بحث:زبان آذری/بایگانی ۱

message: neveshteye Mani che shod?   
Bidabadi 16:08, ۷ ژانویه ۲۰۰۶ (UTC)
منم در شگفتم!یادم هست پیشتر نوشته ای در اینجا بود!شاید پیوندی دیگر باشد!؟--Ariobarzan 16:23, ۷ ژانویه ۲۰۰۶ (UTC)
man tarikhcheye safheye tabriz raa check kardam. Mani be hamin safhe link daade bud. aayaa momken ast kasi safheye ghabli raa hazf karde baashad  o dobaare in safhe raa ijaad konad
?  baayad be siaaheye hazf negaah kard.
Bidabadi 16:27, ۷ ژانویه ۲۰۰۶ (UTC)
من هم چک کردم،شما درست می گویید.بوی هک می آید!--Ariobarzan 16:29, ۷ ژانویه ۲۰۰۶ (UTC)
‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۲:۰۸ (UTC)77.105.204.54 77.105.204.54 ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۲:۰۸ (UTC)== بی‌طرفی ==
گویا عده‌ای از ترک‌زبانان می‌گویند چنین زبانی وجود نداشته و وجود آن را نظریه‌ای با اهداف غیرعلمی می‌دانند. ذکر این موضوع به شکل دقیق لازم است. روزبه ۱۸:۵۷, ۲۹ ژوئن ۲۰۰۶ (UTC)
replies: text: :اگر به ویکی انگلیسی یا آلمانی و حتی ترکیه ای نگاه کنید متوجه می شوید وجود آذری بعنوان یک زبان هندوآریایی از ریشه پهلوی فارسی به تایید فزون بر سدها دانشمند زبانشناس غربی و شرق شناسان رسیده و این مساله را اگرچه کسروی بار اول کشف کرد ولی تحقیقات دیگر زبانشناسان دنیا آن را تایید نمود و پس از آن بود که دنیا کسروی را شناخت. و گرنه با فرض خیالبافی و دروغ کسروی، دنیا توجهی به او و حرفش نمی کرد. جرقه این تحقیق کسروی از پدربزرگش بوده که به یاد می آورده زبانی شبیه فارسی نزد مردم تبریز و اتفاقا تحقیق او و دیگر زبانشناسان غربی این فرض را تایید کرد.این که مردم تبریز قبل از قاجار فارسی زبان (یا آذری زبان) بوده اند چیز بد و ترسناکی نیست و شاید فقط ترکیه ایها را کمی رنجاد،که گاهی خود را به آذربایجان وصل می کنند.هرچند آنها خود داستان مشابهی دارند و قبل از سلجوقیان ترکان تنها بعنوان رهگذر در ترکیه بوده اند و زبان آنجا کردی و یونانی! بوده است.
حال با توجه به اینکه نه ترکیه ایها در اصل ترک بوده اند و نه آذربایجان! بیطرف بودن بسیار سخت است.مسیح (بحث) ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۲۰ (UTC)
Bi savadid az unja malume ke Wikiipedyaro ba tagyiyre zaban dadan fekr mikoni motabar mishe >DDDDD
77.105.204.54 ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۲:۰۸ (UTC)
thread_title:  نوشته مانی 

message: گذاشتن برچسب نقض تکثیر و پاک کردن کل صفحه (به خاطر یک بخش کپی‌شده) خلاف روال ویکیپدیاست. ویرایشهای ابتدایی مشکل حق تکثیر ندارند (بخش کپی‌شده بعدها اضافه شده است). برای حذف بخش‌های مشکلدار شبیه به این، باید تنها آن بخش را حذف کنید. حذف کل صفحه یا دستکاری در تاریخچه، خلاف روال ویکیپدیا است (در آیین‌نامه مربوطه، این به صراحت آمده است). Nocensor2 ۲۲:۵۳, ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۶ (UTC)
زبان آذری زبانی است از خانواده زبان‌های ایرانی باختری که در منطقه آذربایجان (آتورپاتکان) قبل از گسترش  زبان ترکی رایج بوده است و امروزه گستره آن محدود شده است.
تاریخ‌نویس و زبانشناس بزرگ ایرانی، احمد کسروی نخستین کسی بود که نمونه‌هایی از این زبان و ارتباط آن را با زبان تاتی نشان داد و  کتاب آذری یا زبان باستانی آذربایجان را  در این مورد نوشت. زبان‌شناسان با اشاره به وجود زبانهای تاتی و هرزنی در چندین روستای آذربایجان شرقی، اردبیل ،نمین خلخال ،کلور، عنبران، پیله‌رود، میناباد، مسجد محله حید میرزانق آنها را از بقایای آن زبان باستانی می داند.
thread_title:  برچسب 

message: من اهل آذربایجان و از اهالی اردبیل می باشم
پدر من و پدر بزرگ من هر موقع صحبت از زبان و نژاد می شد همیشه زبان ونژاد ترک را به کار میبردند
و زبان آذری از زمان احمد کسروی در ایران رایج شده و آنهم بیشتر به خاطر مقابله با افکار آتاتورک در ترکیه و ایجاد جمهوری آذربایجان که زمانی جزئی از ایران بود و با توجه به سوابقی مردم آذربایجان در مبارزات ملی در ایران داشتند روشنفکران ایران سعی در القای این معنی که آذربایجانیها ترک نبوده و بعدا ترک شده اند را با اهداف صرفا سیاسی کرده اند 
این ایده زبان آذربایجان زبان آذری و شاخه ای از زبان فارسی بوده و بنا به گفته احمد کسروی در طول هفتاد سال به ترکی تغییر کرده و زبان مردمان متمدن آذری زبان مغلوب زبان عقب مانده ترکی شده  وهیچ اثری از آن باقی نمانده خیلی خنده دار است
و البته بنده به یک مطلبی در کتاب احمد کسروی خوردم که شیخ صفی الدین اردبیلی را سراینده ابیاتی چند به این زبان ساختگی کرده غافل از اینکه شیخ صفی الدین داماد شیخ زاهد گیلانی بوده و حتی مدتی را در گیلان سپری کرده بود و این ابیاتی که گفته به زبان گیلکی سروده است نه به زبان من در آوردی آقای کسروی
در پایان با فرض اینکه این فرضیه درست بوده و مردم آذربایجان همین دیروز ترک زبان شده اند باز دلیلی بر ممنوعیت تحصیل به زبان ترکی در ایران نمی شود
خلاصه کلام مردم آذربایجان در حال حاضر ترک زبان بوده و هیچ دلیلی بر تضییع حقوق زبانی آنها در ایران وجود ندارد والاسلام
پاینده باشید دوستان محترم
replies: text: :خوش آمدید.
