بحث:حماسه گیلگمش/بایگانی ۱

message: حماسه گیلگامش درست‌تر است. در هر صورت توجیهی برای جدانویسی گیل و گمش هم نیست.--ماني ۰۳:۰۷, ۱۵ مارس ۲۰۰۷ (UTC)
مطمئنی مانی جان که گیلگامش درستتر است. راستش من تلفظ فارسی اش را جایی نشنیدم ولی در انگلیسی بیشتر شبیه گیلگِمش ˈgil-gə-ˌmesh تلفظ می‌شود. من یادم است که در کتاب های فارسی هم گیلگمش نوشته می‌شد--Mr. Behzad ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۰۹، ساعت ۰۳:۱۲ (UTC)
آهان! اگر یک جستجوی گوگلی کنی برای گیلگامش ۱۷۰۰ نمونه پیدا میکنی. اما برای گیلگمش  ۱۸۰۰۰ صفحه. --Mr. Behzad ‏۱۴ ژانویهٔ ۲۰۰۹، ساعت ۰۳:۱۹ (UTC)
مرحوم شاملو نیز این اسطوره را تحت عنوان حماسه گیلگمش به فارسی ترجمه نموده اند. من یادم است که در مقاله مربوط به گیل گمش در نسخه فارسی نشریه پیام یونسکو نیز این املا بکار برده شده بود.  اگر مشکلی نیست من نوشتار را انتقال می دهم.--♦  بهزاد مدرس  ♦ ب ‏۷ مهٔ ۲۰۰۹، ساعت ۰۴:۵۰ (UTC)
thread_title:  نام صحیح 

message: در آغاز متن نوشته شده که آشوربانیپال نخستین کتابخانه ی "مدرن" را راه اندازی کرد!! توضیح بیشتری لازم نمی بینیم... تصحیح نمی کنم چون دوستان ظاهرا به کاربران آی پی آلرژی دارند کهیر می زنند... خودتان تصحیح کنید! 60.51.90.147 ‏۶ نوامبر ۲۰۱۱، ساعت ۱۷:۴۱ (UTC)
thread_title:  نخستین کتابخانه ی "مدرن"؟!! 

message: دوستان! این تیتر بندی ها، ترتیبی دارد. تاریخچه و نسخه شناسی و خلاصه ی حماسه که دو قسمت اول، مربوط به شناسایی نسخ حماسه، و سومی مربوط به محتوای حماسه است. سه تیتر «نسخه ی مرجع اکدی» و «نسخه ی بابلی کهن» و «سرودهای سومری»، سه نسخه ی مختلف از ماجراهای گیلگمش هستند و تحت نسخه شناسی قرار می گیرند. یعنی می خواهیم نسخه های حماسه را بشناسیم، خوب چه نسخه هایی دارد؟ سه نسخه، مرجع اکدی، بابلی کهن و سرودهای سومری. و لوح های 1 تا 12، تحت خلاصه ی حماسه می آیند نه هم عرض آن. دقت که بکنید، می بینید این ها ترتیب دارند. لطفا اگر خواستید ترتیب تیترها را تغییر بدهید، بیایید و این جا دلیل تغییر این ترتیب ها را توضیح دهید.  سیاهکالی (بحث) ‏۲ فوریهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۲۰:۲۷ (UTC)
thread_title:  تیتر بندی 

message: در زمانهاي بسيار قديم، در سرزمين اوروک سلطاني بود نيرومند به نام گيلگمش که اکنون ديرزماني از روزگار او مي گذرد. دو سوم بدنش خدايي و يک سومش انساني و ميرا بود و در سراسر زندگي اين خصلت دوگانه را با خود داشت. همچون خدايان، نيرومند و شکوهمند بود و کوشيد تا جاودانه بماند، ولي آن بخش از بدنش که انساني بود نمي گذاشت و سرانجام هم مرد.
گيلگمش از آغاز زندگي سلطان اوروک بود و فرمانروايي خودکامه و مخوف به شمار مي رفت. همه جوانها را برده خود مي کرد و دختران و زنان را مي ربود تا در قصرش خدمت کنند. همه بندگانش هم از او ناراضي بودند. سرانجام، همه از دست او به جان آمدند و به خدايان پناه بردند. آنو، خداوندگار آسمان، شکوه آنان را شنيد و از بدبختي آنها دلش به رحم آمد. او هم به نوبه خود دست به دامن آرورو الاهه بزرگ شد که در گذشته، خودش آدمها را از گل به وجود آورده و در آنها روح دميده بود.
آرورو هم اطاعت کرد و مثل کوزه گران، آب و گل رس را در کف دستش مخلوط کرد و از زير دستش موجودي عظيم الجثه بيرون آمد که قد و بالاي گيلگمش را داشت و دقيقا شبيه خداوند آنو بود و اسمش را انکيدو گذاشت. در وجود او جنگ سرشته بود و ظاهرش سراپاي بر خشونت درون گواهي مي داد.
موهايي بلند داشت که به پشت سرش مي ريخت، تمام بدنش را مو پوشانده بود، به طوري که از پوست حيواني که بر تن کرده بود تميز داده نمي شد.
وقتي آرورو انکيدو را ساخت، در زمين رهايش کرد و او هم مثل حيوانات زندگي مي کرد. مثل گراز در باتلاقها مي رفت و چون غزال از علفهاي بلند مي گذشت.
شب هنگام براي نوشيدن آب به سرچشمه ها مي رفت، انکيدو چنين مي زيست، از گرمي خورشيد و لطافت بادي که بر او مي ورزيد، از علفي که غذايش بود، لذت مي برد، و کسي هم از او خبري نداشت. اما سرانجام شبي، يک شکارچي که در کنار چشمه در کمين آهو نشسته بود، اين موجود عظيم الجثه را که شبيه آدم ولي حرکاتش شبيه به حيوانات بود ديد، معطل نشد و پا به فرار گذاشت.
نفس زنان به خانه برگشت، پدر شکارچي متوجه شد که قضيه بسيار جدي است و پسرش به تنهايي از پس اين دشمن برنمي آيد.
به پسرش توصيه کرد به شهر اوروک برود و از گيلگمش کمک بخواهد. شکارچي هم راه افتاد تا از سلطان کمک بگيرد. آنو هم وقتي از آرورو خواست که انکيدو را خلق کند، همين را مي خواست. براي مقابله با سلطان مستبد به هماوردي نياز بود که در زور و قدرت همتاي او باشد، و آرورو فکر کرده بود که اگر اين دو با هم روبه رو شوند، آبشان در يک جوي نمي رود و به جنگ مي پردازند.
آن وقت است که مردم اوروک نفسي راحت خواهند کشيد. گيلگمش وقتي شنيد غولي در سرزميني که از آن اوست آزدانه مي چرخد، حيله اي انديشيد و به شکارچي گفت: - برگرد به سرچشمه اي که غول براي آب خوردن مي آيد. اما تنها مرو، دختري را با خودت ببر، يکي از زيباترين خدمتکاران را، اما مگذار با غول سخن بگويد. خودت هم از آن دو کناره بگير و تنهايشان بگذار و ببين چه مي شود. شکارچي اطاعت کرد و به همراه يکي از خدمتکاران گيلگمش به روستاي خود برگشت.
شب بعد، هر دو به سرچشمه رفتند. انکيدو تا آن وقت چنين موجودي نديده بود و از نوع بشر تنها همان شکارچي را ديده بود که تازه متوجه چيز خاصي هم نشده بود. اما اين بار با دنيايي آشنا شده بود که هيچ شناختي از آن نداشت. انکيدو را هوس همراهي دختر فرا گرفت.
آن وقت هر سه تن، شکارچي و دختر، و انکيدو، راه اوروک را پيش گرفتند. در اوروک، گيلگمش خوابي ديده بود. خواب ديده بود که در کمال قدرت بين جنگاورانش ايستاده است.
ناگهان چيز مرموزي از آسمان فرو افتاد، قطعه سنگي بسيار عظيم و سنگين، و چون گيلگمش خواست آن را بلند کند، هر چه زور به کار برد نتوانست. آن وقت تمام مردم شهر از بازرگانان و پيشه ور و صنعتگر، حتي سربازان و دولتمندان گرد سنگ جمع آمدند و در برابر آن سر تعظيم فرود آوردند.
پس گيلگمش به سوي آن سنگ لعنتي رفت، ولي اين بار با شگفتي تمام دريافت که سنگ سبک شده است. آنچنان سبک که او به راحتي توانست آن را از جا بلند کند و جلوي پاي مادرش، ملکه محترم نين سون، بگذارد. در همان شب، خواب ديگري هم ديد.
اين بار خواب ديد که از آسمان تبري سنگي فرو افتاد; تبري بس زيبا، صيقلي، و دو لبه. سلاحي در خور خدايان، شبيه آنچه روستاييان " سنگ صاعقه " مي نامند و خداوند آنو به هنگام رعد و برق آن را بر سر مردم نازل مي کند. همچون نخستين بار، همه مردم اوروک براي پرستش گرد تبر جمع آمده بودند. گيلگمش باز هم آن را برداشته و به مادرش تقديم کرده بود. مادرش هم تبر را برداشت و به پسرش گفت اين تبر در آينده همسر او خواهد شد. صبح، گيلگمش با خستگي از خواب برخاست.
پس از تلاشهاي سختي که به هنگام خواب کرده بود، هنوز ناراحت و نگران بود. همه مي دانند که رويا و خواب پيام خدايان است و شوخي بردار نيست. سرانجام نزد مادرش رفت تا با او مشورت کند. وقتي داستان را باز گفت، پيرزن با آن درايتي که در خوابگزاري داشت، تعبير خواب را دريافت و گفت: - پسرم، خدايان براي تو رقيبي تراشيده اند، جنگجويي شجاع و نيرومند همتاي تو. او را از آسمان به زمين فرستاده اند و اينک در راه شهر اوروک است. مر دم شهر با ستايش در او مي نگرند، اما او دشمن تو نخواهد شد، بلکه دوست و همراهي جدايي ناپذير خواهد شد که در همه حال به تو ياري خواهد کرد. همان شد که مادر گيلگمش پيش بيني کرده بود. انکيدو به شهر آمد و نزديکترين دوست گيلگمش شد.
Rahman.bazidi (بحث) ‏۲ اوت ۲۰۱۳، ساعت ۱۱:۳۲ (UTC)rahman.baizidi
thread_title:  خلاصه داستان 

message: # لوح XI دربرگیرنده یکی از اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی است. تمرکز بر این لوح با مقالات دیگر مریوط خواهد شد:
## آترا-هاسیس: حماسه آتراهاسیس که خودش بخشی از یکی از اسطوره‌های آفرینش بین‌النهرینی است و امکان مقایسه تطبیقی با انوما الیش را نیز به وجود می‌آورد.
## اسطوره طوفان: آتراهاسیس یکی دیگر از قهرمان‌های طوفان بین‌النهرینی است، با در نظر گرفتن اینکه افسانه طوفان معمولا در ادامه اسطوره آفرینش و به عنوان آغازی دوباره مطرح می‌‌شود، باز هم امکان مقایسه تطبیقی همه این موردها ایجاد می‌شود.
## اسطوره آفرینش: گستردگی اسطوره‌های آفرینش (بین‌النهرینی (چندین اسطوره) و ...)، امکان بررسی تطبیقی و پس از آن، تفسیر روان‌شناختی را فراهم خواهد کرد.
### تفسیر روان‌شناختی باشد برای فرصتی بهتر
#### چند مورد بررسی اسطوره آفرینش در آتراهاسیس و انوما الیش:
##### شکایت انلیل از سروصدای آدم‌ها و اقدام به نابودی (آتراهاسیس)؛ شکایت آپسو (با همراهی تیامات) از سروصدای نسل جوان خدایان و اقدام به نابودی (انوما الیش)
##### آفرینش انسان برای بیگاری خدایان در هر دو
##### آفرینش انسان از ترکیب گوشت‌وخون خدایی (خرد و) یاغی و گِل در هر دو
#### چند مورد بررسی آتراهاسیس و لوح XI:
##### طوفان آخرین اقدام (پس از اقدام‌های قبلی با فاصله‌های ششصد ساله) برای نابودی در حالی که بشر عمر جاودانه داشته است (آتراهاسیس)؛ بشر عمر جاودانه ندارد و گرچه در پایان به اوتنپیشتیم داده می‌شود ولی در واقع پس از آن انلیل او را تبعید می‌کند (لوح XI حماسه گیلگمش).  
###### در پایان حماسه آتراهاسیس، او و همسرش جاودانه نمی‌شوند؛ «جاودانه باقی می‌مانند» و سایر آدم‌ها عمر جاودانه را از دست می‌دهند (بخشی از مجموعه‌ تدبیر خدایان برای کنترل جمعیت بشر (از جمله ایجاد مرگ‌ومیر در یک‌سوم نوزادان که منطبق با واقعیت تاریخی نیز هست (آمار مرگ‌ومیر نوزادان))).
###### یادآور سنت عمرهای طولانی در انجیل (متوزلا (متوشالح) و ...)، شاهنامه (پیشدادیان) و فهرست پادشاهان سومری (مثلا گیلگمشِ ۱۲۶ ساله). 
## بررسی سایر خدایان: آنو، انلیل و اِآ. به خصوص نقشی که اآ در عدم همراهی با سایر خدایان برای نابودی بشر در پیش می‌گیرد و بررسی اسطوره‌شناسی وی را ویژگی خاصی می‌دهد.
### سخنان اآ درباره عدالت و رویا در پایان در زمانی که هنوز انلیل خشمگین است که چرا بشر نابود نشده است.
#### «گناهکار را برای گناهش مجازات کن. مجرم را برای جرمش مجازات کن. ولی بهتر باش، بگذار تلاش کنیم، پایان نده.»
#### اِآ خبرکردن را رد می‌کند و می‌گوید برای اوتنپیشتیم رویایی فرستاده و او بوده که قادر به تفسیر آن بوده است.
## علاوه بر ارتباط با مقاله‌های بالا، در خود مقاله نیز تمرکز بر این لوح راه بررسی روند سنت شفاهی، ادامه آن با سنت مکتوب و نقشی که ممکن است یک شخص (که حتی در مورد نامش اطمینان وجود ندارد) در شکل‌گیری یک روایت از روایت‌‌‌های گوناگون داشته باشد و نحوه روبه‌رو شدن با همه اینها (مثلا نقد ادبی و رویکرد علم باز با آن)
# لوح XII جایگاه خاصی دارد: از یک طرف معمولا فقط یک افزوده در نظر گرفته می‌شود (برچسب ناچسب)(حماسه گیلگمش، اندرو جرج، صفحه ۱۰۰) ولی با رویکرد هربرت مِیسون (افزوده شود به منابع) تکه پازلی زیبا می‌شود.
# در میان لوح‌های قبلی نیز بعضی از آنها جای کار خیلی بیشتری دارد:
## لوح I و II: حیطه خدایی، انسانی و حیوانی؛ گیلگمشی که «می‌دانند دنیایش قدیمی» (بیگاری و مالکیت انسان) است ولی از پس او برنمی‌آیند؛ تغییر انکیدو و نقش سکس در آن.
## لوح III تا V: دوستی گیلگمش و انکیدو، ماجراها.
## لوح VI: ایشتار (اینانا و دموزی)
## لوح VII و VIII: جدایی و «گرچه پادشاه ولی هرگز مرگ را ندیده بود».
## لوح IX: ترک دنیا
## لوح X: سیدوری (؟)
# ارتباط لوح‌های حماسه با شعرهای سومری (بررسی تطبیقی و تفسیر روانشناختی و آیینی و دینی و ...)
## بیلگمس و آککا (فرستادگان آککا) - لوح II (تاثیر کمابیش است)
## بیلگمس و هوواوا - لوح‌های III تا V (تاثیر به روشنی)
## بیلگمس و نرگاو آسمان (قهرمان در نبرد) - لوح VI (تاثیر به روشنی)
##  مرگ بیلگمس (نرگاو وحشیِ بزرگ آرمیده است) - لوح VIII (به‌خاک‌سپاری انکیدو)
## مرگ بیلگمس (نرگاو وحشیِ بزرگ آرمیده است) - لوح XI (داستان طوفان)
##موردهای بالا در کتاب اندرو جرج آمده؛ و می‌توان با رویکرد هربرت میسون همین روند را درباره لوح XII نیز پیش برد.
### حماسه گیلگمش (اندرو جرج)، صفحه ۱۷۸: گرچه وی در اینجا می‌گوید نسخه‌ای از نیمه دوم (پس از سطر ۱۷۲) شعر سومری «بیلگمس و جهان زیرین» (در آن روزها، در آن روزهای بسیار دور) به لوح XII افزوده شده است، ولی در صفحه ۱۰۰ این لوح را افزوده می‌داند و تنها چند خط درباره‌اش می‌نویسد و به بخش شعر سومری ارجاع می‌دهد. به نظرم رویکرد هربرت میسون درخشان است. 
مجموعه بالا این امکان را ایجاد می‌کند که همراه با گسترش «گیلگمش»، «حماسه گیلگمش» نیز تغییر چشمگیری یابد.
RousouR (بحث) ‏۹ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۱۰ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۱۰ (UTC)
thread_title:  ساختاری برای گسترش 

message: پایگاهی برای گسترش مقاله‌های گیلگمش، حماسه گیلگمش، اینانا، انکی (خدای سومری)، آنو، انلیل، دموزی، آترا-هاسیس و ... انوما الیش.
'''
روایت اندرو جرج (هر دو کتاب) به بحث:گیلگمش#روایت‌ها و بررسی‌های تطبیقی منتقل شد. RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۹ (UTC)
=== حگ-یک ===
==== اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری ====
* بسیاری از اسطوره‌های آفرینش از آب (از ژرفایی عمیق یا گونه‌ای خلأ یا دریایی نخستین) آغاز می‌شوند. اسطوره‌های طوفان به واسطه عنصر آب به اسطوره‌های آفرینش مربوط می‌شوند. 
** اسطوره طوفان بین‌النهرینی
*** آتراهاسیس
**** در اصل سومری، نسخه بابلی بازمانده (۱۷۰۰ پیشا دوران مشترک)
**** انلیل (خدای زمین) تصمیم می‌گیرد بشر را نابود کند. اِآ (خدای آبها) شاه آتراهاسیس را از نقشه انلیل باخبر می‌کند. آتراهاسیس کشتی‌ای می‌سازد، از طوفان نجات و زندگی جاودان می‌یابد.
*****  پیش از آفرینش انسان، آنو (خدای اصلی، خدای آسمان)، انلیل (خدای زمین) واآ (خدای آبها)؛ خُردخدایان از بیگاری به ستوه می‌آیند (همه کارهای مربوط به کشاورزی به عهده آنان است) و سر به شورش برمی‌دارند (ابزار را به زمین می‌اندازند و حتی آتش می‌زنند و بیرون قصر انلیل جمع می‌شوند؛ انلیل می‌خواهد به آسمان بگریزد و به آنو بپیوندد). اآ پادرمیانی می‌کند و به نینتو می‌گوید انسان را خلق کند تا کاری را که خدایان مایل به انجامش نیستند، به آنها واگذارند؛ هفت نر و هفت ماده
***** جمعیت انسان زیاد می‌شود و انلیل (آرامش وی به هم خورده) به روش‌های گوناگون (خشکسالی، بیماری و...) تلاش می‌کند جمعیت را از بین ببرد، هر بار اآ به کمک انسان می‌آید و برنامه‌اش را نقش بر آب می‌کند.
***** انلیل نقشه‌ای همه‌جانبه می‌ریزد؛ نابودی انسان با طوفان و همه خدایان را به سوگند رازداری وامی‌دارد. اآ غیر مستقیم به شاه آتراهاسیسِ خوب خبر می‌دهد (به خانه می‌گوید و سپس دیوارها را به سخن درمی‌آورد). 
***** آتراهاسیس گوش فرامی‌دهد؛ به او گفته می‌شود کشتی‌ای بسازد تا از طوفان هفت روزه نجات یابد؛ همسر، خانواده‌اش، تعدادی صنعتگر و ... همراهش هستند. پس از طوفان از کشتی بیرون می‌آید و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل بسیار خشمگین است ولی سایر خدایان ارزش کار کردن انسان را به او یادآوری می‌کنند و او در نهایت کوتاه می‌آید.
***** برای کنترل جمعیت بشر گروهی از کاهنان از بچه‌دار شدن منع می‌شوند، مرگ‌ومیر زیادی در نوزادان برقرار می‌‌گردد. به آتراهاسیس زندگی جاودان اهدا می‌شود.
*** گیلگمش
**** در اصل سومری (۳٬۰۰۰ پیشا دوران مشترک)، بهترین نسخه قرن هفتم پیشا دوران مشترک
**** گیلگمش و انکیدو، انکیدو به مرگی دردناک می‌میرد. «گیلگمش پس از مرگ آنقدر انکیدو را دربرمی‌گیرد تا تبدیل به کِرم می‌شود». 
**** گیلگمش ترک دنیا می‌کند. به جستجوی جاودانگی می‌رود (یک‌سوم پایانی شعر).
**** ماجراهای زیادی از سر می‌گذراند و در پایان به جزیره اوتنپیشتیم (قهرمان طوفان در این داستان) می‌رسد. اوتنپیشتیم دارای زندگی جاودان و گیلگمش در این تصور است که اگر او را بیابد و پرسش کند، شاید بتواند راه دست یافتن به جاودانگی را فراگیرد. اوتنپیشتیم تاکید می‌کند که این کار تنها برای یکبار انجام شده و نمی‌توان تکرارش کرد و در این بین ماجرای طوفان را بازگو می‌کند.
***** داستان بسیار شبیه به آتراهاسیس  است: انلیل ناآرام است، تصمیم به نابودی انسان می‌گیرد. سوگند به رازداری، اآ غیرمستقیم می‌گوید (به خانه اوتنپیشتیم اینبار)
***** اوتنپیشتیم جانداران بسیاری را به کشتی می‌برد؛ خانواده و دوستان، حیوانات و صنعتگران.
***** طنز پنهان: انلیل از من عصبانی است، به خلیج می‌روم. زمانی که رفتم چون انلیل از من خشمگین است منتظر نعمت آسمانی بسیاری باشید که از آسمان نازل خواهد شد!
***** کشتی از طوفان هفت روزه سربرمی‌آورد، هفت روز آنقدر وحشتناک است که حتی خدایان را ترس فرامی‌گیرد و به آسمان می‌گریزند. پس از آن کشتی بر کوهی قرار می‌گیرد. پس از هفت روز دیگر، کبوتری می‌فرستد (برمی‌گردد)، غرابی می‌‌فرستد (برنمی‌گردد). دریچه‌‌‌ها را باز می‌کند و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل مانند داستان قبلی خشمگین است، اآ با سخنانش او را آرام می‌کند. انلیل به اوتنپیشتیم و همسرش زندگی جاودان می‌بخشد.
***** سبب‌شناسی: مرگ انسان - در کناره اقیانوس مرگ که باید از آن بگذرد تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد، با سیدوری ملاقات می‌کند. سخنان سیدوری: آن زندگی که به دنبالش هستی را نخواهی یافت، زمانی که خدایان انسان را آفریدند، مرگ را نصیب او کردند، زندگی را برای خود نگاه داشتند. تو تا می‌توانی، گیلگمش، خود را با خوردنیهای خوب سیراب کن، روز و شب، شب و روز، برقص و شاد باش، جشن برپا کن و ... لباس تازه بپوش، حمام کن، کودکی که دستت را گرفته قدر دان، همسرت را در آغوشت شاد کن. این نیز نصیب انسان است. (ولی گیلگمش در بهشت برین خود را شاد نمی‌یابد).
** سفر پیدایش
*** در کنعان سیل نداریم. شاید مثل اسطوره‌های بومیان آمریکا که از آسیا آوردند.
*** داستان هم پایان و هم آغاز: آفرینش نخست، پایان می‌یابد ولی با عهدی جدید ادامه می‌یابد.
*** آغازی عجیب: «پسران خدا که از دختران انسان همسر برمی‌گزینند». خدا نگران است. عمر انسان به ۱۲۰ سال محدود می‌شود. خدا بدی انسان را می‌بیند. از آفرینش انسان پشیمان می‌شود. تصمیم به نابودی بشر می‌گیرد. 
*** نوح «مردی عادل که با خدا گام زد»، خدا به او خبر طوفان را می‌دهد و می‌گوید چگونه کشتی‌ای بسازد (با جزئیات). عهدی با او می‌بندد. جفت‌های جانداران را به کشتی برد (فصل ششم سفر پیدایش)، در فصل هفتم موضوع کمی متفاوت می‌شود (هفت جفت و یک جفت)(Introduction to Mythology (2005)).
*** خداوند دریچه کشتی را می‌بندد و آب اعماق و پنجره آسمان را رها می‌کند و چهل روز و چهل شب باران می‌بارد. هر کس با نوح نیست نابود می‌شود. ۱۵۰ روز دیگر می‌گذرد. کشتی بر کوهی آرام می‌گیرد. چهل روز دیگر می‌گذرد، نوح غرابی می‌فرستد و سپس کبوتری. کبوتر برمی‌گردد. هفت روز بعد باز کبوتر را می‌فرستد، با شاخه زیتون برمی‌گردد. هفت روز بعد بار دیگر کبوتر را می‌فرستد، بازنمی‌گردد. نوح (مانند آتراهاسیس و اوتنپیشتیم) همه جانوران را رها؛ و سپس برای خشنودی خدا قربانی‌ای می‌کند.
*** اجازه برای خوردن گوشت (کشتن جانوران و ماهی‌ها). پیش از آن چنین نبود. در سفر پیدایش انسان تنها اجازه برای خوردن گیاهان داشت.
*** بار دیگر کشتن انسان‌های دیگر منع می‌شود «انسان به شکل خداوند آفریده است».
*** خداوند عهد می‌بندد که دیگر هرگز با طوفان زمین را نابود نکند و کمان خود را در آسمان می‌آویزد (نشانه پیمان).
*** تاریخ بار دیگر آغاز می‌شود.(Introduction to Mythology (2005))
*** ...
*** سختی زمین را کم می‌کند (پس از راندن آدم و حوا از بهشت و ماجرای هابیل و قابیل زمین را نفرین کرد)
*** شراب و برهنگی نوح (Creation Legends of the Ancient Near East (1963))(Heilbringer: salvation bringer)
تفسیر 
* اسطوره قهرمان
* روان‌شناختی
** فرو رفتن در ناخودآگاه (در آبهای نخستین خود) برای تولدی دوباره، بلوغ و فردیت. 
RousouR (بحث) ‏۱۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۵ (UTC)
 منابع:
* Brandon, S. G. F. Creation Legends of the Ancient Near East. London: Hodder and Stoughton, 1963.
* Dalley, Stephanie, ed. and .trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. New York: Oxford University Press, 1989.
* Genesis 1-3, 6-9, and 27-28 in the King James Version of the Bible.
* Sanders, N. K., trans. The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
اولی، تحلیل و گزارش اساطیر مصری، بین‌النهرینی، عبری و ایرانی.
دومی، همانگونه که در عنوان آمده این متن شامل ترجمه ده اثر از بین‌النهرین است، از جمله: انوما الیش و آتراهاسیس. همراه با مطالب مقدماتی و توصیفی.
سومی، مشهورترین ترجمه
چهارمی، ترجمه منثور خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۹ (UTC)
==== قهرمان‌های اساطیری (تخیلی): گیلگمش ====
* قهرمان، قهرمان اسطوره‌ای، سفر قهرمان (monomyth)(داستان قهرمان بشری) / بنیادهای روانشناسی سفر قهرمان، فروید، اتو رانک، کارل یونگ (+ کمپبل) (رایج‌ترین خوانش اسطوره در قرن گذشته)، مدلی همچون ابزار تحلیلی
 بررسی شعر بر مبنای الگوی monomyth ---> گیلگمش (بخش اغوای گیلگمش توسط ایشتار (گرفت (خسوف) ایزدبانو))
 کاملترین نسخه شعر (قرن هفتم پیشا دوران مشترک - کتابخانه آشور بانیپال) ولی این شعر بسیار قدیمی‌تر است. پادشاه شهر اوروک، شهری سومری در اطراف خلیج عربی در ۲۷۰۰ پیشا دوران مشترک. پادشاهی موفق به خصوص در برنامه‌های ساختمان‌سازی [(معماری)] بلندپروازانه‌اش و مدتی کوتاه پس از مرگش شعرهای قهرمانی برایش سروده شد، تا کنون در حدود نیم دوجین پیدا شده‌اند که ناقص ولی به روشنی در ستایش گیلگمش هستند.
 سومریان با هجوم سامی‌ها به کنار رفتند. افراد جدید نسبت به سومریان بسیار کمتر متمدن بودند، بر آنان غلبه کردند ولی بسیاری چیزها را از آنها جذب کردند (دانش، هنر، صنعت، دین، اسطوره) و در طی دو هزاره بعدی، امپراتور‌های گوناگونی را شکل دادند که در خاورمیانه برتری یافتند. در یکی از آنها (بابلی‌ها)، در حدود ۲۰۰۰ تا ۱۸۰۰ پیشا دوران مشترک، کاتبی بابلی (سین-لقی-اونینی) یا همه شعرهای در ستایش گیلگمش را یکپارچه کرد و یا کار شخصی دیگر را که قبلا چنین کاری انجام داده بود را کپی کرد. نام ذکر شده در بالا بر روی لوح گلی ثبت شده است و تنها نامی است که به این شعر مربوط می‌شود. بنابر این با اطمینان نمی‌دانیم آیا او هومری بابلی بوده و یا تنها یک کپی کننده. به هر حال او است که افتخار نصیبش شده است. هر کس که این کار را انجام داد، داستان طوفانی را نیز وارد آن کرد که قبلا درباره‌اش گفتیم (اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری). چند امپراتوری گذشت و شعر سر از کتابخانه آشوربانیپال (امپراتوری آشور، قرن هفتم پیشا دوران مشترک) در آورد. بخش‌هایی از این شعر در تمدن‌های گوناگونی پیدا شده است (هیتی، هوری، مردم گوناگون در کنعان (پرفروش زمانه‌اش)). نسخه‌های امروزی بر اساس نسخه آشوری هستند ولی افتادگی‌هایش با نسخه‌های دیگر ترمیم می‌شود. قدیمی‌ترین اثر ادبی که پیدا شده است به خصوص اگر قدیمی‌ترین بخش‌ها به زمان کمی پس از قرن ۲۷ پیشا دوران مشترک برگردد.
 شعر دو بخش نابرابر دارد. دو-سوم نخست، داستانی قهرمانی است، شخصیت‌هایی فراتر از زندگی که کارهای بزرگی می‌کنند. مثل اکثر قهرمان‌های اولیه، بخشی از گیلگمش ایزدی است. مادرش ایزدبانو است، پدرش انسانی میرا. در شعر آمده که او دو-سومش خدا است و یک-سومش، انسان (در تضاد با ژنتیک - بیشتر خدا است تا انسان [در ابتدای داستان] که نیروی فوق‌العاده‌اش از همین ناشی می‌شود). در ابتدای شعر، او پادشاه اوروک است و گرچه اهالی شهر از داشتن پادشاه قوی، نیرومند و جاه‌طلبشان خوشحال هستند ولی در همان حال، او آنها را دچار مشکل کرده است به خصوص با بیگاری کشیدن از آنان در سکس و ساختمان‌سازی [(معماری)]. اهالی شهر از این وضع به خدایان پناه می‌برند تا رنج آنان را کمتر کنند. اورورو، موجودی قهرمان خلق می‌کند که همتای گیلگمش باشد. از گل می‌سازدش و بدنش را با موی می‌پوشاند. هم حیوان است و هم انسان. سرگردان رهایش می‌کند تا با جانوران بزرگ شود. مکملِ بی‌نقصی برای گیلگمش است: گیلگمش نیمه انسان و نیمه خدا است و انکیدو نیمه انسان و نیمه حیوان.
 انکیدو با جانوران زندگی می‌کند و بزرگ می‌شود. صیادان می‌بینند دام‌هایشان از بین رفته و جانوران آزاد شده‌اند. روزی صیادی متوجه می‌شود که انکیدو آنها را از دام رها می‌کند. صیاد با دیدن انکیدو دچار وحشت می‌شود. از پدرش می‌پرسد چه کار باید کند. پدرش می‌گوید به اوروک برو و سراغ یک روسپی معبد را بگیر تا با تو برگردد. روسپی معبد، روسپی عادی نیست،  کاهنه‌ای در خدمت ایزدبانو بود (احتمالا خود ایشتار (خدای اصلی اوروک)). او همراه با صیاد برمی‌گردد و هفت روز و شش شب «هنرهای زن» (در شعر) را به او می‌آموزاند. پس از آن، زمانی که انکیدو به دنیای وحش برمی‌گردد، حیوانات او را نمی‌پذیرند و دیگر از خود نمی‌دانند. کاهنه او را به شکلی اساسی تفییر داده است. انکیدو به نزد قدسی‌نما (hierophant) برمی‌گردد و می‌گوید حیوانات، دیگر با وی کاری ندارند. کاهنه به او می‌گوید هر چه که در انرژی طبیعی از دست داده به خردش افزوده شده. به او قول می‌دهد که به اوروک ببردش تا با گیلگمش دیدار کند. / در میانه راه نزد شبانان می‌مانند (نیمه‌راهی انتقالی). انکیدو خوردن غذا همچون انسان‌ها، پوشیدن لباس، نوشیدن شراب، کوتاه کردن موی، پیرایش موی بدن و آغشتن با روغن را می‌آموزد. شبانان شیوه صید کردن همان حیواناتی را به او می‌آموزند که زمانی با آنان زندگی می‌کرده (انکیدو برای کمک به شبانان برای نگهداری گله این کار را می‌کند). همه اینها که انجام شد؛ برای دیدار با گیلگمش به اوروک می‌رسند. RousouR (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۸ (UTC)
 گیلگمش در این بین در رویا می‌بیند که همراهی از راه می‌رسد و آن دو زمان بسیاری را با هم می‌گذرانند. زمانی که انکیدو از راه به اوروک می‌رسد گیلگمش در حال انجام کاری است که اهالی شهر را آزار می‌دهد: حق شب اول با عروس (او این کار را با همه عروس‌ها انجام می‌دهد، شب اول با او و داماد پس از آن). 
 به خانه این عروس نمی‌رسد چون در راه با انکیدو رو‌به‌رو می‌شود. مانند یک وسترن با هم درگیر می‌شوند، همدیگر را ورانداز می‌کنند و سر به کشتی می‌نهند. کشتی شگفتی است که در آن نیمی از شهر نابود می‌شود و دروازه؟ شکسته می‌شود. در نهایت پس از نبردی طولانی گیلگمش پیروز می‌شود و انکیدو را کمک می‌کند تا سر پا به ایستد، دست می‌دهند، همدیگر را در آغوش می‌کشند و دوست می‌شوند. 
 اکنون گیلگمش همراهی دارد که همتایش است و نیرویش را برای امور سازنده به کار می‌برد و اهالی شهر را آزار نمی‌دهد. او به میرایی خود آگاه است (ناخودآگاه) و می‌خواهد کاری باشکوه کند تا برای همیشه در یادها بماند و حال که دوستی نیز همراه با خود دارد، همین دوستی را نیز می‌تواند یادگار گذارد چون با هم به این کارزار پا می‌گذارند. با وجود هشدارهای مادرش و هر کسی که در شهر است آن دو در نهایت به جنگل سدر می‌روند و پس از ماجراهای بسیار با هومبابا (نگاهبان جنگل سدر) رو‌به‌رو می‌شوند و از پای در می‌آورندش (و شاید برای ساختن اوروک درختان سدر با خود می‌برند). آن دو از این جستجوی خود، غرق در افتخار بازمی‌گردند و رژه برگزار می‌کنند. تا این جای داستان، روند قابل انتظارِ یک داستان قهرمانی است. قهرمانانی با توانایی فرابشری به سرزمین‌های بیگانه رفته، هیولا را می‌کشند و با نعمت برمی‌گردند (در اینجا در واقع با دو نعمت (شهرت خود و درختان سدر)). 
 همین می‌تواند خودش اسطوره‌ای قهرمانی باشد، شعر می‌تواند در همینجا پایان یابد و اکثر ملزومات monomyth برآورده شده است. ولی داستان در اینجا تمام نمی‌شود. داستان ادامه می‌یابد. ایشتار (نام سامی اینانا (ایزدبانو-اینانا و دموزی))(ایزدبانوی عشق، باروری و خدای اصلی اوروک). ایشتار به این رژه نگاه می‌کند و آنچنان تحت تاثیر زیبایی و شکوه گیلگمش قرار می‌گیرد که به او پیشنهاد همسری می‌دهد. گیلگمش او را رد می‌کند، به شکلی توهین‌آمیز. ایشتار پس از این توهین، نرگاو آسمان را برای نابودی شهر می‌فرستد. گیلگمش و انکیدو نرگاو را از پای درمی‌آورند. خدایان اینبار تصمیم می‌گیرند که آن دو پا را فراتر از آنچه باید گذاشته و باید یکی از آن دو بمیرد. انکیدو برای قربانی انتخاب می‌شود. 
 شعر روایت می‌کند که او پس از بیماری طولانی و تباه‌آور می‌میرد، نه به مرگی سریع. گیلگمش در تمامی این روزهای بیماری، دوستش را در دستان می‌گیرد، در زمان مرگش نیز و پس از مرگش ن آنقدر در دستانش نگاه می‌دارد تا در بدنش کرم پدیدار می‌شود. این تجربه گیلگمش را تغییر می‌دهد. تا اینجا وی فکر می‌کرد شهرت او و انکیدو، همان است که برای جاودانگی نیاز داشته، اکنون به چشم می‌بیند مرگ در واقع چگونه است. ترس او را فرا می‌گیرد و تصمیم می‌گیرد کاری برایش بکند (همه می‌دانیم که می‌میریم و آن را می‌پذیریم ولی تجربه حضور فیزیکی در مرگ انسانی دیگر و دیدن اینکه با انسانی دیگر چه کار می‌کند، شخص را عوض می‌کند، دیگر مرگ چیزی انتزاعی نیست. دیگر تجربه‌ای در ذهن نیست، در رگ‌هایمان جاری است).  RousouR (بحث) ‏۲ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)
 قسمت دوم داستان. یکه و تنها سفری را آغاز می‌کند، قصد آن دارد تا اوتنپیشتیم (نوح داستان طوفان سومری) را پیدا کند، گمان می‌کند راز جاودانگی در پیش او است. تجملات پادشاهی را به کناری می‌نهد، اندام را با پوست حیوانات می‌پوشاند و همپون زائری رهسپار جستجوی مرهم مرگ می‌شود. سفری دراز و دشوار است، تا انتهای جهان می‌رود. باید از تاریکی نفوذناپذیر گذر کند، باید از نگاهبانان گذر کند، باید از باغ خدایان گذر کند که در آن به جای میوه، جواهرات بر درختان می‌روید. در نهایت به دریای مرگ (ocean of death) می‌رسد و با گذر از آن به جزیره اوتنپیشتیم پا می‌نهد و در آنجا داستان طوفان را می‌شنود. قبلا به این داستان طوفان پرداخته‌ایم (با جزییات). چیزی که برای گیلگمش در داستان اوتنپیشتیم اهمیت دارد آن است که این اتفاق تنها یکبار افتاده است؛ در شرایط خاصی. آری، به من جاودانگی داده شد ولی هرگز تکرار نخواهد شد، دوباره اتفاق نخواهد افتاد؛ گیلگمش، هیچ امید وجود ندارد تا از مرگ رهایی پیدا کنی. زن اوتنپیشتیم می‌گوید او راه درازی را آمده، شاید کاری بتوانیم برایش انجام دهیم و اوتنپیشتیم راه دستیابی به گیاهی را به می‌گوید که جوانی را بازمی‌گرداند. جاودانه نمی‌کند ولی تا زمانی که زنده باشی، جوانی را از دست نخواهی داد. گیلگمش با دقت از گیاه نگاهداری می‌کند و می‌خواهد آن را با خود به اوروک ببرد ولی شبی که در آب استحمام می‌کند، ماری پدیدار می‌شود و آن را می‌خورد (افزودن واژه دلیل پوست انداختن مار و بازیابی جوانی‌اش). تمامی جستجوی گیلگمش بیهوده بوده است. خردمندتر به خانه بازمی‌گردد ولی چاره‌ای جز پذیرش مرگ ندارد؛ چیزی که برای به دست آوردنش سفر کرد اما شکست خورد. گیلگمش در بازگشت به اوروک، اورشانابی را همراه با خود می‌کند؛ قایقرانی که او را از دریای مرگ گذر داد. دیوارهایی که ساخته را به او نشان می‌دهد: برفراز دیوارهای اوروک بشو، بنیادهایش را بنگر، آجرکاری‌هایش را بیازمای ... آیا هفت فرزانه بنیادهایش را بنا ننهادند؟ یک-سوم شهر، یک-سوم باغ، یک-سوم معبد ایزدبانو ایشتار، همه‌اش در اوروک است. کامل و دقیق شود اورشانابی درمی‌یابد راهی که گیلگمش برای جاودانگی برگزیده، همین است و شعر چنین پایان می‌‌یابد: این نیز اثر گیلگمش بود. پادشاهی که سرزمین‌های جهان را دیده. وی خردمند بود، رازهایی را نگریست و اسرارشان را پیدا کرد. داستانی پیش از طوفان برای ما آورد. به سفری طولانی رفت. خسته و پریشان گشت. بر سنگ نگاشت همه داستان را..کامل و دقیق شود
 (خلاصه، تکمیل شود) اثر ادبی غنی (دو روایت)، داستان گیلگمش، داستان کنار آمدن با مرگ خویش است. در ابتدا جوانی است که هر چه می‌خواهد، انجام می‌دهد (تصور دیگری ندارد). پر از انژی و زندگی است و هدرش می‌دهد. انکیدو از راه می‌رسد، گیلگمش تمرکز می‌یابد، باید همراه با رفیقش اثری بر جای گذارد تا جهان از یاد نبرد. جاودانگی برایش همین است: رفتن به جنگل سدر و کشتن هومبابا (از گونه ماجراهایی که قهرمانان از سر می‌گذرانند). با مرگ انکیدو، گیلگمش تمرکزی دوباره می‌یابد. تجربه مرگ دوستش در دستانش، درونی می‌شود، ترس او را فرا می‌گیرد. بارها و بارها در طی سفر زمانی که از او می‌پرسند «خسته و از پا درآمده هستی، در جستجوی چه هستی»  همیشه پاسخی یکسان می‌دهد: آنچه برادرم گشته، من نیز همان خواهم شد زمانی که بمیرم. زیرا از مرگ می‌‌ترسم پس به جستجوی اوتنپیشتیم می‌روم که او را «دورافتاده» نام نهاده‌اند چون اویست که به جرگه خدایان پیوسته.  کامل و دقیق شود. شکست می‌خورد. دست خالی برمی‌گردد. ولی همانگونه که در شعر آمده، خِرَد می‌یابد.... اوتنپیشتیم ... سیدوری و خواندن گفته‌اش از روی متن ... مطالب بسیاری دیگر از دیدگاه ادبی نیز هست. نگاه خاور میانه‌ای به تکامل بشر: انکیدو از انسانی وحشی که با حیوانات زندگی می‌کند، تبدیل به شبان می‌شود و سپس انسانی شهری. درباره سکس همچون «هنر زن» و نیرویی متمدن‌کننده است؛ روسپی‌ای که انکیدو را از حیات وحش به درمی‌آورد و به شبانی و شهر رهسپار می‌کند. درباره زندگی در شهر و آنکه ارتباط با دنیای طبیعی را از دست می‌دهیم (همانگونه که انکیدو از دست داد. با شبانان همان حیواناتی را کشت که با آنها زمانی زندگی می‌کرد). نگاهی ژرف است که سومریان داشتند، از نخستین انسان‌هایی که در شهر زندگی کردند و برخی از پیامدهای آن را دریافتند. در داستان دیگری (شعر دیگری) اینانا (ایزدبانوی اوروک) به نزد انکی (خدای خرد) می‌رود و از او طلب موهبت تمدن برای شهرش می‌کند. انکی می‌پذیرد اما می‌گوید هدیه تمدن را به شهرت می‌دهم ولی دو شرط دارد. نخست آنکه، نمی‌توانی انتخاب کنی، باید همه‌اش را بپذیری. سپس آنکه زمانی که پذیرفتی، دیگر نمی‌توانی بازگردانی. (در شهر که زندگی کردی، دیگر راه برگشتی نیست). انکیدو همین موضوع را درمی‌یابد زمانی که به اوروک (بزرگترین شهر آن زمانه) می‌رود. / چیزهای دیگری هم برای نگاه ادبی است که بماند. 
 (خلاصه، تکمیل شود) از دیدگاه اسطوره قهرمان، الگوی monomyth بر داستان (Introduction to Mythology (2005))(کمپبل و نه لیمینگ): از تولد شگفت گیلگمش چیزی نمی‌دانیم، خطری در کودکی او را تهدید نمی‌کند (حداقل موردی که در شعر آمده باشد) یا شاهکاری که در کودکی کرده باشد (که بخش‌هایی از الگو هستند)؛ وی از همان ابتدای داستان، پادشاه بالغی در اوروک است. داستان با کردار فراخوانده؟ (called action) آغاز می‌شود، با رسیدن انکیدو که گیلگمش را از محیط امنش (comfort zone) خارج می‌کند... یاری شمش ... جنگل سدر (ورود به دنیایی دیگر و تجربه مرگ در آن) ... تا همینجا داستان ، ماجرایی کامل است. قسمت دوم شعر، نقطه اوج خود را دارد (مطابق با الگو). ایشتار شهرآشوب (femme fatale) می‌شود. گیلگمش را اغوا می‌کند تا از مسیرش خارج شود. گیلگمش او را رد می‌کند، ایشتار برای انتقام، نرگاو آسمان را گسیل می‌کند. گیلگمش و انکیدو آن را از پای در می‌آورند... مرگ انکیدو داستان را به بخش بعدی می‌برد... گذر از «کوه‌های خورشید فرارونده و فرورونده» (به نگهبانی عقرب‌مردان)، گذر از روزها و شب‌های تاریکی گذرناپذیر در «قلب کوه‌ها»، مرگی دیگر سخت‌تر از تجربه مرگ در جنگل هومبابا، بار دیگر یاری فرابشری دریافت می‌کند ولی بی‌توجه به آن است و از دست می‌دهدشان (همه (از جمله سیدوری) به او می‌گویند بازگردد ولی نمی‌پذیرد)... شاعر هم در آغاز و هم در پایان می‌گوید گیلگمش قهرمان است نه به خاطر آنچه انجام داده بلکه برای آنچه فراگرفته است. monomyth این داستان را پوشش می‌دهد.
(خلاصه، تکمیل شود)  می‌خواهم با بخشی که شعر را قسمت بعدی می‌برد پایان دهم؛ جایی که ایشتار به گیلگمش پیشنهاد همسری می‌دهد... ایشتار و دموزی (قبلا بخشی مستقل) گیلگمش به او می‌گوید، همسران پیشین تو سرنوشت خوبی پیدا نکردند. اگر من و تو همسر گردیم، چرا همان سرنوشت بر سر من نیاید. ایشتار احساس می‌کند به او توهن شده و نرگاو آسمان را گسیل می‌کند و به مرگ انکیدو منجر می‌شود که گیلگمش را به جستجوی دومش روانه می‌کند. ایشتار گیلگمش را دعوت به خدایی گیاهی شدن می‌کند. دعوت به دنیای طبیعت و مادری. گیلگمش باید در پایان فصل رویش باید بمیرد (همچ.م سایر همسران ایشتار) ولی به گونه‌ای دوباره در بهار پیدا می‌شود تا زمین‌های ایشتار را شخم بزند و تضمین‌کننده شیر، گیاه و ماهی ... باشد. رد کردن ایشتار توسط گیلگمش چند جنبه دارد. نخست آنکه نشانه پایان عصر ایزدبانو است، راه را برای خدای بزرگ آسمان باز می‌کند، در این شعر، شمش که به جای ایشتار نگاهبان گیلگمش می‌شود. قبلا نیز دیدیم در این مسیر ایزدبانو مبدل به شهرآشوب می‌شود و تلاش می‌کند گیلگمش دست از called action  بردارد (گرفت ایزدبانو). در انتخاب مسیر خود، به جای خدمت به ایزدبانو؛ گیلگمش مسیری جدید برای جامعه پدرسالار برمی‌گزیند. (The Archetypal Significance of Gilgamesh (Kluger - 1991)) کلوگر می‌گوید، این داستان، داستان بلوغ است. پیشرفتی در خودآگاهی بشری. مرد خود را از وضع ناهشیار خارج می‌کند، وضعی که در آن به او توجه و از او پرستاری می‌شده است، فرورفته در دنیای مادری. زمانی که  این حالت را می‌شکند وارد دنیای مردانه عقلانیت و فردیت می‌شود. کلوگر در نزد یونگ درس خواند، الگو را چندان جنسیتی نمی‌بیند بلکه بیشتر به دنبال کهن‌الگو است. پیدایش نوع بشر از حالتی غریزی و ناخودآگاه به خودآگاهی و عقلانیت. در دیدگاه او قهرمان مذکر، از این پس فردگراتر خواهد بود و به دنبال پاسخِ پرسش‌های خود است و نه پذیرش ارزش‌های اجتماعی که در مقام فرزندِ مادر در آن رشد یافته است. پل دیویس نیز همین عقیده را درباره این بخش از شعر دارد: این صرفا خواسته‌ای برای لذت جنسی نیست. ایشتار نماد باروری زمین است و به گیلگمش می‌گوید که آن را شخم بزند. گیلگمش نماد سالانه گیاهی است و باید قربانی بزرگ‌مادر شود تا تضمین‌کننده برداشت در پایان فصل باشد. پاسخ منفی گیلگمش، سرپیچی از روند عاشقان پیشین ایشتار است که همگی به روشی قربانی شدند. سر باز زدن گیلگمش از پذیرفتن این نقش، منجر به نقطه عطفی در خودآگاهی مذکر می‌شود. رها شده از گردش سالانه ایزدبانوی مادر، گیلگمش سرنوشتی جدید برای برای قهرمان پدرسالار رقم می‌زند، فردی یکه و تنها که خودش با چالش‌ها روبه‌رو می‌شود و به دنبال پاسخ‌‌های شخصی است. این دو منتقد نظر بیشتر مثبتی به آنچه در این بخش می‌گذرد دارند. در «گرفت ایزدبانو» دیدیم که از این مرحله در زندگی بشر ارزیابی‌های مختلفی وجود دارد.  
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)
 درباره منابع: 
*Thury, Eva M., and Margaret K. Devinney. Introduction to Mythology: Contemporary Approaches to Classical and World Myths. New York: Oxford University Press, 2005.
* Sanders, N. K., The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
* Kluger, Rivkah Scharf. The Archetypal Significance of Gilgamesh. Einselden< Switzerland: Diamon Verlag, 1991.
اولی نمونه‌ای (عالی) از کتاب‌های درسی است که در دوره‌های اسطوره‌شناسی در دانشگاه‌ها (ی انگلیسی زبان) استفاده می‌شود و دقت را فدای ساده‌نویسی نکرده است. مقدمه خوبی درباره ایده monomyth و به خصوص آثار اتو رانک، کارل یونگ و جوزف کمپبل در این متن وجود دارد.
دومی ترجمه خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
سومی؛ کلوگر شاگرد یونگ بوده و خوانش او از گیلگمش یونگی (کهن‌الگویی) است. تمامی شعر را به خصوص بخشی که گیلگمش پیشروی‌های ایشتار را رد می‌کند (نرگاو آسمان)، به عنوان گامی مثبت به جلو در پیشرفت خودآگاهی نوع بشر تفسیر می‌کند.
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۳ (UTC)
=== حگ-دو ===
==== حماسه گیلگمش، بخش اول ====
قبلا «حماسه خدایان» را بررسی کردیم، اوگاریت در سواحل مدیترانه و درباره خدایان بعل، آشرا و آنات گفتیم. در این بخش و بخش بعدی از داستان خدایان به سراغ نیمه خدا، نیمه‌انسان‌ها خواهیم رفت. در این سفر به سراغ حماسه گیلگمش می‌رویم (دو بخش). ضمن روایت داستان، داستانِ داستان را نیز خواهم گفت: چگونه این حماسه کشف و خوانده شد. کشف و خوانده شدن آن، خود به تنهایی هنگام فرهنگی مهمی در تاریخ تمدن غرب بود.    
 بعدا افزوده شود: پادشاه تاریخی، شعرهای سومری، تم‌های اصلی، نسخه‌های گوناگون، زبان‌های گوناگون، تصویرهای گوناگون، اوروک، فهرست پادشاهای سومری (متوشالح) / رابطه اساطیر بین‌النهرین باستان و تنخ (Hebrew Bible): قبلا مفصل درباره سخنرانی جرج اسمیت گفتم (داستان نوح بابلی)، اینجا سخنرانی دیگری را داریم (Babel and Bible، فردریک دیلیچ) (رویکرد معکوس) / در نیمه دوم قرن بیستم، توجه بسیاری به حماسه گیلگمش شد (گفته هربرت میسون و تورکیلد یاکوبسن) - امروز شاید خواندن ایلیاد و ادیسه است که خواننده را به یاد گیلگمش می‌اندازد (اساطیر بین‌النهرین باستان در راس قرار گرفته)
 در آغاز روایت، پیشگفتاری وجود دارد که یادآوری می‌کند این نوشته گیلگمش است و او خدا و انسان است، ریاضیات عجیب، دو-سوم خدا و یک-سوم انسان. قدرت و مقام او ستایش می‌شود. دیوارهای اوروک ستایش می‌شوند. به مانندشان، هیج پادشاهی، هیچ مردی نخواهد ساخت هرگز. گیلگمش پادشاه اوروک بود / شهری در میان رودهای دجله و فرات در بابل باستان / انکیدو در استپ به دنیا آمد / جایی که در میان حیوانات پرورش پیدا کرد / گیلگمش یک خدا و انسان بود / انکیدو یک حیوان و انسان بود / داستان، انسان شدن آن دو با یکدیگر است. در همین بخش آغازین، پس از پیشگفتار با قلمرو خدا و انسان از یک سو و قلمرو حیوان و انسان از سوی دیگر رو‌به‌رو هستیم. انسان، خدا و حیوان را به هم رابطه می‌دهد. این موضوعی است که یکی از تم‌های اصلی داستان است. در مقام پادشاه، گیلگمش برای مردمش، یک ستمگر بود. / او بر اساس حق مسلمی باستانی اصرار داشت / امتیاز همخوابگی با نو عروسان / پیش از آنکه همسرانشان اجازه یابند. (the right of seniority) در داستان خواهیم دید که خشم بسیاری از مردم را برمی‌آورد. گاهی مردمش را تا نیمه راه مرگ می‌کشاند / برای بازسازی دیوارهای اوروک / پس از آن بی هیچ توجیهی، دیوارها را بدون مراقبت رها می‌کرد تا ویران شوند / و مردمش را در آرزوی گذشته می‌گذاشت / و در انتظار تغییر / آنها خسته بودند از دوگانگی‌هایش / و روش‌های سنگدلانه‌اش / آنها می‌دانستند جهانش پوسیده است / و پر از هنرهای نخاله / که باید حفاظت اما نتوانند که احیا کنند. (این ترجمه خود متن باستانی است و نه تفسیر مدرنش)
 تصویری کوتاه از گیلگمش داشتیم و اکنون به انکیدو نگاهی بیاندازیم. انکیدو بی‌خبر از پیری بود. / دونده با حیوانات بود. / در چشمه‌هایشان می‌نوشید. / خبر از ترس و خِرد نداشت. / از دام می‌رهاندشان / که صیادان چیده بودند. پسر یک صیاد روزی / انکیدو را دید که دام را می‌گشاید: موجودی پوشیده از مو ولی دستانش چالاکی انسان را داشت؛ / همراه آهویِ رهاشده می‌دوید / همچون برادری / در برکه‌ای با هم می‌نوشیدند / به مانندِ دو دوست / سفری چند با هم بودند / بی‌نیاز به سخن، ولی تنها ادامه.  صیاد به روایت پسرش / از انکیدو گوش فرا می‌دهد / هم خشمگین است و هم هراس دارد. به پسرش می‌گوید به اوروک برود / و آنچه را دیده / برای گیلگمش بازگوید و از وی بخواهد / روسپی‌ای را روانه کند / تا با انکیدو بخوابد / و حیوانات را شرمگین از او کند. گیلگمش خواهد دانست، زیرا پادشاه است. توجه کنید چگونه رفتار جنسی در همان ابتدای داستان حضور دارد: گیلگمش با ستمگری شهوی بودن از مقام پادشاهی سواستفاده می‌کند؛ انکیدو که جزیی از جهان حیوانات است، به عقیده این صیاد، بیگانه با حیوانات خواهد شد اگر که با روسپی همخوابگی کند. ایده جالبی است. از این بخش روایت به دیدار گیلگمش و انکیدو می‌رسیم، به این صورت که: گیلگمش به صیاد می‌گوید که زنی به نام شمهات را ببرد [این جمله در ترجمه میسن نیست. در ترجمه میسن گیلگمش که گوشش از این نوع داستان‌ها پر است، روسپی را می‌فرستد ولی فراموش می‌کند که چه شنیده]. در اینجا، روسپی، «روسپی مقدس» است (ممکن است مربوط به آیین باروری باشد). شمهات به مکانی می‌رود که انکیدو با حیوانات ملاقت می‌کند. گیلگمش به او گفته است که انکیدو را بفریبد [این هم در ترجمه میسن نیست!!! آیا ویراست متفاوتی است؟] تا دیگر حیوانات را آزاد نکند. این تدبیر کارگر می‌افتد. روایت زیبایی در اینجا است [به خاطر محضوریت از یک طرف و به خاطر اطلاعات لازم رساندن، متن را نمی‌خواند. ولی با رجوع به ترجمه میسن روشن شد این بخش روایت ترجمه میسن به تنهایی نیست که در آن سخنی از شمار روزها و ... نیست ولی تصویر اروتیک‌تر از آن است] که زن جوان خود را به انکیدو آشکار می‌کند. لباس‌هایش را درمی‌آورد و انکیدو از توان می‌افتد و با او یک هفته می‌گذراند و در این یک هفته تبدیل به انسانی شهری می‌شود. در اینجا رفتار جنسی، نیرویی دگرگون‌کننده است. همانگونه که گفتم، یک هفته را با هم می‌گذرانند و شمهات، انکیدو را به شهر اوروک می‌برد و او با گیلگمش وارد چالش می‌شود؛ چون گیلگمش ستمگر است و به خصوص به خاطر اینکه حق خوابیدن با نوعروسان را برای خود اعلام کرده است. او تازه انسان شده ولی به شدت اخلاق‌مدار است (این نیز خود داستان است و نه تفسیر مدرنش. حقیقتا شگفت است).
 انکیدو وارد شهر می‌شود، با گیلگمش روبه‌رو و با او رو در رو می‌شود. نبرد می‌کنند، هر دو بسیار قوی هستند (خدا-انسان و حیوان-انسان). کشتی می‌گیرند و هیچ کدام نمی‌تواند بر دیگری غلبه کند، هر یک متوجه می‌شود که با همتای خود مواجه شده؛ پس همراه می‌شوند. این بخش با هیولایی به نام هومبابا ادامه پیدا می‌کند. سپس گیلگمش سخن گفت: / برای کشتن «پست و شریر» می‌رویم، / هومبابا، باید نشان دهیم / از او قوی تر هستیم.      / انکیدو از جنگل هومبابا در هراس بود / و از او خواست، نروند. ولی او / به قوت گیلگمش در بحث نبود، و دوست بودند: در آغوش گرفته و هم‌پیمان شده / برای همیشه با هم باشند، / هر چه که باشد. / انکیدو تلاش کرد بر ترس خود غلبه کند / ولی در دل، آزار داشت: / همان ضعفی را در خود دارم که قبلا داشتم / بر تنم غلبه کرد، به گونه‌ای که تلاش کردم دستم را بلند کنم / و نتوانستم، توخالی بودند؟       /        هومبابا سبب گرفتن نیروی تو است / گفت گیلگمش، نگران برای سفر. / باید او را از پای در آوریم و نیروی شیطانی‌اش را از سر خود کم کنیم.       /   فریاد زد انکیدو: چنین نیست، سفر است که زندگی را از ما خواهد گرفت. برای نبرد با هیولا به جنگل وارد می‌شوند، خسته از سفر به خواب می‌روند و در حالی که خواب هستند گیلگمش رویایی می‌بیند: کوهی بر روی او می‌افتد ولی با این وجود غولی پدیدار می‌شود و او را نجات می‌دهد. انکیدو که به تازگی متمدن شده، قادر به تفسیر روسا است: ما می‌توانیم هیولا را از پای در آوریم. به جنگل می‌روند، گیلگمش در جنگلی سدری که نگاهبانش هومبابا است، برای جلب توجه او درختی را سرنگون می‌کند. صدای آن در جنگل می‌پیچد و هیولا پدیدار می‌شود. هیولا بر آن دو غلبه می‌کند ولی خدای خورشید (شمش)(نابینا شدن با خورشید) هیولا را از کار می‌اندازد و همراهان می‌توانند او را بکشند، سرش را از تنش جدا می‌کنند. 
 بخش بعدی. کافی نیست که همراهان هیولا را کشته‌اند، چالش دیگری در راه است؛ چالشی از قلمروی خدایان و قلمرو هیولا. در سحرگاه که استحمام می‌کردند و برای بازگشت به اوروک آماده می‌شدند / ایشتار پدیدار گشت / حامی شهرشان / ایزدبانوی عشق / و باروزی / و جنگ. / ردای پادشاهی گیلگمش را به نزدش آورد و تاجش را. / اشاره کرد که خدایان از مرگ هومبابا غمگین هستند / چرا «تو» باید برای سرزنش انتخاب شوی؟  به فروتنی گفت. / می‌توانم راضی کنم / آنو، پدرم را تا در گذرد / اگر همسرم گردی. /  به این سان، پادشاهیت، آرامش خواهد یافت. ایزدبانو مشتاقِ قهرمان است؛ قهرمان خدا-انسانی که از انکیدو به او نزدیکتر است. گیلگمش او را نمی‌پذیرد. چه خواهم یافت اگر با تو همسر شوم؟   /  او پاسخ داد: عشق، و آرامش.    /   همانگونه که عاشق شیر بودی / و در گودال انداختی؟ / و اسب که پشتش را با تازیانه زخمگین کردی؟ / بر سرش فریاد کشید. / عشق تو تنها به جنگ می‌انجامد. گیلگمش خیانت‌های بسیاری که ایزدبانو ایشتار در حق قهرمانان روا داشته را برمی‌شمارد. نمی‌خواهد به او خیانت شود. ایزدبانو به خشم می‌آید، شاید این دو قهرمان هومبابا را از پای در آورده باشند ولی نرگاو آسمان (هیولایی دیگر) را می‌فرستم تا هر دو را نیست کند. انکیدو (این برخلاف ترجمه اندرو جرج است که در حماسه، گیلگمش است که نرگاو آسمان را از پای در می‌آورد. این، تفاوت شعر سومری با حماسه اکدی نیست؛ تفاوت دو ترجمه از حماسه است.) شمشیری در گردن آن فرو می‌کند (هیولای اول با جدا کردن سر از تن، دومی فرو کردن شمشیر در گردن) و قلبش را در می‌آورند و به شمش تقدیم می‌کنند. ایزدبانو سراپا خشم است؛ هم رد شده است (توسط انسان-خدا)؛ موجودی را برای نابودی آنان فرستاده و باز هم شکست خورده؛ در فکر انتقام است.
 انکیدو رویایی می‌بیند؛ خدایان در حال بحث هستند، چه کسی باعث مرگ نرگاو آسمان شده است که ایزدبانو فرستاده؟؛ و او برای گیلگمش بازگو می‌کند خدایان هر یک چه استدلالی کرده‌اند: گیلگمش انسان-خدا است شاید خدایان باید به او اجازه دهند زنده بماند؛ انکیدو به حیوانات نزدیکتر است، شاید او است که باید بمیرد. آری، ولی انکیدو تقصیر کمتری دارد، پادشاه نیست شاید باید او را زنده گذاریم و گیلگمش بمیرد. انکیدو همه اینها را می‌شنود، نمی‌داند چه باید کند. به دوستش، گیلگمش درباره رویا می‌گوید ولی گیلگمش قادر به تفسیر رویا نیست (برخلاف انکیدو که رویای اول را تفسیر کرد). ولی هر دو از این رویا دلچرکین هستند چرا که می‌دانند به هر روی یک از آن دو یا هر دو باید که به سزا برسند؛ هشداری است بر جدایی آن دو. و مهمترین مساله برای آن دو، همراهیشان است. در این نقطه از داستان متوجه می‌شویم که گرچه دو قهرمان، دو هیولا (هومبابا و نرگاو آسمان) را از پای درآورده‌اند، زمانی که با هومبابا روبه‌رو شدند، دست انکیدو زخمی برداشته که توجهی به آن نکرده؛ اکنون به انتقام خدایان، زخمش سر باز می‌کند و تهدیدی برای زندگی‌اش می‌شود. در اینجا با یک نقصان مواجهیم. آن شب، زخمی که انکیدو در گلاویز با هومبابا برداشته بود، بدتر گشت. / تب داشت و پر از رویا گشت. / دوستش را بیدار کرد تا هر آنچه شنیده و دیده، بازگوید: در اینجا روایت طولانی گفتگو و بحث خدایان را داریم بر سر اینکه چه کسی در مرگ دو هیولا مقصر است. گیلگمش با شنیدن رویا درمی‌‌یابد که او و دوستش در خطر هستند. گیلگمش پیش از این به خود اجازه نداده که فکر کند یکی از آن دو باید بمیرند. / تب به اوج رسید / همچون مردی دیوانه که با دیواری در دیوانه‌خانه سخن گوید انکیدو دروازه را نفرین کرد گویی انسانی است که می‌تواند او را نفرین کند: / با تبرم به دو نیمت می‌کردم / اگر می‌دانستم که زخم توانی زد / شمش که مرا «بی‌گناه» خواند قلبت را نفرین می‌کنم که مرا در این رنج انداختی  / گمان کرد شمش استدلال می‌کند: / اگر روسپی پدیدار نگشته بود / دوستش را نمی‌شناخت / که اکنون در کنارش است / و می‌کوشد تصمیم خدایان را بازگرداند / یا همراه نزدیکش را از رنج رها دهد. این دو همراه دریافته‌اند یکی از آنان باید بمیرد و به نظر می‌رسد که انکیدو انتخاب شود تا بمیرد. گیلگمش، گرچه پادشاه بود، هرگز به مرگ ننگریسته بود. انکیدو در وی ناتوانی را دید / که دریابد یا بازگوید / گویی یکی باید آن را بفهمد و دیگری یاد دهد. ولی تصاویر بیمارگونه‌اش وی را ناتوان از آموزگاری کرده. / تنها می‌‌تواند از پا درآمده و خشمگین باشد / درباره پادشاهان و پیران و حیواناتی که / در جهان زیرین خوا را از چشم ربوده‌اند. / درباره پرهایی که از دستانش روییده / در خانه گرد و غبار که ساکنانش / در تاریکی نشسته‌اند بی‌هیچ نوری / خوراکشان، گِل، بال‌بال زدن به جای زندگی. در اینجا جهان زیرین با جزئیات توصیف می‌شود، انکیدو جهان بعدی را به چشم می‌بیند. گیلگمش، احساس تنهایی می‌کند، جدا از هر کس دیگری. تنها 
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۱۱ تا ۵۰).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۳ تا ۴۷).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۶ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۶ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۰ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۷ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۲ (UTC)
==== حماسه گیلگمش، بخش دوم ====
نیمه اول حماسه گیلگمش را بررسی کردیم. از روایت داستان پادشاهی گیلگمش و ستمگری او تا دیدارش با انکیدو و مرگ انکیدو. اکنون به بررسی نیمه دوم می‌پردازیم و برخی تم‌های مشترک در هر دو نیمه را برمی‌شماریم. بررسی اجمالی نیمه دوم چنین است: گیلگمش پس از مرگ انکیدو تسلی پیدا نمی‌کند، به یاد همراه از دست رفته‌اش کارهای گوناگونی انجام می‌دهد؛ از وی مجسمه‌هایی می‌سازد، برایش شعر می‌گوید، به هر طریقی می‌کوشد یاد دوست از دست رفته‌اش را زنده نگه دارد. اندوه درونی‌ترین وجودش بود زمین را در جستجوی زندگی جاودان گشت. پرسشِ مرگ به سراغش آمد. پس از تلاش‌ها و ماجراها به سرمنزل اوتنپیشتیم می‌رسد، مردی که بازمانده از طوفان بزرگ است و به زندگی جاودان دست یافته. زندگی جاودان اعطا شده به اوتنپیشتیم و زنش تنها برای یکبار اتفاق افتاده و دیگر کسی به آن دست نخواهد یافت؛ گیلگمش به مرور این را درمی‌یابد. گیلگمش منصرف نمی‌شود و تلاش آخرینی برای دستیابی به جاودانگی می‌کند؛ که البته به شکست می‌انجامد. خردمندتر به شهرش برمی‌گردد. در نیمه نخست که انکیدو با گیلگمش دیدار کرده است برخی از تم‌ها عبارتند از: تم بسیار قوی، همراهی و دوستی است، شخصی که بدون او نمی‌خواهید زندگی کنید. توانایی دوستی به تغییر رفتار را دیدیم که چگونه هر دو تغییر کردند. و دیدیم چگونگی رفتار جنسی، در ذهن روایتگر را؛ گیلگمش ستمگری است که بر خوابیدن با نوعروسان پافشاری می‌کند و این واقعیت که انکیدو با همخوابگی با یک روسپی «متمدن» (مناسب برای زندگی شهری) می‌شود.  برای حس مدرن، خیلی عجیب است، یا شاید آنقدر مدرن است که نمی‌توانیم تصور کنیم آنقدر باستانی باشد. این تم‌ها و دیگرانی به داستان افزوده خواهند شد. 
 انکیدو می‌میرد ولی از روایت به کلی ناپدید نمی‌شود. به جهان زیرین می‌رود. جهان زیرینی که خلاصه درباره‌اش گفتیم. گیلگمش پس از مرگ انکیدو یک هفته صبر می‌کند، درمی‌یابد بازنخواهد گشت. به این امید است که دوستش بیدار شود؛ شاید در تعلیق است، به زندگی بازخواهد گشت. ولی پس از یک هفته، گیلگمش مراسم خاکسپاری را به جا می‌آورد. پر از اندوهم می‌گوید: تمامی روز و شب بر وی گریستم و به خاکش نسپردم گویی دوستم دوباره برمی‌خیزد با فریادهای بلندم. در این بخش گیلگمش سفری را برای دیدار با اوتنپیشتیم آغاز می‌کند؛ شنیده که مردی‌ست از مرگ رهایی یافته و به جاودانگی رسیده؛ گیلگمش می‌خواهد به «راز» او پی ببرد. ماجراهایی را از سر می‌گذراند؛ موجودات شگفت‌آوری را می‌بیند، نگاهبانان جهان مردگان و همچون همه حماسه‌ها از آنها گذر می‌کند (حماسه باید ادامه یابد) و در نهایت از آب‌های مرگ گذر می‌کند تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد. راهنمایی دارد؛ قایقرانی به نام اورشانابی (شبیه به ویرژیل که راهنمای دانته برای گذر از جهنم است (دوزخ دانته)، برای گذر از جهان مردگان، راهنمایی لازم است). به جزیره که نزدیک می‌شوند، اوتنپیشتیم در ساحل دیگر ایستاده، / خطوط پیر و زمختش ساییده شده / در دریاها و صحراهایی که از آنها گذر کرده است. / در اندیشه که چرای «سنگ‌های مقدس» / نابود گشته، / از چه روی قایق تنها شناور است. / و آن مرد کیست / که همانندِ گمگشتگی‌ست. (گیلگمش) پیش از آن که قایق به ساحلش رسد، گمان کرد، / ترسم از آن که هیچ در اینجای وی را یاری نرساند. (کاری برای گیلگمش نمی‌توان انجام داد). گیلگمش و اوتنپیشتیم با هم دیدار می‌کنند سپس اوتنپیشتیم دستش را بلند می‌کند و بر شانه‌‌ی / مرد جوان می‌نهد تا سبب آسایش وی شود. دو چیز به من امید می‌دهد، وی گفت؛ / کسی می‌تواند چنین به دورادور آید برای زندگی دادن به دوستش / و آن که درمی‌یابی چگونه باید نو را / از نابینا به دست آوریم. (دیده راست من مدتهای پیش آسیب دیده / و دیده چپم به آرامی تباه می‌شود.) اوتنپیشتیم می‌گوید کاری از دست او ساخته نیست، خودش نابینا است ولی می‌داند گیلگمش آمده تا نه به سادگی جاودان شود، بلکه به دنبال راهی برای برگرداندن انکیدوست. جستجویی انتزاعی نیست، فلسفی نیست، جستجویی واقعی‌ست (که داستان را بزرگ می‌کند). به معنای واقعی کلمه می‌خواهد به جهنم برود و این شخص را برگرداند.
بعدا افزوده شود (اساسی)
شاید بشود گفت در اینجا به پایان حماسه می‌رسیم اما لوح پایانی‌ای پیدا شده است. در این لوح، روایت از زبان انسان‌ها بیان نمی‌شود بلکه به قلمرو تعاملی که بین خدایان و انسان وجود دارد، برمی‌گردیم. در پایان حماسه که بیان کردیم انسان‌ها به شهر برمی‌گردند و درباره زندگی و مرگ خود به آرامش می‌رسند. این لوح پایانی یکی از شعرهای سومری را به میان می‌آورد و ما را تم «اندوه تسکین‌ناپذیر» برمی‌گرداند. در این لوح، گیلگمش متوسل به جادو می‌شود تا انکیدو را از جهان زیرین برگرداند. (قبلا گفتیم، جستجو تنها به دنبال جاودانگی نیست، برای بازگرداندن واقعی از دست‌رفته است. با محوریت این تم، متنی داریم که ما را به جهان زیرین برمی‌گرداند). گیلگمش موفق می‌شود انکیدو را بازگرداند ولی انکیدو نمی‌تواند به جهان واقعی وارد شود زیرا بخشی از جهان مردگان است. انکیدو به گیلگمش درباره جهانی سایه‌وار می‌گوید (جهان مردگان بی‌بازگشت). برخی از پژوهشگران، این لوح را پیوست می‌دانند؛ ولی چنین نیست، لوح دیگری است که در برخی نسخه‌ها پیدا شده. اما می‌شود گفت به نوعی پیوست است چون در خاتمه حماسه لحنی کمتر خوش‌‌بینانه اما همچنان در تایید زندگی دارد. شبی درتنهایی / گیلگمش از اآ درخواست کرد / دروازه مرگ را باز گشاید / و گذارد شبح انکیدو / به او بازگردد یک دم.    /     برای یک دم، به لطف اآ، / دو دوست یکدیگر را ملاقات کردند / و نزدیک بود لمس کنند. گیلگمش / ناتوان از گریه نَگریستن / تمنا کرد نزدیک بیاید.      /      به کفایت برایم گریستی، / گفت انکیدو. / سزاوار نیست دوست بر غم بیفزاید. / ناتوان گشته‌ام، / ویران در جسم خود. / نباید بخواهی که لمسم کنی.        /        می‌خواستم ببینم همانی، / گریست گیلگمش.    /       ترسم از آن است نفرت داشته باشی / از دوستی که داشتیم / چون برای همیشه پا بر جا نماند.   /   گیلگمش گوش فرا نداد، دست دراز کرد / به تصویر دوستش / در تلاش برای دیدن آنچه اآ پوشیده.   /    اگر دوستم هستی، انکیدو گفت، / نباید لمسم کنی. آنگونه باش / که اوتنپیشتیم با تو بود. (اآ (در سومری انکی)، همان خدایی است که با انسان در ارتباط است، کمکشان می‌کند و همان است که به اوتنپیشتیم هشدار طوفان را داد، گیلگمش روی به این خدا می‌آورد.)(از جنبه ادبی و منطقی، انکیدو مرده است ولی در جهان زیرین (قلمرو انسانی-خدایی) آگاه است. جسمانی نیست، گیلگمش نمی‌تواند او را لمس کند ولی می‌داند گیلگمش و اوتنپیشتیم چه گفته‌اند.) گیاهی به من داد / می‌دانست از دست خواهم داد! / وی به تو آگاهی روحت را داد. / گیلگمش آرام بر جای ایستاد / در تاریکی، آگاه / از سکوت بار دیگر / و سایه‌هایی که سالیان نگاه داشته / نبود دوستش را، / گویی از یادآوری / به زندگی برگشته است. (زمان زیادی گذشته است از مرگ انکیدو. پس از سالها، گیلگمش می‌خواهد دوباره تلاشی برای پیدا کردن دوستش کند. سوگواری بشری.)همهمه شهرش / بانگ شادی از بیرون / به گوش وی رسید، / و یا رویایی دیگر بود / یا دیگر ترفندهای لطف اآ؟      /     مهم نیست، به بیرون رفت / تا ببیند خودش چه آنها را /  به شور آورده. (این لوح، اینگونه پایان می‌یابد؛ گیلگمش با انکیدو ارتباط برقرار می‌کند، انکیدو در جهان زیرین سایه‌وار (که قابل مقایسه با هیتیز یونانی است) قابل لمس نیست ولی گفتگو می‌کند. گیلگمش درمی‌یابد دوستش واقعا مرده و به هرگز نمی‌تواند به جهان زندگان برگردد؛ دوباره از همهمه شهر آگاه می‌شود و به ما یادآوری می‌شود که در پایان لوح قبلی (XI که گیلگمش و اورشانابی به شهر برمی‌گردند و دیوارهای آن را نظاره می‌کنند) چگونه کنش بشری جاودانه می‌تواند باشد. در سنگ جاودانه خواهد شد. وی بیرون می‌رود تا ببیند چه آنها (مردم شهر) را به شور آورده. پس دوباره بازگشتی به زندگی داریم در شهر با همهمه و تکاپویش. زندگی ادامه دارد با وجود مرگ.)
بعدا افزوده شود پایان sheol
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۵۳ تا ۹۲).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۴۷ تا ۹۹).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۸ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۲ (UTC)
==== اسطوره‌های مرگ و ویرانی - یک ====
* ترسِ نابودی بشر اختصاص به دوره مدرن ندارد، ترس نابودی همگانی به درازای زندگی انسان است.
** در اساطیر مصر (بخش اول کتاب «ماده‌گاو آسمان»)
*** عصاره: حاثور قصد نابودی کل بشر را دارد «را» مانع او می‌شود. در اساطیر مصر درباره آفرینش انسان تا به حال متنی پیدا نشده؛ انسان وجود دارد. انسان سرکشی می‌کند، را (کنار می‌شد ولی دخترش حاثور را به مقابله می‌فرستد که مست از خون می‌شود. خدایان برای ادامه نیافتن کشتار، آبجو می‌اندازند (۷٬۰۰۰).
**** آبجو: نوشیدنی محبوب در مصر (با نِی)، محبوبیتی که در بین‌النهرین نیز وجود داشته و در واقع یکی از نشانه‌های اولیه ارتباط این دو تمدن باستانی است (مانند انگلستان در قرون وسطی نوعی غذا محسوب می‌شد (همراه با نان (و پیاز) در مصر).)
** در اساطیر بین‌النهرین (لوح XI حماسه گیلگمش) (و مقایسه با نوح)
*** اوتنپیشتیم (نوح بابلی)، بررسی مستقل لوح، دلیل طوفان روشن نیست، همه خدایان (حتی اآ) را وحشت فرامی‌گیرد. 
*** سخنان ایشتار:
**** شش روز و شب طوفان ادامه پیدا کرد، روز هفتم وقتی سیل فرونشست، همه انسان‌ها به گِل تبدیل شده بودند.
***** انوما الیش: خون کینگو آمیخته با گل 
***** سفر پیدایش: انسان از گل
***** اسطوره مصری: آفرینش از گل (چرخ سفالگری)
*** اوتنپیشتیم: به زانودرآمدم و گریه کردم، در سکوتی محض گریه کردم (پایان جهان).
*** بر کوه نیسیِر؟؛ شش روز دیگر
*** روز هفتم: کبوتر (برگشت)، پرستو (بازگشت)، غراب (برنگشت) ...
*** سفر پیدایش (فصل هشتم)
RousouR (بحث) ‏۱۷ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۵ (UTC)
 منابع:
* Pitchard, James. The Ancient Near East: An Anthology of Texts and Pictures, Vol 1. (Paperback ed.) Princetone: Princetone University Press, 1973.
اثری مهم با فصل‌هایی نوشته متخصصان اصلی درباره آثار ادبی منطقه (ص ۳ تا ۵).
برای مطالعه
* von Soden, Wolfram. The Ancient Orient. Grand Rapids: Eerdmans, 1994.
مجموعه مقاله یکی از پیشگامان (۲۱۵ تا ۲۲۱).
 
