بحث:حماسه گیلگمش/بایگانی ۲

message: * سرآغاز (جرج - میسن؛ سخنرانی جرج (اندرو جرج)؛ سخنرانی جرج (پیتر مشنیست))
* گیلگمش سیری‌ناپذیر (سکس - میسن-جرج؟)
* پیدایی انکیدو (میسن - جرج)
* رویای گیلگمش
* شمهات (انسان شدن با روسپی - میسن-جرج؟؛ سخنرانی جرج (بخش زیبایی‌شناسی))
* نینسون (کلوگر)(ویکی انگلیسی)
* رویای گیلگمش و تعبیر انکیدو: سخنرانی جرج (دیوید دمراش) - میسن
* هومبابا: سخنرانی جرج (دیوید دمراش) - میسن - کلوگر
* رگبار گیلگمش (جرج - میسن؛ کلوگر؛ فاستر (ضمیمه)؟)
* ایشتار (اینانا): ایشولانو (Ishullanu) (جرج (p 50) و میسن (p 43-44))؛ سخنرانی جری کوپر (شوکالیتودا)
* آنو (ویکی انگلیسی)
* نرگاو آسمان: در میسن، کشتن و پرتاب را انکیدو انجام می‌دهد. / در جرج (اکدی) گیلگمش می‌کشد (p 52)(VI 145) و پرتاب را انکیدو انجام می‌دهد (p 52)(VI 155). / در جرج (سومری)، بیلگمس با طبر هفت تالانی می‌کشد (p 174)(Ma 127) و خودش هم پرتاب می‌کند (p 174)(Ma 131)؛ در پایان هم اینانا از شاخهایش روغن شیرین می‌ریزد و بیلگمس هم اینانا را ستایش می‌کند.
* رویای انکیدو 
* نفرین انکیدو: سخنرانی جری کوپر (همان متن جرج است)(نگاهی به Martha Roth)
* دعای انکیدو: سخنرانی جری کوپر (همان متن جرج است)(نگاهی به Martha Roth)
* مرگ انکیدو
* سرگشتگی
* شیدوری (ویکی انگلیسی)
* اوتنپیشتی
* طوفان (با پس‌زمینه آترا-هاسیس، زیوسودرا و آداپا)
* پایان (بازگشت به سرآغاز)(سخنرانی جرج (پیتر مشنیست))
RousouR (بحث) ‏۹ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۲۲:۱۴ (UTC)
thread_title:  تفاوتهای اپیزودهای مختلف در روایت جرج-میسن و ... (در نسخه‌های اکدی و سومری) 

message: بخشی از این سخنرانی در بحث:گیلگمش#سخنرانی اندرو جرج در موزه هاروارد (۲۰۱۶) نیز آمده است. در اینجا نه تنها باید سخنرانی‌ها تکمیل شود (به خصوص سه سخنرانی مشنیست، دمراش و وینتر) بلکه مهمتر از آن با سایر آثارشان گسترش یابد. RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۴۸ (UTC)
 
