بحث:کشتار خواجه‌لی

message: در این صفحه فعلان خبری از اختلاف نظر در مورد این مقاله نیست. پس این تابلوی اختلاف نظر شاید یک نوع پیشگویی است! که جایی در پروژه ویکیپدیا ندارد. --مهرداد ۲۰:۰۵، ۴ سپتامبر ۲۰۰۷ (UTC)
replies: text: فکر کنم حق باشماست، منبعی نیز از مجله تایم به مقاله اضافه کردم. (ویکی‌پدیای انگلیسی منبع نیست.)--رستم ۲۰:۵۳، ۴ سپتامبر ۲۰۰۷ (UTC)
بله مجله تایم منبع  بهتری است. --مهرداد ۱۷:۲۷، ۵ سپتامبر ۲۰۰۷ (UTC)
کشتار به هردلیل یا به هر صورتی که صورت گیرد اشتباه و دردناک است و من به شخصه نه ارمنی هستم و نه قصد دفاع از این کشتار بی رحمانه را دارم ولی به گونه‌ای می‌توان این کشتار را جوابی در برابر کشتار سومقاییت (Sumgait massacre) که از سوی ترکان آذربایجان در برابر جمعیت ارمنی این شهر صورت گرفت دانست. در این واقعه هم نزدیک به ۲۰۰ ارمنی بی گناه جانشان را از دست دادند. -- Persia2099 ‏۱۲ نوامبر ۲۰۰۹، ساعت ۰۲:۱۸ (UTC)

text: به چند دلیل کشتار خوجالی قابل قیاس با حوادث سومقاییت نبوده و نمی‌تواند توجیهی برای آن باشد، اول اینکه طرف شروع کننده در حوادث سومقاییت طرف ارمنی بوده است، ثانیا تعداد کشته‌ها ۲۰۰ نفر نبوده و ۳۲ نفر از طرفین بوده است (۲۶ ارمنی و ۶ آذری) و سوم اینکه عاملان فاجعه اکثرا دستگیر و در سال ۱۹۸۸ محاکمه شدند، ۹۳ نفر آذری در این ارتباط از طرف جمهوری آذربایجان دستگیر شده و به حبس بین ۲ تا ۱۵ سال محکوم شدند، شخصی به اسم آذر بابایف از عاملان این فاجعه ۲۳ سال است که در زندان به سر می‌برد و قاتل اصلی و عامل کشته شدن ارمنی‌ها شخصی به اسم احمد احمدف ۱۹ ماه پس از حادثه تیر باران شد. http://en.wikipedia.org/wiki/Sumgait_pogrom از عزیزان خواهش می‌کنم این حوادث را در صفحه اصلی منعکس کنند. با تشکرAnticipatorr (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۱۹:۱۰ (UTC)
thread_title:  برچسب بدون توضیح 

message: تصاویر موجود در این سایت http://www.xocali.net که اخیراً راه اندازی شده است، بیشتر تصاویر مربوط به کشتار خوجالی نیست و مربوط به وقایع جنگ بالکان و یا زلزله ترکیه و غیر می‌باشد همچنین در این سایت وبلاگ‌های همچون بلاگفا بعنوان منبع تصاویر و تصاویر مختلف و گوناگون آرشیوی اخبار رسانه‌ها که همخوانی با کشتار خوجالی ندارند مورد بحث قرار گرفته است این اقدام با هدف سرپوش گذاشتن به این کشتار در مقابل اقدامات جمهوری آذربایجان در شناساندن این کشتار صورت گرفته است چیزی که واقعیت داره و در قطعنامه‌های شورای امنیت ذکر شده تجاوز گری ارمنستان و اشغال بیست درصد از خاک جمهوری آذربایجان می باشدآنچه که مسلم است کشته شدن ۴۰۰۰۰ نفر آذربایجانی و آواره شدن صدها هزار نفر و تخریب دهها روستا و چندین شهر جمهوری آذربایجان هست (با استفاده از گوگل ارث می‌توانید تصاویر شهرهای فضولی، آقدام، شوشا و روستای کاملا تخریب شده رو ببنید) تصاویر واقعی کشتار رو هم در سایت‌های ذیل ملاحظه فرماید در عین حال فیلم‌های ویدیوی این کشتار هم موجود هست.
1 - http://www.khojaly.net/photo.html
2- http://www.justiceforkhojaly.org/?p=khojaly_photos
3-http://www.chodschali.de/fotos.htm
--Aydın Çaldıran ‏۱۷ آوریل ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۲۱ (UTC)
www.today.az وزنی ندارد.  آن عکسها هم دروغ هستند: http://www.xocali.net و لازم است که یک منبع بیطرف آن راا بپذیرند.— پیام امضانشدهٔ قبلی را Singer2020202 (بحث • مشارکت‌ها) نوشته‌است.
thread_title:  تصاویر جعلی و واقعی 

message: در رابطه با نقل قولی از یک نویسنده ارمنی که اخیرا یک از کاربران محترم از سایتی به نام Today.AZ قرار داده‌اند می‌بایست یک سری مسایل را بیان کنم. اول از همه اینکه اگر واقعا چنین سخنی گفته شده می‌بایست به کتاب و صفحه‌ای که این شخص در رابطه با این واقعه سخن گفته پیوند مستقیم داد تا از صحت و درستی آن اطمینان حاصل کرد نه اینکه صرفاً از یک سایت خبرگزاری آن هم سایتی که همان طور از نامش  پیداست متعلق به خود جمهوری آذربایجان است استفاده کرد چون از کجا معلوم که اصلا این سایت واقعیت را بیان کرده باشد. همان طور که در اینجا سعی می‌شود از منابع و خبرگزاری‌های ارمنی استفاده نشود متعاقبا هم نباید از منابع طرف مقابل برای بیان اینگونه نل قول‌ها استفاده کرد چون در درستی و بی طرفی گفته‌های هرکدام از این سایت‌ها شک وجود دارند. حالا حتی اگر از خبرگزاری‌هایی بی طرف مثل خبرگزای‌هایی چون BBCو CNN و... در رابطه با این اظهارات منابعی وجود دارد آن موقع می‌توان آن مطالب نوشت. وگرنه منابعی چون Our Ararat هم در مقابل وجود دارند که مثلا به نقل قول‌هایی از بعضی اشخاص در رابطه با نسل کشی ارامنه پرداخته‌اند ولی خود من هم از آنجایی که می‌خواهم مشگلی در رابطه با استفاده از اینگونه منابع پیش نیاید (هرچند که برخی منابع دیگر صحت آن را مشخص کرده‌اند) از گزاردن آن در مقاله مربوطه خودداری می‌کنم. با سپاس --Persia2099 ‏۱۲ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۱۲:۰۹ (UTC)
thread_title:  نویسنده ارمنی 

message: اراضی جمهوری آذربایجان در اشغال ارمنستان هست نه اراضی ارمنستان در اشغال جمهوری آذربایجان! در جنگ قره باغ ۲۵۰۰۰ آذربایجانی کشتهhttp://www.euronews.net/2009/11/28/winds-of-change-in-nagorno-karabakh  و ۴۰۰۰ هزار نفر مفقود شده‌است که فقط مفقودین آذربایجانی بیشتر از کل کشته گان ارمنی در این مناقشه هست بغیر از این ۸۹۰ روستا و چندین شهر (فضولی، خوجالی، شوشی، جبرانیللی، کلجبر، قبادلی) با خاک یکسان شده‌است. جای تعجب است منابع آذربایجانی در این خصوص معتبر نیستند ولی منابع غربی‌ها و حتی ارامنه معتبر می‌باشند. ساکنان خوجالی آذربایجانی بودند نه ارامنه و نکته جالب توحه این هست در حال حاضر خرابه‌های این شهر در اشغال ارمنستان هست. --Aydın Çaldıran ‏۱۳ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۱۳:۲۵ (UTC)
اول از همه اینکه که چه کسی گفت منابع ارمنی معتبر هستند؟ من خودم در مثالی که آخر زدم خاطر نشان کردم که استفاده از منابع آنها هم مشکل دارد. در ثانی اگر منظور شما همان نقل قول است اگر واقعا چنین گفته‌ای صورت گرفته کاربر محترم می‌بایست لطف کنند و به خود کتابی که چنین سخنی در آن رفته ارجاع دهند. نه اینکه ارجاع به اینگونه سایت‌ها دهند. از طرفی چطور است که از میان این همه خبرگزای معتبر در دنیا مثل BBC و... که در رابطه با این موضوع گزارش تهیه می‌کنند این نقل قول فقط در این یکی خبرگزاری که آن هم متعلق به یکی از طرفین جنگ است ذکر شده و در هیچ کدام دیگر سخنی از آن نرفته است. همین هم خود بسیار شک بر انگیز است. در رابطه با آن ارقام و آماری هم که فرمودید بیشتر مربوط به صفحهٔ چنگ قره باغ است و بهتر است در صفحه بحث خودش مطرح گردد نه اینجا. با سپاس. --Persia2099 ‏۱۳ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۲۱:۵۷ (UTC)
thread_title:  منابع معتبر و نامعتبر 

