بحث ویکی‌پدیا:راهنمای یک‌خطی بی‌طرفی

message: این راهنما مرا یاد گفتگویم با سید انداخت. در آنجا او (تا آنجا که فهمیدم) قائل به این است که دیدگاه بی‌طرف در ویکی‌پدیا در کشاکش دیدگاه‌های متعارض کاربرانی حاصل می‌شود که «هر یک می‌کوشد طرف خود را به بهترین وجه معرفی کند». چیزی که به نظر من برداشت ناصحیحی از مقولهٔ بی‌طرفی در ویکی‌پدیاست (گرچه در عمل بسیار رخ می‌دهد اما مسیر صحیحی برای دانشنامه‌نویسی نیست). من کمابیش با آنچه در این راهنمای یک‌خطی آمده موافقم و معتقدم تضارب آرا باید حتی‌الامکان در میان منابع شکل بگیرد نه میان کاربران. کاربران صرفاً باید تنوع آرای موجود در منابع را (بر اساس وزن و کیفیت منابع) مستند کنند.
فقط یک‌جا با این راهنما کمی زاویه دارم؛ آنجا که می‌گوید اگر می‌توانید با وجود مخالفت کامل با یک موضوع، مثل یک موافق پروپاقرص درباره‌اش بنویسید، به وادی بی‌طرفی وارد شده‌اید. گرچه این شاید تمرین شخصی خوبی باشد که خود را جای طرف مقابل بگذاریم اما به نظر من برای رسیدن به دیدگاه بی‌طرف در دانشنامه نباید توصیه به طرفدارانه نوشتن (ولو از نظرگاه طرف مقابل) کرد.
راهنمای شعاری بنده به طرفدارانِ بی‌طرفی: نظر شخصی شما بی‌ارزش است؛ از آن و از موضوع مقاله فاصله بگیرید تا میدان دیدتان وسیع شود و بتوانید همه دیدگاه‌های موجود در منابع را ببینید و پوشش دهید. در پوشش دیدگاه‌های متقابل لحن گزارش‌وار و خنثا داشته باشید نه لحن یک مدافع. اگر قرار است نوشته‌تان صدا(ها)یی را بازتاب دهد آن صدا(ها) باید منطبق با وزن منابع باشد. تعارض منافع را جدی بگیرید. اگر در مقاله‌ای مشارکت‌کنندهٔ عمده هستید (جز وقتی صرفاً ترجمه می‌کنید) به داوری‌تان دربارهٔ رعایت دیدگاه بی‌طرف در آن موضوع اعتماد و اکتفا نکنید؛ بگذارید کاربران زبدهٔ مستقل حاصل کارتان را با سیاست دیدگاه بی‌طرف مطابقت دهند. خونسرد و بی‌تفاوت و بی‌رحم شوید. سنگ شوید. ربات شوید. خنثا شوید تا خنثایتان نکنند. Wikimostafa (بحث) ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۲۲ (UTC)
replies: text: خب، من در همانجایی که اشاره کردید کمی با شما اختلاف دارم. به نظرم لحن «خنثا» باید تعریف شود و تعریفی که من از آن حمایت می‌کنم، ایفای نقش «مدافع» در همهٔ جبهه‌هاست. البته این کار سخت ولی ممکن است. اینکه سعی کنیم از موضوع مقاله فاصله بگیریم تا میدان دیدمان وسیع باشد، باز ما را در یک موضع خاص برای نگاه کردن قرار می‌دهد، و این اعتراض بجا خواهد بود که چرا آن موضع و نظرگاه؟ دو راه‌حل داریم؟ هیچ یا همه. هیچ بی‌معنی است، پس همه را انتخاب می‌کنیم. ‏4nn1l2 (بحث) ‏۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۳۷ (UTC)
replies: text: :راستش به نظر من هیچ‌کدام دقیقاً ممکن نیست اما می‌توان روش ایده‌آل را مشخص و در آن جهت حرکت کرد. توازن هندسی کُره‌ای که گذاشتید زیباست اما به نظر من این نمی‌تواند یک مدل درست و واقعی از بی‌طرفی ویکی‌پدیایی (و غیرویکی‌پدیایی) باشد چون همهٔ دیدگاه‌ها هم‌وزن نیستند. اشکال مهم مدل شما این است که وزن را نادیده می‌گیرد. من شبیه‌سازی ریاضیاتی‌ام خیلی خوب نیست ولی سعی می‌کنم منظورم را توضیح دهم شاید خودتان توانستید شبیه‌سازی‌اش کنید. در یک مدل درست، برای هر موضوعی یک شکل هندسی منحصربه‌فرد وجود دارد که بر اساس تعداد و وزن دیدگاه‌های حول آن شکل گرفته است. مرکز ثقل این حجم هندسی، نظرگاه ماست؛ جایی که همهٔ نیروها (که لزوماً هم‌وزن نیستند)، به تعادل می‌رسند. مهم نیست آن شکل هندسی منظم باشد و مهم نیست مرکز ثقل آن دقیقاً کجا قرار بگیرد؛ مهم این است که آن شکل هندسی بر اساس وزن دیدگاه‌های مختلف ترسیم شده و حتماً مرکز ثقل داشته باشد که همان نظرگاه بی‌طرف ماست.  Wikimostafa (بحث) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۱۴ (UTC)
replies: text: :: شبیه‌سازی درست و دقیقی است. -- ‏ SunfyreT ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۳۵ (UTC)

