بحث:تاریخ افغانستان (پیش از اسلام)

message: 


این مقاله بیشتر تاریخ ایران است تا تاریخ افغانستان! برای مثال در حالیکه یکی از مهمترین اهداف نادر شاه مبارزه با شورشیان افغانی و قطع کردن دست آنان از دامن ایران بود و به همین جهت هم سه بار با اشرف افغان جنگید و سایر سورشیان را تا هرات و کابل تعقیب کرد و برای دستگیری ایشان نیز به هند یورش برد، در عین حال نویسنده نادر شاه را نیز به تاریخ افغانستان ربط داده است. همچنین به قرار داد پاریس که بر اساس آن و با حمله انگلیسی ها افغانستان از ایران تجزیه شد هیچ اشاره ای نشده است. حمله اشرف افغان به اصفهان و وحشی گری های وی هم به همچنین. .....نرسی ‏۲۷ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۰۸:۴۳ (UTC)
replies: text: شوربختانه کسانی در ویکی پدیا کارشناسی تاریخ افغانستان می کنند که حتی از تاریخ کشور خود هم کمتر اطلاع دارند؛ در این جای تردید نیست که نادرافشار شاه ایران بود و ... و... اما دست تجاوز به حریم سرزمین های همسایه نیز دراز کرد و حتی هندوستان را غارت نمود. شاید غارت های که او انجام داد، برای شما افتخار تلقی شود، اما برای مردم هند فاجعه بود! همچنین کشتارهای او در شهرهای مختلف افغانستان امروزی. بنابراین، یک مورخ افغان یا هند حق دارد، درباره عملکرد یک متجاوز به سرزمین خود و درباره تاریخ خود قضاوت کند. لطفاً مستبدانه این حق را بخاطر افشاگری آنها از جنایت های شمشیرکشان نگیرید!

text: اما، اینکه می نویسید افغانستان براساس قرارداد پاریس از ایران جدا شد، متاسفانه فقط ناآگاهی خود را از تاریخ واقعی ایران و افغانستان ابراز می دارید! بنابراین، شما مانند نادرافشار و دولتمردان قاجار به حریم تاریخ افغانستان تجاوز نکنید و اجازه بدهید خود افغانها تاریخ خود را بازنگری و بنویسند. و چه بهتر که شما به همان گور امام بپردازید؛ البته این یک پیشنهاد دوستانه بود. −−کاربر گمنام ‏۲۸ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۲۰:۰۶ (UTC)
جناب می تواند بگويید، پایتخت غزنویان در کدام شهر و در کدام کشور قرار داشت و حوزهٔ اقتدار آنها از کجا تا کجا بود؟  اگر نمی دانيد به مقاله غزنویان در همین ویکی پدیا مراجعه کنيد ! 

حذف بدون دلیل موجه، برگشت داده شد --88.73.221.143 ‏۳۰ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۰۹:۰۰ (UTC)

message: مقاله فاقد هر نوع منبع معتبر است. مطالبی را که آشکارا غلط بود حذف کردم، گرچه بخش های عمده مقاله همچنان جانبدارانه ، غلط و بدون منبع است. [[کاربر:Nersy|نرسی]] ‏۳۰ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۱۶:۱۹ (UTC)
دوستان بهتر است بجای افزودن تاریخ ایران به تاریخ افغانستان ، بخش های مختلف تاریخ این کشور پس از جدایی از ایران را کامل کنند. [[کاربر:Nersy|نرسی]] ‏۳۰ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۰۵ (UTC)

message: جناب می تواند بگويید، پایتخت غزنویان در کدام شهر و در کدام کشور قرار داشت و حوزهٔ اقتدار آنها از کجا تا کجا بود؟ --کاربر گمنام ثبت نشده ‏۲۸ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۱۵ (UTC)
یک یاداوری: شما که از «انحصار طلبی ها حذف ها و فضای بدی که در ویکی پدیای فارسی ایجاد کرده اند» شکایت دارید؛ چرا خود اقدام به همان کار می کنید؟ این کار شما مرا به یاد مثل معروف می اندازد که «ملا همه را پند دهد و خود ... (شاید همان کار را کند!)» --کاربر گمنام ثبت نشده ‏۲۸ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۳۷ (UTC)
replies: text: ::پایتخت غزنویان در جایی بوده است که تا یک قرن قبل بخش هایی و تا دو قرن قبل اغلب آن جز ایران کهن بشمار می رفت. در تمام منابع معتبر از جمله دانشنامه ایرانیکا ، تاریخ افغانستان بعنوان یک کشور را از سلسله دورانی آغاز کرده اند. شما نمی توانید بخش های مختلف تاریخ ایران ( بعنوان کل) را به افغانستان ( بعنوان جزیی از ایران کهن) نسبت دهید.نرسی ‏۳۰ ژوئن ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۰۳ (UTC)
جناب ايران کهن کجا است؟! لطفاً حدود و مرکزيت آن را با مشخص کنيد. یا حد اقل سری به مرکز تحقيقات کانگرس آمرِیکا بزنید تا در باره غزنویان به اطلاعات شما افزوده شود:  --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۶:۵۰ (UTC)
thread_title:  غزنويان 

message: البته مقاله حاضر درباره تاريخ افغانستان ناقص و در برخی موارد اشتباه است که باید اصلاح یا باز نویسی گردد. اما آنچه آقای نرسی پيشنهاد کرده اند، مبهم و کاملاً نظر شخصی ايشان است. تاریخ افغانستان را نمی توان به اسم تاریخ ایران کنونی نوشت. این دو کشور بیش از آن که وحدت داشته باشند، تاریخ شاهد جدایی آنها است. بنابراین، نوشتن تاریخ یک کشور به اسم کشور دیگر در هیچ جای دنیا مرسوم نیست. بنابراین، ادعای ایرانیان در مورد وحدت ایران کنونی و افغانستان فاقد اعتبار تاریخی است. --تیم کاری نخبگان افغانستان ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۳:۴۰ (UTC)
thread_title:  پاسخ 

message: من هم با شما هم نظر هستم که مقاله «تاریخ افغانستان» سخت ناقص، و پر از اشتباه و فاقد منابع کافی است. پيشنهاد من این است که از روی تاریخ‌های معتبر بویژه تاریخ خود افغانها نوشته آقایان احمدعلی کهزاد، عبدالحی حبيبی، غلام محمد غبار، امین فرهنگ، دکتر حسن کاکر، مهدیزاده کابلی، نصير مهرين، اعظم سیستانی و ... بازنویسی و اصلاح شود و آن تيم محترم می‌تواند از آقايان کابلی، نصير مهرين، سیستانی، حسن کاکر و دیگران دعوت به همکاری نمایند. --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۱۰ (UTC)
این منابع مشکل بیطرفی دارند. باید از روی دانشنامه های بیطرف و معتبر تکمیل شود.نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۲۷ (UTC)
جناب اين تاریخ افغانستان است، و تصميم و تشخیص هم مربوط به دانشمندان ملت افغانستان است و تاريخ هر ملت را باید خود آن ملت بنویسد؛ ما هم فقط قصد همکاری داریم نه ریاست و دستور دادن و تعیین تکلیف به آنها. بنابراین، هر منبع که از نظر آنها معتبر است، مورد پذیریش است. کارشناس مسایل تاریخی و سیاسی افغانستان در کشورهای غربی هم افغان هستند نه ایرانی! وانگهی، از نظر افغانها هم دانشنامه‌ها، کتابها و مقالات تارِِيخی ایرانی‌ها هم مشکل بی‌طرفی دارند و هیچ مرجعی هم برای بی‌طرفی مطلق وجود ندارد. اگر دارد، لطفاً نام ببرید! --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۶:۱۲ (UTC)
من هم هیچ کجا ادعا نکردم که از منابع ایرانی استفاده شود! جایی چنین حرفی از من دیدید؟! اتفاقا من هم دقیقا به همین علت روی بیطرفی تاکید دارم. در این بحث باید به یک منبع غیر ایرانی و افغانی رجوع کرد. من در این باره چه در اینجا و چه در سایر مباحث فقط به دانشنامه بریتانیکا استناد کردم. دانشنامه ایرانیکا هم البته قابل استناد است، چون اولا منبع مالی آن ایرانیها نیستد و توسط دانشگاه کلمبیا و موسسه ملی علوم انسانی آمریکا پشتیبانی می شود و از سویی ویراستاران آن هم ( عده کثیری ) غیر ایرانی هستند. امام باز هم از آن دوری می کنم تا شبهه پیش نیاید. شما هم بدنبال یک منبع غیر افغان باشید. در این بحث نه منبع ایرانی و نه افغانی ارزشی ندارد.  نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۳۳ (UTC)
ضمنا من هم به خوبی میدانم که تاریخ افغان ر اافغانها و تاریخ ایران را ایرانی ها می نویسند. انتظاری غیر از این هم نمی رود. اا هر کچا که بین اختلافی بین دو گروه پیش میاید باید نوشته های یک فرد خارج از دو گروه را حجت و معیار قرار داد. شما هر موقع خود تاریخ افغان را می خوانید یا در مدارس تدریس می کنید خودتان باید آنرا بنویسید ، اما اگر خواستید در یک دانشنامه غیر ایرانی-غیر افغانی به نام ویکی پدیا بنویسید باید منبع غیر از خودتان در موارد اختلاف بر انگیز ارائه دهید ، همانطور که ما هم باید چنین کنیم. نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
replies: text: دوست عزیز، از اینکه در متن پائین، یک جمله را من کمی تند بیان کردم، پوزش می خواهم. من با شما کاملاً موافقم که باید از منابع بیطرف باید استفاده کرد. اما در بیطرفی منابع خارجی من مشکوک هستم، البته همه از سر غرض‌ورزی اشتباه نکرده‌اند، بلکه هیچکس از بیرون مانند اهل خانه، خانه را نمی‌شناسد! باور کنید که هیچ کسی مانند ایرانی، ایران کنونی را نمی شناسد و هیچ کس مانند افغانی افغانستان را نمی شناسد.

text: من بارها به برخی خاورشناسان غربی ایراد گرفته‌ام و در نهایت آنها بسیاری حرفهای مرا پذیرفته‌اند.

text: در فرضیه قوم آریایی که همین خاورشناسان غربی ارائه داده‌اند، این قوم از لحاظ فیزیکی چنین توصیف شده‌اند که گویی موی بور و چشمان آبی و پوست سفید داشته‌اند. همین فرضیه غلط چنان در کتابهای تاریخ ایران نوشته شد که گویی حقیقت تازه کشف کرده‌اند. در حالی که همه می‌دانند که حداکثر مردمانی که در ایران کنونی و افغانستان زیست دارند، از همین قوم آریایی ریشه دارند، آیا چند درصد آنها چشمان آبی، موی بور و یا پوست سفید مانند اروپاییان دارند؟!