message: - زوری بالایان از نویسندگان مشهور و دارنده عنوان رسمی «هنرمند مشهور و دانشور» را از دولت ارمنستان کسب نموده است>http://www.wua.am/writers/balayan_zori/eng.htm> در کتابی با عنوان «احیا دوباره روحمان» به مشارکت در کشتار خوخوجالی اعتراف کرده و می‌نویسد:  + زوری بالایان از نویسندگان مشهور و دارنده عنوان رسمی «هنرمند مشهور و دانشور» را از دولت ارمنستان کسب نموده‌است: http://www.wua.am/writers/balayan_zori/eng.htm
- {{نقل قول|وقتی با خاچاتور به خانه وارد شدیم سربازان ما کودک ۱۳ ساله ترکی را پنجره اتاق میخکوب کرده بودند. خاچاتوریان برای اینکه جلوی گریه و فریادهای کودک را بگیرد پستان بریده شده مادرش را به زور در دهان وی فرو برد بعد از آن من پوست سر و سینه و شکم کودک را کندم، من با آن کودک کاری را کردم که پدرانشان با کودکان ما کرده بودند. کودک در عرض هفت دقیقه جان داد. از آنجایی که من یک دکتر و انساندوست هستم به خاطر اینکار خوشحال نشدم اما روح من از اینکه یک درصد از انتقام ملتم را گرفتم سر شار از غرور گردید.
خاچاتور جسد کودک را تکه‌تکه کرده و در مقابل سگهایی که از نژاد خود ترکها هستند انداخت! شب همانروز این کار را با سه کودک دیگر ترک تکرار کردم. بدین شکل من به وظیفه خود به عنوان یک ارمنی میهن پرست عمل کردم. اما من در چشمان تمام سربازان کشمکش میان کینه عمیق و انساندوستی را دیدم. روز بعد برای پاک کردن روحمان از کاری که کرده‌ایم، به کلیسا رفتیم. اما توانستیم خوجالی را از ۳۰ هزار نفر آدم کثیف پاک کنیم. تمامی ارامنه باید به ما و کارهایمان افتخار کنند. http://www.today.az/news/politics/36133.html
replies: text: :با تحقیقی که روی منبع گفته‌های بالا به عمل آمد مشخص شد که این حرف‌ها دقیقا در کتابی از زوری بالایان با عنوان "Revival of our souls" چاپ شده در سال ۱۹۹۶، انتشارات Vanadzor و در صفحات ۲۶۰ تا ۲۶۲ آمده‌است. Anticipatorr (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۱۹:۲۳ (UTC)

text: اگر واقعیت داشته باشد جدا منزجر کننده‌است. آیا متن کتاب را در وبسایتی منتشر کرده‌اند؟ چون سایت www.today.az برای اظهار نظر در این موارد اعتباری ندارد زیرا بی طرف نیست و محتمل است برای تحریک افکار عمومی دست به نشر اکاذیب بزند که عجیب و دور از ذهن نیست زیرا جمهوری آذربایجان با ارمنستان در حال جنگ است و هر دو طرف از هر حربه‌ای برای پیروزی برهم استفاده خواهند کرد و مطمئنا در طرف ارمنی نیز دروغهایی برای پیشبرد اهدافشان میگویند و برای همین در این موارد نمی‌توان به این منابع اعتماد کرد مگر کتاب مورد نظر در دسترس باشد مثلا در گوگل بووک.IR00NY ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۲۰:۴۵ (UTC)
replies: text: :اینها را که خواندم واقعا ناراحت شدم انسان‌ها تا چه حد می‌توانند پست باشند. Freedomist (بحث) ‏۲۹ آوریل ۲۰۱۱، ساعت ۲۰:۵۵ (UTC)
به گفته زوری بالایان کتابی به نام احیای دوباره روحمان وجود ندارد:
«این روزها بسیاری از وب سایت‌های آذری زبان به نقل قول از خودم کتابی منتشر کردم و اعتراف به عملی انجام دادم که خودم از آن بی خبرم. بسیاری از مردم با من تماس می‌گیرند و می‌پرسند که آیا چنین کتابی منتشر شده است و من به صراحت می‌گویم خیر من چنین کتابی منتشر نکردم. در حال حاضر چند سالی است این دروغ نا بخشودنی را بین مردم رواج دادند و از نقل قول من حرف هائی زدند که همه آنها بی اعتبار است.
تقاضای من از حمایت از حقوق نویسندگان این است که با بررسی چنین مواردی با آن به شدت برخورد نمایند و از نویسندگان حمایت کنند.» Alex40s (بحث) ‏۵ دسامبر ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۰۳ (UTC)
thread_title:  اعتراف نویسنده مشهور ارمنی به شرکت در قتل عام خوجالی 

message: در ویکی‌پدیا منابع یک مقاله باید بر اساس وپ:تاریخ و وپ:منبع معتبر باشد.
* افرادی مانند سید حسن عاملی که امام جمعه یک شهر است، با وپ:تاریخ و وپ:منبع معتبر تطابقی ندارد که اظهاراتش در این مقاله پرمناقشه تاریخی بیاید. گفته‌های ایاز مطلب‌اف رئیس جمهوری وقت آذربایجان را می‌توان نوشت اما امام جمعه یک شهر ایران را نه.
* پیشنهاد می‌کنم سری به جستجوی «خوجالی» یا «کشتار خوجالی» در پایگاه‌هایی مانند نورمگز (نتایج جستجو) یا گوگل اسکالر و گوگل بوکز بزنید و منابع معتبری برای گسترش مقاله پیدا کنید. --Taranet (بحث) ‏۵ مهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۰۳ (UTC)
thread_title:  منبع ضعیف 

