بحث:سکه‌های ساسانی

message: درود. عنوان بخشی در مقاله سکه‌های چاپ شده است. از آن‌جایی که سکه را چاپ نکردندی، مراد «یافت‌شده» است یا «ضرب‌شده»؟ — آرشツ‏ ۲۰ تیر ۱۴۰۲/ ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
thread_title:  چاپ سکه! 

message: درود. پس از نامزدشدن مقالهٔ سکه‌های ساسانی برای مقالهٔ خوب سال در جایزه مقاله سال/۲۰۲۴، از روی علاقۀ بسیار زیاد به تاریخ، اندک تخصصی در این زمینه و آشنایی با منابع مربوط، نگاهی به مقالهٔ مذکور انداختم. ضمن عرض خسته نباشید به نگارندۀ مقاله که از کاربران باسابقه و پرتلاش ویکی‌پدیا هستند، مشتاقم  در جهت بهبود مقالات ویکی‌پدیای فارسی به‌ویژه مقالات تاریخی مشارکت داشته باشم. راستش در همان نگاه اول نقض قانون کپی رایت دربارهٔ بعضی منابع برای مقاله‌ای در این جایگاه، که می‌تواند به‌عنوان الگویی در نگارش دیگر مقالات در نظر گرفته شود، خیلی توی ذوق می‌زند. دربارهٔ برخی منابع، که دارای حق تکثیر هستند، طبق سیاست‌های ویکی‌پدیا ازجمله راهنمای حق تکثیر بازنویسی مطالب به قلم خودمان از الزامات است. من فکر می‌کنم حتی در مقالات خوب و برگزیده برای استفاده از منابعی که در مالکیت عمومی هستند باوجوداینکه الزامی نیست نیز بهتر است طبق رهنمودهای ویکی‌پدیا عمل کرده، برای بالابردن کیفیت دانشنامه از کپی‌کاری پرهیز کنیم. از سوی دیگر نیز مشخص است که در برخی موارد، کاربر گرامی برای پرهیز از کپی، برخی کلمات و قسمت‌های جملات را حذف کرده‌اند که متأسفانه این عمل ایشان به معنای جمله آسیب زده‌است. همچنین شمارهٔ صفحات برخی از ارجاعات دقیق نیست. در ادامه تنها چند نمونه از بخش‌هایی را که به منبعشان دسترسی داشتم ذکر می‌کنم؛ زیرا حتماً نگارندهٔ محترم مقاله از من بیشتر بر ایرادات کار خود واقف هستند و فکر می‌کنم باتوجه به اینکه کتاب‌های فارسی مورد استفاده در مقاله دارای حق تکثیر هستند، مقاله نیازمند بازنویسی عمده است. اگر لازم باشد تصویر صفحات مورد نظر را نیز ارسال خواهم کرد؛ هرچند چندی از منابع به‌صورت پی‌دی‌اف در اینترنت موجود هستند. خوشحال می‌شوم اگر در داوری به خطا رفته‌ام، دیگر دوستان به من گوشزد کنند. با احترام.
برخی نکات:
۱) بخش خصوصیات نوشتاری سکه، پاراگراف دوم:
* در مقاله: «پادشاهان ساسانی، پس از یزدگرد یکم و از قرن پنجم میلادی، بر سکه‌هایشان لقب «کی» یعنی «کیانی» را ضرب کردند تا خود را به پادشاهان کیانی در اوستا پیوند دهند. این گرایش به اوستا، از قرن پنجم به بعد، مهم‌ترین یکی از عناصر ایدئولوژی پادشاهی ساسانی شد. رواج واژه فارسی میانه فره (xwarrah) از آغاز دوران پادشاهی خسرو پرویز (۵۹۱ میلادی) بیانگر افزایش علاقه پادشاهان ساسانی به کیانیان است. لقب «رام‌شهر» هم، دست کم آن‌گونه که ساسانیان آن را می‌فهمیدند، می‌تواند گرایش آنها به انتساب خود به کیانیان باشد.»
