Spjall:Kakapó

message: Ég er rétt í þessu að horfa á á BBC-Live teimi sem vinnur að því að reyna bjarga Kākāpō. Einu fuglanrir sem eru til hálf viltir eru á tveimur litlum eyjum þar sem þeim var búið skjól gefn rándýrum sem höfðu borist með Evrópubúum og nær útrýmt þeim með öllu. Heildar stofninn fór undir 15 fulloðrna fugla.
Á íslensku Wikepedím segir: „Kakapó, kakapúi eða öldurpáfi (Strigops habroptilus) er stór ófleygur páfagaukur sem er landlægur á Nýja-Sjáland“
Hvað merkir orðið „landlægur“ hér?  Hann er hvergi til nema undir ssröngu eftiliti á tvweimur litlum eyjum Nýja Sjálands þangð sem han var fluttur og áður tryggt að þar væru engin rándýr. Allir einstklingarinr sem nú eru til hafa nafn og númer og eru undir ósslitnu eftirliti, þar sem þeim er ekki treyst fyrir sínum egin eggjum. Hann verpir ekki nema 2-3 á áratug og þá nær alltaf bara einu eggi. Eggin eru tekin til útungunar og plategg sett í stað. Þegar unginn klekst út er honum gefið þar til móðirinn yfirgerur hreiðrið í fæðuleit, unginn er settur á sinn stað og plateggið fjarlægt.
Árið 2014 voru einungiss 120 einstklingar til í heiminum. Áður en gripið var inní með svo róttækum hætti var heildar stofninn kominn undir 45 einstklinga.
En ekki er nóg með að Íslenska Wikipedía segi fuglinn landlægan á Nýja Sjálanda heldur er þar birt útbreiðslukort sem á að sýna dreifingu hans á megineyju Nýja Sjálands, en það kort er ekki að finna á ensku Wikipediu og því væntanlega hreinn skáldskapur íslensku Wikipedu.
Höfundur ætti aðeins að bera ssinn texta og dreifingu í nútíma saman við upplýssingar á alvöru Wikipediu.
Fyrir víst er fuglinn hvergi landlægur og hann er hvergi til nema þar sem unnt er að vernda hann og engin aðflutt eða önnur rándýr eru til staðar. Þ.e. á þessum tveimur litlu rándýrslausu eyjum þangað sem þeir hafa verið fluttir og verndaðir.
Sjá hér:
https://en.wikipedia.org/wiki/K%C4%81k%C4%81p%C5%8D 81.15.105.225 17. október 2022 kl. 01:04 (UTC)
replies: text: Landlægur merkir að hann sé einungis að finna á Nýja-Sjálandi en orðalaginu má breyta. Reyndar byggði ég greinina á ensku Wikipedíu og þýddi orðið endemic: landlægur. Þannig að í raun ertu að benda á að enska greinin sé með rangt orðalag. 
...species of large, flightless, nocturnal, ground-dwelling parrots of the super-family Strigopoidea, endemic to New Zealand.
--Berserkur (spjall) 17. október 2022 kl. 10:57 (UTC)
replies: text: : Endemic hefur líka verið þýtt sem einlendur. --Akigka (spjall) 17. október 2022 kl. 11:06 (UTC)
replies: text: ::Landlægur og einlendur eru einmitt tvö orð sem þarf að grípa til í ljósi merkingar til að þýða endemic af viti á Íslensku. Mögulega þarf fleiri. — En svo var þarna líka mjög villandi kort um útbreiðslu NÚNA sem ekki er á ensku Wikipediu, ssem þó hefur margfalt miklu meira efni um fuglinn en sú íslenska.

text: ::Þetta kort undirstrikar hina röngu þýðingu, þ.e. að alls ekki er hægt að skilja „landlægur“ um fugl sem raunverulega er ekki til nema undir vernd manna allan sólarhringinn. 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 13:51 (UTC)

text: ::Vill ekki einhver gera svo vel og breyta þesssu um Kakapó. „Landlægur“ er á íslensku notað um það sem hefur fengið mikla dreifingu um allt land og er alls ekki útilokandi um dreifingu um önnur lönd.