message: * [گزارشی مستند از وقایع خوجالو]
تحریف تاریخ به دست جمهوری آذربایحان به تقلید از ترکیه، برادر بزرگ ترخود
برخی از کشورها و سازمان‌ها در فاصلة کوتاهی از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در پایان ۱۹۹۱م و نیز در ماه‌های نخست ۱۹۹۲ م، سعی در میانجیگری در درگیری‌های قراباغ  داشتند. دکترعلی اکبر ولایتی، وزیر امور خارجه وقت ایران، در نوامبر۱۹۹۲م آمادگی تهران را برای حل مناقشه اعلام کرد. واهان بایبوردیان، نخستین سفیر کبیر ارمنستان در ایران، حرکت وزارت امور خارجه ایران را «بی طرفی دوستانه» نامیده بود. نظر رسمی ایران بر آن بود که یکپارچگی آذربایجان باید محترم شمرده می‌شد و نیروهای ارمنستان خاک آن کشور را ترک می‌کردند ولی باید قبول کرد که سیاست کلی ایران بر حفظ تعادل و بی طرفی استوار بود.
جیمز بیکر،  وزیر امور خارجة امریکا، در فوریة۱۹۹۲م، در سفری به ارمنستان با لئون تِر پطروسیان، رئیس جمهور وقت ارمنستان، ملاقات کرد و سپس برای دیدار با مطلب اف،۳رئیس جمهور آذربایجان، به باکو رفت. داویت شاهنظریان، رابط فعال دولت ارمنستان، غرب و به ویژه، امریکا را در سال‌های نخست، نسبت به مناقشة قراباغ، بی تفاوت می دید. آنها تمایلی به مداخلة مستقیم از خود نشان ندادند و گروه مینسک  را مسئول میانجیگری شناختند. این نظر با دیدگاه سیاسی امروز آنها تفاوت فاحش دارد.
روسیه، بر خلاف اتحادیة اروپا و امریکا، نقشی اساسی را در حل مناقشه برای خود محفوظ داشته بود. یلتسین،  رئیس جمهور روسیه، در۲۴ فوریة ۱۹۹۲م، در مینسک و در قالب کشورهای تازه به استقلال رسیده، با هماهنگی با  تِرپطروسیان و مطلب اف، دیدار سیاستمداران بلندپایة امور خارجه ارمنستان و آذربایجان را موجب شد. نگرانی دولت‌های خارجی از دستیابی آذربایجان به تسلیحات و مهمات باقی ماندة شوروی  در قلمرو آن کشور بود. رافی هُوانسیان، وزیر امور خارجة وقت ارمنستان، در مسکو و در حضور آندره کوزیراف، وزیر امور خارجة روسیه، حسین آقا صدیق اف، همتای آذربایجانی خود، را به قبول استقرار نیروهای کلاه آبی سازمان ملل و یا نیروهای صلح مشترک کشورهای تازه استقلال یافته ترغیب می‌کرد.
در۲۵ فوریة ۱۹۹۲م، تِرپطروسیان، رئیس جمهور ارمنستان، بار دیگر خواستار دخالت رهبران چهارده کشور جهان برای جلوگیری از تشدید جنگ از سوی جمهوری آذربایجان و خصوصاً اقدامات بازدارندة روسیه در دستیابی آذربایجان به تسلیحات به جای مانده از روزهای حکومت شوروی در آن کشور شد. اعتقاد راسخ بر آن بود که ارمنستان هیچ گونه ادعای مرزی ندارد و حل مناقشة قراباغ فقط و فقط در بطن مذاکرات مستقیم دولت آذربایجان و کادر رهبری قراباغ ممکن است.
دخالت، میانجیگری و وساطت سازمان‌ها و دولت‌های دیگر مانع ادامه و تشدید خونریزی نشد چرا که شاید فاجعة جنگ همیشه هم زمان با مذاکرات صلح به اوج خود می‌رسد. رخدادهای خوجالو   نیز از این قاعده مستثنا نبود.
* نگارندة این گزارش حقایق واقعه را بر حسب تاریخ وقوع ثبت وارائه کرده و نتیجه‌گیری را به خوانندگان واگذار نموده است. ترجمان مطلب نیز، برای حفظ اصالت، گزارش گونه ارائه شده است.
* روزنامه نگار، تاریخ‌دان و پژوهشگر سیاسی.
Nagorno Karabagh.1
قراباغ کوهستانی، که اینک به نام اصلی آن، آرتساخ، نامیده می‌شود، در ۱۹۸۸م شاهد نخستین خیزش آزادی خواهانة مردمی در سراسر اتحاد جماهیر شوروی بود و به همین علت هم گفته شده است: «دیوار برلین در قراباغ فروریخت».
Ayaz Motallebof.3
James Baker.2
OSCE (Organization for Security and Cooperation in Europe) Minsk Group.1
گروه صلح مینسک در ۱۹۹۲م برای میانجیگری در مناقشة قراباغ تشکیل شد.
۲. نخستین رئیس جمهور روسیه (۱۹۹۱ ـ ۱۹۹۹م).	
۳. در دوران حکومت اتحاد جماهیر شوروی تسلیحات و مهمات نظامی این کشور در شانزده جمهوری آن پخش شده بود. بخش بزرگی از آن نیز در قلمرو جمهوری سوسیالیستی آذربایجان قرار داشت که پس از فروپاشی شوروی، جمهوری تازه استقلال یافتة آذربایجان این تسلیحات را متعلق به خود دانست.	
"لحظة حقیقت"
لحظة حقیقت
روبرت کوچاریان،  رئیس شورای دفاع ملی قراباغ، در پاسخ سؤال آندره کاراوول اف، مجری برنامة «لحظة حقیقت» تلویزیون روسیه، در مورد وقایع خوجالو، در ۱۹۹۴م اعلام کرد که تراژدی خوجالو را باید در کنار و شاید درسایة کشتار سومگائیت  و باکو، اخراج نیم میلیون از اهالی ۲۸ روستای ارمنی نشین آذربایجان از آن کشور و فاجعة ماراغا  قرارداد. او بر این اعتقاد بود که دو طرف درگیری معمولاً عملیات خود را از مناطق مسکونی دور نگه می‌دارند ولی ارتش آذربایجان خوجالو را مرکز عملیات تهاجمی خود قرارداده بود و از چهار ایستگاه موشکی گراد مستقر در این شهر اقدام به بمباران مداوم شهر استپاناکرت  می‌کرد.
شلیک موشک‌ها از مرکز مسکونی شهر خوجالو، بنابر قانون جنگ، خود شهر خوجالو را به هدف اصلی آتش دشمن تبدیل کرد و طبیعتاً منجر به قتل ساکنان بی گناه شهر شد.
سرژ سارکیسیان  در جواب سؤالی با همان مضمون، که  از سوی توماس دووال بریتانیایی مطرح شده بود، تصریح کرد که در ارائة آمار کشته شدگان و دفاع مسلحانه آذربایجانی‌ها غلو شده. حقیقت آن است که پیش از رخدادهای خوجالو آذربایجانی‌ها جنگ با ارمنیان را به شوخی گرفته و در این تصور بودند که ارتش دشمن هیچ‌گاه به مرکز ایستگاه‌های موشک گراد BM ـ21 و راکت اندازهای کریستال و آلازان، مستقر در یک منطقه مسکونی، حمله نخواهد کرد.
خلاف توهم آنها اثبات شد و افراد غیرنظامی از هر دو طرف به هلاکت رسیدند.
Khojali.4
نخستین خانوادة آذربایجانی در۱۹۳۵م، در ده ارمنی نشین خوجالو، اسکان داده شد و در۱۹۶۹م آخرین خانوادة ارمنی از شهر رانده شد.
Robert Kocharian.1
وی پیش از انتخاب به منزلة دومین رئیس جمهور ارمنستان، سرپرستی شورای مقاومت را در زمان جنگ قراباغ بر عهده داشت.
Sumgait Massacre.2
قتل عام ارمنیان در ۲۷ فوریة ۱۹۸۸م، در بندر سومگائیت آذربایجان سوسیالیستی، کمی پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به وقوع پیوست. گروهی از اوباش آذربایجانی در غیاب پلیس دست به کشتار ارمنیانی زدند که ساکن آذربایجان و تبعة آن کشور بودند و در ملأعام و در خانه‌های خود ارمنیان جان و ناموس آنان را مورد تجاوز قرار دادند. غارت اموال و تجاوز به خانه‌های ارمنیان نه فقط صدها کشته و زخمی بر جای گذاشت که باعث تبعید صدها هزار نفر از ارمنیان سومگائیت، باکو و کل آذربایجان به خارج از کشور شد.
Maragha.3
دهی ارمنی نشین در منتها علیه شمال شرقی قراباغ که صحنة کشتار ساکنان آن به دست سربازان آذربایجانی بود.
Grad Rockets.4
موشک انداز ۱۲۲ میلی متری که قادر به شلیک چندین راکت در آن واحد است و از ۱۹۶۳م در زمرة تسلیحات جنگی ارتش اتحاد  جماهیر شوروی در آمده بود.
این شهر در قلمرو آذربایجان سوسیالیستی به نام خانکندی (Khankendi) نامیده می‌شد.
	