=== سخنرانی اصلی  ===
… دربارهٔ یکی از موضوعات مورد علاقه ام حرف خواهم زد، گیلگمش. زیر عنوانش «بازیابی شاهکار شعر بابلی» است. اما نخست اینکه اصلا گیلگمش چیست؟ گیلگمش تقریباً همه جا است (نشان دادن تصویر کتاب زیولکوسکی (دانشگاه پرینستون)) گیلگمش به ناخودآگاه هنری غرب، عراق امروزی، اروپا و آمریکای شمالی وارد شده‌است. از ۱۹۱۲ که اولین ترجمه به یک زبان مدرن انجام شد؛ هنرمندان، شاعران موسیقیدانان و … از داستان باستانی گیلگمش تغذیه کردند و آن را به مالکیت خود درآوردند که حقشان نیز هست. اینکه چنین کاری را می‌توانند انجام دهند نشان از انسانگرایی و اهمیت حماسه باستانی است. امیدوارم در پایان سخنرانی من معلوم شده باشد چرا این متنِ به خصوصِ چهار هزار ساله چنین تأثیر عمیقی بر فرهنگ مدرن غربی گذاشته‌است. چون فکر می‌کنم منصفانه است اگر بگوییم پس از کتاب مقدس هیچ متنی در خاور نزدیک باستان وجود ندارد که به اندازه گیلگمش بر دنبای مدرن اثرگذار بوده باشد. و تا جایی که من می‌دانم گرچه کتاب مقدس، کتابی آسمانی است اما هنوز هیچ فرقه ای در دنیا وجود ندارد که ادعا کند حماسه گیلگمش کتاب آسمانی است؛ گرچه ممکن است اشتباه کنم. گیلگمش متن بابلی چهار هزار ساله است. پنج رویکرد برای آن در نظر گرفته‌ام؛ دربارهٔ داستان؛ باستانشناسی و خواندن؛ بازسازی متن؛ دربارهٔ شعر بودن آن؛ و در پایان اینکه آیا برای ما (با گذر چهار هزار سال) معنایی دارد، حرف خواهیم زد. نخست، داستان را روایت کنیم تا اصل ماجرا را بدانیم چیست (Tablets I-II: Coming of Enkidu)(Clay figurine from Tell Asmar, Old Babylonian, Musee du Louvre (AO 12475)) تکه اول؛ گیلگمش معرفی می‌شود که پادشها اوروک است. شهری باستانی در جنوب بابل (عراق امروزی) شخصیت با ابهت و عظیمی دارد، پادشاه و قهرمان. و البته ترسم از این است که بهترین شهرتی که از او به ما رسیده هیچ‌کدام از اینها نیست. (دربارهٔ تصویر) می‌دانیم گیلگمش است چون بر سر یکی از دشمنانش که کشته، ایستاده‌است. گیلگمش پادشاه اما ستمگر و اتوکرات بود؛ از حقوق پادشاهی خود سوءاستفاده می‌کرد. جالب است که شاعر بابلی به دنبال این نیست که این قهرمان و پادشاه بزرگ را تبدیل به انسانی یک بعدی کند. به جای آن، او را تبدیل به یک انسان می‌کند. او ستمگر است چون قدرت به او تفویض شده و از آن استفاده مطلقه می‌کند. خدایان به شکایت اهالی اوروک گوش می‌دهند و مردی وحشی را به پایین می‌فرستند؛ او از هر جهت تصویری از گیلگمش است، به جز در اینکه در حالی که گیلگمش مردی از شهر است، انکیدو (نامش این بود) از دنیای وحش است. شاعر باید راهی برای آوردن انکیدو به شهر پیدا کند تا گیلگمش را بیابد و انرژی فرابشری او را به خودش معطوف کند؛ تا گیلگمش از آزار مردمش دست بردارد. این اتفاق طی چند رویداد انجام می‌شود که در آن یک روسپی انکیدو را اغوا می‌کند؛ سپس او از یک حیوان به انسان تبدیل می‌شود؛ و اجتماعی شدن او نخست در چادر شبان که در آنجا خوردن، آشامیدن و پوشش خود چون انسانها را می‌آموزد؛ و در پایان اجتماعی شدن او در خود شهر. انکیدو به شهر می‌آید، مصمم است به گیلگمش درسی بدهد چون ستمگریهای گیلگمش را شنیده‌است و همچون هر موجودِ ناخودآگاهی، آن را بیعدالتی می‌داند (به نظرم حتی کودکان مفهوم بیعدالتی را ناخودآگاهانه می‌توانند درک کنند). انکیدو و گیلگمش می‌جنگند، به بن‌بست می‌رسند (هیچ‌یک از دیگری قویتر نیست و برنده نشده)؛ رفیق می‌شوند و همین هم برای یکدیگر باقی می‌مانند. (09:58)(Clay plaque, Old Babylonian, Musee du Louvre AO 12475)(Clay plaque, Old Babylonian, Vorder-asiatisches Museum Berlin VA 7246) (Tablets II-V: Expedition to Cedar Forest) گیلگمش و انکیدو با هم از شهر خارج می‌شوند تا برای ماجراجویی به جنگل سدر روند و غولی که در آنجاست (هومبابا در سمت چپ، تصویر احتمالی هومبابا، با چهره چروکیده اش) و از آن نگاهبانی می‌کند (در لبنان) را از پای درآورند و با درختان سدر به اوروک بازگردند. همین کار را انجام می‌دهند (در تصویر، کشتن هومبابا را می‌بینید) این اولین قهرمانی آنهاست. (Jewellery from Ur, Early Dynastic period, Iraq Museum Baghdad)(Clay plaque, Old Babylonian,Vorder-asiatisches Museum Berlin VA 5392) (Tablet VI: Ishtar and the Bull of Heaven) قهرمانی دوم آن دو در زمانی است که پس از شکست هومبابا به اوروک بازمی‌گردند و درختان سدر را با خود به اوروک آورده‌اند؛ ایشتار الهه اوروک آنچنان تحت تأثیر قرار می‌گیرد و از زیبایی گیلگمش خوشش می‌آید؛ عاشق گیلگمش می‌شود، اگر اصلاً بتواند عاشق شود، چون چنین کاری برای الهه ای چون ایشتار سخت است، وی در واقع یک روسپی است. مجذوب فیزیک، مردانگی و زیبایی گیلگمش می‌شود و به او پیشنهاد ازدواج می‌دهد. گیلگمش پاسخ می‌دهد که هیچ‌کس جز یک احمق با تو روسپی ای چون تو ازدواج نمی‌کند، ببین بر سر عاشقان قبلی تو چه آمده‌است، همگی نابود شده‌اند، مرا با تو کاری نیست. ایشتار که الهه اوروک است تحقیر می‌شود و به نزد پدرش در آسمان می‌شتابد و به او می‌گوید ای پدر نرگاو آسمان را به من بده تا درسی به گیلگمش و انکیدو دهم. و اگر اینکار را انجام ندهی، چنان فریادی خواهم زد که مردگان از جهان زیرین برخیزند و زندگان را بخورند. فکر می‌کنم اولی موردی باشد که در ادبیان جهان زامبی‌ها وارد صحنه می‌شوند. پدر او نمی‌خواهد زامبی‌ها برخیزند و روی زمین راه بروند، ترجیح می‌دهد در همان جهان زیرین باشند، نرگاو آسمان (صورت فلکی گاو، گاو خشمگین آسمان) را به دخترش می‌دهد. وی آن را به اوروک فرو می‌فرستد که در آنجا خسارتهای زیادی وارد می‌کند اما در نهایت گیلگمش و انکیدو آن را از پای درمی‌آورند (تصویر سمت راست، برلین) آن دو نفر به بزرگ‌ترین دستاورد خود رسیده‌اند؛ غولی را در جنگل سدر کشته‌اند، نرگاو آسمان را از پای درآورده اند اما هیچکدان از این کارها کار پر افتخاری نبوده‌است؛ زیرا خدایان آن غول در جنگل سدر قرار داده بودند تا از آنان نگاهبانی کند و نرگاو آسمان هم، خب معلوم است نرگاو آسمان است و به خدایان تعلق دارد. در زمانی که پس از رویدادها جشنی در کاخ بر پا کرده‌اند، خدایان به شور نشسته‌اند و انکیدو به خواب می‌رود و این نشست آنان را در رؤیا می‌بیند. خدایان تصمیم می‌گیرند چون این دو قهرمان بدرفتاری کرده‌اند و پا را از حد فرا گذاشته‌اند پس باید یکی از آنها بمیرد؛ و آنی که برای مرگ انتخاب می‌شود انکیدوست. (Grave, Early Dynastic period, Abu Salabikh, Iraq)(Crushed skull with jewellery, Early Dynastic period, Ur, Iraq) (Tablets VII-VIII: Death & funeral of Enkidu) انکیدو بیمار می‌شود و پس از یک بیماری طولانی که در آن اکثراً هذیان می‌گوید و رؤیای جهان زیرین را می‌بیند، می‌میرد. سوگواری حماسی بزرگی بر پا می‌شود (این را تازگی بازیابی کرده‌ایم). همه حماسه‌ها در بین‌النهرین باستان و در خاور نزدیک باستان سوگواری مهمی دارند. همه اشیایی که قرار است در قبر قرار گیرد برشمرده می‌شود و در پیشگاه خدایان قرار می‌گیرد تا زمانی که انکیدو به جهان زیرین رسید حمایت خدایان را با خود داشته باشد. در تصویر مقبره ای را در ابو سلبیخ می‌بینید (مسلما انکیدو نیست) و در سمت راست مقبره ای پر از جواهرات را در اور که در ۱۹۲۰ در گورستان شاهی اور پیدا شد. قبر انکیدو مسلماً مانند این یکی پر از جواهرات بوده‌است. انکیدو معشوق گیلگمش بود، آن دو عاشق هم بودند؛ مرگ انکیدو تغییر بزرگی در گیلگمش ایجاد می‌کند، او انسانی را بیش از همه در جهان دوست داشته، از دست داده‌است. این موضوع سبب دیوانگی اش می‌شود، نه فقط چون دوستش را از دست داده‌است، اما همچنین برای اینکه ناگهان در می‌یابد که مرگ حقیقی ست. برای خودش نگران می‌شود و در او هراس از مرگ شکل می‌گیرد چون می‌داند که خودش نیز چون انکیدو خواهد مرد. سر به جستجویی دیوانه وار می‌گذارد. (Clay map of the world, Babylon, ca 500 BC. British Museum ME 92687)(Detail of Neo-Assyrian relief, North palace, Nineveh, ca 640 BC) (Tablets IX-XI: Quest for immortality+Flood story)به آخر جهان می‌رود، تا راز جاودانگی را پیدا کند، می‌داند در جایی دوردست، در آنسوی زمین، هنوز یکی از نیاکان او زندگی می‌کند که زمانی پادشاه سومر بود (نه در شهر اوروک، در شهری دیگر ولی نه چندان دورتر). هنوز پس از هزاران سال زنده است و در واقع جاودانه است. گیلگمش چنین فکر می‌کند که اگر یک انسان توانسته‌است جاودانه باشد شاید او هم بتواند و به آنچه می‌خواهد دست یابد. گریز از مرگ. به پایان جهان می‌رود، پس از عبور از آبهای مرگ به نزد اوتنپیشتی (نیاکانش) می‌رسد که با همسرش زندگی می‌کند. اوتنپیشتی به او می‌گوید که در واقع جاودانگی او توسط خدایان داده شده‌است چون نمی‌دانستند که با او چه می‌توانند کنند، او از طوفان بزرگ نجات پیدا کرده بود. در زمانهای بسیار دور خدایان تصمیم گرفته بودن همه بشریت را نابود کنند و تقریباً موفق شدند، جز اینکه یک نفر از میان خدایان به اوتنپیشتی پیام داد تا کشتی بسازد، همه خانواده اش را به عرشه ببرد و نیز دانه همه چیزهای زنده را (بله همان داستان نوح است، اصل بابلی آن است). اوتنپیشتی داستان را برای گیلگمش تعریف می‌کند و می‌گوید من جاودانه ام چون خدایان پس از آن نمی‌دانستند با من چه کنند. پس در این جزیره دوردست قرارم دادند و چون خودشان به من نیز جاودانگی دادند. اما چنین اتفاقی برای تو تکرار نخواهد شد. تو هیچوقت نمی‌توانی مانند من جاودانه شوی، راه حلی بوده برای رویدادی که تنها یکبار اتفاق می‌افتد. اما چرا سعی نمی‌کنی برای یک هفته بیدار بمانی تا نشان دهی که اصلاً آماده هستی برای غلبه بر مرگ. ببین آیا می‌توانی بر خواب غلبه کنی. گیلگمش که ماه‌ها و ماه‌ها است که در حال سفر است بدون آنکه چشم برهم گذاشته باشد، می‌گوید البته که می‌توانم و به سرعت به خواب فرومی‌رود. با دیدن اینکه برای هفت روز است که چیزی نخورده در می‌یابد هفت روز است که خوابیده و نمی‌تواند بر مرگ غلبه کند. اوتنپیشتی او را روانه خانه می‌کند اما برای جبران نشان گیاهی را به او می‌دهد که نه جاودانگی، اما به او بازجوانی می‌دهد. گیلگمش به ته اقیانوس می‌رود، گیاه را به دست می‌آورد اما به آنچه به او گفته شده اعتماد ندارد (در خواهیم یافت که او بسیار یک انسان است) می‌گوید این را در کمربند خود می‌گذارم و به اوروک می‌برم، زمانی که به آنجا رسیدم بر مردی جوان (؟) آزمایش می‌کنم و اگر مرد جوان دوباره جوان (؟) شد می‌فهمم اثرگذار است و خودم از آن استفاده می‌کنم. پس به خانه می‌رود و قبل از رسیدن به آنجا به برکه ای زیبا می‌رسد، خسته است، وسایلش را که گیاه بازجوانی در میان آنان است در کناری می‌گذارد و به برکه فرومی‌رود. مار، بوی خوش گیاه را احساس می‌کند و گیاه را می‌رباید و در راه پوست می‌اندازد. در اینجا گیلگمش به دو چیز پی می‌برد؛ اول اینکه آنچه اوتنپیشتی به او گفته حقیقت داشته‌است، و می‌فهمد که گیاه را برای همیشه از دست داده‌است و کاملاً شکست خورده‌است. با فهمیدن این موضوع به خانه بازمی‌گردد. و داستان خاتمه می‌یابد. اکنون که داستان را دانستید برویم به سراغ رویکرد دوم و دربارهٔ باستانشناسی و دوباره خواندن گیلگمش صحبت کنیم. دو سؤال اصلی وجود دارد؛ یکی اینکه منابع این شعر از کجا آمده‌اند و دیگر اینکه چه کسی آنان را بازخواند و منتشر کرد. داستانی طولانیتر از آن است که فکر می‌کنید. در قرن نوزدهم آستین هنری لایارد (مردی که در تصویر لباس بختیاری پوشیده‌است)(Austen henry Layard (1817-1894)) قصد بازگشت به انگلستان را داشت اما نتوانست و سر از بین‌النهرین درآورد. مجذوب خرابه‌هایی شد که در شمال بین‌النهرین پیدا کرد. به خصوص آنچه را در موصول دید، آنسوی دجله (همان شهری که الان دولت عراق سعی می‌کند از دست دولت اسلامی به درآورد). این نقشه موصول در ۱۸۵۲ است (Felix Jones' map of Nineveh, 1852) بومیها معتقد بودند در آنجا خرابه‌هایی است که متعلق به شهرهای باستانی است، لایارد تصمیم گرفت به جای بازگشت، این موضوع را تحقیق کند. اول در نمرود حفاری کرد و سپس به موصول بازگشت. (Walls and citadel (Kuyunjik) from S, 1989. Photo John Russell)(Aerial photo of the citadel (Kuyunjik) from NE, 1930s. Photo RAF) لایارد خرابه‌های کاخ سناخریب را پیدا کرد همان شاهی که زمانی اورشلیم را محاصره کرد. (A H Layard's excavations 1847-51)(Watercolour by F C Cooper, 1850)(Plan of Sennacherib's palace)(Layard drawing wall-slabs in Room 42) در همین ساختمانی که می‌بینید انبوهی از لوح‌های شکسته قرار داشت (به قول لایارد «تا زانو»knee deep). خودش نمی‌توانست آنان را بخواند، اما تشخیص داد به خط میخی هستند و آنان را در سال ۱۸۵۰ و گروهی دیگر در ۱۸۵۳ به موزه بریتانیا فرستاد. بیست هزار لوح گلی به موزه بریتانیا فرستاده شد و اساس آشورشناسی قرار گرفتند. این لوح‌ها در آور پیدا شده بودند پس آنها که می‌خواستند آنان را بخوانند آشورشناس لقب گرفتند. آشورشناسی پیشرفتی نکرد چون کسی در موزه بریتانیا نبود که بتواند آنان را بخواند (K 231, a manuscript of Gilgamesh Tablet VI)(Archive room, Ebla, Syria, 1975) هیچ‌کس وجود نداشت که این بیست هزار لوح را بتواند بخواند. تا در سال ۱۸۶۶ مرد جوانی به نام جرج اسمیت استخدام شد. در تصویر لوحی از همان گروه وجود دارد که در کاخ سناخریب پیدا شد. در واقع به نوه او، آشور بانیپال تعلق دارد و نام او بر آن (K 231) قرار دارد که در مالکیت اوست. در ۱۸۶۶ جرج اسمیت استخدام شد (Smith's lecture of 1872 - THE ELEVENTH TABLET OFTHE IZDUBAR LEGENDS. - The Chaldean Accountof the Deluge - text and notes to accompany paper - read 3rd December 1872) او آشورشناس فوق‌العاده ای بود، اولین کسی که از