text: ::„Einlendur“ er líklega orðið sem á við hér um Kakapó-ann, ef nota á eitt orð, en líka bara lýsandi setning: „hefur hvergi fundist nema...“  eða fjölmargt sem segir rétt frá um það.

text: ::Svo þetta útbreiðsslukort um útbreiðslu fuglsinss „núna“ sem er á ísl Wikipediu er bara bull enda ekki á ensku Wikipediu eða annarsstaðar en þeirri íslensku. Núna eru einungis til um 200 fuglar eftir gríðlega miklar verndar- og tilfærsluaðgerðir, ungaútungun með hitakössum og vernd 24 tíma sólarhrings á litlum/lítilli eyju án allra rándýra. 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 14:20 (UTC)

text: Nei „landlægur“ merkir mjög útbreiddur á því svæði. Sjúkdómar verða t.d. landlægir. Landlægur sem einlendur er bara bull þýðing nærri andheiti þeirrar merkingar sem íslenskan hefur haft í aldir um það orð. Í það minnsta alls ekki upplýsandi. 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 13:44 (UTC)

text: Google þýðing orða á allss ekki altaf við. Í erlendum málum getur sama orð sem jafnan er þýtt á einn veg í íslensku, merkt margt fleira sem þarf önnur orð á íslensku til að ná útanum og valda ekki missskilningi og jafnvel andstæðri meiningu. — Og svo öfugt. 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 13:46 (UTC)

text: Eins og ég hef bent á fyrr er enska orðið „endemic“ með víðari og breytilegri merkingu en „landlægur“ á íslensku.  Landlægur merkir eitthvað sem er mjög útbreytt og næsta óviðráðenlegt vegna útbreiðslu sinnar án þess að það takmarki neitt útbreiðslu um önnur lönd. COVID var landlægt á Íslandi (og er kannski enn) og víða um alla Jörð líka.

text: Hér er mynd, kort og texti með nýrri grein (birt 17 okt 2022) sem sýnir vel hve pínlitlar eyjur útbreiðsla Kakpóans nær til og þar með hve algerlega villandi kortið er á íslensku Wikipedu sem á að sýna núverandi útbreiðslu hans. Nú eru eyjurnar þrjár: Codfish Island, Anchor Island og Little Barrier Island.

text: https://www.barrons.com/asset/external-media/afp/AFP4124351732031352314172024472195753223892-newzealand-conservation-kakapo-1.jpg 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 14:53 (UTC)

text: Skv Íðorðasafni Árnastofnunnar er þetta merking orðsins:

text: „IS: landlægur, EN: endemic

text: algengur eða ætíð fyrir hendi hjá tilteknum hópi eða á tilteknu svæði

text: Úr orðasafninu Landafræði

text: Tengill

text: landlægurSérsvið: 7.0Skilgreining: algengur eða ætíð fyrir hendi hjá tilteknum hópi eða á tilteknu svæði.“ 81.15.105.225 19. október 2022 kl. 15:01 (UTC)
replies: text: : Áhugavert, takk fyrir. 
Vill ekki einhver gera svo vel og breyta þesssu
Mér sýnist þú vera nú fullfær að breyta þessu hafandi skrifað heila býsn hér á spjallsíðunni. Síðan er ekki vernduð, öllum er frjálst að breyta.--Berserkur (spjall) 19. október 2022 kl. 16:37 (UTC)
replies: text: :::Það er út í hött að rífast um þetta, enda er ég búinn að setja einlendur í staðinn. Textinn undir útbreiðslukortunum er nokkurnveginn réttur, en ég laga það þegar taxobox verður sett upp. (Svarði2 (spjall) 19. október 2022 kl. 17:47 (UTC))
thread_title:  Röng um grundvallar atriði