Spjall:Heimspeki

message: Mér sýnist þetta á góðri leið með að verða að úrvalsgrein. --Heiða María 15. mars 2006 kl. 21:22 (UTC)
replies: text: Já, það má eflaust gera úr þessu úrvalsgrein en ég held samt að það vanti enn þá eitt og annað eins og t.d. efnisgrein eða svo um heimspeki á síðari hluta 19. aldar (J.S. Mill og Nietzsche) og kannski um stjórnspeki á 20. öld (Rawls og viðbrögð við honum). --Cessator 15. mars 2006 kl. 21:36 (UTC)

text: Sammála Heiðu. Spurning um að þú útnefnir greinina sem úrvalsgrein, Cessator, þegar þú telur hana vera orðna góða?

text: --Gdh 30. mars 2006 kl. 21:25 (UTC)
replies: text: :Ég lít hiklaust á þessa grein sem úrvalsgrein og styð útnefningu hennar mjög ákveðið. Svona greinar er hægt að auka og betrumbæta í hið óendanlega og ég held að við ættum ekkert endilega að bíða eftir því, það má auka við hana þó svo að hún hafi verið kjörin úrvalsgrein.--Mói 30. mars 2006 kl. 22:45 (UTC)
replies: text: ::Já, þetta er allt á réttri leið, og kannski þarf ekki að bíða lengur fyrst ekkert útilokar, eins og Mói bendir á, að haldið sé áfram að breyta og bæta við þótt greinin sé þegar orðin að úrvalsgrein. --Cessator 30. mars 2006 kl. 23:31 (UTC)

text: ::Þess má geta að enska greinin, sem var fyrirmynd þessarar, hefur núna breyst töluvert og að mínu mati til hins verra. Ég vona að þessi grein haldi áfram að verða betri, bæði vegna leiðréttinga og viðbóta, en um leið vara ég við því að breyta uppbyggingu þessarar greinar með hliðsjón af þeirri ensku; þar er núna allt í steik hvað strúktúr greinarinnar varðar. --Cessator 11. apríl 2006 kl. 19:54 (UTC)
replies: text: :::Já, ég er raunar á því að það eigi stundum rétt á sér að hálfvernda greinar sem verið hafa til lengi og margir hafa komið að. Stundum er bara engu við að bæta, en fólk gerir það samt. Þetta á sérstaklega við um fólk sem ekki er skráð inn með notendanafni. --Heiða María 11. apríl 2006 kl. 22:55 (UTC)

message: Spurning hvort það sé við hæfi að tengja í 40 ára gamlan ritdóm í íslensku dagblaði um sænska bók sem olli engum straumhvörfum og er sennilega gleymd og tröllum gefin. Raunar finnst mér svolítið stinga í stúf að tengja í ritdóma almennt. Hvað segja menn? --Cessator 9. febrúar 2008 kl. 19:40 (UTC)
thread_title:  Tenglar 