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۵ (UTC)
=== حگ-سه ===
==== بین‌النهرین، پادشاه گیلگمش ====
قبلا درباره ایزدبانو اینانا سخن گفتیم (در بابل، ایشتار) که ارتباط آیینی وی با باروری در نهایت به جایگاه او در مقام «ملکه آسمان و زمین» منجر شد. اکنون به جهان مشخصا مردانه می‌پردازیم در شعر حماسی بین‌النهرینی، حماسه گیلگمش، داستان قهرمانی نیمه‌خدا و ماجراهایش. بخش نخست شعر درباره نبرد گیلگمش و انکیدو است، مردی که در نهایت رفیق وی می‌شود و نبرد آن دو با هیولایی به نام هومبابا. خواهیم دید که این بخش شعر، برخی مفاهیم اصلی درباره طبیعت مرد، پادشاهی، نبرد و دوستی را در بر دارد؛ آنگونه که در بین‌النهرین باستان درک می‌شده است. حماسه گیلگمش، نخستین مورد حماسی‌ست که باز مانده است و شعر حماسی عموما قهرمانی دارد که به دنبال ماجراهایی می‌رود (معمولا به عنوان بخشی از سفر) و این ماجراها را با ارتباط خودآگاه با جهان الهی از سر می‌گذراند (قهرمان شعر حماسی، قهرمانی در ارتباط با خدایان است). مشهورترین آثار این ژانر ادبی ایلیاد هومر (داستان خشم آشیل در سال آخر جنگ تروا) و ادیسه هومر (داستان سفر ده ساله اولیس به خانه‌اش در اتیکا پس از جنگ تروا)، این دو اثر از یونان نخستین هستند. به همین سان انه‌اید نوشته ویرژیل (ماجراهای قهرمان نبرد تروا، آینیاس پس از سقوط تروا) که در اوایل امپراتوری روم مکتوب شد. معمولا ماجراها اعمالی شجاعانه فرای توانایی انسان‌های عادی است، توانایی‌های فرا طبیعی و فرا بشری دارند که یا مهارتی خارق‌العاده است یا قدرتی خارق‌العاده و یا مثلا در مورد اولیس، هوش خارق‌العاده. گرچه قهرمان حماسه تا حدی تحت نفوذ خدایان است و گاهی با خدایان مستقیما در تماس است، سفر و ماجراهایش تا حدی نشانه توانایی بشری و شاید حتی اراده آزاد وی است. نتیجه نهایی گردآوری دانش و تجربه در مقیاس انسانی (و خرد) برای قهرمان است. قهرمان در تلاش برای آن است که محدودیت‌های بشری را کم کند، مرزها را بین خدا و انسان به عقب براند و همه اینها را در حالی انجام می‌دهد که بی‌شک خودش انسان باقی می‌ماند.
 در حماسه گیلگمش و خود گیلگمش نیز چنین است. حماسه به اکدی نوشته شده ولی ماجراها به شکل سنت شفاهی برای نسل‌ها در جریان بوده (هم سومری و هم اکدی). گیلگمش شخسیتی تاریخی است، نامش در فهرست پادشاها سومری آمده (پادشاه شهر اوروک، در حماسه هم همین شهر است)، پادشاهی او (اگر که پادشاهی تاریخی باشد) ۲۸۰۰ تا ۲۵۰۰ پیشا دوران مشترک بوده. داستانهای بسیاری درباره گیلگمش وجود دارد و همه این داستانهای درباره گیلگمش در حماسه نیامده است و این داستانها در نسخه های گوناگونی مکتوب شده و در حقیقت نسخه های متعددی در سراسر بین النهرین پیدا شده و در میانشان از رونوشت شاگرد مدرسه ای تا رونوشت های تمیز نوشته شده برای آرشیو پادشاهی را در بر میگیرد. متن معیار احتمالا نسخه ای است که در شهر آشوری نینوا پیدا شده (قرن هفتم پیشا دوران مشترک) و به نظر میرسد به دستور پادشاه توسط کاتبی نوشته شده ولی حتی این نسخه نیز همه داستانها درباره گیلگمش را در بر نمیگیرد. مساله این است که مکتوب شدن داستان در جهان باستان، تاثیری بر روایت آن توسط داستانگویان نداشته (سنت شفاهی) و نسخه های گوناگونی از داستان گیلمش را داریم که در سایر سنت های شفاهی روایت شده و حتی در فرهنگهای دیگر که نشانه تداوم اهمیت و مرکزیت فرهنگی هنر داستانگویان (داستانگو نقشی را در جهان باستان داشته که اکنون نویسنده در فرهنگ مدرن دارد).
 نخستین بخش حماسه گیلگمش، بیشتر درباره نقش گیلگمش در مقام پادشاه اوروک است و حوادثی که به دوستی او با مرد قدرتمند دیگری به نام انکیدو منجر میشود. حماسه سرآغازی دارد (میشود گفت تیزر یا تبلیغی برای کل حماسه). اعمال قهرمانی گیلگمش و موفقیتهایش در مقام پادشاه را میستاید (بدانید کسی است که ارزش شنیدن دارد). گیلگمش معیار قدرت، معیار زیبایی توصیف میشود. توسط خدایان خلق شده تا مشخصا قهرمان باشد و پادشاه و رد خود هم جنبه های الهی دارد هم انسانی. دو-سومش ایزدی است و تنها یک-سومش میرا (که از نظر ژنتیکی منطقی نیست). این ترکیب الهی-انسانی از پیش خبر از رد کردن مرگ توسط او میدهد، مرگ سرنوشت مشترک بشری است و نه کسی که دو-سوم ایزدی است ... (تفسیر افزوده شود) 
 اشتباهات گیلگمش: اشتیاقِ جنگ، تشنگی برای نبرد که مردان جوان اوروک را دائما درگیر میکند باید سربازان پیاده ارتش او باشند. خانواده ها پشتیبان اصلی خود (مرد جوان خانواده) را از دست میدهند (مادر سوگوار پسر، عروس سوگوار همسر)    /    از طرف دیگر اشتیاق جنسی گیلگمش او را به آنجا رسانده که برای خود حقی را بطلبد که به droit du seigneur  (حق لرد؛ نخستین شیره زفاف) مشهور است. حق لرد و ارباب برای ازاله بکارت عروسان باکره قبل از ازدواجشان. در این مورد آنگونه که در متن آمده گیلگمش هیچ عروسی را برای شوهرش نمیگذارد'(او است که اولین ارتباط را باید با آنها داشته باشد)   / گیلگمش هم تهدیدی برای مردان جوان اوروک است (تشنگی جنگ) و هم زنان جوان (حق ارباب)؛ به خدایان شکایت میبرند و خدایان هستند که باید جمع شوند و برای مشکلی که گیلگمش ایجاد کرده راهی پیدا کنند. اینها تصویری به ما میدهد ازایده پادشاهی آرمانی در بین النهرین (تفسیر افزوده شود) ....
 خدایان گرد می آیند و راهی پیدا میکنند: تنها کسی که از پس گیلگمش بر می آید، در واقع گیلگمش دیگری است. همتای گیلگمش، مرد وحشی به نام انکیدو حلق میشود. ایزدبانویی او را خلق میکند از گِل و در دنیای وحش قرارش میدهد دور از سکنی بشر و دور از دسترس تمدن. هم گیلگمش است و هم پادگیلگمش. گیلگمشی در وحش و نه در قلب شهر و تمدن. انکیدو پوشیده از موی آشفته است مانند زنان مویش بلند است (برخلاف مرد متمدن بلد نیست مویش را کوتاه کند) علف میخورد از چشمه در جنگل مینوشد مانند یک حیوان و همراه با حیواناتی است که از او هراس ندارند نگاهبان حیوانات است (گیلگمش به میان میاید) صیاد میبیند انکیدو حیوانات را از دام رها میکند به اوروک میرود و به گیلگمش شکایت میکند (مثل اینکه شکایت گذر زمان را برای مردم در این حماسه ساده تر میکند)  در اوروک گیلگمش ایده دارد میگوید صیاد با خود شمهاتِ روسپی را ببرد اگر شمهات روسپی را ببرد به جایی که انکیدو است او انکیدو را فریفته میکند و با او ارتباط جنسی خواهد داشت و این مشکل صیاد را حل خواهد کرد. صیاد چنین میکند. شمهات روسپی را به حیات وحش میبرد و او را تزغیب میکند برود و خودش را برهنه به انکیدو نشان دهد  و به دامش کشد. شمهات با دلربایی انکیدو را به خود جلب میکند و انکیدو شش روز و هفت شب را با او میگذراند (ارتباط جنسی مداوم).   و در این بین انکیدو به شکلی متمدن میشود. اولین نتیجه این است که از طبیعت میبرد. حیواناتی که دورش جمع میشدند از او با هراس فرار میکنند. و زمانی که سعی میکند به دنبالشان بدود میبیند پاهایش بسیار ضعیف شده اند و نمیتواند به دنبالشان بدود. جدایی او از طبیعت به دو شکل توصیف میشود: هم ضعیف شده ولی هم گفته میشود خرد یافته؛ زیرا انکیدو در خود تفکرات یک مرد را دارد (تفکرات یک مرد متمدن در شهر و نه حیات وحش) شمهات همین را به انکیدو میگوید. عاقل شده و مانند یک خداست. پس شمهات به او درسهایی در هنر تمدن میدهد: چگونه لباس بپوشد ولی مهمتر اینکه چگونه نان و شراب بخورد (این دو غذا در جهان باستان بسیار سمبلیک هستند. غذاهای پایه ای که هم هدیه طبیعت هستند (گندم و انگور) و تکنیکهای گوناگونی که باید انسان بر آنان اجرا کند تا به نتیجه برسند) (جزئیات افزوده شود)  نان و شراب غذای تمدن هستند چون ترکیب طبیعت و انسان هستند پس خوردن نان و نوشیدن شراب اساس زندگی انسان متمدن است. در همین حال انکیدو موی بدنش را میزداید تا ظاهر حیوانی اش را از دست بدهد. و با روغن (راهکار دیگری از انسان متمدن) خود را خوشبو میکند... انکیدو به یک مرد تبدیل شد 
 حالا که مرد شده به اورک میاید و گیلگمش را به چالش میکشد تا ببینند کدام قویتر است. انکیدو در آستانه در خانه «پدر همسر؟» (father in law) با گیلگمش روبه رو میشود. انکیدو نمیگذارد گیلگمش عبور کند (یادآور نخستین برخورد جان کوچولو و رابین هود بر تنه درختی که روی رودخانه افتاده). یک مرد نمیگذارد مرد دیگر بگذرد و در نتیجه نبرد میکنند. در این مورد مانند دو کشتی گیر در سراسر گذرگاههای شهر بالا و پایین میروند. هر دو هم قدرت هستند. این بخش شعر که نتیجه نبرد را مشخص میکند، افتادگی دارد. وقتی متن دوباره شروع میشود انکیدو در حال گوش دادن به گیلگمش است و شروع به گریه میکند. معلوم نیست در این بین چه شده (معلوم نیست چرا گیلگمش با انکیدو نمیجنگد و چرا چیزی که گیلگمش میگوید انکیدو را به گریه می اندازد). در متن بابلی قدیمی داستان، کامل است ولی باز هم معلوم نیست. ممکن است گیلگمش (در نسخه بابلی) از حیله ای در کشتی استفاده کرده تا انکیدو را مغلوب کند و بر زمین زند (اگر اینگونه باشد نشانه برتری انسان متمدن است که وقتی نمیتواند با نیروی خود مغلوب کند، با ترفند اینکار را میکند. معلوم نیست البته.) چیزی که میدانیم (باز هم مانند جان کوچولو و رابین هود) ای ن است که هر دو مرد نبردی سخت میکنند به تفاوق میرسند و نبرد را پایان میدهند و دوست میشوند. در واقع چیزی بیشتر از دوست. همدیگر را در آغوش میگیرند، دست در دست میگذارند و نردیکترین رفیقانی خواهند بود که ماجراهای بزرگی از سر میگذرانند (fast friendship in both senses of the word). 
 نمونه دوستی ایده آل نه فقط در بین النهرین باستان بلکه در دنیای باستانی مدیترانه. دوست، خودِ دیگر است. کسی که بازتاب تصویر پیشینه، هوش، مهارتها، علائق و لذتهای دوستش است؛ میشود گفت یک دوقلو.      /  این ایده آل در دوستی گیلگمش و انکیدو نمایان است. ایزدبانو به راهنمایی خدایان انکیدو را چون گیلگمشِ دیگری خلق کرد. به او گفتند ما گیلگمش را ساختیم حالا گیلگمش دیگری را بساز. تاکید در بخش نخست بر شباهت گیلگمش و انکیدو است. تنها تفاوت آن دو، به نظر میرسد تنها این باشد که گیلگمش در مرکز زندگی متمدن است در حالی که انکیدو مردی اولیه است که در وحش زندگی میکند. ولی وقتی انکیدو متمدن میشود و مرد میشود او و گیلگمش در واقع یکی هستند. 
 گیلگمش و انکیدو از این جا به بعد دو روی یک شخصیت هستند. قهرمان، همراه ایده آل و رفیق کاملی که تصویر خود اوست، میابد. (باز شبیه به جان کوچولو و رابین هود) آماده برای ماجراها هستند. گیلگمش و انکیدو به جستجوی elemental monster به نام هومبابا میروند. پس از دوستی، انکیدو به گیلگمش درباره هومبابا میگوید هیولایی که نگهبان جنگل است و حیواناتش. هومبابا وطیفه دارد هر کس که وارد جنگل شود را به هراس انذازد. به نظر این نگاهبانی را انلیل به عهده هومبابا گذاشته، از جنبه سمبلیک (و ادبیات دینی) میشود گفت هومبابا نشانه همه حیطه های ناشناخته جنگل است. خطرهایی که آدمهای متمدن را تهدید میکند که در حستجوی چیزی وارد جنگل شوند. گیلگمش وقتی درباره هومبابا میشنود، مصمم به نابودی اوست ولی دلیل روشنی برای این ارائه نمیشود که چرا گیلگمش چنین میخواهد. از جنبه سمبلیک نشانه نیروی غلبه انسان بر طبیعت است (تسلیم طبیعت به خواسته بشریت به خصوص برای ایجاد تمدن). شک دارم چنین باشد، فکر میکنم دلیل اصلی ا این است که نقش قهرمان این است که بر هیولا غلبه و او را نابود کند. پس وقتی به قهرمان میگوییم در آنجا هیولایی است، قهرمان میگوید میروم و میکشمش. نقش قهرمان است که تهدید بشریت را از بین ببرد (یا تهدید تمدن را).  و از این جنبه هومبابا موجودی شیطانی است و گیلگمش مصمم به نابودی آن است. گیلگمش برای انجام این کار هم از خدایان و هم از انسانها یاری میگیرد. نخست انکیدو که راه جنگل را میداند. انکیدو است که به گیلگمش راهنماییهای روشمند میکمند انکیدو محافظ گیلگمش در حین نبرد با هموبابا است انکیدوست که گیلگمش را به خانه برمیگرداند. سپس گیلگمش به کاخ مادرش میرود تا از نینسون راهنمایی بگیرد. نینسون به شمش پیشکش میدهد تا حامی پسرش باشد (اینجا معلوم میشود شمش است که روح بی آرامی در گیلگمش قرار داده). در پایان گیلگمش و انکیدو به خدایان پیشکش میدهند. و به انلیل وعده دروازه ای از کاج (صنوبر) برای معبدش، میدهند اگر بر هومبابا غلبه کنند (هدیه یا رشوه یا توجهی به خدایان از قبل؟). گیلگمش و انکیدو به لبنان میروند و جنگل کاج (صنوبر) (pine forest). درباره این بخش فقط بگوییم که با اعمال تکراری، کلمات تکراری و مضمونهای تکراری پر است و این جنبه مرسومی در داستانگویان باستان است. (انتظار را افزایش میدهد شنونده را منتظر عملی که در راه است میگذارد و همینطور به داستانگو این فرصت را میدهد تا بقیه داستان به یادش بیاید) در پایان وارد جنگل کاج (صنوبر) میشوند. با هومبابا روبه رو میشوند. هومبابا که هیولایی غظیم است آن دو را مسخره میکند. تهدیدشان میکند. طعنه رد و بدل میکنند (بن مایه مشترک نه فقط در دنیای باستان بلکه حتی چنین بن مایه ای را در فولکولور آمریکا (اثر مارک تواین) میبینیم. (شاید چیزی نرینه باشد)). 
 گفته میشود هومبابا غولی با «صورتی شبیه به روده های در هم پیچیده» است و اندازه کوچک قهرمان به سخره میگیرد. جوری رفتار میکند که حتی ارزش زمان گذاشتن و یا زحمت ندارد که بکشدشان و بخوردشان. گیلگمش از دیدن هیولا خود را میبازد و این انکیدوست که به او دلگرمی میدهد. انکیدو است که گیلگمش را تشویق به زدن هیولا میکند حالا که زمانش فرا رسیده است. باز هم در اینجا افتادگی وجود دارد. ولی میدانیم که نبرد را میبرند هم با تلاش خود قهرمانان و هم با کمک سیزده بادی که شمش (خدای خورشید) فرستاده که مانع از آن میشود که هومبابا بتواند هیچ دفاعی از خود کند و یا از ضربه های گیلگمش بگریزد (یادآور کمکی که بادها به مردوک کردند تا تیامات را نابود کند)(وقتی با هیولا میجنگید بهتر است باد را پشتیبان خود داشته باشید it help to have the winds on your side; or at least at your back). 
 هومبابا مغلوب میشود و به گیلگمش التماس میکند او را نکشد، وعده میدهد رشوه میدهد. جالب است در اینجا وعده های هومبابا روشن میکند که او احتمالا او در واقع خدای جنگل بوده و نه فقط نگهبان آن. هومبابا به گیلگمش وعده انبوه درختان را میدهد، چوب اعلا برای کاخش، ... انکیدو به گیلگمش هشدار میدهد که التماسهای هومبابا را ندیده بگیرد و نابودش کند. هم برای رفع تهدید هومبابا و هم برای شهرت همیشگی به عنوان نابودگر این هیولای عظیم. گیلگمش هومبابا را میکشد. آن دو درختان کاج (صنوبر) را برای دروازه معبد انلیل در نیپور قطع میکنند (شاید برای گذر از تقصیرشان به خاطر کشتن نگاهبان جنگلش، هومبابا) 
 از جنبه های گوناگون این داستان، قصه ای معمولی از چگونی غلبه قهرمان (یا در اینجا دو قهرمان) بر یک elemental monster است ولی از سویی بخش هایی از وارونه رویداد (irony)  در آن است و از پیش خبر دادنِ چیزهایی که در حماسه در راهند. مهمترین جنبه از نظر من رابطه هومبابا (نگاهبان جنگل کاج)  و انکیدوست زیرا انکیدو انسان اولیه ای پیشین است که تمدن را پذیرفته. هومبابا نسخه هیولایی آنچه که انکیدو بوده، هست: نگاهبان و همراه جانوران وحشی که دور از سکنی بشر زندگی میکنند. ولی انکیدوست که به گیلگمش اصرار میکند تا هومبابا را بکشد، با وجود همه التماسها و وعده هایش. و انکیدوست که هومبابا پیش از مرگش تهدید و نفرین میکند (خائنی به طبیعت اصلی اش). داستان پر است از از پیش گفتن مرگ انکیدو. که حیات وحش را رها کرده و تمدن و انسانیت را پذیرا شده. تا با مرگی زودرس به زمین افتد. در همین حال بی پروایی گیلگمش در این بخش، نشان از تلاش گیلگمش برای رفع محدودیتهای سرنوشت انسان است. میخواهد جاودانه باشد، نه فقط مشهور برای نابودی هومبابا بلکه واقعا جاودانه باشد و برای همیشه زندگی کند همچون خدایان. این بن مایه ها  در نیمه دوم حماسه به هم می آمیزند که تضاد اندوهگینی در مقایسه با رفاقتی که در نیمه اول است، پیدا میکند. بعدا بحث حماسه گیلگمش را ادامه خواهیم داد با مواجهه دو قهرمان با ایشتار که به مرگ انکیدو می انجامد و جستجوی گیلگمش برای زندگی جاودان.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۳۹ تا ۷۷)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
RousouR (بحث) ‏۹ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Nemet-Nejat, Karen Rhea. Daily Life in Ancient Mesopotamia. Peabody, MA: Hendrickson, 2002.
اولی (ص ۱ تا ۳۵، ۶۹ تا ۱۲۹)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۶۳ تا ۱۷۴)، روایتی برای خواننده عام تاریخ، جامعه و فرهنگ بین‌النهرین باستان.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۸ (UTC)
==== بین‌النهرین، جستجوی زندگی جاودان ====
قبلا درباره بخش اول حماسه گیلگمش گفتیم، از جمله درباره دیدار گیلگمش با دوست خود و قهرمان درگیری، انکیدو و نبرد آن دو با هومبابا (elemental forest monster). اکنون بحث درباره حماسه گیلگمش را با داستان جستجوی گیلگمش به دنبال زندگی جاودان به پایان میبریم؛ جستجویی که برابرهای بسیاری در ادبیات حکمت که دربارشان گفتیم دارد. تلاش گیلگمش برای رهایی از سرنوشت بشری خود به پرسش هایی درباره شیوه زندگی مناسب ختم میشود؛ چگونه زندگی معناداری داشت با وجود مرگ گریزناپذیر و جستجوی گیلگمش برای جاودانگی یادآور اسطوره های آفرینش است (چگونه شرایط اینگونه شد که هست؛ به این معنی که بخشهایی از مسائل مربوط به ادبیات حکمت را توضیح میدهند (چگونه زندگی میکنیم و چگونه باید زندگی نتیجه بحشی داشته باشیم)). 
 گیلگمش و انکیدو، غولی به نام هومبابا را از پای درآوردند. elemental forest monster با رویی چون روده های در هم پیچیده که آن دو را تهدید میکند ولی آنها او را با مهارت از پای در میآورند (با کمک چهار باد؟؟؟). پس از پیروزی بر هومبابا، گیلگمش به شهر پادشاهی حود، اوروک، برمی گردد، نیروی خود را بازمی یابد، بدن را می شوید، ردای شاهی می پوشد، (و گفته می شود که) موی بلندش را به پشت می اندازد. گیلگمش نو، پاکیزه و آراسته (و البته گیلگمش با موی بلند) به سرعت توجه ایشتار را جلب می‌کند (ایزدبانوی عشق اروتیک). درباره ایشتار، با نام سومری اش، اینانا، سخن گفتیم. در اینجا، ایشتار در نقش شکارگر (متجاوز) جنسی سیری ناپذیر (insatiable sexual predator) ظاهر می شود، زنی که به خاطر تمایلات جنسی خود خطرناک است و ایشتار، در اینجا سریعا به دنبال اغوای گیلگمش است (با دادن قول های وسوسه انگیز). بسیاری از آن وعده ها درباره هدیه های باروری است، می گوید اگر گیلگمش با او رابطه جنسی داشته باشد، حیوانات گله اش بسیرا خواهند زایید و محصول بسیاری خواهد داشت و از فراوانی ای که ایشتار قادر به ایجادش است (با نیروی الهی اش)، برخوردار خواهد بود. گیلگمش فریب نمی خورد (یکی از توانایی های قهرمان تشخیص تله است)؛ گیلگمش پیشروی های ایشتار را رد می کند، تا ایجا لزوما مشکلی وجود ندارد ولی پیزی که مشکل ایجاد می کند آن است که گیلگمش اهانت خود را بسیار آشکار می کند. نخست، این ایده را رد می کند که وارد به پیوندی نابرابر شود، نمی خواهد در رابطه جنسی با ایزدبانو پارتنری ضعیف باشد، به عنوان یک مرد نمی خواهد در جایگاه پایین باشد. ای ایزدبانو می پرسد اگر به تو دست یابم، چه می توانم به تو دهم؛ یک میرا چه می تواند به یک ایزدبانو دهد که هدیه عشقی مناسب باشد؟ ولی پس از آن add insult to injury نمک بر زخم می پاشد با فهرست کردن عاشقانی که ایشتار داشته و بعدا خسته شده و خیانت کرده. فهرست طولانی از عاشقانی که ایشتار پذیرفته و زمانی لذت برده و سپس به سرنوشتی ناخوشایند محکوم کرده و البته این شامل اولین عاشق ایشتار، همسرش دموزی، می شود که چندین ماه در جهان زیرین، غمگینانه ناله می کند.
 به شکل قابل درکی، ایشتار احساس می کند به او توهین شده، با این فهرست گناهانش، فهرست خیانت هایش، ایشتار احساس می کند به او توهین شده چون مطالبی که گیلگمش می گوید، حقیقت دارد. گیلگمش به ایشتار با بیان واقعیت توهین کرده. او تاریخچه خوبی از روابط عاشقانه ندارد. ایشتارِ خشمگین، طبیعت واقعی خود را نشان می دهد؛ با خشم به نزد پدرش آنو می رود و از آنو می خواهد نرگاو آسمان را برای نابودی گیلگمش بفرستد. علاقه اروتیک وی سریعا به خشم طردشدن منجر می شود. 
 نرگاو آسمان، بار دیگر شخصیت نرگاو را به عنوان نماد قدرت الهی داریم. نرگاو آسمان سلاح مناسبی است که ایشتار در مقابل گیلگمش استفاده کند (می شود گفت همه قدرت آسمان بر ضد قهرمان وارد عمل می شود؛ به شکل نرگاو آسمان). نرگاو آسمان نه به گیلگمش که به شهرش (اوروک) حمله می کند. در اوروک خرابی به بار می آورد و گیلگمش و انکیدو هستند که باید شهر را نجات دهند و در واقع گیلگمش سریع کار نرگاو را تمام می کند. این نیز، بار دیگر سبب خشم ایشتار می شود (ایشتار، با نام اینانا، سریع خشمگین می شود، سریع احساس اهانت می کند، سریع می خواهد انتقام بگیرد). ایشتار بر روی دیوارهای اوروک ایستاده و نظاره گر نابودی نرگاو آسمان به دست آن دو است. ایشتار از گیلگمش و انکیدو خشمگین است و انکیدو در اینجا خسته از رفتار ایشتار است تکه ای از نرگاو را پاره می کند و به سوی ایزدبانو پرتاب می کند و تهدیدش می کند: اگر دستم به تو رسد، همان کاری را با تو می کنم که با این نرگاو کردیم. کار عاقلانه ای نبود. ایشتار انتقام می گیرد. او راضی به انتقام از گیلگمش نیست (شاید قوی تر از آن است که بشود از او انتقام گرفت) ولی clear shot at رفیق و دوقلو گیلگمش، انکیدو، دارد و به زودی انکیدو رویایی پیشگویانه می بیند که روشن می کند که وی به زودی خواهد مرد؛ به گناه کشتن هومبابا و نرگاو آسمان (به بیان دیگر انکیدو باید بمیرد به خاطر کارهایی که همراه با گیلگمش انجام داده با وجود اینکه بازیگر اصلی گیلگمش بوده است).  
 به زودی، انکیدو بیمار می شود. در بستر مرگ از شمش (خدای خورشید) می خواهد (دعا می کند) تا صیاد را لعنت کند و شمهات روسپی را لعنت کند (دو انسانی که باعث شدند انکیدو متمدن شود؛ در بخش اول حماسه) آن دو انکیدو را از طبیعت وحشی به در آوردند و از همراهی با حیوانات رهاندند و متمدن کردند (مناسب برای جامعه بشری) و او می خواهد از آنها انتقام بگیرد برای اینکه آنان آغازگر حوادثی بودند که انکیدو را این سرنوشت شیطانی کشاند (مرگ به بیماری و نه در شکوه نبرد). شمش سخنان وی را می شنود (دعا (pray)، لعنت صیاد و شمهات) و از آسمان به انکیدو پاسخ می دهد و او را سرزنش می کند؛ نباید صیاد را لعنت کنی، نباید شمهات را لعنت کنی زیرا شمهات است که تو را متمدن کرده و با متمدن شدن است که تو همراه مناسبی برای گیلگمش شدی. شمهات است که نه این سرنوشت شوم را برایت آورده بلکه در واقع دوستی گیلگمش را برایت آورده و شهرت همیشگی که همراه رفاقت با وی است. انکیدو دوباره فکر می کند و تسلیم می شود و به جای لعنت شمهات روسپی، او را دعا (bless) می کند. ولی این دعا به گونه ای وارونه رویداد (ironic) است: برای شمهات آرزو می کند عاشقان بسیاری داشته باشد و خانواده های بسیاری را از هم بپاشد و روسپی موفق باشد. انکیدو بیمارمی شود و پس از مجموعه ای از گفته ها و رویاهای پیشگویانه، می میرد. و مرگ انکیدوست، (می شود گفت برادر گیلگمش، می شود گفت دوقلوی گیلگمش و بی شک رفیق و قهرمانی قوی که با گیلگمش متحد است) که او را با مرگ گریزناپذیر خود رو به رو می کند. مرگی که حقیقت مسلم و نهایی از سرنوشت بشری وی است.  
 در اینجا بسیار مهم است بگوییم که عقاید بین النهرین باستان درباره زندگی پس از مرگ بسیار متفاوت است با دید خوشبینانه ای که در ادیان مصر معمول بود.   (بعدا افزوده شود)(جزئیات مهم درباره جهان زیرین) 
 گیلگمش نگران آن است که مرگ همیشگی ست و واقعیتی تلخ دارد. پی به دنبال زندگی جاودان می رود (دو-سوم خدا و یک-سوم انسان). گیلگمش می داند که از مرگ می ترسد ... (بعدا افزوده شود)(تفسیر مهم) 
 گیلگمش در جستجوی جاودانگی از تمدن دور و سرگردان در طبیعت وحشی می شود. مقام پادشاهی را فراموش می کند .... (بعدا افزوده شود)(مهم - گیلگمش تبدیل به انکیدو می شود(یا حتی هومبابا)) به دنبال گونه ای حکمت اجدادی است (اوتنپیشتیم (Ut-napishtim))
 جستجوی گیلگمش وی را به کوه ماشو می رساند، ماشو کوهی ست که در آن خورشید در شب غروب می کند و آن جایی ست که شمش در آن جایی برای استراحت در غرب در عصر پیدا می کند و سپس شمش از زیر کوه (هر شب) گذر می کند (از غرب به شرق) تا دوباره در صبح طلوع کند. گیلگمش به کوه ماشو می رسد و قصد آن دارد تا مسیر شمش را دنبال کند ولی راهش با دو عقرب هیولاها بسته می شود. این هیولاها گیلگمش را می شناسند و تشخیص می دهند دو-سوم خداست ولی هشدار می دهند که راه وی در زیر کوه بسیار تاریک خواهد بود و تنها شمش (روشنایی خورشید) قادر به آن است که راه خود به شرق را در زیر ماشو بیابد.
 با همه اینها، گیلگمش به تاریکی فرو می رود (plunge) و پس از ۱۰ لیگ (واحد مسافت)، از تاریکی بیرون می آید و سر از باغ خدای خورشید در می آورد (جایی که شمش در آن استراحت می کند، در شب). در اینجا گیاهان از جواهرات ساخته شده و همه چیز دلپذیر است. در باغ شمش (خدای خورشید) است که گیلگمش به «سیدوری اِیل‌زن» برمی خورد و شرایط خود و علت شرایط خود را می گوید. گفتگوی طولانی با سیدوری دارد. اِیل‌زن کسی است که به مسافران آبجو می فروشد، به بیان دیگر اهل کسب‌وکار است، با مردان فامیل ارتباطی ندارد، زن مستقلی است و می تواند با مردان از موضع برابر گفتگو کند. سیدوری گیلگمش را می بیند ولی آنچنان ظاهر او پریشان است و با غم آمیخته که سیدوری فکر می کند آدمکش است، فکر می کند مرد خطرناکی است که تنها قصدِ کشتن دارد. از گیلگمش می پرسد چرا چهره اش با غم پر شده است. گیلگمش پاسخی طولانی می دهد (بعدا افزوده شود - مهم).
 نسخه طولانی تری از این برخورد در باغ خدای خورشید وجود دارد، در نسخه بابلی قدیم حماسه گیلگمش. در نسخه بابلی قدیم، در باغ خدای خورشید، دلیل گیلگمش برای جستجویش روشن تر می شود، چون گفتگویی با شمش، و نیز سیدوری دارد. گفتگوهای نسخه بابلی قدیم ظاهرا از نسخه معیار (در نینوا به اکدی) حذف شده است. در نسخه بابلی قدیم، گیلگمش، نخست با خود خدای خورشید گفتگو می کند  و به یاد آوریم که شمش محافظی برای گیلگمش در ماجراهایش بوده است. (بعدا افزوده شود - مهم - شمش به گیلگمش می گوید جستجویش بی نتیجه است. نام سیدوری در فهرستی اکدی آمده  با عنوان Ishtar of Wisdom). سیدوری در نسخه بابلی قدیم، حرفهای شمش را تکرار می کند.  + سخنان سیدوری (تفسیر مهم) 
 (بعدا افزوده شود - بسیار مهم - اسطوره طوفان (پیش در آمد بعدا برای مقایسه تطبیقی + جزئیات مهم + جزئیات درباره آب های مرگ: نه آبهایی که زمین مردگان را احاطه کرده باشد بلکه آبهایِ آشوب (chaos) + wooden poles) + اوتنپیشتیم هم حرف سیدوری را تکرار می کند [که خودش تکرار حرف شمش بوده] + آتراهاسیس و نوح) + نحوه رفتن به ته دریا و به دست آوردن گیاه بازجوانی + از دست دادنش + بازگشت به اوروک + سخنانی که تکرار اول حماسه است full circle
 در پایان حماسه، گیلگمش چگونگی اوضاع را دریافته و اینکه چرا چنین است اوضاعی که این است، حتی انسانی که دو-سومش خداست، محکوم به حکمی ست که خدایان برای انسان صادر کرده اند. به نظر می رسد گیلگمش با سرنوشت محتوم خود، کنار آمده است. در پایان حماسه به نقش خود در مقام پادشاهی در جهان متمدن برمی گردد و به دستاوردهای سلطنت خود افتخار می کند. پادشاهی را آغاز، به همان کارهایی مشغول می شود که در اول حماسه آمده اند و از جمله نوشتن ماجراهایش بر یادبودی از سنگ (که باید ...). گیلگمش جهان متمدن  را پذیرا می شود، با سرنوشت بشری خویش کنار می آید. پند سیدوری و اوتنپیشتیم را می پذیرد....
 فکر میکنم گیلگمش به عنوان داستان یک قهرمان دو وجه غالب دارد: ترکیبی از ماجراهای قهرمانانه و جستجوی دانش. مثل این است که نیمه نخست داستان ما را به آن جلب می کند (با نبردها و ماجراهای بزرگ) و نیمه دوم درس می دهد (حتی بزرگترین انسانها باید لذتی را که می تواند در همین زندگی تا زمانی که هست، به دست آورد). بعدا چندین نسخه از داستان طوفان را  بررسی و مقایسه خواهیم کرد، دو نسخه متفاوت بین النهرینی (اوتنپیشتیم در حماسه و آتراهاسیس) و با داستان بنی اسرائیلی نوح آنگونه که در سفر پیداییش آمده است.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۷۷ تا ۱۰۹؛ ص ۱۱۶ تا ۱۵۳)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
*  Jacobsen, Thorkild. The Treasures of Darkness: A History of Mesopotamian Religion. New Haven, CT: Yale University Press, 1976.
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۳۵ تا ۶۴، ص ۱۳۰ تا ۱۸۰، ۱۹۳ تا ۲۰۰)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۹۳ تا ۲۱۹)، تاریخ فرهنگ دینی بین‌النهرین، با تمرکز بر شواهد ادبی و استعاره‌های هر دوره از تاریخ دینی بین‌النهرین.
سومی (ص ۲۳۰ تا ۲۴۵)، مجموعه مقاله‌ای درباره مطالب گوناگون از غذا تا ستاره‌شناسی، تا عشق و تا سکس، نقش زنان در بین‌النهرین باستان، برای کمک به خواننده امروزی برای درک مردمان و تمدن‌های آن.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۹ (UTC)
==== بین‌النهرین، طوفان بزرگ ====
* از زبان اوتا-ناپیشتی روایت می‌شود (از همان ابتدای لوح) و برخلاف الواح قبلی  او نقش روایتگر را دارد (و نه گیلگمش)، روایتگری (روایتگر راز خدایان) که از همه چیز خبر دارد
* داستان در شوروپاک آغاز می‌گردد (در آن روزها؟) که همگی خدایان قبل از طوفان در آنجا بودند. قرار می‌شود که خدایت اصلی (ایگی‌گی) طوفان بفرستند؛ دلیلی برای آن داده نمی‌شود و در اینجا معلوم نیست آیا طوفان تنها شروپاک را در برمی‌گیرد و یا همه جهان را. برخلاف حماسه آتراهاسیس خدایان خیلی زود دست به کار می‌شوند (خبری از بحث و گفتگو نیست): آنو، انلیل، نینورتا(پیشکار خدایان)، اِنوگی (ناظر بر کانال‌ها) و اِآ. اِآ نیز مانند سایر خدایان سوگند می‌خورد راز را برملا نکند؛ سپس به خانه و دیوارهایش سخنانی را می‌گوید (خانه را خراب کن و کشتی بساز (با جزئیات) ثروت و اموال را رها کن) تا  اوتا-ناپیشتی بشنود (همانطور که دلیل خود طوفان معلوم نیست، دلیل اینکه چرا اِآ راز را بر اوتاناپیشتی فاش می‌کند، روشن نیست و یا اینکه چرا به شخص اوتاناپیشتی و نه دیگران وهنوز در اینجا دقیقا معلوم نیست که خطر چیست).
* اِآ با جزئیات بیشتر او را راهنمایی می‌کند. این بخش طنزی پنهان دارد. آن حرفهایی که اِآ می‌گوید که اوتا-ناپیشتی به سایرین بگوید دربرگیرنده بلایی آسمانی است، و نه نعمتی که دل به آن ببندند.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
* Genesis 6-9
اولی (ص ۱ تا ۳۸، ۱۰۹ تا ۱۱۶)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Kramer, Samuel Noah. History Begins at Sumer: Thirty-nine Firsts in Recorded History. 3rd ed. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1981. 
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۱۸۱ تا ۱۹۲).
دومی (ص ۱۴۸ تا ۱۵۳).
سومی (۲۱۳ تا ۲۲۹).
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۲ (UTC)
=== حگ-چهار ===
==== کهن‌ترین اسطوره جهان: گیلگمش ====
* اسطوره‌های خاور نزدیک، درکی متفاوت از ماهیت الهی نسبت به  سنت‌های اسطوره‌ای غرب دارا هستند. سیالیت بیشتری بین تجربه «روزمره» و جهان الهی و متعالی وجود دارد. ایده‌هایی که درباره طبیعت به طور عام و زمین به طور خاص وجود دارد، متمایز هستند ، و تنشی در ارتباط تمدن و طبیعت وحشی وجود دارد. تفاوتی دیگر، تاکید سهمگینی بر نقش‌های اجتماعی دارند، از جمله آنهایی که ناشی از جنسیت و قدرت هستند. حماسه گیلگمش نماد این اساطیر است.
** پیش‌زمینه: حماسه گیلگمش بابلی، قدیمی‌ترین داستان جهان است که پایی نیز در تاریخ دارد. حماسه در اوروک آغاز می‌گردد. شهر بزرگی که در خاور نزدیک باستان، در کنار رود فرات واقع شده و در زمان اوج خود در حدود ۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰ نفر در آن ساکن بودند. / شهر اوروک پادشاهی به نام گیلگمش داشته (قرن ۲۷ پیشا دوران مشنرک) ولی شخصیت گیلگمش در حماسه، کاریکاتوری از یک پادشاه قدرتمند است (شخصیت روایی تکراری)و نه شخصیت واقعا تاریخی. / در حماسه، چندین خدا وجود دارند که نشانه آیین‌‌های چندخدایی بین‌النهرین است. درک آن زمان از خدایان در داستان وجود دارد: قدرت فوق طبیعی دارند ولی خصیصه و عیب‌های انسانی دارند.
** باید از اسطوره درک گسترده‌ای داشت بدون آنکه بین اسطوره، مذهب، روایت فولکولور و سایر داستان‌ها تمایز مشخصی ایجاد کرد. از این منظر اسطوره، داستانی «معنادار» می‌شود، اهمیتش فراتر از خودش است و بنیادی را برای شنوندگان ایجاد می‌کند تا درکی از زندگی خود و زمینه‌های جهانی و فرهنگی آن داشته باشند.
** خلاصه اسطوره: از همان آغاز با داستانی بزرگ روبه‌‌رو هستیم. / او که همه را دید، تا پایان جهان، همه را تجربه کرد، همه را در نظر گرفت. دید آنچه را که پنهان است، فاش کرد آنچه را که برملا نیست. داستانی آورد از زمانهای پیش از طوفان. سفری طولانی رفت. خسته گشت و آسود. هر چه کرد بر یادبودی از سنگ نگاشت. / گیلگمش نیمه‌خدا،  نیمه‌انسان است و دیکتاتور شهر اوروک. مست از قدرت و هر سواستفاده‌ای که دلش می‌خواهد از زیردستانش می‌کند. / مردم اوروک جان به لبشان می‌رسد. فریاد یاری برمی‌آورند. خدایان انکیدو را خلق می‌کنند تا گیلگمش را از پای درآورد. انکیدو انسانی اولیه است، وحشی باقی می‌ماند تا شمهات (روسپی معبد) از راه برسد و با هنر عشق‌ورزی‌اش در طی شش روز و هفت شب، او را رام کند. انکیدو، آرام‌آرام، متمدن می‌شود و از طبیعت وحشی خارج و در پایان به اوروک وارد می‌شود. جنگجویی که برای انسانیت سرکوب‌شده می‌جنگد. / در اوروک، انکیدو گیلگمش را به چالش می‌کشد و آن دو وارد نبردی سهمگین می‌شوند. در پایان انکیدو دست از نبرد می‌کشد و اعلام  می‌کند قادر به شکست گیلگمش نیست و نیروی خدا-مرد را می‌ستاید. در چرخشی طنزآمیز دوست نزدیک می‌شوند و  به ماجراجویی می‌پردازند: جنگ با نرگاو آسمان که ایشتار خشمگین فرستاده تا به اوروک حمله و گیلگمش را نابود کند. انکیدو گیلگمش، نرگاو آسمان را می‌کشند ولی خدایان تصمیم می‌گیرند که اگر بی‌عقوبت بگذرند، نظم گیتی برهم‌می‌خورد. / انکیدو برای مرگ برگزیده می‌شود و در یکی از صحنه‌های احساس‌برانگیز حماسه، گیلگمش زانوزده در کنار رفیقش و انکیدو فریاد بر سرنوشتش می‌کشد، می‌پذیرد و رهسپار مرگ می‌گردد. / از این نقطه، داستان بر گیلگمش متمرکز می‌‌شود. سرگردان در طبیعت وحشی می‌شود و بر همراهش می‌گرید، بر فناپذیری خود چاره می‌جوید. به جستجوی  اوتنپیشتیم برمی‌آید که خدایان زندگی جاودان به او بخشیده‌اند. گیلگمش را گمان این است که وی، او را کمک خواهد کرد تا به جاودانگی دست یابد. گیلگمش بر ناهمواری‌های بسیار غلبه می‌‌کند. اِیل‌زنی (میخانه‌دار) به نام سیدوری می‌بیند، غم‌هایش را برایش می‌گوید. سیدوری او را به قایقرانی راهنمایی می‌‌کند که گیلگمش را به اوتنپیشتیم خواهد رساند. اوتنپیشتیم به گیلگمش می‌گوید چاره‌ای جز این نیست که سرانجام خواهد رفت و از زندگی خود لذت ببرد. در پایان، گیلگمش به اورک بازمی‌گردد، فناپذیری را پذیرفته است.
RousouR (بحث) ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱ (UTC)
منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* George, Andrew, ed. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian. Penguin, 2002.
* George, Andrew, ed. The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Criticl Edition and Cuneiform Texts. 2 volumes. Oxford University Press, 2003.
* Heidel, Alexander, The Epic of Gilgamesh and Old Testament Parallels. University of Chicago Press, 1963.
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. Simon and Schuster, 2010.
* Ziolkowski, Theodore. Gilgamesh among Us: Modern Encounters with the Ancient Epic. Cornell University Press, 2011.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۷ (UTC)
==== داستان‌های طوفان و آتش ====
* بن‌مایه: آفرینش و نابودی
** اوتنیشتیم و طوفان بزرگ / انلیل از انسان خشمگین می‌شود، خدایان دیگر را راضی به نازل کردن طوفان می‌کند (وادار به سوگند) / اآ موافق نیست، به اوتنپیشتیم دستور می‌دهد خانه‌اش را خراب و از آن کشتی بسازد تا موجودات زنده را نجات دهد. / «همه وحوش و جانوران زمین» / در پایان، شمش اعلام می‌کند زمان بستن کشتی فرارسیده و ماجرا آغاز می‌گردد ... / خدایان را وخشت فرامی‌گیرد و به آسمان پناه می‌برند. / شش روز طوفان، و در روز هفتم آرامش. / کوه نیموش / پس از یک روز با احتیاط پنجره‌ای گشوده، تنها آب دیده می‌شود./ کبوتر، برمی‌گردد. پرستو، بازمی‌گردد. غراب، جایگاهی می‌یابد. / درهای کشتی باز می‌شوند و با پا گذاشتن بر زمین، قربانی می‌کند. / خدایان می‌آیند. سخنان ایشتار، آمدن انلیل، خشمگین، زانو زدن، زندگی جاودانه در تبعید که گیلگمش او را می‌یابد و داستانش را می‌شنود.
*** شباهت به نوح در سفر پیدایش: کشتی، آب‌های سرکش، پرنده‌ها و وعده الهی که دیگر چنین نخواهد شد / حماسه آتراهاسیس (قرن هجده پیشا دوران مشترک)
** داستان بندهش / قرن نهم دوران مشترک، مجموعه‌ای از داستان‌های آفرینش زرتشتی / داستان طوفانی که در «روزگار نخست» زمانی که زمین پر از موجودات اهریمنی بود. فرشته‌ای به نام تیشتر سه بار به زمین می‌آید، نخست به شکل انسان، سپس اسب و در پایان به شکل نرگاو. هر بار ده روز و شب، باران می‌باراند (هر قطره‌اش به اندازه یک نرگاو). سیلِ نخست، موجودات اهریمنی را از بین می‌برد اما گروهی از آنان پنهان می‌گردند. تیشتر (اسب سفید) با اپوش (اسب سیاه) می‌جنگد. اهورا مزدا، به اپوش ضربه‌ای با رعدو‌برق وارد می‌کند تا تیشتر او را از پای درآورد. سیل دوم، زهر موجودات اهریمنی را از زمین می‌شوید و به دریا می‌برد. در پایان، پس از سیل سوم، زمین از هر چه ناپاک، پاک می‌‌شود و دریا از زهر آنان شور می‌گردد. 
** داستان طوفان دیگری در آیین زرتشت، ور جمشید / ییمه، نهصد سال پادشاهی، نه مرگ یا مرضی (نی در شهریاری من بود سرد باد نی گرم باد نی درد نی مرگ) / جمعیت زمین را پر می‌کند (آنگاه برای او این زمین شد پر از پایان و ستوران و مردمان و سگان و پرندگان و آتشان سرخ سوزان.) / پس از سه بار گسترش زمین (با فاصله سیصد ساله) ... سرانجام اهورامزدا، خبر از نابودی با برف و یخ و سرما می‌دهد  (بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس زمستان سخت مرگ‌آور؛ بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس پر سنس که برفها بارد به بلندترین گریوه‌ها به بشنهای اردوی) و سپس با آب شدن یخها، زمین را سیل برمی‌دارد و دیگر رد گوسفندی دیده نخواهد شد (پیش از زمستان آن دهیو در بار آوردن علف - پیش از وزیدن آب پس از گداختن برف و افد ایدر ای جم به هستی استومند ؟ رسد اگر ایدر پی حیوان دیده شود) / اهورا مزدا به ییمه دستور می‌دهد پناهگاهی بسازد (با جزئیات) و هانواده و دوستان و از همه جانوران زنده و گیاهان و «آتشان سرخ سوزان» به آنجا برد 
RousouR (بحث) ‏۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۴ (UTC)
‌
منابع:
* Armstrong, Karen. A Short History of Myth. Vol 1. Canongate Books, 2004.
* Campbell, Joseph, and Bill Moyers. The Power of Myth. Random House, 2011.
* Dallet, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* Leeming, David A. A Dictionary of Creation Myths. Oxford University Press, 1994.
* Mettinger, Tryggve N. D. The Riddle of Resurrection: Dying and Rising Gods in the Ancient Near East. Almqvist & Wiksell International, 2001.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۲ (UTC)
=== حگ-پنج ===
==== گیلگمش، قهرمان و پادشاه ====
بعدا افزوده شود (روایت حماسه با جزئیات)
* غلاوه بر حماسه گیلگمش که شناخته شده است، داستان های دیگری نیز درباره این پادشها به جا مانده است. گرچه این داستان ها خودشان حماسه دیگری را تشکیل نمی دهند ولی برای درک قهرمانان بین النهرینی و نیز زندگی در این جغرافیا مهم هستند... یک داستان درباره دفاع گیلگمش از اوروک در مقابل حمله پادشاه کیش است و در آن بحث های میان مجمع های پیران و جوانان توصیف شده است که تصویری از آنکه چگونه به مسائل سیاسی پرداخته می شده، به دست می دهد.       /    تم مرگ در سایر داستان های گیلگمش نیز آمده، به خصوص در دیدار انکیدو از جهان زیرین و داستان پایانی دیگری که درباره مرگ خود گیلگمش است.     /   به خاکسپاری گیلگمش، هم ساختمان مقبره و هم سوگواری توصیف باارزشی از نگاهداری نخبگان است. مقبره از سنگ ساخته شده  و تیغه ها در سقف از طلا پوشیده شده. گیلگمش را در مقبره اش اعضای خانواده و درباریان، همراهی می کنند. (گورستان شاهی اور) 
RousouR (بحث) ‏۱۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۷ (UTC)
منابع:
* Foster, Benjamin R. The Epic of Gilgamesh: A New Translation, Analogues, Criticism. New York and London: W. W. Norton, 2001.
* Maier, John, ed. Gilgamesh: A Reader. Wauconda, IL: Bolchazy-Carducci, 1997.
اولی، ترجمه‌ای همراه با تصاویر مرتبط، شعرهای سومری و تحلیل دانشگاهی جنبه‌های مختلف اسطوره.
دومی، مجموعه بزرگی از مقالات دانشگاهی درباره موضوعات گوناگون حماسه و چگونگی رویکرد به آن. کتابشناسی بسیار مفید.
برای مطالعه:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh and Others. Oxford: Oxford University Press, 1989.  
* Schmidt, Brian. Flood Narratives of Ancient Western Asia,in CANE, vol. IV, pp. 2337-2352.
اولی، ترجمه‌ای روشن از اسطوره‌های اصلی بین‌النهرین در یک جلد، مفید برای مقایسه تم و استایل.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹ (UTC)
==== دوره آغازین دودمانی (بین‌النهرین) ====
* Marc Van De Mieroop, A History of the Ancient Near East, c. 3000–323 BC, “Competing City-States: The Early Dynastic Period,” pp. 38–58.
* Hans J. Nissen, “Ancient Western Asia Before the Age of Empires,” in CANE, vol. II, pp. 791–806.
فهرست پادشاهان سومری
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷ (UTC)
==== گورستان شاهی اور ====
* Richard Zettler and Lee Horne, eds., Treasures from the Royal Tombs at Ur.
* Susan Pollock, Ancient Mesopotamia: The Eden That Never Was, pp. 196–217.
* Joan Aruz, ed., Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus, pp. 93–132.
* Leonard Woolley, Digging up the Past.
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۴ (UTC)
=== حگ-شش ===
==== کتابخانه آشوربانیپال و گیلگمش ====
* ۶۶۸ تا ح. ۶۳۰ پیشا دوران مشترک / متون ادبی و مذهبی / نینوا (شمال عراق امروزی) / برای استفاده شاه و درباریان (کتابخانه به مفهومی باستانی نه امروزی (محتوا)) / فهرست طولانی واژه‌ها (برای کاتبان در مدرسه)، رونوشت فرمان‌های شاهی، مراسم و سرود (برخی به زبان مرده سومری)، تشریح بیماری و راه علاج؛ متون پیشگویی (واقعه‌ یا نشانه‌ای نادر و آنکه چه در پی دارد) و تعداد بسیار کمی آثار ادبی / 
* هرمزد رسام و آستین لایارد (۱۸۵۰) / باستان‌شناسی در ابتدای راه: لوح‌ها همگی قاطی شد 
** جرج اسمیت: پس از بیست سال از کشف کتابخانه / درس دانشگاهی نخوانده، خودآموز، در همان سفر اول
* سین-لقی-اونینی (۱۲۰۰ پیشا دوران مشترک)(مانند هومر): سنت شفاهی + برخی نسخه‌های مکتوب آغازین = اثری که رونوشتی از آن در کتابخانه پس از پانصد سال / گیلگمش، احتمالا پادشاهی تاریخی در ۲٬۰۰۰ سال قبل از آشوربانیپال / در داستان‌های قدیمی‌تر گیلگمش خبری از طوفان نیست؛ گرچه داستان‌های طوفانی در بین‌النهرین وجود داشته (معتقد بودند ده‌ها هزار سال قبل روی داده و همگی به سفر پیدایش شبیه بودند: آتراهاسیس، زیوسودرا و اوتنپیشتیم) / سین-لقی-اونینی داستان‌های گیلگمش  و داستان طوفان را به حماسه‌ای جدا تبدیل کرد. / قهرمان بر سر یکی از بزرگترین دوراهی‌های انسان: مرگ 
** روایت حماسه با جزئیات (Plant of Heartbeat)
* کتابخانه بیش از یک رونوشت از حماسه گیلگمش داشت ولی اکثر الواح طالع‌بینی بود. / در زمان آشوربانیپال صد سال بود که حرکات اجرام آسمانی را به دقت رصد می‌کردند، معتقد بودند خدایان پیام می‌فرستند (هاروسبکس: کشف پیام خدایان با خواندن احشام داخلی حیوان قربانی شدن).
* دو بخش آخر نتیجه‌گیری مهم
منابع:
* Frahm, Eckart. "RoyalHermeneutics: Observations on the Commentaries from Ashurbanipal's Libraries at Nineveh." Iraq 66 (2004), pp. 45-50.
* Frame, Grant and Andrew R. George. "The Royal Libraries of Ninevah: New Evidence for King Ashurbanipal's Tablet Collecting." Iraq 67 (2005), pp. 265-284.
* George, Andrew. The Epic of Gilgamesh: A New Translation. London: Penguin, 1999.
* Grayson, A. Kirk. Assyrian Rulers of the Third and Second Millennia BC. Toronto: University of Toronto Press, 1987.
* Larsen, Mogens Trolle. The Conquest of Assyria: Excavations in an Antique Land, 1840-1860. London: Routledge, 1996.
* Layard, Austin H. Discoveries in the Ruines of Ninevah and Babylon. London: John Murray, 1853.
* Livingstone, A. "Ashurbanipal: Literature or Not?" Zeitschrift fur Assyriologie und verwandte Gebiete 97 (2007): pp. 98-118.
* Pedersen, Olof. Archives and Libraries in the Ancient Near East, 1500-300 B.C. Baltimore: CDL Press, 1998.
* Pongratz-Leisten, Religion and Ideology in Assyria.
* Robson, Eleanor. "Reading the Libraries of Assyria and Babylon." In Ancient Libraries, edited by Jason Konig et al., pp. 38-56. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2013.
* Rochberg, Francesca. The Heavenly Writing: Divination, Horoscopy, and Astronomy in Mesopotamian Culture. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
* Smith, George. Assyrian Discoveries: An Account of Explorations and Discoveries on the Site of Nineveh, During 1873 to 1874. New York, Scribner, Armstrong & Co., 1875.
* Zamazalova, Silvie. "The Education of Neo-Assyrian Princes." In Rander and Robson 2011, pp. 313-334.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۴ (UTC)
=== کتابهای مرتبط فارسی ===
==== تاریخ و تمدن بین‌النهرین ====
===== جلد اول - تاریخ سیاسی =====
* فصل اول: اوضاع جغرافیایی / فصل دوم: جغرافیای اقتصادی: خاستگاههای کشاورزی آبی /  فصل سوم: در جستجوی گذشته / فصل چهارم: گذار از غار به دهکده / فصل پنجم: گذار از دهکده به شهر / فصل ششم: تولد یک تمدن / فصل هفتم: آغاز تاریخ: عصر سومریها / فصل هشتم: عصر پهلوانان / از «آدم» تا «طوفان» / طوفان بزرگ / سلسله فوق انسانها / حماسه «گیلگمش و اَگَ» / فصل نهم: دوران سلسله‌های قدیم / فصل دهم: سلسله اکد: عصر سارگونی / فصل یازدهم: نوزایی سومریها / فصل دوازدهم:اَموریها / فصل سیزدهم: حمورابی / فصل چهاردهم: آشور / فصل پانزدهم: دوران آشور قدیم / فصل شانزدهم: پادشاهیهای شمال بین‌النهرین و سوریه / فصل هفدهم: آغاز مهاجرتهای بزرگ: مردمان تازه / فصل هجدهم: کاسیها / فصل نوزدهم: کاسیها، آشوریها و نیروهای مشرق زمین / فصل بیستم: بازگشت قدرت به بین‌النهرین / فصل بیست و یکم: دوران تشنج و اغتشاش / فصل بیست و دوم: پایان تسلط کاسیها بر بابل / فصل بیست و سوم: دوران تاریک در تاریخ بین‌النهرین: مشکلات داخلی / فصل بیست و چهارم: طلوع امپراتوری آشور / فصل بیست و پنجم: بابل / فصل یست و ششم: آغاز درگیری آشور در بابل / فصل بیست و هفتم: ویرانی و نوزایی / فصل بیست و هشتم پادشاهی دو برادر: شَمَش-شوم-اوکین و آشوربانیپال / فصل بیست و نهم: امپراتوری آشور / فصل سی‌ام: تحکیم امپراتوری / فصل سی و یکم: شکوه امپراتوری / فصل سی و دوم: ارکان امپراتوری آشور / فصل سی و سوم: دوران بابل جدید: امپراتوری کلدانیان / فصل سی و چهارم: زوال و فروپاشی امپراتوری بابل   
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۲ (UTC)
===== جلد دوم - تاریخ فرهنگی-اجتماعی =====
بخش اول: فرهنگ و تمدن بابلی / فصل اول: گذشته بین‌النهرین / فصل دوم: شهرهای بابلی در دوران سومری / فصل سوم: دوران سلسله سوم اور / فصل چهارم: دوران بابل قدیم / فصل پنجم: دوران بابل میانه / فصل ششم: دوران بابل جدید: جامعه و اقتصاد / فصل هفتم: دوران بابل جدید: ادبیات / بخش دوم: فرهنگ و تمدن آشوری فصل اول: دوران آشور قدیم فصل دوم: دوران آشور میانه /  فصل سوم: دوران امپراتوری آشور / بخش سوم: فرهنگ و تمدن بین‌النهرین: یک بازسازی / فصل اول: ساختار اجتماعی / فصل دوم: واقعیتهای مالی و اقتصادی / فصل سوم: سازمانهای بزرگ / فصل چهارم: شهر / فصل پنجم: شهرنشینی / فصل ششم: مذهب / فصل هفتم: صنایع جادوگری و پیشگویی / فصل هشتم: پزشکی / فصل نهم: صنعتگران و هنرمندان / بخش چهارم: متون / فصل اول: اساطیر و داستانهای حماسی سومری / آفرینش جهان / سازمان جهان / انلیل و نین‌لیل: تولد نَنَ / سفر نَنَ به نیپور / اِمِش و اِنتِن: انلیل خدای کشاورز را برمی‌گزیند / آفرینش کلنگ / گله و غله / انکی و نین‌خورسَگ: اسطوره‌ای آسمانی / انکی و سومر: سازمان زمین و روندهای فرهنگی آن / انکی و اریدو: سفر خدای آبها به نیپور / اینَنَ و انکی: انتقال هنرهای تمدن از اریدو به اوروک / آفرینش انسان / انسان و خدای او / رفتن اینَنَ به جهان زیرین / دوموزی و انکیمدو: مشاجره میان خدای شبان و خدای کشاورز / سرود انلیل /  اسطوره طوفان / گیلگمش و اَگَ / گیلگمش و سرزمین زندگی / مرگ گیلگمش / بخش «الف» / بخش «ب»  / انمِرکار و فرمانروای اَرَتَ / فصل دوم: اسطوره‌ها و حماسه‌های اکدی / حماسه آفرینش / آفرینش انسان به دست الهه مادر / متن بابلی قدیم / نسخه آشوری / اسطوره نِرگَل و اِرشکیگَل / اسطوره زو / نسخه شوش / نسخه آشوری / رفتن ایشتر به جهان زیرین / حماسه گیلگمش / قهرمان اول حماسه / خلاصه حماسه / نسخه بابلی قدیم / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / آَدَپَ / اَترَحَسیس / اِتَنَ / نسخه بابلی قدیم /  نسخه آشوری میانی / نسخه آشوری جدید
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
=== حگ-هفت ===
==== حماسه گیلگمش ====
* Alexander Heidel’s The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels
* Joseph Campbell’s The Hero with a Thousand Faces
* John Maier   Introduction to John Gardner's translation of Gilgamesh (Enkidu)
* Andrew George, trans. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian, the “Introduction.”
* Thomas Van Nortwick, Somewhere I Have Never Travelled
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۳ (UTC)
==== کتاب مقدس عبری ====
* Robert Alter, The Art of Biblical Narrative
* Bernard M. W. Knox and Jerome Wright Clinton, “Introduction” to “The Bible: The Old Testament” in The Norton Anthology of World Literature.
Alter:  two versions of the David story, set side by side in 1 Samuel 16 and 17.
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۵ (UTC)
=== حگ-هشت ===
==== حماسه گیلگمش + گیلگمش و تاریخ ====
* Dundes, Alan. The Flood Myth. Berkeley: University of California Press, 1988.
* Hallo, William, and William Simpson. The Ancient Near East. New York: Harcourt Brace, 1998.
RousouR (بحث) ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۱۴ (UTC)
thread_title:  بررسی‌های تطبیقی 