درباره مطالعات مربوط به زبان آذری در این وب سایت منابع خوبی هست.
شخصاً با این نوشته شما که "با فرض اینکه این فرضیه درست بوده و مردم آذربایجان همین دیروز ترک زبان شده اند باز دلیلی بر ممنوعیت تحصیل به زبان ترکی در ایران نمی شود"، موافقم.
این صفحه البته مربوط است به بحث‌های مربوط به پیشنهادهای مربوط به تغییر محتوای مقاله حاضر. اگر در مشارکت‌هایتان به ارتباط عنوان صفحه‌ها با مطالبی که پست می‌کنید توجه بیشتری کنید به نظرم بهتر است.
سپاس از مشارکت‌هایتان.
قربان شما.--ماني ۲۲:۵۱, ۱۲ دسامبر ۲۰۰۶ (UTC)
دوست عزیز، من هم اهل تبریزم، و ترک زبان بودن دلیل بر تعصب بیجا نیست؛ اکنون مقاله‌ی زبان آذری، در ویکیپدیای انگلیسی و غیره هم، وجود داشته و مورد تایید جامعه‌ی علمی جهانیه... اینکه شما یا پدربزرگتان ندیده، دلیل بر رد این نظریه نیست و احیانا برای نقد این نظریه، باید دلیل و سند علمی آورده شود.     با سپاس
 استرپتوکوکوس (بحث) ‏۱۳ مهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۳:۴۵ (UTC)
تمام نوشته های ویکی پدیا در خصوص زبان اذری پهلوی دروغ محض میباشد . من یک محقق هستم و ۴ جلد کتاب تاریخی تالیف کرده ام. تمام مردم تورک زبان ایران از اول تورک بوده اند . اگر با حمله مغول تورک شده اند اونوقت چرا نیشابور که با خاک یکسان شده تورک نشده . در ضمن زبان مغولی با زبان ترکی هم ریشه هست ولی خیلی فرق داره .  Vahidgütaz (بحث) ‏۹ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۲۰:۱۶ (UTC)
سپاس Aliaminabadi (بحث) ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۰۸ (UTC)
اقای وحید این که زبان این منطقه ترکی شده کاملا تایید شدس و این که چرا نیشابور نشده رو میتونن در منابع جهانی و تایید شده برسی کنید Mahan79 (بحث) ‏۱۵ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۱۹ (UTC)
در این مورد آقای منصور جدی(اردبیل) کتابی تاریخی نوشته اند که به گفته ایشان ۲۰ سال زمان برده است. که من ایشان را از نزدیک می شناسم. در مورد پیدایش این بحث ها حکومت پهلوی نقش فراوانی داشته است. از جمله سوزاندن کتاب هایی که به زبان ترکی آذربایجانی نوشته شده بود و کشتن اهالی آذربایجان و استفاده از شخصیت هایی چون کسروی. در ادامه مقاله ای که نوشته شده را بخوانید. از نویسنده مقاله کمال تشکر را دارم.
کشف « زبان آذری » به جای “ زبان ترکی ”
زبان آذری» کشف بزرگ احمد کسروی و پهلوی ها؛ چه کسانی بعد از انقلاب نیز دنباله رو این راه هستند؟
واژه « آذری » در واقع مخفّف کلمۀ آذربایجانی است و مفهوم « اهلِ آذربایجان » را می‌رساند که می‌تواند همۀ اقوام ساکن در سرزمین آذربایجان را شامل گردد، ولی معتقدان به نظریۀ « زبان آذری »، این واژه را به جای عنوان « ترک آذربایجانی » استفاده کرده و با این کارهویت ترکی ساکنان آذربایجان را انکار می‌نمایند.
چرا هویت ترکان ایرانی با روی‌کار آمدن سلسلۀ پهلوی انکار شد؟
تأسیس سلسلۀ پهلوی فصل نوینی را در تاریخ ایران رقم زد و تحولات بزرگی را موجب شد. یکی از بزرگترین دگرگونی‌ها که تأثیر بسیاری بر جامعه گذاشت تکیه بر ملی‌گرایی افراطی (که به شکل آریاگرایی خود را نشان داد) بود. پیش از آن مذهب نقش اصلی را در ایجاد اتحاد میان اقوام ایران ایفا می‌نمود، ولی عواملی چند از جمله تقلید از اروپائیان (که آن زمان به شدت دچار ناسیونالیسم و نژادپرستی بودند) موجب اصل قرار دادن ملی‌گرایی در حکومت پهلوی شد. تحریف گستردۀ تاریخ، و آریائی دانستن مردمان ایران از نتایج این امر بود که نظریۀ « آذری » را نیز حمایت نمود.