message: Mér finnst upphafssetningin og snubbótt og blaðagreinarleg, þ.e. "glíma við grundvallarspurningar". Betra færi að nota annað orð en glíma, sem á við líkamleg átök, og segja t.d. sú iðja mannsins að reyna að kryfja til mergjar grundvallarspurningar um lífið og alheiminn. Thvj 21. júlí 2011 kl. 11:32 (UTC)
replies: text: Hmm, sögnin „glíma“ er mjög oft notuð í þessum skilningi („að glíma við eitthvað“) og á alls ekki alltaf við líkamleg átök. Ef orðasambandið „glíma við [e-ð]“ er ekki nothæft, þá mætti alveg eins segja að sögnin „kryfja“ eigi við uppskurð og rannsókn á líki og gangi þess vegna ekki. Svo það komi skýrt fram: Ég held að það sé augljóst að bæði orðasamböndin gangi (og breytingin úr einu orðalaginu í hitt sé þess vegna tilgangslaus). --Cessator 21. júlí 2011 kl. 15:19 (UTC)
replies: text: : Mín máltilfinning segir að orðið "glíma" eigi ekki við hér, því orðið á við átök eða viðureign, sem á sér upphaf og endir. Auk þess finnst mér að upphafssetningin sé of snubbótt í svona annars ítarlegri grein. Orðanotkunin að "glíma við eitthvað" er t.d. notuð um "að glíma við heimadæmin eða þrautina" og virðist fela í sér að unnt sé að leysa vandamálið á tiltölulega skömmum tíma. Að "kryfja vandamál til mergjar" getur bæði átt við eitthvað sem unnt er að komast að niðurstöðu um, eða eitthvað sem tekur langan tíma, jafn vel óendanlegan, að fá botn í. Því mundi ég fremur kjósa að nota það orðalag, þó hugsanlega megi finna enn betra orðalag. Ég mundi einnig vilja tengja 3. málsgrein við þá fyrstu, þar sem dæmi eru tekin um hina endalausu "glímu" við grundvallasvpurningarnar og flytja setninguna um "heimspekinga" aftar. - Greinin er "úrvalsgrein" og mér þætti því að opnunarsetningin mætti endurspegla það með vönduðu og viðeigandi málfari.  Thvj 21. júlí 2011 kl. 18:00 (UTC)
replies: text: :: Ég er algerlega ósammála því að orðið „glíma“ geti ekki átt við bara af því að glíma er átök eða viðureign. Í Orðabók háskólans er t.d. að finna eftirfarandi dæmi: „Árum saman hafa sérfræðingar glímt við að framleiða vasaljós með rafhlöðu ...“, „Stjórnendur verða alltaf að vera að glíma við breytt viðhorf“, „Hún glímdi um stund við þessa frétt“. Það að „kryfja“ á í sjálfu sér ekki betur við um huglæga iðju en „glíma“ og á sér vitaskuld upphaf og endi ekki síður en glíma — og kannski reyndar frekar en glíma. Frægasti heimspekingur 20. aldar hélt því staðfastlega fram að heimspekilegar spurningar væru einmitt um vandamál sem hægt er að leysa, svo ég sé ekki að það sé sérstakt vandamál. Að minnsta kosti væri orðasambandið „að kryfja til mergjar“ jafn vandræðalegt því það gæti gefið ranglega til kynna í upphafsmálsgreininni að heimspeki sé fyrst og fremst greining; greining er vitaskuld snar þáttur í heimspekiiðkun en þetta gæti hljómað hlutdrægt gagnvart rökgreiningarheimspeki (á kostnað annarra heimspekihefða). Hvort setningin er snubbótt skal ég ekki segja en það er ekkert að þessu orðalag, nákvæmlega ekki neitt. --Cessator 21. júlí 2011 kl. 19:20 (UTC)
Sammála að upphafsfsetningin sé snubbótt. "Glíma við grundvallarspurningar" segir hálf lítið og að kryfja til mergjar grundvallarspurningar nær ekki heldur alveg utan um verkefni heimspekinnar. Mér þætti eðlilegra að hefja svona grein á einhverju á borð við: Heimspeki er fræðigrein sem leitast við að öðlast skilning á heiminum og öllu sem í honum er.