text: فرضیه دیگر آنها، اصطلاحات ایران بزرگ، ایران شرقی و ایران غربی است. این اصطلاحات، در کدام منبع تاریخی ما ضبط گردیده است؟!

text: و دیگر فرضیه دیگر آنها نژاد هند و اروپایی است که بعدها متوجه شدند که کاربرد نظریه نژاد اصلاً بی‌مفهوم است. و اين اصطلاح ساختگی را هم‌اکنون فقط در حوزهٔ مطالعات زبان‌شناسی به کار می‌برند.

text: همه انسانها جايزالخطا هستند. اکنون ما را چه کار دنباله رو غربی‌ها باشیم؟! البته من منکر دانش آنها نیستم، باید از دانش آنها آموخت؛ اما تاریخ و فرهنگ را باید در زاد بوم خود آموخت. باور کنید که تمامی انسانها چه در ایران و چه در افغانستان یکسان نمی‌اندیشند و همه هم در پی تاریخ‌سازی نیستند. به‌هرحال پاسی از شب گذشته زحمت را کم می‌کنم. شب تان خوش دوست عزیز. --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۲:۳۵ (UTC)
thread_title:  نظر مهدی خراسانی 

message: شاید بعضی‌ها از سر سهل‌انگاری و یا از سر ناآگاهی، تصور کنند که کشور ما، افغانستان عزیز، خود به خود و بدون جانفشانی و از خودگذریهای فراوان فرزندانش شکل گرفته، و در چارچوب مرزهای موجود قرار گرفته است؛ اما دقت در تاریخ این کشور و تاریخ کشورهای همجوار ثابت می‌کند که مردمان ساکن در این محدودۀ جغرافیایی، ده‌ها بار به علل و سبب‌های گوناگون دست از جان شسته و بر ضد ستم و استبداد بیگانگان به پا خاسته‌اند، قربانی داده و قربانی گرفته‌اند تا سرانجام به این پیروزی بزرگ نایل شده‌اند که حاکم برسرنوشت خویش گردند و از خود کشوری داشته باشند تا دیگر هیچ بیگانه‌یی بر آنها ستم روا ندارد و محصول دسترنج‌شان را به نام حواله و بروات و دیگر عوارض مالیاتی از جیب‌شان خالی نکنند و بر عرض و ناموس و هستی‌شان بی‌حرمتی و توهین صورت نگیرد.
برای درک بهتر این مسأله نگاهی می‌افگنیم به تاریخ منطقه و حوادث خونبار کشور را در قرون ١٣ تا ١٨ میلادی بطور فشرده و مختصر از نظر می‌گذرانیم. 
پس از سقوط دولت غوری افغانستان توسط دولت خوارزمشاهیان در ٦١٠ه‍. ق =١٢١٤میلادی، افغانستان دیگر مرکزیت اداری و سیاسی خود را از دست داد و شش هفت سال بعد با طوفان هستی برانداز چنگیزخان مغول همه دار و ندارش برباد فنا رفت.
یورش هستی‌سوز و ويرانگر چنگيزخان و کشتار بی‌رحمانه مغولان در سر زمين‌های آسيای ميانه، افغانستان و  ايران، بين النهرين و بخش شرقی آسيای صغير (روم)، آذربايجان شمالی و جنوبی و ارمنستان و گرجستان و پادشاهی يونانی-گرجی طرابزون و ارمنستان و متصرفات صليبيون در سوريه و جزيرۀ قبرس و بالاخره سلطنت سلجوقيان در آسيای صغير(ترکیه) بدبختی و مصايب فراوان برای توده‌های مردم کشورهای فوق‌الذکر دربر داشت(پطروشفسکی، کشاورزی و مناسبات ارضی در ايران عهد مغول، ج۱، ص ۸۶، ص۵۷). جوینی هجوم چنگیزیان را در چهار کلمه خلاصه می‌کند: "آمدند و کندند و سوختند و بردند"(جهانگشای جوینی،ص٧٢،ج١). سرداران چنگيزی همه ساکنان شهرها را بدون استثنا از دم تيغ می‌گذراندند. 
پطروشفسکى، محقق شوروى در مورد قتل‌هاى دسته جمعى مغولان در سرزمين‌هاى مفتوحه مى‌نويسد: «مغولان، ساکنان را که قبلاً خلع سلاح کرده و به صحرا رانده بودند و مرعوب و روحيه باخته بودند، ميان سپاهيان تقسيم می‌کردند. هر سپاهى افرادى را که سهم وى شده بود، به زانو می‌نشاند و سپس با شمشير و یا  ساطور سرهاى شان را از تن جدا می‌کرد، بعد منشيان اسير را وادار می‌کردند تا تعداد سرهاى بريده را شمار کنند. به گفته جوينى، پس از کشتار عمومى مرو در سال (٦١٨ ق=١٢٢١ م) شمارش کشته‌گان (توسط منشيان اسير) ١٣ روز به طول انجاميد (پطروشفسکى ،همان، ج ١، ص۵٨). 
طبق روايت سيفى به هنگام تصرف نيشاپور مغولان (٦١٧ ق = ١٢٢٠م) ٠٠٠ر ٧٤٧ نفر مرد را سر بريدند. (سيفى هروى (سيف بن محمديعقوب الهروى)، تاريخنامه هرات، چاپ پروفسور محمد زبير صديقى، ١٩٦٢ قمرى، کلکته، ص ۶۳۰؛ سيفى علاوه می‌کند که اضافه بر کشتار عام مردم، يکصد هزار دختر از هرات اسير بردند) و پس از تسخير مرو در سال ( ٦١٨ ق = ١٢٢١ م) به گفته ابن‌الاثير در حدود هفتصد هزار نفر به قتل رسيدند(ابن اثير ، الکامل، ج١٢، ص٢٥٧). ... بنابر روايتى در قرن ١٣ ميلادى، در شهر بلخ دوصد هزار نفر زندگی می‌کردند. در سال (١٢٢٠م) همۀ آنان به امر چنگيزخان تا نفر آخر از دم تيغ گذشتند (تحرير تاريخ و صاف، ص ٣١٩). بنابر تاريخ وصاف، چنگيز به جرم قتل يکى از پسران چغتاى (موتوچين) در باميان، فرمان داد هيچ زنده سرى را در آنجا باقى نگذارند، حتا جنين در شکم مادران زنده نگذاشتند و چار پايان را هم کشتند(جوينى، ج١، ص ١٣٨؛ غبار، افغانستان در مسیر تاریخ، ج۱، ص ۲۱۳). و سپس نوبت به غزنه رسيد. 
فاتحان مغولى می‌کوشيدند تا با به کار بستن اين شيوه‌هاى کشتار، نه تنها امکانات  مقاومت و ايستادگی مردم را از پيش‌پاى خود بردارند، بلکه می‌خواستند وحشتى در عموم مردم ايجاد کنند تا ارادۀ مقاومت در مردم به کلى نابود و معدوم گردد؛ بنابراين، نتيجه هجوم لشکريان مغول بر سرزمين‌هاى افغانستان، ايران و ماوراء النهر و غيره جاها، تقليل شديد جمعيت بوده که خود بر اثر قتل عام اهالى و يا به اسارت بردن آنان و فرار باقى‌مانده مردم، و خالى از سکنه شدن نواحى پر جمعيت سابق کشورهاى مفتوحه، به خصوص بخش شمال و شمال غربی افغانستان که در دره‌ها و نواحى حاصلخيز آن کوچکترين قطعه زمين غيرمسکون ولم يزرع وجود نداشت، پديد آمده بود.
سيفى هروى در کتاب خويش ( تاريخنامه هرات ) خاطرات سالخورده گان را در باره ويرانى وحشت‌انگيزى که در سراسر خراسان پس از هجوم مغول در سال‌هاى( ٦١٧ - ٦١٩ ق = ١٢٢٠ -١٢٢٢ م) به بار آمده بود، نقل می‌کند. سالخوردگان به عنوان شهود عينى به مؤلف اظهار داشته بودند که در ناحيه هرات نه مردم باقى‌مانده بود و نه گندم و نه آذوقه و نه پوشاک. (سيفى هروى، تاریخنامه هرات، چاپ صدیقی، ص ٨٣: (در اين ولايت نه مردم است و نه گندم، نه خورش و نه پوشش) ص١٥٢) مؤلف باز همانجا چنين می‌گويد: «از مولانا مرحوم خواجه ناصرالملته والدين چشتى چنين شنودم که او گفت از حدود بلخ تا دامغان يک سال پيوسته خلق گوشت آدمى و سگ و گربه مى خوردند ، چه چنگيزخانيان جمله انبارها را سوخته بودند» (سيفى، ص ٨٧) . 
سيفى باز خبر ميدهد که پس از کشتار عمومى سال ٦١٩ هجرى=۱۲۲۲م فقط مشتى از مردم که اتفاقاً جان بسلامت برده بودند، چهل مرد از طبقات مختلف بودند که در ويرانه مسجدى سکنى گزيده بودند. (سيفى، ص٨٣) و در روستاهاى حومه هرات هم عده نجات يافته‌گان بيش از صد نفرنبودند (سيفى، ص۱۸۳). مگر در «حیاطى»  يکى از امراى مغول قريب هزار نفر از اسيران را گرد آورده مورد عفو قرار داده بود و شرط نهاده بود که رعیت او باشند(سیفی، ص ۱۸۲، ۲۱۵). 
وادى هريرود و جلگه هرات که يکى از نواحى پر جمعيت و حاصلخيز افغانستان بود، تخريب سراسرى آن ولايت يک عمل استثنایى نبود، بلکه واحه‌های مرو و طوس نيز با چنين مصيبتى از دست مغولان روبه رو بود. بنا به گفته جوينى، در شهر طوس حتا پنجاه خانه مسکونی باقى نمانده و ساکنان آن خانه‌ها هم به بيغوله‌ها پناهنده شده بودند(جوينى، ج١، ص ١٢٥ - ١٣٢). 
شهر بلخ نیز پس از کشتار سال ٦١٧ ق = ١٢٢٠ م ديگر تا مدتها بعد جان نگرفت. و در نيمه اول قرن هشتم هجرى (نيمه اول قرن چهاردهم ميلادى) نيز ويران بوده است. 
ابن بطوطه چند دهه بعدتر (٧٢٦ ق = ١٣٢٥ م) از راه ترمذ به بلخ سواره عبور کرد و آنجا را همچنان ويران و غير مسکون يافت. ابن بطوطه پس از مشاهده خرابى‌هاى مغول در بلخ رهسپار ديار هرات می‌گردد. او می‌گويد: پس از هفت روز راه پيمایى در جبال « غرجستان» به شهر هرات رسيديم. در بين راه قراى سرسبز و آب‌هاى جارى وجود داشت. «شهر هرات يکى از بزرگترين شهرهاى آباد خراسان است. هرات شهرى بزرگ و داراى ابنيه بسيار است. مردم اين شهر متقى و متدين و پاک دامن و حنفى مذهب می‌باشند و شهر هرات از هرگونه فسق و فساد مبراست.» (ابن بطوطه، سفرنامه، ترجمه دکتر محمدعلى موحد، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ ١٣٤٨، ج١، ص٤٣١)
اخذ مالیات و خراج توسط عمال چنگیزیان به نحوه وشیوه‌یی صورت می‌گرفت که حصول آن از رعایای مطیع، ماهیتاً با غارت آشکار و جمع آوری غنایم از کشور دشمن تفاوتی نداشت. (پطروشفسکی، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ج٢ ص٦٦٠ ببعد)
با توجه به آن چه گفته شد می‌توان دريافت که هجوم‌هاى ادوارى اقوام و قبايل عقب‌مانده بر سير تکامل تاريخى جامعه ما چه قدر تاثير مرگبارى داشته که براى مدتهاى طولانى رونق کشاورزى و شهرنشينى را با انحطاط و گسست رو به رو ساخته است. به قول علی میرفطروس: « فقدان ثبات سياسى پايدار، دست به دست گشتن حکومت‌ها و ويرانى شبکه‌هاى آبيارى و توليدى توسط مهاجمان، باعث نوعى دلسردى و بى‌تفاوتى روستایيان و پيشه‌وران جهت سرمايه‌گذارى و ترميم شبکه‌هاى توليدى گشت. اين حملات و ويرانى‌ها و فقدان يک ثبات اجتماعى- سياسى پايدار، باعث گرديد تا «سرمايه‌دارى تجارى» هيچگاه به «سرمايه‌دارى صنعتى» تکامل نيابد. به خاطر هجوم‌ها و حملات مختلف و گسست‌هاى متعدد فرهنگى- اجتماعى، ما مجبور شديم، هر بار از «صفر» آغاز کنيم، بدون آگاهى از گذشته، بدون چشم اندازى از آينده...» (علی میرفطروس، ديدگاه‌ها، ص ٧٣).
شکى نيست که اگر چنين هجوم‌هاى ويران‌گرانه بر کشورما و منطقه به وقوع نمى‌پيوست، شهرهای هرات و بلخ و غزنه و کابل و قندهار و سیستان و غيره از شکوه و رونق بیشتر تجارت و صنعت برخوردار می‌بود و آثار تاریخی ماندگار فراوان کشور امروز چشم بینندگان را خیر می‌ساخت.
 