تحت تأثیر تحولات جهانی قرن بیستم، ملی‌گرایی در مصر به شکل پان ‌عربیسم، در ترکیه به شکل پان ‌ترکیسم و در ایران به شکل پان ‌ایرانیسم (که در واقع پان‌فارسیزم است) خود را نشان داد. نژاد پرستی و سر کوب حقوق قومیت‌ها که با هدف حفظ یکپارچگی ارضی صورت می‌گرفت از اصلی‌ترین ویژگی‌های این جریانات در خاورمیانه بود.
جریان آریا گرایانۀ دورۀ پهلوی بسیاری از اقوام ساکن ایران را به دلیل شباهت زبانی و فرهنگی، به سادگی آریایی قلمداد نمود، ولی آریایی دانستن ترکان ایرانی که زبانشان به کل متفاوت از فارسی است، نیازمند بهانه‌ای دیگر بود. جریان پان ‌ترکیسم در ترکیه شکل گرفته و اندیشۀ اتحاد ترکان را تبلیغ می‌کرد و طبعاً به آذربایجان نیز توجه داشت. لذا از دید روشنفکران ایران‌ گرای آن زمان خطری بزرگ یکپارچگی ایران را تهدید می‌نمود که برای دفع این خطر نظریه « آذری » به دست « سید‌ احمد کسروی تبریزی » ابداع گردید و با استقبال شدید حکومت پهلوی و روشنفکران جامعه که اندیشه‌های نژاد پرستانه داشتند، مواجه شد. بر اساس این نظریه زبان ترکی زبانی بیگانه و بدون ریشۀ تاریخی در ایران قلمداد گردید و نتیجتاً هویت ترکان ایرانی زیر سؤال رفت و بسیاری از حقوق اساسی‌شان پایمال شد.
نظریۀ کسروی در بارۀ زبانی فرضی است که پیش از ترکی در آذربایجان بدان تکلم می‌شد. این نظریه دارای ایرادات آشکار بسیاری است و در بارۀ آن بحث‌های زیادی صورت گرفته‌است که در ادامه به بخش هایی از آن اشاره خواهد شد اما مسئلۀ اصلی این است که به کمک این نظریه ترکان ایران، آذری نامیده شده و آریایی فرض می‌شوند.
بنابراین آذری زبان نامیدن ترکان ایران، هم بر اساس واقعیّات امروزی و هم بر اساس تاریخ، امری نادرست بوده و در اصل به معنای انکار هویت می باشد.
امام خمینی (ره) که خود زمانه‌ کسروی را درک کرده‌اند، درمورد وی قضاوت منصفانه‌ای دارند : «… یک دفعه آدم می‌بیند که کسروی آمد و کتاب‌سوزی کرد. مفاتیح‌الجنان هم جزو کتاب‌هایی بود که سوزاند. کتاب‌های عرفانی را هم سوزاند. البته کسروی نویسنده‌ زبردستی بود، ولی آخری دیوانه شده بود یا یک مغزی است که این مغز – بسیاری از شرقی‌ها این‌طوری هستند که تا یک چیزی، چهار تا کلمه‌ای یاد می‌گیرند، ادعایشان خیلی بالا می‌شود. کسروی آخری ادعای پیغمبری می‌کرد. نمی‌توانست به آن بالا برسد، آن‌جا را می‌آورد پایین.»
بعد از وقوع‌ واقعه‌ سوم‌ شهریور ۲۰ که‌ سه‌ دولت‌ قوی‌ به‌ ایران‌ روی‌آوردند تمامی‌ جراید و روزنامه‌ها بالاتفاق‌ از دربار و دوران‌ اختناق‌ رضا خانی‌انتقادات‌ شدید نمودند کسروی‌ در روزنامه‌ “پرچم‌” عکس‌ رضا خان‌ را درصفحه‌ اول‌ گراور کرده‌ و در هر شماره‌ مبسوط‌تر از دیگر نوشته‌های‌ خود در تمجید و توصیف‌ رضاخان‌ نوشته‌ و انتشار میداد. محمدرضا در سال‌ ۱۳۲۳هـ. کسروی‌ را به‌ دربار احضار نمود و از وی‌ تمجید و قدردانی‌ نمود و به‌کسروی‌ گفت‌ چیزی‌ از من‌ مطالبه‌ کنید، کسروی‌ پشتیبانی‌ شاه‌ را در حمایت‌ ازخود و گسترش‌ مرامش‌ خواستار شد، شاه‌ به‌ کسروی‌ قول‌ داد که‌ در اشاعه‌مرامش‌ بدون‌ تظاهر حمایت‌ نماید.
پر واضح است که مرام کسروی در دو چیز خلاصه می شد اولی دشمنی علنی با روحانیت و شرع مقدس اسلام که نقل آن رفت و دوم قوم ستیزی و بالاخص ترک ستیزی کسروی، که بر اساس آن تلاش داشت تا هویت سایر اقوام ساکن در ایران ،بویژه ترکان زیر سؤال رفته که این دو از خواسته های باطنی سران حکومت پهلوی از دوره رضاخانی بوده که در دوره محمدرضا نیز ادامه یافت.
کشف بزرگ کسروی، «زبان آذری» به جای “زبان ترکی” :
البته لازم به ذکر است همانگونه که در بالا نیز اشاره شد، خصومت و عداوت کسروی تنها به شرع مقدس اسلام خلاصه نمی شد. وی برای خوش آمد پهلوی ها، زبان مادری خود را (زبان میلیونها آذربایجانی) نیز از تاخت و تاز بی نصیب نگذاشت و در این خصوص نظریاتی را ارائه داد که صرف نظر از غیر علمی بودن آنها موجب موضع گیری خیل عظیمی از فرهیختگان فرهنگ و ادبیات زبان ترک قرار گرفت و همه آنها به فراخور نسبت به نقد نظرات متوهمانه کسروی پرداختند.