text: Ég er hræddur um að „skilgreiningin“ verði að vera „loðin“, því annars væri hún ekki hlutlaus. Vandinn við að skilgreina heimspeki sem fræðigrein er að það eru ekki allir heimspekingar „fræðimenn“ í hefðbundnum skilningi. Háskólavæðing heimspekinnar er líka ekki nema tiltölulega ungt fyrirbæri miðað við sögu heimspekinnar. --Cessator 21. júlí 2011 kl. 19:20 (UTC)
replies: text: : Þetta er að sjálfsögðu alveg vita vonlaust verkefni, að skilgreina heimspeki í einni setningu. Þjóðverjar fara svo að: In der Philosophie (altgriechisch φιλοσοφία, lateinisch philosóphia, wörtlich „Liebe zur Weisheit“) wird versucht, die Welt und die menschliche Existenz zu deuten und zu verstehen.
replies: text: :: Já, hér er ekki hægt að skilgreina viðfangsefnið í fyrstu málsgrein. En eitthvað verður að segja, nógu vítt til að skilgreiningarígildið teljist hlutlaust en nógu þröngt til að það dugi til að byrja efnisgrein sem á að lýsa fyrirbærinu svo lesandinn sé einhverju nær. --Cessator 21. júlí 2011 kl. 22:35 (UTC)
replies: text: ::: Ég var aðallega að benda á að orðið "glíma" vær ekki heppilegt, en á þeirri bresku er t.d. talað um "study" og tekin dæmi: Pilosophy is the study of general and fundamental problems, such as those connected with existence, knowledge, values, reason, mind, and language. E.t.v. mætti fremur nefna "vangaveltur" (almennt) og "rannsóknir" (fræðimennska). Thvj 22. júlí 2011 kl. 07:34 (UTC)
replies: text: :::: En þú átt eftir að útskýra hvað er svona óheppilegt við orðið „glíma“. Tilraunir þínar til þess hingað til hafa verið hraktar. Þú gætir líka kannski hringt í Pál Skúlason, prófessor í heimspeki og fyrrverandi rektor Háskóla Íslands, og bent honum á að heimspeki sé ekki glíma. Páll notar þó orðið til að lýsa heimspekinni hérna: „Heimspeki er glíma fræðilegrar hugsunar við gátur veruleikans.“ --Cessator 22. júlí 2011 kl. 13:14 (UTC)
replies: text: ::::: Heyrðu væni, vertu ekkert að setja þig á of háan hest: ég var einungis að lýsa minni máltilfinningu um orðið "glíma" og stakk upp á orðasambandið "að kryfja til mergjar", sem samkvæmt þinni máltilfinningu er ekkert betra. Þ.a. þú Cessator hefur hvorki  hrakið eitt né neitt sem ég sagði, enda ertu enginn guðalmáttugur hér á wikipedíu með kanóníseraðar skoðanir. - Lýsing Pála Skúlasonar hér að ofan á heimspeki er skáldleg í besta falli, en uppskrúfaður háskólahroki í því versta, þó líklega einhvers staðar mitt á milli. Texti hans hentar alls ekki á alfræðivef, enda nær örugglega ekki ætlaður til þess konar brúks. Thvj 22. júlí 2011 kl. 13:39 (UTC)
replies: text: :::::: Staðan er einfaldlega þessi: Þú heldur því fram að eitthvert orðalag sé alls ekki brúklegt og byggir það einungis á eigin persónulegu máltilfinningu (var einhver að tala um að setja sig á háan hest?). Mótrök komu fram gegn þessari máltilfinningu m.a. með stuðningi dæma úr Orðabók Háskólans (sem sýna svo ekki verður um villst að orðið „glíma“ er ekki síður notað um huglæga iðju en líkamleg átök). Þessum mótrökum hefur ekki verið svarað og því lít ég svo á að máltilfinningin hafi verið hrakin, a.m.k. þar til annað kemur í ljós. Hvað Pál Skúlason varðar, þá hefur hann doktorspróf í heimspeki, áratuga reynslu af kennslu í heimspeki á háskólastigi og er höfundur fjölmargra bóka og greina um heimspeki. Hefur þú menntun í heimspeki? Ef það er ekkert mark takandi á Páli Skúlasyni af því að hann er uppskúfaður háskólahrokagikkur nú eða of skáldlegur, á hverju er þá mark takandi? Já, jújú, máltilfinningu þinni auðvitað. Þú getur kannski líka, fyrst þú hefur ákveðið að setjast í dómarasæti yfir Páli, sagt okkur hvaða heimspekingar það eru sem eitthvað vita um heimspeki, fyrst ekkert mark er takandi á Páli? Hverjir eru óskáldlegir og auðmjúkir en lausir við háskólahrokann uppskúfaða? --Cessator 22. júlí 2011 kl. 14:23 (UTC)
replies: text: ::::::: Góði besti, andaðu nú með nefinu! Við vorum að ræð málfar og máltilfinningu, sem eðli máls er huglæg og því er ekki hægt að "hrekja" eða "afsanna", en athugaðu að fleiri hafa tekið undir að glímu-setningin í inngangi sé full snubbótt. Ég benti á að fyrrnefnd orð Páls Skúlasonar hentuðu ekki í alfræðiriti, án þess að ég væri á nokkurn hátt að gera lítið úr menntun hans, hvernig svo sem þú getur lesa það úr orðum mínum (mín menntun er irrelavant í þessu samhengi). Reynum frekar að finna orðalag, sem hentar greininni og alfræðivefnum betur - ef "glíman" er besta orðið þá notum við það áfram! Thvj 22. júlí 2011 kl. 14:58 (UTC)
replies: text: :::::::: Hafðu engar áhyggjur af öndun minni. Auðvitað er hægt að sýna fram á að máltilfinning sé röng. Þú fullyrtir að orðið „glíma“ væri ónothæft af því að það ætti við um líkamleg átök. Þessi fullyrðing hefur verið hrakin og sýnt að máltilfinningin sem býr að baki er ekki rétt. Dæmin úr Orðabók Háskólans sýna það. Það er alveg augljóst af þeim að orðið „glíma“ þarf ekki að eiga við líkamleg átök, heldur getur það átt við huglæg átök eins og heilabrot um erfiðar spurningar. Þú hélst því fram að orðalag Páls hentaði ekki í alfræðiriti en án raka. Jú, þú sagðir að vísu að þetta væri skáldlegt orðfæri en ég segi á móti að þetta er ekkert sérlega skáldlegt orðfæri og þá er eftir að sýna fram á í fyrsta lagi að það sé skáldlegt og í öðru lagi að það skipti einhverju máli; boltinn er hjá þér. Ég hélt því ekki fram að þú værir að gera lítið úr menntun Páls, ég áréttaði bara hver hún væri til að setja hlutina í samhengi; en þú gerðir vissulega að umtalsefni hugsanlegan háskólahroka — uppskúfaðan meira að segja. Hvers vegna skyldirðu gera það ef ekki til að grafa undan stöðu hans og þar með vægi orða hans? Já, það má vel vera að málsgreinin sé snubbótt, lengjum hana endilega svo hún sé lengri, því það er svo gott. --Cessator 22. júlí 2011 kl. 15:16 (UTC)