پور بهاء شاعر خراسانی در قصیده یی که در مدح علاء الدین جوینی،  مورخ و وزیر هلاکو سروده، از فقر و فاقهٔ مردم خراسان که نتیجهٔ سنگینی مالیات و سوءاستفاده‌های مامورین مالی بود، این طور می‌گوید:
 
[در دوره تيمور نيز جنايات، خون‌ريزی و غارت مردم خراسان بزرگ بيش از پيش ادامه يافت.] چه تيمور خود را جانشين چنگيز می‌دانست و به پيروی از سياست چنگيز و ياسای چنگيزی، «تزوک تيموری» را به ميدان کشيد و بر طبق آن عمل ميکرد.
ميزان خراجى که تيمور بر اهالى هر شهرى پس از فتح آن تعيين ميکرد، بستگی به ميزان مقاومت مردم در برابر هجوم تيمور داشت، زيرا مقاومت سر سختانه مردم دليل اقتصاد نيرومند مردم يک ناحيه بود و براى آنکه مردم را ذلیل و منقاد خود ساخته باشد، خراج کمرشکنى بر اهالى می‌گذاشت و در صورتى که از پرداخت آن سر باز می‌زدند، امر قتل‌شان را می‌داد. واضح است که در سبزوار هرات و زرنج مرکز سيستان و حصار طاق، تيمور با چنين مقاومت‌هاى سرسختانه رو به رو شد و همين مقاومت مردم سبب غضب بيشتر تيمور می‌گرديد، چنان که در سيستان امر کرد تا بندهاى آب و از جمله بند معروف رستم بر رودخانه هيرمند را که سبب آن همه آبادى و عمران و سر سبزى سيستان بود، خراب کنند. سپس دستور داد تا مردم زرنج قتل عام شوند. لشکريان تيمور سه روز تمام مردم شهر را قتل عام کردند(شرف‌الدين على يزدى، ظفرنامه، زير عنوان سيستان ديده شود). تيمور در زرنج از جمجه هزاران انسان کله منارى ساخت و دو هزار انسان  را زنده در ديوارى جاى داد (راوندى، تاریخ اجتماعی ایزان، ج٢، ص ١٩٥).
پس از مرگ تیمور، افغانستان و بخش عمده ایران در قلمرو حاکمیت شاهرخ فرزند تیمور قرار گرفت و او جداً کمر به مرمت خرابی‌های وارده بست و با تلاش پیگیر موفق شده تا حد زیادی خرابی‌های پدر را جبران کند. روى همرفته افغانستان در قرن پانزدهم، با وجود خرابى بند رستم و باير ماندن حوزهٔ هیرمند، مرکز عمدهٔ تمدن و فرهنگ و اقتصاد در آسياى میانه شد و به جز سیستان در سایر حصص کشور زراعت و آبيارى و پيشه ورى انکشاف چشمگیر داشت. 
شهر هرات، در عهد فرمانروایى نيم قرن شاهرخ و سپس در مدت ٣٧ سال سلطنت سلطان حسين بايقرا، در کمال رونق و شگوفایى فرهنگ و تمدن زيست و «به يک مرکز بزرگ تجارتى و پيشه ورى و فرهنگى مبدل گشت و گويا مرواريد شهر هاى آسياى ميانه و مرجع علما و هنر مندان گرديد» (تاريخ ايران، نوشته گروهى از مورخين شوروى، ترجمه کريم کشاورز، ص ٤٣٣- ٤٣٥).
از آغاز قرن شانزدهم ميلادى، وقايع و حوادثى که در داخل افغانستان و در خارج آن اتفاق افتاد، همه به ضرر کشور ما و به نفع قدرت‌هاى نوخاسته همجوار تمام شد. به سخن ديگر در سال ١٥٠٠ دولت شيبانى در ماوراءالنهر و در ١٥٠٢ دولت صفوى در ايران ظهور کرده بودند و در ١٥٢٥ دولت بابرى (کورگانى) در هندوستان تاسيس شد. اين دولت‌هاى نو ظهور از شمال و غرب و شرق افغانستان دست تجاوز دراز کردند و سرانجام خراسان بزرگ را به سه قسمت شمالى و غربى و شرقى تقسيم کردند. و هر یک بر بخش معینی تسلط یافتند. یه این حساب تسلط کشورهای همسایه از ١۵۱۰ تا ١٧٤٧ تقريباّ دونيم قرن به طول کشيد.  
اگر از دوران استیلای مغولان و تیموریان بر کشور بگذریم، و به دوران دونیم قرن تجزیهٔ خراسان بزرگ نظر اندازیم، می‌توان گفت که در تمام دورهٔ تجزیه میان همسایگان ترک‌تبار، مردم افغانستان مثل گندم در میان دو سنگ آسیاب خورد و خمیرشده‌اند و جان و مال و عِرض و حرمت و آبروی‌شان پیوسته مورد تجاوز و اجحاف زورمندان کوچ‌نشین قرار گرفته است.
در دورهٔ حاکميت صفوى، مذهب «تشيع» به حيث مذهب رسمى دولت با شديدترين استبداد سياسى و تعصب مذهبى و قتل عام‌هاى گسترده همراه بود. گروه‌هاى قومى و مذهبى غيرشيعى مورد توهين و آزار و حتا کشتار دسته جمعى قرار می‌گرفتند و با اعمال قتل و شکنجه و خشونت و مصادره دارایى وادار ساخته می‌شدند تا از مذهب خود برگردند و به مذهب شيعه بگرايند. 
دکتر شفا در کتاب «تولدى ديگر» می‌نگارد: «همه عصر صفوى از آغاز تا انجام به خون‌ريزى، بيرحمى، برادرکشى، فساد و تزوير و با خودکامگی مطلق گذشت که عملاّ جايگزين همه موازين اخلاقى و انسانى شده بود... زنده‌خوران شاه اسماعيل صفوى که «قورچى» لقب داشتند، لاشه شيبک‌خان ازبک را که مذهب تسنن داشت به دندان پاره پاره کردند و خوردند و مباشرانش کاسه سر همين شيبک خان را به زر گرفتند تا پياله باده‌نوشى شاه اسماعيل شود. نوه اين پادشاه، شاه اسماعيل دوم، هر شش برادر خويش از جمله آخرين آنها را که هنوز شيرخواره بود کشت و در يک روز پانصد تن صوفى وارسته را سر بريد. شاه عباس اول پدرش را تا به هنگام مرگ در زندان نگاه داشت و فرزند ارشد خود را سر بريد و دو فرزند ديگرش را کور کرد. و جانشين او، شاه صفى، خون‌خوارترين شاه دودمان صفوى، مادر و زن و فرزند شيرخوار و عموى کور خود را کشت و ده‌ها نفر از نزديکان خاندانش را نابينا کرد. همه پادشاهان صفوى به جز آخرين آنان چنان در باده‌نوشى افراط کردند که چهار تن از آنها از شراب‌خوارگی جان سپردند» (دکتر شجاع‌الدين شفا، تولدى ديگر، چاپ ١٩٩٩، ص ٤٣٢).
در عهد شاه سلطان‌حسین صفوی، تعصبات مذهبى روحانيت شيعه چنان اوج گرفت که از آغاز قرن ١٨ به بعد در اکثريت ايالات تابع ايران اقليتهاى مذهبى دست به شورش و طغيان بزنند. چنان که در سال ١٦٩٩ بلوچان بر کرمان حمله نمودند، در سالهای ١٧٠١و ١٧٠٣ و ١٧٠٩ مردم قندهار قيام کردند. و در سال١٧١٢ لزگيان داغستان و ارمنيان قفقاز بغاوت کردند. در سال ١٧١۵ کُردان سنى دست به قيام بزرگى زدند. در سال ١٧١٦ ابداليان هرات، و در همان سال مردم گرجستان شرقى نيز دست به شورش زدند. در سال ١٧٢١ لُرها و در ١٧٢٢م عربهاى مسقط سر به بغاوت برداشتند. در این سال در شيروان جمعیت مذهبى اهل تسنن به غليان آمد و به رهبرى حاجى داؤود مدرس بر شماخى کرسى شيروان حمله کردند و در آن حادثه چهار تا پنج هزار اهل تشيع را از دم تيغ گذشتاندند و به هوادارى ترکيه عثمانى شعار دادند. در همین سالها در کرمان سيد احمد خان نوه ميرزا داود عصيان داشت، و در بلوچستان و بنادر سلطان محمد مشهور به خرسوار يکه تاز ميدان بود(لکهارت، انقراض سلسله صفويه، تهران ١٣٦٤، ص ١٤٦؛ جى، پى، تيت، سيستان، ج١، ص١٥٢).
در این مدت دونیم قرن، اگر بخش غربی کشور، در زیر سلطهٔ دولت صفوی، در آتش تعصبات مذهبی می‌سوخت، در بخش شرقی کشور نیز، آتش جنگ و تجاوز در تمام مدت سلطه بابریان هند شعله‌ور بوده است. موسس این سلسلهٔ، بابر هر پیروزی را با سر بریدن‌ها و برپا کردن کله منارهایی از جمجمۀ مخالفان و غارت اقوام مغلوب جشن می‌گرفت و در کتاب خاطرات خود ثبت می‌کرد تا یادگار افتخارآمیز برای بازماندگانش باشد، چنان که این روش را در لشکرکشی‌هایش بر ضد قبایل پشتون از کابل تا ننگرهار و از آنجا تا سوات و باجور و دیره‌جات و غزنی و کلات و مقر بدون استثنا به کار گرفت و آن سنت را به بازماندگانش به ارث گذاشت (ر. ک. به: توزُک بابری).
در دورهٔ جانشینان بابُر، از کابل تا پیشاور، اگر مردم قبایلی از ١۵۵٧ تا ١٦٣٧ و بعدها از ١٦٦٦ تا ١٦٧٢ میلادی در طول مدت ٩٠ سال یعنی برای مدت سه نسل پیوسته علیه سلطهٔ بابریان شمشیر زده‌اند و تخمین یکصد هزار انسان در این جنگها قربانی شده‌اند، در بخش دیگر قلمرو بابری یعنی از کابل تا بدخشان و قندهار در تمام مدت استیلا، خود شاهزاده‌گان بابری یکی علیه دیگری دست به توطیه و کارشکنی می‌زدند و بر ضد یکدیگر خود لشکر می‌کشیدند و با این لشکرکشی‌ها، لشکریانی که به نفع این یا آن شاهزاده شمشیر می‌زدند، بدون آن که همدیگر خود را بشناسند، قربانی هوس جهانکشایی شهزاده‌گان می‌شدند.
در طول اين دوره دونيم قرن، مردم افغانستان چه در شرق و چه درغرب و چه در شمال و چه در جنوب کشور بارها برضد سلطهٔ بیگانه دست به شورش زده‌اند و با قدرت‌های سرکوبگر دولتی که به مراتب مجهزتر از مردم غیرنظامی بودند، درآویخته‌اند. چون اين شورش‌ها خود به خودی بود ...  به این جهت در زير لوای مذاهب و فرقه‌های گوناگون مذهبی قرار می‌گرفت. از آن جمله می‌توان از جنبش مردم در شرق افغانستان به رهبری پیر روشان نام برد که تقریباً برای سه نسل  به درازا کشید و در دنبالهٔ این جنبش می‌توان از نهضت خوشحال‌خان ختک و ایمل‌خان مومند و دریاخان اپریدی بر ضد دولت مغولی هند در سالهای ١٦٦٧ تا ١٦٧٢ ياد کرد، تا آنجا که اورنگزیب مجبور شد خود شخصاً در جنگ برضد خوشحال‌خان ختک اشتراک کند و با وزنه شخصیت خود روحیه جنگی نیروهای دولتی را در مقابله با شورشیان بالا ببرد. پس از خاموشی شورش قبایل پشتون و بعد از قتل حدود یکصد هزار از نیروهای شورشی و دولتی، دولت مغولی هند وادار گردید برای کنترل اوضاع نیروی‌های نظامی خود را در شهرهای پیشاور و ننگرهار و کابل برای سرکوب فوری شورش‌های احتمالی به طور آماده نگهدارد.
در طول همین دوره دونیم قرن و در عهد آخرین شاه صفوی یعنی شاه سلطان حسین صفوی بود که مردم قندهار به رهبری میرویس‌خان هوتکی قیام کردند و قشون ٣٠ هزار نفری صفوی را در قندهار تا آخرین فرد از دم تیغ گشتاندند و آزادی خود را از دولت صفوی ایران اعلام نمودند.
در طول هیمن دوره دو نیم قرن و درعهد همین شاه سلطان حسین صفوی بود که مردم هرات به به رهبری ابدالیان قیام کردند و استقلال محلی خود را از دولت صفوی ایران گرفتند(١٧١٦-١٧٣١).
در همین دوره دونیم قرن و در عهد همین شاه سلطان حسین صفوی بود که ملک محمود سیستانی در تون خراسان بر ضد دولت صفوی ایران قیام کرد و نه تنها قشون سرکوبگر دولتی را در همه نبردها مغلوب نمود، بلکه مشهد را تسخیر و پایتخت بعدی حاکمیت خود تعیین کرد و به رسم کیانیان ٢۵ قرن قبل تاج بر سرنهاد و خود را شاه خراسان نامید (١٧٢٢-١٧٢٧). 