message: ==== اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری ====
* بسیاری از اسطوره‌های آفرینش از آب (از ژرفایی عمیق یا گونه‌ای خلأ یا دریایی نخستین) آغاز می‌شوند. اسطوره‌های طوفان به واسطه عنصر آب به اسطوره‌های آفرینش مربوط می‌شوند. 
** اسطوره طوفان بین‌النهرینی
*** آتراهاسیس
**** در اصل سومری، نسخه بابلی بازمانده (۱۷۰۰ پیشا دوران مشترک)
**** انلیل (خدای زمین) تصمیم می‌گیرد بشر را نابود کند. اِآ (خدای آبها) شاه آتراهاسیس را از نقشه انلیل باخبر می‌کند. آتراهاسیس کشتی‌ای می‌سازد، از طوفان نجات و زندگی جاودان می‌یابد.
*****  پیش از آفرینش انسان، آنو (خدای اصلی، خدای آسمان)، انلیل (خدای زمین) واآ (خدای آبها)؛ خُردخدایان از بیگاری به ستوه می‌آیند (همه کارهای مربوط به کشاورزی به عهده آنان است) و سر به شورش برمی‌دارند (ابزار را به زمین می‌اندازند و حتی آتش می‌زنند و بیرون قصر انلیل جمع می‌شوند؛ انلیل می‌خواهد به آسمان بگریزد و به آنو بپیوندد). اآ پادرمیانی می‌کند و به نینتو می‌گوید انسان را خلق کند تا کاری را که خدایان مایل به انجامش نیستند، به آنها واگذارند؛ هفت نر و هفت ماده
***** جمعیت انسان زیاد می‌شود و انلیل (آرامش وی به هم خورده) به روش‌های گوناگون (خشکسالی، بیماری و...) تلاش می‌کند جمعیت را از بین ببرد، هر بار اآ به کمک انسان می‌آید و برنامه‌اش را نقش بر آب می‌کند.
***** انلیل نقشه‌ای همه‌جانبه می‌ریزد؛ نابودی انسان با طوفان و همه خدایان را به سوگند رازداری وامی‌دارد. اآ غیر مستقیم به شاه آتراهاسیسِ خوب خبر می‌دهد (به خانه می‌گوید و سپس دیوارها را به سخن درمی‌آورد). 
***** آتراهاسیس گوش فرامی‌دهد؛ به او گفته می‌شود کشتی‌ای بسازد تا از طوفان هفت روزه نجات یابد؛ همسر، خانواده‌اش، تعدادی صنعتگر و ... همراهش هستند. پس از طوفان از کشتی بیرون می‌آید و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل بسیار خشمگین است ولی سایر خدایان ارزش کار کردن انسان را به او یادآوری می‌کنند و او در نهایت کوتاه می‌آید.
***** برای کنترل جمعیت بشر گروهی از کاهنان از بچه‌دار شدن منع می‌شوند، مرگ‌ومیر زیادی در نوزادان برقرار می‌‌گردد. به آتراهاسیس زندگی جاودان اهدا می‌شود.
*** گیلگمش
**** در اصل سومری (۳٬۰۰۰ پیشا دوران مشترک)، بهترین نسخه قرن هفتم پیشا دوران مشترک
**** گیلگمش و انکیدو، انکیدو به مرگی دردناک می‌میرد. «گیلگمش پس از مرگ آنقدر انکیدو را دربرمی‌گیرد تا تبدیل به کِرم می‌شود». 
**** گیلگمش ترک دنیا می‌کند. به جستجوی جاودانگی می‌رود (یک‌سوم پایانی شعر).
**** ماجراهای زیادی از سر می‌گذراند و در پایان به جزیره اوتنپیشتیم (قهرمان طوفان در این داستان) می‌رسد. اوتنپیشتیم دارای زندگی جاودان و گیلگمش در این تصور است که اگر او را بیابد و پرسش کند، شاید بتواند راه دست یافتن به جاودانگی را فراگیرد. اوتنپیشتیم تاکید می‌کند که این کار تنها برای یکبار انجام شده و نمی‌توان تکرارش کرد و در این بین ماجرای طوفان را بازگو می‌کند.
***** داستان بسیار شبیه به آتراهاسیس  است: انلیل ناآرام است، تصمیم به نابودی انسان می‌گیرد. سوگند به رازداری، اآ غیرمستقیم می‌گوید (به خانه اوتنپیشتیم اینبار)
***** اوتنپیشتیم جانداران بسیاری را به کشتی می‌برد؛ خانواده و دوستان، حیوانات و صنعتگران.
***** طنز پنهان: انلیل از من عصبانی است، به خلیج می‌روم. زمانی که رفتم چون انلیل از من خشمگین است منتظر نعمت آسمانی بسیاری باشید که از آسمان نازل خواهد شد!
***** کشتی از طوفان هفت روزه سربرمی‌آورد، هفت روز آنقدر وحشتناک است که حتی خدایان را ترس فرامی‌گیرد و به آسمان می‌گریزند. پس از آن کشتی بر کوهی قرار می‌گیرد. پس از هفت روز دیگر، کبوتری می‌فرستد (برمی‌گردد)، غرابی می‌‌فرستد (برنمی‌گردد). دریچه‌‌‌ها را باز می‌کند و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل مانند داستان قبلی خشمگین است، اآ با سخنانش او را آرام می‌کند. انلیل به اوتنپیشتیم و همسرش زندگی جاودان می‌بخشد.
***** سبب‌شناسی: مرگ انسان - در کناره اقیانوس مرگ که باید از آن بگذرد تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد، با سیدوری ملاقات می‌کند. سخنان سیدوری: آن زندگی که به دنبالش هستی را نخواهی یافت، زمانی که خدایان انسان را آفریدند، مرگ را نصیب او کردند، زندگی را برای خود نگاه داشتند. تو تا می‌توانی، گیلگمش، خود را با خوردنیهای خوب سیراب کن، روز و شب، شب و روز، برقص و شاد باش، جشن برپا کن و ... لباس تازه بپوش، حمام کن، کودکی که دستت را گرفته قدر دان، همسرت را در آغوشت شاد کن. این نیز نصیب انسان است. (ولی گیلگمش در بهشت برین خود را شاد نمی‌یابد).
** سفر پیدایش
*** در کنعان سیل نداریم. شاید مثل اسطوره‌های بومیان آمریکا که از آسیا آوردند.
*** داستان هم پایان و هم آغاز: آفرینش نخست، پایان می‌یابد ولی با عهدی جدید ادامه می‌یابد.
*** آغازی عجیب: «پسران خدا که از دختران انسان همسر برمی‌گزینند». خدا نگران است. عمر انسان به ۱۲۰ سال محدود می‌شود. خدا بدی انسان را می‌بیند. از آفرینش انسان پشیمان می‌شود. تصمیم به نابودی بشر می‌گیرد. 
*** نوح «مردی عادل که با خدا گام زد»، خدا به او خبر طوفان را می‌دهد و می‌گوید چگونه کشتی‌ای بسازد (با جزئیات). عهدی با او می‌بندد. جفت‌های جانداران را به کشتی برد (فصل ششم سفر پیدایش)، در فصل هفتم موضوع کمی متفاوت می‌شود (هفت جفت و یک جفت)(Introduction to Mythology (2005)).
*** خداوند دریچه کشتی را می‌بندد و آب اعماق و پنجره آسمان را رها می‌کند و چهل روز و چهل شب باران می‌بارد. هر کس با نوح نیست نابود می‌شود. ۱۵۰ روز دیگر می‌گذرد. کشتی بر کوهی آرام می‌گیرد. چهل روز دیگر می‌گذرد، نوح غرابی می‌فرستد و سپس کبوتری. کبوتر برمی‌گردد. هفت روز بعد باز کبوتر را می‌فرستد، با شاخه زیتون برمی‌گردد. هفت روز بعد بار دیگر کبوتر را می‌فرستد، بازنمی‌گردد. نوح (مانند آتراهاسیس و اوتنپیشتیم) همه جانوران را رها؛ و سپس برای خشنودی خدا قربانی‌ای می‌کند.
*** اجازه برای خوردن گوشت (کشتن جانوران و ماهی‌ها). پیش از آن چنین نبود. در سفر پیدایش انسان تنها اجازه برای خوردن گیاهان داشت.
*** بار دیگر کشتن انسان‌های دیگر منع می‌شود «انسان به شکل خداوند آفریده است».
*** خداوند عهد می‌بندد که دیگر هرگز با طوفان زمین را نابود نکند و کمان خود را در آسمان می‌آویزد (نشانه پیمان).
*** تاریخ بار دیگر آغاز می‌شود.(Introduction to Mythology (2005))
*** ...
*** سختی زمین را کم می‌کند (پس از راندن آدم و حوا از بهشت و ماجرای هابیل و قابیل زمین را نفرین کرد)
*** شراب و برهنگی نوح (Creation Legends of the Ancient Near East (1963))(Heilbringer: salvation bringer)
تفسیر 
* اسطوره قهرمان
* روان‌شناختی
** فرو رفتن در ناخودآگاه (در آبهای نخستین خود) برای تولدی دوباره، بلوغ و فردیت. 
RousouR (بحث) ‏۱۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۵ (UTC)
 منابع:
* Brandon, S. G. F. Creation Legends of the Ancient Near East. London: Hodder and Stoughton, 1963.
* Dalley, Stephanie, ed. and .trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. New York: Oxford University Press, 1989.
* Genesis 1-3, 6-9, and 27-28 in the King James Version of the Bible.
* Sanders, N. K., trans. The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
اولی، تحلیل و گزارش اساطیر مصری، بین‌النهرینی، عبری و ایرانی.
دومی، همانگونه که در عنوان آمده این متن شامل ترجمه ده اثر از بین‌النهرین است، از جمله: انوما الیش و آتراهاسیس. همراه با مطالب مقدماتی و توصیفی.
سومی، مشهورترین ترجمه
چهارمی، ترجمه منثور خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۹ (UTC)
==== قهرمان‌های اساطیری (تخیلی): گیلگمش ====
* قهرمان، قهرمان اسطوره‌ای، سفر قهرمان (monomyth)(داستان قهرمان بشری) / بنیادهای روانشناسی سفر قهرمان، فروید، اتو رانک، کارل یونگ (+ کمپبل) (رایج‌ترین خوانش اسطوره در قرن گذشته)، مدلی همچون ابزار تحلیلی
 بررسی شعر بر مبنای الگوی monomyth ---> گیلگمش (بخش اغوای گیلگمش توسط ایشتار (گرفت (خسوف) ایزدبانو))
 کاملترین نسخه شعر (قرن هفتم پیشا دوران مشترک - کتابخانه آشور بانیپال) ولی این شعر بسیار قدیمی‌تر است. پادشاه شهر اوروک، شهری سومری در اطراف خلیج عربی در ۲۷۰۰ پیشا دوران مشترک. پادشاهی موفق به خصوص در برنامه‌های ساختمان‌سازی [(معماری)] بلندپروازانه‌اش و مدتی کوتاه پس از مرگش شعرهای قهرمانی برایش سروده شد، تا کنون در حدود نیم دوجین پیدا شده‌اند که ناقص ولی به روشنی در ستایش گیلگمش هستند.
 سومریان با هجوم سامی‌ها به کنار رفتند. افراد جدید نسبت به سومریان بسیار کمتر متمدن بودند، بر آنان غلبه کردند ولی بسیاری چیزها را از آنها جذب کردند (دانش، هنر، صنعت، دین، اسطوره) و در طی دو هزاره بعدی، امپراتور‌های گوناگونی را شکل دادند که در خاورمیانه برتری یافتند. در یکی از آنها (بابلی‌ها)، در حدود ۲۰۰۰ تا ۱۸۰۰ پیشا دوران مشترک، کاتبی بابلی (سین-لقی-اونینی) یا همه شعرهای در ستایش گیلگمش را یکپارچه کرد و یا کار شخصی دیگر را که قبلا چنین کاری انجام داده بود را کپی کرد. نام ذکر شده در بالا بر روی لوح گلی ثبت شده است و تنها نامی است که به این شعر مربوط می‌شود. بنابر این با اطمینان نمی‌دانیم آیا او هومری بابلی بوده و یا تنها یک کپی کننده. به هر حال او است که افتخار نصیبش شده است. هر کس که این کار را انجام داد، داستان طوفانی را نیز وارد آن کرد که قبلا درباره‌اش گفتیم (اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری). چند امپراتوری گذشت و شعر سر از کتابخانه آشوربانیپال (امپراتوری آشور، قرن هفتم پیشا دوران مشترک) در آورد. بخش‌هایی از این شعر در تمدن‌های گوناگونی پیدا شده است (هیتی، هوری، مردم گوناگون در کنعان (پرفروش زمانه‌اش)). نسخه‌های امروزی بر اساس نسخه آشوری هستند ولی افتادگی‌هایش با نسخه‌های دیگر ترمیم می‌شود. قدیمی‌ترین اثر ادبی که پیدا شده است به خصوص اگر قدیمی‌ترین بخش‌ها به زمان کمی پس از قرن ۲۷ پیشا دوران مشترک برگردد.
 شعر دو بخش نابرابر دارد. دو-سوم نخست، داستانی قهرمانی است، شخصیت‌هایی فراتر از زندگی که کارهای بزرگی می‌کنند. مثل اکثر قهرمان‌های اولیه، بخشی از گیلگمش ایزدی است. مادرش ایزدبانو است، پدرش انسانی میرا. در شعر آمده که او دو-سومش خدا است و یک-سومش، انسان (در تضاد با ژنتیک - بیشتر خدا است تا انسان [در ابتدای داستان] که نیروی فوق‌العاده‌اش از همین ناشی می‌شود). در ابتدای شعر، او پادشاه اوروک است و گرچه اهالی شهر از داشتن پادشاه قوی، نیرومند و جاه‌طلبشان خوشحال هستند ولی در همان حال، او آنها را دچار مشکل کرده است به خصوص با بیگاری کشیدن از آنان در سکس و ساختمان‌سازی [(معماری)]. اهالی شهر از این وضع به خدایان پناه می‌برند تا رنج آنان را کمتر کنند. اورورو، موجودی قهرمان خلق می‌کند که همتای گیلگمش باشد. از گل می‌سازدش و بدنش را با موی می‌پوشاند. هم حیوان است و هم انسان. سرگردان رهایش می‌کند تا با جانوران بزرگ شود. مکملِ بی‌نقصی برای گیلگمش است: گیلگمش نیمه انسان و نیمه خدا است و انکیدو نیمه انسان و نیمه حیوان.
 انکیدو با جانوران زندگی می‌کند و بزرگ می‌شود. صیادان می‌بینند دام‌هایشان از بین رفته و جانوران آزاد شده‌اند. روزی صیادی متوجه می‌شود که انکیدو آنها را از دام رها می‌کند. صیاد با دیدن انکیدو دچار وحشت می‌شود. از پدرش می‌پرسد چه کار باید کند. پدرش می‌گوید به اوروک برو و سراغ یک روسپی معبد را بگیر تا با تو برگردد. روسپی معبد، روسپی عادی نیست،  کاهنه‌ای در خدمت ایزدبانو بود (احتمالا خود ایشتار (خدای اصلی اوروک)). او همراه با صیاد برمی‌گردد و هفت روز و شش شب «هنرهای زن» (در شعر) را به او می‌آموزاند. پس از آن، زمانی که انکیدو به دنیای وحش برمی‌گردد، حیوانات او را نمی‌پذیرند و دیگر از خود نمی‌دانند. کاهنه او را به شکلی اساسی تفییر داده است. انکیدو به نزد قدسی‌نما (hierophant) برمی‌گردد و می‌گوید حیوانات، دیگر با وی کاری ندارند. کاهنه به او می‌گوید هر چه که در انرژی طبیعی از دست داده به خردش افزوده شده. به او قول می‌دهد که به اوروک ببردش تا با گیلگمش دیدار کند. / در میانه راه نزد شبانان می‌مانند (نیمه‌راهی انتقالی). انکیدو خوردن غذا همچون انسان‌ها، پوشیدن لباس، نوشیدن شراب، کوتاه کردن موی، پیرایش موی بدن و آغشتن با روغن را می‌آموزد. شبانان شیوه صید کردن همان حیواناتی را به او می‌آموزند که زمانی با آنان زندگی می‌کرده (انکیدو برای کمک به شبانان برای نگهداری گله این کار را می‌کند). همه اینها که انجام شد؛ برای دیدار با گیلگمش به اوروک می‌رسند. RousouR (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۸ (UTC)
 گیلگمش در این بین در رویا می‌بیند که همراهی از راه می‌رسد و آن دو زمان بسیاری را با هم می‌گذرانند. زمانی که انکیدو از راه به اوروک می‌رسد گیلگمش در حال انجام کاری است که اهالی شهر را آزار می‌دهد: حق شب اول با عروس (او این کار را با همه عروس‌ها انجام می‌دهد، شب اول با او و داماد پس از آن). 
 به خانه این عروس نمی‌رسد چون در راه با انکیدو رو‌به‌رو می‌شود. مانند یک وسترن با هم درگیر می‌شوند، همدیگر را ورانداز می‌کنند و سر به کشتی می‌نهند. کشتی شگفتی است که در آن نیمی از شهر نابود می‌شود و دروازه؟ شکسته می‌شود. در نهایت پس از نبردی طولانی گیلگمش پیروز می‌شود و انکیدو را کمک می‌کند تا سر پا به ایستد، دست می‌دهند، همدیگر را در آغوش می‌کشند و دوست می‌شوند. 
 اکنون گیلگمش همراهی دارد که همتایش است و نیرویش را برای امور سازنده به کار می‌برد و اهالی شهر را آزار نمی‌دهد. او به میرایی خود آگاه است (ناخودآگاه) و می‌خواهد کاری باشکوه کند تا برای همیشه در یادها بماند و حال که دوستی نیز همراه با خود دارد، همین دوستی را نیز می‌تواند یادگار گذارد چون با هم به این کارزار پا می‌گذارند. با وجود هشدارهای مادرش و هر کسی که در شهر است آن دو در نهایت به جنگل سدر می‌روند و پس از ماجراهای بسیار با هومبابا (نگاهبان جنگل سدر) رو‌به‌رو می‌شوند و از پای در می‌آورندش (و شاید برای ساختن اوروک درختان سدر با خود می‌برند). آن دو از این جستجوی خود، غرق در افتخار بازمی‌گردند و رژه برگزار می‌کنند. تا این جای داستان، روند قابل انتظارِ یک داستان قهرمانی است. قهرمانانی با توانایی فرابشری به سرزمین‌های بیگانه رفته، هیولا را می‌کشند و با نعمت برمی‌گردند (در اینجا در واقع با دو نعمت (شهرت خود و درختان سدر)). 
 همین می‌تواند خودش اسطوره‌ای قهرمانی باشد، شعر می‌تواند در همینجا پایان یابد و اکثر ملزومات monomyth برآورده شده است. ولی داستان در اینجا تمام نمی‌شود. داستان ادامه می‌یابد. ایشتار (نام سامی اینانا (ایزدبانو-اینانا و دموزی))(ایزدبانوی عشق، باروری و خدای اصلی اوروک). ایشتار به این رژه نگاه می‌کند و آنچنان تحت تاثیر زیبایی و شکوه گیلگمش قرار می‌گیرد که به او پیشنهاد همسری می‌دهد. گیلگمش او را رد می‌کند، به شکلی توهین‌آمیز. ایشتار پس از این توهین، نرگاو آسمان را برای نابودی شهر می‌فرستد. گیلگمش و انکیدو نرگاو را از پای درمی‌آورند. خدایان اینبار تصمیم می‌گیرند که آن دو پا را فراتر از آنچه باید گذاشته و باید یکی از آن دو بمیرد. انکیدو برای قربانی انتخاب می‌شود. 
 شعر روایت می‌کند که او پس از بیماری طولانی و تباه‌آور می‌میرد، نه به مرگی سریع. گیلگمش در تمامی این روزهای بیماری، دوستش را در دستان می‌گیرد، در زمان مرگش نیز و پس از مرگش ن آنقدر در دستانش نگاه می‌دارد تا در بدنش کرم پدیدار می‌شود. این تجربه گیلگمش را تغییر می‌دهد. تا اینجا وی فکر می‌کرد شهرت او و انکیدو، همان است که برای جاودانگی نیاز داشته، اکنون به چشم می‌بیند مرگ در واقع چگونه است. ترس او را فرا می‌گیرد و تصمیم می‌گیرد کاری برایش بکند (همه می‌دانیم که می‌میریم و آن را می‌پذیریم ولی تجربه حضور فیزیکی در مرگ انسانی دیگر و دیدن اینکه با انسانی دیگر چه کار می‌کند، شخص را عوض می‌کند، دیگر مرگ چیزی انتزاعی نیست. دیگر تجربه‌ای در ذهن نیست، در رگ‌هایمان جاری است).  RousouR (بحث) ‏۲ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)
 قسمت دوم داستان. یکه و تنها سفری را آغاز می‌کند، قصد آن دارد تا اوتنپیشتیم (نوح داستان طوفان سومری) را پیدا کند، گمان می‌کند راز جاودانگی در پیش او است. تجملات پادشاهی را به کناری می‌نهد، اندام را با پوست حیوانات می‌پوشاند و همپون زائری رهسپار جستجوی مرهم مرگ می‌شود. سفری دراز و دشوار است، تا انتهای جهان می‌رود. باید از تاریکی نفوذناپذیر گذر کند، باید از نگاهبانان گذر کند، باید از باغ خدایان گذر کند که در آن به جای میوه، جواهرات بر درختان می‌روید. در نهایت به دریای مرگ (ocean of death) می‌رسد و با گذر از آن به جزیره اوتنپیشتیم پا می‌نهد و در آنجا داستان طوفان را می‌شنود. قبلا به این داستان طوفان پرداخته‌ایم (با جزییات). چیزی که برای گیلگمش در داستان اوتنپیشتیم اهمیت دارد آن است که این اتفاق تنها یکبار افتاده است؛ در شرایط خاصی. آری، به من جاودانگی داده شد ولی هرگز تکرار نخواهد شد، دوباره اتفاق نخواهد افتاد؛ گیلگمش، هیچ امید وجود ندارد تا از مرگ رهایی پیدا کنی. زن اوتنپیشتیم می‌گوید او راه درازی را آمده، شاید کاری بتوانیم برایش انجام دهیم و اوتنپیشتیم راه دستیابی به گیاهی را به می‌گوید که جوانی را بازمی‌گرداند. جاودانه نمی‌کند ولی تا زمانی که زنده باشی، جوانی را از دست نخواهی داد. گیلگمش با دقت از گیاه نگاهداری می‌کند و می‌خواهد آن را با خود به اوروک ببرد ولی شبی که در آب استحمام می‌کند، ماری پدیدار می‌شود و آن را می‌خورد (افزودن واژه دلیل پوست انداختن مار و بازیابی جوانی‌اش). تمامی جستجوی گیلگمش بیهوده بوده است. خردمندتر به خانه بازمی‌گردد ولی چاره‌ای جز پذیرش مرگ ندارد؛ چیزی که برای به دست آوردنش سفر کرد اما شکست خورد. گیلگمش در بازگشت به اوروک، اورشانابی را همراه با خود می‌کند؛ قایقرانی که او را از دریای مرگ گذر داد. دیوارهایی که ساخته را به او نشان می‌دهد: برفراز دیوارهای اوروک بشو، بنیادهایش را بنگر، آجرکاری‌هایش را بیازمای ... آیا هفت فرزانه بنیادهایش را بنا ننهادند؟ یک-سوم شهر، یک-سوم باغ، یک-سوم معبد ایزدبانو ایشتار، همه‌اش در اوروک است. کامل و دقیق شود اورشانابی درمی‌یابد راهی که گیلگمش برای جاودانگی برگزیده، همین است و شعر چنین پایان می‌‌یابد: این نیز اثر گیلگمش بود. پادشاهی که سرزمین‌های جهان را دیده. وی خردمند بود، رازهایی را نگریست و اسرارشان را پیدا کرد. داستانی پیش از طوفان برای ما آورد. به سفری طولانی رفت. خسته و پریشان گشت. بر سنگ نگاشت همه داستان را..کامل و دقیق شود
 (خلاصه، تکمیل شود) اثر ادبی غنی (دو روایت)، داستان گیلگمش، داستان کنار آمدن با مرگ خویش است. در ابتدا جوانی است که هر چه می‌خواهد، انجام می‌دهد (تصور دیگری ندارد). پر از انژی و زندگی است و هدرش می‌دهد. انکیدو از راه می‌رسد، گیلگمش تمرکز می‌یابد، باید همراه با رفیقش اثری بر جای گذارد تا جهان از یاد نبرد. جاودانگی برایش همین است: رفتن به جنگل سدر و کشتن هومبابا (از گونه ماجراهایی که قهرمانان از سر می‌گذرانند). با مرگ انکیدو، گیلگمش تمرکزی دوباره می‌یابد. تجربه مرگ دوستش در دستانش، درونی می‌شود، ترس او را فرا می‌گیرد. بارها و بارها در طی سفر زمانی که از او می‌پرسند «خسته و از پا درآمده هستی، در جستجوی چه هستی»  همیشه پاسخی یکسان می‌دهد: آنچه برادرم گشته، من نیز همان خواهم شد زمانی که بمیرم. زیرا از مرگ می‌‌ترسم پس به جستجوی اوتنپیشتیم می‌روم که او را «دورافتاده» نام نهاده‌اند چون اویست که به جرگه خدایان پیوسته.  کامل و دقیق شود. شکست می‌خورد. دست خالی برمی‌گردد. ولی همانگونه که در شعر آمده، خِرَد می‌یابد.... اوتنپیشتیم ... سیدوری و خواندن گفته‌اش از روی متن ... مطالب بسیاری دیگر از دیدگاه ادبی نیز هست. نگاه خاور میانه‌ای به تکامل بشر: انکیدو از انسانی وحشی که با حیوانات زندگی می‌کند، تبدیل به شبان می‌شود و سپس انسانی شهری. درباره سکس همچون «هنر زن» و نیرویی متمدن‌کننده است؛ روسپی‌ای که انکیدو را از حیات وحش به درمی‌آورد و به شبانی و شهر رهسپار می‌کند. درباره زندگی در شهر و آنکه ارتباط با دنیای طبیعی را از دست می‌دهیم (همانگونه که انکیدو از دست داد. با شبانان همان حیواناتی را کشت که با آنها زمانی زندگی می‌کرد). نگاهی ژرف است که سومریان داشتند، از نخستین انسان‌هایی که در شهر زندگی کردند و برخی از پیامدهای آن را دریافتند. در داستان دیگری (شعر دیگری) اینانا (ایزدبانوی اوروک) به نزد انکی (خدای خرد) می‌رود و از او طلب موهبت تمدن برای شهرش می‌کند. انکی می‌پذیرد اما می‌گوید هدیه تمدن را به شهرت می‌دهم ولی دو شرط دارد. نخست آنکه، نمی‌توانی انتخاب کنی، باید همه‌اش را بپذیری. سپس آنکه زمانی که پذیرفتی، دیگر نمی‌توانی بازگردانی. (در شهر که زندگی کردی، دیگر راه برگشتی نیست). انکیدو همین موضوع را درمی‌یابد زمانی که به اوروک (بزرگترین شهر آن زمانه) می‌رود. / چیزهای دیگری هم برای نگاه ادبی است که بماند. 
 (خلاصه، تکمیل شود) از دیدگاه اسطوره قهرمان، الگوی monomyth بر داستان (Introduction to Mythology (2005))(کمپبل و نه لیمینگ): از تولد شگفت گیلگمش چیزی نمی‌دانیم، خطری در کودکی او را تهدید نمی‌کند (حداقل موردی که در شعر آمده باشد) یا شاهکاری که در کودکی کرده باشد (که بخش‌هایی از الگو هستند)؛ وی از همان ابتدای داستان، پادشاه بالغی در اوروک است. داستان با کردار فراخوانده؟ (called action) آغاز می‌شود، با رسیدن انکیدو که گیلگمش را از محیط امنش (comfort zone) خارج می‌کند... یاری شمش ... جنگل سدر (ورود به دنیایی دیگر و تجربه مرگ در آن) ... تا همینجا داستان ، ماجرایی کامل است. قسمت دوم شعر، نقطه اوج خود را دارد (مطابق با الگو). ایشتار شهرآشوب (femme fatale) می‌شود. گیلگمش را اغوا می‌کند تا از مسیرش خارج شود. گیلگمش او را رد می‌کند، ایشتار برای انتقام، نرگاو آسمان را گسیل می‌کند. گیلگمش و انکیدو آن را از پای در می‌آورند... مرگ انکیدو داستان را به بخش بعدی می‌برد... گذر از «کوه‌های خورشید فرارونده و فرورونده» (به نگهبانی عقرب‌مردان)، گذر از روزها و شب‌های تاریکی گذرناپذیر در «قلب کوه‌ها»، مرگی دیگر سخت‌تر از تجربه مرگ در جنگل هومبابا، بار دیگر یاری فرابشری دریافت می‌کند ولی بی‌توجه به آن است و از دست می‌دهدشان (همه (از جمله سیدوری) به او می‌گویند بازگردد ولی نمی‌پذیرد)... شاعر هم در آغاز و هم در پایان می‌گوید گیلگمش قهرمان است نه به خاطر آنچه انجام داده بلکه برای آنچه فراگرفته است. monomyth این داستان را پوشش می‌دهد.
(خلاصه، تکمیل شود)  می‌خواهم با بخشی که شعر را قسمت بعدی می‌برد پایان دهم؛ جایی که ایشتار به گیلگمش پیشنهاد همسری می‌دهد... ایشتار و دموزی (قبلا بخشی مستقل) گیلگمش به او می‌گوید، همسران پیشین تو سرنوشت خوبی پیدا نکردند. اگر من و تو همسر گردیم، چرا همان سرنوشت بر سر من نیاید. ایشتار احساس می‌کند به او توهن شده و نرگاو آسمان را گسیل می‌کند و به مرگ انکیدو منجر می‌شود که گیلگمش را به جستجوی دومش روانه می‌کند. ایشتار گیلگمش را دعوت به خدایی گیاهی شدن می‌کند. دعوت به دنیای طبیعت و مادری. گیلگمش باید در پایان فصل رویش باید بمیرد (همچ.م سایر همسران ایشتار) ولی به گونه‌ای دوباره در بهار پیدا می‌شود تا زمین‌های ایشتار را شخم بزند و تضمین‌کننده شیر، گیاه و ماهی ... باشد. رد کردن ایشتار توسط گیلگمش چند جنبه دارد. نخست آنکه نشانه پایان عصر ایزدبانو است، راه را برای خدای بزرگ آسمان باز می‌کند، در این شعر، شمش که به جای ایشتار نگاهبان گیلگمش می‌شود. قبلا نیز دیدیم در این مسیر ایزدبانو مبدل به شهرآشوب می‌شود و تلاش می‌کند گیلگمش دست از called action  بردارد (گرفت ایزدبانو). در انتخاب مسیر خود، به جای خدمت به ایزدبانو؛ گیلگمش مسیری جدید برای جامعه پدرسالار برمی‌گزیند. (The Archetypal Significance of Gilgamesh (Kluger - 1991)) کلوگر می‌گوید، این داستان، داستان بلوغ است. پیشرفتی در خودآگاهی بشری. مرد خود را از وضع ناهشیار خارج می‌کند، وضعی که در آن به او توجه و از او پرستاری می‌شده است، فرورفته در دنیای مادری. زمانی که  این حالت را می‌شکند وارد دنیای مردانه عقلانیت و فردیت می‌شود. کلوگر در نزد یونگ درس خواند، الگو را چندان جنسیتی نمی‌بیند بلکه بیشتر به دنبال کهن‌الگو است. پیدایش نوع بشر از حالتی غریزی و ناخودآگاه به خودآگاهی و عقلانیت. در دیدگاه او قهرمان مذکر، از این پس فردگراتر خواهد بود و به دنبال پاسخِ پرسش‌های خود است و نه پذیرش ارزش‌های اجتماعی که در مقام فرزندِ مادر در آن رشد یافته است. پل دیویس نیز همین عقیده را درباره این بخش از شعر دارد: این صرفا خواسته‌ای برای لذت جنسی نیست. ایشتار نماد باروری زمین است و به گیلگمش می‌گوید که آن را شخم بزند. گیلگمش نماد سالانه گیاهی است و باید قربانی بزرگ‌مادر شود تا تضمین‌کننده برداشت در پایان فصل باشد. پاسخ منفی گیلگمش، سرپیچی از روند عاشقان پیشین ایشتار است که همگی به روشی قربانی شدند. سر باز زدن گیلگمش از پذیرفتن این نقش، منجر به نقطه عطفی در خودآگاهی مذکر می‌شود. رها شده از گردش سالانه ایزدبانوی مادر، گیلگمش سرنوشتی جدید برای برای قهرمان پدرسالار رقم می‌زند، فردی یکه و تنها که خودش با چالش‌ها روبه‌رو می‌شود و به دنبال پاسخ‌‌های شخصی است. این دو منتقد نظر بیشتر مثبتی به آنچه در این بخش می‌گذرد دارند. در «گرفت ایزدبانو» دیدیم که از این مرحله در زندگی بشر ارزیابی‌های مختلفی وجود دارد.  
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)
 درباره منابع: 
*Thury, Eva M., and Margaret K. Devinney. Introduction to Mythology: Contemporary Approaches to Classical and World Myths. New York: Oxford University Press, 2005.
* Sanders, N. K., The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
* Kluger, Rivkah Scharf. The Archetypal Significance of Gilgamesh. Einselden< Switzerland: Diamon Verlag, 1991.
اولی نمونه‌ای (عالی) از کتاب‌های درسی است که در دوره‌های اسطوره‌شناسی در دانشگاه‌ها (ی انگلیسی زبان) استفاده می‌شود و دقت را فدای ساده‌نویسی نکرده است. مقدمه خوبی درباره ایده monomyth و به خصوص آثار اتو رانک، کارل یونگ و جوزف کمپبل در این متن وجود دارد.
دومی ترجمه خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
سومی؛ کلوگر شاگرد یونگ بوده و خوانش او از گیلگمش یونگی (کهن‌الگویی) است. تمامی شعر را به خصوص بخشی که گیلگمش پیشروی‌های ایشتار را رد می‌کند (نرگاو آسمان)، به عنوان گامی مثبت به جلو در پیشرفت خودآگاهی نوع بشر تفسیر می‌کند.
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۳ (UTC)
thread_title:  حگ-یک 