text: :: اینی که شما می‌گویید درست‌تر و دقیق‌تر است، ولی درک این انشای خلاصه را برای مخاطب سخت‌تر می‌کند. تصویر صرفاً برای این نمایش داده شده تا معنای «مجموعهٔ نگاه‌ها از همهٔ دیدگاه‌ها» را ملموس‌تر کند. گزینشی عمل کردن در ویکی‌پدیا به‌ویژه در مقالات سیاسی به‌شدت رایج شده و امروز این بزرگترین چالش ویکی‌پدیای فارسی است (مشارکت پولی، حق نشر، تعدد خرابکار‌ی‌ها یا ... مهم‌ترین چالش‌های ویکی‌پدیای فارسی نیستند). ‏4nn1l2 (بحث) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۰۹ (UTC)
بی‌طرفی می‌تواند در طی یک مقابله بین کاربران مختلف حاصل بشود، یا در روالی خالی از هرگونه مقابله. مثال دومی می‌شود وقتی که مقاله‌ای به بررسی خوبیدگی می‌رود و ناظران مشکلاتی در وزن‌دهی موضوعات مختلف در مقاله پیدا می‌کنند و از نویسنده می‌خواهند آن را اصلاح کنید. در اینجا تمام ویرایش‌ها را یک نفر (نامزدکننده) انجام می‌دهد و این طور نیست که قضیه دو طرف داشته باشد که «هر یک بکوشد طرف خود را به بهترین وجه معرفی کند».
آنگاه که بی‌طرفی در حین یک مقابلهٔ ویرایشی ایجاد شود، این امر به نظر من از دو مسیر ممکن است. حالت اول آن است که هر طرف سعی می‌کند دیدگاه‌هایی که خودش درست‌تر می‌داند را وارد مقاله کند و از آنجا که دو طرف این شعور را دارند که بدانند هیچ دیدگاهی به طور مطلق درست نیست، از اضافه شدن مطالبی از سوی مقابل که منبع معتبر دارند استقبال می‌کنند. گاهی هم درجهٔ بلوغ طرفین در این حد نیست و یک شخص ثالث وارد عمل می‌شود و سعی می‌کند که تعادل را ایجاد کند. شاید در این دو مسیر بتوان حرف سید را درست دانست چون واقعاً چنین «به نظر می‌رسد» که تضارب آرا دارد بین دو گروه از کاربران رخ می‌دهد (که هر یک نمایندهٔ یک دیدگاه فکری خارج از ویکی هستند و هر دیدگاه توسط یک سری منابع معتبر طرح شده). — حجت/بحث ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۴۴ (UTC)
thread_title: خنثا شوید تا خنثا نشوید

message: مثال مجلس و به‌خصوص استفاده از لفظ «طویله» به نظر من مناسب چنین انشایی نیست. اولاً می‌تواند باعث رنجش برخی بشود (و انشای خوب باید سعی کند برای همگان اثرگذار باشد، نه فقط برای پوست‌کلفتان یا غیرسیاسیون). دوم آن که حرف اگر حق باشد، برای گفتنش نیاز نیست به کنایه و فحش و فریاد متوصل شد (معمولاً کسانی فریاد می‌زنند و فحش می‌دهند که حرفشان کاملاً حق نیست و ناخودآگاهشان بر آن نقیصه آگاه است).
به نظر من بهتر است که از موضوعاتی که سیاسی هستند پرهیز کرد. شاید موضوعات روزشی (استقلال و پرسپولییس) یا علمی (تسلا و نیوتون) بهتر باشند. — حجت/بحث ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۴۷ (UTC)
replies: text: *اتفاقاً به نظرم مثال بهتر است سیاسی باشد، چون به نظرم نقطه‌ضعف بزرگ ویکی‌پدیای فارسی در زمینهٔ سیاست در ایران است (و تا اندازه‌ای مذهب).