در طول همین دوره دونیم قرن و درعهد همین شاه سلطان حسین صفوی بود که مردم قندهار به سرکردگی شاه محمودهوتکی تا قلب اصفهان پیش تاختند و تا آن دولت را سرنگون نکردند از پاننشستند(١٧٢٢- ١٧٢٩).
در طول همین دوره دونیم قرن و در عهد نادرشاه افشار بود که مردم بلخ و اندخوی و میمنه و غور و بادغیس و سیستان و قبایل پشتون در مصب رود کابل بر ضد حاکمیت استبدادی نادرافشار دست به شورش زدند و از قشونهای سرکوبگر دولتی قربانی گرفتند و خود نیز قربانی دادند(١٧٤٠- ١٧٤٦).
و سرانجام در پایان همین دورهٔ دونیم قرن بود که باز هم از میان  مردم قندهار زعیمی جوان، دراک و هوشیاری به نام احمدخان ابدالی سر برآورد، و بر خرابه‌زار خراسان که از شش قرن قبل دیگر نام و حدود و ثغور خود را از دست داده بود، کشوری به نام افغانستان بنیاد گذاشت که مردم ما حاکم بر سرنوشت خود شدند و از بی‌هویتی نجات یافتند و صاحب نام  و نشان و عزت از دست داده خود گردیدند. و اینک از آن روز و آن سال ٢٦٠ سال میگذرد که افغانستان در صف ملل آزاد جهان قراردارد و جایش در نقشهٔ جهان چون مشت آهنینی مشخص است.
محقق نامورانگليس، الفنستون هنگامي که جامع‌ترين کتابش را در مورد افغانها مى‌نوشت، ضمن بحث در باره افغانهاى جنوب غرب، از احمد شاه بابا به عنوان مؤسس افغانستان معاصر ياد کرده می‌گويد: « احمدشاه خرد مندانه، اساس يک امپراتورى بزرگ را نهاد. هنگام در گذشت او متصرفاتش از غرب خراسان تا سر هند و از آمو تا درياى هند گسترش داشت و اين همه را يا با انعقاد پيمان به‌دست آورده بود و يا عملا"(به زور شمشير) تصرف کرده بود » (الفنستون، بیان سلطنت کابل (افغانان)، ترجمه آصف فکرت، مشهد، ص٤٩٦).
به راستی اين احمدشاه بابا بود که برای ما هويت ملی و تاريخی و سياسی بخشيد، ورنه ملت ما در زير چکمه‌های استبداد شاهان و سلاطين بيگانه هند يا ايران و ماوراءالنهر، هويت ملی خود را از دست می‌داد ...  او مثل يک پدر مهربان با هموطنان خود برخورد می‌کرد و از همين جهت مردم او را «بابا» می‌گفتند. 
به خاطر همین حرمت است که الفنستون می‌نويسد :« به راستى اگر شاهى در آسيا سزاوار احترام ملت خويش باشد، جز احمدشاه کس ديگرى نيست» (همانجا، ص ٣٨١).
دوستان می‌توانند از اين خلاصه  جناب سیستانی در بازسازی تاریخ افغانستان استفاده کنند. --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۸:۳۹ (UTC)
زحمت زیادی برای تایپ این مطالب کشیده اید و منابع خوبی در تایید نظر من ارائه کردید، برای هر دو تشکر می کنم :
*بخش عمده مقاله به شرح جنایات مغول اختصاص دارد. معلوم نیست که این بحث چه ارتباطی به وجود کشوری بنام افغانستان در آن دوران داشت. بدیهی است آنچه آوردید اختصاص به افغانستان نداشت بلکه همانی بود که در سراسر ایران بزرگ از قندها تا نیشابور و ری و..توسط مغولان وحشی صورت گرفت. اما  در خلال بحث چنگیز و تیمور ، هر جا به منبعی اشاره می کنید ، اثبات کننده وجود ایران بزرگ و عدم وجود افغانستان است: 
1- در جایجای متن از کتابی با نام (پطروشفسکی، کشاورزی و مناسبات ارضی در ايران عهد مغول، ج۱، ص ۸۶، ص۵۷) استناد کرده اید. یکب بار دیگر نام کتاب را بخوانید: "کشاورزی و مناسبات ارضی در ايران عهد مغول" خود قضاوت کنید. خنده دار نیست از کتابی که درباره تاریخ ایران سخن گفته وصراحتا نظر ما را در وابستگی تاریخی افغان به ایران کهن تایید می کند ، برای اثبات وجود افغانستان استفاده می کنید!! قصد توهین ندارم اما جدا به لطیفه شبیه است. مستحضر هستید که نویسنده نه ایرانی است و نه افغانی بلکه روس است. غرض من از منبع مستقل و بیطرف که بالاتر گشزد کردم ( و تاکید داشتم که هیچ یک از منابع بیطرف ادعاهای شما را تایید نمی کند) همین است. 
2- تمام کتب تاریخی که ذکر کردید بلا اسستثنا وجود ایران کهن و پیوستگی افعانستان را تایید می کند. همه جا سخن از شهر ها و نواحی ایران است ، از دامغان تا هرات ، از سیستان تا کرمان و.... در واقع در کتب کهن نیز هیچ سندی در تایید ادعاهای شما موجود نیست. 
3- تنها بخشی مه با آب و تاب فراوان و برای ایجاد نفرت از شیعیان ایجاد کرده اید ( متاسفم که شما افغانها هنوز به دست کم 12% از مدم شیعه خود نیز احترام نمی گذارید و این نشان دهنده ان است که خطر جنگ داخلی هنوز هم هست) ادعاهای مضحکی پیرامون کاسه سر و ... مطرح می کنید. جالب است که در منابع معتبر و تاریخی هیچ سندی بر این ادعاها نیست و تنها آنچه بدان استناد می کنید ادهای بی ارزش فردی با نام شفا است. مستحضر باشید که یک کتاب تاریخی تنها در صورتی ارزش دارد که ادعاهایش را با سند و مدرک عرضه کند.
اما بد نیست بدانید که خود شاه عباس ( که شما وی را متهم به قتل عام افغانها میکنید) خود زاده هرات بوده است و در دوران صفویه هرات هم همچون بسیاری از شهر های ایران به ابادانی و امنیت و شکوفایی رسید. 
باز هم از اینکه منابع ارزشمندی را در تایید مطالب من ارائه کردید ممنونم و حتما در آینده برای ویرایش مقالات از آنان استفاده خواهم کرد.منتظر سایر منابعتان همستم. نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۹:۵۷ (UTC)
===یک اصلاح===
در مورد خوردن گوشت مخالفان ؛من یک منبع ایرانی ( و نه افغانی یافتم) اما منبع چندان معتبر نیست( یعنی از هیچ کتاب تاریخی نام نبرده و خودش نوشته است)قبلا هم اشتباهاتی در مقالاتش دیده بودم. اما ممکن است که اصل موضوع کم و بیش صحت داشته باشد، اما آنطور که شما اختصاص به هرات داده و سعی داشتید وانمود کنید که وجه ضد افغانی داشته نبوده است.موضوع اصلا ربطی به افغان و ایرانی نداشته ، چون همین کار را در بسیاری از نقاط دیگر ایران همچون طبس  و... هم کرده. ضمنا در تمام دوران صفوی یا شاه عباس نبوده ، بلکه در دوران شاه اسماعیل  ذکر شده. نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۰:۴۲ (UTC)
ببينيد دوست عزيز؛ من فقط مقاله آقای سيستانی آوردم که می خواستم به شما نشان بدهم که:
۱- افغانستان ساخته دست استعمار نه بلکه خواست مردم آن کشور بوده است.
۲- برای نشان دادن ستمکاری سلسله صفویه هم آنقدر منابع معتبر در دست که ما را از گفته آقای شفا بی‌نیاز می‌کند. 
۳- برای من شخصاً جنایت سلطان محمود غزنوی علیه شیعیان همان اندازه زننده است که جنایت صفویه علیه سنیان. اینجا حقوق انسانها مطرح است نه مذهب. وانگهی جنایات صفویه چه ربطی به شیعیان افغانستان دارد؟!
۴-در هیچ جا و هیچ منبعی از افغانها من فکر نمی‌کنم کسی را بیابید که آنها گفته باشد که سرزمین افغانستان قبل از احمدشاه درانی، افغانستان نامیده می‌شد! طرح اینگونه مسایل به کرات فقط مغلطه است و بس!
۵- مقاله نام‌های تاریخی افغانستان هم به صراحت می‌گوید، که نام سرزمین افغانستان امروزی در گذشته خراسان و ایران بوده است. اگر دوستان ایرانی با شنیدن نام ایران این چنین ذوق می کنند! پس چرا آن مقاله را سانسور می‌فرمایند؟!!!
۶- بازهم تکرار می‌کنم شما همان را می‌گوید که افغانها می‌گویند، منتها تفاوت در لحن گفتار است! و مرا به یاد مثل حریر، پرنیان و ابریشم می‌اندازید که هرسه یکی است. فقط تفاوت در احساسات ناسیونالیستی است که ارمغان سد سال گذشته می‌باشد و شوربختانه گاهی انسانها با آن احساسات چشمان را بر واقغیات می بندد و  فقط غرور کاذب است که مانع پذیرفتن واقعیت می‌گردد. و هر دو طرف می‌خواهد با هر وسیله که شده حرف خود را بر کرسی بنشانند.
۷- اگر نام افغانستان قبل از  سلطنت احمدشاه درانی، خراسان و ایران بوده است، پس این همه بحث شما روی چه مسئله است؟ بیایید و بپذیرید که نام ایران یطور یکجانبه به بخش کوچک اطلاق شده است و بدینوسیله تلاش ایرانیان مبنی بر این است که تاریخ مشترک و غیر مشترک همه را به اسم این بخش کوچک که امروز ایران نامیده می‌شود رقم بزنند و این پذیرفته دیگران نیست.
* و تعجب من از استدلال شما دوستان ایرانی است که فکر می‌کنید تاریخ افغانستان فقط مربوط به همین نام است و بس. و این سرزمین فقط در زمان احمدشاه ابدالی مانند قارچ از زمین رويده است. 
و این که می نویسید:
replies: text: :«بخش عمده مقاله به شرح جنایات مغول اختصاص دارد. معلوم نیست که این بحث چه ارتباطی به وجود کشوری بنام افغانستان در آن دوران داشت. بدیهی است آنچه آوردید اختصاص به افغانستان نداشت بلکه همانی بود که در سراسر ایران بزرگ از قندها تا نیشابور و ری و..توسط مغولان وحشی صورت گرفت. اما  در خلال بحث چنگیز و تیمور ، هر جا به منبعی اشاره می کنید ، اثبات کننده وجود ایران بزرگ و عدم وجود افغانستان است»
اتفاقاً ربط دارد و خوب هم ربط دارد. گرچه در آن زمان این کشور افغانستان نامیده نمی شد، بلکه خراسان اطلاق می شد، با این وجود بیشتر تاریخ خراسان بزرگ کاملاً ربط با افغانستان امروز دارد نه کشور دیگر و اگر هم ربطی به کشور دیگر داشته باشد بسیار ناچیز است. وانگهی شناسنامه برای فرد زنده صادر می کنند نه فرد مرده، تاریخ کشورها هم حکم شناسنامه را دارد و برای کشورهای زنده صادر می شود، کشورهای مرده، اما در واقع کشور خیالی، چون اگر خاورشناسان به هر دلیلی ایران بزرگ می نویسند، ایران بزرگ هرگز به عنوان یک واحد سیاسی وجود خارجی نداشته است! 
عباس اقبال آشتيانی در‏ کتاب تاريخ مغول، تهران: انتشارات اميركبير،  چاپ - ۱۳۶۵. در ص ۲۳۷ می‌نويسد:
 