message: * بسیاری از اسطوره‌های آفرینش از آب (از ژرفایی عمیق یا گونه‌ای خلأ یا دریایی نخستین) آغاز می‌شوند. اسطوره‌های طوفان به واسطه عنصر آب به اسطوره‌های آفرینش مربوط می‌شوند. 
** اسطوره طوفان بین‌النهرینی
*** آتراهاسیس
**** در اصل سومری، نسخه بابلی بازمانده (۱۷۰۰ پیشا دوران مشترک)
**** انلیل (خدای زمین) تصمیم می‌گیرد بشر را نابود کند. اِآ (خدای آبها) شاه آتراهاسیس را از نقشه انلیل باخبر می‌کند. آتراهاسیس کشتی‌ای می‌سازد، از طوفان نجات و زندگی جاودان می‌یابد.
*****  پیش از آفرینش انسان، آنو (خدای اصلی، خدای آسمان)، انلیل (خدای زمین) واآ (خدای آبها)؛ خُردخدایان از بیگاری به ستوه می‌آیند (همه کارهای مربوط به کشاورزی به عهده آنان است) و سر به شورش برمی‌دارند (ابزار را به زمین می‌اندازند و حتی آتش می‌زنند و بیرون قصر انلیل جمع می‌شوند؛ انلیل می‌خواهد به آسمان بگریزد و به آنو بپیوندد). اآ پادرمیانی می‌کند و به نینتو می‌گوید انسان را خلق کند تا کاری را که خدایان مایل به انجامش نیستند، به آنها واگذارند؛ هفت نر و هفت ماده
***** جمعیت انسان زیاد می‌شود و انلیل (آرامش وی به هم خورده) به روش‌های گوناگون (خشکسالی، بیماری و...) تلاش می‌کند جمعیت را از بین ببرد، هر بار اآ به کمک انسان می‌آید و برنامه‌اش را نقش بر آب می‌کند.
***** انلیل نقشه‌ای همه‌جانبه می‌ریزد؛ نابودی انسان با طوفان و همه خدایان را به سوگند رازداری وامی‌دارد. اآ غیر مستقیم به شاه آتراهاسیسِ خوب خبر می‌دهد (به خانه می‌گوید و سپس دیوارها را به سخن درمی‌آورد). 
***** آتراهاسیس گوش فرامی‌دهد؛ به او گفته می‌شود کشتی‌ای بسازد تا از طوفان هفت روزه نجات یابد؛ همسر، خانواده‌اش، تعدادی صنعتگر و ... همراهش هستند. پس از طوفان از کشتی بیرون می‌آید و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل بسیار خشمگین است ولی سایر خدایان ارزش کار کردن انسان را به او یادآوری می‌کنند و او در نهایت کوتاه می‌آید.
***** برای کنترل جمعیت بشر گروهی از کاهنان از بچه‌دار شدن منع می‌شوند، مرگ‌ومیر زیادی در نوزادان برقرار می‌‌گردد. به آتراهاسیس زندگی جاودان اهدا می‌شود.
*** گیلگمش
**** در اصل سومری (۳٬۰۰۰ پیشا دوران مشترک)، بهترین نسخه قرن هفتم پیشا دوران مشترک
**** گیلگمش و انکیدو، انکیدو به مرگی دردناک می‌میرد. «گیلگمش پس از مرگ آنقدر انکیدو را دربرمی‌گیرد تا تبدیل به کِرم می‌شود». 
**** گیلگمش ترک دنیا می‌کند. به جستجوی جاودانگی می‌رود (یک‌سوم پایانی شعر).
**** ماجراهای زیادی از سر می‌گذراند و در پایان به جزیره اوتنپیشتیم (قهرمان طوفان در این داستان) می‌رسد. اوتنپیشتیم دارای زندگی جاودان و گیلگمش در این تصور است که اگر او را بیابد و پرسش کند، شاید بتواند راه دست یافتن به جاودانگی را فراگیرد. اوتنپیشتیم تاکید می‌کند که این کار تنها برای یکبار انجام شده و نمی‌توان تکرارش کرد و در این بین ماجرای طوفان را بازگو می‌کند.
***** داستان بسیار شبیه به آتراهاسیس  است: انلیل ناآرام است، تصمیم به نابودی انسان می‌گیرد. سوگند به رازداری، اآ غیرمستقیم می‌گوید (به خانه اوتنپیشتیم اینبار)
***** اوتنپیشتیم جانداران بسیاری را به کشتی می‌برد؛ خانواده و دوستان، حیوانات و صنعتگران.
***** طنز پنهان: انلیل از من عصبانی است، به خلیج می‌روم. زمانی که رفتم چون انلیل از من خشمگین است منتظر نعمت آسمانی بسیاری باشید که از آسمان نازل خواهد شد!
***** کشتی از طوفان هفت روزه سربرمی‌آورد، هفت روز آنقدر وحشتناک است که حتی خدایان را ترس فرامی‌گیرد و به آسمان می‌گریزند. پس از آن کشتی بر کوهی قرار می‌گیرد. پس از هفت روز دیگر، کبوتری می‌فرستد (برمی‌گردد)، غرابی می‌‌فرستد (برنمی‌گردد). دریچه‌‌‌ها را باز می‌کند و برای خدایان قربانی می‌کند. انلیل مانند داستان قبلی خشمگین است، اآ با سخنانش او را آرام می‌کند. انلیل به اوتنپیشتیم و همسرش زندگی جاودان می‌بخشد.
***** سبب‌شناسی: مرگ انسان - در کناره اقیانوس مرگ که باید از آن بگذرد تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد، با سیدوری ملاقات می‌کند. سخنان سیدوری: آن زندگی که به دنبالش هستی را نخواهی یافت، زمانی که خدایان انسان را آفریدند، مرگ را نصیب او کردند، زندگی را برای خود نگاه داشتند. تو تا می‌توانی، گیلگمش، خود را با خوردنیهای خوب سیراب کن، روز و شب، شب و روز، برقص و شاد باش، جشن برپا کن و ... لباس تازه بپوش، حمام کن، کودکی که دستت را گرفته قدر دان، همسرت را در آغوشت شاد کن. این نیز نصیب انسان است. (ولی گیلگمش در بهشت برین خود را شاد نمی‌یابد).
** سفر پیدایش
*** در کنعان سیل نداریم. شاید مثل اسطوره‌های بومیان آمریکا که از آسیا آوردند.
*** داستان هم پایان و هم آغاز: آفرینش نخست، پایان می‌یابد ولی با عهدی جدید ادامه می‌یابد.
*** آغازی عجیب: «پسران خدا که از دختران انسان همسر برمی‌گزینند». خدا نگران است. عمر انسان به ۱۲۰ سال محدود می‌شود. خدا بدی انسان را می‌بیند. از آفرینش انسان پشیمان می‌شود. تصمیم به نابودی بشر می‌گیرد. 
*** نوح «مردی عادل که با خدا گام زد»، خدا به او خبر طوفان را می‌دهد و می‌گوید چگونه کشتی‌ای بسازد (با جزئیات). عهدی با او می‌بندد. جفت‌های جانداران را به کشتی برد (فصل ششم سفر پیدایش)، در فصل هفتم موضوع کمی متفاوت می‌شود (هفت جفت و یک جفت)(Introduction to Mythology (2005)).
*** خداوند دریچه کشتی را می‌بندد و آب اعماق و پنجره آسمان را رها می‌کند و چهل روز و چهل شب باران می‌بارد. هر کس با نوح نیست نابود می‌شود. ۱۵۰ روز دیگر می‌گذرد. کشتی بر کوهی آرام می‌گیرد. چهل روز دیگر می‌گذرد، نوح غرابی می‌فرستد و سپس کبوتری. کبوتر برمی‌گردد. هفت روز بعد باز کبوتر را می‌فرستد، با شاخه زیتون برمی‌گردد. هفت روز بعد بار دیگر کبوتر را می‌فرستد، بازنمی‌گردد. نوح (مانند آتراهاسیس و اوتنپیشتیم) همه جانوران را رها؛ و سپس برای خشنودی خدا قربانی‌ای می‌کند.
*** اجازه برای خوردن گوشت (کشتن جانوران و ماهی‌ها). پیش از آن چنین نبود. در سفر پیدایش انسان تنها اجازه برای خوردن گیاهان داشت.
*** بار دیگر کشتن انسان‌های دیگر منع می‌شود «انسان به شکل خداوند آفریده است».
*** خداوند عهد می‌بندد که دیگر هرگز با طوفان زمین را نابود نکند و کمان خود را در آسمان می‌آویزد (نشانه پیمان).
*** تاریخ بار دیگر آغاز می‌شود.(Introduction to Mythology (2005))
*** ...
*** سختی زمین را کم می‌کند (پس از راندن آدم و حوا از بهشت و ماجرای هابیل و قابیل زمین را نفرین کرد)
*** شراب و برهنگی نوح (Creation Legends of the Ancient Near East (1963))(Heilbringer: salvation bringer)
تفسیر 
* اسطوره قهرمان
* روان‌شناختی
** فرو رفتن در ناخودآگاه (در آبهای نخستین خود) برای تولدی دوباره، بلوغ و فردیت. 
RousouR (بحث) ‏۱۵ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۰۵ (UTC)
 منابع:
* Brandon, S. G. F. Creation Legends of the Ancient Near East. London: Hodder and Stoughton, 1963.
* Dalley, Stephanie, ed. and .trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. New York: Oxford University Press, 1989.
* Genesis 1-3, 6-9, and 27-28 in the King James Version of the Bible.
* Sanders, N. K., trans. The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
اولی، تحلیل و گزارش اساطیر مصری، بین‌النهرینی، عبری و ایرانی.
دومی، همانگونه که در عنوان آمده این متن شامل ترجمه ده اثر از بین‌النهرین است، از جمله: انوما الیش و آتراهاسیس. همراه با مطالب مقدماتی و توصیفی.
سومی، مشهورترین ترجمه
چهارمی، ترجمه منثور خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۱۹ (UTC)
thread_title:  اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری 

message: * قهرمان، قهرمان اسطوره‌ای، سفر قهرمان (monomyth)(داستان قهرمان بشری) / بنیادهای روانشناسی سفر قهرمان، فروید، اتو رانک، کارل یونگ (+ کمپبل) (رایج‌ترین خوانش اسطوره در قرن گذشته)، مدلی همچون ابزار تحلیلی
 بررسی شعر بر مبنای الگوی monomyth ---> گیلگمش (بخش اغوای گیلگمش توسط ایشتار (گرفت (خسوف) ایزدبانو))
 کاملترین نسخه شعر (قرن هفتم پیشا دوران مشترک - کتابخانه آشور بانیپال) ولی این شعر بسیار قدیمی‌تر است. پادشاه شهر اوروک، شهری سومری در اطراف خلیج عربی در ۲۷۰۰ پیشا دوران مشترک. پادشاهی موفق به خصوص در برنامه‌های ساختمان‌سازی [(معماری)] بلندپروازانه‌اش و مدتی کوتاه پس از مرگش شعرهای قهرمانی برایش سروده شد، تا کنون در حدود نیم دوجین پیدا شده‌اند که ناقص ولی به روشنی در ستایش گیلگمش هستند.
 سومریان با هجوم سامی‌ها به کنار رفتند. افراد جدید نسبت به سومریان بسیار کمتر متمدن بودند، بر آنان غلبه کردند ولی بسیاری چیزها را از آنها جذب کردند (دانش، هنر، صنعت، دین، اسطوره) و در طی دو هزاره بعدی، امپراتور‌های گوناگونی را شکل دادند که در خاورمیانه برتری یافتند. در یکی از آنها (بابلی‌ها)، در حدود ۲۰۰۰ تا ۱۸۰۰ پیشا دوران مشترک، کاتبی بابلی (سین-لقی-اونینی) یا همه شعرهای در ستایش گیلگمش را یکپارچه کرد و یا کار شخصی دیگر را که قبلا چنین کاری انجام داده بود را کپی کرد. نام ذکر شده در بالا بر روی لوح گلی ثبت شده است و تنها نامی است که به این شعر مربوط می‌شود. بنابر این با اطمینان نمی‌دانیم آیا او هومری بابلی بوده و یا تنها یک کپی کننده. به هر حال او است که افتخار نصیبش شده است. هر کس که این کار را انجام داد، داستان طوفانی را نیز وارد آن کرد که قبلا درباره‌اش گفتیم (اسطوره‌های طوفان بین‌النهرینی و عبری). چند امپراتوری گذشت و شعر سر از کتابخانه آشوربانیپال (امپراتوری آشور، قرن هفتم پیشا دوران مشترک) در آورد. بخش‌هایی از این شعر در تمدن‌های گوناگونی پیدا شده است (هیتی، هوری، مردم گوناگون در کنعان (پرفروش زمانه‌اش)). نسخه‌های امروزی بر اساس نسخه آشوری هستند ولی افتادگی‌هایش با نسخه‌های دیگر ترمیم می‌شود. قدیمی‌ترین اثر ادبی که پیدا شده است به خصوص اگر قدیمی‌ترین بخش‌ها به زمان کمی پس از قرن ۲۷ پیشا دوران مشترک برگردد.
 شعر دو بخش نابرابر دارد. دو-سوم نخست، داستانی قهرمانی است، شخصیت‌هایی فراتر از زندگی که کارهای بزرگی می‌کنند. مثل اکثر قهرمان‌های اولیه، بخشی از گیلگمش ایزدی است. مادرش ایزدبانو است، پدرش انسانی میرا. در شعر آمده که او دو-سومش خدا است و یک-سومش، انسان (در تضاد با ژنتیک - بیشتر خدا است تا انسان [در ابتدای داستان] که نیروی فوق‌العاده‌اش از همین ناشی می‌شود). در ابتدای شعر، او پادشاه اوروک است و گرچه اهالی شهر از داشتن پادشاه قوی، نیرومند و جاه‌طلبشان خوشحال هستند ولی در همان حال، او آنها را دچار مشکل کرده است به خصوص با بیگاری کشیدن از آنان در سکس و ساختمان‌سازی [(معماری)]. اهالی شهر از این وضع به خدایان پناه می‌برند تا رنج آنان را کمتر کنند. اورورو، موجودی قهرمان خلق می‌کند که همتای گیلگمش باشد. از گل می‌سازدش و بدنش را با موی می‌پوشاند. هم حیوان است و هم انسان. سرگردان رهایش می‌کند تا با جانوران بزرگ شود. مکملِ بی‌نقصی برای گیلگمش است: گیلگمش نیمه انسان و نیمه خدا است و انکیدو نیمه انسان و نیمه حیوان.
 انکیدو با جانوران زندگی می‌کند و بزرگ می‌شود. صیادان می‌بینند دام‌هایشان از بین رفته و جانوران آزاد شده‌اند. روزی صیادی متوجه می‌شود که انکیدو آنها را از دام رها می‌کند. صیاد با دیدن انکیدو دچار وحشت می‌شود. از پدرش می‌پرسد چه کار باید کند. پدرش می‌گوید به اوروک برو و سراغ یک روسپی معبد را بگیر تا با تو برگردد. روسپی معبد، روسپی عادی نیست،  کاهنه‌ای در خدمت ایزدبانو بود (احتمالا خود ایشتار (خدای اصلی اوروک)). او همراه با صیاد برمی‌گردد و هفت روز و شش شب «هنرهای زن» (در شعر) را به او می‌آموزاند. پس از آن، زمانی که انکیدو به دنیای وحش برمی‌گردد، حیوانات او را نمی‌پذیرند و دیگر از خود نمی‌دانند. کاهنه او را به شکلی اساسی تفییر داده است. انکیدو به نزد قدسی‌نما (hierophant) برمی‌گردد و می‌گوید حیوانات، دیگر با وی کاری ندارند. کاهنه به او می‌گوید هر چه که در انرژی طبیعی از دست داده به خردش افزوده شده. به او قول می‌دهد که به اوروک ببردش تا با گیلگمش دیدار کند. / در میانه راه نزد شبانان می‌مانند (نیمه‌راهی انتقالی). انکیدو خوردن غذا همچون انسان‌ها، پوشیدن لباس، نوشیدن شراب، کوتاه کردن موی، پیرایش موی بدن و آغشتن با روغن را می‌آموزد. شبانان شیوه صید کردن همان حیواناتی را به او می‌آموزند که زمانی با آنان زندگی می‌کرده (انکیدو برای کمک به شبانان برای نگهداری گله این کار را می‌کند). همه اینها که انجام شد؛ برای دیدار با گیلگمش به اوروک می‌رسند. RousouR (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۸ (UTC)
 گیلگمش در این بین در رویا می‌بیند که همراهی از راه می‌رسد و آن دو زمان بسیاری را با هم می‌گذرانند. زمانی که انکیدو از راه به اوروک می‌رسد گیلگمش در حال انجام کاری است که اهالی شهر را آزار می‌دهد: حق شب اول با عروس (او این کار را با همه عروس‌ها انجام می‌دهد، شب اول با او و داماد پس از آن). 
 به خانه این عروس نمی‌رسد چون در راه با انکیدو رو‌به‌رو می‌شود. مانند یک وسترن با هم درگیر می‌شوند، همدیگر را ورانداز می‌کنند و سر به کشتی می‌نهند. کشتی شگفتی است که در آن نیمی از شهر نابود می‌شود و دروازه؟ شکسته می‌شود. در نهایت پس از نبردی طولانی گیلگمش پیروز می‌شود و انکیدو را کمک می‌کند تا سر پا به ایستد، دست می‌دهند، همدیگر را در آغوش می‌کشند و دوست می‌شوند. 
 اکنون گیلگمش همراهی دارد که همتایش است و نیرویش را برای امور سازنده به کار می‌برد و اهالی شهر را آزار نمی‌دهد. او به میرایی خود آگاه است (ناخودآگاه) و می‌خواهد کاری باشکوه کند تا برای همیشه در یادها بماند و حال که دوستی نیز همراه با خود دارد، همین دوستی را نیز می‌تواند یادگار گذارد چون با هم به این کارزار پا می‌گذارند. با وجود هشدارهای مادرش و هر کسی که در شهر است آن دو در نهایت به جنگل سدر می‌روند و پس از ماجراهای بسیار با هومبابا (نگاهبان جنگل سدر) رو‌به‌رو می‌شوند و از پای در می‌آورندش (و شاید برای ساختن اوروک درختان سدر با خود می‌برند). آن دو از این جستجوی خود، غرق در افتخار بازمی‌گردند و رژه برگزار می‌کنند. تا این جای داستان، روند قابل انتظارِ یک داستان قهرمانی است. قهرمانانی با توانایی فرابشری به سرزمین‌های بیگانه رفته، هیولا را می‌کشند و با نعمت برمی‌گردند (در اینجا در واقع با دو نعمت (شهرت خود و درختان سدر)). 
 همین می‌تواند خودش اسطوره‌ای قهرمانی باشد، شعر می‌تواند در همینجا پایان یابد و اکثر ملزومات monomyth برآورده شده است. ولی داستان در اینجا تمام نمی‌شود. داستان ادامه می‌یابد. ایشتار (نام سامی اینانا (ایزدبانو-اینانا و دموزی))(ایزدبانوی عشق، باروری و خدای اصلی اوروک). ایشتار به این رژه نگاه می‌کند و آنچنان تحت تاثیر زیبایی و شکوه گیلگمش قرار می‌گیرد که به او پیشنهاد همسری می‌دهد. گیلگمش او را رد می‌کند، به شکلی توهین‌آمیز. ایشتار پس از این توهین، نرگاو آسمان را برای نابودی شهر می‌فرستد. گیلگمش و انکیدو نرگاو را از پای درمی‌آورند. خدایان اینبار تصمیم می‌گیرند که آن دو پا را فراتر از آنچه باید گذاشته و باید یکی از آن دو بمیرد. انکیدو برای قربانی انتخاب می‌شود. 
 شعر روایت می‌کند که او پس از بیماری طولانی و تباه‌آور می‌میرد، نه به مرگی سریع. گیلگمش در تمامی این روزهای بیماری، دوستش را در دستان می‌گیرد، در زمان مرگش نیز و پس از مرگش ن آنقدر در دستانش نگاه می‌دارد تا در بدنش کرم پدیدار می‌شود. این تجربه گیلگمش را تغییر می‌دهد. تا اینجا وی فکر می‌کرد شهرت او و انکیدو، همان است که برای جاودانگی نیاز داشته، اکنون به چشم می‌بیند مرگ در واقع چگونه است. ترس او را فرا می‌گیرد و تصمیم می‌گیرد کاری برایش بکند (همه می‌دانیم که می‌میریم و آن را می‌پذیریم ولی تجربه حضور فیزیکی در مرگ انسانی دیگر و دیدن اینکه با انسانی دیگر چه کار می‌کند، شخص را عوض می‌کند، دیگر مرگ چیزی انتزاعی نیست. دیگر تجربه‌ای در ذهن نیست، در رگ‌هایمان جاری است).  RousouR (بحث) ‏۲ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)
 قسمت دوم داستان. یکه و تنها سفری را آغاز می‌کند، قصد آن دارد تا اوتنپیشتیم (نوح داستان طوفان سومری) را پیدا کند، گمان می‌کند راز جاودانگی در پیش او است. تجملات پادشاهی را به کناری می‌نهد، اندام را با پوست حیوانات می‌پوشاند و همپون زائری رهسپار جستجوی مرهم مرگ می‌شود. سفری دراز و دشوار است، تا انتهای جهان می‌رود. باید از تاریکی نفوذناپذیر گذر کند، باید از نگاهبانان گذر کند، باید از باغ خدایان گذر کند که در آن به جای میوه، جواهرات بر درختان می‌روید. در نهایت به دریای مرگ (ocean of death) می‌رسد و با گذر از آن به جزیره اوتنپیشتیم پا می‌نهد و در آنجا داستان طوفان را می‌شنود. قبلا به این داستان طوفان پرداخته‌ایم (با جزییات). چیزی که برای گیلگمش در داستان اوتنپیشتیم اهمیت دارد آن است که این اتفاق تنها یکبار افتاده است؛ در شرایط خاصی. آری، به من جاودانگی داده شد ولی هرگز تکرار نخواهد شد، دوباره اتفاق نخواهد افتاد؛ گیلگمش، هیچ امید وجود ندارد تا از مرگ رهایی پیدا کنی. زن اوتنپیشتیم می‌گوید او راه درازی را آمده، شاید کاری بتوانیم برایش انجام دهیم و اوتنپیشتیم راه دستیابی به گیاهی را به می‌گوید که جوانی را بازمی‌گرداند. جاودانه نمی‌کند ولی تا زمانی که زنده باشی، جوانی را از دست نخواهی داد. گیلگمش با دقت از گیاه نگاهداری می‌کند و می‌خواهد آن را با خود به اوروک ببرد ولی شبی که در آب استحمام می‌کند، ماری پدیدار می‌شود و آن را می‌خورد (افزودن واژه دلیل پوست انداختن مار و بازیابی جوانی‌اش). تمامی جستجوی گیلگمش بیهوده بوده است. خردمندتر به خانه بازمی‌گردد ولی چاره‌ای جز پذیرش مرگ ندارد؛ چیزی که برای به دست آوردنش سفر کرد اما شکست خورد. گیلگمش در بازگشت به اوروک، اورشانابی را همراه با خود می‌کند؛ قایقرانی که او را از دریای مرگ گذر داد. دیوارهایی که ساخته را به او نشان می‌دهد: برفراز دیوارهای اوروک بشو، بنیادهایش را بنگر، آجرکاری‌هایش را بیازمای ... آیا هفت فرزانه بنیادهایش را بنا ننهادند؟ یک-سوم شهر، یک-سوم باغ، یک-سوم معبد ایزدبانو ایشتار، همه‌اش در اوروک است. کامل و دقیق شود اورشانابی درمی‌یابد راهی که گیلگمش برای جاودانگی برگزیده، همین است و شعر چنین پایان می‌‌یابد: این نیز اثر گیلگمش بود. پادشاهی که سرزمین‌های جهان را دیده. وی خردمند بود، رازهایی را نگریست و اسرارشان را پیدا کرد. داستانی پیش از طوفان برای ما آورد. به سفری طولانی رفت. خسته و پریشان گشت. بر سنگ نگاشت همه داستان را..کامل و دقیق شود
 (خلاصه، تکمیل شود) اثر ادبی غنی (دو روایت)، داستان گیلگمش، داستان کنار آمدن با مرگ خویش است. در ابتدا جوانی است که هر چه می‌خواهد، انجام می‌دهد (تصور دیگری ندارد). پر از انژی و زندگی است و هدرش می‌دهد. انکیدو از راه می‌رسد، گیلگمش تمرکز می‌یابد، باید همراه با رفیقش اثری بر جای گذارد تا جهان از یاد نبرد. جاودانگی برایش همین است: رفتن به جنگل سدر و کشتن هومبابا (از گونه ماجراهایی که قهرمانان از سر می‌گذرانند). با مرگ انکیدو، گیلگمش تمرکزی دوباره می‌یابد. تجربه مرگ دوستش در دستانش، درونی می‌شود، ترس او را فرا می‌گیرد. بارها و بارها در طی سفر زمانی که از او می‌پرسند «خسته و از پا درآمده هستی، در جستجوی چه هستی»  همیشه پاسخی یکسان می‌دهد: آنچه برادرم گشته، من نیز همان خواهم شد زمانی که بمیرم. زیرا از مرگ می‌‌ترسم پس به جستجوی اوتنپیشتیم می‌روم که او را «دورافتاده» نام نهاده‌اند چون اویست که به جرگه خدایان پیوسته.  کامل و دقیق شود. شکست می‌خورد. دست خالی برمی‌گردد. ولی همانگونه که در شعر آمده، خِرَد می‌یابد.... اوتنپیشتیم ... سیدوری و خواندن گفته‌اش از روی متن ... مطالب بسیاری دیگر از دیدگاه ادبی نیز هست. نگاه خاور میانه‌ای به تکامل بشر: انکیدو از انسانی وحشی که با حیوانات زندگی می‌کند، تبدیل به شبان می‌شود و سپس انسانی شهری. درباره سکس همچون «هنر زن» و نیرویی متمدن‌کننده است؛ روسپی‌ای که انکیدو را از حیات وحش به درمی‌آورد و به شبانی و شهر رهسپار می‌کند. درباره زندگی در شهر و آنکه ارتباط با دنیای طبیعی را از دست می‌دهیم (همانگونه که انکیدو از دست داد. با شبانان همان حیواناتی را کشت که با آنها زمانی زندگی می‌کرد). نگاهی ژرف است که سومریان داشتند، از نخستین انسان‌هایی که در شهر زندگی کردند و برخی از پیامدهای آن را دریافتند. در داستان دیگری (شعر دیگری) اینانا (ایزدبانوی اوروک) به نزد انکی (خدای خرد) می‌رود و از او طلب موهبت تمدن برای شهرش می‌کند. انکی می‌پذیرد اما می‌گوید هدیه تمدن را به شهرت می‌دهم ولی دو شرط دارد. نخست آنکه، نمی‌توانی انتخاب کنی، باید همه‌اش را بپذیری. سپس آنکه زمانی که پذیرفتی، دیگر نمی‌توانی بازگردانی. (در شهر که زندگی کردی، دیگر راه برگشتی نیست). انکیدو همین موضوع را درمی‌یابد زمانی که به اوروک (بزرگترین شهر آن زمانه) می‌رود. / چیزهای دیگری هم برای نگاه ادبی است که بماند. 
 (خلاصه، تکمیل شود) از دیدگاه اسطوره قهرمان، الگوی monomyth بر داستان (Introduction to Mythology (2005))(کمپبل و نه لیمینگ): از تولد شگفت گیلگمش چیزی نمی‌دانیم، خطری در کودکی او را تهدید نمی‌کند (حداقل موردی که در شعر آمده باشد) یا شاهکاری که در کودکی کرده باشد (که بخش‌هایی از الگو هستند)؛ وی از همان ابتدای داستان، پادشاه بالغی در اوروک است. داستان با کردار فراخوانده؟ (called action) آغاز می‌شود، با رسیدن انکیدو که گیلگمش را از محیط امنش (comfort zone) خارج می‌کند... یاری شمش ... جنگل سدر (ورود به دنیایی دیگر و تجربه مرگ در آن) ... تا همینجا داستان ، ماجرایی کامل است. قسمت دوم شعر، نقطه اوج خود را دارد (مطابق با الگو). ایشتار شهرآشوب (femme fatale) می‌شود. گیلگمش را اغوا می‌کند تا از مسیرش خارج شود. گیلگمش او را رد می‌کند، ایشتار برای انتقام، نرگاو آسمان را گسیل می‌کند. گیلگمش و انکیدو آن را از پای در می‌آورند... مرگ انکیدو داستان را به بخش بعدی می‌برد... گذر از «کوه‌های خورشید فرارونده و فرورونده» (به نگهبانی عقرب‌مردان)، گذر از روزها و شب‌های تاریکی گذرناپذیر در «قلب کوه‌ها»، مرگی دیگر سخت‌تر از تجربه مرگ در جنگل هومبابا، بار دیگر یاری فرابشری دریافت می‌کند ولی بی‌توجه به آن است و از دست می‌دهدشان (همه (از جمله سیدوری) به او می‌گویند بازگردد ولی نمی‌پذیرد)... شاعر هم در آغاز و هم در پایان می‌گوید گیلگمش قهرمان است نه به خاطر آنچه انجام داده بلکه برای آنچه فراگرفته است. monomyth این داستان را پوشش می‌دهد.
(خلاصه، تکمیل شود)  می‌خواهم با بخشی که شعر را قسمت بعدی می‌برد پایان دهم؛ جایی که ایشتار به گیلگمش پیشنهاد همسری می‌دهد... ایشتار و دموزی (قبلا بخشی مستقل) گیلگمش به او می‌گوید، همسران پیشین تو سرنوشت خوبی پیدا نکردند. اگر من و تو همسر گردیم، چرا همان سرنوشت بر سر من نیاید. ایشتار احساس می‌کند به او توهن شده و نرگاو آسمان را گسیل می‌کند و به مرگ انکیدو منجر می‌شود که گیلگمش را به جستجوی دومش روانه می‌کند. ایشتار گیلگمش را دعوت به خدایی گیاهی شدن می‌کند. دعوت به دنیای طبیعت و مادری. گیلگمش باید در پایان فصل رویش باید بمیرد (همچ.م سایر همسران ایشتار) ولی به گونه‌ای دوباره در بهار پیدا می‌شود تا زمین‌های ایشتار را شخم بزند و تضمین‌کننده شیر، گیاه و ماهی ... باشد. رد کردن ایشتار توسط گیلگمش چند جنبه دارد. نخست آنکه نشانه پایان عصر ایزدبانو است، راه را برای خدای بزرگ آسمان باز می‌کند، در این شعر، شمش که به جای ایشتار نگاهبان گیلگمش می‌شود. قبلا نیز دیدیم در این مسیر ایزدبانو مبدل به شهرآشوب می‌شود و تلاش می‌کند گیلگمش دست از called action  بردارد (گرفت ایزدبانو). در انتخاب مسیر خود، به جای خدمت به ایزدبانو؛ گیلگمش مسیری جدید برای جامعه پدرسالار برمی‌گزیند. (The Archetypal Significance of Gilgamesh (Kluger - 1991)) کلوگر می‌گوید، این داستان، داستان بلوغ است. پیشرفتی در خودآگاهی بشری. مرد خود را از وضع ناهشیار خارج می‌کند، وضعی که در آن به او توجه و از او پرستاری می‌شده است، فرورفته در دنیای مادری. زمانی که  این حالت را می‌شکند وارد دنیای مردانه عقلانیت و فردیت می‌شود. کلوگر در نزد یونگ درس خواند، الگو را چندان جنسیتی نمی‌بیند بلکه بیشتر به دنبال کهن‌الگو است. پیدایش نوع بشر از حالتی غریزی و ناخودآگاه به خودآگاهی و عقلانیت. در دیدگاه او قهرمان مذکر، از این پس فردگراتر خواهد بود و به دنبال پاسخِ پرسش‌های خود است و نه پذیرش ارزش‌های اجتماعی که در مقام فرزندِ مادر در آن رشد یافته است. پل دیویس نیز همین عقیده را درباره این بخش از شعر دارد: این صرفا خواسته‌ای برای لذت جنسی نیست. ایشتار نماد باروری زمین است و به گیلگمش می‌گوید که آن را شخم بزند. گیلگمش نماد سالانه گیاهی است و باید قربانی بزرگ‌مادر شود تا تضمین‌کننده برداشت در پایان فصل باشد. پاسخ منفی گیلگمش، سرپیچی از روند عاشقان پیشین ایشتار است که همگی به روشی قربانی شدند. سر باز زدن گیلگمش از پذیرفتن این نقش، منجر به نقطه عطفی در خودآگاهی مذکر می‌شود. رها شده از گردش سالانه ایزدبانوی مادر، گیلگمش سرنوشتی جدید برای برای قهرمان پدرسالار رقم می‌زند، فردی یکه و تنها که خودش با چالش‌ها روبه‌رو می‌شود و به دنبال پاسخ‌‌های شخصی است. این دو منتقد نظر بیشتر مثبتی به آنچه در این بخش می‌گذرد دارند. در «گرفت ایزدبانو» دیدیم که از این مرحله در زندگی بشر ارزیابی‌های مختلفی وجود دارد.  
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)
 درباره منابع: 
*Thury, Eva M., and Margaret K. Devinney. Introduction to Mythology: Contemporary Approaches to Classical and World Myths. New York: Oxford University Press, 2005.
* Sanders, N. K., The Epic of Gilgamesh. New York: Penguin Books, 1972.
* Kluger, Rivkah Scharf. The Archetypal Significance of Gilgamesh. Einselden< Switzerland: Diamon Verlag, 1991.
اولی نمونه‌ای (عالی) از کتاب‌های درسی است که در دوره‌های اسطوره‌شناسی در دانشگاه‌ها (ی انگلیسی زبان) استفاده می‌شود و دقت را فدای ساده‌نویسی نکرده است. مقدمه خوبی درباره ایده monomyth و به خصوص آثار اتو رانک، کارل یونگ و جوزف کمپبل در این متن وجود دارد.
دومی ترجمه خوبی از حماسه همراه با مقدمه و مطالبی مناسب؛ بخش‌های مربوط به حماسه از این ترجمه نقل شده‌اند.
سومی؛ کلوگر شاگرد یونگ بوده و خوانش او از گیلگمش یونگی (کهن‌الگویی) است. تمامی شعر را به خصوص بخشی که گیلگمش پیشروی‌های ایشتار را رد می‌کند (نرگاو آسمان)، به عنوان گامی مثبت به جلو در پیشرفت خودآگاهی نوع بشر تفسیر می‌کند.
RousouR (بحث) ‏۴ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۳ (UTC)
thread_title:  قهرمان‌های اساطیری (تخیلی): گیلگمش 