“ یارشاطر (بنیانگذار مرکز مطالعات ایرانشناسی و استاد بازنشسته مطالعات ایرانی در دانشگاه کلمبیا نیویورک -متولد شده در یک خانواده بهائی -۱۴ فروردین ۱۲۹۹ در همدان) کسروی را اینگونه معرفی می کند: “ احمد کسروی نخستین دانشمندی بود که این زبان را موضوع بحث و تحقیق قرار داد و اثر او در این باب هنوز استفاده می شود وقتی پان‌ترک ها ادعا کردند که از آنجا که مردم آذربایجان به ترکی سخن می گویند ، زبان بومی مردم آذربایجان ترکی بوده است ، کسروی تحقیقات گسترده‌ای از منابع فارسی و عربی و حتی منابع تاریخی یونانی استفاده کرد. او نتیجه گرفت که مردم آذربایجان اصالتاً به زبان ایرانی به نام آذری سخن می گفتند که بعد از هجوم ترک‌ها ، زبان ترکی مورد استفاده قرار گرفت ولی هنوز ردپایی از زبان آذری در آن مناطق به جا مانده است. زبان آذری گاهی به جای زبان ترکی مورد استفاده مردم آذربایجان اطلاق می شود ، اشتباهی که حتی در ویرایش جدید (دوم) دانشنامه اسلام صورت گرفته است.”
وی در ادامه می گوید : ” کسروی بعد از بازگشتش به تهران اولین کتابش را به نام آذری (زبان باستان آذربایجان) نوشت و نشان داد که آذری که در بیشتر کتاب های تاریخ قرون وسطی (medieval )، مخصوصاً کتب تاریخ اولیه اسلامی آورده شده ، نام زبان باستانی آذربایجان است که با زبان ایرانی مربوط است و از نسل زبان مادی است که ربطی به زبان ترکی ندارد. کتاب مورد پذیرش جهانی پژوهشگران قرار گرفت.نشر این اثر نیز تأییدی بود بر رابطهٔ ناگسیختنی ایرانیان ترک‌زبان با ایران. بررسی رابطهٔ زبان‌شناسی ایرانیان باستان، به همان اندازه که نمایش شادی همهٔ ایرانیان از هویت یکسانشان ارزش داشت، برای ادعای وحدت زبانی آنان در آینده مهم بود.”
پاسخ منتقدان :
اما رضا طالبی (در کتاب “ با نگرشی بر ۸ قرن تاریخ پرتنش اسلام و ارامنه و نسل کشی مسلمانان ”) در نقد نظریات احمد کسروی و یاوه سرایی های او می گوید : اما برخی نا مطلعین مانند احمد کسروی تبریزی و حمدالله مستوفی با استناد به چند لهجه تاتی و هرزنی و حتی کردی در روستاهای آذربایجان این مردمان را آذری قدیم و مرتبط با پهلوی می دانند در حالیکه اگر به عقیده احمد کسروی تبریزی نویسنده “رساله آذری یا زبان باستان” و امثال او مانند مینورسکی و مستوفی این زبان بر اثر هجوم مغول از بین رفته چرا زبان فارسی از میان نرفته است؟!
با اینکه ترکان سلجوقی و مغولان اکثریت بر مرکزیت مناطق فارسی بودند چرا زبان آنان از میان نرفته است و حتی مغولی نشده است حال از نظر بی ربط مینورسکی که می گوید”اکثر سربازان مغولان ترک بوده اند “ بگذریم که مستند تاریخی ندارد.
چرا با وجود اینکه اقوام ترک زبان و حتی مغولان بر افغانستان و هندوستان مدت های مدیدی حکومت کردند زبان آنها از بین نرفت؟ طبار و زبان ترکان قشقایی و خراسانی را چطور می شود توجیه نمود؟!
طالبی در ادامه می نویسد: واقعا من نمیدانم این چه زبانی است ؟به نظر بنده این زبان بیشتر شبیه زبان کردی است که از آن حتی یک کتیبه و کتاب باقی نمانده است.این زبانی را که مستوفی با آب و تاب تعریف می کند بیشتر شبیه تاتی و کردی است و جز چند بیت از همام و قطران و نفیسه موردی ندارد و البته واقعا مهمل است که اگر یک شاعر به یک زبان دیگری چند بیتی را بگوید او را آنزبانی بنامیم! همانطور که فضولی را عرب زبان بنامیم.
تاکنون هیچ کتیبه و ارتباطی بین این زبان ساختگی و اقوام موجود در آذربایجان ندیدیم.جالب است اگر ما بر فرض نظریه ترک شدن مردم آذربایجان را بپذیریم، باید کسروی زبان شدن اورارتوها، مادها،لولو یی ها را هم بپذیریم زیرا با پهلوی زبان شدن آنان امکان بروز این زبان نمی رود.
نکته دیگر آنکه نمونه ای از این زبان در هیچ جای ایران دیده نمی شود؟ این زبان کسروی به احتمال قوی همان تاتی می باشد که ایشان حتما دچار یک نوع ابهام شدید در این مورد شده است.
“ لویی بازن ” تورکولوگ برجسته فرانسوی می نویسد:اینکه گفته شود اقوام مهاجر بزور زبان ترکی را به مردم آذربایجان تحمیل کرده اند نادرست است و نمی تواند واقعیت داشته باشد.بلکه منطقی است گفته شود که با آمدن ترکان مهاجر ساکنان بومی تقویت شدند”
“ روشن خیاوی ” در مصاحبه ای که با مرحوم دکتر هشترودی انجام می دهد از او در مورد زبان آذری می پرسد ” مسئله زبان یک فرضیه علمی نیست که اگر به اثبات نرسد کنارش بگذارند…..اما زبانی که با انتشار رساله “آذری” کسروی بر زبانها افتاد داستان دیگری دارد… من فقط این را می دانم و خبر دارم که کسروی در اواخر عمرش از این نظر برگشته است و عده ای گفتند پشیمان شده است و برگشته است و در جایی نیز ثبت کرده است.”