Serj Sarkissian.6
سومین رئیس جمهور ارمنستان که در زمان جنگ قراباغ عضو شورای امنیت قراباغ بود.
ساموئل بابایان، از فرماندهان جوان و ارشد ارتش آزادی خواه قراباغ، تعبیر دیگری از رخدادها داشت. او می‌گوید که بستر رودخانة گرگر  به منزلة دالان امن خروج ساکنان غیرنظامی از خوجالو به طرف شهر آغدام، از سوی رزمندگان ارمنی مشخص شده بود و از آن محافظت می‌شد.
آنچه که انتظارش نمی‌رفت اتفاق افتاد. ساکنان بی دفاع خوجالو، که از میان سنگرهای ما درطول دالان امن خروج به سمت شهر آغدام در حرکت بودند، از رو به رو با آتش سربازان جبهة ملی آذربایجان، که از طرف شهر آغدام به طرف ما گشوده شده بود، مواجه شدند.
واحدهای ارتش آذربایجان برخوردی سبعانه با افرادی که به سمت آغدام در حرکت بودند داشتند. چه طراحی شده و چه ناخواسته واحدهای رزمی آذربایجان باعث این تراژدی شدند.
بابایان می‌نویسد که شرایط برای جلوگیری از خروج شش هزار تن از ساکنان بی دفاع و کشتار دسته جمعی آنها برای ما فراهم بود ولی فرماندهی ما به عمد عملیات را برای چند روز به تعویق انداخت و دالان فرار را برای ساکنان غیر مسلح خوجالو فراهم کرد.
سلیمان عباس اف، از ساکنان خوجالو، شکایت می‌کرد که چند روز مانده به جنگ خوجالو، بلندگوهای ارتش ارمنیان خبر حملة نهایی برای اشغال خوجالو و اختصاص دالان فرار برای ساکنان غیر نظامی دهکده را پخش می‌کردند و در حالیکه بالگردهای ارتش ما بارها بر فراز خوجالو در پرواز و ناظر بر اوضاع بودند، کسی را نگران سرنوشت خود نمی دیدیم. درآن شرایط نه فقط قدمی برای نجات ما برداشته نشد، هیچ کمکی دریافت نکردیم و بدتر از همه، هنگامی که امکان خروج زنان، اطفال و افراد سالخورده از مسیر دالان فرار وجود داشت، ما را به ماندن ترغیب می‌کردند.
عین الله فتح الله اف،  خبرنگار آذربایجانی، در بهار ۲۰۰۵م از خوجالو بازدید و با بازماندگان جنگ مصاحبه کرد. او پس از بازگشت به باکو مقاله‌ای از قول پناهندگان نفتلان  با این مضمون نوشت:
«آنها چند روز مانده به نبرد خوجالو با بلندگوهایشان از ساکنان غیر مسلح شهر می‌خواستند که شهر را از طریق دالان امن رود گرگر ترک کنند.
اگر ساکنان شهر از طریق دالان امن شهر را ترک می‌کردند ارتش آزادی بخش ارمنیان قراباغ بر روی آنها آتش نمی‌گشود ولی نمی دانیم چرا برخی از سربازان جبهة نخست آذربایجان آنها را به سمت شهر نخجوانیک،  که در اشغال ارتش ارمنیان بود، حرکت می‌دادند. تنها راه امن خروج از مهلکه از میان نیروهای ارمنی، بدون درگیری، تضمین شده بود ولی گویا سربازان جبهة ملی آذربایجان دریای خون هم وطنان را برای مرگ سیاسی رئیس جمهور مطلب اف فراهم می‌ساختند».
یک ماه پس از رخدادهای اسف بار خوجالو ایاز مطلب اف، رئیس جمهور آذربایجان، به سؤالات دانا مازالووا، خبرنگار اهل چک، پاسخ می‌دهد:
سوال:آقای مطلب اف نظر شما در مورد رخدادهای خوجالو چیست؟ شما پس از آن رخدادها استعفا دادید. بسیاری از اجساد فراریان خوجالو، در نزدیکی شهر آغدام که در اختیار ارتش آذربایجان بود دیده شده بود. از فاصلة کم به زانوی آنها شلیک شده بود و گویا کسانی می خواسته‌اند از فرار آنها جلوگیری کنند. همکاران من در ۲۹ فوریه از این اجساد فیلم برداری کرده‌اند. سه روز بعد وقتی در ۲ مارس دوباره از آن اجساد فیلم برداری می‌کردیم لباس اجساد  را کنده، بدن‌ها را تکه‌تکه کرده و حتی پوست سر آنها را نیز کنده بودند! و همة اینها در مناطق تحت اشغال نیروهای آذربایجان اتفاق افتاده بود. اینها را چگونه توجیه می‌کنید؟
پاسخ: همة اینها از پیش برای برکناری من از قدرت طراحی شده بود. با شناختی که از ارمنیان دارم بعید می دانم که آنها این چنین آشکارا آثار جنایت خود را در اختیار ما قرار داده باشند. اگر اعلام کنم که همة تقصیرها بر گردن مخالفان دولت من است، مرا متهم به افترا بستن خواهند کرد ولی از حقایق نمی توان گذشت. مسلم است که ارتش ارمنیان قراباغ دالان امنی را برای خروج ساکنان بی دفاع به وجود آورده بودند و دلیلی برای شلیک به سوی آنها نداشتند.
به محض محاصرة خوجالو از سوی تانک‌های ارمنی، می‌بایست اقدام به خروج ساکنان بی دفاع از شهر می‌شد. پیش تر دستور صریح برای تخلیة این چنینی ساکنان شهر را در جنگ شوشی داده بودم و نمی‌فهمم چرا دستورات مشابه برای خوجالو به کار گرفته نشد.
مطلب اف در سال‌های بعد نیز بر تشکیل دالان امن از سوی ارمنیان برای تخلیه ساکنان خوجالو تأکید کرد. او می‌گوید که مرحوم توفیق کریم اف، وزیر امور داخلی، در غروب روز ۲۵ فوریه گزارش کوتاهی از وقایع خوجالو و تیرباران صدها نفر از ساکنان در خود شهر خوجالو ارائه داد. بلافاصله تلفنی با شخصی به نام آرتور مگردیچیان، که سمت فرماندهی ارتش آزادی خواه ارمنیان قراباغ را داشت، تماس گرفتم و با عصبانیت توضیح خواستم. کلمه به کلمة پاسخ او چنین بود:
«پس از فتح خوجالو ما به احدی شلیک نکرده‌ایم. وقتی نیروهای ما وارد شهر شدند، اغلب ساکنان، شهر را از طریق دالان امن ترک کرده بودند. ۷۳۴ نفری را که مانده بودند در ساختمان مدرسه حرفه‌ای شهر ساکن کردیم و به آنها غذا دادیم در حالی که نیروهای خودمان در مضیقه بودند. سپس، آنها را به استپاناکرت انتقال داده و بدون شرط تحویل نیروهای آذربایجان دادیم».
حرف او را باور نکردم و خواستم تا آرمن ایساگولوف را پای تلفن احضار کنند. ایساگولوف هم که فرماندة پلیس شهر بود وجود دالان امن را تأیید کرد.
به همین علت در مصاحبة آن روزها به وجود دالان امن برای تخلیة ساکنان بی دفاع اشاره کردم. من در حقیقت خود از وجود دالان امن خبر نداشتم و اظهارات من به آن دو مذاکرة تلفنی باز می‌گشت. ولی بدانید که گفتة المان محمداف، شهردار خوجالو، دال بر وجود دالان امن برای تخلیة شهر به روشنی در گزارش مِموریال،  ناظر مرکز حمایت از حقوق بشر، تشریح شده است.
روزنامه‌های باکو، به جز روزنامة سحر، در ۲۷ فوریه خبر از قتل فقط دو نفر دادند. سحر از هلاکت صدها نفرگزارش می‌داد.
شمیل الکپرلی، خبرنگارآذربایجانی، از لحظات حضورش در منطقه می‌نویسد:
«روز ۲۲ فوریه جو شهر آغدام سنگین بود. چند بار سعی کردم که خود را به شهر خوجالو برسانم. موفق نشدم.
شیرین میرزایو و الله وردی باقراف، از فرماندهان پدافند، گفتند که تا چند روز دیگر ساکنان خوجالو را از طریق دالان امن منطقة عسکران به آغدام خواهند رساند و بهتر است که چند روز منتظر بمانم. تخلیة ساکنان خوجالو هیچوقت صورت نگرفت و تا به امروز نمی دانم که چه کسی مانع آن شد.
در شهرداری آغدام شاهد مکالمة تامرلین غارای اف، معاون دیوان عالی آذربایجان و المان محمداف، شهردار خوجالو، بودم. در حالی که قوای ارمنی با بلندگوهایشان از ساکنان خوجالو می‌خواستند که از طریق دالان امن شهر را ترک کنند غارای اف با اطمینان می‌گفت که جای هیچ گونه نگرانی نیست و ما تا دو روز آینده با هم در خوجالو چای خواهیم نوشید».
چند روز پس از رخدادهای اسف بار خوجالو، المان محمداف گفت که ما از دالان امن و امکان تخلیة ساکنان شهر خبر داشتیم.
در ۲۵ فوریه ۱۹۹۲م و دو روز پیش از حملة ارتش آزادی بخش ارمنیان به خوجالو، خبر رخدادهای اسف بار خوجالو به باکو رسید. نه توفیق کریم اف، وزیر داخله و نه حسن اف، وزیر امنیت ملی، قادر به توجیه عدم تطابق اخبار با هم نبودند.
رئیس جمهور، ایاز مطلب اف، در ۲۶ فوریه سعی کرد با تماس تلفنی با آرتور مگردیجیان، سخن گوی مجلس قراباغ و ایساگول اف، رئیس شهربانی خوجالو، پی به حقیقت ماجرا برد. از آنجا که مطلب اف می‌دانست که سقوط خوجالو برابر با برکناری خود وی از ریاست جمهوری خواهد بود طی پیامی از طریق وزارت داخله اعلام کرد که حملة ارمنیان به خوجالو دفع شده و شهر بار دیگر به دست نیروهای آذربایجانی افتاده است. جبهه ملی بلافاصله این اعلامیه را دروغی خوانده و خبر از رسیدن دو کامیون پر از اجساد ساکنان کشته شدة خوجالو به شهر آغدام داد.
Gargar.1
Einollah Fatollayov.2
کمیتة عفو بین‌الملل، در ۲۰۱۱م، عین الله فتح الله اف را به نام زندانی وجدان ملقب نمود. در پایان این مقاله، در صفحة ۱۰۲ و ۱۰۳، توضیحاتی در مورد این خبرنگار آذربایجانی ارائه شده است.
	