text: :::::::: Jæja, núna er málsgreinin lengri (án þess að segja mikið meira). Skellti inn tilvísun í heimild í leiðinni, sem notar reyndar líka orðið „glíma“. Sennilega einhver háskólahroki, uppskúfaður í þokkabót. Ég leyfi mér að spyrja aftur, hverjir eru auðmjúkir ogt óskáldlegir heimspekingar en lausir við hinn uppskúfaða háskólahroka? --Cessator 22. júlí 2011 kl. 15:33 (UTC)

text: ::::: Takk fyrir, en í nefndri heimild á Vísindavefnum stendur "Heimspeki er iðja sem menn hafa stundað, að því er vestræn menningarsaga hermir, í 2500 ár, með 1000 ára hléi yfir hörðustu miðaldir", sem kemur væntanlega vel til greina í stað "glímutalsins" ;) Thvj 22. júlí 2011 kl. 15:45 (UTC)
replies: text: :::::: Þessi síðari skilgreining er samt hlutdræg því hún er söguleg skírskotun til forngrískrar heimspeki og arfleifðar hennar og útilokar m.a. kínverska og indverska heimspeki. Það er skiljanlegri skilgreining í þeim málum sem nota orð eins og „philosophy“ sem eru komin af gríska orðinu fyrir heimspeki. En aðrar heimspekihefðir eru þá settar á jaðarinn. Ekki misskilja, mér finnst þetta alveg réttmætt að vissu marki — stór hluti greinarinnar fer í að útskýra upphaf vestrænnar heimspeki hjá Grikkjum. En það er kannski fullgróft að setja indverska og kínverska (og aðra) heimspeki á jaðarinn strax í fyrstu málsgrein. --Cessator 22. júlí 2011 kl. 15:53 (UTC)