اینها بخشی از نظرات اندیشمندان ترک در خصوص عقاید باطل کسروی بود که بدلیل کثرت، امکان درج نظرات سایر اساتید نبود اما همین کوتاه ،کافی است تا به واقعیتی پی ببریم که علیرغم اثبات آن هنوز هم به غلط در مجامع رسمی تکرار می گردد. اطلاق «زبان آذری» بجای “زبان ترکی” ظلمی است که کسروی و کسرویان بر ملت شریف آذربایجان روا داشتند و با کمال تاسف در رسانه های رسمی کشور بدون هیچگونه دلیلی سعی در القای گویش غلط آن دارند! اینجاست که جای خالی فرهنگستان زبان و ادبیات ترکی احساس می گردد که اگر چنین نهاد فرهنگی وجود خارجی داشت یقینا اساتید زبان و ادبیات ترکی در آن نسبت به پاسداشت و زنده نگه داشتن واژگان اصیل ترکی تلاش می کردند و از تحریف آن توسط نابخردان جلوگیری می نمودند.
منابع :
* کتاب “ با نگرشی بر ۸ قرن تاریخ پرتنش اسلام و ارامنه و نسل کشی مسلمانان ” / رضا طالبی Ghnz (بحث) ‏۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۴۸ (UTC)
thread_title:  مخالفت با واژه‌ی زبان آذری 

message: با تشکر از اظهار نظر دوستان در ارتباط با زبان آذری و ترکی گفته شود که زبان آذری مربوط به مردمان آذربایجان(آذرآبادگان)می باشد.این زبان قبل از حمله مغولان و ترکان به آذبایجان در این خطه رواج داشته که با هجوم قبایل ترک و ازدیات جمعیت ترکان نسبت به آذری ها زبان آذری تحت تأثیر شدید مهاجمان ترک قرار گرفت.گفته شده زبان آذری من درآوردی است اگر اینطور است نام آذربایجان از کجا آمده است؟آنچه مشخص است ترکان و مغولان نام آذربایجان را از آسیای میانه و ترکستان با خود نیاوردند بلکه از زمان های قدیم این منطقه به این نام نامیده می شد.اگر غیر از این است نام قدیم این منطقه چه بود؟و مردم این منطقه از چه زبانی استفاده می کردند؟مطالعات تاریخی ما را به حقیقت رهنمون می سازد.تعصبات نژادی و زبانی همه ریشه در عقب ماندگی فرهنگی و بی خبری تاریخی است.بیشتر مطالعه کنیم تا زبان آذری ایرانی را ترکی آذری نگوییم.(188.75.83.226 ‏۱۰ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۰۴:۰۰ (UTC
دوست عزیز نام آذربایجان به روایتی از آتروپات سردار ایرانی که در زمان سلوکیان این منطقه رااز سلطه ی انها دراورده اطلاق مگردد که آتروپاتکان یعنی محل زندگی اتروپات نامیده شده بود که بعدها  حمله اعراب به ایران و دیگر عوامل نام ان را به اذرابادگان و اذربایجان تبدیل شده ومقوله زبان اذری ساخته و پرداخته کسروی است وربطی بین نام این منطقه و زبانش نداردHamedsafare (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۱:۳۶ (UTC)
replies: text: زبان آذری ساخته و پرداخته کسروی نیست بلکه یک حقیقت تاریخی است و پس از کسروی نیز بسیاری از تاریخ شناسان ایرانی و خارجی در باب آن پژوهش کردند و الان به یک امر بدیهی تبدیل شده است.آتورپات نیز خود یک سردار پارسی بوده است نه سلوکی و یونانی.به زبان فهلوی رایج در آذربایجان نیز برخی مورخان مانند یاقوت حموی آذری گفته اند.IR00NY ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۳:۴۱ (UTC)

text: آتروپات به معنای جای گرم ،جای آتش  می باشد.شاید نام سردار اشکانی بوده باشد ولی با توجه به آن که آذربایجان مکان مهمترین آتشکده ایران بوده و همچنین اولین نقطه با هوای معتدل و چهار فصل در مهاجرت آریاییها از سیبری و روسیه بوده،بهتر است درباره خاستگاه این نام نکته بینتر باشیم.مسیح (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۴۷ (UTC)
اقای محترم بنده گفتم که اولا اتروپات سردار ایرانیست نه سلوکی بلکه علیه سلوکیان شوریده ثانیا حتی این مطلب که نام اذربایجان از اتروپات امده هم یک نظریه است زبان اذری هم بحثیست جداHamedsafare (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۹:۱۹ (UTC)

text: زبان آذری بحثی جداست؟اینجا صفحه بحث مقاله زبان آذری است به گمانم!در واقع آتروپات بحثی جداست.IR00NY ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۹:۲۳ (UTC)
thread_title:  اندر حکایت زبان آذری و زبان ترکی 

message: صفحهٔ «زبان آذری» فعلاً قفل شده‌است. تا دوستان بحث کنند. این صفحه در حال حاضر به زبان آذری باستانی تغییر مسیر داده می‌شود. حفاظت این نسخه به معنی تأیید آن نیست. به‌آفرید ۰۲:۰۰, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)
تغيير مسير زبان آذری به زبان آذری باستان کاملا خطا است. چون زبان آذری هنوز هم در گوشه و کنار آذربايجان باقی مانده است. لطفا صفحه آذری باستان را برگردانيد به زبان آذری چون که صفحه بحث پر است من نتونستم منتقل کنم. مرسی.wikidoost ۰۲:۱۰, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)