message: ==== حماسه گیلگمش، بخش اول ====
قبلا «حماسه خدایان» را بررسی کردیم، اوگاریت در سواحل مدیترانه و درباره خدایان بعل، آشرا و آنات گفتیم. در این بخش و بخش بعدی از داستان خدایان به سراغ نیمه خدا، نیمه‌انسان‌ها خواهیم رفت. در این سفر به سراغ حماسه گیلگمش می‌رویم (دو بخش). ضمن روایت داستان، داستانِ داستان را نیز خواهم گفت: چگونه این حماسه کشف و خوانده شد. کشف و خوانده شدن آن، خود به تنهایی هنگام فرهنگی مهمی در تاریخ تمدن غرب بود.    
 بعدا افزوده شود: پادشاه تاریخی، شعرهای سومری، تم‌های اصلی، نسخه‌های گوناگون، زبان‌های گوناگون، تصویرهای گوناگون، اوروک، فهرست پادشاهای سومری (متوشالح) / رابطه اساطیر بین‌النهرین باستان و تنخ (Hebrew Bible): قبلا مفصل درباره سخنرانی جرج اسمیت گفتم (داستان نوح بابلی)، اینجا سخنرانی دیگری را داریم (Babel and Bible، فردریک دیلیچ) (رویکرد معکوس) / در نیمه دوم قرن بیستم، توجه بسیاری به حماسه گیلگمش شد (گفته هربرت میسون و تورکیلد یاکوبسن) - امروز شاید خواندن ایلیاد و ادیسه است که خواننده را به یاد گیلگمش می‌اندازد (اساطیر بین‌النهرین باستان در راس قرار گرفته)
 در آغاز روایت، پیشگفتاری وجود دارد که یادآوری می‌کند این نوشته گیلگمش است و او خدا و انسان است، ریاضیات عجیب، دو-سوم خدا و یک-سوم انسان. قدرت و مقام او ستایش می‌شود. دیوارهای اوروک ستایش می‌شوند. به مانندشان، هیج پادشاهی، هیچ مردی نخواهد ساخت هرگز. گیلگمش پادشاه اوروک بود / شهری در میان رودهای دجله و فرات در بابل باستان / انکیدو در استپ به دنیا آمد / جایی که در میان حیوانات پرورش پیدا کرد / گیلگمش یک خدا و انسان بود / انکیدو یک حیوان و انسان بود / داستان، انسان شدن آن دو با یکدیگر است. در همین بخش آغازین، پس از پیشگفتار با قلمرو خدا و انسان از یک سو و قلمرو حیوان و انسان از سوی دیگر رو‌به‌رو هستیم. انسان، خدا و حیوان را به هم رابطه می‌دهد. این موضوعی است که یکی از تم‌های اصلی داستان است. در مقام پادشاه، گیلگمش برای مردمش، یک ستمگر بود. / او بر اساس حق مسلمی باستانی اصرار داشت / امتیاز همخوابگی با نو عروسان / پیش از آنکه همسرانشان اجازه یابند. (the right of seniority) در داستان خواهیم دید که خشم بسیاری از مردم را برمی‌آورد. گاهی مردمش را تا نیمه راه مرگ می‌کشاند / برای بازسازی دیوارهای اوروک / پس از آن بی هیچ توجیهی، دیوارها را بدون مراقبت رها می‌کرد تا ویران شوند / و مردمش را در آرزوی گذشته می‌گذاشت / و در انتظار تغییر / آنها خسته بودند از دوگانگی‌هایش / و روش‌های سنگدلانه‌اش / آنها می‌دانستند جهانش پوسیده است / و پر از هنرهای نخاله / که باید حفاظت اما نتوانند که احیا کنند. (این ترجمه خود متن باستانی است و نه تفسیر مدرنش)
 تصویری کوتاه از گیلگمش داشتیم و اکنون به انکیدو نگاهی بیاندازیم. انکیدو بی‌خبر از پیری بود. / دونده با حیوانات بود. / در چشمه‌هایشان می‌نوشید. / خبر از ترس و خِرد نداشت. / از دام می‌رهاندشان / که صیادان چیده بودند. پسر یک صیاد روزی / انکیدو را دید که دام را می‌گشاید: موجودی پوشیده از مو ولی دستانش چالاکی انسان را داشت؛ / همراه آهویِ رهاشده می‌دوید / همچون برادری / در برکه‌ای با هم می‌نوشیدند / به مانندِ دو دوست / سفری چند با هم بودند / بی‌نیاز به سخن، ولی تنها ادامه.  صیاد به روایت پسرش / از انکیدو گوش فرا می‌دهد / هم خشمگین است و هم هراس دارد. به پسرش می‌گوید به اوروک برود / و آنچه را دیده / برای گیلگمش بازگوید و از وی بخواهد / روسپی‌ای را روانه کند / تا با انکیدو بخوابد / و حیوانات را شرمگین از او کند. گیلگمش خواهد دانست، زیرا پادشاه است. توجه کنید چگونه رفتار جنسی در همان ابتدای داستان حضور دارد: گیلگمش با ستمگری شهوی بودن از مقام پادشاهی سواستفاده می‌کند؛ انکیدو که جزیی از جهان حیوانات است، به عقیده این صیاد، بیگانه با حیوانات خواهد شد اگر که با روسپی همخوابگی کند. ایده جالبی است. از این بخش روایت به دیدار گیلگمش و انکیدو می‌رسیم، به این صورت که: گیلگمش به صیاد می‌گوید که زنی به نام شمهات را ببرد [این جمله در ترجمه میسن نیست. در ترجمه میسن گیلگمش که گوشش از این نوع داستان‌ها پر است، روسپی را می‌فرستد ولی فراموش می‌کند که چه شنیده]. در اینجا، روسپی، «روسپی مقدس» است (ممکن است مربوط به آیین باروری باشد). شمهات به مکانی می‌رود که انکیدو با حیوانات ملاقت می‌کند. گیلگمش به او گفته است که انکیدو را بفریبد [این هم در ترجمه میسن نیست!!! آیا ویراست متفاوتی است؟] تا دیگر حیوانات را آزاد نکند. این تدبیر کارگر می‌افتد. روایت زیبایی در اینجا است [به خاطر محضوریت از یک طرف و به خاطر اطلاعات لازم رساندن، متن را نمی‌خواند. ولی با رجوع به ترجمه میسن روشن شد این بخش روایت ترجمه میسن به تنهایی نیست که در آن سخنی از شمار روزها و ... نیست ولی تصویر اروتیک‌تر از آن است] که زن جوان خود را به انکیدو آشکار می‌کند. لباس‌هایش را درمی‌آورد و انکیدو از توان می‌افتد و با او یک هفته می‌گذراند و در این یک هفته تبدیل به انسانی شهری می‌شود. در اینجا رفتار جنسی، نیرویی دگرگون‌کننده است. همانگونه که گفتم، یک هفته را با هم می‌گذرانند و شمهات، انکیدو را به شهر اوروک می‌برد و او با گیلگمش وارد چالش می‌شود؛ چون گیلگمش ستمگر است و به خصوص به خاطر اینکه حق خوابیدن با نوعروسان را برای خود اعلام کرده است. او تازه انسان شده ولی به شدت اخلاق‌مدار است (این نیز خود داستان است و نه تفسیر مدرنش. حقیقتا شگفت است).
 انکیدو وارد شهر می‌شود، با گیلگمش روبه‌رو و با او رو در رو می‌شود. نبرد می‌کنند، هر دو بسیار قوی هستند (خدا-انسان و حیوان-انسان). کشتی می‌گیرند و هیچ کدام نمی‌تواند بر دیگری غلبه کند، هر یک متوجه می‌شود که با همتای خود مواجه شده؛ پس همراه می‌شوند. این بخش با هیولایی به نام هومبابا ادامه پیدا می‌کند. سپس گیلگمش سخن گفت: / برای کشتن «پست و شریر» می‌رویم، / هومبابا، باید نشان دهیم / از او قوی تر هستیم.      / انکیدو از جنگل هومبابا در هراس بود / و از او خواست، نروند. ولی او / به قوت گیلگمش در بحث نبود، و دوست بودند: در آغوش گرفته و هم‌پیمان شده / برای همیشه با هم باشند، / هر چه که باشد. / انکیدو تلاش کرد بر ترس خود غلبه کند / ولی در دل، آزار داشت: / همان ضعفی را در خود دارم که قبلا داشتم / بر تنم غلبه کرد، به گونه‌ای که تلاش کردم دستم را بلند کنم / و نتوانستم، توخالی بودند؟       /        هومبابا سبب گرفتن نیروی تو است / گفت گیلگمش، نگران برای سفر. / باید او را از پای در آوریم و نیروی شیطانی‌اش را از سر خود کم کنیم.       /   فریاد زد انکیدو: چنین نیست، سفر است که زندگی را از ما خواهد گرفت. برای نبرد با هیولا به جنگل وارد می‌شوند، خسته از سفر به خواب می‌روند و در حالی که خواب هستند گیلگمش رویایی می‌بیند: کوهی بر روی او می‌افتد ولی با این وجود غولی پدیدار می‌شود و او را نجات می‌دهد. انکیدو که به تازگی متمدن شده، قادر به تفسیر روسا است: ما می‌توانیم هیولا را از پای در آوریم. به جنگل می‌روند، گیلگمش در جنگلی سدری که نگاهبانش هومبابا است، برای جلب توجه او درختی را سرنگون می‌کند. صدای آن در جنگل می‌پیچد و هیولا پدیدار می‌شود. هیولا بر آن دو غلبه می‌کند ولی خدای خورشید (شمش)(نابینا شدن با خورشید) هیولا را از کار می‌اندازد و همراهان می‌توانند او را بکشند، سرش را از تنش جدا می‌کنند. 
 بخش بعدی. کافی نیست که همراهان هیولا را کشته‌اند، چالش دیگری در راه است؛ چالشی از قلمروی خدایان و قلمرو هیولا. در سحرگاه که استحمام می‌کردند و برای بازگشت به اوروک آماده می‌شدند / ایشتار پدیدار گشت / حامی شهرشان / ایزدبانوی عشق / و باروزی / و جنگ. / ردای پادشاهی گیلگمش را به نزدش آورد و تاجش را. / اشاره کرد که خدایان از مرگ هومبابا غمگین هستند / چرا «تو» باید برای سرزنش انتخاب شوی؟  به فروتنی گفت. / می‌توانم راضی کنم / آنو، پدرم را تا در گذرد / اگر همسرم گردی. /  به این سان، پادشاهیت، آرامش خواهد یافت. ایزدبانو مشتاقِ قهرمان است؛ قهرمان خدا-انسانی که از انکیدو به او نزدیکتر است. گیلگمش او را نمی‌پذیرد. چه خواهم یافت اگر با تو همسر شوم؟   /  او پاسخ داد: عشق، و آرامش.    /   همانگونه که عاشق شیر بودی / و در گودال انداختی؟ / و اسب که پشتش را با تازیانه زخمگین کردی؟ / بر سرش فریاد کشید. / عشق تو تنها به جنگ می‌انجامد. گیلگمش خیانت‌های بسیاری که ایزدبانو ایشتار در حق قهرمانان روا داشته را برمی‌شمارد. نمی‌خواهد به او خیانت شود. ایزدبانو به خشم می‌آید، شاید این دو قهرمان هومبابا را از پای در آورده باشند ولی نرگاو آسمان (هیولایی دیگر) را می‌فرستم تا هر دو را نیست کند. انکیدو (این برخلاف ترجمه اندرو جرج است که در حماسه، گیلگمش است که نرگاو آسمان را از پای در می‌آورد. این، تفاوت شعر سومری با حماسه اکدی نیست؛ تفاوت دو ترجمه از حماسه است.) شمشیری در گردن آن فرو می‌کند (هیولای اول با جدا کردن سر از تن، دومی فرو کردن شمشیر در گردن) و قلبش را در می‌آورند و به شمش تقدیم می‌کنند. ایزدبانو سراپا خشم است؛ هم رد شده است (توسط انسان-خدا)؛ موجودی را برای نابودی آنان فرستاده و باز هم شکست خورده؛ در فکر انتقام است.
 انکیدو رویایی می‌بیند؛ خدایان در حال بحث هستند، چه کسی باعث مرگ نرگاو آسمان شده است که ایزدبانو فرستاده؟؛ و او برای گیلگمش بازگو می‌کند خدایان هر یک چه استدلالی کرده‌اند: گیلگمش انسان-خدا است شاید خدایان باید به او اجازه دهند زنده بماند؛ انکیدو به حیوانات نزدیکتر است، شاید او است که باید بمیرد. آری، ولی انکیدو تقصیر کمتری دارد، پادشاه نیست شاید باید او را زنده گذاریم و گیلگمش بمیرد. انکیدو همه اینها را می‌شنود، نمی‌داند چه باید کند. به دوستش، گیلگمش درباره رویا می‌گوید ولی گیلگمش قادر به تفسیر رویا نیست (برخلاف انکیدو که رویای اول را تفسیر کرد). ولی هر دو از این رویا دلچرکین هستند چرا که می‌دانند به هر روی یک از آن دو یا هر دو باید که به سزا برسند؛ هشداری است بر جدایی آن دو. و مهمترین مساله برای آن دو، همراهیشان است. در این نقطه از داستان متوجه می‌شویم که گرچه دو قهرمان، دو هیولا (هومبابا و نرگاو آسمان) را از پای درآورده‌اند، زمانی که با هومبابا روبه‌رو شدند، دست انکیدو زخمی برداشته که توجهی به آن نکرده؛ اکنون به انتقام خدایان، زخمش سر باز می‌کند و تهدیدی برای زندگی‌اش می‌شود. در اینجا با یک نقصان مواجهیم. آن شب، زخمی که انکیدو در گلاویز با هومبابا برداشته بود، بدتر گشت. / تب داشت و پر از رویا گشت. / دوستش را بیدار کرد تا هر آنچه شنیده و دیده، بازگوید: در اینجا روایت طولانی گفتگو و بحث خدایان را داریم بر سر اینکه چه کسی در مرگ دو هیولا مقصر است. گیلگمش با شنیدن رویا درمی‌‌یابد که او و دوستش در خطر هستند. گیلگمش پیش از این به خود اجازه نداده که فکر کند یکی از آن دو باید بمیرند. / تب به اوج رسید / همچون مردی دیوانه که با دیواری در دیوانه‌خانه سخن گوید انکیدو دروازه را نفرین کرد گویی انسانی است که می‌تواند او را نفرین کند: / با تبرم به دو نیمت می‌کردم / اگر می‌دانستم که زخم توانی زد / شمش که مرا «بی‌گناه» خواند قلبت را نفرین می‌کنم که مرا در این رنج انداختی  / گمان کرد شمش استدلال می‌کند: / اگر روسپی پدیدار نگشته بود / دوستش را نمی‌شناخت / که اکنون در کنارش است / و می‌کوشد تصمیم خدایان را بازگرداند / یا همراه نزدیکش را از رنج رها دهد. این دو همراه دریافته‌اند یکی از آنان باید بمیرد و به نظر می‌رسد که انکیدو انتخاب شود تا بمیرد. گیلگمش، گرچه پادشاه بود، هرگز به مرگ ننگریسته بود. انکیدو در وی ناتوانی را دید / که دریابد یا بازگوید / گویی یکی باید آن را بفهمد و دیگری یاد دهد. ولی تصاویر بیمارگونه‌اش وی را ناتوان از آموزگاری کرده. / تنها می‌‌تواند از پا درآمده و خشمگین باشد / درباره پادشاهان و پیران و حیواناتی که / در جهان زیرین خوا را از چشم ربوده‌اند. / درباره پرهایی که از دستانش روییده / در خانه گرد و غبار که ساکنانش / در تاریکی نشسته‌اند بی‌هیچ نوری / خوراکشان، گِل، بال‌بال زدن به جای زندگی. در اینجا جهان زیرین با جزئیات توصیف می‌شود، انکیدو جهان بعدی را به چشم می‌بیند. گیلگمش، احساس تنهایی می‌کند، جدا از هر کس دیگری. تنها 
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۱۱ تا ۵۰).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۳ تا ۴۷).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۶ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۶ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۰ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۷ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۲ (UTC)
==== حماسه گیلگمش، بخش دوم ====
نیمه اول حماسه گیلگمش را بررسی کردیم. از روایت داستان پادشاهی گیلگمش و ستمگری او تا دیدارش با انکیدو و مرگ انکیدو. اکنون به بررسی نیمه دوم می‌پردازیم و برخی تم‌های مشترک در هر دو نیمه را برمی‌شماریم. بررسی اجمالی نیمه دوم چنین است: گیلگمش پس از مرگ انکیدو تسلی پیدا نمی‌کند، به یاد همراه از دست رفته‌اش کارهای گوناگونی انجام می‌دهد؛ از وی مجسمه‌هایی می‌سازد، برایش شعر می‌گوید، به هر طریقی می‌کوشد یاد دوست از دست رفته‌اش را زنده نگه دارد. اندوه درونی‌ترین وجودش بود زمین را در جستجوی زندگی جاودان گشت. پرسشِ مرگ به سراغش آمد. پس از تلاش‌ها و ماجراها به سرمنزل اوتنپیشتیم می‌رسد، مردی که بازمانده از طوفان بزرگ است و به زندگی جاودان دست یافته. زندگی جاودان اعطا شده به اوتنپیشتیم و زنش تنها برای یکبار اتفاق افتاده و دیگر کسی به آن دست نخواهد یافت؛ گیلگمش به مرور این را درمی‌یابد. گیلگمش منصرف نمی‌شود و تلاش آخرینی برای دستیابی به جاودانگی می‌کند؛ که البته به شکست می‌انجامد. خردمندتر به شهرش برمی‌گردد. در نیمه نخست که انکیدو با گیلگمش دیدار کرده است برخی از تم‌ها عبارتند از: تم بسیار قوی، همراهی و دوستی است، شخصی که بدون او نمی‌خواهید زندگی کنید. توانایی دوستی به تغییر رفتار را دیدیم که چگونه هر دو تغییر کردند. و دیدیم چگونگی رفتار جنسی، در ذهن روایتگر را؛ گیلگمش ستمگری است که بر خوابیدن با نوعروسان پافشاری می‌کند و این واقعیت که انکیدو با همخوابگی با یک روسپی «متمدن» (مناسب برای زندگی شهری) می‌شود.  برای حس مدرن، خیلی عجیب است، یا شاید آنقدر مدرن است که نمی‌توانیم تصور کنیم آنقدر باستانی باشد. این تم‌ها و دیگرانی به داستان افزوده خواهند شد. 
 انکیدو می‌میرد ولی از روایت به کلی ناپدید نمی‌شود. به جهان زیرین می‌رود. جهان زیرینی که خلاصه درباره‌اش گفتیم. گیلگمش پس از مرگ انکیدو یک هفته صبر می‌کند، درمی‌یابد بازنخواهد گشت. به این امید است که دوستش بیدار شود؛ شاید در تعلیق است، به زندگی بازخواهد گشت. ولی پس از یک هفته، گیلگمش مراسم خاکسپاری را به جا می‌آورد. پر از اندوهم می‌گوید: تمامی روز و شب بر وی گریستم و به خاکش نسپردم گویی دوستم دوباره برمی‌خیزد با فریادهای بلندم. در این بخش گیلگمش سفری را برای دیدار با اوتنپیشتیم آغاز می‌کند؛ شنیده که مردی‌ست از مرگ رهایی یافته و به جاودانگی رسیده؛ گیلگمش می‌خواهد به «راز» او پی ببرد. ماجراهایی را از سر می‌گذراند؛ موجودات شگفت‌آوری را می‌بیند، نگاهبانان جهان مردگان و همچون همه حماسه‌ها از آنها گذر می‌کند (حماسه باید ادامه یابد) و در نهایت از آب‌های مرگ گذر می‌کند تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد. راهنمایی دارد؛ قایقرانی به نام اورشانابی (شبیه به ویرژیل که راهنمای دانته برای گذر از جهنم است (دوزخ دانته)، برای گذر از جهان مردگان، راهنمایی لازم است). به جزیره که نزدیک می‌شوند، اوتنپیشتیم در ساحل دیگر ایستاده، / خطوط پیر و زمختش ساییده شده / در دریاها و صحراهایی که از آنها گذر کرده است. / در اندیشه که چرای «سنگ‌های مقدس» / نابود گشته، / از چه روی قایق تنها شناور است. / و آن مرد کیست / که همانندِ گمگشتگی‌ست. (گیلگمش) پیش از آن که قایق به ساحلش رسد، گمان کرد، / ترسم از آن که هیچ در اینجای وی را یاری نرساند. (کاری برای گیلگمش نمی‌توان انجام داد). گیلگمش و اوتنپیشتیم با هم دیدار می‌کنند سپس اوتنپیشتیم دستش را بلند می‌کند و بر شانه‌‌ی / مرد جوان می‌نهد تا سبب آسایش وی شود. دو چیز به من امید می‌دهد، وی گفت؛ / کسی می‌تواند چنین به دورادور آید برای زندگی دادن به دوستش / و آن که درمی‌یابی چگونه باید نو را / از نابینا به دست آوریم. (دیده راست من مدتهای پیش آسیب دیده / و دیده چپم به آرامی تباه می‌شود.) اوتنپیشتیم می‌گوید کاری از دست او ساخته نیست، خودش نابینا است ولی می‌داند گیلگمش آمده تا نه به سادگی جاودان شود، بلکه به دنبال راهی برای برگرداندن انکیدوست. جستجویی انتزاعی نیست، فلسفی نیست، جستجویی واقعی‌ست (که داستان را بزرگ می‌کند). به معنای واقعی کلمه می‌خواهد به جهنم برود و این شخص را برگرداند.
بعدا افزوده شود (اساسی)
شاید بشود گفت در اینجا به پایان حماسه می‌رسیم اما لوح پایانی‌ای پیدا شده است. در این لوح، روایت از زبان انسان‌ها بیان نمی‌شود بلکه به قلمرو تعاملی که بین خدایان و انسان وجود دارد، برمی‌گردیم. در پایان حماسه که بیان کردیم انسان‌ها به شهر برمی‌گردند و درباره زندگی و مرگ خود به آرامش می‌رسند. این لوح پایانی یکی از شعرهای سومری را به میان می‌آورد و ما را تم «اندوه تسکین‌ناپذیر» برمی‌گرداند. در این لوح، گیلگمش متوسل به جادو می‌شود تا انکیدو را از جهان زیرین برگرداند. (قبلا گفتیم، جستجو تنها به دنبال جاودانگی نیست، برای بازگرداندن واقعی از دست‌رفته است. با محوریت این تم، متنی داریم که ما را به جهان زیرین برمی‌گرداند). گیلگمش موفق می‌شود انکیدو را بازگرداند ولی انکیدو نمی‌تواند به جهان واقعی وارد شود زیرا بخشی از جهان مردگان است. انکیدو به گیلگمش درباره جهانی سایه‌وار می‌گوید (جهان مردگان بی‌بازگشت). برخی از پژوهشگران، این لوح را پیوست می‌دانند؛ ولی چنین نیست، لوح دیگری است که در برخی نسخه‌ها پیدا شده. اما می‌شود گفت به نوعی پیوست است چون در خاتمه حماسه لحنی کمتر خوش‌‌بینانه اما همچنان در تایید زندگی دارد. شبی درتنهایی / گیلگمش از اآ درخواست کرد / دروازه مرگ را باز گشاید / و گذارد شبح انکیدو / به او بازگردد یک دم.    /     برای یک دم، به لطف اآ، / دو دوست یکدیگر را ملاقات کردند / و نزدیک بود لمس کنند. گیلگمش / ناتوان از گریه نَگریستن / تمنا کرد نزدیک بیاید.      /      به کفایت برایم گریستی، / گفت انکیدو. / سزاوار نیست دوست بر غم بیفزاید. / ناتوان گشته‌ام، / ویران در جسم خود. / نباید بخواهی که لمسم کنی.        /        می‌خواستم ببینم همانی، / گریست گیلگمش.    /       ترسم از آن است نفرت داشته باشی / از دوستی که داشتیم / چون برای همیشه پا بر جا نماند.   /   گیلگمش گوش فرا نداد، دست دراز کرد / به تصویر دوستش / در تلاش برای دیدن آنچه اآ پوشیده.   /    اگر دوستم هستی، انکیدو گفت، / نباید لمسم کنی. آنگونه باش / که اوتنپیشتیم با تو بود. (اآ (در سومری انکی)، همان خدایی است که با انسان در ارتباط است، کمکشان می‌کند و همان است که به اوتنپیشتیم هشدار طوفان را داد، گیلگمش روی به این خدا می‌آورد.)(از جنبه ادبی و منطقی، انکیدو مرده است ولی در جهان زیرین (قلمرو انسانی-خدایی) آگاه است. جسمانی نیست، گیلگمش نمی‌تواند او را لمس کند ولی می‌داند گیلگمش و اوتنپیشتیم چه گفته‌اند.) گیاهی به من داد / می‌دانست از دست خواهم داد! / وی به تو آگاهی روحت را داد. / گیلگمش آرام بر جای ایستاد / در تاریکی، آگاه / از سکوت بار دیگر / و سایه‌هایی که سالیان نگاه داشته / نبود دوستش را، / گویی از یادآوری / به زندگی برگشته است. (زمان زیادی گذشته است از مرگ انکیدو. پس از سالها، گیلگمش می‌خواهد دوباره تلاشی برای پیدا کردن دوستش کند. سوگواری بشری.)همهمه شهرش / بانگ شادی از بیرون / به گوش وی رسید، / و یا رویایی دیگر بود / یا دیگر ترفندهای لطف اآ؟      /     مهم نیست، به بیرون رفت / تا ببیند خودش چه آنها را /  به شور آورده. (این لوح، اینگونه پایان می‌یابد؛ گیلگمش با انکیدو ارتباط برقرار می‌کند، انکیدو در جهان زیرین سایه‌وار (که قابل مقایسه با هیتیز یونانی است) قابل لمس نیست ولی گفتگو می‌کند. گیلگمش درمی‌یابد دوستش واقعا مرده و به هرگز نمی‌تواند به جهان زندگان برگردد؛ دوباره از همهمه شهر آگاه می‌شود و به ما یادآوری می‌شود که در پایان لوح قبلی (XI که گیلگمش و اورشانابی به شهر برمی‌گردند و دیوارهای آن را نظاره می‌کنند) چگونه کنش بشری جاودانه می‌تواند باشد. در سنگ جاودانه خواهد شد. وی بیرون می‌رود تا ببیند چه آنها (مردم شهر) را به شور آورده. پس دوباره بازگشتی به زندگی داریم در شهر با همهمه و تکاپویش. زندگی ادامه دارد با وجود مرگ.)
بعدا افزوده شود پایان sheol
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۵۳ تا ۹۲).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۴۷ تا ۹۹).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۸ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۲ (UTC)
==== اسطوره‌های مرگ و ویرانی - یک ====
* ترسِ نابودی بشر اختصاص به دوره مدرن ندارد، ترس نابودی همگانی به درازای زندگی انسان است.
** در اساطیر مصر (بخش اول کتاب «ماده‌گاو آسمان»)
*** عصاره: حاثور قصد نابودی کل بشر را دارد «را» مانع او می‌شود. در اساطیر مصر درباره آفرینش انسان تا به حال متنی پیدا نشده؛ انسان وجود دارد. انسان سرکشی می‌کند، را (کنار می‌شد ولی دخترش حاثور را به مقابله می‌فرستد که مست از خون می‌شود. خدایان برای ادامه نیافتن کشتار، آبجو می‌اندازند (۷٬۰۰۰).
**** آبجو: نوشیدنی محبوب در مصر (با نِی)، محبوبیتی که در بین‌النهرین نیز وجود داشته و در واقع یکی از نشانه‌های اولیه ارتباط این دو تمدن باستانی است (مانند انگلستان در قرون وسطی نوعی غذا محسوب می‌شد (همراه با نان (و پیاز) در مصر).)
** در اساطیر بین‌النهرین (لوح XI حماسه گیلگمش) (و مقایسه با نوح)
*** اوتنپیشتیم (نوح بابلی)، بررسی مستقل لوح، دلیل طوفان روشن نیست، همه خدایان (حتی اآ) را وحشت فرامی‌گیرد. 
*** سخنان ایشتار:
**** شش روز و شب طوفان ادامه پیدا کرد، روز هفتم وقتی سیل فرونشست، همه انسان‌ها به گِل تبدیل شده بودند.
***** انوما الیش: خون کینگو آمیخته با گل 
***** سفر پیدایش: انسان از گل
***** اسطوره مصری: آفرینش از گل (چرخ سفالگری)
*** اوتنپیشتیم: به زانودرآمدم و گریه کردم، در سکوتی محض گریه کردم (پایان جهان).
*** بر کوه نیسیِر؟؛ شش روز دیگر
*** روز هفتم: کبوتر (برگشت)، پرستو (بازگشت)، غراب (برنگشت) ...
*** سفر پیدایش (فصل هشتم)
RousouR (بحث) ‏۱۷ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۵ (UTC)
 منابع:
* Pitchard, James. The Ancient Near East: An Anthology of Texts and Pictures, Vol 1. (Paperback ed.) Princetone: Princetone University Press, 1973.
اثری مهم با فصل‌هایی نوشته متخصصان اصلی درباره آثار ادبی منطقه (ص ۳ تا ۵).
برای مطالعه
* von Soden, Wolfram. The Ancient Orient. Grand Rapids: Eerdmans, 1994.
مجموعه مقاله یکی از پیشگامان (۲۱۵ تا ۲۲۱).
 
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۵ (UTC)
thread_title:  حگ-دو 

message: قبلا «حماسه خدایان» را بررسی کردیم، اوگاریت در سواحل مدیترانه و درباره خدایان بعل، آشرا و آنات گفتیم. در این بخش و بخش بعدی از داستان خدایان به سراغ نیمه خدا، نیمه‌انسان‌ها خواهیم رفت. در این سفر به سراغ حماسه گیلگمش می‌رویم (دو بخش). ضمن روایت داستان، داستانِ داستان را نیز خواهم گفت: چگونه این حماسه کشف و خوانده شد. کشف و خوانده شدن آن، خود به تنهایی هنگام فرهنگی مهمی در تاریخ تمدن غرب بود.    
 بعدا افزوده شود: پادشاه تاریخی، شعرهای سومری، تم‌های اصلی، نسخه‌های گوناگون، زبان‌های گوناگون، تصویرهای گوناگون، اوروک، فهرست پادشاهای سومری (متوشالح) / رابطه اساطیر بین‌النهرین باستان و تنخ (Hebrew Bible): قبلا مفصل درباره سخنرانی جرج اسمیت گفتم (داستان نوح بابلی)، اینجا سخنرانی دیگری را داریم (Babel and Bible، فردریک دیلیچ) (رویکرد معکوس) / در نیمه دوم قرن بیستم، توجه بسیاری به حماسه گیلگمش شد (گفته هربرت میسون و تورکیلد یاکوبسن) - امروز شاید خواندن ایلیاد و ادیسه است که خواننده را به یاد گیلگمش می‌اندازد (اساطیر بین‌النهرین باستان در راس قرار گرفته)
 در آغاز روایت، پیشگفتاری وجود دارد که یادآوری می‌کند این نوشته گیلگمش است و او خدا و انسان است، ریاضیات عجیب، دو-سوم خدا و یک-سوم انسان. قدرت و مقام او ستایش می‌شود. دیوارهای اوروک ستایش می‌شوند. به مانندشان، هیج پادشاهی، هیچ مردی نخواهد ساخت هرگز. گیلگمش پادشاه اوروک بود / شهری در میان رودهای دجله و فرات در بابل باستان / انکیدو در استپ به دنیا آمد / جایی که در میان حیوانات پرورش پیدا کرد / گیلگمش یک خدا و انسان بود / انکیدو یک حیوان و انسان بود / داستان، انسان شدن آن دو با یکدیگر است. در همین بخش آغازین، پس از پیشگفتار با قلمرو خدا و انسان از یک سو و قلمرو حیوان و انسان از سوی دیگر رو‌به‌رو هستیم. انسان، خدا و حیوان را به هم رابطه می‌دهد. این موضوعی است که یکی از تم‌های اصلی داستان است. در مقام پادشاه، گیلگمش برای مردمش، یک ستمگر بود. / او بر اساس حق مسلمی باستانی اصرار داشت / امتیاز همخوابگی با نو عروسان / پیش از آنکه همسرانشان اجازه یابند. (the right of seniority) در داستان خواهیم دید که خشم بسیاری از مردم را برمی‌آورد. گاهی مردمش را تا نیمه راه مرگ می‌کشاند / برای بازسازی دیوارهای اوروک / پس از آن بی هیچ توجیهی، دیوارها را بدون مراقبت رها می‌کرد تا ویران شوند / و مردمش را در آرزوی گذشته می‌گذاشت / و در انتظار تغییر / آنها خسته بودند از دوگانگی‌هایش / و روش‌های سنگدلانه‌اش / آنها می‌دانستند جهانش پوسیده است / و پر از هنرهای نخاله / که باید حفاظت اما نتوانند که احیا کنند. (این ترجمه خود متن باستانی است و نه تفسیر مدرنش)
 تصویری کوتاه از گیلگمش داشتیم و اکنون به انکیدو نگاهی بیاندازیم. انکیدو بی‌خبر از پیری بود. / دونده با حیوانات بود. / در چشمه‌هایشان می‌نوشید. / خبر از ترس و خِرد نداشت. / از دام می‌رهاندشان / که صیادان چیده بودند. پسر یک صیاد روزی / انکیدو را دید که دام را می‌گشاید: موجودی پوشیده از مو ولی دستانش چالاکی انسان را داشت؛ / همراه آهویِ رهاشده می‌دوید / همچون برادری / در برکه‌ای با هم می‌نوشیدند / به مانندِ دو دوست / سفری چند با هم بودند / بی‌نیاز به سخن، ولی تنها ادامه.  صیاد به روایت پسرش / از انکیدو گوش فرا می‌دهد / هم خشمگین است و هم هراس دارد. به پسرش می‌گوید به اوروک برود / و آنچه را دیده / برای گیلگمش بازگوید و از وی بخواهد / روسپی‌ای را روانه کند / تا با انکیدو بخوابد / و حیوانات را شرمگین از او کند. گیلگمش خواهد دانست، زیرا پادشاه است. توجه کنید چگونه رفتار جنسی در همان ابتدای داستان حضور دارد: گیلگمش با ستمگری شهوی بودن از مقام پادشاهی سواستفاده می‌کند؛ انکیدو که جزیی از جهان حیوانات است، به عقیده این صیاد، بیگانه با حیوانات خواهد شد اگر که با روسپی همخوابگی کند. ایده جالبی است. از این بخش روایت به دیدار گیلگمش و انکیدو می‌رسیم، به این صورت که: گیلگمش به صیاد می‌گوید که زنی به نام شمهات را ببرد [این جمله در ترجمه میسن نیست. در ترجمه میسن گیلگمش که گوشش از این نوع داستان‌ها پر است، روسپی را می‌فرستد ولی فراموش می‌کند که چه شنیده]. در اینجا، روسپی، «روسپی مقدس» است (ممکن است مربوط به آیین باروری باشد). شمهات به مکانی می‌رود که انکیدو با حیوانات ملاقت می‌کند. گیلگمش به او گفته است که انکیدو را بفریبد [این هم در ترجمه میسن نیست!!! آیا ویراست متفاوتی است؟] تا دیگر حیوانات را آزاد نکند. این تدبیر کارگر می‌افتد. روایت زیبایی در اینجا است [به خاطر محضوریت از یک طرف و به خاطر اطلاعات لازم رساندن، متن را نمی‌خواند. ولی با رجوع به ترجمه میسن روشن شد این بخش روایت ترجمه میسن به تنهایی نیست که در آن سخنی از شمار روزها و ... نیست ولی تصویر اروتیک‌تر از آن است] که زن جوان خود را به انکیدو آشکار می‌کند. لباس‌هایش را درمی‌آورد و انکیدو از توان می‌افتد و با او یک هفته می‌گذراند و در این یک هفته تبدیل به انسانی شهری می‌شود. در اینجا رفتار جنسی، نیرویی دگرگون‌کننده است. همانگونه که گفتم، یک هفته را با هم می‌گذرانند و شمهات، انکیدو را به شهر اوروک می‌برد و او با گیلگمش وارد چالش می‌شود؛ چون گیلگمش ستمگر است و به خصوص به خاطر اینکه حق خوابیدن با نوعروسان را برای خود اعلام کرده است. او تازه انسان شده ولی به شدت اخلاق‌مدار است (این نیز خود داستان است و نه تفسیر مدرنش. حقیقتا شگفت است).
 انکیدو وارد شهر می‌شود، با گیلگمش روبه‌رو و با او رو در رو می‌شود. نبرد می‌کنند، هر دو بسیار قوی هستند (خدا-انسان و حیوان-انسان). کشتی می‌گیرند و هیچ کدام نمی‌تواند بر دیگری غلبه کند، هر یک متوجه می‌شود که با همتای خود مواجه شده؛ پس همراه می‌شوند. این بخش با هیولایی به نام هومبابا ادامه پیدا می‌کند. سپس گیلگمش سخن گفت: / برای کشتن «پست و شریر» می‌رویم، / هومبابا، باید نشان دهیم / از او قوی تر هستیم.      / انکیدو از جنگل هومبابا در هراس بود / و از او خواست، نروند. ولی او / به قوت گیلگمش در بحث نبود، و دوست بودند: در آغوش گرفته و هم‌پیمان شده / برای همیشه با هم باشند، / هر چه که باشد. / انکیدو تلاش کرد بر ترس خود غلبه کند / ولی در دل، آزار داشت: / همان ضعفی را در خود دارم که قبلا داشتم / بر تنم غلبه کرد، به گونه‌ای که تلاش کردم دستم را بلند کنم / و نتوانستم، توخالی بودند؟       /        هومبابا سبب گرفتن نیروی تو است / گفت گیلگمش، نگران برای سفر. / باید او را از پای در آوریم و نیروی شیطانی‌اش را از سر خود کم کنیم.       /   فریاد زد انکیدو: چنین نیست، سفر است که زندگی را از ما خواهد گرفت. برای نبرد با هیولا به جنگل وارد می‌شوند، خسته از سفر به خواب می‌روند و در حالی که خواب هستند گیلگمش رویایی می‌بیند: کوهی بر روی او می‌افتد ولی با این وجود غولی پدیدار می‌شود و او را نجات می‌دهد. انکیدو که به تازگی متمدن شده، قادر به تفسیر روسا است: ما می‌توانیم هیولا را از پای در آوریم. به جنگل می‌روند، گیلگمش در جنگلی سدری که نگاهبانش هومبابا است، برای جلب توجه او درختی را سرنگون می‌کند. صدای آن در جنگل می‌پیچد و هیولا پدیدار می‌شود. هیولا بر آن دو غلبه می‌کند ولی خدای خورشید (شمش)(نابینا شدن با خورشید) هیولا را از کار می‌اندازد و همراهان می‌توانند او را بکشند، سرش را از تنش جدا می‌کنند. 
 بخش بعدی. کافی نیست که همراهان هیولا را کشته‌اند، چالش دیگری در راه است؛ چالشی از قلمروی خدایان و قلمرو هیولا. در سحرگاه که استحمام می‌کردند و برای بازگشت به اوروک آماده می‌شدند / ایشتار پدیدار گشت / حامی شهرشان / ایزدبانوی عشق / و باروزی / و جنگ. / ردای پادشاهی گیلگمش را به نزدش آورد و تاجش را. / اشاره کرد که خدایان از مرگ هومبابا غمگین هستند / چرا «تو» باید برای سرزنش انتخاب شوی؟  به فروتنی گفت. / می‌توانم راضی کنم / آنو، پدرم را تا در گذرد / اگر همسرم گردی. /  به این سان، پادشاهیت، آرامش خواهد یافت. ایزدبانو مشتاقِ قهرمان است؛ قهرمان خدا-انسانی که از انکیدو به او نزدیکتر است. گیلگمش او را نمی‌پذیرد. چه خواهم یافت اگر با تو همسر شوم؟   /  او پاسخ داد: عشق، و آرامش.    /   همانگونه که عاشق شیر بودی / و در گودال انداختی؟ / و اسب که پشتش را با تازیانه زخمگین کردی؟ / بر سرش فریاد کشید. / عشق تو تنها به جنگ می‌انجامد. گیلگمش خیانت‌های بسیاری که ایزدبانو ایشتار در حق قهرمانان روا داشته را برمی‌شمارد. نمی‌خواهد به او خیانت شود. ایزدبانو به خشم می‌آید، شاید این دو قهرمان هومبابا را از پای در آورده باشند ولی نرگاو آسمان (هیولایی دیگر) را می‌فرستم تا هر دو را نیست کند. انکیدو (این برخلاف ترجمه اندرو جرج است که در حماسه، گیلگمش است که نرگاو آسمان را از پای در می‌آورد. این، تفاوت شعر سومری با حماسه اکدی نیست؛ تفاوت دو ترجمه از حماسه است.) شمشیری در گردن آن فرو می‌کند (هیولای اول با جدا کردن سر از تن، دومی فرو کردن شمشیر در گردن) و قلبش را در می‌آورند و به شمش تقدیم می‌کنند. ایزدبانو سراپا خشم است؛ هم رد شده است (توسط انسان-خدا)؛ موجودی را برای نابودی آنان فرستاده و باز هم شکست خورده؛ در فکر انتقام است.
 انکیدو رویایی می‌بیند؛ خدایان در حال بحث هستند، چه کسی باعث مرگ نرگاو آسمان شده است که ایزدبانو فرستاده؟؛ و او برای گیلگمش بازگو می‌کند خدایان هر یک چه استدلالی کرده‌اند: گیلگمش انسان-خدا است شاید خدایان باید به او اجازه دهند زنده بماند؛ انکیدو به حیوانات نزدیکتر است، شاید او است که باید بمیرد. آری، ولی انکیدو تقصیر کمتری دارد، پادشاه نیست شاید باید او را زنده گذاریم و گیلگمش بمیرد. انکیدو همه اینها را می‌شنود، نمی‌داند چه باید کند. به دوستش، گیلگمش درباره رویا می‌گوید ولی گیلگمش قادر به تفسیر رویا نیست (برخلاف انکیدو که رویای اول را تفسیر کرد). ولی هر دو از این رویا دلچرکین هستند چرا که می‌دانند به هر روی یک از آن دو یا هر دو باید که به سزا برسند؛ هشداری است بر جدایی آن دو. و مهمترین مساله برای آن دو، همراهیشان است. در این نقطه از داستان متوجه می‌شویم که گرچه دو قهرمان، دو هیولا (هومبابا و نرگاو آسمان) را از پای درآورده‌اند، زمانی که با هومبابا روبه‌رو شدند، دست انکیدو زخمی برداشته که توجهی به آن نکرده؛ اکنون به انتقام خدایان، زخمش سر باز می‌کند و تهدیدی برای زندگی‌اش می‌شود. در اینجا با یک نقصان مواجهیم. آن شب، زخمی که انکیدو در گلاویز با هومبابا برداشته بود، بدتر گشت. / تب داشت و پر از رویا گشت. / دوستش را بیدار کرد تا هر آنچه شنیده و دیده، بازگوید: در اینجا روایت طولانی گفتگو و بحث خدایان را داریم بر سر اینکه چه کسی در مرگ دو هیولا مقصر است. گیلگمش با شنیدن رویا درمی‌‌یابد که او و دوستش در خطر هستند. گیلگمش پیش از این به خود اجازه نداده که فکر کند یکی از آن دو باید بمیرند. / تب به اوج رسید / همچون مردی دیوانه که با دیواری در دیوانه‌خانه سخن گوید انکیدو دروازه را نفرین کرد گویی انسانی است که می‌تواند او را نفرین کند: / با تبرم به دو نیمت می‌کردم / اگر می‌دانستم که زخم توانی زد / شمش که مرا «بی‌گناه» خواند قلبت را نفرین می‌کنم که مرا در این رنج انداختی  / گمان کرد شمش استدلال می‌کند: / اگر روسپی پدیدار نگشته بود / دوستش را نمی‌شناخت / که اکنون در کنارش است / و می‌کوشد تصمیم خدایان را بازگرداند / یا همراه نزدیکش را از رنج رها دهد. این دو همراه دریافته‌اند یکی از آنان باید بمیرد و به نظر می‌رسد که انکیدو انتخاب شود تا بمیرد. گیلگمش، گرچه پادشاه بود، هرگز به مرگ ننگریسته بود. انکیدو در وی ناتوانی را دید / که دریابد یا بازگوید / گویی یکی باید آن را بفهمد و دیگری یاد دهد. ولی تصاویر بیمارگونه‌اش وی را ناتوان از آموزگاری کرده. / تنها می‌‌تواند از پا درآمده و خشمگین باشد / درباره پادشاهان و پیران و حیواناتی که / در جهان زیرین خوا را از چشم ربوده‌اند. / درباره پرهایی که از دستانش روییده / در خانه گرد و غبار که ساکنانش / در تاریکی نشسته‌اند بی‌هیچ نوری / خوراکشان، گِل، بال‌بال زدن به جای زندگی. در اینجا جهان زیرین با جزئیات توصیف می‌شود، انکیدو جهان بعدی را به چشم می‌بیند. گیلگمش، احساس تنهایی می‌کند، جدا از هر کس دیگری. تنها 
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۱۱ تا ۵۰).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۳ تا ۴۷).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۶ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۶ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۰ (UTC)
RousouR (بحث) ‏۷ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۳۲ (UTC)
thread_title:  حماسه گیلگمش، بخش اول 