شرف‌الدين عبدالله بن فضل‌الله شيرازی در تاريخ وصاف شرحی مفصل از زندگی سعدالدولة و گشاده دستی وی نسبت به خويشاوندان يهودی‌اش می‌نويسد:
ببنيد، در هیچ کدام اسمی از ايران يا ایران بزرگ مورد ادعای شما نیست. بلکه سخن از خراسان، آذربایجان و فارس است که هر کدام از این سرزمین‌ها هم توسط حکومت‌های جداگانه اداره می‌شدند و تاریخ این سرزمین‌ها را هم نمی‌شود با هفتاد من چسب باهم چسباند!
با این وصف، من می‌خواهم با یک جمله خیال شما را راحت کنم و آن این که تمامی حوادثی که در طول تاریخ چه در کابل، چه در بلخ، چه در هرات، چه در غزنه، چه در بامیان ، چه در بدخشان و چه در هر جایی دیگری از افغانستان امروز اتفاق افتاده، چه به نفع افغانستان و چه به ضرر افغانستان، در قدم اول مربوط به تاریخ کشور افغانستان است و نه کشور دیگری. مردم افغانستان فرزندان همان انسانهای هستند که قبل از احمدشاه درانی، چه با نام خراسان و چه با نام ایران، در همین سرزمین زندگی می‌کرده‌اند و ملت افغانستان کد خدایی بیگانه را قبول ندارد و نه اجازه می‌دهد که دیگران تاریخ آنها را گرفته به اسم خود قالب کنند. امیدوارم که از این صراحت بیان من ناراحت نشوید. --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
مورد توجه جناب خراسانی:
* نظر تیم کاری افغانستان این است که وقت شما بسیار ارزشمند است. لطفاً آن را صرف بحث‌های تکراری ایرانیان عزیز نفرمایید. مسایلی که آنها مطرح می‌کنند به‌اندازه کافی در متن مقاله روشن شده است و هیچ نیازی به تکرار ندارد.
*اینکه آنها با پیشداوری اصرار بر این دارند که تاریخ افغانستان قبل از احمدشاه درانی تحت عنوان ایران یکجاسازی شود، حرف بی‌ربط است. زیرا که:
replies: text: :۱- اگر افغانستان پیش از این نامگذاری جدید به نامهای آريانا (ایران) و یا خراسان نامیده می شد، به این معنا نیست که افغانستان و ایران وحدت سیاسی داشته‌اند! وحدت ایران و افغانستان تنها در صورتی امکان پذیر بود که دولت واحد وجود می‌داشت. اما تاریخ بخوبی گواه است که نه در بخش افغانستان و نه در بخش ایران، هرگز چنین دولتی، و آنهم تحت عنوان دولت ایران، که توانسته باشد، به طور پایدار وحدت ایجاد کند، وجود خارجی نداشته است. بنابراین، هر کشور، برای خود تاریخ جداگانه دارد که تحت یک عنوان کلی قابل جمع بندی نیست. بنابراین، با احترام به تاریخ و فرهنگ دیگران شایسته نیست دست تهدی دراز گردد!

text: :۲- افغانستان در برخی مواقع، نه تنها با ایران، بلکه با هندوستان و ماورالنهر هم تاریخ مشترک دارد و این دلیل نمی شود که تاریخ افغانستان را پاره پاره کرده تحت عناوین مختلف جا سازی کنم. این مطلب بسیار مسخره به نظر می‌رسد!