replies: text: :انجام شد. به‌آفرید ۰۲:۲۰, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)
replies: text: ::از قفل درآمد. به‌آفرید ۰۲:۲۱, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)
replies: text: :::مرسی. احتمالا اگر قفل بماند بهتر است. تا مدتی بگذرد.wikidoost ۰۲:۳۵, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC) 
=== گستره امروزی زبان آذری ===
برخی از روستاها و مناطق آذری‌زبان امروزی:
کرینگان از روستاهای دیزمار خاوری از بخش ورزقان شهرستان اهر؛ 2- كلاسور و خوینه‌رود از روستاهای بخش كلیبر شهرستان اهر؛ 3- گلین قیه از روستاهای هرزند از بخش زنوز شهرستان مرند؛ 4- عنبران از بخش نمین شهرستان اردبیل؛ 5- بیش‌تر روستاهای بخش شاهرود خلخال؛ 6- شماری از روستاهای طارم علیا؛ 7- روستاهای اطراف رامند و جنوب غربی قزوین؛ 8- تالش از الله‌بخش محله و شاندرمین در جنوب، تا تالش شوروی سابق در شمال كه اصولاً به زبان‌های تاتی آذربایجان بازبسته‌اند (دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج1، ص 2-261؛ یارشاطر، 1354، ص 64؛ Yarshater, 1989, p. 241).wikidoost ۰۲:۱۱, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)

text: روستایی بنام پنج شیر در فیروزآباد فارس در میان دهها روستای ترک نشین محصور است ولی زبان مادری را حفظ کرده اند و خود را تاجیک می دانند این روستای زیبا در 30 کیلومتری فیروزآباد قرار دارد و اهالی با وجود سختی آموزش همزمان ترکی و فارسی در ابتدا فارسی خاص خود به فرزندان می آموزند.البته این زبان آذری نیست اما نشان دهنده آن است که با یکدنده بودن بعضی از دهات قاعدتا آذری هم باید زنده باشد! مسیح (بحث) ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۳۱ (UTC)
thread_title:  صفحهٔ زبان آذری 

message: برخی از روستاها و مناطق آذری‌زبان امروزی:
کرینگان از روستاهای دیزمار خاوری از بخش ورزقان شهرستان اهر؛ 2- كلاسور و خوینه‌رود از روستاهای بخش كلیبر شهرستان اهر؛ 3- گلین قیه از روستاهای هرزند از بخش زنوز شهرستان مرند؛ 4- عنبران از بخش نمین شهرستان اردبیل؛ 5- بیش‌تر روستاهای بخش شاهرود خلخال؛ 6- شماری از روستاهای طارم علیا؛ 7- روستاهای اطراف رامند و جنوب غربی قزوین؛ 8- تالش از الله‌بخش محله و شاندرمین در جنوب، تا تالش شوروی سابق در شمال كه اصولاً به زبان‌های تاتی آذربایجان بازبسته‌اند (دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج1، ص 2-261؛ یارشاطر، 1354، ص 64؛ Yarshater, 1989, p. 241).wikidoost ۰۲:۱۱, ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ (UTC)
replies: text: روستایی بنام پنج شیر در فیروزآباد فارس در میان دهها روستای ترک نشین محصور است ولی زبان مادری را حفظ کرده اند و خود را تاجیک می دانند این روستای زیبا در 30 کیلومتری فیروزآباد قرار دارد و اهالی با وجود سختی آموزش همزمان ترکی و فارسی در ابتدا فارسی خاص خود به فرزندان می آموزند.البته این زبان آذری نیست اما نشان دهنده آن است که با یکدنده بودن بعضی از دهات قاعدتا آذری هم باید زنده باشد! مسیح (بحث) ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۳۱ (UTC)
thread_title:  گستره امروزی زبان آذری 

message: گروهی سعی دارند از دیدن و شنیدن و پذیرش حقایق سر باز بزنند. به این خاطر بد نیست مطالب مربوط به این موضوع به مرور تکمیل بشود. 
برخی از مأخذی که برای کسب اطلاعات مفصل از «زبان آذربایجان» می‌توان به آنها رجوع کرد، از این قرار است:
1-مقاله «زبان قدیم آذربایجان» از استاد هنینگ 
The Ancient language of Azerbaijan (Paper read before the Phi lological Society on Dec. 4, 1953)در: 
Transactions of the Philological Society 1954, P.158-177
2- «زبان کنونی آذربایجان» تألیف دکتر ماهیار نوابی، از ص 28 تا 38 . در این کتاب اختلاف تلفظ و تغییرات حروف و آواها در فارسی و آذربایجانی با یکدیگر سنجیده شده.
3- ر.ک فهرست مآخذی که در پایان مقاله محققانه «زبانها و لهجه‌های ایرانی» از دکتر یارشاطر ذکر شده، مجله دانشکده ادبیات تهران، شماره 1 و2 سال پنجم، ص 43 تا 46 
4- «اضافه در زبان آذری کهن»، سخنرانی دکتر رشید عیوضی در ششمین کنگره تحقیقات ایرانی.
5- «دقیقی، زبان دری و لهجه آذری» ، از دکتر جلال متینی،شماره چهارم سال یازدهم مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی (زمستان 1354، به یادگار مجلس بزرگداشت دقیقی طوسی).
6- «زبان کنونی آذربایجان» از مرحوم عباس اقبال، مجلة یادگار، سال 2 شماره 3
ص 9-1
7- «زبان ترکی آذربایجان» تألیف دکتر ماهیار نوابی، مقدمة ص 2 تا 28 
8- «آذری یا زبان باستان آذربایگان» تألیف احمد کسروی. در سال 1352 به چاپ رسیده است.