Naftelan.1
شهری در دامنة کوه‌های مشرف بر قراباغ.
Nakhjevanic.2
عملیات جنگی خوجالو
مطلب اف در ۱۶ فوریه و پیش از پرواز به تهران به رحیم قاضی اف دستور داده بود که تا بازگشتش آتش بس را رعایت و از بمباران شهر استپاناکرت جلوگیری کنند ولی تنها چند ساعت پس از سفر او به ایران تیپ زرهی ۳۶۶ بمباران را شروع کرد.
رحیم قاضی اف می‌گوید که ما حملة ارتش ارمنیان به سوی خوجالو را دفع کردیم و در ۲۵ فوریه بار دیگر از نقشة حملة مجدد با خبر شدیم. ساز و برگ کافی برای مقابله با ارتش ارمنیان را نداشتیم و به دلیل مه گرفتگی شدید شهر و مناطق اطراف شوشی و استپاناکرت از شلیک موشک‌های گراد هم منصرف شده بودیم.
همان روز تلفنی رئیس جمهور را از حملة قریب‌الوقوع مطلع ساختم ولی او گفت که توفیق کریم اف، وزیر داخله، وی را از آرامش و تحت کنترل بودن اوضاع مطمئن ساخته است. همان موقع متوجة دامی شدم که برای مطلب اف پهن کرده بودند.
خوجالو، با داشتن تنها فرودگاه منطقه، هم برای ارمنیان و هم برای آذربایجانی‌ها از اهمیت نظامی زیادی برخوردار بود. در صورت محاصرة منطقه این فرودگاه می‌توانست تنها راه ارتباط ارمنیان با دنیای خارج باشد.
باکو از ۱۹۸۸م ترکان مسخطی  اخراج شده از ازبکستان را در خوجالو اسکان داده بود. فرودگاه از زمان پولیانیچکو تحت تسلط کامل ارتش آذربایجان قرار داشت و مسئولان آن از هر فرصتی برای باج گیری از ارمنیان نیازمند پرواز و حتی ربودن آنها استفاده می‌کردند. استپاناکرت و مناطق اطراف آن به طور دائم زیر آتش موشکی سکوهای پرتاب موشک گراد خوجالو قرار داشت.
آرکادی تِر تادئوسیان، طراح نقشة تصرف خوجالو، رهبری عملیات را بر عهده گرفت. نیروهای ارمنی می‌بایست از چهار جهت وارد شهر می‌شدند. دالان امن برای خروج ساکنان غیر مسلح از طریق بستر رود گرگر پیش بینی شده بود. ۴۸۷ نفر ارمنی، که در حمله شرکت داشتند، نخستین بار بود که از دو خودرو زرهی و یک واحد ضد تانک استفاده می‌کردند.
تِر تادئوسیان در خاطراتش می‌نویسد که در عملیات خوجالو ما هشت نفر و نیروهای دشمن ۳۲ نفرکشته دادند.
حمله به خوجالو از نیمه شب ۲۵ فوریه، یعنی چند ساعت پس از آنکه خبر کشتار ساکنان شهر را به اطلاع مطلب اف رسانده بودند، آغاز شد. منابع گوناگون از باقی ماندن حدود سه هزار نفر از ساکنان شهر در روز حمله خبر می‌دهند.
علی اف حاجی اف، فرماندة گروهان ۱۶۰ نفری محافظ فرودگاه، رهبری مقاومت را بر عهده گرفته بود. ارتباط آنها با شهرهای دیگر آذربایجان، به خصوص آغدام، به وسیلة بالگرد صورت می‌گرفت. آخرین پرواز از این نوع در ۱۳ فوریه صورت گرفته بود.
قاضی اف اعلام کرده بود که در ۲۵ فوریه دوازده تانک از نوع تی.۷۲، دوازده خودرو زرهی، ایستگاه شلیک موشک گراد، چهل زره ضد تانک و ۲۵۰۰ سرباز در آغدام وجود داشته. همة آنها را می‌شد برای دفاع از خوجالو اعزام کرد. ولی هیچ کمکی ارسال نشد.
چنگیز مصطفی اف
خوجالو مسلماً شاهد اسف بارترین رخدادهای مناقشة قراباغ بوده است. درطی هیچ یک از عملیات جنگی این تعداد از افراد بی دفاع، خصوصاً زنان و کودکان، به هلاکت نرسیده‌اند. شمار کشته شدگان تا به امروز نیز به درستی اعلام نشده است. روزنامه‌ها، خبرگزاری‌ها و سخن گویان دولتی تلفات ساکنان بی دفاع را از ۲۱۳ تا ۶۳۶ نفر برآورد کرده‌اند.
فیلم‌های مستند چنگیز مصطفی اف،  فیلم بردار آذربایجانی، که در ۲۷ فوریه و ۲ مارس در اطراف شهر آغدام گرفته شده بود، در پارلمان آذربایجان به نمایش گذاشته شد. منطقه‌ای از اطراف شهر آغدام، که از آن فیلم برداری شده بود، تحت نظارت کامل ارتش آذربایجان، به ویژه، نیروهای جبهة ملی قرار داشت. این حقیقت در زیرنویس فیلم مصطفی اف نیز به صراحت عنوان شده است.
مصطفی اف نمی توانسته از اطراف شهر خوجالو، که در آن تاریخ تحت سلطه و حفاظت نیروهای آزادی بخش ارمنی بود، فیلم برداری کرده باشد. وی در ۱۵ ژوئن، در نخجوانیک، که در اختیار نیروهای آذربایجانی بود، به قتل رسید.
هر یک از دو طرف مخاصمه قتل مصطفی اف را متوجه طرف دیگر کردند. شایعاتی هم وجود داشت مبنی بر اینکه مطلب اف موکداً از مصطفی اف خواسته بود تا در مورد رخدادهای خوجالو سکوت کند.
Meskhetian Turks.1
از ترکان مستقر در گرجستان و مناطق مرزی این کشور با ترکیه که در زمان استالین برای جلوگیری از وصلت سیاسی آنها با ترکیه آنان را به آسیای میانه تبعید کردند.
Chingiz Mustafayev.1
روزنامه نگار معروف آذربایجانی که از صحنه‌های دلخراش خوجالو فیلم برداری کرد.
وحید مصطفی اف، که اغلب برادرش را هنگام فیلم برداری همراهی می‌کرد، به یاد می‌آورد که سربازان جبهة ملی آذربایجان، که در نخجوانیک مستقر بودند، در پی فیلم برداری کوتاه مدت چنگیز از شهر باز پس گرفته شده به او گفته بودند که اگر شهامت داری با ما بیا و از صف اول جنگ فیلم برداری کن. مصطفی اف در همان صف و در همان روز کشته شد.
توماس گولتز، خبرنگار امریکایی، می‌گوید:«این فیلم چند دقیقه‌ای سرنوشت جنگ و سیاست دولت آذربایجان را دگرگون کرد. هنگام نمایش فیلم در مجلس آذربایجان هزاران نفر در محوطة بیرون مجلس جمع شدند و تقاضای استعفای مطلب اف را فریاد زدند».
المیرا کافارووا در ۵ مارس از مقام خود استعفا داد و یعقوب محمداف به جای وی به منزلة سخن گوی مجلس معرفی شد.
مطلب اف، که محبوس کردن و به گروگان گرفتن نمایندگان مجلس را در ساختمان مجلس به دست مردم کودتا علیه دولت خوانده بود، در ۶ مارس ۱۹۹۲ م مجبور به ترک مقام ریاست جمهوری شد.
او بعدها نوشت که مردم وی را متهم به شکست در جنگ قراباغ کرده بودند و او برخلاف خواست خود و برای اینکه نمی خواسته به درگیری خانگی دامن زند از سمت خود کناره گیری کرده. رئیس جمهور مستعفی فکر می‌کرد که دولت پس از او یا باید به مصالحه روی آورد و یا با ایجاد اتحاد در نیروهای آذربایجانی جنگی تمام عیار را آغاز کند. مطلب اف از نتیجة چنین جنگی اطمینان نداشت و جامعه را نیز طالب جنگ بیشتر نمی‌دانست.
محمد اف به مقام ریاست جمهوری رسید.
باز هم سیاست
وقایع خوجالو هم زمان بود با وساطت ایران برای خاتمة درگیری قراباغ. در آن روزهای تلخ فوریه، دکتر ولایتی، وزیر امور خارجة وقت ایران، ابتدا در باکو با مطلب اف و سپس در ایروان با لئون تِر پطروسیان، رؤسای جمهور دو کشور، ملاقات کرد. در نتیجة زحمات او دو طرف مخاصمه در اجلاس ۱۶ مارس تهران با استقرار آتش بس یک هفته‌ای موافقت کردند. هدف ایجاد زمینه برای مذاکرات صلح بود.
محمود واعظی، دیگر دیپلمات ایرانی، در ۲۰ مارس، پیمان امضا شده در تهران را از طریق آغدام به استپاناکرت رساند. آتش بس از ظهر همان روز آغاز شد و در مدتی بیش از یک هفته مراعات شد.
پطرس غالی، دبیر کل سازمان ملل، طی نامه‌ای خطاب به دکتر ولایتی، وزیر امور خارجة ایران، در ۱۹ مارس، از آمادگی خود برای همراهی در حل مناقشة قراباغ خبر داده بود.
وزرای امور خارجة ۴۸ کشور عضو اتحادیة اروپا، در ۲۴ مارس، در هلسینکی، در جلسه‌ای به استماع گزارش یانوش کوبیش، فرستادة اتحادیة اروپا، که به همراهی سایروس ونس ـ وزیر امور خارجة پیشین امریکا ـ به منطقه سفر کرده بودند، پرداختند. در آن جلسه مقرر شد که کنفرانسی در مینسک تشکیل شود و از جانب اروپا و امریکا به حل مناقشه قراباغ پردازد.
اعضای گروه مینسک عبارت بودند از: ارمنستان، آذربایجان، بلاروس، جمهوری‌های چک و اسلواکی، فرانسه، آلمان، ایتالیا، روسیه، سوئد، ترکیه و امریکا. نمایندگان "ذی‌ربط" دیگر قراباغ هم به کنفرانس دعوت شده بودند. تصور بر دعوت از شورای امنیت حاکم بر قراباغ، منتخب ۲۸ دسامبر ۱۹۹۱م، بود ولی بعد مشخص شد که منظور از نمایندگان "ذی‌ربط"، نمایندة اقلیت آذربایجانی قراباغ بوده است.
آتش بس یک هفته‌ای، که با تفهیم وساطت ایران با بازدید واعظی، نمایندة ایران، از منطقه از ۲۱ مارس بر قرار شده بود، در پایان مارس از سوی آذربایجان شکسته و واعظی بار دیگر عازم منطقه شد.	
هم زمان با حضور او در استپاناکرت بیش از ده‌ها نفر از ساکنان شهر در زیر آتش ارتش آذربایجان جان خود را از دست دادند و زخمی شدند. ۴۵۰۰ بمب، ازجمله سه هزار موشک گراد، در طول فقط چند ماه بیش از ۸۰ در صد شهر استپاناکرت را ویران کرده بود. تعداد تلفات ۱۱۱ نفر و زخمی‌ها ۳۳۲ نفر از بین ساکنان شهر گزارش شد. نیروهای ارمنی در پاسخ شهر آغدام و مناطق مجاور را هدف قرار دادند. ده‌ها نفر نیز در آن مناطق به هلاکت رسیدند.
نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی هر دو طرف مخاصمه را به اعمال خشونت، شکنجة اسرا و نقض منشور ژنو متهم کردند.
جان مارسکا، سیاست مدار امریکایی، می‌گوید که با وجود تشکیل گروه مینسک هیچ گونه اهرم باز دارنده و سازش گری برای حل مناقشه تعریف نشده بود. او شخصاً و به نیابت از دولت امریکا از رافائللو، سیاست مدار ایتالیایی، که در آن زمان به ریاست گروه مینسک انتخاب شده بود، خواست تا با شروع دور جدیدی از مذاکرات صلح سعی در تعریف چارچوب امکانات و برنامة گروه برای خاتمة مخاصمه داشته باشد.
در زمان کوتاهی پس از تصرف لاچین و شوشی سیاست مداران ارشد کشورهای عضو اتحادیة اروپا، در ۱۸و ۱۹ مه ۱۹۹۲م، در هلسینکی، گرد هم آمدند. هدف برگزاری کنفرانس گروه مینسک در ۲۳ ژوئن بود که با پیش شرط باکو به بن‌بست کشیده شد.
باکو خروج نیروهای ارمنی را از لاچین و شوشی شرط تشکیل اجلاس قرار داد. تنها ترکیه به حمایت از پیش شرط آذربایجان برخاست. امریکا برای خروج از بن‌بست تشکیل جلسه‌ای اضطراری را برای بررسی اوضاع پیشنهاد کرد. نخستین جلسة اضطراری در فاصلة زمانی ۱ ـ ۵ ژوئن، در ایتالیا، در محل ویلا ماداما، تشکیل و متعاقباً چهار جلسه مشابه نیز برگزار شد. تمرکز اصلی بر امکان حضور نمایندگان قراباغ در اجلاس گروه مینسک بود.
نمایندگان امریکا و ترکیه به همراه ایتالیا در جلسات ویلا ماداما شرکت کردند و در واقع، در غیاب یک اجلاس بین‌المللی، چارچوب عملیات گروه مینسک بدون حضور کشورهای اتحادیه اروپا تدوین شد.
لئون تِر پطروسیان، رئیس جمهور و رافی هُوانسیان، وزیر امور خارجة ارمنستان، در ۲۱ مارس ۱۹۹۲م، مذاکراتی تلفنی با جرج بوش، رئیس جمهور امریکا و جیمز بیکر، وزیر امور خارجه، انجام دادند. امریکا پس از مذاکره با ترکیه بر این عقیده بود که نشست هماهنگ سه طرف ذی‌نفع ـ یعنی آذربایجان، قراباغ و ارمنستان ـ باید در چارچوب گروه مینسک برگزار شود. تِر پطروسیان همان روز از تأیید تلفنی این نظر از سوی حکمت چتین، وزیر امور خارجه ترکیه، خبر داد.
آرمن آیوازیان، معاون وقت نخستین رئیس جمهور ارمنستان و نمایندة ارمنیان در گروه مینسک، اعتراف می‌کند که نه طرف ارمنستانی و نه نمایندة آذربایجانی در آن اوایل به اوضاع اشراف نداشتند و این سردرگمی باعث انحراف مسیر مذاکرات و اعمال نفوذ بی مسمای نمایندگان کشورهای دیگر می‌شد. اثرات تصمیم‌های اشتباه را می توان در مدارک نخستین جلسات گروه مینسک پی گرفت.
رافی هُوانسیان، وزیر امور خارجة ارمنستان، در ۳ آوریل ۱۹۹۳م، موافقت نامه‌ای دال بر بسط روابط سیاسی با آندره کوزیراف، وزیر امور خارجة روسیه، به امضا رساند. کوزیراف یک هفته بعد و متعاقباً در ۱۰ آوریل از منطقه استپاناکرت و ایروان دیدن کرد.
Hoosk (بحث) ‏۱۳ مهٔ ۲۰۱۳، ساعت ۲۰:۰۶ (UTC)
replies: text: :اینجا شما پروپاگاندای ارمنی را رواج می دهید. این بر خلاف قوانین ویکیپدیا است. این متن بایستی پاک گردد. دفاع از تروریزم ارمنی در کشتار هزاران مسلمان شیعه خوجالی و قره باغ بی انصافی است.  Freedomist (بحث) ‏۴ اوت ۲۰۱۳، ساعت ۲۲:۳۶ (UTC)
thread_title:  گزارشی مستنــد از وقایــع خوجالـو 