text: :۳- بهتر است ایرانیان عزیز هم وقت خود را صرف مسایل ایران کنند و اینکه با این پیشداوری که گویا تاریخ افغانستان از سال ۱۷۴۷م تجاوز نمی کند، سعی دارند تا تاریخ افغانستان را تحت شعاع نام ایران کنونی قرار دهند، و برای خود تاریخ سازی نمایند، کار بی‌ربط و نافرجام و مسخره است.
* یاددآوری: دوستان ایرانی اگر علاقمند هستند که کیفت و «چگونگی وحدت ایران و افغانستان» را بدانند؛ به فصل «سابقه تاریخی افغانستان»، در کتاب ارزشمند «درآمدی بر تاریخ افغانستان»، نوشته مهدیزاده کابلی، صفحات ۳۴-۸۳، رجوع کنند.
--تیم کاری نخبگان افغانستان ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۰۶:۱۷ (UTC)
thread_title:  تاریخ ظهور افغانستان از نظر سیستانی 

message: در مورد خوردن گوشت مخالفان ؛من یک منبع ایرانی ( و نه افغانی یافتم) اما منبع چندان معتبر نیست( یعنی از هیچ کتاب تاریخی نام نبرده و خودش نوشته است)قبلا هم اشتباهاتی در مقالاتش دیده بودم. اما ممکن است که اصل موضوع کم و بیش صحت داشته باشد، اما آنطور که شما اختصاص به هرات داده و سعی داشتید وانمود کنید که وجه ضد افغانی داشته نبوده است.موضوع اصلا ربطی به افغان و ایرانی نداشته ، چون همین کار را در بسیاری از نقاط دیگر ایران همچون طبس  و... هم کرده. ضمنا در تمام دوران صفوی یا شاه عباس نبوده ، بلکه در دوران شاه اسماعیل  ذکر شده. نرسی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۰:۴۲ (UTC)
ببينيد دوست عزيز؛ من فقط مقاله آقای سيستانی آوردم که می خواستم به شما نشان بدهم که:
۱- افغانستان ساخته دست استعمار نه بلکه خواست مردم آن کشور بوده است.
۲- برای نشان دادن ستمکاری سلسله صفویه هم آنقدر منابع معتبر در دست که ما را از گفته آقای شفا بی‌نیاز می‌کند. 
۳- برای من شخصاً جنایت سلطان محمود غزنوی علیه شیعیان همان اندازه زننده است که جنایت صفویه علیه سنیان. اینجا حقوق انسانها مطرح است نه مذهب. وانگهی جنایات صفویه چه ربطی به شیعیان افغانستان دارد؟!
۴-در هیچ جا و هیچ منبعی از افغانها من فکر نمی‌کنم کسی را بیابید که آنها گفته باشد که سرزمین افغانستان قبل از احمدشاه درانی، افغانستان نامیده می‌شد! طرح اینگونه مسایل به کرات فقط مغلطه است و بس!
۵- مقاله نام‌های تاریخی افغانستان هم به صراحت می‌گوید، که نام سرزمین افغانستان امروزی در گذشته خراسان و ایران بوده است. اگر دوستان ایرانی با شنیدن نام ایران این چنین ذوق می کنند! پس چرا آن مقاله را سانسور می‌فرمایند؟!!!
۶- بازهم تکرار می‌کنم شما همان را می‌گوید که افغانها می‌گویند، منتها تفاوت در لحن گفتار است! و مرا به یاد مثل حریر، پرنیان و ابریشم می‌اندازید که هرسه یکی است. فقط تفاوت در احساسات ناسیونالیستی است که ارمغان سد سال گذشته می‌باشد و شوربختانه گاهی انسانها با آن احساسات چشمان را بر واقغیات می بندد و  فقط غرور کاذب است که مانع پذیرفتن واقعیت می‌گردد. و هر دو طرف می‌خواهد با هر وسیله که شده حرف خود را بر کرسی بنشانند.
۷- اگر نام افغانستان قبل از  سلطنت احمدشاه درانی، خراسان و ایران بوده است، پس این همه بحث شما روی چه مسئله است؟ بیایید و بپذیرید که نام ایران یطور یکجانبه به بخش کوچک اطلاق شده است و بدینوسیله تلاش ایرانیان مبنی بر این است که تاریخ مشترک و غیر مشترک همه را به اسم این بخش کوچک که امروز ایران نامیده می‌شود رقم بزنند و این پذیرفته دیگران نیست.
* و تعجب من از استدلال شما دوستان ایرانی است که فکر می‌کنید تاریخ افغانستان فقط مربوط به همین نام است و بس. و این سرزمین فقط در زمان احمدشاه ابدالی مانند قارچ از زمین رويده است. 
و این که می نویسید:
replies: text: :«بخش عمده مقاله به شرح جنایات مغول اختصاص دارد. معلوم نیست که این بحث چه ارتباطی به وجود کشوری بنام افغانستان در آن دوران داشت. بدیهی است آنچه آوردید اختصاص به افغانستان نداشت بلکه همانی بود که در سراسر ایران بزرگ از قندها تا نیشابور و ری و..توسط مغولان وحشی صورت گرفت. اما  در خلال بحث چنگیز و تیمور ، هر جا به منبعی اشاره می کنید ، اثبات کننده وجود ایران بزرگ و عدم وجود افغانستان است»
اتفاقاً ربط دارد و خوب هم ربط دارد. گرچه در آن زمان این کشور افغانستان نامیده نمی شد، بلکه خراسان اطلاق می شد، با این وجود بیشتر تاریخ خراسان بزرگ کاملاً ربط با افغانستان امروز دارد نه کشور دیگر و اگر هم ربطی به کشور دیگر داشته باشد بسیار ناچیز است. وانگهی شناسنامه برای فرد زنده صادر می کنند نه فرد مرده، تاریخ کشورها هم حکم شناسنامه را دارد و برای کشورهای زنده صادر می شود، کشورهای مرده، اما در واقع کشور خیالی، چون اگر خاورشناسان به هر دلیلی ایران بزرگ می نویسند، ایران بزرگ هرگز به عنوان یک واحد سیاسی وجود خارجی نداشته است! 
عباس اقبال آشتيانی در‏ کتاب تاريخ مغول، تهران: انتشارات اميركبير،  چاپ - ۱۳۶۵. در ص ۲۳۷ می‌نويسد:
 
شرف‌الدين عبدالله بن فضل‌الله شيرازی در تاريخ وصاف شرحی مفصل از زندگی سعدالدولة و گشاده دستی وی نسبت به خويشاوندان يهودی‌اش می‌نويسد:
ببنيد، در هیچ کدام اسمی از ايران يا ایران بزرگ مورد ادعای شما نیست. بلکه سخن از خراسان، آذربایجان و فارس است که هر کدام از این سرزمین‌ها هم توسط حکومت‌های جداگانه اداره می‌شدند و تاریخ این سرزمین‌ها را هم نمی‌شود با هفتاد من چسب باهم چسباند!
با این وصف، من می‌خواهم با یک جمله خیال شما را راحت کنم و آن این که تمامی حوادثی که در طول تاریخ چه در کابل، چه در بلخ، چه در هرات، چه در غزنه، چه در بامیان ، چه در بدخشان و چه در هر جایی دیگری از افغانستان امروز اتفاق افتاده، چه به نفع افغانستان و چه به ضرر افغانستان، در قدم اول مربوط به تاریخ کشور افغانستان است و نه کشور دیگری. مردم افغانستان فرزندان همان انسانهای هستند که قبل از احمدشاه درانی، چه با نام خراسان و چه با نام ایران، در همین سرزمین زندگی می‌کرده‌اند و ملت افغانستان کد خدایی بیگانه را قبول ندارد و نه اجازه می‌دهد که دیگران تاریخ آنها را گرفته به اسم خود قالب کنند. امیدوارم که از این صراحت بیان من ناراحت نشوید. --دوست شما، مهدی خراسانی ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
مورد توجه جناب خراسانی:
* نظر تیم کاری افغانستان این است که وقت شما بسیار ارزشمند است. لطفاً آن را صرف بحث‌های تکراری ایرانیان عزیز نفرمایید. مسایلی که آنها مطرح می‌کنند به‌اندازه کافی در متن مقاله روشن شده است و هیچ نیازی به تکرار ندارد.
*اینکه آنها با پیشداوری اصرار بر این دارند که تاریخ افغانستان قبل از احمدشاه درانی تحت عنوان ایران یکجاسازی شود، حرف بی‌ربط است. زیرا که:
replies: text: :۱- اگر افغانستان پیش از این نامگذاری جدید به نامهای آريانا (ایران) و یا خراسان نامیده می شد، به این معنا نیست که افغانستان و ایران وحدت سیاسی داشته‌اند! وحدت ایران و افغانستان تنها در صورتی امکان پذیر بود که دولت واحد وجود می‌داشت. اما تاریخ بخوبی گواه است که نه در بخش افغانستان و نه در بخش ایران، هرگز چنین دولتی، و آنهم تحت عنوان دولت ایران، که توانسته باشد، به طور پایدار وحدت ایجاد کند، وجود خارجی نداشته است. بنابراین، هر کشور، برای خود تاریخ جداگانه دارد که تحت یک عنوان کلی قابل جمع بندی نیست. بنابراین، با احترام به تاریخ و فرهنگ دیگران شایسته نیست دست تهدی دراز گردد!

text: :۲- افغانستان در برخی مواقع، نه تنها با ایران، بلکه با هندوستان و ماورالنهر هم تاریخ مشترک دارد و این دلیل نمی شود که تاریخ افغانستان را پاره پاره کرده تحت عناوین مختلف جا سازی کنم. این مطلب بسیار مسخره به نظر می‌رسد!