9- «فهلویات ماما عصمت و کشفی به زبان آذری» از ادیب طوسی، شماره سوم سال هشتم نشریه دانشکده ادبیات تبریز، ص 241
10-G. Le Strange, the land of the caliphate Eastern ، ص 159 ـ 2
11- «گویش آذری» پژوهشی از رحیم رضا زاده ملک، انتشارات انجمن فرهنگ ایران باستان ـ 6- مقدمه 
12- رساله «زبان آذربایجان و وحدت ملی ایران» از ناصح ناطق، تهران، 1358، از انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار 
13- «آذری یا زبان باستان آذربایگان» تألیف کسروی 
14- «فهلویات ماماعصمت و کشفی به زبان آذری ـ اصطلاح راژی یا شهری» از ادیب طوسی،شماره سوم سال هشتم نشریه دانشکده ادبیات تبریز.
15- «فهلویات مغربی تبریزی» از ادیب طوسی، شماره دوم سال هفتم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
16- نمونه‌ ای از فهلویات زبان آذری در قرن هشتم و نهم» از ادیب طوسی، شماره چهارم سال هفتم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
17- «نمونه‌ای از فهلویات قزوین و زنجان و تبریز (اصل و آوا نوشت و معنی غزلی ملمع از همام با توضیحات لغوی) در قرن هفتم» از ادیب طوسی، شماره سوم سال هفتم دانشکده ادبیات تبریز 
18- «زبان مردم تبریز در پایان سده دهم و آغاز سده یازدهم هجری» دکتر نوابی، شماره سوم و چهارم سال نهم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
19- «رساله روحی انارجانی» سعید نفیسی، «فرهنگ ایران زمین» جلد دوم، دفتر چهارم ، ص 372-329 
20- «سندی در باب زبان آذری از مرحوم عباس اقبال، مجلة یادگار سال 2 شماره 3 ص 50-43
21- «یک سند تاریخی از گویش آذری تبریز» از محمد مقدم، ایران کوده شماره 10
22- «گویش آذری» (متن و ترجمه و واژه‌نامه رساله روحی انار جانی ) پژوهشی از رحیم رضا زاده ملک، از انتشارات انجمن فرهنگ ایران باستان ـ 6، مقدمة و متن 
23- ایضاً برای رساله مولانا روحی انارجانی رجوع شود به مقاله «زبان قدیم آذربایجان» از استاد هنینگ، ص 157، و ص 176 شماره 5
24- «آثار موجود از زبان آذری» از ادیب طوسی (شامل توضیحات کلی و طبقه‌بندی آثار موجود از میان و فهرست واژه‌های باقیمانده از آن زبان) ، شماره 4 سال نهم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
25- مقالة «دو نمونه از زبان مردم تبریز در سده‌های هفتم و هشتم هجری» از دکتر رشید عیوضی، در کتاب «چهره‌ آذرآبادگان در آیینه تاریخ ایران» ، در سال 1353
26- «بیست واژه آذری در حواشی نسخة خطی کتاب البلغه» سخنرانی استاد مجتبی مینوی در ششمین کنگره تحقیقات ایرانی.
27- «آذریگان» (آگاهی‌هایی دربارة گویش آذری)، از دکتر صادق کیا، تهران، 1354 
28- «آذری یا زبان باستان آذربایگان» کسروی.
29- «نکته‌ای چند از زبان هرزنی» از منوچهر مرتضوی، شماره سوم دورة ششم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
30- «تاتی و هرزنی» تألیف عبدالعلی کارنگ، تبریز، 1331 
31- «گویش کرینگان» تألیف یحیی ذکاء 1331
32- «گویش گلین قیه» تألیف یحیی ذکاء ـ فرهنگ ایران زمین ـ 1336 دفتر اول 
33- «زبانها و لهجه‌های ایران» توسط دکتر یارشاطر، شماره 1 و 2 سال پنجم مجله دانشکده ادبیات تهران، صفحات 35، 36، 37 و 42 
34- «فعل در زبان هرزنی» از منوچهر مرتضوی، شماره زمستان سال 1341 و شماره بهار سال 1342 نشریه دانشکده ادبیات تبریز. 