message: نیمه اول حماسه گیلگمش را بررسی کردیم. از روایت داستان پادشاهی گیلگمش و ستمگری او تا دیدارش با انکیدو و مرگ انکیدو. اکنون به بررسی نیمه دوم می‌پردازیم و برخی تم‌های مشترک در هر دو نیمه را برمی‌شماریم. بررسی اجمالی نیمه دوم چنین است: گیلگمش پس از مرگ انکیدو تسلی پیدا نمی‌کند، به یاد همراه از دست رفته‌اش کارهای گوناگونی انجام می‌دهد؛ از وی مجسمه‌هایی می‌سازد، برایش شعر می‌گوید، به هر طریقی می‌کوشد یاد دوست از دست رفته‌اش را زنده نگه دارد. اندوه درونی‌ترین وجودش بود زمین را در جستجوی زندگی جاودان گشت. پرسشِ مرگ به سراغش آمد. پس از تلاش‌ها و ماجراها به سرمنزل اوتنپیشتیم می‌رسد، مردی که بازمانده از طوفان بزرگ است و به زندگی جاودان دست یافته. زندگی جاودان اعطا شده به اوتنپیشتیم و زنش تنها برای یکبار اتفاق افتاده و دیگر کسی به آن دست نخواهد یافت؛ گیلگمش به مرور این را درمی‌یابد. گیلگمش منصرف نمی‌شود و تلاش آخرینی برای دستیابی به جاودانگی می‌کند؛ که البته به شکست می‌انجامد. خردمندتر به شهرش برمی‌گردد. در نیمه نخست که انکیدو با گیلگمش دیدار کرده است برخی از تم‌ها عبارتند از: تم بسیار قوی، همراهی و دوستی است، شخصی که بدون او نمی‌خواهید زندگی کنید. توانایی دوستی به تغییر رفتار را دیدیم که چگونه هر دو تغییر کردند. و دیدیم چگونگی رفتار جنسی، در ذهن روایتگر را؛ گیلگمش ستمگری است که بر خوابیدن با نوعروسان پافشاری می‌کند و این واقعیت که انکیدو با همخوابگی با یک روسپی «متمدن» (مناسب برای زندگی شهری) می‌شود.  برای حس مدرن، خیلی عجیب است، یا شاید آنقدر مدرن است که نمی‌توانیم تصور کنیم آنقدر باستانی باشد. این تم‌ها و دیگرانی به داستان افزوده خواهند شد. 
 انکیدو می‌میرد ولی از روایت به کلی ناپدید نمی‌شود. به جهان زیرین می‌رود. جهان زیرینی که خلاصه درباره‌اش گفتیم. گیلگمش پس از مرگ انکیدو یک هفته صبر می‌کند، درمی‌یابد بازنخواهد گشت. به این امید است که دوستش بیدار شود؛ شاید در تعلیق است، به زندگی بازخواهد گشت. ولی پس از یک هفته، گیلگمش مراسم خاکسپاری را به جا می‌آورد. پر از اندوهم می‌گوید: تمامی روز و شب بر وی گریستم و به خاکش نسپردم گویی دوستم دوباره برمی‌خیزد با فریادهای بلندم. در این بخش گیلگمش سفری را برای دیدار با اوتنپیشتیم آغاز می‌کند؛ شنیده که مردی‌ست از مرگ رهایی یافته و به جاودانگی رسیده؛ گیلگمش می‌خواهد به «راز» او پی ببرد. ماجراهایی را از سر می‌گذراند؛ موجودات شگفت‌آوری را می‌بیند، نگاهبانان جهان مردگان و همچون همه حماسه‌ها از آنها گذر می‌کند (حماسه باید ادامه یابد) و در نهایت از آب‌های مرگ گذر می‌کند تا به جزیره اوتنپیشتیم برسد. راهنمایی دارد؛ قایقرانی به نام اورشانابی (شبیه به ویرژیل که راهنمای دانته برای گذر از جهنم است (دوزخ دانته)، برای گذر از جهان مردگان، راهنمایی لازم است). به جزیره که نزدیک می‌شوند، اوتنپیشتیم در ساحل دیگر ایستاده، / خطوط پیر و زمختش ساییده شده / در دریاها و صحراهایی که از آنها گذر کرده است. / در اندیشه که چرای «سنگ‌های مقدس» / نابود گشته، / از چه روی قایق تنها شناور است. / و آن مرد کیست / که همانندِ گمگشتگی‌ست. (گیلگمش) پیش از آن که قایق به ساحلش رسد، گمان کرد، / ترسم از آن که هیچ در اینجای وی را یاری نرساند. (کاری برای گیلگمش نمی‌توان انجام داد). گیلگمش و اوتنپیشتیم با هم دیدار می‌کنند سپس اوتنپیشتیم دستش را بلند می‌کند و بر شانه‌‌ی / مرد جوان می‌نهد تا سبب آسایش وی شود. دو چیز به من امید می‌دهد، وی گفت؛ / کسی می‌تواند چنین به دورادور آید برای زندگی دادن به دوستش / و آن که درمی‌یابی چگونه باید نو را / از نابینا به دست آوریم. (دیده راست من مدتهای پیش آسیب دیده / و دیده چپم به آرامی تباه می‌شود.) اوتنپیشتیم می‌گوید کاری از دست او ساخته نیست، خودش نابینا است ولی می‌داند گیلگمش آمده تا نه به سادگی جاودان شود، بلکه به دنبال راهی برای برگرداندن انکیدوست. جستجویی انتزاعی نیست، فلسفی نیست، جستجویی واقعی‌ست (که داستان را بزرگ می‌کند). به معنای واقعی کلمه می‌خواهد به جهنم برود و این شخص را برگرداند.
بعدا افزوده شود (اساسی)
شاید بشود گفت در اینجا به پایان حماسه می‌رسیم اما لوح پایانی‌ای پیدا شده است. در این لوح، روایت از زبان انسان‌ها بیان نمی‌شود بلکه به قلمرو تعاملی که بین خدایان و انسان وجود دارد، برمی‌گردیم. در پایان حماسه که بیان کردیم انسان‌ها به شهر برمی‌گردند و درباره زندگی و مرگ خود به آرامش می‌رسند. این لوح پایانی یکی از شعرهای سومری را به میان می‌آورد و ما را تم «اندوه تسکین‌ناپذیر» برمی‌گرداند. در این لوح، گیلگمش متوسل به جادو می‌شود تا انکیدو را از جهان زیرین برگرداند. (قبلا گفتیم، جستجو تنها به دنبال جاودانگی نیست، برای بازگرداندن واقعی از دست‌رفته است. با محوریت این تم، متنی داریم که ما را به جهان زیرین برمی‌گرداند). گیلگمش موفق می‌شود انکیدو را بازگرداند ولی انکیدو نمی‌تواند به جهان واقعی وارد شود زیرا بخشی از جهان مردگان است. انکیدو به گیلگمش درباره جهانی سایه‌وار می‌گوید (جهان مردگان بی‌بازگشت). برخی از پژوهشگران، این لوح را پیوست می‌دانند؛ ولی چنین نیست، لوح دیگری است که در برخی نسخه‌ها پیدا شده. اما می‌شود گفت به نوعی پیوست است چون در خاتمه حماسه لحنی کمتر خوش‌‌بینانه اما همچنان در تایید زندگی دارد. شبی درتنهایی / گیلگمش از اآ درخواست کرد / دروازه مرگ را باز گشاید / و گذارد شبح انکیدو / به او بازگردد یک دم.    /     برای یک دم، به لطف اآ، / دو دوست یکدیگر را ملاقات کردند / و نزدیک بود لمس کنند. گیلگمش / ناتوان از گریه نَگریستن / تمنا کرد نزدیک بیاید.      /      به کفایت برایم گریستی، / گفت انکیدو. / سزاوار نیست دوست بر غم بیفزاید. / ناتوان گشته‌ام، / ویران در جسم خود. / نباید بخواهی که لمسم کنی.        /        می‌خواستم ببینم همانی، / گریست گیلگمش.    /       ترسم از آن است نفرت داشته باشی / از دوستی که داشتیم / چون برای همیشه پا بر جا نماند.   /   گیلگمش گوش فرا نداد، دست دراز کرد / به تصویر دوستش / در تلاش برای دیدن آنچه اآ پوشیده.   /    اگر دوستم هستی، انکیدو گفت، / نباید لمسم کنی. آنگونه باش / که اوتنپیشتیم با تو بود. (اآ (در سومری انکی)، همان خدایی است که با انسان در ارتباط است، کمکشان می‌کند و همان است که به اوتنپیشتیم هشدار طوفان را داد، گیلگمش روی به این خدا می‌آورد.)(از جنبه ادبی و منطقی، انکیدو مرده است ولی در جهان زیرین (قلمرو انسانی-خدایی) آگاه است. جسمانی نیست، گیلگمش نمی‌تواند او را لمس کند ولی می‌داند گیلگمش و اوتنپیشتیم چه گفته‌اند.) گیاهی به من داد / می‌دانست از دست خواهم داد! / وی به تو آگاهی روحت را داد. / گیلگمش آرام بر جای ایستاد / در تاریکی، آگاه / از سکوت بار دیگر / و سایه‌هایی که سالیان نگاه داشته / نبود دوستش را، / گویی از یادآوری / به زندگی برگشته است. (زمان زیادی گذشته است از مرگ انکیدو. پس از سالها، گیلگمش می‌خواهد دوباره تلاشی برای پیدا کردن دوستش کند. سوگواری بشری.)همهمه شهرش / بانگ شادی از بیرون / به گوش وی رسید، / و یا رویایی دیگر بود / یا دیگر ترفندهای لطف اآ؟      /     مهم نیست، به بیرون رفت / تا ببیند خودش چه آنها را /  به شور آورده. (این لوح، اینگونه پایان می‌یابد؛ گیلگمش با انکیدو ارتباط برقرار می‌کند، انکیدو در جهان زیرین سایه‌وار (که قابل مقایسه با هیتیز یونانی است) قابل لمس نیست ولی گفتگو می‌کند. گیلگمش درمی‌یابد دوستش واقعا مرده و به هرگز نمی‌تواند به جهان زندگان برگردد؛ دوباره از همهمه شهر آگاه می‌شود و به ما یادآوری می‌شود که در پایان لوح قبلی (XI که گیلگمش و اورشانابی به شهر برمی‌گردند و دیوارهای آن را نظاره می‌کنند) چگونه کنش بشری جاودانه می‌تواند باشد. در سنگ جاودانه خواهد شد. وی بیرون می‌رود تا ببیند چه آنها (مردم شهر) را به شور آورده. پس دوباره بازگشتی به زندگی داریم در شهر با همهمه و تکاپویش. زندگی ادامه دارد با وجود مرگ.)
بعدا افزوده شود پایان sheol
 منابع:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia. Oxford: Oxford University Press, 1989.
* Mason, Herbert. Gilgamesh: A Verse Narration. New York: Penguin Putnam, 1972.
* McCall, Henrietta. Mesopotamian Myths. Austin: University of Texas Press, 1990.
اولی، منبعی معتبر برای اساطیر بیشتر شناخته‌شده (ص ۳۹ تا ۱۵۲).
دومی، اقتباسی که تاکیدش بر ارتباط حماسه با خوانندگان امروزی است (ص ۵۳ تا ۹۲).
سومی، بررسی تصویری، همراه با پیشینه (عالی) درباره واکنش‌های مدرن به کشفیات (ص ۳۸ تا ۵۱).
برای مطالعه
* Ferry, David. Gilgamesh: A New Rendering in English. New York: The Noonday Press, 1992.
شاعرانه با توجه به ادبیات (ص ۴۷ تا ۹۹).
+ (The Legacy of Mesopotamia, 2005)*(مجموعه مقاله ای از Stephanie Dalley)
RousouR (بحث) ‏۸ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۱۲ (UTC)
thread_title:  حماسه گیلگمش، بخش دوم 

message: * ترسِ نابودی بشر اختصاص به دوره مدرن ندارد، ترس نابودی همگانی به درازای زندگی انسان است.
** در اساطیر مصر (بخش اول کتاب «ماده‌گاو آسمان»)
*** عصاره: حاثور قصد نابودی کل بشر را دارد «را» مانع او می‌شود. در اساطیر مصر درباره آفرینش انسان تا به حال متنی پیدا نشده؛ انسان وجود دارد. انسان سرکشی می‌کند، را (کنار می‌شد ولی دخترش حاثور را به مقابله می‌فرستد که مست از خون می‌شود. خدایان برای ادامه نیافتن کشتار، آبجو می‌اندازند (۷٬۰۰۰).
**** آبجو: نوشیدنی محبوب در مصر (با نِی)، محبوبیتی که در بین‌النهرین نیز وجود داشته و در واقع یکی از نشانه‌های اولیه ارتباط این دو تمدن باستانی است (مانند انگلستان در قرون وسطی نوعی غذا محسوب می‌شد (همراه با نان (و پیاز) در مصر).)
** در اساطیر بین‌النهرین (لوح XI حماسه گیلگمش) (و مقایسه با نوح)
*** اوتنپیشتیم (نوح بابلی)، بررسی مستقل لوح، دلیل طوفان روشن نیست، همه خدایان (حتی اآ) را وحشت فرامی‌گیرد. 
*** سخنان ایشتار:
**** شش روز و شب طوفان ادامه پیدا کرد، روز هفتم وقتی سیل فرونشست، همه انسان‌ها به گِل تبدیل شده بودند.
***** انوما الیش: خون کینگو آمیخته با گل 
***** سفر پیدایش: انسان از گل
***** اسطوره مصری: آفرینش از گل (چرخ سفالگری)
*** اوتنپیشتیم: به زانودرآمدم و گریه کردم، در سکوتی محض گریه کردم (پایان جهان).
*** بر کوه نیسیِر؟؛ شش روز دیگر
*** روز هفتم: کبوتر (برگشت)، پرستو (بازگشت)، غراب (برنگشت) ...
*** سفر پیدایش (فصل هشتم)
RousouR (بحث) ‏۱۷ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۲۵ (UTC)
 منابع:
* Pitchard, James. The Ancient Near East: An Anthology of Texts and Pictures, Vol 1. (Paperback ed.) Princetone: Princetone University Press, 1973.
اثری مهم با فصل‌هایی نوشته متخصصان اصلی درباره آثار ادبی منطقه (ص ۳ تا ۵).
برای مطالعه
* von Soden, Wolfram. The Ancient Orient. Grand Rapids: Eerdmans, 1994.
مجموعه مقاله یکی از پیشگامان (۲۱۵ تا ۲۲۱).
 
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۴۵ (UTC)
thread_title:  اسطوره‌های مرگ و ویرانی - یک 

message: ==== بین‌النهرین، پادشاه گیلگمش ====
قبلا درباره ایزدبانو اینانا سخن گفتیم (در بابل، ایشتار) که ارتباط آیینی وی با باروری در نهایت به جایگاه او در مقام «ملکه آسمان و زمین» منجر شد. اکنون به جهان مشخصا مردانه می‌پردازیم در شعر حماسی بین‌النهرینی، حماسه گیلگمش، داستان قهرمانی نیمه‌خدا و ماجراهایش. بخش نخست شعر درباره نبرد گیلگمش و انکیدو است، مردی که در نهایت رفیق وی می‌شود و نبرد آن دو با هیولایی به نام هومبابا. خواهیم دید که این بخش شعر، برخی مفاهیم اصلی درباره طبیعت مرد، پادشاهی، نبرد و دوستی را در بر دارد؛ آنگونه که در بین‌النهرین باستان درک می‌شده است. حماسه گیلگمش، نخستین مورد حماسی‌ست که باز مانده است و شعر حماسی عموما قهرمانی دارد که به دنبال ماجراهایی می‌رود (معمولا به عنوان بخشی از سفر) و این ماجراها را با ارتباط خودآگاه با جهان الهی از سر می‌گذراند (قهرمان شعر حماسی، قهرمانی در ارتباط با خدایان است). مشهورترین آثار این ژانر ادبی ایلیاد هومر (داستان خشم آشیل در سال آخر جنگ تروا) و ادیسه هومر (داستان سفر ده ساله اولیس به خانه‌اش در اتیکا پس از جنگ تروا)، این دو اثر از یونان نخستین هستند. به همین سان انه‌اید نوشته ویرژیل (ماجراهای قهرمان نبرد تروا، آینیاس پس از سقوط تروا) که در اوایل امپراتوری روم مکتوب شد. معمولا ماجراها اعمالی شجاعانه فرای توانایی انسان‌های عادی است، توانایی‌های فرا طبیعی و فرا بشری دارند که یا مهارتی خارق‌العاده است یا قدرتی خارق‌العاده و یا مثلا در مورد اولیس، هوش خارق‌العاده. گرچه قهرمان حماسه تا حدی تحت نفوذ خدایان است و گاهی با خدایان مستقیما در تماس است، سفر و ماجراهایش تا حدی نشانه توانایی بشری و شاید حتی اراده آزاد وی است. نتیجه نهایی گردآوری دانش و تجربه در مقیاس انسانی (و خرد) برای قهرمان است. قهرمان در تلاش برای آن است که محدودیت‌های بشری را کم کند، مرزها را بین خدا و انسان به عقب براند و همه اینها را در حالی انجام می‌دهد که بی‌شک خودش انسان باقی می‌ماند.
 در حماسه گیلگمش و خود گیلگمش نیز چنین است. حماسه به اکدی نوشته شده ولی ماجراها به شکل سنت شفاهی برای نسل‌ها در جریان بوده (هم سومری و هم اکدی). گیلگمش شخسیتی تاریخی است، نامش در فهرست پادشاها سومری آمده (پادشاه شهر اوروک، در حماسه هم همین شهر است)، پادشاهی او (اگر که پادشاهی تاریخی باشد) ۲۸۰۰ تا ۲۵۰۰ پیشا دوران مشترک بوده. داستانهای بسیاری درباره گیلگمش وجود دارد و همه این داستانهای درباره گیلگمش در حماسه نیامده است و این داستانها در نسخه های گوناگونی مکتوب شده و در حقیقت نسخه های متعددی در سراسر بین النهرین پیدا شده و در میانشان از رونوشت شاگرد مدرسه ای تا رونوشت های تمیز نوشته شده برای آرشیو پادشاهی را در بر میگیرد. متن معیار احتمالا نسخه ای است که در شهر آشوری نینوا پیدا شده (قرن هفتم پیشا دوران مشترک) و به نظر میرسد به دستور پادشاه توسط کاتبی نوشته شده ولی حتی این نسخه نیز همه داستانها درباره گیلگمش را در بر نمیگیرد. مساله این است که مکتوب شدن داستان در جهان باستان، تاثیری بر روایت آن توسط داستانگویان نداشته (سنت شفاهی) و نسخه های گوناگونی از داستان گیلمش را داریم که در سایر سنت های شفاهی روایت شده و حتی در فرهنگهای دیگر که نشانه تداوم اهمیت و مرکزیت فرهنگی هنر داستانگویان (داستانگو نقشی را در جهان باستان داشته که اکنون نویسنده در فرهنگ مدرن دارد).
 نخستین بخش حماسه گیلگمش، بیشتر درباره نقش گیلگمش در مقام پادشاه اوروک است و حوادثی که به دوستی او با مرد قدرتمند دیگری به نام انکیدو منجر میشود. حماسه سرآغازی دارد (میشود گفت تیزر یا تبلیغی برای کل حماسه). اعمال قهرمانی گیلگمش و موفقیتهایش در مقام پادشاه را میستاید (بدانید کسی است که ارزش شنیدن دارد). گیلگمش معیار قدرت، معیار زیبایی توصیف میشود. توسط خدایان خلق شده تا مشخصا قهرمان باشد و پادشاه و رد خود هم جنبه های الهی دارد هم انسانی. دو-سومش ایزدی است و تنها یک-سومش میرا (که از نظر ژنتیکی منطقی نیست). این ترکیب الهی-انسانی از پیش خبر از رد کردن مرگ توسط او میدهد، مرگ سرنوشت مشترک بشری است و نه کسی که دو-سوم ایزدی است ... (تفسیر افزوده شود) 
 اشتباهات گیلگمش: اشتیاقِ جنگ، تشنگی برای نبرد که مردان جوان اوروک را دائما درگیر میکند باید سربازان پیاده ارتش او باشند. خانواده ها پشتیبان اصلی خود (مرد جوان خانواده) را از دست میدهند (مادر سوگوار پسر، عروس سوگوار همسر)    /    از طرف دیگر اشتیاق جنسی گیلگمش او را به آنجا رسانده که برای خود حقی را بطلبد که به droit du seigneur  (حق لرد؛ نخستین شیره زفاف) مشهور است. حق لرد و ارباب برای ازاله بکارت عروسان باکره قبل از ازدواجشان. در این مورد آنگونه که در متن آمده گیلگمش هیچ عروسی را برای شوهرش نمیگذارد'(او است که اولین ارتباط را باید با آنها داشته باشد)   / گیلگمش هم تهدیدی برای مردان جوان اوروک است (تشنگی جنگ) و هم زنان جوان (حق ارباب)؛ به خدایان شکایت میبرند و خدایان هستند که باید جمع شوند و برای مشکلی که گیلگمش ایجاد کرده راهی پیدا کنند. اینها تصویری به ما میدهد ازایده پادشاهی آرمانی در بین النهرین (تفسیر افزوده شود) ....
 خدایان گرد می آیند و راهی پیدا میکنند: تنها کسی که از پس گیلگمش بر می آید، در واقع گیلگمش دیگری است. همتای گیلگمش، مرد وحشی به نام انکیدو حلق میشود. ایزدبانویی او را خلق میکند از گِل و در دنیای وحش قرارش میدهد دور از سکنی بشر و دور از دسترس تمدن. هم گیلگمش است و هم پادگیلگمش. گیلگمشی در وحش و نه در قلب شهر و تمدن. انکیدو پوشیده از موی آشفته است مانند زنان مویش بلند است (برخلاف مرد متمدن بلد نیست مویش را کوتاه کند) علف میخورد از چشمه در جنگل مینوشد مانند یک حیوان و همراه با حیواناتی است که از او هراس ندارند نگاهبان حیوانات است (گیلگمش به میان میاید) صیاد میبیند انکیدو حیوانات را از دام رها میکند به اوروک میرود و به گیلگمش شکایت میکند (مثل اینکه شکایت گذر زمان را برای مردم در این حماسه ساده تر میکند)  در اوروک گیلگمش ایده دارد میگوید صیاد با خود شمهاتِ روسپی را ببرد اگر شمهات روسپی را ببرد به جایی که انکیدو است او انکیدو را فریفته میکند و با او ارتباط جنسی خواهد داشت و این مشکل صیاد را حل خواهد کرد. صیاد چنین میکند. شمهات روسپی را به حیات وحش میبرد و او را تزغیب میکند برود و خودش را برهنه به انکیدو نشان دهد  و به دامش کشد. شمهات با دلربایی انکیدو را به خود جلب میکند و انکیدو شش روز و هفت شب را با او میگذراند (ارتباط جنسی مداوم).   و در این بین انکیدو به شکلی متمدن میشود. اولین نتیجه این است که از طبیعت میبرد. حیواناتی که دورش جمع میشدند از او با هراس فرار میکنند. و زمانی که سعی میکند به دنبالشان بدود میبیند پاهایش بسیار ضعیف شده اند و نمیتواند به دنبالشان بدود. جدایی او از طبیعت به دو شکل توصیف میشود: هم ضعیف شده ولی هم گفته میشود خرد یافته؛ زیرا انکیدو در خود تفکرات یک مرد را دارد (تفکرات یک مرد متمدن در شهر و نه حیات وحش) شمهات همین را به انکیدو میگوید. عاقل شده و مانند یک خداست. پس شمهات به او درسهایی در هنر تمدن میدهد: چگونه لباس بپوشد ولی مهمتر اینکه چگونه نان و شراب بخورد (این دو غذا در جهان باستان بسیار سمبلیک هستند. غذاهای پایه ای که هم هدیه طبیعت هستند (گندم و انگور) و تکنیکهای گوناگونی که باید انسان بر آنان اجرا کند تا به نتیجه برسند) (جزئیات افزوده شود)  نان و شراب غذای تمدن هستند چون ترکیب طبیعت و انسان هستند پس خوردن نان و نوشیدن شراب اساس زندگی انسان متمدن است. در همین حال انکیدو موی بدنش را میزداید تا ظاهر حیوانی اش را از دست بدهد. و با روغن (راهکار دیگری از انسان متمدن) خود را خوشبو میکند... انکیدو به یک مرد تبدیل شد 
 حالا که مرد شده به اورک میاید و گیلگمش را به چالش میکشد تا ببینند کدام قویتر است. انکیدو در آستانه در خانه «پدر همسر؟» (father in law) با گیلگمش روبه رو میشود. انکیدو نمیگذارد گیلگمش عبور کند (یادآور نخستین برخورد جان کوچولو و رابین هود بر تنه درختی که روی رودخانه افتاده). یک مرد نمیگذارد مرد دیگر بگذرد و در نتیجه نبرد میکنند. در این مورد مانند دو کشتی گیر در سراسر گذرگاههای شهر بالا و پایین میروند. هر دو هم قدرت هستند. این بخش شعر که نتیجه نبرد را مشخص میکند، افتادگی دارد. وقتی متن دوباره شروع میشود انکیدو در حال گوش دادن به گیلگمش است و شروع به گریه میکند. معلوم نیست در این بین چه شده (معلوم نیست چرا گیلگمش با انکیدو نمیجنگد و چرا چیزی که گیلگمش میگوید انکیدو را به گریه می اندازد). در متن بابلی قدیمی داستان، کامل است ولی باز هم معلوم نیست. ممکن است گیلگمش (در نسخه بابلی) از حیله ای در کشتی استفاده کرده تا انکیدو را مغلوب کند و بر زمین زند (اگر اینگونه باشد نشانه برتری انسان متمدن است که وقتی نمیتواند با نیروی خود مغلوب کند، با ترفند اینکار را میکند. معلوم نیست البته.) چیزی که میدانیم (باز هم مانند جان کوچولو و رابین هود) ای ن است که هر دو مرد نبردی سخت میکنند به تفاوق میرسند و نبرد را پایان میدهند و دوست میشوند. در واقع چیزی بیشتر از دوست. همدیگر را در آغوش میگیرند، دست در دست میگذارند و نردیکترین رفیقانی خواهند بود که ماجراهای بزرگی از سر میگذرانند (fast friendship in both senses of the word). 
 نمونه دوستی ایده آل نه فقط در بین النهرین باستان بلکه در دنیای باستانی مدیترانه. دوست، خودِ دیگر است. کسی که بازتاب تصویر پیشینه، هوش، مهارتها، علائق و لذتهای دوستش است؛ میشود گفت یک دوقلو.      /  این ایده آل در دوستی گیلگمش و انکیدو نمایان است. ایزدبانو به راهنمایی خدایان انکیدو را چون گیلگمشِ دیگری خلق کرد. به او گفتند ما گیلگمش را ساختیم حالا گیلگمش دیگری را بساز. تاکید در بخش نخست بر شباهت گیلگمش و انکیدو است. تنها تفاوت آن دو، به نظر میرسد تنها این باشد که گیلگمش در مرکز زندگی متمدن است در حالی که انکیدو مردی اولیه است که در وحش زندگی میکند. ولی وقتی انکیدو متمدن میشود و مرد میشود او و گیلگمش در واقع یکی هستند. 
 گیلگمش و انکیدو از این جا به بعد دو روی یک شخصیت هستند. قهرمان، همراه ایده آل و رفیق کاملی که تصویر خود اوست، میابد. (باز شبیه به جان کوچولو و رابین هود) آماده برای ماجراها هستند. گیلگمش و انکیدو به جستجوی elemental monster به نام هومبابا میروند. پس از دوستی، انکیدو به گیلگمش درباره هومبابا میگوید هیولایی که نگهبان جنگل است و حیواناتش. هومبابا وطیفه دارد هر کس که وارد جنگل شود را به هراس انذازد. به نظر این نگاهبانی را انلیل به عهده هومبابا گذاشته، از جنبه سمبلیک (و ادبیات دینی) میشود گفت هومبابا نشانه همه حیطه های ناشناخته جنگل است. خطرهایی که آدمهای متمدن را تهدید میکند که در حستجوی چیزی وارد جنگل شوند. گیلگمش وقتی درباره هومبابا میشنود، مصمم به نابودی اوست ولی دلیل روشنی برای این ارائه نمیشود که چرا گیلگمش چنین میخواهد. از جنبه سمبلیک نشانه نیروی غلبه انسان بر طبیعت است (تسلیم طبیعت به خواسته بشریت به خصوص برای ایجاد تمدن). شک دارم چنین باشد، فکر میکنم دلیل اصلی ا این است که نقش قهرمان این است که بر هیولا غلبه و او را نابود کند. پس وقتی به قهرمان میگوییم در آنجا هیولایی است، قهرمان میگوید میروم و میکشمش. نقش قهرمان است که تهدید بشریت را از بین ببرد (یا تهدید تمدن را).  و از این جنبه هومبابا موجودی شیطانی است و گیلگمش مصمم به نابودی آن است. گیلگمش برای انجام این کار هم از خدایان و هم از انسانها یاری میگیرد. نخست انکیدو که راه جنگل را میداند. انکیدو است که به گیلگمش راهنماییهای روشمند میکمند انکیدو محافظ گیلگمش در حین نبرد با هموبابا است انکیدوست که گیلگمش را به خانه برمیگرداند. سپس گیلگمش به کاخ مادرش میرود تا از نینسون راهنمایی بگیرد. نینسون به شمش پیشکش میدهد تا حامی پسرش باشد (اینجا معلوم میشود شمش است که روح بی آرامی در گیلگمش قرار داده). در پایان گیلگمش و انکیدو به خدایان پیشکش میدهند. و به انلیل وعده دروازه ای از کاج (صنوبر) برای معبدش، میدهند اگر بر هومبابا غلبه کنند (هدیه یا رشوه یا توجهی به خدایان از قبل؟). گیلگمش و انکیدو به لبنان میروند و جنگل کاج (صنوبر) (pine forest). درباره این بخش فقط بگوییم که با اعمال تکراری، کلمات تکراری و مضمونهای تکراری پر است و این جنبه مرسومی در داستانگویان باستان است. (انتظار را افزایش میدهد شنونده را منتظر عملی که در راه است میگذارد و همینطور به داستانگو این فرصت را میدهد تا بقیه داستان به یادش بیاید) در پایان وارد جنگل کاج (صنوبر) میشوند. با هومبابا روبه رو میشوند. هومبابا که هیولایی غظیم است آن دو را مسخره میکند. تهدیدشان میکند. طعنه رد و بدل میکنند (بن مایه مشترک نه فقط در دنیای باستان بلکه حتی چنین بن مایه ای را در فولکولور آمریکا (اثر مارک تواین) میبینیم. (شاید چیزی نرینه باشد)). 
 گفته میشود هومبابا غولی با «صورتی شبیه به روده های در هم پیچیده» است و اندازه کوچک قهرمان به سخره میگیرد. جوری رفتار میکند که حتی ارزش زمان گذاشتن و یا زحمت ندارد که بکشدشان و بخوردشان. گیلگمش از دیدن هیولا خود را میبازد و این انکیدوست که به او دلگرمی میدهد. انکیدو است که گیلگمش را تشویق به زدن هیولا میکند حالا که زمانش فرا رسیده است. باز هم در اینجا افتادگی وجود دارد. ولی میدانیم که نبرد را میبرند هم با تلاش خود قهرمانان و هم با کمک سیزده بادی که شمش (خدای خورشید) فرستاده که مانع از آن میشود که هومبابا بتواند هیچ دفاعی از خود کند و یا از ضربه های گیلگمش بگریزد (یادآور کمکی که بادها به مردوک کردند تا تیامات را نابود کند)(وقتی با هیولا میجنگید بهتر است باد را پشتیبان خود داشته باشید it help to have the winds on your side; or at least at your back). 
 هومبابا مغلوب میشود و به گیلگمش التماس میکند او را نکشد، وعده میدهد رشوه میدهد. جالب است در اینجا وعده های هومبابا روشن میکند که او احتمالا او در واقع خدای جنگل بوده و نه فقط نگهبان آن. هومبابا به گیلگمش وعده انبوه درختان را میدهد، چوب اعلا برای کاخش، ... انکیدو به گیلگمش هشدار میدهد که التماسهای هومبابا را ندیده بگیرد و نابودش کند. هم برای رفع تهدید هومبابا و هم برای شهرت همیشگی به عنوان نابودگر این هیولای عظیم. گیلگمش هومبابا را میکشد. آن دو درختان کاج (صنوبر) را برای دروازه معبد انلیل در نیپور قطع میکنند (شاید برای گذر از تقصیرشان به خاطر کشتن نگاهبان جنگلش، هومبابا) 
 از جنبه های گوناگون این داستان، قصه ای معمولی از چگونی غلبه قهرمان (یا در اینجا دو قهرمان) بر یک elemental monster است ولی از سویی بخش هایی از وارونه رویداد (irony)  در آن است و از پیش خبر دادنِ چیزهایی که در حماسه در راهند. مهمترین جنبه از نظر من رابطه هومبابا (نگاهبان جنگل کاج)  و انکیدوست زیرا انکیدو انسان اولیه ای پیشین است که تمدن را پذیرفته. هومبابا نسخه هیولایی آنچه که انکیدو بوده، هست: نگاهبان و همراه جانوران وحشی که دور از سکنی بشر زندگی میکنند. ولی انکیدوست که به گیلگمش اصرار میکند تا هومبابا را بکشد، با وجود همه التماسها و وعده هایش. و انکیدوست که هومبابا پیش از مرگش تهدید و نفرین میکند (خائنی به طبیعت اصلی اش). داستان پر است از از پیش گفتن مرگ انکیدو. که حیات وحش را رها کرده و تمدن و انسانیت را پذیرا شده. تا با مرگی زودرس به زمین افتد. در همین حال بی پروایی گیلگمش در این بخش، نشان از تلاش گیلگمش برای رفع محدودیتهای سرنوشت انسان است. میخواهد جاودانه باشد، نه فقط مشهور برای نابودی هومبابا بلکه واقعا جاودانه باشد و برای همیشه زندگی کند همچون خدایان. این بن مایه ها  در نیمه دوم حماسه به هم می آمیزند که تضاد اندوهگینی در مقایسه با رفاقتی که در نیمه اول است، پیدا میکند. بعدا بحث حماسه گیلگمش را ادامه خواهیم داد با مواجهه دو قهرمان با ایشتار که به مرگ انکیدو می انجامد و جستجوی گیلگمش برای زندگی جاودان.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۳۹ تا ۷۷)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
RousouR (بحث) ‏۹ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Nemet-Nejat, Karen Rhea. Daily Life in Ancient Mesopotamia. Peabody, MA: Hendrickson, 2002.
اولی (ص ۱ تا ۳۵، ۶۹ تا ۱۲۹)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۶۳ تا ۱۷۴)، روایتی برای خواننده عام تاریخ، جامعه و فرهنگ بین‌النهرین باستان.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۸ (UTC)
==== بین‌النهرین، جستجوی زندگی جاودان ====
قبلا درباره بخش اول حماسه گیلگمش گفتیم، از جمله درباره دیدار گیلگمش با دوست خود و قهرمان درگیری، انکیدو و نبرد آن دو با هومبابا (elemental forest monster). اکنون بحث درباره حماسه گیلگمش را با داستان جستجوی گیلگمش به دنبال زندگی جاودان به پایان میبریم؛ جستجویی که برابرهای بسیاری در ادبیات حکمت که دربارشان گفتیم دارد. تلاش گیلگمش برای رهایی از سرنوشت بشری خود به پرسش هایی درباره شیوه زندگی مناسب ختم میشود؛ چگونه زندگی معناداری داشت با وجود مرگ گریزناپذیر و جستجوی گیلگمش برای جاودانگی یادآور اسطوره های آفرینش است (چگونه شرایط اینگونه شد که هست؛ به این معنی که بخشهایی از مسائل مربوط به ادبیات حکمت را توضیح میدهند (چگونه زندگی میکنیم و چگونه باید زندگی نتیجه بحشی داشته باشیم)). 
 گیلگمش و انکیدو، غولی به نام هومبابا را از پای درآوردند. elemental forest monster با رویی چون روده های در هم پیچیده که آن دو را تهدید میکند ولی آنها او را با مهارت از پای در میآورند (با کمک چهار باد؟؟؟). پس از پیروزی بر هومبابا، گیلگمش به شهر پادشاهی حود، اوروک، برمی گردد، نیروی خود را بازمی یابد، بدن را می شوید، ردای شاهی می پوشد، (و گفته می شود که) موی بلندش را به پشت می اندازد. گیلگمش نو، پاکیزه و آراسته (و البته گیلگمش با موی بلند) به سرعت توجه ایشتار را جلب می‌کند (ایزدبانوی عشق اروتیک). درباره ایشتار، با نام سومری اش، اینانا، سخن گفتیم. در اینجا، ایشتار در نقش شکارگر (متجاوز) جنسی سیری ناپذیر (insatiable sexual predator) ظاهر می شود، زنی که به خاطر تمایلات جنسی خود خطرناک است و ایشتار، در اینجا سریعا به دنبال اغوای گیلگمش است (با دادن قول های وسوسه انگیز). بسیاری از آن وعده ها درباره هدیه های باروری است، می گوید اگر گیلگمش با او رابطه جنسی داشته باشد، حیوانات گله اش بسیرا خواهند زایید و محصول بسیاری خواهد داشت و از فراوانی ای که ایشتار قادر به ایجادش است (با نیروی الهی اش)، برخوردار خواهد بود. گیلگمش فریب نمی خورد (یکی از توانایی های قهرمان تشخیص تله است)؛ گیلگمش پیشروی های ایشتار را رد می کند، تا ایجا لزوما مشکلی وجود ندارد ولی پیزی که مشکل ایجاد می کند آن است که گیلگمش اهانت خود را بسیار آشکار می کند. نخست، این ایده را رد می کند که وارد به پیوندی نابرابر شود، نمی خواهد در رابطه جنسی با ایزدبانو پارتنری ضعیف باشد، به عنوان یک مرد نمی خواهد در جایگاه پایین باشد. ای ایزدبانو می پرسد اگر به تو دست یابم، چه می توانم به تو دهم؛ یک میرا چه می تواند به یک ایزدبانو دهد که هدیه عشقی مناسب باشد؟ ولی پس از آن add insult to injury نمک بر زخم می پاشد با فهرست کردن عاشقانی که ایشتار داشته و بعدا خسته شده و خیانت کرده. فهرست طولانی از عاشقانی که ایشتار پذیرفته و زمانی لذت برده و سپس به سرنوشتی ناخوشایند محکوم کرده و البته این شامل اولین عاشق ایشتار، همسرش دموزی، می شود که چندین ماه در جهان زیرین، غمگینانه ناله می کند.
 به شکل قابل درکی، ایشتار احساس می کند به او توهین شده، با این فهرست گناهانش، فهرست خیانت هایش، ایشتار احساس می کند به او توهین شده چون مطالبی که گیلگمش می گوید، حقیقت دارد. گیلگمش به ایشتار با بیان واقعیت توهین کرده. او تاریخچه خوبی از روابط عاشقانه ندارد. ایشتارِ خشمگین، طبیعت واقعی خود را نشان می دهد؛ با خشم به نزد پدرش آنو می رود و از آنو می خواهد نرگاو آسمان را برای نابودی گیلگمش بفرستد. علاقه اروتیک وی سریعا به خشم طردشدن منجر می شود. 
 نرگاو آسمان، بار دیگر شخصیت نرگاو را به عنوان نماد قدرت الهی داریم. نرگاو آسمان سلاح مناسبی است که ایشتار در مقابل گیلگمش استفاده کند (می شود گفت همه قدرت آسمان بر ضد قهرمان وارد عمل می شود؛ به شکل نرگاو آسمان). نرگاو آسمان نه به گیلگمش که به شهرش (اوروک) حمله می کند. در اوروک خرابی به بار می آورد و گیلگمش و انکیدو هستند که باید شهر را نجات دهند و در واقع گیلگمش سریع کار نرگاو را تمام می کند. این نیز، بار دیگر سبب خشم ایشتار می شود (ایشتار، با نام اینانا، سریع خشمگین می شود، سریع احساس اهانت می کند، سریع می خواهد انتقام بگیرد). ایشتار بر روی دیوارهای اوروک ایستاده و نظاره گر نابودی نرگاو آسمان به دست آن دو است. ایشتار از گیلگمش و انکیدو خشمگین است و انکیدو در اینجا خسته از رفتار ایشتار است تکه ای از نرگاو را پاره می کند و به سوی ایزدبانو پرتاب می کند و تهدیدش می کند: اگر دستم به تو رسد، همان کاری را با تو می کنم که با این نرگاو کردیم. کار عاقلانه ای نبود. ایشتار انتقام می گیرد. او راضی به انتقام از گیلگمش نیست (شاید قوی تر از آن است که بشود از او انتقام گرفت) ولی clear shot at رفیق و دوقلو گیلگمش، انکیدو، دارد و به زودی انکیدو رویایی پیشگویانه می بیند که روشن می کند که وی به زودی خواهد مرد؛ به گناه کشتن هومبابا و نرگاو آسمان (به بیان دیگر انکیدو باید بمیرد به خاطر کارهایی که همراه با گیلگمش انجام داده با وجود اینکه بازیگر اصلی گیلگمش بوده است).  
 به زودی، انکیدو بیمار می شود. در بستر مرگ از شمش (خدای خورشید) می خواهد (دعا می کند) تا صیاد را لعنت کند و شمهات روسپی را لعنت کند (دو انسانی که باعث شدند انکیدو متمدن شود؛ در بخش اول حماسه) آن دو انکیدو را از طبیعت وحشی به در آوردند و از همراهی با حیوانات رهاندند و متمدن کردند (مناسب برای جامعه بشری) و او می خواهد از آنها انتقام بگیرد برای اینکه آنان آغازگر حوادثی بودند که انکیدو را این سرنوشت شیطانی کشاند (مرگ به بیماری و نه در شکوه نبرد). شمش سخنان وی را می شنود (دعا (pray)، لعنت صیاد و شمهات) و از آسمان به انکیدو پاسخ می دهد و او را سرزنش می کند؛ نباید صیاد را لعنت کنی، نباید شمهات را لعنت کنی زیرا شمهات است که تو را متمدن کرده و با متمدن شدن است که تو همراه مناسبی برای گیلگمش شدی. شمهات است که نه این سرنوشت شوم را برایت آورده بلکه در واقع دوستی گیلگمش را برایت آورده و شهرت همیشگی که همراه رفاقت با وی است. انکیدو دوباره فکر می کند و تسلیم می شود و به جای لعنت شمهات روسپی، او را دعا (bless) می کند. ولی این دعا به گونه ای وارونه رویداد (ironic) است: برای شمهات آرزو می کند عاشقان بسیاری داشته باشد و خانواده های بسیاری را از هم بپاشد و روسپی موفق باشد. انکیدو بیمارمی شود و پس از مجموعه ای از گفته ها و رویاهای پیشگویانه، می میرد. و مرگ انکیدوست، (می شود گفت برادر گیلگمش، می شود گفت دوقلوی گیلگمش و بی شک رفیق و قهرمانی قوی که با گیلگمش متحد است) که او را با مرگ گریزناپذیر خود رو به رو می کند. مرگی که حقیقت مسلم و نهایی از سرنوشت بشری وی است.  
 در اینجا بسیار مهم است بگوییم که عقاید بین النهرین باستان درباره زندگی پس از مرگ بسیار متفاوت است با دید خوشبینانه ای که در ادیان مصر معمول بود.   (بعدا افزوده شود)(جزئیات مهم درباره جهان زیرین) 
 گیلگمش نگران آن است که مرگ همیشگی ست و واقعیتی تلخ دارد. پی به دنبال زندگی جاودان می رود (دو-سوم خدا و یک-سوم انسان). گیلگمش می داند که از مرگ می ترسد ... (بعدا افزوده شود)(تفسیر مهم) 
 گیلگمش در جستجوی جاودانگی از تمدن دور و سرگردان در طبیعت وحشی می شود. مقام پادشاهی را فراموش می کند .... (بعدا افزوده شود)(مهم - گیلگمش تبدیل به انکیدو می شود(یا حتی هومبابا)) به دنبال گونه ای حکمت اجدادی است (اوتنپیشتیم (Ut-napishtim))
 جستجوی گیلگمش وی را به کوه ماشو می رساند، ماشو کوهی ست که در آن خورشید در شب غروب می کند و آن جایی ست که شمش در آن جایی برای استراحت در غرب در عصر پیدا می کند و سپس شمش از زیر کوه (هر شب) گذر می کند (از غرب به شرق) تا دوباره در صبح طلوع کند. گیلگمش به کوه ماشو می رسد و قصد آن دارد تا مسیر شمش را دنبال کند ولی راهش با دو عقرب هیولاها بسته می شود. این هیولاها گیلگمش را می شناسند و تشخیص می دهند دو-سوم خداست ولی هشدار می دهند که راه وی در زیر کوه بسیار تاریک خواهد بود و تنها شمش (روشنایی خورشید) قادر به آن است که راه خود به شرق را در زیر ماشو بیابد.
 با همه اینها، گیلگمش به تاریکی فرو می رود (plunge) و پس از ۱۰ لیگ (واحد مسافت)، از تاریکی بیرون می آید و سر از باغ خدای خورشید در می آورد (جایی که شمش در آن استراحت می کند، در شب). در اینجا گیاهان از جواهرات ساخته شده و همه چیز دلپذیر است. در باغ شمش (خدای خورشید) است که گیلگمش به «سیدوری اِیل‌زن» برمی خورد و شرایط خود و علت شرایط خود را می گوید. گفتگوی طولانی با سیدوری دارد. اِیل‌زن کسی است که به مسافران آبجو می فروشد، به بیان دیگر اهل کسب‌وکار است، با مردان فامیل ارتباطی ندارد، زن مستقلی است و می تواند با مردان از موضع برابر گفتگو کند. سیدوری گیلگمش را می بیند ولی آنچنان ظاهر او پریشان است و با غم آمیخته که سیدوری فکر می کند آدمکش است، فکر می کند مرد خطرناکی است که تنها قصدِ کشتن دارد. از گیلگمش می پرسد چرا چهره اش با غم پر شده است. گیلگمش پاسخی طولانی می دهد (بعدا افزوده شود - مهم).
 نسخه طولانی تری از این برخورد در باغ خدای خورشید وجود دارد، در نسخه بابلی قدیم حماسه گیلگمش. در نسخه بابلی قدیم، در باغ خدای خورشید، دلیل گیلگمش برای جستجویش روشن تر می شود، چون گفتگویی با شمش، و نیز سیدوری دارد. گفتگوهای نسخه بابلی قدیم ظاهرا از نسخه معیار (در نینوا به اکدی) حذف شده است. در نسخه بابلی قدیم، گیلگمش، نخست با خود خدای خورشید گفتگو می کند  و به یاد آوریم که شمش محافظی برای گیلگمش در ماجراهایش بوده است. (بعدا افزوده شود - مهم - شمش به گیلگمش می گوید جستجویش بی نتیجه است. نام سیدوری در فهرستی اکدی آمده  با عنوان Ishtar of Wisdom). سیدوری در نسخه بابلی قدیم، حرفهای شمش را تکرار می کند.  + سخنان سیدوری (تفسیر مهم) 
 (بعدا افزوده شود - بسیار مهم - اسطوره طوفان (پیش در آمد بعدا برای مقایسه تطبیقی + جزئیات مهم + جزئیات درباره آب های مرگ: نه آبهایی که زمین مردگان را احاطه کرده باشد بلکه آبهایِ آشوب (chaos) + wooden poles) + اوتنپیشتیم هم حرف سیدوری را تکرار می کند [که خودش تکرار حرف شمش بوده] + آتراهاسیس و نوح) + نحوه رفتن به ته دریا و به دست آوردن گیاه بازجوانی + از دست دادنش + بازگشت به اوروک + سخنانی که تکرار اول حماسه است full circle
 در پایان حماسه، گیلگمش چگونگی اوضاع را دریافته و اینکه چرا چنین است اوضاعی که این است، حتی انسانی که دو-سومش خداست، محکوم به حکمی ست که خدایان برای انسان صادر کرده اند. به نظر می رسد گیلگمش با سرنوشت محتوم خود، کنار آمده است. در پایان حماسه به نقش خود در مقام پادشاهی در جهان متمدن برمی گردد و به دستاوردهای سلطنت خود افتخار می کند. پادشاهی را آغاز، به همان کارهایی مشغول می شود که در اول حماسه آمده اند و از جمله نوشتن ماجراهایش بر یادبودی از سنگ (که باید ...). گیلگمش جهان متمدن  را پذیرا می شود، با سرنوشت بشری خویش کنار می آید. پند سیدوری و اوتنپیشتیم را می پذیرد....
 فکر میکنم گیلگمش به عنوان داستان یک قهرمان دو وجه غالب دارد: ترکیبی از ماجراهای قهرمانانه و جستجوی دانش. مثل این است که نیمه نخست داستان ما را به آن جلب می کند (با نبردها و ماجراهای بزرگ) و نیمه دوم درس می دهد (حتی بزرگترین انسانها باید لذتی را که می تواند در همین زندگی تا زمانی که هست، به دست آورد). بعدا چندین نسخه از داستان طوفان را  بررسی و مقایسه خواهیم کرد، دو نسخه متفاوت بین النهرینی (اوتنپیشتیم در حماسه و آتراهاسیس) و با داستان بنی اسرائیلی نوح آنگونه که در سفر پیداییش آمده است.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۷۷ تا ۱۰۹؛ ص ۱۱۶ تا ۱۵۳)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
*  Jacobsen, Thorkild. The Treasures of Darkness: A History of Mesopotamian Religion. New Haven, CT: Yale University Press, 1976.
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۳۵ تا ۶۴، ص ۱۳۰ تا ۱۸۰، ۱۹۳ تا ۲۰۰)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۹۳ تا ۲۱۹)، تاریخ فرهنگ دینی بین‌النهرین، با تمرکز بر شواهد ادبی و استعاره‌های هر دوره از تاریخ دینی بین‌النهرین.
سومی (ص ۲۳۰ تا ۲۴۵)، مجموعه مقاله‌ای درباره مطالب گوناگون از غذا تا ستاره‌شناسی، تا عشق و تا سکس، نقش زنان در بین‌النهرین باستان، برای کمک به خواننده امروزی برای درک مردمان و تمدن‌های آن.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۹ (UTC)
==== بین‌النهرین، طوفان بزرگ ====
* از زبان اوتا-ناپیشتی روایت می‌شود (از همان ابتدای لوح) و برخلاف الواح قبلی  او نقش روایتگر را دارد (و نه گیلگمش)، روایتگری (روایتگر راز خدایان) که از همه چیز خبر دارد
* داستان در شوروپاک آغاز می‌گردد (در آن روزها؟) که همگی خدایان قبل از طوفان در آنجا بودند. قرار می‌شود که خدایت اصلی (ایگی‌گی) طوفان بفرستند؛ دلیلی برای آن داده نمی‌شود و در اینجا معلوم نیست آیا طوفان تنها شروپاک را در برمی‌گیرد و یا همه جهان را. برخلاف حماسه آتراهاسیس خدایان خیلی زود دست به کار می‌شوند (خبری از بحث و گفتگو نیست): آنو، انلیل، نینورتا(پیشکار خدایان)، اِنوگی (ناظر بر کانال‌ها) و اِآ. اِآ نیز مانند سایر خدایان سوگند می‌خورد راز را برملا نکند؛ سپس به خانه و دیوارهایش سخنانی را می‌گوید (خانه را خراب کن و کشتی بساز (با جزئیات) ثروت و اموال را رها کن) تا  اوتا-ناپیشتی بشنود (همانطور که دلیل خود طوفان معلوم نیست، دلیل اینکه چرا اِآ راز را بر اوتاناپیشتی فاش می‌کند، روشن نیست و یا اینکه چرا به شخص اوتاناپیشتی و نه دیگران وهنوز در اینجا دقیقا معلوم نیست که خطر چیست).
* اِآ با جزئیات بیشتر او را راهنمایی می‌کند. این بخش طنزی پنهان دارد. آن حرفهایی که اِآ می‌گوید که اوتا-ناپیشتی به سایرین بگوید دربرگیرنده بلایی آسمانی است، و نه نعمتی که دل به آن ببندند.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
* Genesis 6-9
اولی (ص ۱ تا ۳۸، ۱۰۹ تا ۱۱۶)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Kramer, Samuel Noah. History Begins at Sumer: Thirty-nine Firsts in Recorded History. 3rd ed. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1981. 
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۱۸۱ تا ۱۹۲).
دومی (ص ۱۴۸ تا ۱۵۳).
سومی (۲۱۳ تا ۲۲۹).
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۲ (UTC)
thread_title:  حگ-سه 