text: :::::: Þar að auki er málsgreinin sem þú hefur valið úr texta Hauks ónothæf því hún segir enn minna en skilgreiningin sem er núna í greininni. „Heimspeki er iðja ...“ – Hvaða iðja? Það kemur ekki fram og það þyrfti a.m.k. alla málsgreinina frá Hauki til að setja þetta í samhengi. --Cessator 22. júlí 2011 kl. 16:03 (UTC)

text: :::: Setningin hefur vissulega batnað og við getum svosem alveg notað "glímuorðið" áfram ef ekkrt betra finnst. Ég skil þó ekki hví orðið "glíma" ætti að vera heilagt í þessari grein, þegar t.d. "iðja" kæmi alveg eins til greina að mínu mati (sbr. Vísindavefurinn). Mín hógværa tillaga, án nokkurs háskólahroka: "Heimspeki er glíman við grundvallarspurningar um veruleikann, tilvist og stöðu mannsins í alheimi". - Stóra spurningin er hvort vangaveltur um guð teljist heimspekiiðja eða guðfræði, en við getum látið það liggja á milli hluta að sinni. Thvj 22. júlí 2011 kl. 16:16 (UTC)
replies: text: ::::: Ég skil ekki af hverju það er svona mikilvægt að fjarlægja orðið „glíma“ þegar sýnt hefur verið fram á að það er ekkert athugavert við það. Guð, tja, spurningin um tilvist hans fellur væntanlega undir spurninguna um eðli veruleikans (annaðhvort er veruleikinn þannig að guð er til eða ekki). --Cessator 22. júlí 2011 kl. 16:24 (UTC)

text: ::: Ég nenni ekki að endurtaka það, þú getur lesið inlegg mín hér að ofan. Hefði gjarnan kosið hófstilltari umræðu um orðalag í inngangi greinarinnar, fremur en þras það, sem síðar varð, en við skulum nú láta staðar numið. Ég er orðinn sáttari við "glímuna" um grundvallarspurningar"; það segir sig einhvern veginn sjálft að sú glíma geti orðið langdregin og úrslit ólós. Thvj 22. júlí 2011 kl. 18:11 (UTC)
thread_title:  Skilgreining 

message: === Þýðing frá ensku yfir á íslensku. Ekki rugla saman rökfræði og breiðara fræðasviði hennar. ===
* endonym, inner name: innranafn
* exonym, external name: ytranafn
* metalogic, metatheory [kenningakenning] of logic: rökfræðinnarfræði
* hypernym, wide name: víttnafn
* hyponym, narrow name: þröngtnafn
* precosmic: forkosmískt (ekki góður kostur því kosmískur er úr grísku: κόσμος)
* (heimsfræðinnar, ekki veraldlegrar) preworldly: forheimsins
* personality (einn ákveðinn persónuleika): einstaklingseðli
* personhood, state of being a person [almennt] (a hypernym): einstaklingsástand
thread_title:  Íslensk heimspekileg orð (óstaðlað): 

message: * endonym, inner name: innranafn
* exonym, external name: ytranafn
* metalogic, metatheory [kenningakenning] of logic: rökfræðinnarfræði
* hypernym, wide name: víttnafn
* hyponym, narrow name: þröngtnafn
* precosmic: forkosmískt (ekki góður kostur því kosmískur er úr grísku: κόσμος)
* (heimsfræðinnar, ekki veraldlegrar) preworldly: forheimsins
* personality (einn ákveðinn persónuleika): einstaklingseðli
* personhood, state of being a person [almennt] (a hypernym): einstaklingsástand
thread_title:  Þýðing frá ensku yfir á íslensku. Ekki rugla saman rökfræði og breiðara fræðasviði hennar.