text: *مثال استقلال/پرسپولیس خودش یکی از مظاهر جانبداری و تبعیض در کشور ایران است. از این لحاظ که با بزرگ کردن این دو تیم، این تیم‌ها در سایر نقاط مملکت هم دارای طرفدار شده‌اند به‌گونه‌ای که گاه در بازی‌هایی که مهمان هستند، تعداد هواداران این دو تیم از هواداران تیم‌های بومی هم بیشتر است! پخش مستقیم بازی‌های این دو تیم از تلویزیون طی سالیان متمادی بی‌تأثیر نبوده است. دلیل پخش مستقیم را تعداد بالای هواداران می‌دانند. مشخص است که در یک چرخه گیر کرده‌اند: تعداد زیاد هواداران <--> پخش مستقیم. انتخاب این مثال در این انشا که مرتبط با بی‌طرفی است مناسب نیست.

text: *«طویله» را پاک می‌کنم و روی تأیید صلاحیت مانور می‌دهم. به صورت کلی، مجالس شورای ملی فرمایشی بودند و انتخاباتشان صوری بود. انتخابات مجالس شورای اسلامی واقعی‌تر و رقابتی‌تر است (و از این همین جهت است که با استقبال بیشتر رأی‌دهندگان مواجه است) ولی با مشکل بزرگ رد صلاحیت‌ها روبه‌رو است.

text: ‏4nn1l2 (بحث) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۲۱ (UTC)

text: «طویله» را حذف کردم ولی به نظرم یک‌جورهایی پاتوس انشا بود! ‏4nn1l2 (بحث) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۴:۴۵ (UTC)
replies: text: : چقدر همزمان: از انتخابات نمایشی پیش از انقلاب، تا انتخابات فرمایشی پس از انقلاب -- ‏ SunfyreT ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۳۷ (UTC)
thread_title:  مثال بهتر 

message: قبلاً گفته بودم که ویکی‌پدیای فارسی برای بسیاری از ویرایشگران هدف نیست، بلکه یک وسیله است. مشارکت در ویکی‌پدیا برای اینان با هدفِ غایی ساختن دانشنامه صورت نمی‌گیرد، بلکه وسیله‌ای است برای سیاسی‌کاری و رسیدن به آرزوهای سیاسی. این باعث می‌شود این پروژه در زمینهٔ سیاست (به‌ویژه سیاست ایران) قابل اتکا نباشد (اگر نگویم پرت است). امروز یاد ویکی‌پدیا:قهوه‌خانه/گوناگون/بایگانی ۶۱#عدم بی‌طرفی در مقالات مرتبط با احمدی‌نژاد افتادم. این ریسه نشان می‌داد چگونه ویکی‌پدیای فارسی می‌تواند به یک وسیله و ملعبه تبدیل شود. تا طرف در قدرت است، بیایید از هر ابزاری (از جمله ویکی‌پدیا) برای کوبیدنش استفاده کنیم. وقتی او به یک مهرهٔ سوخته تبدیل شد، یاد اصل بی‌طرفی بیفتیم و دست‌کم وجههٔ خودمان (ویکی‌پدیا) را به خطر نیندازیم. آفرین به این ذکاوت. غافل از اینکه مجموعهٔ این دو حرکت و عیان شدن واقعیت، کاربران را به این فکر می‌اندازد که بهتر است زمینهٔ سیاست در ایران را به‌کلی در ویکی‌پدیای فارسی رها کرده، به بخش‌های دیگر بپردازند. آخر این حوزه ملک طلق برخی‌هاست و هرطور که بخواهند در آن جولان می‌دهند. ‏4nn1l2 (بحث) ‏۱۲ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۰۹:۴۳ (UTC)
thread_title:  ویکی‌پدیای فارسی: وسیله‌ای برای سیاسی‌کاری 

message: طبق یک جملهٔ کلیشه‌ای «نهایت هنر ویکی‌نویسی آن است که با تلفیق منابع معتبر و مستقل، ولو جانبدار، یک متن بی‌طرفانه نوشت». اما این صرفاً یک ایده‌آل است که مثل خیلی از ایده‌آل‌های ویکیایی به‌ندرت به واقعیت می‌پیوندد. متوسط ویکی‌نویسان نسبت به متوسط روزنامه‌نگاران از لحاظ قضاوت ویراستارانه، معلومات و .... در سطح پایین‌تری قرار دارند. واقعیت این است که اگر یک ویکی‌نویس بتواند نوشته‌اش را از لحاظ بی‌طرفی در همان سطح و تراز منبع اصلی قرار دهد (≈اوضاع را بدتر نکند)، باید کلاه را به آسمان انداخت. ‏4nn1l2 (بحث) ‏۲۰ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۲۳:۰۹ (UTC)
thread_title:  هنر ویکی‌نویسی