message: اینجا، کاملا منابع می بایست بی طرف باشد، نه از طرف ارمنی ها و نه از طرف آذربایجان، --سعی کنید دنبال منابع بی طرف باشید، نظرات دو طرف تنها در پیوند به بیرون می آید. Saməkبحث‍ ‏۶ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۲۲ (UTC)
replies: text: کاملا موافقم . احتیاط کنیم که خیلی به ویکی انگلیسی وزن ندهیم . چونکه ارمنیان انگلیسی زبان بسیار پرتعدادتر از آذریهای انگلیسی زبان هستند ، ناخودآگاه مقاله انگلیسی به نفع دیدگاه طرف ارمنی وزن پیدا کرده است . مثلا در مقاله انگلیسی وزن زیادی داده شده به اینکه خود جناحهای آذربایجانی قتل عام را انجام داده‌اند و چنگیز مصطفی‌یف را هم که خبرنگار آذری شاهد ماجرا بوده خود جناحهای آذری به قتل رسانده‌اند . بنظرم اگر قرار است بیطرفانه بنویسیم حداقل باید ویکیپدیای روسی را هم یک نگاه بندازیم . ویکی پدیای روسی این خوبی را دارد که حداقل دو طرف هم سطح یکدیگرند و میتوانند به اندازه لازم باهم برابری کنند . در ضمن چون نفرت قومی در شوروی سابق و بقایای آن بیداد میکرد و میکند ، مکانیسمهای بسیار موثری در ویکی روسی قرار داده‌اند که هرکجا مقاله به درگیری قومی مربوط باشد ، هرکس که بیحساب حرف بزند بلافاصله مسدود یا اخراج میشود ، بنا بر این ویکی روسی در این مواقع کمابیش قابل استنادتر است . اکثریت ما روسی بلد نیستیم ، اما مترجم گوگل از روسی به انگلیسی عالی عمل میکند : حتما مقاله روسی را یک نگاه بیاندازید . --Alborz Fallah (بحث) ‏۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۴:۵۹ (UTC)
سلام آقای فلاح؛ متاسفانه کاربر فوق؛ بدون هیچ بحثی که در صفحه بحثش نیز کرده ام، جوابی به من نمی دهد، آمده نشریه ارمنی را برای منبع قرار می دهد در خلاصه ویرایش برای من مطلب می نویسد، همان سطر اولش که نوشته نشریه ارمنی نشان از عمق کینه اش از ترک هاست، منبع برای چنین فاجعه ای باید از لحن بی طرفانه و بدون وابستگی برخوردار باشد.--بر روی نظر شما نیز فکر خواهم کرد.- Saməkبحث‍ ‏۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۹:۲۷ (UTC)
لطفاً مطابق سیاست‌های ویکی‌پدیا استدلال کنیم:
* تاتول هاکوپیان، محققی معتبر و صاحب‌نظر است. برای مثال مقاله‌ای از او در وب‌سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منتشر شده است.
* نشریهٔ پیمان، منبعی منتشر شده در ایران است.
*— مهدی ۵ مهر ۱۳۹۲ برابر با  ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۰۴ (UTC)