اینکار درآمد به دست آورد. پس از چند سال چیزهای شگفتی پیدا کرد. هنوز بر لوحها M برای mythology; H برای historical و R برای religious وجود دارد. در میان لوح‌های M تعدادی دربارهٔ قهرمانی بود که او نامش را ایزدوبار گذاشت. ما اکنون به او گیلگمش می‌گوییم. او دریافت که در افسانه‌های ایزدوبار روایتی از طوفان وجود دارد و درباره‌اش در انجمن باستانشناسی کتاب مقدس در لندن سخنرانی کرد. شور زیادی ایجاد شد، روایتی از طوفان بود که بسیار به سفر پیدایش (داستان نوح) شبیه بود. این متن کامل نبود. دیلی تلگراف هزار گینی برای سفر جرج اسمیت پرداخت تا به عراق برود و قطعه گمشده را بیابد (انگار به همین راحتی است). اسمیت دو بار به نینوا رفت و واقعاً توانست قطعه گمشده طوفان را بیابد (هر چند باورکردنی نباشد). البته این تکه گیلگمش نبود (خودش در آن زمان نمی‌دانست) روایت طوفان دیگری بود که بخشی از شعر بلند دیگری بود. (D(aily) T(elegraph) 42 found by Smith at Ninevah in 1873) (1876: Smith buys 1000 Late Babylonian tablets in Baghdad - 1878-82: British Museum buys at least 20/000 Babylonian tablets) چنان این کشف موفقیت‌آمیز بود که دیلی تلگراف فوراً از ادامه پشتیبانی مالی منصرف شد. اسمیت به بغداد رفت و الواح زیادی را خرید. اینان الواح آشوری از شمال (موصول) نبودند، بلکه الواح متفاوتی از جنوب و از گونه دیگری بودند. اما متن مشترک بود (همان گیلگمش). موزه بریتانیا قطعات بسیاری را خرید. مردم عادی از کوه‌ها آنان را جمع‌آوری می‌کردند و می‌فروختند. بعداً هرمزد رسام به آنجا رفت (Aquiring 50/000 tablets in Babylonia) پس در موزه بریتانیا در حدود نود هزار لوح وجود داشت و تنها دو نفر که می‌توانستند آنان را بخوانند. همین الان هم وضعیت همین است، آشورشناسی دو مشکل عمده دارد، تعداد خیلی زیادی لوح وجود دارد (در حدود نیم میلیون در موزه‌های جهان) و تنها چند نفر هستند که می‌توانند آنان را بخوانند. به این طریق تضمین شده‌است که آشورشناسی تا ابد طول بکشد. تا حالا تنها توانسته‌ایم روی ده درصدِ این نیم میلیون کار کنیم. به گیلگمش برگردیم. (from Haupt's Das babylonische Nimrodepos (Leipzig, 1891-94))(Paul Haupt (1858-1926)) الواحی را که اسمیت با عنوان گیلگمش تشخیص داد مرد جوانی از آلمان به موزه بریتانیا آمد و همه شان را طراحی کرد، فقط طراحی و نه ترجمه. دانشوران به تحقیق ادامه دادند و قطعات بیشتری را بررسی کردند. (R C Thompson (1876-1941) - The epic of gilgamish (Oxford, 1930) - Mainly tablets from Ashurbanipal's library - a few Late Babylonian tablets from Rassam's acquisitions - three Old Babylonian tablets (18th century BC) - one 12th century tablet from Anatolia - all together 112 tablets and fragments known in 1930) زمانی که من در سال ۲۰۰۳ آغاز به کار کردم (217 sources extant in 2003- 184 Neo-Assyrian and Late Babylonian MSS - 33 second millennium tablets) هنوز قطعات تازه پیدا می‌شوند، (Now 226 sources, and rising) خبرش را در روزنامه می‌بینید (ancient epic yields a new chapter) این قطعه در موزه سلیمانیه پیدا شد، بیشتر قطعات نه در باستانشناسی بلکه در موزه‌ها پیدا می‌شوند که هنوز قطعات زیادی هستند که دسته‌بندی نشده‌اند. این قطعه (موزه سلیمانیه) در بخش تحت کنترل کردها در عراق در سال ۲۰۱۲ به دست آمد و من و یکی از همکاران با فاصله کمی منتشرش کردیم و سپس در ۲۰۱۵ خبرش در روزنامه منتشر شد که می‌بینید. بلاگرها کامنتهای زیادی گذاشتند. یکی از آنها در history blog آقایی به اسم بورت است که فهمیده قطعه تازه ای از گیلگمش پیدا شده و نگران شده‌است. گفته «به خاطر همه خوبیها در جهان، متنهای تازه را با صدای بلند نخوانید. باعث می‌شوید «افراد کهن» فرا خوانده شوند. حداقل به زبان اصلی نخوانیدشان، فکر نمی‌کنم That Which Shan't Be Named انگلیسی بداند». That Which Shan't Be Named از نظر او بابلی بلد است. امیدوارم بورت اینجا نباشد چون بخشی از آن را به اصل بابلی خواهیم خواند. (رویکرد سوم) این قطعاتی را که در باستانشناسی پیدا می‌کنیم به عنوان یک آشورشناس چه کار می‌کنیم تا بتوانیم شعر را بخوانیم؟ … (خواندن متن بابلی (37:05))(Gilgamesh XI ۱۰۱–۶) نمی‌دانم بابلیها متوجه می‌شوند که چه خواند یا نه اما وقتی خود ما آشورشناسها برای هم می‌خوانیم، می‌فهمیم. ترجمه متن این است (در تصویر) آن بخشی از داستان است که اوتنپیشتی برای گیگلمش داستان طوفان را تعریف می‌کند، روایت اول شخص، و او این تصویر را ارائه می‌کند از آغاز طوفانی که باعث سیل شد. ساختار شعر بابلی (۳۹:۱۷) (رویکرد چهارم - هنر شاعر) (The seduction of Enkidu: Babylonian)(SB Gilgamesh I 188-98, ed. George 2003: 548-51)(40:35) (OB Gilgamesh BM+VAM iii 8-14)(43:45) (َAt the end of the world)(44:16) (Wise advice: OB VAM+BM iii)(45:44) (رویکرد آخر (پنجم))(46:34) (At the end of the world)(46:52) (Prologue - Tablet I 1-10)(47:55) (Prologue, end - Tablet I 18-28) (49:50) (The wisdom of Utanapishti: Death - Tablet X 301-7)(52:47) (The wisdom of Utanapishti: the Mayfly - Tablet X 308-15)(54:23) (The wisdom of Utanapishti: Destiny - Tablet X ۳۱۶–۲۲)(۵۶:۰۴)   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۲ (UTC)
=== پیتر مشنیست ===
صحبت من دربارهٔ ارتباط پادشاهی و جاودانگی در نسخه معیار اکدی حماسه گیلگمش است. از نظر من حماسه از چندین مرحله گذر می‌کند که در آنان به نظر می‌آید جاودانگی قابل دستیابی است اما در نهایت همگی یک به یک رد می‌شوند. دقیقتر بگویم: داستان با سرآغازی شروع می‌شود که دیوار اورک که گیلگمش ساخته و خود شهر اوروک در آن حضور دارند و در نسخه نئوآشوری که در نیمرود پیدا شده‌است ارجاع دیگری نیز به صندوق لوحی اشاره می‌شود که در پای دیوار دفن شده‌است و داستان قهرمانیهای گیلگمش در آن است. در این نقطه از داستان اهمیت دیوار و لوح و ارتباطش با جاودانگی اصلاً روشن نمی‌شود. داستان با ماجراهای گیلگمش و و رفیقش انکیدو ادامه پیدا می‌کند که در آن هومبابا و نرگاو آسمان را از پای درمی‌آورند. اگر قرار بوده‌است این قهرمانیها برای گیلگمش و انکیدو نوعی از جاودانگی (مشهور بودن) را به همراه داشته باشد اما فاجعه‌ای که با الهه ایشتار پیش می‌آید، قضیه منتفی می‌شود. سپس گیلگمش به جستجوی قهرمان طوفان می‌رود تا از اوتنپیشتیم راز جاودانگی شخصی را دریابد. در اینجا نیز قضیه به شکست می‌انجامد که شکست دیگری را نیز در پی دارد (از دست دادن گیاه بازجوانی). در پایان داستان در لوح XI دیوار اوروک و خود شهر را دوباره می‌بینیم که بازمی‌گردند. و این بازگشت دیوار و شهر در پایان داستان پس از آنکه در سرآغاز نیز آمده بودند، نشانگر اهمیت آنان است. به نظر می‌رسد پاسخی برای پرسش دایمی جاودانگی باشند. جاودانگی به صورت نه یک بی‌مرگی فردی بلکه به صورت ساختاری فیزیکی نمایش می‌یابد که گیلگمش از خود بر جای می‌گذارد. اما همین پاسخ نیز پاسخی نهایی نیست. به دو شکل خراب می‌شود: یکی آنکه با لوح XII ادامه پیدا می‌کند (هزاره اول پیشا دوران مشترک، نسخه معیار). در آن تصویری از جهان زیرین است که انکیدو بازگو می‌کند (در لوح VII و در رؤیای دوم انکیدو پیش‌بینی شده بود). انکیدو که شبیه به مرگ شده‌است به نوعی در جهان پس از مرگ زنده است اما شرایط جهان زیرین وحشتناک و غیرقابل تحمل و ناخواستنی است. جهان زیرین نمی‌تواند پاسخی برای پرسش جاودانگی باشد. دوم آنکه دوباره ظاهر شدن دیوار و شهر اوروک در پایان لوح XI ما را دوباره به دیوار و شهر اوروک در سرآغاز در لوح I برمی‌گرداند که حداقل در نسخه نئوآشوری نمرود با دیوار پایان نمی‌یابد بلکه به سراغ صندوق لوحی می‌رود که در پای دیوار دفن شده‌است. در درون آن لوح قهرمانیهای گیلگمش اهمیتی دوباره پیدا می‌کند زیرا محتویات آن هر روایتی نیست بلکه خود حماسه گیگلگمش است. به زبانی دیگر، تنها دیوار و شهر اوروک نیست که با جاودانگی گیلگمش ارتباط پیدا می‌کند بلکه این جاودانگی در نهایت در به جای ماندن داستانِ به دنبال جاودانگی بودن، دنبال می‌شود: پس حماسه دربارهٔ خودِ حماسه و جاودانگی آن است. اما همین نیز پایان نیست. باید بپرسیم چه نوعی از جاودانگی است که در حماسه دربارهٔ حماسه بازگو می‌شود. مسلماً جاودانگی شخصی نیست که گیلگمش به دنبال آن است و اگر جاودانگی غیرشخصی است چیزی که ارائه می‌شود جستجویی بی‌ثمر برای به جای ماندن شخصی است. حتی بیش از این اگر در پایان داستان حماسه دوباره به آغاز آن برمی‌گردیم پس این جستجوی بی‌حاصل دوباره از سرگرفته می‌شود. حلقه بی‌سرانجامی که به هیچ جا نمی‌رسد، نوعی از «روز گراندهاگ» که گیلگمش نقش بیل مری را دارد. دو نتیجه از این تحلیل می‌شود گرفت: یکی آنکه معنای جاودانگی در حماسه گیلگمش تداومی در تاریخ نسخه‌های حماسه است که جایگزین یکدیگر شده‌اند. دوم آنکه در کل این جستجو سایه‌ای از شک بر پادشاهی به آن صورت که گیلگمش بوده می‌اندازد (پادشاهی الهی)(ویلیام موران). خلاصه آنکه حماسه گیلگمش نه تنها حماسه‌ای دربارهٔ خود است بلکه حماسه‌ای است که خود را رد می‌کند.   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۳ (UTC)
=== دیوید دمراش ===
در ادامه بحث پیتر مشنیست دربارهٔ گیلگمش و پادشاهی، دربارهٔ انکیدو و به خصوص در بخش جنگل سدر صحبت می‌کنم. در بین‌النهرین باستان سفر برای به دست آوردن درخت سدر، فعالیت اقتصادی و سیاسی بسیار مهمی بوده‌است (خواندن نامه یک معمار به سارگن دوم برای آنکه پیامدهای ساختن بنا با درخت بدرد نخور را به پای او ننویسند و مجازاتش نکنند و از شاه نامه‌ای بگیرد که از او خواسته بنا را با همام درخت‌های موجود (صنوبر) و نه درخت سدر بسازد). پادشاهان برای به دست آوردن سدر یا به غرب ایران یا پس از آن به لبنان می‌رفتند. پس کار گیلگمش، سنت قدیمی‌ای است که یک پادشاه باید انجام می‌داده‌است. این بخش از حماسه برای پادشاه حاضر جذاب بوده، اما اکثر حاضران پادشاه یا خانواده‌اش نبودند. کاتبان، بوروکراتها و مشاوران پادشاه بودند که انکیدو را شبیه به خود می‌یافتند (طبقه مدیریتی متخصص). چیزی که در بخش درخت سدر (و نیز در بخش ایشتار) خواهیم دید این است که انکیدو هر بار در نقشی که باید به عنوان همراه و مشاور پادشاه بر عهده بگیرد، شکست می‌خورد. او باید گیلگمش سرسخت را از کار خود بازدارد: از حمله به هومبابا که خدای بزرگ انلیل منصوبش کرده‌است، بزرگان شهر تلاش می‌کنند او را از این کار بازدارند، خود انکیدو هم حتی می‌گوید نباید این کار را انجام دهیم. پادشاه سرخت اصرار می‌کند و انکیدو رضایت می‌دهد. گیلگمش سپس پشت سر هم رویاهای هشداردهنده می‌بیند (نباید این کار را انجام دهی) خواب آتشفشان می‌بیند، خواب حمله نرگاو، عقابی با سر شیر، تبری بر وی می‌افتد. ترس او را فرا می‌گیرد و از انکیدو دربارهٔ خواب خود می‌پرسد. این خواب‌ها معنایش چیست؟ اینجا است که انکیدو راه سقوط خویش را در پیش می‌گیرد. او در دام تله سنتی مشاور یک اتوکرات می‌افتد. همان چیزی را می‌گوید که پادشاه می‌خواهد بشنود. خوابها را تفسیر مسخره‌ای می‌کند: گیلگمش همان نرگاو قوی است (در حالی که کاملاً در تضاد با آن در خواب این نرگاو است که به گیلگمش حمله کرده‌است). زمانی که به جنگل سدر می‌رسند انکیدو کاملاً در کارهایش جوشی می‌شود و در زمانی که هومبابا را به اسارت درمی‌آورند، کاملاً بی‌رحم است. هیولا برای رحم کردن به او التماس می‌کند، می‌گوید هدایای گرانبها به آنها خواهد دادبادآوری می‌کند که انلیل نگاهدار او است. گیلگمش تمایل به بخشیدن او دارد (این مسئله واقعاً از جنبه سیاسی مهم است. با گروهی که بر آنها غلبه کرده‌اید چه می‌کنید؟ نابودشان می‌کنید یا کنار می‌آیید؟) انکیدو می‌گوید باید او را در جا بکشند، نگران خشم انلیل نباشند و برای آنکه اصلاً کار به خشم او کشانده نشود، سریعتر عمل کنند تا خبر به او نرسد. گیلگمش به صحبت انکیدو گوش می‌کند و سر هومبابا را جدا می‌کند. هیولا قبل از جدا شدن سرش نفرینشان می‌کند که همراه با یکدیگر پیر نشوند. این داستانی است که به زمان سومریان برمی‌گردد. این بخش از داستان بازتاب فشاری است که مشاوران پادشاهان با آن مواجه هستند. می‌خواهد گیلگمش و انکیدو باشد یا جرج دبلیو بوش و کولین پاول. به پادشاه چیزی را می‌گویند که پادشاه می‌خواهد بشنود. انکیدو بارها در انجام نقش درست خود شکست می‌خورد و نتیجه‌اش مرگ وی است. پس از جنبه حاضرین و شنوندگان حماسه (مثلا در نینوا) که در زیر شعله‌های مشعل در جشن آشوربانی‌پال در کاخ به آن گوش می‌دهند، بخشی از حماسه دربارهٔ قهرمانی‌های پادشاه است. برای مشاوران آشور بانی‌پال، حماسه به همان اندازه داستانی هشداردهنده دربارهٔ تراژدی انکیدو است.   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶ (UTC)
=== ایرن وینتر ===
امکان یافتن چیزهای جدید دربارهٔ حماسه و ناکامل بودن آن، از این جنبه شباهتی با هومر و کتاب مقدس ندارد. تصاویر ممکن است که با حماسه در ارتباط باشند. سه اثر هنری در سه رسانه مختلف (از هزاره دوم تا هزاره اول). تکرار بارها و بارها و بارها. هومبابا. صورت عجیب. سر گورگن در یونان. پاهای خمیده. نرگاو آسمان (انکیدو با سه حلقه مو- گیلگمش شهری و انکیدوی وحشی). رجوع به دوره بابلی باستان تا دریابد در آن ماجرا چه بوده و نه در نسخه‌های متاخر. فضای آنان متفاوت است و زمانی که حماسه آغاز گشت بیشتر دربارهٔ حاکم است (دوره آغاز تمدن و شکل‌گیری دولت). یک حاکم خوب. در نسخه‌های متاخر جستجوی فردی و سرنوشت بشری برجسته می‌شود. کتیبه نارام‌سین. RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
thread_title:  سخنرانی اندرو جرج در موزه هاروارد 