message: قبلا درباره ایزدبانو اینانا سخن گفتیم (در بابل، ایشتار) که ارتباط آیینی وی با باروری در نهایت به جایگاه او در مقام «ملکه آسمان و زمین» منجر شد. اکنون به جهان مشخصا مردانه می‌پردازیم در شعر حماسی بین‌النهرینی، حماسه گیلگمش، داستان قهرمانی نیمه‌خدا و ماجراهایش. بخش نخست شعر درباره نبرد گیلگمش و انکیدو است، مردی که در نهایت رفیق وی می‌شود و نبرد آن دو با هیولایی به نام هومبابا. خواهیم دید که این بخش شعر، برخی مفاهیم اصلی درباره طبیعت مرد، پادشاهی، نبرد و دوستی را در بر دارد؛ آنگونه که در بین‌النهرین باستان درک می‌شده است. حماسه گیلگمش، نخستین مورد حماسی‌ست که باز مانده است و شعر حماسی عموما قهرمانی دارد که به دنبال ماجراهایی می‌رود (معمولا به عنوان بخشی از سفر) و این ماجراها را با ارتباط خودآگاه با جهان الهی از سر می‌گذراند (قهرمان شعر حماسی، قهرمانی در ارتباط با خدایان است). مشهورترین آثار این ژانر ادبی ایلیاد هومر (داستان خشم آشیل در سال آخر جنگ تروا) و ادیسه هومر (داستان سفر ده ساله اولیس به خانه‌اش در اتیکا پس از جنگ تروا)، این دو اثر از یونان نخستین هستند. به همین سان انه‌اید نوشته ویرژیل (ماجراهای قهرمان نبرد تروا، آینیاس پس از سقوط تروا) که در اوایل امپراتوری روم مکتوب شد. معمولا ماجراها اعمالی شجاعانه فرای توانایی انسان‌های عادی است، توانایی‌های فرا طبیعی و فرا بشری دارند که یا مهارتی خارق‌العاده است یا قدرتی خارق‌العاده و یا مثلا در مورد اولیس، هوش خارق‌العاده. گرچه قهرمان حماسه تا حدی تحت نفوذ خدایان است و گاهی با خدایان مستقیما در تماس است، سفر و ماجراهایش تا حدی نشانه توانایی بشری و شاید حتی اراده آزاد وی است. نتیجه نهایی گردآوری دانش و تجربه در مقیاس انسانی (و خرد) برای قهرمان است. قهرمان در تلاش برای آن است که محدودیت‌های بشری را کم کند، مرزها را بین خدا و انسان به عقب براند و همه اینها را در حالی انجام می‌دهد که بی‌شک خودش انسان باقی می‌ماند.
 در حماسه گیلگمش و خود گیلگمش نیز چنین است. حماسه به اکدی نوشته شده ولی ماجراها به شکل سنت شفاهی برای نسل‌ها در جریان بوده (هم سومری و هم اکدی). گیلگمش شخسیتی تاریخی است، نامش در فهرست پادشاها سومری آمده (پادشاه شهر اوروک، در حماسه هم همین شهر است)، پادشاهی او (اگر که پادشاهی تاریخی باشد) ۲۸۰۰ تا ۲۵۰۰ پیشا دوران مشترک بوده. داستانهای بسیاری درباره گیلگمش وجود دارد و همه این داستانهای درباره گیلگمش در حماسه نیامده است و این داستانها در نسخه های گوناگونی مکتوب شده و در حقیقت نسخه های متعددی در سراسر بین النهرین پیدا شده و در میانشان از رونوشت شاگرد مدرسه ای تا رونوشت های تمیز نوشته شده برای آرشیو پادشاهی را در بر میگیرد. متن معیار احتمالا نسخه ای است که در شهر آشوری نینوا پیدا شده (قرن هفتم پیشا دوران مشترک) و به نظر میرسد به دستور پادشاه توسط کاتبی نوشته شده ولی حتی این نسخه نیز همه داستانها درباره گیلگمش را در بر نمیگیرد. مساله این است که مکتوب شدن داستان در جهان باستان، تاثیری بر روایت آن توسط داستانگویان نداشته (سنت شفاهی) و نسخه های گوناگونی از داستان گیلمش را داریم که در سایر سنت های شفاهی روایت شده و حتی در فرهنگهای دیگر که نشانه تداوم اهمیت و مرکزیت فرهنگی هنر داستانگویان (داستانگو نقشی را در جهان باستان داشته که اکنون نویسنده در فرهنگ مدرن دارد).
 نخستین بخش حماسه گیلگمش، بیشتر درباره نقش گیلگمش در مقام پادشاه اوروک است و حوادثی که به دوستی او با مرد قدرتمند دیگری به نام انکیدو منجر میشود. حماسه سرآغازی دارد (میشود گفت تیزر یا تبلیغی برای کل حماسه). اعمال قهرمانی گیلگمش و موفقیتهایش در مقام پادشاه را میستاید (بدانید کسی است که ارزش شنیدن دارد). گیلگمش معیار قدرت، معیار زیبایی توصیف میشود. توسط خدایان خلق شده تا مشخصا قهرمان باشد و پادشاه و رد خود هم جنبه های الهی دارد هم انسانی. دو-سومش ایزدی است و تنها یک-سومش میرا (که از نظر ژنتیکی منطقی نیست). این ترکیب الهی-انسانی از پیش خبر از رد کردن مرگ توسط او میدهد، مرگ سرنوشت مشترک بشری است و نه کسی که دو-سوم ایزدی است ... (تفسیر افزوده شود) 
 اشتباهات گیلگمش: اشتیاقِ جنگ، تشنگی برای نبرد که مردان جوان اوروک را دائما درگیر میکند باید سربازان پیاده ارتش او باشند. خانواده ها پشتیبان اصلی خود (مرد جوان خانواده) را از دست میدهند (مادر سوگوار پسر، عروس سوگوار همسر)    /    از طرف دیگر اشتیاق جنسی گیلگمش او را به آنجا رسانده که برای خود حقی را بطلبد که به droit du seigneur  (حق لرد؛ نخستین شیره زفاف) مشهور است. حق لرد و ارباب برای ازاله بکارت عروسان باکره قبل از ازدواجشان. در این مورد آنگونه که در متن آمده گیلگمش هیچ عروسی را برای شوهرش نمیگذارد'(او است که اولین ارتباط را باید با آنها داشته باشد)   / گیلگمش هم تهدیدی برای مردان جوان اوروک است (تشنگی جنگ) و هم زنان جوان (حق ارباب)؛ به خدایان شکایت میبرند و خدایان هستند که باید جمع شوند و برای مشکلی که گیلگمش ایجاد کرده راهی پیدا کنند. اینها تصویری به ما میدهد ازایده پادشاهی آرمانی در بین النهرین (تفسیر افزوده شود) ....
 خدایان گرد می آیند و راهی پیدا میکنند: تنها کسی که از پس گیلگمش بر می آید، در واقع گیلگمش دیگری است. همتای گیلگمش، مرد وحشی به نام انکیدو حلق میشود. ایزدبانویی او را خلق میکند از گِل و در دنیای وحش قرارش میدهد دور از سکنی بشر و دور از دسترس تمدن. هم گیلگمش است و هم پادگیلگمش. گیلگمشی در وحش و نه در قلب شهر و تمدن. انکیدو پوشیده از موی آشفته است مانند زنان مویش بلند است (برخلاف مرد متمدن بلد نیست مویش را کوتاه کند) علف میخورد از چشمه در جنگل مینوشد مانند یک حیوان و همراه با حیواناتی است که از او هراس ندارند نگاهبان حیوانات است (گیلگمش به میان میاید) صیاد میبیند انکیدو حیوانات را از دام رها میکند به اوروک میرود و به گیلگمش شکایت میکند (مثل اینکه شکایت گذر زمان را برای مردم در این حماسه ساده تر میکند)  در اوروک گیلگمش ایده دارد میگوید صیاد با خود شمهاتِ روسپی را ببرد اگر شمهات روسپی را ببرد به جایی که انکیدو است او انکیدو را فریفته میکند و با او ارتباط جنسی خواهد داشت و این مشکل صیاد را حل خواهد کرد. صیاد چنین میکند. شمهات روسپی را به حیات وحش میبرد و او را تزغیب میکند برود و خودش را برهنه به انکیدو نشان دهد  و به دامش کشد. شمهات با دلربایی انکیدو را به خود جلب میکند و انکیدو شش روز و هفت شب را با او میگذراند (ارتباط جنسی مداوم).   و در این بین انکیدو به شکلی متمدن میشود. اولین نتیجه این است که از طبیعت میبرد. حیواناتی که دورش جمع میشدند از او با هراس فرار میکنند. و زمانی که سعی میکند به دنبالشان بدود میبیند پاهایش بسیار ضعیف شده اند و نمیتواند به دنبالشان بدود. جدایی او از طبیعت به دو شکل توصیف میشود: هم ضعیف شده ولی هم گفته میشود خرد یافته؛ زیرا انکیدو در خود تفکرات یک مرد را دارد (تفکرات یک مرد متمدن در شهر و نه حیات وحش) شمهات همین را به انکیدو میگوید. عاقل شده و مانند یک خداست. پس شمهات به او درسهایی در هنر تمدن میدهد: چگونه لباس بپوشد ولی مهمتر اینکه چگونه نان و شراب بخورد (این دو غذا در جهان باستان بسیار سمبلیک هستند. غذاهای پایه ای که هم هدیه طبیعت هستند (گندم و انگور) و تکنیکهای گوناگونی که باید انسان بر آنان اجرا کند تا به نتیجه برسند) (جزئیات افزوده شود)  نان و شراب غذای تمدن هستند چون ترکیب طبیعت و انسان هستند پس خوردن نان و نوشیدن شراب اساس زندگی انسان متمدن است. در همین حال انکیدو موی بدنش را میزداید تا ظاهر حیوانی اش را از دست بدهد. و با روغن (راهکار دیگری از انسان متمدن) خود را خوشبو میکند... انکیدو به یک مرد تبدیل شد 
 حالا که مرد شده به اورک میاید و گیلگمش را به چالش میکشد تا ببینند کدام قویتر است. انکیدو در آستانه در خانه «پدر همسر؟» (father in law) با گیلگمش روبه رو میشود. انکیدو نمیگذارد گیلگمش عبور کند (یادآور نخستین برخورد جان کوچولو و رابین هود بر تنه درختی که روی رودخانه افتاده). یک مرد نمیگذارد مرد دیگر بگذرد و در نتیجه نبرد میکنند. در این مورد مانند دو کشتی گیر در سراسر گذرگاههای شهر بالا و پایین میروند. هر دو هم قدرت هستند. این بخش شعر که نتیجه نبرد را مشخص میکند، افتادگی دارد. وقتی متن دوباره شروع میشود انکیدو در حال گوش دادن به گیلگمش است و شروع به گریه میکند. معلوم نیست در این بین چه شده (معلوم نیست چرا گیلگمش با انکیدو نمیجنگد و چرا چیزی که گیلگمش میگوید انکیدو را به گریه می اندازد). در متن بابلی قدیمی داستان، کامل است ولی باز هم معلوم نیست. ممکن است گیلگمش (در نسخه بابلی) از حیله ای در کشتی استفاده کرده تا انکیدو را مغلوب کند و بر زمین زند (اگر اینگونه باشد نشانه برتری انسان متمدن است که وقتی نمیتواند با نیروی خود مغلوب کند، با ترفند اینکار را میکند. معلوم نیست البته.) چیزی که میدانیم (باز هم مانند جان کوچولو و رابین هود) ای ن است که هر دو مرد نبردی سخت میکنند به تفاوق میرسند و نبرد را پایان میدهند و دوست میشوند. در واقع چیزی بیشتر از دوست. همدیگر را در آغوش میگیرند، دست در دست میگذارند و نردیکترین رفیقانی خواهند بود که ماجراهای بزرگی از سر میگذرانند (fast friendship in both senses of the word). 
 نمونه دوستی ایده آل نه فقط در بین النهرین باستان بلکه در دنیای باستانی مدیترانه. دوست، خودِ دیگر است. کسی که بازتاب تصویر پیشینه، هوش، مهارتها، علائق و لذتهای دوستش است؛ میشود گفت یک دوقلو.      /  این ایده آل در دوستی گیلگمش و انکیدو نمایان است. ایزدبانو به راهنمایی خدایان انکیدو را چون گیلگمشِ دیگری خلق کرد. به او گفتند ما گیلگمش را ساختیم حالا گیلگمش دیگری را بساز. تاکید در بخش نخست بر شباهت گیلگمش و انکیدو است. تنها تفاوت آن دو، به نظر میرسد تنها این باشد که گیلگمش در مرکز زندگی متمدن است در حالی که انکیدو مردی اولیه است که در وحش زندگی میکند. ولی وقتی انکیدو متمدن میشود و مرد میشود او و گیلگمش در واقع یکی هستند. 
 گیلگمش و انکیدو از این جا به بعد دو روی یک شخصیت هستند. قهرمان، همراه ایده آل و رفیق کاملی که تصویر خود اوست، میابد. (باز شبیه به جان کوچولو و رابین هود) آماده برای ماجراها هستند. گیلگمش و انکیدو به جستجوی elemental monster به نام هومبابا میروند. پس از دوستی، انکیدو به گیلگمش درباره هومبابا میگوید هیولایی که نگهبان جنگل است و حیواناتش. هومبابا وطیفه دارد هر کس که وارد جنگل شود را به هراس انذازد. به نظر این نگاهبانی را انلیل به عهده هومبابا گذاشته، از جنبه سمبلیک (و ادبیات دینی) میشود گفت هومبابا نشانه همه حیطه های ناشناخته جنگل است. خطرهایی که آدمهای متمدن را تهدید میکند که در حستجوی چیزی وارد جنگل شوند. گیلگمش وقتی درباره هومبابا میشنود، مصمم به نابودی اوست ولی دلیل روشنی برای این ارائه نمیشود که چرا گیلگمش چنین میخواهد. از جنبه سمبلیک نشانه نیروی غلبه انسان بر طبیعت است (تسلیم طبیعت به خواسته بشریت به خصوص برای ایجاد تمدن). شک دارم چنین باشد، فکر میکنم دلیل اصلی ا این است که نقش قهرمان این است که بر هیولا غلبه و او را نابود کند. پس وقتی به قهرمان میگوییم در آنجا هیولایی است، قهرمان میگوید میروم و میکشمش. نقش قهرمان است که تهدید بشریت را از بین ببرد (یا تهدید تمدن را).  و از این جنبه هومبابا موجودی شیطانی است و گیلگمش مصمم به نابودی آن است. گیلگمش برای انجام این کار هم از خدایان و هم از انسانها یاری میگیرد. نخست انکیدو که راه جنگل را میداند. انکیدو است که به گیلگمش راهنماییهای روشمند میکمند انکیدو محافظ گیلگمش در حین نبرد با هموبابا است انکیدوست که گیلگمش را به خانه برمیگرداند. سپس گیلگمش به کاخ مادرش میرود تا از نینسون راهنمایی بگیرد. نینسون به شمش پیشکش میدهد تا حامی پسرش باشد (اینجا معلوم میشود شمش است که روح بی آرامی در گیلگمش قرار داده). در پایان گیلگمش و انکیدو به خدایان پیشکش میدهند. و به انلیل وعده دروازه ای از کاج (صنوبر) برای معبدش، میدهند اگر بر هومبابا غلبه کنند (هدیه یا رشوه یا توجهی به خدایان از قبل؟). گیلگمش و انکیدو به لبنان میروند و جنگل کاج (صنوبر) (pine forest). درباره این بخش فقط بگوییم که با اعمال تکراری، کلمات تکراری و مضمونهای تکراری پر است و این جنبه مرسومی در داستانگویان باستان است. (انتظار را افزایش میدهد شنونده را منتظر عملی که در راه است میگذارد و همینطور به داستانگو این فرصت را میدهد تا بقیه داستان به یادش بیاید) در پایان وارد جنگل کاج (صنوبر) میشوند. با هومبابا روبه رو میشوند. هومبابا که هیولایی غظیم است آن دو را مسخره میکند. تهدیدشان میکند. طعنه رد و بدل میکنند (بن مایه مشترک نه فقط در دنیای باستان بلکه حتی چنین بن مایه ای را در فولکولور آمریکا (اثر مارک تواین) میبینیم. (شاید چیزی نرینه باشد)). 
 گفته میشود هومبابا غولی با «صورتی شبیه به روده های در هم پیچیده» است و اندازه کوچک قهرمان به سخره میگیرد. جوری رفتار میکند که حتی ارزش زمان گذاشتن و یا زحمت ندارد که بکشدشان و بخوردشان. گیلگمش از دیدن هیولا خود را میبازد و این انکیدوست که به او دلگرمی میدهد. انکیدو است که گیلگمش را تشویق به زدن هیولا میکند حالا که زمانش فرا رسیده است. باز هم در اینجا افتادگی وجود دارد. ولی میدانیم که نبرد را میبرند هم با تلاش خود قهرمانان و هم با کمک سیزده بادی که شمش (خدای خورشید) فرستاده که مانع از آن میشود که هومبابا بتواند هیچ دفاعی از خود کند و یا از ضربه های گیلگمش بگریزد (یادآور کمکی که بادها به مردوک کردند تا تیامات را نابود کند)(وقتی با هیولا میجنگید بهتر است باد را پشتیبان خود داشته باشید it help to have the winds on your side; or at least at your back). 
 هومبابا مغلوب میشود و به گیلگمش التماس میکند او را نکشد، وعده میدهد رشوه میدهد. جالب است در اینجا وعده های هومبابا روشن میکند که او احتمالا او در واقع خدای جنگل بوده و نه فقط نگهبان آن. هومبابا به گیلگمش وعده انبوه درختان را میدهد، چوب اعلا برای کاخش، ... انکیدو به گیلگمش هشدار میدهد که التماسهای هومبابا را ندیده بگیرد و نابودش کند. هم برای رفع تهدید هومبابا و هم برای شهرت همیشگی به عنوان نابودگر این هیولای عظیم. گیلگمش هومبابا را میکشد. آن دو درختان کاج (صنوبر) را برای دروازه معبد انلیل در نیپور قطع میکنند (شاید برای گذر از تقصیرشان به خاطر کشتن نگاهبان جنگلش، هومبابا) 
 از جنبه های گوناگون این داستان، قصه ای معمولی از چگونی غلبه قهرمان (یا در اینجا دو قهرمان) بر یک elemental monster است ولی از سویی بخش هایی از وارونه رویداد (irony)  در آن است و از پیش خبر دادنِ چیزهایی که در حماسه در راهند. مهمترین جنبه از نظر من رابطه هومبابا (نگاهبان جنگل کاج)  و انکیدوست زیرا انکیدو انسان اولیه ای پیشین است که تمدن را پذیرفته. هومبابا نسخه هیولایی آنچه که انکیدو بوده، هست: نگاهبان و همراه جانوران وحشی که دور از سکنی بشر زندگی میکنند. ولی انکیدوست که به گیلگمش اصرار میکند تا هومبابا را بکشد، با وجود همه التماسها و وعده هایش. و انکیدوست که هومبابا پیش از مرگش تهدید و نفرین میکند (خائنی به طبیعت اصلی اش). داستان پر است از از پیش گفتن مرگ انکیدو. که حیات وحش را رها کرده و تمدن و انسانیت را پذیرا شده. تا با مرگی زودرس به زمین افتد. در همین حال بی پروایی گیلگمش در این بخش، نشان از تلاش گیلگمش برای رفع محدودیتهای سرنوشت انسان است. میخواهد جاودانه باشد، نه فقط مشهور برای نابودی هومبابا بلکه واقعا جاودانه باشد و برای همیشه زندگی کند همچون خدایان. این بن مایه ها  در نیمه دوم حماسه به هم می آمیزند که تضاد اندوهگینی در مقایسه با رفاقتی که در نیمه اول است، پیدا میکند. بعدا بحث حماسه گیلگمش را ادامه خواهیم داد با مواجهه دو قهرمان با ایشتار که به مرگ انکیدو می انجامد و جستجوی گیلگمش برای زندگی جاودان.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۳۹ تا ۷۷)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
RousouR (بحث) ‏۹ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Nemet-Nejat, Karen Rhea. Daily Life in Ancient Mesopotamia. Peabody, MA: Hendrickson, 2002.
اولی (ص ۱ تا ۳۵، ۶۹ تا ۱۲۹)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۶۳ تا ۱۷۴)، روایتی برای خواننده عام تاریخ، جامعه و فرهنگ بین‌النهرین باستان.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۹:۵۸ (UTC)
thread_title:  بین‌النهرین، پادشاه گیلگمش 

message: قبلا درباره بخش اول حماسه گیلگمش گفتیم، از جمله درباره دیدار گیلگمش با دوست خود و قهرمان درگیری، انکیدو و نبرد آن دو با هومبابا (elemental forest monster). اکنون بحث درباره حماسه گیلگمش را با داستان جستجوی گیلگمش به دنبال زندگی جاودان به پایان میبریم؛ جستجویی که برابرهای بسیاری در ادبیات حکمت که دربارشان گفتیم دارد. تلاش گیلگمش برای رهایی از سرنوشت بشری خود به پرسش هایی درباره شیوه زندگی مناسب ختم میشود؛ چگونه زندگی معناداری داشت با وجود مرگ گریزناپذیر و جستجوی گیلگمش برای جاودانگی یادآور اسطوره های آفرینش است (چگونه شرایط اینگونه شد که هست؛ به این معنی که بخشهایی از مسائل مربوط به ادبیات حکمت را توضیح میدهند (چگونه زندگی میکنیم و چگونه باید زندگی نتیجه بحشی داشته باشیم)). 
 گیلگمش و انکیدو، غولی به نام هومبابا را از پای درآوردند. elemental forest monster با رویی چون روده های در هم پیچیده که آن دو را تهدید میکند ولی آنها او را با مهارت از پای در میآورند (با کمک چهار باد؟؟؟). پس از پیروزی بر هومبابا، گیلگمش به شهر پادشاهی حود، اوروک، برمی گردد، نیروی خود را بازمی یابد، بدن را می شوید، ردای شاهی می پوشد، (و گفته می شود که) موی بلندش را به پشت می اندازد. گیلگمش نو، پاکیزه و آراسته (و البته گیلگمش با موی بلند) به سرعت توجه ایشتار را جلب می‌کند (ایزدبانوی عشق اروتیک). درباره ایشتار، با نام سومری اش، اینانا، سخن گفتیم. در اینجا، ایشتار در نقش شکارگر (متجاوز) جنسی سیری ناپذیر (insatiable sexual predator) ظاهر می شود، زنی که به خاطر تمایلات جنسی خود خطرناک است و ایشتار، در اینجا سریعا به دنبال اغوای گیلگمش است (با دادن قول های وسوسه انگیز). بسیاری از آن وعده ها درباره هدیه های باروری است، می گوید اگر گیلگمش با او رابطه جنسی داشته باشد، حیوانات گله اش بسیرا خواهند زایید و محصول بسیاری خواهد داشت و از فراوانی ای که ایشتار قادر به ایجادش است (با نیروی الهی اش)، برخوردار خواهد بود. گیلگمش فریب نمی خورد (یکی از توانایی های قهرمان تشخیص تله است)؛ گیلگمش پیشروی های ایشتار را رد می کند، تا ایجا لزوما مشکلی وجود ندارد ولی پیزی که مشکل ایجاد می کند آن است که گیلگمش اهانت خود را بسیار آشکار می کند. نخست، این ایده را رد می کند که وارد به پیوندی نابرابر شود، نمی خواهد در رابطه جنسی با ایزدبانو پارتنری ضعیف باشد، به عنوان یک مرد نمی خواهد در جایگاه پایین باشد. ای ایزدبانو می پرسد اگر به تو دست یابم، چه می توانم به تو دهم؛ یک میرا چه می تواند به یک ایزدبانو دهد که هدیه عشقی مناسب باشد؟ ولی پس از آن add insult to injury نمک بر زخم می پاشد با فهرست کردن عاشقانی که ایشتار داشته و بعدا خسته شده و خیانت کرده. فهرست طولانی از عاشقانی که ایشتار پذیرفته و زمانی لذت برده و سپس به سرنوشتی ناخوشایند محکوم کرده و البته این شامل اولین عاشق ایشتار، همسرش دموزی، می شود که چندین ماه در جهان زیرین، غمگینانه ناله می کند.
 به شکل قابل درکی، ایشتار احساس می کند به او توهین شده، با این فهرست گناهانش، فهرست خیانت هایش، ایشتار احساس می کند به او توهین شده چون مطالبی که گیلگمش می گوید، حقیقت دارد. گیلگمش به ایشتار با بیان واقعیت توهین کرده. او تاریخچه خوبی از روابط عاشقانه ندارد. ایشتارِ خشمگین، طبیعت واقعی خود را نشان می دهد؛ با خشم به نزد پدرش آنو می رود و از آنو می خواهد نرگاو آسمان را برای نابودی گیلگمش بفرستد. علاقه اروتیک وی سریعا به خشم طردشدن منجر می شود. 
 نرگاو آسمان، بار دیگر شخصیت نرگاو را به عنوان نماد قدرت الهی داریم. نرگاو آسمان سلاح مناسبی است که ایشتار در مقابل گیلگمش استفاده کند (می شود گفت همه قدرت آسمان بر ضد قهرمان وارد عمل می شود؛ به شکل نرگاو آسمان). نرگاو آسمان نه به گیلگمش که به شهرش (اوروک) حمله می کند. در اوروک خرابی به بار می آورد و گیلگمش و انکیدو هستند که باید شهر را نجات دهند و در واقع گیلگمش سریع کار نرگاو را تمام می کند. این نیز، بار دیگر سبب خشم ایشتار می شود (ایشتار، با نام اینانا، سریع خشمگین می شود، سریع احساس اهانت می کند، سریع می خواهد انتقام بگیرد). ایشتار بر روی دیوارهای اوروک ایستاده و نظاره گر نابودی نرگاو آسمان به دست آن دو است. ایشتار از گیلگمش و انکیدو خشمگین است و انکیدو در اینجا خسته از رفتار ایشتار است تکه ای از نرگاو را پاره می کند و به سوی ایزدبانو پرتاب می کند و تهدیدش می کند: اگر دستم به تو رسد، همان کاری را با تو می کنم که با این نرگاو کردیم. کار عاقلانه ای نبود. ایشتار انتقام می گیرد. او راضی به انتقام از گیلگمش نیست (شاید قوی تر از آن است که بشود از او انتقام گرفت) ولی clear shot at رفیق و دوقلو گیلگمش، انکیدو، دارد و به زودی انکیدو رویایی پیشگویانه می بیند که روشن می کند که وی به زودی خواهد مرد؛ به گناه کشتن هومبابا و نرگاو آسمان (به بیان دیگر انکیدو باید بمیرد به خاطر کارهایی که همراه با گیلگمش انجام داده با وجود اینکه بازیگر اصلی گیلگمش بوده است).  
 به زودی، انکیدو بیمار می شود. در بستر مرگ از شمش (خدای خورشید) می خواهد (دعا می کند) تا صیاد را لعنت کند و شمهات روسپی را لعنت کند (دو انسانی که باعث شدند انکیدو متمدن شود؛ در بخش اول حماسه) آن دو انکیدو را از طبیعت وحشی به در آوردند و از همراهی با حیوانات رهاندند و متمدن کردند (مناسب برای جامعه بشری) و او می خواهد از آنها انتقام بگیرد برای اینکه آنان آغازگر حوادثی بودند که انکیدو را این سرنوشت شیطانی کشاند (مرگ به بیماری و نه در شکوه نبرد). شمش سخنان وی را می شنود (دعا (pray)، لعنت صیاد و شمهات) و از آسمان به انکیدو پاسخ می دهد و او را سرزنش می کند؛ نباید صیاد را لعنت کنی، نباید شمهات را لعنت کنی زیرا شمهات است که تو را متمدن کرده و با متمدن شدن است که تو همراه مناسبی برای گیلگمش شدی. شمهات است که نه این سرنوشت شوم را برایت آورده بلکه در واقع دوستی گیلگمش را برایت آورده و شهرت همیشگی که همراه رفاقت با وی است. انکیدو دوباره فکر می کند و تسلیم می شود و به جای لعنت شمهات روسپی، او را دعا (bless) می کند. ولی این دعا به گونه ای وارونه رویداد (ironic) است: برای شمهات آرزو می کند عاشقان بسیاری داشته باشد و خانواده های بسیاری را از هم بپاشد و روسپی موفق باشد. انکیدو بیمارمی شود و پس از مجموعه ای از گفته ها و رویاهای پیشگویانه، می میرد. و مرگ انکیدوست، (می شود گفت برادر گیلگمش، می شود گفت دوقلوی گیلگمش و بی شک رفیق و قهرمانی قوی که با گیلگمش متحد است) که او را با مرگ گریزناپذیر خود رو به رو می کند. مرگی که حقیقت مسلم و نهایی از سرنوشت بشری وی است.  
 در اینجا بسیار مهم است بگوییم که عقاید بین النهرین باستان درباره زندگی پس از مرگ بسیار متفاوت است با دید خوشبینانه ای که در ادیان مصر معمول بود.   (بعدا افزوده شود)(جزئیات مهم درباره جهان زیرین) 
 گیلگمش نگران آن است که مرگ همیشگی ست و واقعیتی تلخ دارد. پی به دنبال زندگی جاودان می رود (دو-سوم خدا و یک-سوم انسان). گیلگمش می داند که از مرگ می ترسد ... (بعدا افزوده شود)(تفسیر مهم) 
 گیلگمش در جستجوی جاودانگی از تمدن دور و سرگردان در طبیعت وحشی می شود. مقام پادشاهی را فراموش می کند .... (بعدا افزوده شود)(مهم - گیلگمش تبدیل به انکیدو می شود(یا حتی هومبابا)) به دنبال گونه ای حکمت اجدادی است (اوتنپیشتیم (Ut-napishtim))
 جستجوی گیلگمش وی را به کوه ماشو می رساند، ماشو کوهی ست که در آن خورشید در شب غروب می کند و آن جایی ست که شمش در آن جایی برای استراحت در غرب در عصر پیدا می کند و سپس شمش از زیر کوه (هر شب) گذر می کند (از غرب به شرق) تا دوباره در صبح طلوع کند. گیلگمش به کوه ماشو می رسد و قصد آن دارد تا مسیر شمش را دنبال کند ولی راهش با دو عقرب هیولاها بسته می شود. این هیولاها گیلگمش را می شناسند و تشخیص می دهند دو-سوم خداست ولی هشدار می دهند که راه وی در زیر کوه بسیار تاریک خواهد بود و تنها شمش (روشنایی خورشید) قادر به آن است که راه خود به شرق را در زیر ماشو بیابد.
 با همه اینها، گیلگمش به تاریکی فرو می رود (plunge) و پس از ۱۰ لیگ (واحد مسافت)، از تاریکی بیرون می آید و سر از باغ خدای خورشید در می آورد (جایی که شمش در آن استراحت می کند، در شب). در اینجا گیاهان از جواهرات ساخته شده و همه چیز دلپذیر است. در باغ شمش (خدای خورشید) است که گیلگمش به «سیدوری اِیل‌زن» برمی خورد و شرایط خود و علت شرایط خود را می گوید. گفتگوی طولانی با سیدوری دارد. اِیل‌زن کسی است که به مسافران آبجو می فروشد، به بیان دیگر اهل کسب‌وکار است، با مردان فامیل ارتباطی ندارد، زن مستقلی است و می تواند با مردان از موضع برابر گفتگو کند. سیدوری گیلگمش را می بیند ولی آنچنان ظاهر او پریشان است و با غم آمیخته که سیدوری فکر می کند آدمکش است، فکر می کند مرد خطرناکی است که تنها قصدِ کشتن دارد. از گیلگمش می پرسد چرا چهره اش با غم پر شده است. گیلگمش پاسخی طولانی می دهد (بعدا افزوده شود - مهم).
 نسخه طولانی تری از این برخورد در باغ خدای خورشید وجود دارد، در نسخه بابلی قدیم حماسه گیلگمش. در نسخه بابلی قدیم، در باغ خدای خورشید، دلیل گیلگمش برای جستجویش روشن تر می شود، چون گفتگویی با شمش، و نیز سیدوری دارد. گفتگوهای نسخه بابلی قدیم ظاهرا از نسخه معیار (در نینوا به اکدی) حذف شده است. در نسخه بابلی قدیم، گیلگمش، نخست با خود خدای خورشید گفتگو می کند  و به یاد آوریم که شمش محافظی برای گیلگمش در ماجراهایش بوده است. (بعدا افزوده شود - مهم - شمش به گیلگمش می گوید جستجویش بی نتیجه است. نام سیدوری در فهرستی اکدی آمده  با عنوان Ishtar of Wisdom). سیدوری در نسخه بابلی قدیم، حرفهای شمش را تکرار می کند.  + سخنان سیدوری (تفسیر مهم) 
 (بعدا افزوده شود - بسیار مهم - اسطوره طوفان (پیش در آمد بعدا برای مقایسه تطبیقی + جزئیات مهم + جزئیات درباره آب های مرگ: نه آبهایی که زمین مردگان را احاطه کرده باشد بلکه آبهایِ آشوب (chaos) + wooden poles) + اوتنپیشتیم هم حرف سیدوری را تکرار می کند [که خودش تکرار حرف شمش بوده] + آتراهاسیس و نوح) + نحوه رفتن به ته دریا و به دست آوردن گیاه بازجوانی + از دست دادنش + بازگشت به اوروک + سخنانی که تکرار اول حماسه است full circle
 در پایان حماسه، گیلگمش چگونگی اوضاع را دریافته و اینکه چرا چنین است اوضاعی که این است، حتی انسانی که دو-سومش خداست، محکوم به حکمی ست که خدایان برای انسان صادر کرده اند. به نظر می رسد گیلگمش با سرنوشت محتوم خود، کنار آمده است. در پایان حماسه به نقش خود در مقام پادشاهی در جهان متمدن برمی گردد و به دستاوردهای سلطنت خود افتخار می کند. پادشاهی را آغاز، به همان کارهایی مشغول می شود که در اول حماسه آمده اند و از جمله نوشتن ماجراهایش بر یادبودی از سنگ (که باید ...). گیلگمش جهان متمدن  را پذیرا می شود، با سرنوشت بشری خویش کنار می آید. پند سیدوری و اوتنپیشتیم را می پذیرد....
 فکر میکنم گیلگمش به عنوان داستان یک قهرمان دو وجه غالب دارد: ترکیبی از ماجراهای قهرمانانه و جستجوی دانش. مثل این است که نیمه نخست داستان ما را به آن جلب می کند (با نبردها و ماجراهای بزرگ) و نیمه دوم درس می دهد (حتی بزرگترین انسانها باید لذتی را که می تواند در همین زندگی تا زمانی که هست، به دست آورد). بعدا چندین نسخه از داستان طوفان را  بررسی و مقایسه خواهیم کرد، دو نسخه متفاوت بین النهرینی (اوتنپیشتیم در حماسه و آتراهاسیس) و با داستان بنی اسرائیلی نوح آنگونه که در سفر پیداییش آمده است.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
اولی (ص ۷۷ تا ۱۰۹؛ ص ۱۱۶ تا ۱۵۳)، مجموعه‌ای از متون دینی اصلی بین‌النهرین باستان، با ترجمه‌هایی که حس را منتقل می‌کند بدون آنکه بر مشکلاتی که در خواندن متن وجود دارد، سرپوش گذارد؛ همراه با یادداشت‌های مفید.
دومی، راهنمایی برای فرهنگ دینی بین‌النهرین از ابتدا تا دوره جدید، ارائه شده به شکل دیکشنری، همراه با تصاویر مفید.
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
*  Jacobsen, Thorkild. The Treasures of Darkness: A History of Mesopotamian Religion. New Haven, CT: Yale University Press, 1976.
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۳۵ تا ۶۴، ص ۱۳۰ تا ۱۸۰، ۱۹۳ تا ۲۰۰)، ترجمه‌ای ادبی برای مخاطب عام، همراه با مقدمه و یادداشت.
دومی (ص ۱۹۳ تا ۲۱۹)، تاریخ فرهنگ دینی بین‌النهرین، با تمرکز بر شواهد ادبی و استعاره‌های هر دوره از تاریخ دینی بین‌النهرین.
سومی (ص ۲۳۰ تا ۲۴۵)، مجموعه مقاله‌ای درباره مطالب گوناگون از غذا تا ستاره‌شناسی، تا عشق و تا سکس، نقش زنان در بین‌النهرین باستان، برای کمک به خواننده امروزی برای درک مردمان و تمدن‌های آن.
RousouR (بحث) ‏۱۱ مه ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۰۹ (UTC)
thread_title:  بین‌النهرین، جستجوی زندگی جاودان 

message: * از زبان اوتا-ناپیشتی روایت می‌شود (از همان ابتدای لوح) و برخلاف الواح قبلی  او نقش روایتگر را دارد (و نه گیلگمش)، روایتگری (روایتگر راز خدایان) که از همه چیز خبر دارد
* داستان در شوروپاک آغاز می‌گردد (در آن روزها؟) که همگی خدایان قبل از طوفان در آنجا بودند. قرار می‌شود که خدایت اصلی (ایگی‌گی) طوفان بفرستند؛ دلیلی برای آن داده نمی‌شود و در اینجا معلوم نیست آیا طوفان تنها شروپاک را در برمی‌گیرد و یا همه جهان را. برخلاف حماسه آتراهاسیس خدایان خیلی زود دست به کار می‌شوند (خبری از بحث و گفتگو نیست): آنو، انلیل، نینورتا(پیشکار خدایان)، اِنوگی (ناظر بر کانال‌ها) و اِآ. اِآ نیز مانند سایر خدایان سوگند می‌خورد راز را برملا نکند؛ سپس به خانه و دیوارهایش سخنانی را می‌گوید (خانه را خراب کن و کشتی بساز (با جزئیات) ثروت و اموال را رها کن) تا  اوتا-ناپیشتی بشنود (همانطور که دلیل خود طوفان معلوم نیست، دلیل اینکه چرا اِآ راز را بر اوتاناپیشتی فاش می‌کند، روشن نیست و یا اینکه چرا به شخص اوتاناپیشتی و نه دیگران وهنوز در اینجا دقیقا معلوم نیست که خطر چیست).
* اِآ با جزئیات بیشتر او را راهنمایی می‌کند. این بخش طنزی پنهان دارد. آن حرفهایی که اِآ می‌گوید که اوتا-ناپیشتی به سایرین بگوید دربرگیرنده بلایی آسمانی است، و نه نعمتی که دل به آن ببندند.
 منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. and trans. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World's Classics. Rev. ed.. New york: Oxford University Press, 1989.
* Black, Jeremy, and Anthony Green. Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary. Austin, TX: University of Texas Press, 2003.
* Genesis 6-9
اولی (ص ۱ تا ۳۸، ۱۰۹ تا ۱۱۶)
 برای مطالعه بیشتر:
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. New York: Free Press, 2004.
* Kramer, Samuel Noah. History Begins at Sumer: Thirty-nine Firsts in Recorded History. 3rd ed. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1981. 
* Bottero, Jean. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Translated by Antonia Nevill. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001.
اولی (ص ۱۸۱ تا ۱۹۲).
دومی (ص ۱۴۸ تا ۱۵۳).
سومی (۲۱۳ تا ۲۲۹).
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۲ (UTC)
thread_title:  بین‌النهرین، طوفان بزرگ 