* در منبع: «پادشاهان ساسانی، پس از یزدگرد اول و از قرن پنجم میلادی، بر سکه‌هایشان لقب «کی» یعنی «کیانی» را ضرب کردند تا خود را به پادشاهان کیانی یادشده در اوستا پیوند دهند. این گرایش به اوستا، از قرن پنجم به بعد، مهم‌ترین مؤلفهٔ ایدئولوژی سلطنتی ساسانی شد. رواج واژه فارسی میانه فره (xwarrah) از آغاز دوران پادشاهی خسرو دوم (۵۹۱ میلادی) بیانگر افزایش علاقه پادشاهان ساسانی به کیانیان است. لقب «رام‌شهر» نیز، دست کم آن‌طور که ساسانیان آن را می‌فهمیده‌اند، می‌تواند گرایش آنان به انتساب خود به کیانیان را بیان کند.»
* این قسمت جز تغییرات اندکی که پررنگ شده‌اند، کپی از منبع است؛ درصورتی‌که منبع دارای حق تکثیر است. قسمت آخر نیز از آن‌دسته تغییراتی است که نه‌تنها به بازنویسی جمله کمک نکرده، بلکه باعث از دست رفتن معنای آن شده‌است. می‌توانستند از این جملات استفاده کنند: نشان‌دهندهٔ گرایش آن‌ها به کیانیان است، گرایش آن‌ها به کیانیان را نشان می‌دهد، تمایل آن‌ها به ایجاد پیوند با کیانیان را نشان می‌دهد و….
۲) بخش زمینه، ارجاع شمارهٔ ۳: شمارهٔ صفحه اشتباه است و مطلب مورد نظر در صفحات ۴۲–۴۳ کتاب مذکور آمده‌است.
*  
۳) بخش ویژگی‌ها، پاراگراف دوم: جملۀ زیر به‌جز حذف یک کلمه، کاملاً کپی از منبع است:
* در مقاله: «وزن سکه‌های طلای ساسانی در سده‌های سوم و چهارم میلادی به اندازهٔ وزن سکه‌های آئورئوس بود. بعدها وزن سکه‌های نامبرده کاهش بسیار یافت.»
* در منبع: «وزن سکه‌های طلای ساسانی در سده‌های سوم و چهارم میلادی به اندازهٔ وزن سکه‌های آئورئوس رومی بود. بعدها وزن سکه‌های نامبرده کاهش بسیار یافت.»
* 
۴) بخش نقش ایزدان در پشت سکه‌ها: در بخش مربوط به ایزد آناهیتا به‌ویژه در جملهٔ نخست، اطلاعات مستخرج از منبع ناقص هستند. برای بازنویسی اثر باید آن را به قلم خود بنویسیم، نه اینکه با حذف برخی عبارات معنای جمله را مخدوش کنیم.
* در منبع: «... آناهیتا در روزگار نخستین شاهان ساسانی، ایزد دودمان ساسانی، ایزد جنگ و پیروزی و ایزدی بود که به شاهنشاهان ایران چهر ایزدی می‌بخشید.»
* در مقاله: «آناهیتا: در روزگار نخستین شاهان ساسانی، ایزد جنگ و پیروزی ایزدی بود.»
* 
۵)بخش سکه‌های کوشانی ساسانی: 
* مقاله: «سکه‌های معروف به سکه‌های کوشانی–ساسانی یا سکایی–ساسانی که از طرف نواب سلطنت قسمت شرقی دولت ایران (خراسان) ضرب شده، حاکی از اینست که تا زمان بهرام دوم این ایالت بزرگ در زیر فرمان یکی از شاهزادگان خانوادهٔ سلطنتی ملقب به کوشانشاه بوده‌است.»