message: … دربارهٔ یکی از موضوعات مورد علاقه ام حرف خواهم زد، گیلگمش. زیر عنوانش «بازیابی شاهکار شعر بابلی» است. اما نخست اینکه اصلا گیلگمش چیست؟ گیلگمش تقریباً همه جا است (نشان دادن تصویر کتاب زیولکوسکی (دانشگاه پرینستون)) گیلگمش به ناخودآگاه هنری غرب، عراق امروزی، اروپا و آمریکای شمالی وارد شده‌است. از ۱۹۱۲ که اولین ترجمه به یک زبان مدرن انجام شد؛ هنرمندان، شاعران موسیقیدانان و … از داستان باستانی گیلگمش تغذیه کردند و آن را به مالکیت خود درآوردند که حقشان نیز هست. اینکه چنین کاری را می‌توانند انجام دهند نشان از انسانگرایی و اهمیت حماسه باستانی است. امیدوارم در پایان سخنرانی من معلوم شده باشد چرا این متنِ به خصوصِ چهار هزار ساله چنین تأثیر عمیقی بر فرهنگ مدرن غربی گذاشته‌است. چون فکر می‌کنم منصفانه است اگر بگوییم پس از کتاب مقدس هیچ متنی در خاور نزدیک باستان وجود ندارد که به اندازه گیلگمش بر دنبای مدرن اثرگذار بوده باشد. و تا جایی که من می‌دانم گرچه کتاب مقدس، کتابی آسمانی است اما هنوز هیچ فرقه ای در دنیا وجود ندارد که ادعا کند حماسه گیلگمش کتاب آسمانی است؛ گرچه ممکن است اشتباه کنم. گیلگمش متن بابلی چهار هزار ساله است. پنج رویکرد برای آن در نظر گرفته‌ام؛ دربارهٔ داستان؛ باستانشناسی و خواندن؛ بازسازی متن؛ دربارهٔ شعر بودن آن؛ و در پایان اینکه آیا برای ما (با گذر چهار هزار سال) معنایی دارد، حرف خواهیم زد. نخست، داستان را روایت کنیم تا اصل ماجرا را بدانیم چیست (Tablets I-II: Coming of Enkidu)(Clay figurine from Tell Asmar, Old Babylonian, Musee du Louvre (AO 12475)) تکه اول؛ گیلگمش معرفی می‌شود که پادشها اوروک است. شهری باستانی در جنوب بابل (عراق امروزی) شخصیت با ابهت و عظیمی دارد، پادشاه و قهرمان. و البته ترسم از این است که بهترین شهرتی که از او به ما رسیده هیچ‌کدام از اینها نیست. (دربارهٔ تصویر) می‌دانیم گیلگمش است چون بر سر یکی از دشمنانش که کشته، ایستاده‌است. گیلگمش پادشاه اما ستمگر و اتوکرات بود؛ از حقوق پادشاهی خود سوءاستفاده می‌کرد. جالب است که شاعر بابلی به دنبال این نیست که این قهرمان و پادشاه بزرگ را تبدیل به انسانی یک بعدی کند. به جای آن، او را تبدیل به یک انسان می‌کند. او ستمگر است چون قدرت به او تفویض شده و از آن استفاده مطلقه می‌کند. خدایان به شکایت اهالی اوروک گوش می‌دهند و مردی وحشی را به پایین می‌فرستند؛ او از هر جهت تصویری از گیلگمش است، به جز در اینکه در حالی که گیلگمش مردی از شهر است، انکیدو (نامش این بود) از دنیای وحش است. شاعر باید راهی برای آوردن انکیدو به شهر پیدا کند تا گیلگمش را بیابد و انرژی فرابشری او را به خودش معطوف کند؛ تا گیلگمش از آزار مردمش دست بردارد. این اتفاق طی چند رویداد انجام می‌شود که در آن یک روسپی انکیدو را اغوا می‌کند؛ سپس او از یک حیوان به انسان تبدیل می‌شود؛ و اجتماعی شدن او نخست در چادر شبان که در آنجا خوردن، آشامیدن و پوشش خود چون انسانها را می‌آموزد؛ و در پایان اجتماعی شدن او در خود شهر. انکیدو به شهر می‌آید، مصمم است به گیلگمش درسی بدهد چون ستمگریهای گیلگمش را شنیده‌است و همچون هر موجودِ ناخودآگاهی، آن را بیعدالتی می‌داند (به نظرم حتی کودکان مفهوم بیعدالتی را ناخودآگاهانه می‌توانند درک کنند). انکیدو و گیلگمش می‌جنگند، به بن‌بست می‌رسند (هیچ‌یک از دیگری قویتر نیست و برنده نشده)؛ رفیق می‌شوند و همین هم برای یکدیگر باقی می‌مانند. (09:58)(Clay plaque, Old Babylonian, Musee du Louvre AO 12475)(Clay plaque, Old Babylonian, Vorder-asiatisches Museum Berlin VA 7246) (Tablets II-V: Expedition to Cedar Forest) گیلگمش و انکیدو با هم از شهر خارج می‌شوند تا برای ماجراجویی به جنگل سدر روند و غولی که در آنجاست (هومبابا در سمت چپ، تصویر احتمالی هومبابا، با چهره چروکیده اش) و از آن نگاهبانی می‌کند (در لبنان) را از پای درآورند و با درختان سدر به اوروک بازگردند. همین کار را انجام می‌دهند (در تصویر، کشتن هومبابا را می‌بینید) این اولین قهرمانی آنهاست. (Jewellery from Ur, Early Dynastic period, Iraq Museum Baghdad)(Clay plaque, Old Babylonian,Vorder-asiatisches Museum Berlin VA 5392) (Tablet VI: Ishtar and the Bull of Heaven) قهرمانی دوم آن دو در زمانی است که پس از شکست هومبابا به اوروک بازمی‌گردند و درختان سدر را با خود به اوروک آورده‌اند؛ ایشتار الهه اوروک آنچنان تحت تأثیر قرار می‌گیرد و از زیبایی گیلگمش خوشش می‌آید؛ عاشق گیلگمش می‌شود، اگر اصلاً بتواند عاشق شود، چون چنین کاری برای الهه ای چون ایشتار سخت است، وی در واقع یک روسپی است. مجذوب فیزیک، مردانگی و زیبایی گیلگمش می‌شود و به او پیشنهاد ازدواج می‌دهد. گیلگمش پاسخ می‌دهد که هیچ‌کس جز یک احمق با تو روسپی ای چون تو ازدواج نمی‌کند، ببین بر سر عاشقان قبلی تو چه آمده‌است، همگی نابود شده‌اند، مرا با تو کاری نیست. ایشتار که الهه اوروک است تحقیر می‌شود و به نزد پدرش در آسمان می‌شتابد و به او می‌گوید ای پدر نرگاو آسمان را به من بده تا درسی به گیلگمش و انکیدو دهم. و اگر اینکار را انجام ندهی، چنان فریادی خواهم زد که مردگان از جهان زیرین برخیزند و زندگان را بخورند. فکر می‌کنم اولی موردی باشد که در ادبیان جهان زامبی‌ها وارد صحنه می‌شوند. پدر او نمی‌خواهد زامبی‌ها برخیزند و روی زمین راه بروند، ترجیح می‌دهد در همان جهان زیرین باشند، نرگاو آسمان (صورت فلکی گاو، گاو خشمگین آسمان) را به دخترش می‌دهد. وی آن را به اوروک فرو می‌فرستد که در آنجا خسارتهای زیادی وارد می‌کند اما در نهایت گیلگمش و انکیدو آن را از پای درمی‌آورند (تصویر سمت راست، برلین) آن دو نفر به بزرگ‌ترین دستاورد خود رسیده‌اند؛ غولی را در جنگل سدر کشته‌اند، نرگاو آسمان را از پای درآورده اند اما هیچکدان از این کارها کار پر افتخاری نبوده‌است؛ زیرا خدایان آن غول در جنگل سدر قرار داده بودند تا از آنان نگاهبانی کند و نرگاو آسمان هم، خب معلوم است نرگاو آسمان است و به خدایان تعلق دارد. در زمانی که پس از رویدادها جشنی در کاخ بر پا کرده‌اند، خدایان به شور نشسته‌اند و انکیدو به خواب می‌رود و این نشست آنان را در رؤیا می‌بیند. خدایان تصمیم می‌گیرند چون این دو قهرمان بدرفتاری کرده‌اند و پا را از حد فرا گذاشته‌اند پس باید یکی از آنها بمیرد؛ و آنی که برای مرگ انتخاب می‌شود انکیدوست. (Grave, Early Dynastic period, Abu Salabikh, Iraq)(Crushed skull with jewellery, Early Dynastic period, Ur, Iraq) (Tablets VII-VIII: Death & funeral of Enkidu) انکیدو بیمار می‌شود و پس از یک بیماری طولانی که در آن اکثراً هذیان می‌گوید و رؤیای جهان زیرین را می‌بیند، می‌میرد. سوگواری حماسی بزرگی بر پا می‌شود (این را تازگی بازیابی کرده‌ایم). همه حماسه‌ها در بین‌النهرین باستان و در خاور نزدیک باستان سوگواری مهمی دارند. همه اشیایی که قرار است در قبر قرار گیرد برشمرده می‌شود و در پیشگاه خدایان قرار می‌گیرد تا زمانی که انکیدو به جهان زیرین رسید حمایت خدایان را با خود داشته باشد. در تصویر مقبره ای را در ابو سلبیخ می‌بینید (مسلما انکیدو نیست) و در سمت راست مقبره ای پر از جواهرات را در اور که در ۱۹۲۰ در گورستان شاهی اور پیدا شد. قبر انکیدو مسلماً مانند این یکی پر از جواهرات بوده‌است. انکیدو معشوق گیلگمش بود، آن دو عاشق هم بودند؛ مرگ انکیدو تغییر بزرگی در گیلگمش ایجاد می‌کند، او انسانی را بیش از همه در جهان دوست داشته، از دست داده‌است. این موضوع سبب دیوانگی اش می‌شود، نه فقط چون دوستش را از دست داده‌است، اما همچنین برای اینکه ناگهان در می‌یابد که مرگ حقیقی ست. برای خودش نگران می‌شود و در او هراس از مرگ شکل می‌گیرد چون می‌داند که خودش نیز چون انکیدو خواهد مرد. سر به جستجویی دیوانه وار می‌گذارد. (Clay map of the world, Babylon, ca 500 BC. British Museum ME 92687)(Detail of Neo-Assyrian relief, North palace, Nineveh, ca 640 BC) (Tablets IX-XI: Quest for immortality+Flood story)به آخر جهان می‌رود، تا راز جاودانگی را پیدا کند، می‌داند در جایی دوردست، در آنسوی زمین، هنوز یکی از نیاکان او زندگی می‌کند که زمانی پادشاه سومر بود (نه در شهر اوروک، در شهری دیگر ولی نه چندان دورتر). هنوز پس از هزاران سال زنده است و در واقع جاودانه است. گیلگمش چنین فکر می‌کند که اگر یک انسان توانسته‌است جاودانه باشد شاید او هم بتواند و به آنچه می‌خواهد دست یابد. گریز از مرگ. به پایان جهان می‌رود، پس از عبور از آبهای مرگ به نزد اوتنپیشتی (نیاکانش) می‌رسد که با همسرش زندگی می‌کند. اوتنپیشتی به او می‌گوید که در واقع جاودانگی او توسط خدایان داده شده‌است چون نمی‌دانستند که با او چه می‌توانند کنند، او از طوفان بزرگ نجات پیدا کرده بود. در زمانهای بسیار دور خدایان تصمیم گرفته بودن همه بشریت را نابود کنند و تقریباً موفق شدند، جز اینکه یک نفر از میان خدایان به اوتنپیشتی پیام داد تا کشتی بسازد، همه خانواده اش را به عرشه ببرد و نیز دانه همه چیزهای زنده را (بله همان داستان نوح است، اصل بابلی آن است). اوتنپیشتی داستان را برای گیلگمش تعریف می‌کند و می‌گوید من جاودانه ام چون خدایان پس از آن نمی‌دانستند با من چه کنند. پس در این جزیره دوردست قرارم دادند و چون خودشان به من نیز جاودانگی دادند. اما چنین اتفاقی برای تو تکرار نخواهد شد. تو هیچوقت نمی‌توانی مانند من جاودانه شوی، راه حلی بوده برای رویدادی که تنها یکبار اتفاق می‌افتد. اما چرا سعی نمی‌کنی برای یک هفته بیدار بمانی تا نشان دهی که اصلاً آماده هستی برای غلبه بر مرگ. ببین آیا می‌توانی بر خواب غلبه کنی. گیلگمش که ماه‌ها و ماه‌ها است که در حال سفر است بدون آنکه چشم برهم گذاشته باشد، می‌گوید البته که می‌توانم و به سرعت به خواب فرومی‌رود. با دیدن اینکه برای هفت روز است که چیزی نخورده در می‌یابد هفت روز است که خوابیده و نمی‌تواند بر مرگ غلبه کند. اوتنپیشتی او را روانه خانه می‌کند اما برای جبران نشان گیاهی را به او می‌دهد که نه جاودانگی، اما به او بازجوانی می‌دهد. گیلگمش به ته اقیانوس می‌رود، گیاه را به دست می‌آورد اما به آنچه به او گفته شده اعتماد ندارد (در خواهیم یافت که او بسیار یک انسان است) می‌گوید این را در کمربند خود می‌گذارم و به اوروک می‌برم، زمانی که به آنجا رسیدم بر مردی جوان (؟) آزمایش می‌کنم و اگر مرد جوان دوباره جوان (؟) شد می‌فهمم اثرگذار است و خودم از آن استفاده می‌کنم. پس به خانه می‌رود و قبل از رسیدن به آنجا به برکه ای زیبا می‌رسد، خسته است، وسایلش را که گیاه بازجوانی در میان آنان است در کناری می‌گذارد و به برکه فرومی‌رود. مار، بوی خوش گیاه را احساس می‌کند و گیاه را می‌رباید و در راه پوست می‌اندازد. در اینجا گیلگمش به دو چیز پی می‌برد؛ اول اینکه آنچه اوتنپیشتی به او گفته حقیقت داشته‌است، و می‌فهمد که گیاه را برای همیشه از دست داده‌است و کاملاً شکست خورده‌است. با فهمیدن این موضوع به خانه بازمی‌گردد. و داستان خاتمه می‌یابد. اکنون که داستان را دانستید برویم به سراغ رویکرد دوم و دربارهٔ باستانشناسی و دوباره خواندن گیلگمش صحبت کنیم. دو سؤال اصلی وجود دارد؛ یکی اینکه منابع این شعر از کجا آمده‌اند و دیگر اینکه چه کسی آنان را بازخواند و منتشر کرد. داستانی طولانیتر از آن است که فکر می‌کنید. در قرن نوزدهم آستین هنری لایارد (مردی که در تصویر لباس بختیاری پوشیده‌است)(Austen henry Layard (1817-1894)) قصد بازگشت به انگلستان را داشت اما نتوانست و سر از بین‌النهرین درآورد. مجذوب خرابه‌هایی شد که در شمال بین‌النهرین پیدا کرد. به خصوص آنچه را در موصول دید، آنسوی دجله (همان شهری که الان دولت عراق سعی می‌کند از دست دولت اسلامی به درآورد). این نقشه موصول در ۱۸۵۲ است (Felix Jones' map of Nineveh, 1852) بومیها معتقد بودند در آنجا خرابه‌هایی است که متعلق به شهرهای باستانی است، لایارد تصمیم گرفت به جای بازگشت، این موضوع را تحقیق کند. اول در نمرود حفاری کرد و سپس به موصول بازگشت. (Walls and citadel (Kuyunjik) from S, 1989. Photo John Russell)(Aerial photo of the citadel (Kuyunjik) from NE, 1930s. Photo RAF) لایارد خرابه‌های کاخ سناخریب را پیدا کرد همان شاهی که زمانی اورشلیم را محاصره کرد. (A H Layard's excavations 1847-51)(Watercolour by F C Cooper, 1850)(Plan of Sennacherib's palace)(Layard drawing wall-slabs in Room 42) در همین ساختمانی که می‌بینید انبوهی از لوح‌های شکسته قرار داشت (به قول لایارد «تا زانو»knee deep). خودش نمی‌توانست آنان را بخواند، اما تشخیص داد به خط میخی هستند و آنان را در سال ۱۸۵۰ و گروهی دیگر در ۱۸۵۳ به موزه بریتانیا فرستاد. بیست هزار لوح گلی به موزه بریتانیا فرستاده شد و اساس آشورشناسی قرار گرفتند. این لوح‌ها در آور پیدا شده بودند پس آنها که می‌خواستند آنان را بخوانند آشورشناس لقب گرفتند. آشورشناسی پیشرفتی نکرد چون کسی در موزه بریتانیا نبود که بتواند آنان را بخواند (K 231, a manuscript of Gilgamesh Tablet VI)(Archive room, Ebla, Syria, 1975) هیچ‌کس وجود نداشت که این بیست هزار لوح را بتواند بخواند. تا در سال ۱۸۶۶ مرد جوانی به نام جرج اسمیت استخدام شد. در تصویر لوحی از همان گروه وجود دارد که در کاخ سناخریب پیدا شد. در واقع به نوه او، آشور بانیپال تعلق دارد و نام او بر آن (K 231) قرار دارد که در مالکیت اوست. در ۱۸۶۶ جرج اسمیت استخدام شد (Smith's lecture of 1872 - THE ELEVENTH TABLET OFTHE IZDUBAR LEGENDS. - The Chaldean Accountof the Deluge - text and notes to accompany paper - read 3rd December 1872) او آشورشناس فوق‌العاده ای بود، اولین کسی که از اینکار درآمد به دست آورد. پس از چند سال چیزهای شگفتی پیدا کرد. هنوز بر لوحها M برای mythology; H برای historical و R برای religious وجود دارد. در میان لوح‌های M تعدادی دربارهٔ قهرمانی بود که او نامش را ایزدوبار گذاشت. ما اکنون به او گیلگمش می‌گوییم. او دریافت که در افسانه‌های ایزدوبار روایتی از طوفان وجود دارد و درباره‌اش در انجمن باستانشناسی کتاب مقدس در لندن سخنرانی کرد. شور زیادی ایجاد شد، روایتی از طوفان بود که بسیار به سفر پیدایش (داستان نوح) شبیه بود. این متن کامل نبود. دیلی تلگراف هزار گینی برای سفر جرج اسمیت پرداخت تا به عراق برود و قطعه گمشده را بیابد (انگار به همین راحتی است). اسمیت دو بار به نینوا رفت و واقعاً توانست قطعه گمشده طوفان را بیابد (هر چند باورکردنی نباشد). البته این تکه گیلگمش نبود (خودش در آن زمان نمی‌دانست) روایت طوفان دیگری بود که بخشی از شعر بلند دیگری بود. (D(aily) T(elegraph) 42 found by Smith at Ninevah in 1873) (1876: Smith buys 1000 Late Babylonian tablets in Baghdad - 1878-82: British Museum buys at least 20/000 Babylonian tablets) چنان این کشف موفقیت‌آمیز بود که دیلی تلگراف فوراً از ادامه پشتیبانی مالی منصرف شد. اسمیت به بغداد رفت و الواح زیادی را خرید. اینان الواح آشوری از شمال (موصول) نبودند، بلکه الواح متفاوتی از جنوب و از گونه دیگری بودند. اما متن مشترک بود (همان گیلگمش). موزه بریتانیا قطعات بسیاری را خرید. مردم عادی از کوه‌ها آنان را جمع‌آوری می‌کردند و می‌فروختند. بعداً هرمزد رسام به آنجا رفت (Aquiring 50/000 tablets in Babylonia) پس در موزه بریتانیا در حدود نود هزار لوح وجود داشت و تنها دو نفر که می‌توانستند آنان را بخوانند. همین الان هم وضعیت همین است، آشورشناسی دو مشکل عمده دارد، تعداد خیلی زیادی لوح وجود دارد (در حدود نیم میلیون در موزه‌های جهان) و تنها چند نفر هستند که می‌توانند آنان را بخوانند. به این طریق تضمین شده‌است که آشورشناسی تا ابد طول بکشد. تا حالا تنها توانسته‌ایم روی ده درصدِ این نیم میلیون کار کنیم. به گیلگمش برگردیم. (from Haupt's Das babylonische Nimrodepos (Leipzig, 1891-94))(Paul Haupt (1858-1926)) الواحی را که اسمیت با عنوان گیلگمش تشخیص داد مرد جوانی از آلمان به موزه بریتانیا آمد و همه شان را طراحی کرد، فقط طراحی و نه ترجمه. دانشوران به تحقیق ادامه دادند و قطعات بیشتری را بررسی کردند. (R C Thompson (1876-1941) - The epic of gilgamish (Oxford, 1930) - Mainly tablets from Ashurbanipal's library - a few Late Babylonian tablets from Rassam's acquisitions - three Old Babylonian tablets (18th century BC) - one 12th century tablet from Anatolia - all together 112 tablets and fragments known in 1930) زمانی که من در سال ۲۰۰۳ آغاز به کار کردم (217 sources extant in 2003- 184 Neo-Assyrian and Late Babylonian MSS - 33 second millennium tablets) هنوز قطعات تازه پیدا می‌شوند، (Now 226 sources, and rising) خبرش را در روزنامه می‌بینید (ancient epic yields a new chapter) این قطعه در موزه سلیمانیه پیدا شد، بیشتر قطعات نه در باستانشناسی بلکه در موزه‌ها پیدا می‌شوند که هنوز قطعات زیادی هستند که دسته‌بندی نشده‌اند. این قطعه (موزه سلیمانیه) در بخش تحت کنترل کردها در عراق در سال ۲۰۱۲ به دست آمد و من و یکی از همکاران با فاصله کمی منتشرش کردیم و سپس در ۲۰۱۵ خبرش در روزنامه منتشر شد که می‌بینید. بلاگرها کامنتهای زیادی گذاشتند. یکی از آنها در history blog آقایی به اسم بورت است که فهمیده قطعه تازه ای از گیلگمش پیدا شده و نگران شده‌است. گفته «به خاطر همه خوبیها در جهان، متنهای تازه را با صدای بلند نخوانید. باعث می‌شوید «افراد کهن» فرا خوانده شوند. حداقل به زبان اصلی نخوانیدشان، فکر نمی‌کنم That Which Shan't Be Named انگلیسی بداند». That Which Shan't Be Named از نظر او بابلی بلد است. امیدوارم بورت اینجا نباشد چون بخشی از آن را به اصل بابلی خواهیم خواند. (رویکرد سوم) این قطعاتی را که در باستانشناسی پیدا می‌کنیم به عنوان یک آشورشناس چه کار می‌کنیم تا بتوانیم شعر را بخوانیم؟ … (خواندن متن بابلی (37:05))(Gilgamesh XI ۱۰۱–۶) نمی‌دانم بابلیها متوجه می‌شوند که چه خواند یا نه اما وقتی خود ما آشورشناسها برای هم می‌خوانیم، می‌فهمیم. ترجمه متن این است (در تصویر) آن بخشی از داستان است که اوتنپیشتی برای گیگلمش داستان طوفان را تعریف می‌کند، روایت اول شخص، و او این تصویر را ارائه می‌کند از آغاز طوفانی که باعث سیل شد. ساختار شعر بابلی (۳۹:۱۷) (رویکرد چهارم - هنر شاعر) (The seduction of Enkidu: Babylonian)(SB Gilgamesh I 188-98, ed. George 2003: 548-51)(40:35) (OB Gilgamesh BM+VAM iii 8-14)(43:45) (َAt the end of the world)(44:16) (Wise advice: OB VAM+BM iii)(45:44) (رویکرد آخر (پنجم))(46:34) (At the end of the world)(46:52) (Prologue - Tablet I 1-10)(47:55) (Prologue, end - Tablet I 18-28) (49:50) (The wisdom of Utanapishti: Death - Tablet X 301-7)(52:47) (The wisdom of Utanapishti: the Mayfly - Tablet X 308-15)(54:23) (The wisdom of Utanapishti: Destiny - Tablet X ۳۱۶–۲۲)(۵۶:۰۴)   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۵۲ (UTC)
thread_title:  سخنرانی اصلی  