text: حسب روال ویکیپدیا با انتشار یک مقاله نمیتوان رسما منبع قابل استناد ایجاد کرد . احتیاج به مرور همتا هم دارد که این مقاله فاقد آن است . صرف انتشار در ایران هم دلیل بیطرفی نیست کما اینکه متاسفانه انتشارات پانترکیستی هم در ایران سابقه انتشار رسمی دارند . نشریه پیمان چونکه از انتشارات ارمنیان ایرانی است ، بعنوان نقطه نظر یک طرف قابل درج در مقاله است و باید برای بیطرف بودن مقاله ، پاسخ طرف مقابل را هم درج نمود . --Alborz Fallah (بحث) ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۰۰ (UTC)
replies: text: :از بخت خوب، قسمت نقل شده از نویسندهٔ به قول شما ارمنی (که من نمی‌دانم نژاد و قومیّت نویسنده چه اهمییتی برای ما باید داشته باشد!)، از زبان شهروندان جمهوری آذربایجن است که هیچ‌گاه نیز تکذیب نشده است. — مهدی ۵ مهر ۱۳۹۲ برابر با  ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۰:۱۷ (UTC)
replies: text: ::بنده عرض کردم نشریه پیمان از انتشارات جامعه ارامنه است : نویسنده را نگفتم . برای مقایسه می‌پرسم اگر در مقاله‌ای استناد به نشریه گاموح شود ، آیا جای اعتراض نیست ؟ اگر مثلا سایت کنسولگری ترکیه ادعا کند که کشتار ارامنه انجام نشده و مثلا تغییر مکان اجباری بوده است ، آیا قابل استناد است ( البته بعنوان نظر بیطرف وگرنه بعنوان ادعای طرف درگیر معلوم است که جای مطرح شدن دارد ) . نقل قول از زبان شهروندان آذری هم باز احتیاج به اثبات بیطرفی دارد چونکه ممکن است بعدا تکذیب شود --Alborz Fallah (بحث) ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۳۳ (UTC)
replies: text: :::*مقایسهٔ جامعهٔ ارامنهٔ ایران با یک حزب سیاسی غیرقانونی (از این جهت به غیرقانونی بودنش اشاره می‌کنم که حرف‌هایش قابل پی‌گیری حقوقی نیست) مع‌الفارق است! این نشریه در ایران منتشر شده است و بقیهٔ استدلالات شما هیچ پایه‌ای در سیاست‌های ویکی‌پدیا ندارد. چون این نشریه به صورت رسمی منتشر شده است، اگر استناد دروغی داشت، سفارت جمهوری آذربایجان به دادگاه شکایت می‌برد.

text: :::*ضمناً ارامنهٔ ایران ملتی دیگر هستند و ارامنهٔ ارمنستان دیگر. ویکی‌پدیا جای بحث نژادی در مورد افراد و نشریات نیست.

text: :::*شما هر نشریه‌ای که در ایران، که در جنگ قره‌باغ بی‌طرف است، به صورت رسمی منتشر شده است را می‌توانید برای منبع استفاده کنید، مگر اینکه دروغی بگوید که مدارک دیگر دروغ بودن آن را نشان دهند!

text: :::* — مهدی ۵ مهر ۱۳۹۲ برابر با  ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۸:۰۱ (UTC)

text: ملاک احراز استنادپذیری ، عدم اثبات خلاف نیست . یعنی بر خلاف رویه حقوقی که فرد بیگناه است تا گناهش ثابت شود ، استنادپذیری متن زیر سوال است تا مستند بودن آن ثابت شود . مرور همتا یعنی همین . شما اگر Peer review برای مقاله سراغ دارید لطفا بفرمایید . در ضمن من هیچوقت به هم میهنم چنین توهینی نمیکنم که در حد گاموح و امثال آن به حساب بیاورمشان ، اما منظورم مقایسه دو متن بود ، نه نویسنده‌ها. --Alborz Fallah (بحث) ‏۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳، ساعت ۱۹:۴۷ (UTC)
thread_title:  بی طرفی 

message: آیا این مطلب با مطالب منابع دیگر مغایرت دارد؟ مناقشه‌ای بر سر این در منابع هست؟ اگر آری آیا منبعی یافت می‌شود جز منبع حاضر، که این مطلب را پشتیبانی کند؟ --صفدرقلی (بحث) ‏۵ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۲۰:۳۴ (UTC)
بله مناقشه بر سر استفاده از فصلنامه خانواده ارمنیان ایران هست. پیشتر، دو تن از کاربران گفتند که معتبر نیست، ولی کاربر پافشاری عجیبی برای منبع قرار دادن یک فصلنامه برای یک کشتار می کند. شما فقط سرخط آن فصلنامه را بخوان تا از عمق کینه فصلنامه از دولت آذربایجان و ترکیه آگاه شوید.-هر چیزی سه تا WWW داشت، منبع نیست.--برای چنین مواردی باید منبع از لحن و نوشتار بیطرفانه ای برخوردار باشد.--Saməkبحث‍ ‏۵ اکتبر ۲۰۱۳، ساعت ۲۳:۴۲ (UTC)
thread_title:  اطلاع 

message: نام بخش «نقض حقوق‌بشر توسط آذربایجان و ارمنستان» در این ویرایش به «نقض حقوق‌بشر توسط ارمنستان» دگرگون شده که با نگاهی به نوشته‌های این بخش از مقاله (که درخواست سازمان دیده‌بان حقوق‌بشر از هر دو طرف جنگ برای توقف نقض حقوق‌بشر را بیان می‌کند)، آشکارا خرابکاری است. ویرایشگر هم از آی‌پی 2.187.51.230 استفاده کرده که تنها همین یک ویرایش در سابقه‌اش وجود دارد.  آرمین ۶ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ‏۰۸:۴۹ (UTC) ‏۲۶ آوریل ۲۰۱۵، ساعت ۰۸:۴۹ (UTC)
thread_title:  خرابکاری در سرنام بخشی از نوشتار 