* منبع: «سکه‌های معروف به سکه‌های «سکایی و ساسانی» که از طرف نواب سلطنت قسمت شرقی دولت ایران (خراسان) ضرب شده، حاکی از اینست که تا زمان بهرام دوم این ایالت بزرگ در زیر فرمان یکی از شاهزادگان خانوادهٔ سلطنتی ملقب به کوشانشاه بوده‌است.»
* این مورد نیز دقیقاً کپی از منبع است؛ منتهی این نکته نیز قابل ذکر است که منبع مورد استفادهٔ من مربوط به سال ۱۳۶۸ است. به همین دلیل تفاوتی جزیی با یکدیگر دارند.
*  
بوراندخت (بحث) ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۲۳ (UTC)
* ، از دقت شما و وقتی که برای مطابقت دادن مطالب منابع و مقاله صرف کردید، تشکر می‌کنم. راستش خیلی سخت است که به حق تکثیر منبع وفادار بود و در عین حال عین همان مطالب را ارائه کرد.Roozitaa (بحث) ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۲:۳۰ (UTC)
*:درود. Roozitaa گرامی. ضمن سپاسگزاری دوباره از شما بابت زحماتتان و توجه به پیام من، بابت تأخیر در پاسخ‌گویی عذرخواهی می‌کنم. مواردی که ذکر کردم تنها نمونه‌هایی از ایرادات مقاله بود و مقاله همچنان خالی از اشکال نیست. به‌ترتیب به مواردی که پاسخ داده‌اید، پاسخ می‌دهم:
*:۱. فکر می‌کنم درهرصورت باید به منبع پایبند بود. اگر منبع در دسترس نیست و امکان مقابله با متن اصلی و اصلاح آن وجود ندارد، نباید از آن استفاده کنیم.
*  
*:۲. یعنی در ابتدا به منبع دسترسی داشته‌اید؟ یا از مواردی است که از مقالات دیگر استخراج شده است؟ این کتاب را دیده‌ام، مجموعه مقالات است و خیلی از چاپ آن نگذشته است؛ برای همین فکر نمی‌کنم چاپ‌های مختلف آن در شمارۀ صفحات تفاوتی داشته باشند.
* 
*:۳. فکر می‌کنم برداشت شما از قانون حق تکثیر، که در ایران تحت عنوان «قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان» رایج است، اشتباست. 
*:طبق این قانون که خلاصه‌ای از آن در https://fa.wikisource.org/wiki/ویکی‌نبشته:موارد_مغایر_حق_تکثیر آمده است، باید ۵۰ سال از مرگ آخرین پدیدآورندۀ اثر، که در اینجا مترجم است، گذشته باشد و در واقع پدیدآورندهٔ اثر پیش از ۳۱ مرداد سال ۱۳۵۹ درگذشته باشد. نویسندۀ اثر ولادیمیر لوکونین در سال ۱۳۶۳ درگذشته است و آخرین پدیدآورندۀ آن یعنی مترجم اثر، عنایت‌الله رضا، در سال ۱۳۸۹ درگذشته است؛ پس این اثر در مالکیت عمومی نیست.  می‌توانید جزئیات قانون و تغییرات بعدی آن را در وبگاه خود مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی بخوانید:
*:https://rc.majlis.ir/fa/law/show/96427
*:https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/788903
* 
*:۴. فکر می‌کنم در این مورد منظورم را واضح بیان نکرده‌ام. جمله‌ای که در مقاله به کار رفته است را دوباره بخوانید: «...ایزد جنگ و پیروزی ایزدی بود.» این ایزدی چه معنایی دارد؟ درضمن با شما دربارۀ معنای بازنویسی موافق نیستم. در بازنویسی نمی‌توان مفهوم، معنا و محتوای اصلی را مخدوش کرد و باید به آن متعهد بود. بوراندخت (بحث) ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۳۴ (UTC)
* Roozitaa (بحث) ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۳:۵۸ (UTC)
thread_title:  برخی نکات