message: صحبت من دربارهٔ ارتباط پادشاهی و جاودانگی در نسخه معیار اکدی حماسه گیلگمش است. از نظر من حماسه از چندین مرحله گذر می‌کند که در آنان به نظر می‌آید جاودانگی قابل دستیابی است اما در نهایت همگی یک به یک رد می‌شوند. دقیقتر بگویم: داستان با سرآغازی شروع می‌شود که دیوار اورک که گیلگمش ساخته و خود شهر اوروک در آن حضور دارند و در نسخه نئوآشوری که در نیمرود پیدا شده‌است ارجاع دیگری نیز به صندوق لوحی اشاره می‌شود که در پای دیوار دفن شده‌است و داستان قهرمانیهای گیلگمش در آن است. در این نقطه از داستان اهمیت دیوار و لوح و ارتباطش با جاودانگی اصلاً روشن نمی‌شود. داستان با ماجراهای گیلگمش و و رفیقش انکیدو ادامه پیدا می‌کند که در آن هومبابا و نرگاو آسمان را از پای درمی‌آورند. اگر قرار بوده‌است این قهرمانیها برای گیلگمش و انکیدو نوعی از جاودانگی (مشهور بودن) را به همراه داشته باشد اما فاجعه‌ای که با الهه ایشتار پیش می‌آید، قضیه منتفی می‌شود. سپس گیلگمش به جستجوی قهرمان طوفان می‌رود تا از اوتنپیشتیم راز جاودانگی شخصی را دریابد. در اینجا نیز قضیه به شکست می‌انجامد که شکست دیگری را نیز در پی دارد (از دست دادن گیاه بازجوانی). در پایان داستان در لوح XI دیوار اوروک و خود شهر را دوباره می‌بینیم که بازمی‌گردند. و این بازگشت دیوار و شهر در پایان داستان پس از آنکه در سرآغاز نیز آمده بودند، نشانگر اهمیت آنان است. به نظر می‌رسد پاسخی برای پرسش دایمی جاودانگی باشند. جاودانگی به صورت نه یک بی‌مرگی فردی بلکه به صورت ساختاری فیزیکی نمایش می‌یابد که گیلگمش از خود بر جای می‌گذارد. اما همین پاسخ نیز پاسخی نهایی نیست. به دو شکل خراب می‌شود: یکی آنکه با لوح XII ادامه پیدا می‌کند (هزاره اول پیشا دوران مشترک، نسخه معیار). در آن تصویری از جهان زیرین است که انکیدو بازگو می‌کند (در لوح VII و در رؤیای دوم انکیدو پیش‌بینی شده بود). انکیدو که شبیه به مرگ شده‌است به نوعی در جهان پس از مرگ زنده است اما شرایط جهان زیرین وحشتناک و غیرقابل تحمل و ناخواستنی است. جهان زیرین نمی‌تواند پاسخی برای پرسش جاودانگی باشد. دوم آنکه دوباره ظاهر شدن دیوار و شهر اوروک در پایان لوح XI ما را دوباره به دیوار و شهر اوروک در سرآغاز در لوح I برمی‌گرداند که حداقل در نسخه نئوآشوری نمرود با دیوار پایان نمی‌یابد بلکه به سراغ صندوق لوحی می‌رود که در پای دیوار دفن شده‌است. در درون آن لوح قهرمانیهای گیلگمش اهمیتی دوباره پیدا می‌کند زیرا محتویات آن هر روایتی نیست بلکه خود حماسه گیگلگمش است. به زبانی دیگر، تنها دیوار و شهر اوروک نیست که با جاودانگی گیلگمش ارتباط پیدا می‌کند بلکه این جاودانگی در نهایت در به جای ماندن داستانِ به دنبال جاودانگی بودن، دنبال می‌شود: پس حماسه دربارهٔ خودِ حماسه و جاودانگی آن است. اما همین نیز پایان نیست. باید بپرسیم چه نوعی از جاودانگی است که در حماسه دربارهٔ حماسه بازگو می‌شود. مسلماً جاودانگی شخصی نیست که گیلگمش به دنبال آن است و اگر جاودانگی غیرشخصی است چیزی که ارائه می‌شود جستجویی بی‌ثمر برای به جای ماندن شخصی است. حتی بیش از این اگر در پایان داستان حماسه دوباره به آغاز آن برمی‌گردیم پس این جستجوی بی‌حاصل دوباره از سرگرفته می‌شود. حلقه بی‌سرانجامی که به هیچ جا نمی‌رسد، نوعی از «روز گراندهاگ» که گیلگمش نقش بیل مری را دارد. دو نتیجه از این تحلیل می‌شود گرفت: یکی آنکه معنای جاودانگی در حماسه گیلگمش تداومی در تاریخ نسخه‌های حماسه است که جایگزین یکدیگر شده‌اند. دوم آنکه در کل این جستجو سایه‌ای از شک بر پادشاهی به آن صورت که گیلگمش بوده می‌اندازد (پادشاهی الهی)(ویلیام موران). خلاصه آنکه حماسه گیلگمش نه تنها حماسه‌ای دربارهٔ خود است بلکه حماسه‌ای است که خود را رد می‌کند.   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۰۳ (UTC)
thread_title:  پیتر مشنیست 