text: :۳- بهتر است ایرانیان عزیز هم وقت خود را صرف مسایل ایران کنند و اینکه با این پیشداوری که گویا تاریخ افغانستان از سال ۱۷۴۷م تجاوز نمی کند، سعی دارند تا تاریخ افغانستان را تحت شعاع نام ایران کنونی قرار دهند، و برای خود تاریخ سازی نمایند، کار بی‌ربط و نافرجام و مسخره است.
* یاددآوری: دوستان ایرانی اگر علاقمند هستند که کیفت و «چگونگی وحدت ایران و افغانستان» را بدانند؛ به فصل «سابقه تاریخی افغانستان»، در کتاب ارزشمند «درآمدی بر تاریخ افغانستان»، نوشته مهدیزاده کابلی، صفحات ۳۴-۸۳، رجوع کنند.
--تیم کاری نخبگان افغانستان ‏۵ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۰۶:۱۷ (UTC)
thread_title: یک اصلاح

message: با توجه به این که از طرف یکی از مدیران ویکی‌پدیا موجودیت دسته جمعی تحت عنوان یک کاربر غیرقانونی اعلام شده است. ما تصمیم گرفتیم که یک فرد را با نام کاربری «ناظر» به عنوان نماینده‌ی این تیم ثبت نام کنیم و بقیه اعضای این تیم نیز در صورت تمایل به عنوان کاربران مستقل ثبت نام خواهند کرد و بر نظارت خود ادامه خواهند داد. مطمئناً در صورت مشاهده هرگونه تخلف ما اقدام مقتضی دسته جمعی خواهیم کرد. موفق باشید. -- تیم کاری نخبگان افغانستان ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۸:۰۹ (UTC)
متن های پیام دو جانب:
متاسفانه قانونا شما نمی‌توانید نام کاربر دسته جمعی داشته باشید لطفا بصورت انفراد حساب بسازید در صورت فعالیت بیشتر با این حساب بی‌پابان بسته خواهد شد.دوستدار دیدن مشارکت‌های شما ♦  مرد   تنها  ♦ ب ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۰:۲۲ (UTC)
replies: text: :سلام جناب مرد تنها؛ هیچ اشکالی ندارد، اگر ما قانونا نمی‌توانیم نام کاربری دسته جمعی داشته باشیم، به یک کاربر ویژه به عنوان نماینده اين تیم ناظر بر حقوق کاربران افغانستان، اجازه ثبت نام خواهیم داد. اما مطمئن باشید که حضور ما در ویکی‌پدیا همیشگی خواهد بود و در صورت مشاهده هرگونه بی‌عدالتی و عمل انحصارطلبانه علیه مقالات افغانها در این دانشنامه اقدام مقضی دسته جمعی از طریق مراجع مختلف خواهیم کرد. کاربر نماینده اين تیم در ویکی پدیا به عنوان «ناظر» نامیده خواهد شد. شما می توانید اسم کاربری جمعی ما را به این اسم تغییر دهید. بقیه اعضای این تیم هم به صورت انفرادی برای غنی سازی این دانشنامه به صورت انفرادی اقدام خواهند کرد.
replies: text: :در ضمن، لارم به یادآوری است که ما با هرگونه عملی که بخواهد کاربران افغانستان را از مشارکت در ویکی پدیا دلسرد کند و بدین گونه مانع حضور آنها در این دانشنامه شود، شدیدا مخالفت خواهیم کرد. موفق باشید. --تیم کاری نخبگان افغانستان ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۷:۵۶ (UTC)
thread_title:  قابل توجه کاربران افغانستان 

message: درود دوستان ایرانی و افغانی؛ قبل از همه باید عرض کنم که از کم مهری هموطنان خود نسبت به افغانها واقعا شرمنده‌ام... من با افتخار هر افغان را هم یک ایرانی می‌دانم. فرق در چیست؟!
اینکه ما از هر آنچه در تاریخ به نام خود یاد می‌کنیم افتخار به شمار می‌آيد، در مقابل آن‌چه از تاریخ مربوط به افغان‌ها است سکوت می‌کنيم. واقعا فرق چيست؟ 
مگر قبل از تأسیس دولت احمدخان درانی تاریخ ما مشترک نیست؟ پس چرا سهم ایرانی‌ها خوب است و سهم افغان‌ها بد است؟  اگر فيلمی به نام 300 نشان داده شود، هیاهو به پا می‌کنیم. اما، سهم افغانها هم خون و هم زبان خود را در تاریخ خود تجاوز و غارت می‌دانیم، من خوب می‌دانم واکنش آنها چه خواهد بود؟ اهل تفکر و قلم ما بايد هر واکنشی که در حمایت از تاریخ ایران نشان می‌دهند، همان را هم نسبت به تاریخ افغان‌ها نشان دهند. 
حال اگر بگوييم که ما با افغان‌ها فرق داريم؛ ما با سواديم آن‌ها بی‌سوادند؛ ما ثروتمنديم آن‌ها فقيرند؛ ما تاريخ پر افتخار داريم آن‌ها متجاوزند؛ ما پاک و منزه‌يم آن‌ها جنايت‌کارند؛ ما معصوم و بی‌گناهيم آن‌ها خلاف‌کارند؛ و ... و... و با چنين توجيهاتی وجدان خودمان را آسوده کنيم اين عين نژادپرستی‌ست. همين حرف‌ها را آمريکائی‌ها و اروپايی‌ها هم نسبت به ما ایرانیان در کشورشان می‌بزنند، فیلم 300 نمونه بارز آن است و نمونه‌های دیگر بسيار هست که در اين مختصر نمی‌گنجد. حرف‌هايی که نه در مورد تاریخ ايرانيان صدق می‌کند، نه در مورد تاریخ افغان‌ها. اگر کسی بگويد صدق می‌کند، از بی‌خبری و بی‌اطلاعی و احتمالا غرض‌ورزی اوست. 
بياييد انصاف داشته باشيم. آن‌چه را که بر خودمان نمی‌پسنديم بر افغان‌ها هم نپسنديم. به جای پاک کردن صورت مسئله، مسئله را حل کنيم. به مقالات افغانها کاری نداشته باشيم. اگر مهر نداریم، لااقل جوانمرد باشیم و تائيد کننده‌ی کار کسانی که مقالات دانشمندان افغان را با اهانت و تحقير حذف می‌کنند نباشيم. من از روی دانشمندان افغان خجلم. از روی شاعران و نويسندگان و اهل قلم افغان که در کشورشان شاهد چنگ و دندان نشان دادن‌های نژادپرستانه‌ی ما هستند خجلم. از اين همه تحقير و خوار کردن افغان‌ها در کشور خودم خجلم. ترديد نبايد کرد که اين بدرفتاری‌های زننده تخم کينه در دل افغانها خواهد کاشت. اميدوارم چنين نشود و افغان‌ها باور کنند که همه‌ی ايرانی‌ها نسبت به آن‌ها چنين بينش نژادپرستانه‌ای ندارند. روز خوش. هخامنش پارسی ‏۹ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۰:۰۵ (UTC)
replies: text: مشکل افغانستان میدونی چیه؟ پشتوها در قسمت اعظم تاریخ خود اصلا با بقیه افغانستان (که بهتره اسمش رو بگذاریم خراسان یا تاجیکستان) دارای یک فرهنگ و دین و زبان نبودن. به خاطر همین هم هست که تا 200-300 سال پیش تاریخ افغانستان توی دو تا thread جدا دنبال میشه، یکی برای نیمه افغان و یک برای نیمه تاجیک، هر تلاشی هم که الان برای ارائه یک تاریخ منسجم برای افغانستان انجام بشه منجر به سوء تفاهم میشه. دلیلی نداره شما شرمنده باشی، چون توی این بحث به نظر من هم افغانها درست میگن و هم ایرانیها، فقط مشکلشون اینه که افغانها قسمت ایرانی تاریخ رو درست نمیدونن و ایرانیها قسمت افغانی تاریخ رو.

text: این بحث مثل دعوای ابن سینا میمونه، که ایرانیها و تاجیکها و ازبکها و عربها سرش دعوا دارن، اما کسی زندگیش رو بیطرفانه و دقیق بخونه میدونه که یک جورهایی هم تاجیک بوده(از لحاظ قومی)، هم ایرانی(از لحاظ فرهنگی)، هم ازبکستانی(از لحاظ جغرافیایی) و هم عرب(از لحاظ تعلق ادبی). این مشکلیه که توی همه دنیا هست، و از اونجا نشات میگیره که انسانها تاریخ یا مشاهیر رو به خاطر حقیقتش نمیخوان، بلکه به خاطر افتخار و مباهاتش میخوان و به خاطر همین هم بهشون به دید ابزاری نگاه میکنن. خیلیها هستن که اصلا نمیدونن این سلاطین و مشاهیر چه میکردن و چه میخواستن اما موقع افتخار کردنش که میشه توی صف اول یقه جر میدن. نمونه آیرونیک قضیه بحثها بر سر مولویه که واقعا اگه خودش بود برای هیچ یک از طرفینی که سر نژاد و دین و زبانش بحث میکنن پشیزی ارزش قائل نبود. خلاصه کلام اینکه به نظر من عوض "افتخار آفرینی" برای این سرزمین سعی کنید تاریخ دقیق و واقعی برای افغانستان بنویسید و در صورت لزوم برای نواحی مختلفش روایتهای جداگانه بیارید. Shanbe (بحث) ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۲۳:۰۲ (UTC)
----------------------------------------------
افغانستان و ایران مثل 2 نیمه سیب هستند که چاقوی غرب آنها را از هم جدا کرد برای اینکه خوردن این سیب راحت تر بشود.
--AmirMK ‏۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۲۳:۵۸ (UTC)
---------------------------------------------------------------------------
باید عرض کنم تاریخ افغانستان ( تشکیل کشور ) چیزی بیشتر از 200 سال نمیباشد.کشور افغانستان به کمک انگلیسی ها و در زمان حکومت فاسد قاجار ها از ایران بزرگ جدا شد .
thread_title:  به‌عنوان يک ايرانی شرمنده‌ام 