message: این قسمت بی ارتباط به خوجالی بود:
دولت جمهوری آذربایجان از ۱۹۸۸م ترک‌های مسختی اخراج شده از ازبکستان را در خوجالو اسکان داده بود نیروهای جمهوری آذربایجان مستقر در خوجالی توسط ب‌ام-۲۱ گراد وراکت اندازها شهر استپاناکرت را مورد هدف قرار می‌داد. در استپاناکرت بیش از ده‌ها نفر از ساکنان شهر جان خود را از دست دادند و زخمی شدند. ۴۵۰۰ بمب، ازجمله سه هزار موشک گراد، در طول فقط چند ماه بیش از ۸۰ در صد شهر استپاناکرت را ویران کرده بود. تعداد تلفات ۱۱۱ نفر و زخمی‌ها ۳۳۲ نفر از بین ساکنان شهر گزارش شد. 
کدام صفحه این کتاب 
https://books.google.com/books?id=gn6VTh0Iv_YC&pg=PR4&lpg=PR4&dq=Tis+Some+Poor+Fellow%27s+Skull:+Post-Soviet+Warfare+in+the+Southern+Caucasus+google+book&source=bl&ots=jV5b-ZQW-N&sig=bCOzJwct1Ue2fK5qZ7L7tmZtmII&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjBq5Ga2KnSAhUBVRQKHfMnDeEQ6AEIIzAC#v=onepage&q=Tis%20Some%20Poor%20Fellow's%20Skull%3A%20Post-Soviet%20Warfare%20in%20the%20Southern%20Caucasus%20google%20book&f=false
چنین چیزی نوشته شده است؟ نیروهای آذری مستقر در آقدام نیز اشتباهاً بر روی این بخت برگشته‌ها آتش گشودند. باید توجه داشت که این عملیات در منطقه وسیعی در هنگام شب صورت می‌گرفته و تشخیص افراد مسلح از غیرمسلح اساساً غیرممکن و امکان اشتباه از سوی هر دو طرف زیاد بود.
«چنگیز فؤاد اوغلی مصطفی یف، گزارشگر مستقل آذری که در ۲۸ فوریه ۱۹۹۲ از صحنه فاجعه خوجالی ویدئوهایی تهیه کرده بود، راجع به ادعاهای مقامات آذربایجان دربارهٔ روند به وجودآمدن فاجعه تردید داشت، لذا خود مستقلاً شروع به تحقیقات کرد. لیکن، اولین گزارش او دربارهٔ احتمال دست داشتن نیروهای آذربایجانی در فاجعه خوجالی به” D-Press “آژانس خبری مسکو، به قیمت جانش تمام شد. وی در همان زمان، در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۲ در نزدیکی آقدام در شرایط مشکوکی به قتل رسید». آیا چنین چیزی می تواند در جائی تحت عنوان منابع مستقل نوشته شود؟ 
بعد از آن:
 می‌نویسد: «بسیار امکان داشته که واحدهای مسلح آذری مستقر در آقدام کوچ کنندگان را در تاریکی شب با مهاجمان ارمنی اشتباه گرفته و به روی آنها آتش گشوده‌اند. سپس، برای پنهان کردن آثار اشتباه مرگبار خود، جسدها را تا حد غیرقابل شناسایی مثله و صبح روز بعد با بوق و کرنا ارمنیان را مسئول این جنایت معرفی کرده‌اند.
لطفا مشخص شود کدام قسمت این رفرنس  Mustafayev, Vahid (15 June 1992). "Chingiz Mustafayev in Action". Azer.com. Retrieved 28 April 2014.
http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/73_folder/73_articles/73_chingiz.html
چنین چیزی نوشته شده است:
چنگیز فؤاد اوغلی مصطفی یف، گزارشگر مستقل آذری که در ۲۸ فوریه ۱۹۹۲ از صحنه فاجعه خوجالی ویدئوهایی تهیه کرده بود، راجع به ادعاهای مقامات آذربایجان دربارهٔ روند به وجودآمدن فاجعه تردید داشت، لذا خود مستقلاً شروع به تحقیقات کرد. لیکن، اولین گزارش او دربارهٔ احتمال دست داشتن نیروهای آذربایجانی در فاجعه خوجالی به” D-Press “آژانس خبری مسکو، به قیمت جانش تمام شد. وی در همان زمان، در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۲ در نزدیکی آقدام در شرایط مشکوکی به قتل رسید.) می‌نویسد: «بسیار امکان داشته که واحدهای مسلح آذری مستقر در آقدام کوچ کنندگان را در تاریکی شب با مهاجمان ارمنی اشتباه گرفته و به روی آنها آتش گشوده‌اند. سپس، برای پنهان کردن آثار اشتباه مرگبار خود، جسدها را تا حد غیرقابل شناسایی مثله و صبح روز بعد با بوق و کرنا ارمنیان را مسئول این جنایت معرفی کرده‌اند. 
منابع غالبا ارمنی هستند. مثلا:
http://budapest.sumgait.info/
سایت ارمنی
 Hovannisian, Garin K. (2010). Family of Shadows: A century of murder, memory, and the Armenian American dream. New York: HarperCollins. .
 Geukjian, Ohannes (2011). Ethnicity, Nationalism and Conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the Legacy of Soviet Nationalities Policy. Farnham: Ashgate. p. 154. .
 "Samvel Babayan, Leader of "Dashink" Party". Retrieved 2007-08-22.
 Zvyagin Sergei (2010) Ходжалу: правда и вымыслы. (Khojaly: the truth and the fabrications) Nezavisimaya Gazeta, 05 March 2010
نویسنده همه مقالات و کتابها از ارامنه هستند، علاوه بر این برخی از آنها از بین کسانی هستند که در این قضیه محکوم به کشتار هستند. بنابراین نقل مطلب از این منابع تحت عنوان «منابع مستقل» درست به نظر نمی رسد.
به همین دلایل از منابع مستقل مانند توماس دی وال، روزنامه نگاران روسی، آمریکایی، انگلیسی و فرانسوی مطالبی را نقل کرده و جابگزین نمودم.
همچنین دانا مازالووا مشهور به نوشتن مقالات ضد آذربایجانی از 1981 و از زمانی است که در ایروان ساکن می شود. او زمانی (18 سال پس از انجام مصاحبه) ادعا کرده بود که فایل مصاحبه اش با ایاز مطلب اوف را دارد، در حالیکه هیچ گاه آن را پخش نکرده است.Hosseinsamm (بحث) ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۱:۵۰ (UTC)Hosseinsamm (بحث) ‏۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۱:۵۱ (UTC)
دانا مازولا حتی روزنامه رو هم به دوربینها نشون داده چطور ادعا میکنید فایلی منتشر نکرده. Uldozarjag (بحث) ‏۵ دسامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۲:۴۴ (UTC)
thread_title:  تحریف منابع و نقل از منابع یک طرف در مبحث «منابع مستقل» 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۲ پیوند خارجی موجود در کشتار خواجه‌لی را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20110303163620/http://www.turksam.org/tr/a2342.html به http://www.turksam.org/tr/a2342.html افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20130723204924/http://www.hocalisoykirimi.com/ به http://www.hocalisoykirimi.com/ افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۲۳ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (سپتامبر ۲۰۱۹) 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۹ پیوند خارجی موجود در کشتار خواجه‌لی را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160322150137/http://www.karabakh.co.uk/khojaly-massacre.html به http://www.karabakh.co.uk/khojaly-massacre.html افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20130829063845/http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=D647ACE2-3BC1-4F16-8789-1A8DF372365E به http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=D647ACE2-3BC1-4F16-8789-1A8DF372365E افزوده شد.
*برچسب  به http://www.oic-oci.org/oicv2/topic/?t_id=10919&t_ref=4291&lan=ar اضافه شد.
*برچسب  به http://www.oic-oci.org/oicv2/topic/?t_id=10919&t_ref=4291&lan=ar اضافه شد.
*برچسب  به http://www.oic-oci.org/oicv2/topic/?t_id=8893&t_ref=3565&lan=ar اضافه شد.
*برچسب  به http://www.oic-oci.org/oicv2/topic/?t_id=6502&t_ref=2705&lan=ar اضافه شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160305213025/http://cdn.trend.az/media/pictures/2016/02/11/usa_xocali_110216_02.jpg به http://cdn.trend.az/media/pictures/2016/02/11/usa_xocali_110216_02.jpg افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160228170406/http://news.azstatic.com/uploads/W1siZiIsIjIwMTYvMDIvMTgvMTAvMjQvNTkvYWVhNDVkMjQtMTMyYS00ZTJmLTk4ZjYtMTViZTY3MjgxOTMxLzgzM2U4MzUyNGU1OGFmYTY2YzY5ZjU1YjU5NDM0MDljLmpwZyJdLFsicCIsInRodW1iIiwiMzYweDI3MCMiXV0?sha=92930c976fb8ac35 به http://news.azstatic.com/uploads/W1siZiIsIjIwMTYvMDIvMTgvMTAvMjQvNTkvYWVhNDVkMjQtMTMyYS00ZTJmLTk4ZjYtMTViZTY3MjgxOTMxLzgzM2U4MzUyNGU1OGFmYTY2YzY5ZjU1YjU5NDM0MDljLmpwZyJdLFsicCIsInRodW1iIiwiMzYweDI3MCMiXV0?sha=92930c976fb8ac35 افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160305214046/https://no-genocide.com/post/59 به https://no-genocide.com/post/59 افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160305214046/https://no-genocide.com/post/59 به https://no-genocide.com/post/59 افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160307142203/http://www.icyf-dc.org/the-second-general-assembly-of-oic-youth-forum-has-successfully-completed-its-work/ به http://www.icyf-dc.org/the-second-general-assembly-of-oic-youth-forum-has-successfully-completed-its-work/ افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20160219190721/http://www.icyf-dc.org/parliamentary-union-passes-icyf-dc-resolution-calls-to-recognize-khojaly-genocide/ به http://www.icyf-dc.org/parliamentary-union-passes-icyf-dc-resolution-calls-to-recognize-khojaly-genocide/ افزوده شد.
*بایگانی https://web.archive.org/web/20130829063845/http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=D647ACE2-3BC1-4F16-8789-1A8DF372365E به http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=D647ACE2-3BC1-4F16-8789-1A8DF372365E افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۲ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۲۰:۵۸ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (نوامبر ۲۰۱۹) 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۱ پیوند خارجی موجود در کشتار خواجه‌لی را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20150224164822/http://news.irib.ir/commentaries/item/62973 به http://news.irib.ir/commentaries/item/62973 افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۲۳ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۱۶ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (نوامبر ۲۰۱۹) 

message: بر اساس وپ:لینکدونی بخش پیوند به بیرون باید در حداقل ممکن نگه داشته شود. ویکی پدیا لینکدونی وپ:نیست. فقط پیوندهای خیلی مهم و بی طرف را بگذارید. مانند وبگاه کمپین اصلی و مرکز حقوق بشر سازمان ملل. بقیه پیوندها را اگر معتبر هستند به صورت منبع برای گسترش مقاله به کار ببرید (وپ:اثبات). این موارد را تمیزکاری کردم:
*  گزارشی مستند از وقایع خوجالو و ماراغا،نویسنده: تاتول هاکوپیان =  گزارشی مستند از وقایع خوجالو و ماراغا،نویسنده: تاتول هاکوپیان (این اگر معتبر است برای گسترش مقاله به کار برود.)
* نیویورک تایمز که درواقع اینجاست: https://www.nytimes.com/1992/03/03/world/massacre-by-armenians-being-reported.html. نیویورک تایمز معتبر است ولی برای گسترش مقاله به کار ببرید.
* رسوایی بزرگ در نمایشگاه عکس سفارت باکو برای خوجالی - کار بسیار ضایعی کردند ولی کاملا حاشیه‌ای است و در اعتبار سایت هم تردید هست. این لینک را اصلا به کار مبرید.
* چهار قسمت «مقاله از دوربین آوینی قره باغ» را هنوز نگاه نکردم ولی در یک خط جمعشان می‌کنم.
در ضمن بر اساس وپ:شیوه بخش پیوند به بیرون در آخرین قسمت مقاله می‌آید.
--Taranet (بحث) ‏۱۸ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۴۴ (UTC)
replies: text: وبگاه کمپین اصلی توسط زن رئیس جمهور اذربایجان راه اندازی شده است زیاد هم خیلی مهم و بی طرف نیست و دوم اینکه تاتول هاکوپیان خود مستقیما در جنگ و حتی در عملیات خوجالی شرکت داشته و کتاب های متعددی نوشته دارد یکی از انان Karabakh Diary, Green and Black هستش.--ژیلبرت (بحث) ‏۱۸ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۸:۴۲ (UTC)
thread_title:  تمیزکاری لینکدونی