message: در ادامه بحث پیتر مشنیست دربارهٔ گیلگمش و پادشاهی، دربارهٔ انکیدو و به خصوص در بخش جنگل سدر صحبت می‌کنم. در بین‌النهرین باستان سفر برای به دست آوردن درخت سدر، فعالیت اقتصادی و سیاسی بسیار مهمی بوده‌است (خواندن نامه یک معمار به سارگن دوم برای آنکه پیامدهای ساختن بنا با درخت بدرد نخور را به پای او ننویسند و مجازاتش نکنند و از شاه نامه‌ای بگیرد که از او خواسته بنا را با همام درخت‌های موجود (صنوبر) و نه درخت سدر بسازد). پادشاهان برای به دست آوردن سدر یا به غرب ایران یا پس از آن به لبنان می‌رفتند. پس کار گیلگمش، سنت قدیمی‌ای است که یک پادشاه باید انجام می‌داده‌است. این بخش از حماسه برای پادشاه حاضر جذاب بوده، اما اکثر حاضران پادشاه یا خانواده‌اش نبودند. کاتبان، بوروکراتها و مشاوران پادشاه بودند که انکیدو را شبیه به خود می‌یافتند (طبقه مدیریتی متخصص). چیزی که در بخش درخت سدر (و نیز در بخش ایشتار) خواهیم دید این است که انکیدو هر بار در نقشی که باید به عنوان همراه و مشاور پادشاه بر عهده بگیرد، شکست می‌خورد. او باید گیلگمش سرسخت را از کار خود بازدارد: از حمله به هومبابا که خدای بزرگ انلیل منصوبش کرده‌است، بزرگان شهر تلاش می‌کنند او را از این کار بازدارند، خود انکیدو هم حتی می‌گوید نباید این کار را انجام دهیم. پادشاه سرخت اصرار می‌کند و انکیدو رضایت می‌دهد. گیلگمش سپس پشت سر هم رویاهای هشداردهنده می‌بیند (نباید این کار را انجام دهی) خواب آتشفشان می‌بیند، خواب حمله نرگاو، عقابی با سر شیر، تبری بر وی می‌افتد. ترس او را فرا می‌گیرد و از انکیدو دربارهٔ خواب خود می‌پرسد. این خواب‌ها معنایش چیست؟ اینجا است که انکیدو راه سقوط خویش را در پیش می‌گیرد. او در دام تله سنتی مشاور یک اتوکرات می‌افتد. همان چیزی را می‌گوید که پادشاه می‌خواهد بشنود. خوابها را تفسیر مسخره‌ای می‌کند: گیلگمش همان نرگاو قوی است (در حالی که کاملاً در تضاد با آن در خواب این نرگاو است که به گیلگمش حمله کرده‌است). زمانی که به جنگل سدر می‌رسند انکیدو کاملاً در کارهایش جوشی می‌شود و در زمانی که هومبابا را به اسارت درمی‌آورند، کاملاً بی‌رحم است. هیولا برای رحم کردن به او التماس می‌کند، می‌گوید هدایای گرانبها به آنها خواهد دادبادآوری می‌کند که انلیل نگاهدار او است. گیلگمش تمایل به بخشیدن او دارد (این مسئله واقعاً از جنبه سیاسی مهم است. با گروهی که بر آنها غلبه کرده‌اید چه می‌کنید؟ نابودشان می‌کنید یا کنار می‌آیید؟) انکیدو می‌گوید باید او را در جا بکشند، نگران خشم انلیل نباشند و برای آنکه اصلاً کار به خشم او کشانده نشود، سریعتر عمل کنند تا خبر به او نرسد. گیلگمش به صحبت انکیدو گوش می‌کند و سر هومبابا را جدا می‌کند. هیولا قبل از جدا شدن سرش نفرینشان می‌کند که همراه با یکدیگر پیر نشوند. این داستانی است که به زمان سومریان برمی‌گردد. این بخش از داستان بازتاب فشاری است که مشاوران پادشاهان با آن مواجه هستند. می‌خواهد گیلگمش و انکیدو باشد یا جرج دبلیو بوش و کولین پاول. به پادشاه چیزی را می‌گویند که پادشاه می‌خواهد بشنود. انکیدو بارها در انجام نقش درست خود شکست می‌خورد و نتیجه‌اش مرگ وی است. پس از جنبه حاضرین و شنوندگان حماسه (مثلا در نینوا) که در زیر شعله‌های مشعل در جشن آشوربانی‌پال در کاخ به آن گوش می‌دهند، بخشی از حماسه دربارهٔ قهرمانی‌های پادشاه است. برای مشاوران آشور بانی‌پال، حماسه به همان اندازه داستانی هشداردهنده دربارهٔ تراژدی انکیدو است.   RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۱۶ (UTC)
thread_title:  دیوید دمراش 

