Spjall:Adam Smith

message: Þessi grein er góð. En hvað í ósköpunum þýðir þessi setning: "Í viðskiptum reynist náungakærleikurinn ekki eins vel og matarástin"?
Ég botna ekki neitt í þeirri setningu. Kannski þarf að umorða hana.

message: Hvers vegna var eftirfarandi setning tekin út: „en auk þess er rit hans enn þá eitt helstu rita kapítalisma og frjálshyggju og ein þekktasta vörn frjálsrar verslunar“? --Cessator 15. desember 2008 kl. 04:15 (UTC)
replies: text: Mér þótti þetta vera tvítekning. Setningin „Smith greiddi þannig veginn fyrir tilurð hagfræðinnar en auk þess er rit hans enn þá eitt helstu rita um kapítalisma.“ stendur eftir og einnig „Smith er einnig einn helsti hugsuður frjálshyggjunnar“, þessar staðhæfingar undirstrika mikilvægi Smiths í inngangstextanum og sýnist mér setningin sem þú spyrð um ekki bæta neinu við. Í greininni eru þessar staðhæfingar utskýrðar. Þá er Auðlegð þjóðanna í raun ekki vörn frjálshyggju né frjálsrar verslunar (en frjáls verslun er innifólgin í frjálshyggju) heldur er það brautryðjandaverk þar sem gert er grein fyrir þeirri hugmyndafræði í fyrsta skiptið. --Jabbi 15. desember 2008 kl. 14:08 (UTC)
replies: text: : Nei, frjálshyggja var þegar til hjá Locke á 17. öld, tveimur eða þremur kynslóðum fyrr. Og bókinni er vissulega teflt fram sem vörn fyrir frjálshyggju og frjálsa verslun, þ.e. rökin í henni eru (í nútíð) gjarnan notuð sem slík. Að því sögðu er hægt að fallast á að þarna er næstum því tvítekning en þó ekki í ströngum skilningi því síðasta setningin er um bókina en áður er búið að segja að Smith sé einn helsti hugsuður frjálshyggju. Annars finnst mér inngangurinn svolítið undarlegur núna með tilvísun í Hannes Hólmstein, sem er býsna léttvægur fræðimaður utan Íslands; hann fær næstum því óverðskuldaða athygli þarna. Kannski væri betra að setja setninguna í þolmynd og sleppa að geta hans í meginmálinu? --Cessator 15. desember 2008 kl. 18:04 (UTC)
replies: text: :: Frjálshyggja er loðið hugtak, og erfitt að gera skýran greinarmun á tíðum milli hennar og frjálslyndisstefnu eftir samhengi við viðfangsefni hverju sinni. Ekki er þó hægt að deila um það að, í dag, felst í henni trú á frjálsum viðskiptum sem hagkvæmasta og réttlátasta framleiðsluskipulaginu. Eins og segir í inngangi á greininni hér um frjálshyggju: „stjórnmála- og stjórnspekiskoðun, að setja beri ríkisvaldinu þröng takmörk, en treysta þess í stað aðallega á frjáls viðskipti og sjálfsprottnar venjur“. Sjálfsprottið er hér lykilhugtak. Áhrif Lockes á frjálshyggju voru vissulega mikilvæg en lutu í fyrsta lagi að séreignaréttinum (því hann vildi arðræna Indíánana í Ameríku), og þar var þá komin undirstaða frjálsa markaðskerfisins. Hanns er í minna mæli minnst fyrir framlög til annarra hagfræðilegra álitaefna, s.s. framboð og eftirspurn, peningastefnu, vexti þó svo að hann hafi velt því fyrir sér. Stjórnmálahagfræði (sem Hannes er einmitt að fara að prófa mig í á morgun;) hefst með tilkomu Smiths og Auðlegð þjóðanna („In the United States, political economy first was taught at the College of William and Mary; in 1784 Adam Smith's Wealth of Nations was a required textbook.“ úr ensku greininni). Hugmyndin um frjálsan markað er einmitt runnin undan ósýnilegri hönd Smiths sem hann greinir frá í Auðlegð þjóðanna. Því er það ekki rétt sem þú segir, að mínu viti, að frjálshyggja sem felur í sér áherslu á frjáls viðskipti/markað hafi verið til fyrir á tíma Lockes. Ég er sammála því að Hannes er ekki þungavigtarmaður í alþjóðlegum samanburði og því má þessi tilvísun vel missa sín. --Jabbi 15. desember 2008 kl. 20:03 (UTC)
replies: text: ::: Ég átta mig á því að frjálshyggja er loðið hugtak, enda hef ég sjálfur þurft að þreyta próf um frjálshyggjukenngar (að vísu ekki hjá HHG heldur manni sem ég tel meiri þungavigtarmann, Þorsteini Gylfasyni :)). En ég sagði ekki „að frjálshyggja sem felur í sér áherslu á frjáls viðskipti/markað hafi verið til fyrir á tíma Lockes“ (leturbr. mín); þarna ertu að leggja mér orð í munn. Hins vegar sagðir þú „Þá er Auðlegð þjóðanna í raun ekki vörn frjálshyggju né frjálsrar verslunar (en frjáls verslun er innifólgin í frjálshyggju) heldur er það brautryðjandaverk þar sem gert er grein fyrir þeirri hugmyndafræði í fyrsta skiptið.“ (feitletr. mín). Þetta má skilja sem svo að frjálshyggja hafi ekki verið til áður, sem er ekki rétt — kenning Lockes er frjálshyggja. Eignarrétturinn er vissulega lykilhugtak hjá Locke en frjálshyggja hans ristir samt dýpra (alveg niður í grundvallarviðhorf til samfélagsins og tilgangs þess, réttlætingu valdstjórnar o.s.frv.) Þú segir svo að áhrif hans hafi verið minni á önnur hagfræðileg álitaefni en gættu að því að frjálshyggja fjallar alls ekki bara um hagfræðileg álitaefni; hún er líka hugmyndafræði í stjórnmálum og stjórnmálaheimspeki og teygir jafnvel anga sína inn í siðfræði. --Cessator 15. desember 2008 kl. 20:45 (UTC)
replies: text: :::: Það sem ég átti við með að segja „að frjálshyggja sem felur í sér áherslu á frjáls viðskipti/markað hafi [ekki] verið til fyrir á tíma Lockes“ var að hugtakið frjálshyggja hefur mjög takmarkaða, svo ekki sé sterkar til orða tekið, merkingu án frjálsra viðskipti. Eða hvað er það annað en frjálslyndi ef frjáls markaður er tekinn út úr jöfnu frjálshyggjunnar? Um þetta má sjálfsagt deila. Auðlegð þjóðanna er brautryðjandaverk í þeim skilningi að þar er frjálsum markaði í fyrsta skipti skeytt inn í frjálshyggju, ég tel að þar með sé hún næsta fullmótuð, helstu hráefnin í uppskriftina til staðar en hugtakið frjálshyggja, sem ég segi, nokkuð innantómt fyrir það. Vera má að ég hafi rangt fyrir mér en ég segi kenningu Lockes eina og sér ekki hafa verið frjálshyggju en með söguskoðun, s.s. í samhengi við fleira (Smith...), megi segja segja hana frjálshyggjukenningu. Loks skil ég mæta vel að frjálshyggja snýst ekki eingöngu um hagfræði (fyrr má nú vera ;) en við erum jú að ræða áhrif Smiths á frjálshyggju og þar vega hagfræðileg málefni þyngst. --Jabbi 15. desember 2008 kl. 22:27 (UTC)
thread_title:  Frjálshyggja og frjáls verslun