message: واژه ايران  برگرفته از واژه ايران ويج اوستا مي باشد ومحل اوليه مورد اشاره اوستا محلي تقريبا مبهم است كه قطعا ايران كنوني  نميباشد.اگرچه برخي از پژوهشگران معتقدند كه زرتشت ازباشندگان  آذربايجان بوده است ولي به تحقيق خاستگاه زرتشت ومزدا پرستي درشمال افغانستان فعلي بوده است وتنها يك دليل انكه در سرتاسر اوستا نامي از مكانهاي جغرافيايي غرب ايران برده نشده است ودر شاهنامه هم محل پيدايش وگسترش زرتشتيگري بلخ بوده است.وحامي اصلي زرتشت كي گشتاسپ كاوي بلخ و پسرش اسفنديار بوده اند وهم اينان خويشتن راايراني مي خوانده اندوديگران نيز ايشان را ايراني مي دانسته اند.به رجز خواني رستم واسفندياردر رزم ايشان توجه كنيد.رستم به اسفنديار ميگويد: تو ايرانيان را بفرماي نيز       كه تا گوهر آيد پديد از پشيز   واو در جواب چنين ميگويد:كه ايرانيان رابه كشتن دهيم      خود اندر ميان تاج برسر نهيم"؟البته به لحاظ تاريخي هرگز درافغانستان شمالي دولت سياسي مستقلي تحت عنوان دولت ايران وجود نداشته است ونام ايران يك واژه معنوي وميراث  آرياييان وبه ويژه مزديسنان بوده است.در زمان مادها، هخامنشيان واشكانيان به شوند اينكه دين زرتشتي گسترش و رواج زيادي بويژه درايران فعلي نيافته بوددولت ايشان دولت ايران خوانده  نميشد وبه نام قبيله هاشان ماد ، پارس و پارت (پرثو=پارس)خوانده مي شده اند كه البته اينها هيچكدام نام نژاد نبوده وتنهالقب ويا نام اتحاديه سياسي بوده اند.البته تمامي قبايل اريايي درافتخارات ايشان سهيم بوده اند.با پيدايش دولت ساسانيان يك حكومت ديني درتمامي ايران كنوني واكثرقسمتهاي افغانستان فعلي بر روي كار آمد.واستفاده از مظاهر مذهبي زرتشتي رواج بسياري پيدا كرد.و نام ايران از اوستا استخراج وبرآن دولت نهاده شدونه تنها پارسيان كه پديد آورندگان آن دولت بودند بلكه تمامي سخنگويان به زبانهاي موسوم به ايراني ،،ايراني شناخته شدند وشالوده هاي ايجاد يك ملت بوجود آمد.به راستي كه ملت چيست ؟وبه كدام مردم يك ملت گفته ميشود؟ درنامه بعدي به شما به آن خواهم پرداخت.بعد از حمله اعراب تا مدتهاي زياد هيچ  حكومتي درايران كنوني وافغانستان فعلي به نام دولت ايران بوجود نيامد.مراد فردوسي در شاهنامه از كشور ايران به پايتختي بلخ مسلما ايران كنوني به تنهايي نبوده است اما مقصود وي  و  ديگر كساني كه از كلمه ايران استفاده مي كرده اند افغانستان كنوني  به تنهايي هم نبوده است. درست  است كه واژه كهن ايران ابتدابرمناطق شمالي خراسان اطلاق  ميشده  ولي قطعا از زمان ساسانيان به بعداين واژه مفهومي وسيعتر يافته وبه سرزمينهايي كه شامل تاجيكستان ،افغانستان ،ايران ،دياربكر ،شهرزور و آذربايگان بوده گفته مي شده است.وافتخارات تمامي باشندگان اين سرزمينها  بانام ايران مشترك است ومصادره آن فقط توسط باشندگان ايران كنوني اشتباه وستم برساير ايرانيان واقعي مي باشد.همانقدر كه ابوعلي سينا دانشمند ايراني است حافظ شاعر افغان ويا كرد است.من هميشه ازين تناقض مضحك وتلخ رنج مي برده ام كه چطور در كتابهاي تاريخ در ايران كنوني مولوي بلخي شاعر ايراني است اما محمود افغان مهاجم اجنبي است؟؟؟!!تاريخ واقعي ميبايست ازاين گونه سخنان گزاف وتفرقه افكن پيراسته شو د واين همت  والا ميطلبد وصداقت وصافي درون. به درستي اشاره شده است كه ايران كنوني تنها ميراث دار ايران نيست. درست است كه خراسان (آريانا)مهد ابن سينا وفارابي و سنايي وابوريحان و زبان فارسي دري ونيم ايران بوده است ولي در پارس وكرمان وآذربايجان و مازندران وكردستان وبختياري كم درحفظ ماترك معنوي وعلمي وفرهنگ ايراني نكوشيده اند و اعتلا وگسترش نام وافتخارات ايران كه ازخراسان پيدا شد باهمت بلند پارسيان ومادها بوده است والبته برادران خراسانيشان،،، براستي كه همه فرزندان يك مادرند و كوشش كنيم كه به بيراهه نرويم. عليرضا ميرزايي
thread_title:  ايران واقعي كجاست؟! 

message: درور وسلام بر برادر بزرگ وعزيزم جناب آقاي مهديزاده كابلي دو روزي است كه با سايت شما و دانش قابل تحسينتان آشنا شده ام وبسي خوشبختم.به كابلنامه هم سري زدم وكمي از آثارتان را خواندم جاي خوشحالي است كه مادر ما فرزنداني چون شما رادر دامن خويش ميپروراند.در اين روزگار كه ما از هرسومورد تاخت وتاز قرار گرفته ايم وجود دانشمنداني چون شما مايه اميدواري است.دريك سو اعراب ابوعلي سينا وفارابي را عرب مي خوانند واز ديگر سو تركان مولوي وعطار وفارابي راترك مي گويند.كاري به اين ندارم كه راست ميگويند يادروغ.ولي هرچه هست اكثر ايشان ما را وفرهنگ مارا خوش ندارند وبلكه دشمنند.ودر اين زمانه وجود تاريخ نگاران با دانش  ودرست پندار ودرست گفتار ودرست كردار غنيمتي است بس گرانبها.مرا كه 
جسم از پارس است، روح از خراسان است "نيميم زآب وگل نيميم زجان و دل"چرا كه به تحقيق پدران ما ازخراسان به پارس آمدند وفرهنگ مهر پرستي ومزدا پرستي راكه با خود از خراسان آورده بودند برتارك تمدن بشري نشاندند وبه ريشه خود نيز افتخار مي كنند. اما برادر بزرگ،  پرسشي دارم ؟ دراين روزگاركه تاريخنگاران ترك مي خواهندبه وسيله  هزاران كيلو چسب ازملتهاي ناهمنژاد قرقيز و قزاق و ازبك وتركمن وآذري و رومي ملت ترك بسازند ودم از توران بزرگ ميزنند(درهمين افغانستان شما چندين كانال ماهواره اي راه انداخته اند وآذربايگان ايران را مشوش مي سازند)آيا رواست كه برادران خراساني ما برسر مسائلي نه چندان مهم خداي ناكرده تير قلم به سمت برادرانشان نشانه روند.ما به خراسان ودانشمندان وشاعران وهنرمندان آن ديار مي باليم وخود را ازايشان وايشان را از آن خود ميدانيم شما چرا افتخارات پارسيان ومادها را ازآن خود نمي دانيد؟آيا تركان بايد اشكانيان را كه خاستگاهشان خراسان  بوده وآريايي بودنشان مسلم است ترك بنامند ولي در تاريخ افغانستان درصفحه ويكيپديا نامي از ايشان نباشد؟آيا مزداپرستي كه مهد آن خراسانم بوده وافتخار ايرانيان به روزگار بت پرستي جهانيان بوده است جز به وسيله پارسيان گرامي داشته شد وپراكنده گشت؟چراشاهان مزدا پرست  با همه خوب وبدشان را ازخود نميدانيد؟آيا ايشان ازتركان غز وتاتاران تيموري  به شما دور ترند؟؟؟؟!!!!!مگر در زمان مادها و  هخامنشيان وپارتها وساسانيان بين مردم هرات وبلخ و باشندگان ري وپارس تفاوتي قائل مي شده اند؟هيچگاه ازافتخارات مشترك قومتان نگذريد واين واهمه را نداشته باشيد كه بگويند درطول تاريخ خراسان جزئي از پارس بوده است بلكه من به عنوان يك ايراني ميگويم كه پارس جزئي از خراسان بوده است بلكه هردوپاره هاي ايران  مي باشند. درزمانيكه مورخان ترك حتي دست به دامان سومريان شده اند وايشان راهم ترك وخودي ميخوانند.؟؟!!د.برادري همخون را انكار كردن عجب است! ! اگرچه كه به روزگار تجاوز شوروي سابق به افغانستان كودك بودم  ولي همواره آروزي جهاد وشهادت  در راه خاك پاك خراسانم آرزو بود و هم اكنون نيز اگر خداي ناكرده دشمني قصد جسارت به افغانستان نمايد آماده ايم تالباس رزم بپوشيم .سرتان را بدرد آوردم .پوزش.اگر چند سبكسر نسبت به برادران خود تكبر نموده باشند ميراث مشترك مادرمان را انكار نكنيم ودشمنان راشاد ننماييم.
سر فراز باشيد     پاينده باد خراسان بزرگ.                               عليرضا ميرزايي
thread_title:  نامه اي به خراسانيان 

message: اخيرا دومقاله من  بانامهاي "ايران واقعي كجاست؟" و "نامه اي به خراسانيان" توسط فرد يا افرادي  از قسمت بحثها حذف گرديده اند.چون اين مقالات با وجدان كامل وصداقت فقط در راستاي روشن كردن حقايق وايجاد وحدت بين برادران نوشته شده است حذف كار خوب واخلاقي نيست.از منتقدان درخواست ميكنم پاسخهاي خودرا در صفحه بحثها بااستدلال كافي بنويسند ويا با ايميل mirzaee1352@yahoo.comمكاتبه نمايند.پيروز وسربلند باشند.از صميم قلب
thread_title:  چرا حذف؟؟!! 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۳ پیوند خارجی موجود در تاریخ افغانستان (پیش از اسلام) را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20090305174906/http://www.humanities.uci.edu/sasanika/pdf/Shahrestan.pdf به http://www.humanities.uci.edu/sasanika/pdf/Shahrestan.pdf افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20090305174906/http://www.humanities.uci.edu/sasanika/pdf/Shahrestan.pdf به http://www.humanities.uci.edu/sasanika/pdf/Shahrestan.pdf افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20101125120443/http://cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=3753 به http://www.cgie.org.ir/shavad.asp?id=123&avaid=3753 افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۱ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۵۲ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (اکتبر ۲۰۱۹) 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۲ پیوند خارجی موجود در تاریخ افغانستان (پیش از اسلام) را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20110318063127/http://blog.britishmuseum.org/category/exhibitions/afghanistan-crossroads-of-the-ancient-world/ به http://blog.britishmuseum.org/category/exhibitions/afghanistan-crossroads-of-the-ancient-world/ افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20120126223801/http://www.guimet.fr/IMG/pdf/2002_03_01-2002_05_27.pdf به http://www.guimet.fr/IMG/pdf/2002_03_01-2002_05_27.pdf افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۱۵ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۲۰:۱۴ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (اکتبر ۲۰۱۹) 

message: پروندهٔ زیر از ویکی‌انبار که در این صفحه استفاده شده نامزد حذف شده است:
* 
در بحث حذف که در  صورت می‌گیرد شرکت کنید. —Community Tech bot (بحث) ‏۵ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۳۰ (UTC)
thread_title:  نامزد حذف شدن یک پروندهٔ ویکی‌انبار استفاده‌شده در این صفحه