message: امکان یافتن چیزهای جدید دربارهٔ حماسه و ناکامل بودن آن، از این جنبه شباهتی با هومر و کتاب مقدس ندارد. تصاویر ممکن است که با حماسه در ارتباط باشند. سه اثر هنری در سه رسانه مختلف (از هزاره دوم تا هزاره اول). تکرار بارها و بارها و بارها. هومبابا. صورت عجیب. سر گورگن در یونان. پاهای خمیده. نرگاو آسمان (انکیدو با سه حلقه مو- گیلگمش شهری و انکیدوی وحشی). رجوع به دوره بابلی باستان تا دریابد در آن ماجرا چه بوده و نه در نسخه‌های متاخر. فضای آنان متفاوت است و زمانی که حماسه آغاز گشت بیشتر دربارهٔ حاکم است (دوره آغاز تمدن و شکل‌گیری دولت). یک حاکم خوب. در نسخه‌های متاخر جستجوی فردی و سرنوشت بشری برجسته می‌شود. کتیبه نارام‌سین. RousouR (بحث) ‏۱۳ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
thread_title:  ایرن وینتر 

message: === محورها ===
*جرج پس از اشاره‌ای کوتاه به کشف شدن این نسخه (چهارده سال (۱۹۹۴) قبل از سال نوشتن مقاله (۲۰۰۷)) به کتاب منشر شده آرنو اشاره می‌کند و بررسی خود را آغاز می‌کند. پس از برشمردن تفاوتهای نسخه هزاره دوم و اول گیلگمش، می‌گوید که با پیدا شدن نسخه هاتوسا منتظر پیدا شدن نسخه‌ای در اوگاریت نیز بودند. نامهای متفاوتی از آنچه آرنو در کتابش آورده به چهار قطعه پیدا شده می‌دهد، یکی سرآغاز حماسه است وسه قطعه دیگر مربوط به سفر به جنگل سدر (MB UG1، MB UG2 - a، b و c). نام قهرمان در این نسخه نیز همان بیلگمس سومری است. 
* لوح اول ۳۸ سطر دارد و شامل سرآغاز حماسه است. پس از نقد خوانش آرنو، جرج خوانش خود را از قطعات ارائه می‌کند که تصویری متفاوت از آنچه آرنو کشیده است به دست می‌دهد. (حرفنویسی تمامی سطرها همراه با یادداشت‌های جداگانه برای سطرها، ص۲۳۹ تا ۲۴۴).
* جرج قبل از شروع بررسی متن اوگاریتی، خلاصه‌وار مطالب اصلی را درباره بخش مرتبط در نسخه هزاره اول مرور می‌کند:
** SB I 1-28 (prologue: seven quatrains)
** SB I 29-46 (paean to Gilgamesh: nine couplets)
** SB I 47-62 (seven couplets)
** SB I 63-78 (narrative begins)
* نتیجه و پیوست مقاله نه فقط تصویری متفاوت با آرنو در دو لوح را جمع‌بندی می‌کند بلکه یکی دیگر از اشتباهات آرنو را در متن شماره ۶۵ (La construction du temple de Ba’al) یادآوری می‌کند (همراه با تشکری از Antoine Cavigneaux). 
* در منابع برای نسخه هیتی به همان چند صفحه در کتاب اول فاستر (خوانش بکمن) ارجاع داده است و نه به کتاب بکمن (۲۰۱۹).
RousouR (بحث) ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۰ (UTC)
=== جرئیات ===
مقاله اندرو جرج (2021)(The Gilgameš epic at Ugarit): تاریخ حماسه بابلی گیلگمش دو نیمه دارد که تقریباً با هزاره دوم و اول ق.م. همزمان است. در هزاره اول چندین شاهد از متن آن وجود دارد که صرفاً از بابل و آشور آمده‌اند. این مجموعه امکان بازسازی شعری را فراهم می‌کنند که توالی سطرها، قطعه‌ها و اپیزودها کمابیش یکسان و متن تقریباً ثابت است؛ و همان متن نسخه استاندارد شعر را ایجاد می‌کنند. به استثنای چند لوح آشوری که یادگار نسخه (یا نسخه‌های) قدیمی‌تر هستند، همه نسخه‌های هزاره اول در قالب همین شعر استاندارد بابلی (در دوره باستان به نام ša naqba īmuru «او که دریا را دید» شناخته می‌شد) قرار می‌گیرند. تصویر در هزاره دوم بسیار متفاوت است. اول از همه اینکه، تکه‌ها از سوریه، فلسطین و آناتولی به علاوه بابل و آشور هستند. این قطعه‌ها نشان می‌دهند نسخه‌های گوناگون و متعددی از شعر، همزمان در دوره بابلی باستان و میانه وجود داشته‌است. علاوه بر اینها، ترجمه‌های آزاد هیتی و هوری در کنار متن‌های اکدی موجود بودند. امروز، این گوناگونی تنها در تکه‌ها دیده می‌شوند، آنچنان که هیچ‌کدام از این نسخه‌ها را حتی در حد اسکلت آن نمی‌توان بازسازی کرد (به جز ترجمه آزاد هیتی را). همیشه از قطعات بیشتر از حماسه در هزاره دوم استقبال می‌شود، نه فقط به خاطر خودشان و اینکه به دانش ما از تحول حماسه اضافه می‌کنند، بلکه همچنین به خاطر اینکه برای مقاصد مقایسه‌ای به کار می‌روند و نیز آنکه به گسترش دانش ما از نسخه بابلی استاندارد شعر کمک می‌کنند و می‌توان بخش‌های ناقص را با آن پر کرد. از زمانی که گیلگمش در آرشیوهای هاتوسا پیدا شد، همیشه این احتمال وجود داشت او سرانجام از اوگاریت سربرآورد. این احتمال با پیدا شدن لوح‌های گیلگمش در مگیدو و امار، تقویت شد. این یافته‌ها نشان دادند رونویسی از شعر گیلگمش بخشی از برنامه درسی آموزش کاتبی در «غرب» در سراسر اواخر عصر برنز بوده‌است. برای همین عجیب نبود وقتی که در سال ۱۹۹۴ در راس شمرا چهار قطعه از گیلگمش، به دست آمد. پس از خواندن متن معلوم شد که آنان شامل یک لوح کامل هستند که سطرهای نخست حماسه در آن آمده و سه قطعه، احتمالاً همه از یک لوح، که متنِ مواجهه گیلگمش با هومبابا در جنگل سدر هستند. در کتاب من این دو لوح با عنوان‌های MB Ug1 و MB Ug2 (fragments a, b and c) آمده‌اند. در تکه‌های اوگاریتی نام چهار شخصیت حماسه آمده‌است: گیلگمش، انکیدو، هومبابا و اوت-نپیشتی. گیلگمش، همیشه به بیلگمس نوشته شده‌است که آرناد آن را در سنت غربی عجیب می‌یابد. خود این مسئله عجیب است چون اینگونه نوشتن سومری در فهرست خدایان وایدنر در اوگاریت و نیز در هاتوسا آمده‌است...گیلگمش در سرآغاز انسانی معرفی می‌شود که با از سر گذراندن دشواری‌ها به خردمندی دست یافته و پس از بازگشت از سفری طولانی نوشته‌ای از سختی‌های خود را بر لوحی از سنگ در دیواری که گرداگرد اوروک ساخته، جاسازی کرده است (SB I 1-28). این سرآغاز هفت شعر چهار سطری (quatrain) را شامل می‌شود (عدد هفت در فرهنگ بابلی عددی ویژه است). عموما این قطعه را اثر ویرایشگری در دوره بابلی میانه (بنا بر سنت بابلی، به نام سین-لقی-اونینی) در نظر می‌گیرند. سپس، فضای شعر از ضعیف و منفعل به قوی و فعال تغییر می‌کند، چون در اینجا سرود ستایش (خلاصه قهرمانی‌های) گیلگمش قرار دارد که شامل نه عدد شعر دو سطری (couplet) می‌شود (SB I 29-46). این سرود ستایش با واژگانی شروع می‌شود که همان کلمات آغازین نسخه بابلی باستان شعر هستند (šūtur eli šarrī) و احتمالا سرود ستایشی که در نسخه معیار حماسه قرار داده شده است از اصل بابلی باستان آمده باشد. پس شعر در صورت متاخرِ خود، دارای دو سرآغاز است که قهرمان داستان را به دو شکل متفاوت بازتاب می‌دهند: مرد خردمند رنج‌دیده و پادشاه قهرمان نیرومند. سپس، تولد گیلگمش، همراه با نظارت خدایان، وضعیت نیمه‌خدایی او، پیکر بزرگ، مو و ریش انبوه و زیبایی خیره‌کننده، موضوع محوری می‌شود (هفت شعر دو سطری SB I 47-62). سرانجام روایت آغاز می‌شود: گیلگمش با قلدری با مردان جوان اوروک رفتار می‌کند و زنان جوان را آزار می‌دهد (SB I 63-78).همانگونه که پیش از این گفته شد، آرنو لوح شماره ۴۲ (در اینجا MB UG1) و قطعه‌های ۴۳ تا ۴۵ (در اینجا MB UG2) را دو مرحله متفاوت از تکامل حماسه در نظر می‌گیرد. به طور مشخص، او MB UG2 را نماینده نسخه قدیمیتری از شعر می‌داند (پیش از سین-لقی-اونینی) که ممکن است از بابل توسط توکولتی-نینورتای اول، به آشور و از آنجا به اوگاریت وارد شده باشد. من فکر نمی‌کنم شواهد و مدارک نشانه این موضوع باشند. هر دو متن ارتباطهای روشنی با شعر معیار (canonical) گیلگمش در هزاره اول دارند اما هر دو نیز تفاوتهای روشنی را نشان می‌دهند. وضعیت تکه‌تکه MB UG2 و وضعیت بد در همتای هزاره اول آن (SB IV-V) مشخص کردن دقیق تفاوتها را کار دشواری می‌کند، کاری که در مقایسه MB UG1 و SB I 1-60 امکان‌پذیر است.می‌توان گفت شواهد و مدارک در تضاد با دیدگاه آرنو قرار دارند. هم MB UG1 و هم MB UG2 دارای قطعه‌هایی هستند که با متن هزاره اول همخوانی دارند و قطعه‌هایی نیز دارند که همخوانی ندارند. هر دو سطرهایی دارند که توالی آنان متفاوت است؛ هر دو تاثیر از تمدن آشور را نشان می‌دهند؛ هر دو دارای اشکالات و اشتباهات گرامری هستند؛ و نیز هر دو تاریخ و منشا یکسانی دارند. هر دو اشتراکات بسیاری دارند. فعلا، دلایل خوبی هست که هر دو را نماینده‌های دارای اشکالِ یک نسخه واحد در نظر بگیرم؛ یک نسخه بابلی میانه شعر که از طریق آشور به مدیترانه رسیده است. دور از انتظار نیست اگر در نظر بگیریم که سایر مراکز کتابت در سوریه در قرن دوازدهم، همین متن را داشتند. شاید الواح گیلگمش در امار شاهدی بر همین نسخه از شعر باشند.متن شماره ۶۵ در کتاب آرنو (ص۲۰۱ تا ۲۰۲ La construction du temple de Ba’al) در واقع روایت اول شخص از رها کردن پرندگان توسط قهرمان طوفان بابلی است، پس یا بخشی از حماسه گیلگمش است یا قطعه‌ای متعلق به RS 22.421 (Ugaritica V 167, Lambert and Millard 131-3) است. RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۰۰ (UTC)
thread_title:  نسخه اوگاریتی گیلگمش 

message: *جرج پس از اشاره‌ای کوتاه به کشف شدن این نسخه (چهارده سال (۱۹۹۴) قبل از سال نوشتن مقاله (۲۰۰۷)) به کتاب منشر شده آرنو اشاره می‌کند و بررسی خود را آغاز می‌کند. پس از برشمردن تفاوتهای نسخه هزاره دوم و اول گیلگمش، می‌گوید که با پیدا شدن نسخه هاتوسا منتظر پیدا شدن نسخه‌ای در اوگاریت نیز بودند. نامهای متفاوتی از آنچه آرنو در کتابش آورده به چهار قطعه پیدا شده می‌دهد، یکی سرآغاز حماسه است وسه قطعه دیگر مربوط به سفر به جنگل سدر (MB UG1، MB UG2 - a، b و c). نام قهرمان در این نسخه نیز همان بیلگمس سومری است. 
* لوح اول ۳۸ سطر دارد و شامل سرآغاز حماسه است. پس از نقد خوانش آرنو، جرج خوانش خود را از قطعات ارائه می‌کند که تصویری متفاوت از آنچه آرنو کشیده است به دست می‌دهد. (حرفنویسی تمامی سطرها همراه با یادداشت‌های جداگانه برای سطرها، ص۲۳۹ تا ۲۴۴).
* جرج قبل از شروع بررسی متن اوگاریتی، خلاصه‌وار مطالب اصلی را درباره بخش مرتبط در نسخه هزاره اول مرور می‌کند:
** SB I 1-28 (prologue: seven quatrains)
** SB I 29-46 (paean to Gilgamesh: nine couplets)
** SB I 47-62 (seven couplets)
** SB I 63-78 (narrative begins)
* نتیجه و پیوست مقاله نه فقط تصویری متفاوت با آرنو در دو لوح را جمع‌بندی می‌کند بلکه یکی دیگر از اشتباهات آرنو را در متن شماره ۶۵ (La construction du temple de Ba’al) یادآوری می‌کند (همراه با تشکری از Antoine Cavigneaux). 
* در منابع برای نسخه هیتی به همان چند صفحه در کتاب اول فاستر (خوانش بکمن) ارجاع داده است و نه به کتاب بکمن (۲۰۱۹).
RousouR (بحث) ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۰ (UTC)
thread_title:  محورها 

message: مقاله اندرو جرج (2021)(The Gilgameš epic at Ugarit): تاریخ حماسه بابلی گیلگمش دو نیمه دارد که تقریباً با هزاره دوم و اول ق.م. همزمان است. در هزاره اول چندین شاهد از متن آن وجود دارد که صرفاً از بابل و آشور آمده‌اند. این مجموعه امکان بازسازی شعری را فراهم می‌کنند که توالی سطرها، قطعه‌ها و اپیزودها کمابیش یکسان و متن تقریباً ثابت است؛ و همان متن نسخه استاندارد شعر را ایجاد می‌کنند. به استثنای چند لوح آشوری که یادگار نسخه (یا نسخه‌های) قدیمی‌تر هستند، همه نسخه‌های هزاره اول در قالب همین شعر استاندارد بابلی (در دوره باستان به نام ša naqba īmuru «او که دریا را دید» شناخته می‌شد) قرار می‌گیرند. تصویر در هزاره دوم بسیار متفاوت است. اول از همه اینکه، تکه‌ها از سوریه، فلسطین و آناتولی به علاوه بابل و آشور هستند. این قطعه‌ها نشان می‌دهند نسخه‌های گوناگون و متعددی از شعر، همزمان در دوره بابلی باستان و میانه وجود داشته‌است. علاوه بر اینها، ترجمه‌های آزاد هیتی و هوری در کنار متن‌های اکدی موجود بودند. امروز، این گوناگونی تنها در تکه‌ها دیده می‌شوند، آنچنان که هیچ‌کدام از این نسخه‌ها را حتی در حد اسکلت آن نمی‌توان بازسازی کرد (به جز ترجمه آزاد هیتی را). همیشه از قطعات بیشتر از حماسه در هزاره دوم استقبال می‌شود، نه فقط به خاطر خودشان و اینکه به دانش ما از تحول حماسه اضافه می‌کنند، بلکه همچنین به خاطر اینکه برای مقاصد مقایسه‌ای به کار می‌روند و نیز آنکه به گسترش دانش ما از نسخه بابلی استاندارد شعر کمک می‌کنند و می‌توان بخش‌های ناقص را با آن پر کرد. از زمانی که گیلگمش در آرشیوهای هاتوسا پیدا شد، همیشه این احتمال وجود داشت او سرانجام از اوگاریت سربرآورد. این احتمال با پیدا شدن لوح‌های گیلگمش در مگیدو و امار، تقویت شد. این یافته‌ها نشان دادند رونویسی از شعر گیلگمش بخشی از برنامه درسی آموزش کاتبی در «غرب» در سراسر اواخر عصر برنز بوده‌است. برای همین عجیب نبود وقتی که در سال ۱۹۹۴ در راس شمرا چهار قطعه از گیلگمش، به دست آمد. پس از خواندن متن معلوم شد که آنان شامل یک لوح کامل هستند که سطرهای نخست حماسه در آن آمده و سه قطعه، احتمالاً همه از یک لوح، که متنِ مواجهه گیلگمش با هومبابا در جنگل سدر هستند. در کتاب من این دو لوح با عنوان‌های MB Ug1 و MB Ug2 (fragments a, b and c) آمده‌اند. در تکه‌های اوگاریتی نام چهار شخصیت حماسه آمده‌است: گیلگمش، انکیدو، هومبابا و اوت-نپیشتی. گیلگمش، همیشه به بیلگمس نوشته شده‌است که آرناد آن را در سنت غربی عجیب می‌یابد. خود این مسئله عجیب است چون اینگونه نوشتن سومری در فهرست خدایان وایدنر در اوگاریت و نیز در هاتوسا آمده‌است...گیلگمش در سرآغاز انسانی معرفی می‌شود که با از سر گذراندن دشواری‌ها به خردمندی دست یافته و پس از بازگشت از سفری طولانی نوشته‌ای از سختی‌های خود را بر لوحی از سنگ در دیواری که گرداگرد اوروک ساخته، جاسازی کرده است (SB I 1-28). این سرآغاز هفت شعر چهار سطری (quatrain) را شامل می‌شود (عدد هفت در فرهنگ بابلی عددی ویژه است). عموما این قطعه را اثر ویرایشگری در دوره بابلی میانه (بنا بر سنت بابلی، به نام سین-لقی-اونینی) در نظر می‌گیرند. سپس، فضای شعر از ضعیف و منفعل به قوی و فعال تغییر می‌کند، چون در اینجا سرود ستایش (خلاصه قهرمانی‌های) گیلگمش قرار دارد که شامل نه عدد شعر دو سطری (couplet) می‌شود (SB I 29-46). این سرود ستایش با واژگانی شروع می‌شود که همان کلمات آغازین نسخه بابلی باستان شعر هستند (šūtur eli šarrī) و احتمالا سرود ستایشی که در نسخه معیار حماسه قرار داده شده است از اصل بابلی باستان آمده باشد. پس شعر در صورت متاخرِ خود، دارای دو سرآغاز است که قهرمان داستان را به دو شکل متفاوت بازتاب می‌دهند: مرد خردمند رنج‌دیده و پادشاه قهرمان نیرومند. سپس، تولد گیلگمش، همراه با نظارت خدایان، وضعیت نیمه‌خدایی او، پیکر بزرگ، مو و ریش انبوه و زیبایی خیره‌کننده، موضوع محوری می‌شود (هفت شعر دو سطری SB I 47-62). سرانجام روایت آغاز می‌شود: گیلگمش با قلدری با مردان جوان اوروک رفتار می‌کند و زنان جوان را آزار می‌دهد (SB I 63-78).همانگونه که پیش از این گفته شد، آرنو لوح شماره ۴۲ (در اینجا MB UG1) و قطعه‌های ۴۳ تا ۴۵ (در اینجا MB UG2) را دو مرحله متفاوت از تکامل حماسه در نظر می‌گیرد. به طور مشخص، او MB UG2 را نماینده نسخه قدیمیتری از شعر می‌داند (پیش از سین-لقی-اونینی) که ممکن است از بابل توسط توکولتی-نینورتای اول، به آشور و از آنجا به اوگاریت وارد شده باشد. من فکر نمی‌کنم شواهد و مدارک نشانه این موضوع باشند. هر دو متن ارتباطهای روشنی با شعر معیار (canonical) گیلگمش در هزاره اول دارند اما هر دو نیز تفاوتهای روشنی را نشان می‌دهند. وضعیت تکه‌تکه MB UG2 و وضعیت بد در همتای هزاره اول آن (SB IV-V) مشخص کردن دقیق تفاوتها را کار دشواری می‌کند، کاری که در مقایسه MB UG1 و SB I 1-60 امکان‌پذیر است.می‌توان گفت شواهد و مدارک در تضاد با دیدگاه آرنو قرار دارند. هم MB UG1 و هم MB UG2 دارای قطعه‌هایی هستند که با متن هزاره اول همخوانی دارند و قطعه‌هایی نیز دارند که همخوانی ندارند. هر دو سطرهایی دارند که توالی آنان متفاوت است؛ هر دو تاثیر از تمدن آشور را نشان می‌دهند؛ هر دو دارای اشکالات و اشتباهات گرامری هستند؛ و نیز هر دو تاریخ و منشا یکسانی دارند. هر دو اشتراکات بسیاری دارند. فعلا، دلایل خوبی هست که هر دو را نماینده‌های دارای اشکالِ یک نسخه واحد در نظر بگیرم؛ یک نسخه بابلی میانه شعر که از طریق آشور به مدیترانه رسیده است. دور از انتظار نیست اگر در نظر بگیریم که سایر مراکز کتابت در سوریه در قرن دوازدهم، همین متن را داشتند. شاید الواح گیلگمش در امار شاهدی بر همین نسخه از شعر باشند.متن شماره ۶۵ در کتاب آرنو (ص۲۰۱ تا ۲۰۲ La construction du temple de Ba’al) در واقع روایت اول شخص از رها کردن پرندگان توسط قهرمان طوفان بابلی است، پس یا بخشی از حماسه گیلگمش است یا قطعه‌ای متعلق به RS 22.421 (Ugaritica V 167, Lambert and Millard 131-3) است. RousouR (بحث) ‏۱۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۰۰ (UTC)
thread_title:  جرئیات 