message: ==== کهن‌ترین اسطوره جهان: گیلگمش ====
* اسطوره‌های خاور نزدیک، درکی متفاوت از ماهیت الهی نسبت به  سنت‌های اسطوره‌ای غرب دارا هستند. سیالیت بیشتری بین تجربه «روزمره» و جهان الهی و متعالی وجود دارد. ایده‌هایی که درباره طبیعت به طور عام و زمین به طور خاص وجود دارد، متمایز هستند ، و تنشی در ارتباط تمدن و طبیعت وحشی وجود دارد. تفاوتی دیگر، تاکید سهمگینی بر نقش‌های اجتماعی دارند، از جمله آنهایی که ناشی از جنسیت و قدرت هستند. حماسه گیلگمش نماد این اساطیر است.
** پیش‌زمینه: حماسه گیلگمش بابلی، قدیمی‌ترین داستان جهان است که پایی نیز در تاریخ دارد. حماسه در اوروک آغاز می‌گردد. شهر بزرگی که در خاور نزدیک باستان، در کنار رود فرات واقع شده و در زمان اوج خود در حدود ۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰ نفر در آن ساکن بودند. / شهر اوروک پادشاهی به نام گیلگمش داشته (قرن ۲۷ پیشا دوران مشنرک) ولی شخصیت گیلگمش در حماسه، کاریکاتوری از یک پادشاه قدرتمند است (شخصیت روایی تکراری)و نه شخصیت واقعا تاریخی. / در حماسه، چندین خدا وجود دارند که نشانه آیین‌‌های چندخدایی بین‌النهرین است. درک آن زمان از خدایان در داستان وجود دارد: قدرت فوق طبیعی دارند ولی خصیصه و عیب‌های انسانی دارند.
** باید از اسطوره درک گسترده‌ای داشت بدون آنکه بین اسطوره، مذهب، روایت فولکولور و سایر داستان‌ها تمایز مشخصی ایجاد کرد. از این منظر اسطوره، داستانی «معنادار» می‌شود، اهمیتش فراتر از خودش است و بنیادی را برای شنوندگان ایجاد می‌کند تا درکی از زندگی خود و زمینه‌های جهانی و فرهنگی آن داشته باشند.
** خلاصه اسطوره: از همان آغاز با داستانی بزرگ روبه‌‌رو هستیم. / او که همه را دید، تا پایان جهان، همه را تجربه کرد، همه را در نظر گرفت. دید آنچه را که پنهان است، فاش کرد آنچه را که برملا نیست. داستانی آورد از زمانهای پیش از طوفان. سفری طولانی رفت. خسته گشت و آسود. هر چه کرد بر یادبودی از سنگ نگاشت. / گیلگمش نیمه‌خدا،  نیمه‌انسان است و دیکتاتور شهر اوروک. مست از قدرت و هر سواستفاده‌ای که دلش می‌خواهد از زیردستانش می‌کند. / مردم اوروک جان به لبشان می‌رسد. فریاد یاری برمی‌آورند. خدایان انکیدو را خلق می‌کنند تا گیلگمش را از پای درآورد. انکیدو انسانی اولیه است، وحشی باقی می‌ماند تا شمهات (روسپی معبد) از راه برسد و با هنر عشق‌ورزی‌اش در طی شش روز و هفت شب، او را رام کند. انکیدو، آرام‌آرام، متمدن می‌شود و از طبیعت وحشی خارج و در پایان به اوروک وارد می‌شود. جنگجویی که برای انسانیت سرکوب‌شده می‌جنگد. / در اوروک، انکیدو گیلگمش را به چالش می‌کشد و آن دو وارد نبردی سهمگین می‌شوند. در پایان انکیدو دست از نبرد می‌کشد و اعلام  می‌کند قادر به شکست گیلگمش نیست و نیروی خدا-مرد را می‌ستاید. در چرخشی طنزآمیز دوست نزدیک می‌شوند و  به ماجراجویی می‌پردازند: جنگ با نرگاو آسمان که ایشتار خشمگین فرستاده تا به اوروک حمله و گیلگمش را نابود کند. انکیدو گیلگمش، نرگاو آسمان را می‌کشند ولی خدایان تصمیم می‌گیرند که اگر بی‌عقوبت بگذرند، نظم گیتی برهم‌می‌خورد. / انکیدو برای مرگ برگزیده می‌شود و در یکی از صحنه‌های احساس‌برانگیز حماسه، گیلگمش زانوزده در کنار رفیقش و انکیدو فریاد بر سرنوشتش می‌کشد، می‌پذیرد و رهسپار مرگ می‌گردد. / از این نقطه، داستان بر گیلگمش متمرکز می‌‌شود. سرگردان در طبیعت وحشی می‌شود و بر همراهش می‌گرید، بر فناپذیری خود چاره می‌جوید. به جستجوی  اوتنپیشتیم برمی‌آید که خدایان زندگی جاودان به او بخشیده‌اند. گیلگمش را گمان این است که وی، او را کمک خواهد کرد تا به جاودانگی دست یابد. گیلگمش بر ناهمواری‌های بسیار غلبه می‌‌کند. اِیل‌زنی (میخانه‌دار) به نام سیدوری می‌بیند، غم‌هایش را برایش می‌گوید. سیدوری او را به قایقرانی راهنمایی می‌‌کند که گیلگمش را به اوتنپیشتیم خواهد رساند. اوتنپیشتیم به گیلگمش می‌گوید چاره‌ای جز این نیست که سرانجام خواهد رفت و از زندگی خود لذت ببرد. در پایان، گیلگمش به اورک بازمی‌گردد، فناپذیری را پذیرفته است.
RousouR (بحث) ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱ (UTC)
منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* George, Andrew, ed. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian. Penguin, 2002.
* George, Andrew, ed. The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Criticl Edition and Cuneiform Texts. 2 volumes. Oxford University Press, 2003.
* Heidel, Alexander, The Epic of Gilgamesh and Old Testament Parallels. University of Chicago Press, 1963.
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. Simon and Schuster, 2010.
* Ziolkowski, Theodore. Gilgamesh among Us: Modern Encounters with the Ancient Epic. Cornell University Press, 2011.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۷ (UTC)
==== داستان‌های طوفان و آتش ====
* بن‌مایه: آفرینش و نابودی
** اوتنیشتیم و طوفان بزرگ / انلیل از انسان خشمگین می‌شود، خدایان دیگر را راضی به نازل کردن طوفان می‌کند (وادار به سوگند) / اآ موافق نیست، به اوتنپیشتیم دستور می‌دهد خانه‌اش را خراب و از آن کشتی بسازد تا موجودات زنده را نجات دهد. / «همه وحوش و جانوران زمین» / در پایان، شمش اعلام می‌کند زمان بستن کشتی فرارسیده و ماجرا آغاز می‌گردد ... / خدایان را وخشت فرامی‌گیرد و به آسمان پناه می‌برند. / شش روز طوفان، و در روز هفتم آرامش. / کوه نیموش / پس از یک روز با احتیاط پنجره‌ای گشوده، تنها آب دیده می‌شود./ کبوتر، برمی‌گردد. پرستو، بازمی‌گردد. غراب، جایگاهی می‌یابد. / درهای کشتی باز می‌شوند و با پا گذاشتن بر زمین، قربانی می‌کند. / خدایان می‌آیند. سخنان ایشتار، آمدن انلیل، خشمگین، زانو زدن، زندگی جاودانه در تبعید که گیلگمش او را می‌یابد و داستانش را می‌شنود.
*** شباهت به نوح در سفر پیدایش: کشتی، آب‌های سرکش، پرنده‌ها و وعده الهی که دیگر چنین نخواهد شد / حماسه آتراهاسیس (قرن هجده پیشا دوران مشترک)
** داستان بندهش / قرن نهم دوران مشترک، مجموعه‌ای از داستان‌های آفرینش زرتشتی / داستان طوفانی که در «روزگار نخست» زمانی که زمین پر از موجودات اهریمنی بود. فرشته‌ای به نام تیشتر سه بار به زمین می‌آید، نخست به شکل انسان، سپس اسب و در پایان به شکل نرگاو. هر بار ده روز و شب، باران می‌باراند (هر قطره‌اش به اندازه یک نرگاو). سیلِ نخست، موجودات اهریمنی را از بین می‌برد اما گروهی از آنان پنهان می‌گردند. تیشتر (اسب سفید) با اپوش (اسب سیاه) می‌جنگد. اهورا مزدا، به اپوش ضربه‌ای با رعدو‌برق وارد می‌کند تا تیشتر او را از پای درآورد. سیل دوم، زهر موجودات اهریمنی را از زمین می‌شوید و به دریا می‌برد. در پایان، پس از سیل سوم، زمین از هر چه ناپاک، پاک می‌‌شود و دریا از زهر آنان شور می‌گردد. 
** داستان طوفان دیگری در آیین زرتشت، ور جمشید / ییمه، نهصد سال پادشاهی، نه مرگ یا مرضی (نی در شهریاری من بود سرد باد نی گرم باد نی درد نی مرگ) / جمعیت زمین را پر می‌کند (آنگاه برای او این زمین شد پر از پایان و ستوران و مردمان و سگان و پرندگان و آتشان سرخ سوزان.) / پس از سه بار گسترش زمین (با فاصله سیصد ساله) ... سرانجام اهورامزدا، خبر از نابودی با برف و یخ و سرما می‌دهد  (بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس زمستان سخت مرگ‌آور؛ بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس پر سنس که برفها بارد به بلندترین گریوه‌ها به بشنهای اردوی) و سپس با آب شدن یخها، زمین را سیل برمی‌دارد و دیگر رد گوسفندی دیده نخواهد شد (پیش از زمستان آن دهیو در بار آوردن علف - پیش از وزیدن آب پس از گداختن برف و افد ایدر ای جم به هستی استومند ؟ رسد اگر ایدر پی حیوان دیده شود) / اهورا مزدا به ییمه دستور می‌دهد پناهگاهی بسازد (با جزئیات) و هانواده و دوستان و از همه جانوران زنده و گیاهان و «آتشان سرخ سوزان» به آنجا برد 
RousouR (بحث) ‏۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۴ (UTC)
‌
منابع:
* Armstrong, Karen. A Short History of Myth. Vol 1. Canongate Books, 2004.
* Campbell, Joseph, and Bill Moyers. The Power of Myth. Random House, 2011.
* Dallet, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* Leeming, David A. A Dictionary of Creation Myths. Oxford University Press, 1994.
* Mettinger, Tryggve N. D. The Riddle of Resurrection: Dying and Rising Gods in the Ancient Near East. Almqvist & Wiksell International, 2001.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۲ (UTC)
thread_title:  حگ-چهار 

message: * اسطوره‌های خاور نزدیک، درکی متفاوت از ماهیت الهی نسبت به  سنت‌های اسطوره‌ای غرب دارا هستند. سیالیت بیشتری بین تجربه «روزمره» و جهان الهی و متعالی وجود دارد. ایده‌هایی که درباره طبیعت به طور عام و زمین به طور خاص وجود دارد، متمایز هستند ، و تنشی در ارتباط تمدن و طبیعت وحشی وجود دارد. تفاوتی دیگر، تاکید سهمگینی بر نقش‌های اجتماعی دارند، از جمله آنهایی که ناشی از جنسیت و قدرت هستند. حماسه گیلگمش نماد این اساطیر است.
** پیش‌زمینه: حماسه گیلگمش بابلی، قدیمی‌ترین داستان جهان است که پایی نیز در تاریخ دارد. حماسه در اوروک آغاز می‌گردد. شهر بزرگی که در خاور نزدیک باستان، در کنار رود فرات واقع شده و در زمان اوج خود در حدود ۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰٬۰۰۰ نفر در آن ساکن بودند. / شهر اوروک پادشاهی به نام گیلگمش داشته (قرن ۲۷ پیشا دوران مشنرک) ولی شخصیت گیلگمش در حماسه، کاریکاتوری از یک پادشاه قدرتمند است (شخصیت روایی تکراری)و نه شخصیت واقعا تاریخی. / در حماسه، چندین خدا وجود دارند که نشانه آیین‌‌های چندخدایی بین‌النهرین است. درک آن زمان از خدایان در داستان وجود دارد: قدرت فوق طبیعی دارند ولی خصیصه و عیب‌های انسانی دارند.
** باید از اسطوره درک گسترده‌ای داشت بدون آنکه بین اسطوره، مذهب، روایت فولکولور و سایر داستان‌ها تمایز مشخصی ایجاد کرد. از این منظر اسطوره، داستانی «معنادار» می‌شود، اهمیتش فراتر از خودش است و بنیادی را برای شنوندگان ایجاد می‌کند تا درکی از زندگی خود و زمینه‌های جهانی و فرهنگی آن داشته باشند.
** خلاصه اسطوره: از همان آغاز با داستانی بزرگ روبه‌‌رو هستیم. / او که همه را دید، تا پایان جهان، همه را تجربه کرد، همه را در نظر گرفت. دید آنچه را که پنهان است، فاش کرد آنچه را که برملا نیست. داستانی آورد از زمانهای پیش از طوفان. سفری طولانی رفت. خسته گشت و آسود. هر چه کرد بر یادبودی از سنگ نگاشت. / گیلگمش نیمه‌خدا،  نیمه‌انسان است و دیکتاتور شهر اوروک. مست از قدرت و هر سواستفاده‌ای که دلش می‌خواهد از زیردستانش می‌کند. / مردم اوروک جان به لبشان می‌رسد. فریاد یاری برمی‌آورند. خدایان انکیدو را خلق می‌کنند تا گیلگمش را از پای درآورد. انکیدو انسانی اولیه است، وحشی باقی می‌ماند تا شمهات (روسپی معبد) از راه برسد و با هنر عشق‌ورزی‌اش در طی شش روز و هفت شب، او را رام کند. انکیدو، آرام‌آرام، متمدن می‌شود و از طبیعت وحشی خارج و در پایان به اوروک وارد می‌شود. جنگجویی که برای انسانیت سرکوب‌شده می‌جنگد. / در اوروک، انکیدو گیلگمش را به چالش می‌کشد و آن دو وارد نبردی سهمگین می‌شوند. در پایان انکیدو دست از نبرد می‌کشد و اعلام  می‌کند قادر به شکست گیلگمش نیست و نیروی خدا-مرد را می‌ستاید. در چرخشی طنزآمیز دوست نزدیک می‌شوند و  به ماجراجویی می‌پردازند: جنگ با نرگاو آسمان که ایشتار خشمگین فرستاده تا به اوروک حمله و گیلگمش را نابود کند. انکیدو گیلگمش، نرگاو آسمان را می‌کشند ولی خدایان تصمیم می‌گیرند که اگر بی‌عقوبت بگذرند، نظم گیتی برهم‌می‌خورد. / انکیدو برای مرگ برگزیده می‌شود و در یکی از صحنه‌های احساس‌برانگیز حماسه، گیلگمش زانوزده در کنار رفیقش و انکیدو فریاد بر سرنوشتش می‌کشد، می‌پذیرد و رهسپار مرگ می‌گردد. / از این نقطه، داستان بر گیلگمش متمرکز می‌‌شود. سرگردان در طبیعت وحشی می‌شود و بر همراهش می‌گرید، بر فناپذیری خود چاره می‌جوید. به جستجوی  اوتنپیشتیم برمی‌آید که خدایان زندگی جاودان به او بخشیده‌اند. گیلگمش را گمان این است که وی، او را کمک خواهد کرد تا به جاودانگی دست یابد. گیلگمش بر ناهمواری‌های بسیار غلبه می‌‌کند. اِیل‌زنی (میخانه‌دار) به نام سیدوری می‌بیند، غم‌هایش را برایش می‌گوید. سیدوری او را به قایقرانی راهنمایی می‌‌کند که گیلگمش را به اوتنپیشتیم خواهد رساند. اوتنپیشتیم به گیلگمش می‌گوید چاره‌ای جز این نیست که سرانجام خواهد رفت و از زندگی خود لذت ببرد. در پایان، گیلگمش به اورک بازمی‌گردد، فناپذیری را پذیرفته است.
RousouR (بحث) ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۳۱ (UTC)
منابع:
* Dalley, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* George, Andrew, ed. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian. Penguin, 2002.
* George, Andrew, ed. The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Criticl Edition and Cuneiform Texts. 2 volumes. Oxford University Press, 2003.
* Heidel, Alexander, The Epic of Gilgamesh and Old Testament Parallels. University of Chicago Press, 1963.
* Mitchell, Stephen. Gilgamesh: A New English Version. Simon and Schuster, 2010.
* Ziolkowski, Theodore. Gilgamesh among Us: Modern Encounters with the Ancient Epic. Cornell University Press, 2011.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۳۷ (UTC)
thread_title:  کهن‌ترین اسطوره جهان: گیلگمش 

message: * بن‌مایه: آفرینش و نابودی
** اوتنیشتیم و طوفان بزرگ / انلیل از انسان خشمگین می‌شود، خدایان دیگر را راضی به نازل کردن طوفان می‌کند (وادار به سوگند) / اآ موافق نیست، به اوتنپیشتیم دستور می‌دهد خانه‌اش را خراب و از آن کشتی بسازد تا موجودات زنده را نجات دهد. / «همه وحوش و جانوران زمین» / در پایان، شمش اعلام می‌کند زمان بستن کشتی فرارسیده و ماجرا آغاز می‌گردد ... / خدایان را وخشت فرامی‌گیرد و به آسمان پناه می‌برند. / شش روز طوفان، و در روز هفتم آرامش. / کوه نیموش / پس از یک روز با احتیاط پنجره‌ای گشوده، تنها آب دیده می‌شود./ کبوتر، برمی‌گردد. پرستو، بازمی‌گردد. غراب، جایگاهی می‌یابد. / درهای کشتی باز می‌شوند و با پا گذاشتن بر زمین، قربانی می‌کند. / خدایان می‌آیند. سخنان ایشتار، آمدن انلیل، خشمگین، زانو زدن، زندگی جاودانه در تبعید که گیلگمش او را می‌یابد و داستانش را می‌شنود.
*** شباهت به نوح در سفر پیدایش: کشتی، آب‌های سرکش، پرنده‌ها و وعده الهی که دیگر چنین نخواهد شد / حماسه آتراهاسیس (قرن هجده پیشا دوران مشترک)
** داستان بندهش / قرن نهم دوران مشترک، مجموعه‌ای از داستان‌های آفرینش زرتشتی / داستان طوفانی که در «روزگار نخست» زمانی که زمین پر از موجودات اهریمنی بود. فرشته‌ای به نام تیشتر سه بار به زمین می‌آید، نخست به شکل انسان، سپس اسب و در پایان به شکل نرگاو. هر بار ده روز و شب، باران می‌باراند (هر قطره‌اش به اندازه یک نرگاو). سیلِ نخست، موجودات اهریمنی را از بین می‌برد اما گروهی از آنان پنهان می‌گردند. تیشتر (اسب سفید) با اپوش (اسب سیاه) می‌جنگد. اهورا مزدا، به اپوش ضربه‌ای با رعدو‌برق وارد می‌کند تا تیشتر او را از پای درآورد. سیل دوم، زهر موجودات اهریمنی را از زمین می‌شوید و به دریا می‌برد. در پایان، پس از سیل سوم، زمین از هر چه ناپاک، پاک می‌‌شود و دریا از زهر آنان شور می‌گردد. 
** داستان طوفان دیگری در آیین زرتشت، ور جمشید / ییمه، نهصد سال پادشاهی، نه مرگ یا مرضی (نی در شهریاری من بود سرد باد نی گرم باد نی درد نی مرگ) / جمعیت زمین را پر می‌کند (آنگاه برای او این زمین شد پر از پایان و ستوران و مردمان و سگان و پرندگان و آتشان سرخ سوزان.) / پس از سه بار گسترش زمین (با فاصله سیصد ساله) ... سرانجام اهورامزدا، خبر از نابودی با برف و یخ و سرما می‌دهد  (بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس زمستان سخت مرگ‌آور؛ بر هستی استومند بد زمستانها رسند، پس پر سنس که برفها بارد به بلندترین گریوه‌ها به بشنهای اردوی) و سپس با آب شدن یخها، زمین را سیل برمی‌دارد و دیگر رد گوسفندی دیده نخواهد شد (پیش از زمستان آن دهیو در بار آوردن علف - پیش از وزیدن آب پس از گداختن برف و افد ایدر ای جم به هستی استومند ؟ رسد اگر ایدر پی حیوان دیده شود) / اهورا مزدا به ییمه دستور می‌دهد پناهگاهی بسازد (با جزئیات) و هانواده و دوستان و از همه جانوران زنده و گیاهان و «آتشان سرخ سوزان» به آنجا برد 
RousouR (بحث) ‏۸ آوریل ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۰۴ (UTC)
‌
منابع:
* Armstrong, Karen. A Short History of Myth. Vol 1. Canongate Books, 2004.
* Campbell, Joseph, and Bill Moyers. The Power of Myth. Random House, 2011.
* Dallet, Stephanie, ed. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others. Oxford World Classics, 2009.
* Leeming, David A. A Dictionary of Creation Myths. Oxford University Press, 1994.
* Mettinger, Tryggve N. D. The Riddle of Resurrection: Dying and Rising Gods in the Ancient Near East. Almqvist & Wiksell International, 2001.
RousouR (بحث) ‏۲۲ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۲ (UTC)
thread_title:  داستان‌های طوفان و آتش 

message: ==== گیلگمش، قهرمان و پادشاه ====
بعدا افزوده شود (روایت حماسه با جزئیات)
* غلاوه بر حماسه گیلگمش که شناخته شده است، داستان های دیگری نیز درباره این پادشها به جا مانده است. گرچه این داستان ها خودشان حماسه دیگری را تشکیل نمی دهند ولی برای درک قهرمانان بین النهرینی و نیز زندگی در این جغرافیا مهم هستند... یک داستان درباره دفاع گیلگمش از اوروک در مقابل حمله پادشاه کیش است و در آن بحث های میان مجمع های پیران و جوانان توصیف شده است که تصویری از آنکه چگونه به مسائل سیاسی پرداخته می شده، به دست می دهد.       /    تم مرگ در سایر داستان های گیلگمش نیز آمده، به خصوص در دیدار انکیدو از جهان زیرین و داستان پایانی دیگری که درباره مرگ خود گیلگمش است.     /   به خاکسپاری گیلگمش، هم ساختمان مقبره و هم سوگواری توصیف باارزشی از نگاهداری نخبگان است. مقبره از سنگ ساخته شده  و تیغه ها در سقف از طلا پوشیده شده. گیلگمش را در مقبره اش اعضای خانواده و درباریان، همراهی می کنند. (گورستان شاهی اور) 
RousouR (بحث) ‏۱۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۷ (UTC)
منابع:
* Foster, Benjamin R. The Epic of Gilgamesh: A New Translation, Analogues, Criticism. New York and London: W. W. Norton, 2001.
* Maier, John, ed. Gilgamesh: A Reader. Wauconda, IL: Bolchazy-Carducci, 1997.
اولی، ترجمه‌ای همراه با تصاویر مرتبط، شعرهای سومری و تحلیل دانشگاهی جنبه‌های مختلف اسطوره.
دومی، مجموعه بزرگی از مقالات دانشگاهی درباره موضوعات گوناگون حماسه و چگونگی رویکرد به آن. کتابشناسی بسیار مفید.
برای مطالعه:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh and Others. Oxford: Oxford University Press, 1989.  
* Schmidt, Brian. Flood Narratives of Ancient Western Asia,in CANE, vol. IV, pp. 2337-2352.
اولی، ترجمه‌ای روشن از اسطوره‌های اصلی بین‌النهرین در یک جلد، مفید برای مقایسه تم و استایل.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹ (UTC)
==== دوره آغازین دودمانی (بین‌النهرین) ====
* Marc Van De Mieroop, A History of the Ancient Near East, c. 3000–323 BC, “Competing City-States: The Early Dynastic Period,” pp. 38–58.
* Hans J. Nissen, “Ancient Western Asia Before the Age of Empires,” in CANE, vol. II, pp. 791–806.
فهرست پادشاهان سومری
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷ (UTC)
==== گورستان شاهی اور ====
* Richard Zettler and Lee Horne, eds., Treasures from the Royal Tombs at Ur.
* Susan Pollock, Ancient Mesopotamia: The Eden That Never Was, pp. 196–217.
* Joan Aruz, ed., Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus, pp. 93–132.
* Leonard Woolley, Digging up the Past.
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۴ (UTC)
thread_title:  حگ-پنج 

message: بعدا افزوده شود (روایت حماسه با جزئیات)
* غلاوه بر حماسه گیلگمش که شناخته شده است، داستان های دیگری نیز درباره این پادشها به جا مانده است. گرچه این داستان ها خودشان حماسه دیگری را تشکیل نمی دهند ولی برای درک قهرمانان بین النهرینی و نیز زندگی در این جغرافیا مهم هستند... یک داستان درباره دفاع گیلگمش از اوروک در مقابل حمله پادشاه کیش است و در آن بحث های میان مجمع های پیران و جوانان توصیف شده است که تصویری از آنکه چگونه به مسائل سیاسی پرداخته می شده، به دست می دهد.       /    تم مرگ در سایر داستان های گیلگمش نیز آمده، به خصوص در دیدار انکیدو از جهان زیرین و داستان پایانی دیگری که درباره مرگ خود گیلگمش است.     /   به خاکسپاری گیلگمش، هم ساختمان مقبره و هم سوگواری توصیف باارزشی از نگاهداری نخبگان است. مقبره از سنگ ساخته شده  و تیغه ها در سقف از طلا پوشیده شده. گیلگمش را در مقبره اش اعضای خانواده و درباریان، همراهی می کنند. (گورستان شاهی اور) 
RousouR (بحث) ‏۱۳ مه ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۵۷ (UTC)
منابع:
* Foster, Benjamin R. The Epic of Gilgamesh: A New Translation, Analogues, Criticism. New York and London: W. W. Norton, 2001.
* Maier, John, ed. Gilgamesh: A Reader. Wauconda, IL: Bolchazy-Carducci, 1997.
اولی، ترجمه‌ای همراه با تصاویر مرتبط، شعرهای سومری و تحلیل دانشگاهی جنبه‌های مختلف اسطوره.
دومی، مجموعه بزرگی از مقالات دانشگاهی درباره موضوعات گوناگون حماسه و چگونگی رویکرد به آن. کتابشناسی بسیار مفید.
برای مطالعه:
* Dalley, Stephanie. Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh and Others. Oxford: Oxford University Press, 1989.  
* Schmidt, Brian. Flood Narratives of Ancient Western Asia,in CANE, vol. IV, pp. 2337-2352.
اولی، ترجمه‌ای روشن از اسطوره‌های اصلی بین‌النهرین در یک جلد، مفید برای مقایسه تم و استایل.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۹ (UTC)
thread_title:  گیلگمش، قهرمان و پادشاه 

message: * Marc Van De Mieroop, A History of the Ancient Near East, c. 3000–323 BC, “Competing City-States: The Early Dynastic Period,” pp. 38–58.
* Hans J. Nissen, “Ancient Western Asia Before the Age of Empires,” in CANE, vol. II, pp. 791–806.
فهرست پادشاهان سومری
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۷ (UTC)
thread_title:  دوره آغازین دودمانی (بین‌النهرین) 

message: * Richard Zettler and Lee Horne, eds., Treasures from the Royal Tombs at Ur.
* Susan Pollock, Ancient Mesopotamia: The Eden That Never Was, pp. 196–217.
* Joan Aruz, ed., Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus, pp. 93–132.
* Leonard Woolley, Digging up the Past.
RousouR (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۱۴ (UTC)
thread_title:  گورستان شاهی اور 

message: ==== کتابخانه آشوربانیپال و گیلگمش ====
* ۶۶۸ تا ح. ۶۳۰ پیشا دوران مشترک / متون ادبی و مذهبی / نینوا (شمال عراق امروزی) / برای استفاده شاه و درباریان (کتابخانه به مفهومی باستانی نه امروزی (محتوا)) / فهرست طولانی واژه‌ها (برای کاتبان در مدرسه)، رونوشت فرمان‌های شاهی، مراسم و سرود (برخی به زبان مرده سومری)، تشریح بیماری و راه علاج؛ متون پیشگویی (واقعه‌ یا نشانه‌ای نادر و آنکه چه در پی دارد) و تعداد بسیار کمی آثار ادبی / 
* هرمزد رسام و آستین لایارد (۱۸۵۰) / باستان‌شناسی در ابتدای راه: لوح‌ها همگی قاطی شد 
** جرج اسمیت: پس از بیست سال از کشف کتابخانه / درس دانشگاهی نخوانده، خودآموز، در همان سفر اول
* سین-لقی-اونینی (۱۲۰۰ پیشا دوران مشترک)(مانند هومر): سنت شفاهی + برخی نسخه‌های مکتوب آغازین = اثری که رونوشتی از آن در کتابخانه پس از پانصد سال / گیلگمش، احتمالا پادشاهی تاریخی در ۲٬۰۰۰ سال قبل از آشوربانیپال / در داستان‌های قدیمی‌تر گیلگمش خبری از طوفان نیست؛ گرچه داستان‌های طوفانی در بین‌النهرین وجود داشته (معتقد بودند ده‌ها هزار سال قبل روی داده و همگی به سفر پیدایش شبیه بودند: آتراهاسیس، زیوسودرا و اوتنپیشتیم) / سین-لقی-اونینی داستان‌های گیلگمش  و داستان طوفان را به حماسه‌ای جدا تبدیل کرد. / قهرمان بر سر یکی از بزرگترین دوراهی‌های انسان: مرگ 
** روایت حماسه با جزئیات (Plant of Heartbeat)
* کتابخانه بیش از یک رونوشت از حماسه گیلگمش داشت ولی اکثر الواح طالع‌بینی بود. / در زمان آشوربانیپال صد سال بود که حرکات اجرام آسمانی را به دقت رصد می‌کردند، معتقد بودند خدایان پیام می‌فرستند (هاروسبکس: کشف پیام خدایان با خواندن احشام داخلی حیوان قربانی شدن).
* دو بخش آخر نتیجه‌گیری مهم
منابع:
* Frahm, Eckart. "RoyalHermeneutics: Observations on the Commentaries from Ashurbanipal's Libraries at Nineveh." Iraq 66 (2004), pp. 45-50.
* Frame, Grant and Andrew R. George. "The Royal Libraries of Ninevah: New Evidence for King Ashurbanipal's Tablet Collecting." Iraq 67 (2005), pp. 265-284.
* George, Andrew. The Epic of Gilgamesh: A New Translation. London: Penguin, 1999.
* Grayson, A. Kirk. Assyrian Rulers of the Third and Second Millennia BC. Toronto: University of Toronto Press, 1987.
* Larsen, Mogens Trolle. The Conquest of Assyria: Excavations in an Antique Land, 1840-1860. London: Routledge, 1996.
* Layard, Austin H. Discoveries in the Ruines of Ninevah and Babylon. London: John Murray, 1853.
* Livingstone, A. "Ashurbanipal: Literature or Not?" Zeitschrift fur Assyriologie und verwandte Gebiete 97 (2007): pp. 98-118.
* Pedersen, Olof. Archives and Libraries in the Ancient Near East, 1500-300 B.C. Baltimore: CDL Press, 1998.
* Pongratz-Leisten, Religion and Ideology in Assyria.
* Robson, Eleanor. "Reading the Libraries of Assyria and Babylon." In Ancient Libraries, edited by Jason Konig et al., pp. 38-56. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2013.
* Rochberg, Francesca. The Heavenly Writing: Divination, Horoscopy, and Astronomy in Mesopotamian Culture. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
* Smith, George. Assyrian Discoveries: An Account of Explorations and Discoveries on the Site of Nineveh, During 1873 to 1874. New York, Scribner, Armstrong & Co., 1875.
* Zamazalova, Silvie. "The Education of Neo-Assyrian Princes." In Rander and Robson 2011, pp. 313-334.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۴ (UTC)
thread_title:  حگ-شش 

message: * ۶۶۸ تا ح. ۶۳۰ پیشا دوران مشترک / متون ادبی و مذهبی / نینوا (شمال عراق امروزی) / برای استفاده شاه و درباریان (کتابخانه به مفهومی باستانی نه امروزی (محتوا)) / فهرست طولانی واژه‌ها (برای کاتبان در مدرسه)، رونوشت فرمان‌های شاهی، مراسم و سرود (برخی به زبان مرده سومری)، تشریح بیماری و راه علاج؛ متون پیشگویی (واقعه‌ یا نشانه‌ای نادر و آنکه چه در پی دارد) و تعداد بسیار کمی آثار ادبی / 
* هرمزد رسام و آستین لایارد (۱۸۵۰) / باستان‌شناسی در ابتدای راه: لوح‌ها همگی قاطی شد 
** جرج اسمیت: پس از بیست سال از کشف کتابخانه / درس دانشگاهی نخوانده، خودآموز، در همان سفر اول
* سین-لقی-اونینی (۱۲۰۰ پیشا دوران مشترک)(مانند هومر): سنت شفاهی + برخی نسخه‌های مکتوب آغازین = اثری که رونوشتی از آن در کتابخانه پس از پانصد سال / گیلگمش، احتمالا پادشاهی تاریخی در ۲٬۰۰۰ سال قبل از آشوربانیپال / در داستان‌های قدیمی‌تر گیلگمش خبری از طوفان نیست؛ گرچه داستان‌های طوفانی در بین‌النهرین وجود داشته (معتقد بودند ده‌ها هزار سال قبل روی داده و همگی به سفر پیدایش شبیه بودند: آتراهاسیس، زیوسودرا و اوتنپیشتیم) / سین-لقی-اونینی داستان‌های گیلگمش  و داستان طوفان را به حماسه‌ای جدا تبدیل کرد. / قهرمان بر سر یکی از بزرگترین دوراهی‌های انسان: مرگ 
** روایت حماسه با جزئیات (Plant of Heartbeat)
* کتابخانه بیش از یک رونوشت از حماسه گیلگمش داشت ولی اکثر الواح طالع‌بینی بود. / در زمان آشوربانیپال صد سال بود که حرکات اجرام آسمانی را به دقت رصد می‌کردند، معتقد بودند خدایان پیام می‌فرستند (هاروسبکس: کشف پیام خدایان با خواندن احشام داخلی حیوان قربانی شدن).
* دو بخش آخر نتیجه‌گیری مهم
منابع:
* Frahm, Eckart. "RoyalHermeneutics: Observations on the Commentaries from Ashurbanipal's Libraries at Nineveh." Iraq 66 (2004), pp. 45-50.
* Frame, Grant and Andrew R. George. "The Royal Libraries of Ninevah: New Evidence for King Ashurbanipal's Tablet Collecting." Iraq 67 (2005), pp. 265-284.
* George, Andrew. The Epic of Gilgamesh: A New Translation. London: Penguin, 1999.
* Grayson, A. Kirk. Assyrian Rulers of the Third and Second Millennia BC. Toronto: University of Toronto Press, 1987.
* Larsen, Mogens Trolle. The Conquest of Assyria: Excavations in an Antique Land, 1840-1860. London: Routledge, 1996.
* Layard, Austin H. Discoveries in the Ruines of Ninevah and Babylon. London: John Murray, 1853.
* Livingstone, A. "Ashurbanipal: Literature or Not?" Zeitschrift fur Assyriologie und verwandte Gebiete 97 (2007): pp. 98-118.
* Pedersen, Olof. Archives and Libraries in the Ancient Near East, 1500-300 B.C. Baltimore: CDL Press, 1998.
* Pongratz-Leisten, Religion and Ideology in Assyria.
* Robson, Eleanor. "Reading the Libraries of Assyria and Babylon." In Ancient Libraries, edited by Jason Konig et al., pp. 38-56. Cambridge and New York: Cambridge University Press, 2013.
* Rochberg, Francesca. The Heavenly Writing: Divination, Horoscopy, and Astronomy in Mesopotamian Culture. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
* Smith, George. Assyrian Discoveries: An Account of Explorations and Discoveries on the Site of Nineveh, During 1873 to 1874. New York, Scribner, Armstrong & Co., 1875.
* Zamazalova, Silvie. "The Education of Neo-Assyrian Princes." In Rander and Robson 2011, pp. 313-334.
RousouR (بحث) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۰۴ (UTC)
thread_title:  کتابخانه آشوربانیپال و گیلگمش 

message: ==== تاریخ و تمدن بین‌النهرین ====
===== جلد اول - تاریخ سیاسی =====
* فصل اول: اوضاع جغرافیایی / فصل دوم: جغرافیای اقتصادی: خاستگاههای کشاورزی آبی /  فصل سوم: در جستجوی گذشته / فصل چهارم: گذار از غار به دهکده / فصل پنجم: گذار از دهکده به شهر / فصل ششم: تولد یک تمدن / فصل هفتم: آغاز تاریخ: عصر سومریها / فصل هشتم: عصر پهلوانان / از «آدم» تا «طوفان» / طوفان بزرگ / سلسله فوق انسانها / حماسه «گیلگمش و اَگَ» / فصل نهم: دوران سلسله‌های قدیم / فصل دهم: سلسله اکد: عصر سارگونی / فصل یازدهم: نوزایی سومریها / فصل دوازدهم:اَموریها / فصل سیزدهم: حمورابی / فصل چهاردهم: آشور / فصل پانزدهم: دوران آشور قدیم / فصل شانزدهم: پادشاهیهای شمال بین‌النهرین و سوریه / فصل هفدهم: آغاز مهاجرتهای بزرگ: مردمان تازه / فصل هجدهم: کاسیها / فصل نوزدهم: کاسیها، آشوریها و نیروهای مشرق زمین / فصل بیستم: بازگشت قدرت به بین‌النهرین / فصل بیست و یکم: دوران تشنج و اغتشاش / فصل بیست و دوم: پایان تسلط کاسیها بر بابل / فصل بیست و سوم: دوران تاریک در تاریخ بین‌النهرین: مشکلات داخلی / فصل بیست و چهارم: طلوع امپراتوری آشور / فصل بیست و پنجم: بابل / فصل یست و ششم: آغاز درگیری آشور در بابل / فصل بیست و هفتم: ویرانی و نوزایی / فصل بیست و هشتم پادشاهی دو برادر: شَمَش-شوم-اوکین و آشوربانیپال / فصل بیست و نهم: امپراتوری آشور / فصل سی‌ام: تحکیم امپراتوری / فصل سی و یکم: شکوه امپراتوری / فصل سی و دوم: ارکان امپراتوری آشور / فصل سی و سوم: دوران بابل جدید: امپراتوری کلدانیان / فصل سی و چهارم: زوال و فروپاشی امپراتوری بابل   
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۲ (UTC)
===== جلد دوم - تاریخ فرهنگی-اجتماعی =====
بخش اول: فرهنگ و تمدن بابلی / فصل اول: گذشته بین‌النهرین / فصل دوم: شهرهای بابلی در دوران سومری / فصل سوم: دوران سلسله سوم اور / فصل چهارم: دوران بابل قدیم / فصل پنجم: دوران بابل میانه / فصل ششم: دوران بابل جدید: جامعه و اقتصاد / فصل هفتم: دوران بابل جدید: ادبیات / بخش دوم: فرهنگ و تمدن آشوری فصل اول: دوران آشور قدیم فصل دوم: دوران آشور میانه /  فصل سوم: دوران امپراتوری آشور / بخش سوم: فرهنگ و تمدن بین‌النهرین: یک بازسازی / فصل اول: ساختار اجتماعی / فصل دوم: واقعیتهای مالی و اقتصادی / فصل سوم: سازمانهای بزرگ / فصل چهارم: شهر / فصل پنجم: شهرنشینی / فصل ششم: مذهب / فصل هفتم: صنایع جادوگری و پیشگویی / فصل هشتم: پزشکی / فصل نهم: صنعتگران و هنرمندان / بخش چهارم: متون / فصل اول: اساطیر و داستانهای حماسی سومری / آفرینش جهان / سازمان جهان / انلیل و نین‌لیل: تولد نَنَ / سفر نَنَ به نیپور / اِمِش و اِنتِن: انلیل خدای کشاورز را برمی‌گزیند / آفرینش کلنگ / گله و غله / انکی و نین‌خورسَگ: اسطوره‌ای آسمانی / انکی و سومر: سازمان زمین و روندهای فرهنگی آن / انکی و اریدو: سفر خدای آبها به نیپور / اینَنَ و انکی: انتقال هنرهای تمدن از اریدو به اوروک / آفرینش انسان / انسان و خدای او / رفتن اینَنَ به جهان زیرین / دوموزی و انکیمدو: مشاجره میان خدای شبان و خدای کشاورز / سرود انلیل /  اسطوره طوفان / گیلگمش و اَگَ / گیلگمش و سرزمین زندگی / مرگ گیلگمش / بخش «الف» / بخش «ب»  / انمِرکار و فرمانروای اَرَتَ / فصل دوم: اسطوره‌ها و حماسه‌های اکدی / حماسه آفرینش / آفرینش انسان به دست الهه مادر / متن بابلی قدیم / نسخه آشوری / اسطوره نِرگَل و اِرشکیگَل / اسطوره زو / نسخه شوش / نسخه آشوری / رفتن ایشتر به جهان زیرین / حماسه گیلگمش / قهرمان اول حماسه / خلاصه حماسه / نسخه بابلی قدیم / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / آَدَپَ / اَترَحَسیس / اِتَنَ / نسخه بابلی قدیم /  نسخه آشوری میانی / نسخه آشوری جدید
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
thread_title:  کتابهای مرتبط فارسی 

message: ===== جلد اول - تاریخ سیاسی =====
* فصل اول: اوضاع جغرافیایی / فصل دوم: جغرافیای اقتصادی: خاستگاههای کشاورزی آبی /  فصل سوم: در جستجوی گذشته / فصل چهارم: گذار از غار به دهکده / فصل پنجم: گذار از دهکده به شهر / فصل ششم: تولد یک تمدن / فصل هفتم: آغاز تاریخ: عصر سومریها / فصل هشتم: عصر پهلوانان / از «آدم» تا «طوفان» / طوفان بزرگ / سلسله فوق انسانها / حماسه «گیلگمش و اَگَ» / فصل نهم: دوران سلسله‌های قدیم / فصل دهم: سلسله اکد: عصر سارگونی / فصل یازدهم: نوزایی سومریها / فصل دوازدهم:اَموریها / فصل سیزدهم: حمورابی / فصل چهاردهم: آشور / فصل پانزدهم: دوران آشور قدیم / فصل شانزدهم: پادشاهیهای شمال بین‌النهرین و سوریه / فصل هفدهم: آغاز مهاجرتهای بزرگ: مردمان تازه / فصل هجدهم: کاسیها / فصل نوزدهم: کاسیها، آشوریها و نیروهای مشرق زمین / فصل بیستم: بازگشت قدرت به بین‌النهرین / فصل بیست و یکم: دوران تشنج و اغتشاش / فصل بیست و دوم: پایان تسلط کاسیها بر بابل / فصل بیست و سوم: دوران تاریک در تاریخ بین‌النهرین: مشکلات داخلی / فصل بیست و چهارم: طلوع امپراتوری آشور / فصل بیست و پنجم: بابل / فصل یست و ششم: آغاز درگیری آشور در بابل / فصل بیست و هفتم: ویرانی و نوزایی / فصل بیست و هشتم پادشاهی دو برادر: شَمَش-شوم-اوکین و آشوربانیپال / فصل بیست و نهم: امپراتوری آشور / فصل سی‌ام: تحکیم امپراتوری / فصل سی و یکم: شکوه امپراتوری / فصل سی و دوم: ارکان امپراتوری آشور / فصل سی و سوم: دوران بابل جدید: امپراتوری کلدانیان / فصل سی و چهارم: زوال و فروپاشی امپراتوری بابل   
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۲ (UTC)
===== جلد دوم - تاریخ فرهنگی-اجتماعی =====
بخش اول: فرهنگ و تمدن بابلی / فصل اول: گذشته بین‌النهرین / فصل دوم: شهرهای بابلی در دوران سومری / فصل سوم: دوران سلسله سوم اور / فصل چهارم: دوران بابل قدیم / فصل پنجم: دوران بابل میانه / فصل ششم: دوران بابل جدید: جامعه و اقتصاد / فصل هفتم: دوران بابل جدید: ادبیات / بخش دوم: فرهنگ و تمدن آشوری فصل اول: دوران آشور قدیم فصل دوم: دوران آشور میانه /  فصل سوم: دوران امپراتوری آشور / بخش سوم: فرهنگ و تمدن بین‌النهرین: یک بازسازی / فصل اول: ساختار اجتماعی / فصل دوم: واقعیتهای مالی و اقتصادی / فصل سوم: سازمانهای بزرگ / فصل چهارم: شهر / فصل پنجم: شهرنشینی / فصل ششم: مذهب / فصل هفتم: صنایع جادوگری و پیشگویی / فصل هشتم: پزشکی / فصل نهم: صنعتگران و هنرمندان / بخش چهارم: متون / فصل اول: اساطیر و داستانهای حماسی سومری / آفرینش جهان / سازمان جهان / انلیل و نین‌لیل: تولد نَنَ / سفر نَنَ به نیپور / اِمِش و اِنتِن: انلیل خدای کشاورز را برمی‌گزیند / آفرینش کلنگ / گله و غله / انکی و نین‌خورسَگ: اسطوره‌ای آسمانی / انکی و سومر: سازمان زمین و روندهای فرهنگی آن / انکی و اریدو: سفر خدای آبها به نیپور / اینَنَ و انکی: انتقال هنرهای تمدن از اریدو به اوروک / آفرینش انسان / انسان و خدای او / رفتن اینَنَ به جهان زیرین / دوموزی و انکیمدو: مشاجره میان خدای شبان و خدای کشاورز / سرود انلیل /  اسطوره طوفان / گیلگمش و اَگَ / گیلگمش و سرزمین زندگی / مرگ گیلگمش / بخش «الف» / بخش «ب»  / انمِرکار و فرمانروای اَرَتَ / فصل دوم: اسطوره‌ها و حماسه‌های اکدی / حماسه آفرینش / آفرینش انسان به دست الهه مادر / متن بابلی قدیم / نسخه آشوری / اسطوره نِرگَل و اِرشکیگَل / اسطوره زو / نسخه شوش / نسخه آشوری / رفتن ایشتر به جهان زیرین / حماسه گیلگمش / قهرمان اول حماسه / خلاصه حماسه / نسخه بابلی قدیم / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / آَدَپَ / اَترَحَسیس / اِتَنَ / نسخه بابلی قدیم /  نسخه آشوری میانی / نسخه آشوری جدید
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
thread_title:  تاریخ و تمدن بین‌النهرین 

message: * فصل اول: اوضاع جغرافیایی / فصل دوم: جغرافیای اقتصادی: خاستگاههای کشاورزی آبی /  فصل سوم: در جستجوی گذشته / فصل چهارم: گذار از غار به دهکده / فصل پنجم: گذار از دهکده به شهر / فصل ششم: تولد یک تمدن / فصل هفتم: آغاز تاریخ: عصر سومریها / فصل هشتم: عصر پهلوانان / از «آدم» تا «طوفان» / طوفان بزرگ / سلسله فوق انسانها / حماسه «گیلگمش و اَگَ» / فصل نهم: دوران سلسله‌های قدیم / فصل دهم: سلسله اکد: عصر سارگونی / فصل یازدهم: نوزایی سومریها / فصل دوازدهم:اَموریها / فصل سیزدهم: حمورابی / فصل چهاردهم: آشور / فصل پانزدهم: دوران آشور قدیم / فصل شانزدهم: پادشاهیهای شمال بین‌النهرین و سوریه / فصل هفدهم: آغاز مهاجرتهای بزرگ: مردمان تازه / فصل هجدهم: کاسیها / فصل نوزدهم: کاسیها، آشوریها و نیروهای مشرق زمین / فصل بیستم: بازگشت قدرت به بین‌النهرین / فصل بیست و یکم: دوران تشنج و اغتشاش / فصل بیست و دوم: پایان تسلط کاسیها بر بابل / فصل بیست و سوم: دوران تاریک در تاریخ بین‌النهرین: مشکلات داخلی / فصل بیست و چهارم: طلوع امپراتوری آشور / فصل بیست و پنجم: بابل / فصل یست و ششم: آغاز درگیری آشور در بابل / فصل بیست و هفتم: ویرانی و نوزایی / فصل بیست و هشتم پادشاهی دو برادر: شَمَش-شوم-اوکین و آشوربانیپال / فصل بیست و نهم: امپراتوری آشور / فصل سی‌ام: تحکیم امپراتوری / فصل سی و یکم: شکوه امپراتوری / فصل سی و دوم: ارکان امپراتوری آشور / فصل سی و سوم: دوران بابل جدید: امپراتوری کلدانیان / فصل سی و چهارم: زوال و فروپاشی امپراتوری بابل   
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۰۲ (UTC)
thread_title:  جلد اول - تاریخ سیاسی 

message: بخش اول: فرهنگ و تمدن بابلی / فصل اول: گذشته بین‌النهرین / فصل دوم: شهرهای بابلی در دوران سومری / فصل سوم: دوران سلسله سوم اور / فصل چهارم: دوران بابل قدیم / فصل پنجم: دوران بابل میانه / فصل ششم: دوران بابل جدید: جامعه و اقتصاد / فصل هفتم: دوران بابل جدید: ادبیات / بخش دوم: فرهنگ و تمدن آشوری فصل اول: دوران آشور قدیم فصل دوم: دوران آشور میانه /  فصل سوم: دوران امپراتوری آشور / بخش سوم: فرهنگ و تمدن بین‌النهرین: یک بازسازی / فصل اول: ساختار اجتماعی / فصل دوم: واقعیتهای مالی و اقتصادی / فصل سوم: سازمانهای بزرگ / فصل چهارم: شهر / فصل پنجم: شهرنشینی / فصل ششم: مذهب / فصل هفتم: صنایع جادوگری و پیشگویی / فصل هشتم: پزشکی / فصل نهم: صنعتگران و هنرمندان / بخش چهارم: متون / فصل اول: اساطیر و داستانهای حماسی سومری / آفرینش جهان / سازمان جهان / انلیل و نین‌لیل: تولد نَنَ / سفر نَنَ به نیپور / اِمِش و اِنتِن: انلیل خدای کشاورز را برمی‌گزیند / آفرینش کلنگ / گله و غله / انکی و نین‌خورسَگ: اسطوره‌ای آسمانی / انکی و سومر: سازمان زمین و روندهای فرهنگی آن / انکی و اریدو: سفر خدای آبها به نیپور / اینَنَ و انکی: انتقال هنرهای تمدن از اریدو به اوروک / آفرینش انسان / انسان و خدای او / رفتن اینَنَ به جهان زیرین / دوموزی و انکیمدو: مشاجره میان خدای شبان و خدای کشاورز / سرود انلیل /  اسطوره طوفان / گیلگمش و اَگَ / گیلگمش و سرزمین زندگی / مرگ گیلگمش / بخش «الف» / بخش «ب»  / انمِرکار و فرمانروای اَرَتَ / فصل دوم: اسطوره‌ها و حماسه‌های اکدی / حماسه آفرینش / آفرینش انسان به دست الهه مادر / متن بابلی قدیم / نسخه آشوری / اسطوره نِرگَل و اِرشکیگَل / اسطوره زو / نسخه شوش / نسخه آشوری / رفتن ایشتر به جهان زیرین / حماسه گیلگمش / قهرمان اول حماسه / خلاصه حماسه / نسخه بابلی قدیم / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / نسخه بابلی قدیم / نسخه آشوری / آَدَپَ / اَترَحَسیس / اِتَنَ / نسخه بابلی قدیم /  نسخه آشوری میانی / نسخه آشوری جدید
RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
thread_title:  جلد دوم - تاریخ فرهنگی-اجتماعی 

message: ==== حماسه گیلگمش ====
* Alexander Heidel’s The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels
* Joseph Campbell’s The Hero with a Thousand Faces
* John Maier   Introduction to John Gardner's translation of Gilgamesh (Enkidu)
* Andrew George, trans. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian, the “Introduction.”
* Thomas Van Nortwick, Somewhere I Have Never Travelled
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۳ (UTC)
==== کتاب مقدس عبری ====
* Robert Alter, The Art of Biblical Narrative
* Bernard M. W. Knox and Jerome Wright Clinton, “Introduction” to “The Bible: The Old Testament” in The Norton Anthology of World Literature.
Alter:  two versions of the David story, set side by side in 1 Samuel 16 and 17.
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۵ (UTC)
thread_title:  حگ-هفت 

message: * Alexander Heidel’s The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels
* Joseph Campbell’s The Hero with a Thousand Faces
* John Maier   Introduction to John Gardner's translation of Gilgamesh (Enkidu)
* Andrew George, trans. The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian, the “Introduction.”
* Thomas Van Nortwick, Somewhere I Have Never Travelled
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۳۳ (UTC)
thread_title:  حماسه گیلگمش 

message: * Robert Alter, The Art of Biblical Narrative
* Bernard M. W. Knox and Jerome Wright Clinton, “Introduction” to “The Bible: The Old Testament” in The Norton Anthology of World Literature.
Alter:  two versions of the David story, set side by side in 1 Samuel 16 and 17.
RousouR (بحث) ‏۱۹ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۵ (UTC)
thread_title:  کتاب مقدس عبری 

message: ==== حماسه گیلگمش + گیلگمش و تاریخ ====
* Dundes, Alan. The Flood Myth. Berkeley: University of California Press, 1988.
* Hallo, William, and William Simpson. The Ancient Near East. New York: Harcourt Brace, 1998.
RousouR (بحث) ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۱۴ (UTC)
thread_title:  حگ-هشت 

message: * Dundes, Alan. The Flood Myth. Berkeley: University of California Press, 1988.
* Hallo, William, and William Simpson. The Ancient Near East. New York: Harcourt Brace, 1998.
RousouR (بحث) ‏۲۰ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۸:۱۴ (UTC)
thread_title:  حماسه گیلگمش + گیلگمش و تاریخ