aldir, en eins og ég segi þá eru engar heimildir fyrir því á hverri einustu öld, bara sumum sbr td hvað er tíundað í bókinni Saga Daganna. Bahauksson (spjall) 1. janúar 2015 kl. 22:16 (UTC)
replies: text: :::: Hátíðin sem Ísfirðingar eru að reyna að festa í sessi undir heitinu Veturnætur eiga samkvæmt greininni sem þú vísar í ekkert skilt við hina fornu hátíð annað en nafnið. Því er það umdeilanlegt að það hafi mikið gildi hér en samt finnst mér megi nefna það neðanmáls en þá jafnframt að ekki sé verið að reyna að endurvekja gömlu hátíðina. Hvað fullyrðingu þína varðar að „Verður þá að teljast líklegt að heiðið fólk hafi haldið hana í gegnum allar aldir“, höfum við engar heimildir og í rauninni er ekkert sem bendir til þess að heiðni hafi lifað af kristintökuna nema rétt á eftir og hafi ekki verið stunduð hérlendis fyrr en með komu Ásatrúarfélagsins. Því finnst mér við ekki geta fullyrt neitt um það, en aftur á móti finnst mér ástæða til að nefna, rétt eins eins og það að Ásatrúarfélagið sé að endurvekja þessa hátíð/blót, að nefna þá sláturhátíð sem sem kom fram nokkru seinna og virðist hafa verið haldið upp á um langt skeið. En kannski er best að minnast bara á hana í stuttu máli og skrifa um hana sér grein ef við höfum nægar upplýsingar um hana. Bragi H (spjall) 2. janúar 2015 kl. 13:30 (UTC)
replies: text: :::::  Varðandi það hvort heiðni hafi lifað af kristnitöku: Þar sem trúfrelsi og heiðni var bönnuð með lögum við kristintöku á Íslandi frá árinu 1000 þar til 1874, þá er það sjálfgefið að litlar heimildir eru til enda ekki algengt að fólk skrifi um lögbrot sín í bækur. Refsingar við því að blóta voru strangar: varðaði það fjörbaugsgarði, þriggja ára útlegð sem hefjast varð innan þriggja sumra frá dómi og gat jafnvel kostað lífið á bálkesti. Það eru þó til margar óbeinar heimildir um heiðni, og telur Árni Björnsson til dæmis að haldið hafi verið uppá Þorrablót óslitið frá landnámi (bls 439 í Saga Daganna), og eru heimildir fyrir því á flöstum öldum. Hvað fór fram á blótunum kann þó hafa breyst eftir því sem leið á aldirnar. Bahauksson (spjall) 2. janúar 2015 kl. 17:49 (UTC)Bhauksson
replies: text: ::::::  Það er ekki okkar hlutverk á wikipedia að „áætlað“ eitt né neitt. Ef engar heimildir eru til, þá er það bara svo. Það er ekki okkar að hafa skoðanir heldur skrásetja það sem vitað er. Því getum við ekki sagt að heiðni hafi lifað frá kristintöku fram á okkar dag og að til dæmis hátíð eins og veturnætur hafi verið haldnar að heiðnum sið af einhverjum því við vitum ekkert um það. Því verðum við einfaldlega að sleppa því en getum aðeins nefnt hvenær elstu heimildir eru um hátíðina. Bragi H (spjall) 2. janúar 2015 kl. 17:59 (UTC)
replies: text: ::::::: Það sem er vitað fyrir víst er að íslenskar rúnaristur hafa fundist á legsteinum frá 1300- 1700. Það eitt og sér ætti að duga, en nóg er þó til af alls kyns heimildum. Til dæmis eins og ég sagði þá er vitað um blót á líklega öllum öldum, ég hef ekki tekið það saman á hvaða öldum. Ég sá gamla grein sem virðist vera eftir þig á hugi.is um þetta málefni, þú hlýtur þá að hafa kynnt þér þetta málefni ítarlega og getur þá vísað okkur á samantekt sem sýnir á hvaða öldum eru til heimildir um blót og heiðna siði? Bahauksson (spjall) 2. janúar 2015 kl. 18:17 (UTC)Bhauksson
Rúnaristur tengjast ekki heiðnum sið nema að því leiti að heiðnir menn notuðu þetta letur og notkun þess lagðist ekki af þótt menn gerðust kristnir og er mest til af notkun á þessari leturgerð rist af kristnum mönnum. Annarsvegar í viðskiptalegum tilgangi og hinsvegar að rista kristnar bænir og sálmavers á til dæmis rúmfjalir. Þessi hefð lifði allt til um aldamótana 1900 hér á landi og í Dölunum í Svíþjóð, en yngsti gripur Þjóðminjasafnsins sem ristur er rúnum er glímubikar frá aldamótunum 1900 ef ég man rétt. En ég get ekki séð hvað það kemur þessu máli við. Þetta snýst fyrst og fremst um hvort hrekkjavaka tengist vetrarnóttum á annan hátt en að vera á nokkurnvegin sama tíma og að virðist hafa verið hátíð til að fagna vetri rétt eins og margar gamlar, aðalega Norður-Evrópskar hátíðir, en að fyrir því að einhver önnur tengsl séu þar á milli séu ekki til heimildir og er greinin núna skrifuð eingöngu út frá þeim heimildum sem fyrir liggja. Bragi H (spjall) 2. janúar 2015 kl. 19:42 (UTC)
replies: text: :::::::: Takk fyrir þessar upplýsingar. Það er áhugavert ef kristnir notuðu rúnir á legsteina sína og/eða engir legsteinar höfðu heiðna texta, væri gagnlegt að sjá heimildir um það. Þú nefndir hér að ofan að ekkert bendi til að heiðni hafi lifað af þegar trúfrelsi var bannað. Strangt til tekið er þetta augljóslega ekki rétt, en kannski eru einhverjar aldir þar sem vissulega eru engar heimildir til, það væri gaman að sjá heimildir fyrir hverja öld, eða slíka samantekt, hvort þú gætir deilt með okkur, sem styður þessa fullyrðingu. Ég er sammála að þetta tengist Vetrarnóttum einungis óbeint, og því óþarfi að eyða miklum tíma í að ræða á þessari síðu. Vorum við ekki búnir að sættast á lausn hér að ofan, viltu þá ekki bara opna á breytingar á síðunni aftur? Bahauksson (spjall) 3. janúar 2015 kl. 04:05 (UTC)Bahauksson
Setti inn þær breytingar sem lagðar hafa verið fram og sátt um, ásamt nokkrum minni atriðum sem upp hafa komið í þessari umræðu. Gott væri ef þær væru lesnar yfir og breytt ef með þarf eða komið með ábendingar um aðrar breytingar. Það eru fleiri atriði sem má bæta við þessa grein sem finnast í heimildum en ég vildi bara taka þetta eitt skref í einu. Til dæmis er spurnig hvort ekki eigi að nefna í kaflanum Arfleið vetranótta Sláturhátíðina sem fram kom mörgum öldum seinna en var haldin á sama tíma. Um þá hátíð hefur verið nokkuð skrifað svo hún ætti líklega að eiga sér sér grein, en þó minnast á að mögulega sé hún ein af arfleiðum veranæturhátíðarinnar sem sumir telja. Bragi H (spjall) 3. janúar 2015 kl. 13:40 (UTC)
thread_title:  breytingarstríð, læsi síðunni og óska eftir áliti um breytingarnar