message: === شئول ===
شباهت جهان زیرین با دنیای پس از مرگ در تناخ. شئول یک ایده نخستین در تناخ است که در دهه‌های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌است. به جهان زیرین شباهت دارد؛ انسان‌ها پس از مرگ به جایی می‌روند که نه پاداش در آن است و نه عقوبت؛ ارواح انسان‌ها در آن هستند. تماس با آن مکان امکان‌پذیر است و نمونه‌ای از آن داستان «سموئیل و پادشاه شائول» است. سموئل پیامبر مرده‌است و پادشاه شائول (پادشاهی که مانند گیلگمش عیب‌های زیادی دارد)، می‌خواهد با او ارتباط برقرار کند. این کار را با رفتن به جهان اشباح انجام می‌دهد و درمی‌یابد نمی‌توان سموئل را به زندگی برگرداند تا به او مشورت دهد.
RousouR (بحث) ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۱ (UTC)
* کتاب هیدل ص ۱۷۳ تا ۱۷۵ 
* کتاب آلتر و کرمود ص ۵۵۸
RousouR (بحث) ‏۵ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۵۸ (UTC)
=== تصویر ===
File:GilgameshTablet.jpg|right|بندانگشتی|170px|نسخه اَکدی حماسه گیلگَمِش
File:Enkidu, Gilgamesh's friend. From Ur, Iraq, 2027-1763 BCE. Iraq Museum.jpg|thumb|left|انکیدو، از اور، ۲۰۲۷ تا ۱۷۶۳ پیشا دوران مشترک. موزه ملی عراق
File:Head of Humbaba-AO 6778-IMG 0661-black.jpg|thumb|center|تراکوتای هومبابا، لوور، هزاره دوم پیشا دوران مشترک
File:Gilgamesh and Enkidu slaying Humbaba at the Cedar Forest. From Iraq; purchase. 19th-17th century BCE. Vorderasiatisches Museum, Berlin.jpg|thumb|right|نبرد گیلگمش و انکیدو با هومبابا
https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gilgamesh_debout_sur_la_t%C3%AAte_de_Humbaba_-_Louvre_AO_12475
RousouR (بحث) ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۲ (UTC)
=== فهرست پادشاهان سومری ===
*  The Sumerian King List by Thorkild Jacobsen 
* یاکوبسن. ایده‌های اصلی در فهرست پادشاهان ص۱۳۸ / نتیجه‌گیری ص۱۴۰ / گیلگمش-آکا ص۱۸۶ RousouR (بحث) ‏۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۵ (UTC)
=== ترجمه‌های فارسی ===
ترجمه پارسی این حماسه نخست به دست داوود منشی‌زاده و بعد توسط احمد شاملو صورت گرفته که در کتاب هفته چاپ شد و بعد نشر چشمه آن را به چاپ رسانده‌است. سپس پژوهش و برگردان دیگری به دست حسن صفوی با عنوان «پهلوان‌نامه گیل‌گمش» از سوی نشر امیرکبیر در سال ۱۳۵۶ خورشیدی منتشر شده‌است. برخی از چاپ‌های بعدی از این قرار است:
* حماسه گیل‌گمش، به روایت دنا رزنبرگ، برگردان ابوالقاسم اسماعیل‌پور، نشر اسطوره.
* حماسه گیل‌گمش، به روایت ن.ک. ساندرز، ترجمه محمداسماعیل فلزی، نشر هیرمند، چاپ اول، ۱۳۷۶ ش.
* بازنویسی حماسهٔ گیلگمش برای نوجوانان به قلم فریبا کلهر. انتشارات سروش. چاپ اول، ۱۳۷۵ ش
* شاملو، احمد، گیلگمش، نشر چشمه، چاپ هشتم، تهران، پاییز ۱۳۹۰
* غنی‌نژاد، فهیمه، «سفر به مرگ در جستجوی بی‌مرگی»، کتاب ماه دین، مهر ۱۳۷۸
* حمید، حمید، «وجیزه‌ای بر افسانهٔ گیلگمش پهلوان»، کتاب هفته، اول بهمن ۱۳۴۰ ش.
* صفوی، حسن، پهلوان‌نامه گیل‌گمش، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، ۲۵۳۶ شاهنشاهی [۱۳۵۶ خورشیدی]، ۲۲۵ ص (۱۱۷ ص، پیشگفتار و بررسی‌های ادبی و تاریخی؛ ۱۰۷ ص، متن افسانه گیل‌گمش).
* یاحقی، محمدجعفر، فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی، فرهنگ معاصر، چاپ سوم، تهران ۱۳۸۹
RousouR (بحث) ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۲۴ (UTC)
thread_title:  برای بعد 

message: شباهت جهان زیرین با دنیای پس از مرگ در تناخ. شئول یک ایده نخستین در تناخ است که در دهه‌های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌است. به جهان زیرین شباهت دارد؛ انسان‌ها پس از مرگ به جایی می‌روند که نه پاداش در آن است و نه عقوبت؛ ارواح انسان‌ها در آن هستند. تماس با آن مکان امکان‌پذیر است و نمونه‌ای از آن داستان «سموئیل و پادشاه شائول» است. سموئل پیامبر مرده‌است و پادشاه شائول (پادشاهی که مانند گیلگمش عیب‌های زیادی دارد)، می‌خواهد با او ارتباط برقرار کند. این کار را با رفتن به جهان اشباح انجام می‌دهد و درمی‌یابد نمی‌توان سموئل را به زندگی برگرداند تا به او مشورت دهد.
RousouR (بحث) ‏۲۰ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۰۱ (UTC)
* کتاب هیدل ص ۱۷۳ تا ۱۷۵ 
* کتاب آلتر و کرمود ص ۵۵۸
RousouR (بحث) ‏۵ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۵:۵۸ (UTC)
thread_title:  شئول 

message: File:GilgameshTablet.jpg|right|بندانگشتی|170px|نسخه اَکدی حماسه گیلگَمِش
File:Enkidu, Gilgamesh's friend. From Ur, Iraq, 2027-1763 BCE. Iraq Museum.jpg|thumb|left|انکیدو، از اور، ۲۰۲۷ تا ۱۷۶۳ پیشا دوران مشترک. موزه ملی عراق
File:Head of Humbaba-AO 6778-IMG 0661-black.jpg|thumb|center|تراکوتای هومبابا، لوور، هزاره دوم پیشا دوران مشترک
File:Gilgamesh and Enkidu slaying Humbaba at the Cedar Forest. From Iraq; purchase. 19th-17th century BCE. Vorderasiatisches Museum, Berlin.jpg|thumb|right|نبرد گیلگمش و انکیدو با هومبابا
https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gilgamesh_debout_sur_la_t%C3%AAte_de_Humbaba_-_Louvre_AO_12475
RousouR (بحث) ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۲۲ (UTC)
thread_title:  تصویر 

message: *  The Sumerian King List by Thorkild Jacobsen 
* یاکوبسن. ایده‌های اصلی در فهرست پادشاهان ص۱۳۸ / نتیجه‌گیری ص۱۴۰ / گیلگمش-آکا ص۱۸۶ RousouR (بحث) ‏۶ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۵ (UTC)
thread_title:  فهرست پادشاهان سومری 

message: ترجمه پارسی این حماسه نخست به دست داوود منشی‌زاده و بعد توسط احمد شاملو صورت گرفته که در کتاب هفته چاپ شد و بعد نشر چشمه آن را به چاپ رسانده‌است. سپس پژوهش و برگردان دیگری به دست حسن صفوی با عنوان «پهلوان‌نامه گیل‌گمش» از سوی نشر امیرکبیر در سال ۱۳۵۶ خورشیدی منتشر شده‌است. برخی از چاپ‌های بعدی از این قرار است:
* حماسه گیل‌گمش، به روایت دنا رزنبرگ، برگردان ابوالقاسم اسماعیل‌پور، نشر اسطوره.
* حماسه گیل‌گمش، به روایت ن.ک. ساندرز، ترجمه محمداسماعیل فلزی، نشر هیرمند، چاپ اول، ۱۳۷۶ ش.
* بازنویسی حماسهٔ گیلگمش برای نوجوانان به قلم فریبا کلهر. انتشارات سروش. چاپ اول، ۱۳۷۵ ش
* شاملو، احمد، گیلگمش، نشر چشمه، چاپ هشتم، تهران، پاییز ۱۳۹۰
* غنی‌نژاد، فهیمه، «سفر به مرگ در جستجوی بی‌مرگی»، کتاب ماه دین، مهر ۱۳۷۸
* حمید، حمید، «وجیزه‌ای بر افسانهٔ گیلگمش پهلوان»، کتاب هفته، اول بهمن ۱۳۴۰ ش.
* صفوی، حسن، پهلوان‌نامه گیل‌گمش، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، ۲۵۳۶ شاهنشاهی [۱۳۵۶ خورشیدی]، ۲۲۵ ص (۱۱۷ ص، پیشگفتار و بررسی‌های ادبی و تاریخی؛ ۱۰۷ ص، متن افسانه گیل‌گمش).
* یاحقی، محمدجعفر، فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی، فرهنگ معاصر، چاپ سوم، تهران ۱۳۸۹
RousouR (بحث) ‏۲۴ نوامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۲۴ (UTC)
thread_title:  ترجمه‌های فارسی