35- «نمونه‌ای چند از لغت آذری» از ادیب طوسی در دو قسمت:
الف ـ اسامی قری و شهرها و امکنه، شماره 4 سال هشتم و شماره‌های 2 و 3 سال نهم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
ب ـ کلماتی که در زبان فعلی آذربایجان موجود است، شماره‌های 3 و 4 سال نهم نشریه دانشکده ادبیات تبریز 
36- «تعبیرات و اصطلاحات و امثال مشترک فارسی و آذربایجانی» از هوشنگ ارژنگی، نشریه دانشکده ادبیات تبریز: شماره‌های 1 و 2 سال نهم و شماره 1 سال دهم نشریه 
37- «تعبیرات و اصطلاحات و امثال مشترک فارسی و آذربایجانی» از رفیعه قنادیان، نشریه دانشکده ادبیات تبریز: شماره تابستان سال 1342 (2)
--ماني ۱۲:۰۹, ۲۵ آوریل ۲۰۰۷ (UTC)
همانطور که قبلا اشاره کرده ام از چنین زبانی هیچ کس قبل از کسروی سخنی نگفته و تمامی منابع معرفی شدهبعد از کسروی هستند حتی خود کسروی در اواخر عمر در مصاحبه ای با مجله ای عربی با اشاره به نداشتن دانش کافی درباره زبانشناسی اقرار کرده که فرضیات او درست نمی باشد اما وزارت فرهنگ وقت به خاطر سیاست های پان فارسیستی اجازه انتشار متن ترجمه شده مصاحبه را نداد پس بهتر است پانفارسیستها تلاش بیهوده نکنند این صفحه چه حذف شود وچه نشود در میان ما تؤرکها مخاطبی ندارد و فقط نقش فریب فارسهها  و انکار حقایق تاریخی را دارد . برای اطلاع بیشتر باید بگویم که ریشه زبان آذربایجان از پیش از میلاد (دولت هونها و گوی تؤرک) و تؤرکی بوده و ریشه خود تؤرکی هم بنا به نظر بسیاری از زبانشناسان با توجه به اشتراکات بسیار در کلمات کلیدی و اولیه (نضیر پدر و مادر) زبان سومری است پس زبان و نژاد آذربایجانیها به هیچ وجه آریایی نبوده و از ابتدا تؤرکی است و پس از هجوم آریایی ها آنها را در فرهنگ و زبان خود حل نموده اند.Azerturk ‏۱۶ ژانویهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۰۶:۰۵ (UTC)
از شما به خاطر خراب کاری عذر میخواهم.یکی از دوستانم که با نام کاربری من وارد شده بود خراب کاری را انجام میداد.البته من یک بار این صفحه را تغییر داده ام.من مایلم که صفات و حشو های بسیار زیادی که نویسنده نوشته است را حذف و مطلب را به طور خلاصه شده درآورم.مثلا متن(احمد کسروی تبریزی دانشمند نامور ایران و جهان)میتواند به احمد کسروی تبدیل شود بدون اینکه کوچکترین تاثیری در معنا داشته باشد.یا نظریات مدون میتواند به نظریات تبدیل شود بدون اینکه تاثیری در معنا داشته باشد.نظریه برای اینکه مطالعه شود باید مدون باشد.در مورد نام آران باید بگویم که این نام منطقه کوچکی در کشور جمهوری آذربایجان است و تمام دنیا این منطقه را با نام جمهوری آذربایجان میشناسند.بنابراین استفاده از نام جمهوری آذربایجان باعث همه فهمی خواهد شد.ضمن اینکه در آذربایجان ایران هم این نظریات(به صورت علمی یا غیر علمی) نقد میشوند.همچنین قسمتی که به نظریات مخالف زبان آذری میپردازد به نظر من قدرت قضاوت و داوری را از مردم میگیرد و با هدف تحت تاثیر قرار دادن خوانندگان نوشته شده است.ما هیچ وقت به حقیقت مطلق نمیتوانیم برسیم بنابراین حقیقت مطلق انگاشتن اینها غلط است.خوانندگان خود شعور دارند و میتوانند با خواندن نظریات مخالف زبان آذری و مقایسه آنها با نظریات زبان آذری خود صحت و سقم آنان را تعیین کنند.آیا نویسنده به من اجازه میدد که صفحه را تغییر دهم؟
نوشته شده توسط حسام با نام کاربری karl marx
thread_title:  منابع 

message: آذری ربطی به زبان ترکی ندارد. گويا اين کلمه نتيجه تنبلی متکلمان و مخفف آذربايجانی است؛ يا اينکه عده‌ای عمداً و با اغراض مختلف آن را رواج می‌دهند. --HoseynQolipour ‏۱۶ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۴۶ (UTC)
replies: text: مگر قرار است واژهٔ آذری حتماً با ترکی ربط داشته‌باشد؟ آذری مربوط می‌شود به آذربایجان و آذربایجان هم همیشه ترک‌زبان نبوده‌است. برای همین هم زبان آذری داریم و زبان ترکی آذربایجانی و پارسی‌گویان آذری و ...--ماني ‏۱۶ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۵۲ (UTC)
replies: text: :به هر حال مصر هم زمانی عرب زبان نبوده و مشکلی نیست.بیشتر ترکها فکر می‏کنند برای تغییر هویت آذربایجان این نام گفته می‏شود فارسها هم فکر می‏کنند برای اینکه ترکها با فارسی مخالفند با این نام مبارزه می‏کنند.اگر تعریف همدیگر را به خاطر این زبان که هر چه بوده زبانی است مربوط به گذشته و خوب مانند بسیاری از زبانها از بین رفته و جایش را به زبانی دیگر داده بفهمیم مشکلی وجود ندارد.--iroony ‏۱۶ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۵:۲۹ (UTC)
replies: text: ::جناب پارسا ببخشيد. من مقاله را كامل نخوانده بودم و با ذهنيت قبلی در مورد زبان آذری (به غلط معادل تركی) نظرم را نوشتم. منظور من عنوان غلط تركی آذری يا به صورت مخفف آذری است كه متأسفانه رواج فراگير دارد. از حضورتان سؤالی دارم؛ ايران هميشه فارسی‌زبان بوده است؟ مطمئناً منكر اين حقيقت نيستيد كه آرياييها نيز از محلی ديگر به اين سرزمين مهاجرت كرده‌اند. HoseynQolipour ‏۱۸ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۰:۳۶ (UTC)
replies: text: :::کشور ایران را آریایی‌ها (مشخصا پارس‌ها) بر فلات ایران بنا نهادند. منظور شما همین بود؟--آبتین ‏۲۲ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۱:۵۸ (UTC)

text: در پاسخ پرسش جناب Oqtay: موضوع تغییرات زبانی به این سادگی نیست. هر نقطه از ایران و جهان را که دست بگذارید یک یا چند بار تغییر زبان گفتاری داده‌است. زبان رسمی دیوانی ایران از قدیم به ترتیب این صورت بوده‌است: دوره اول: در جنوب غربی: ایلامی، در تمدن جیرفت: نامعلوم، بخشی از شمال غربی: آشوری > دوره دوم: قلمرو مادها (شامل همه ایران امروزی به‌جز خورستان): مادی، جنوب غربی: نوعی ایلامی > دوره سوم: آرامی، پارسی باستان > دوره چهارم: یونانی و پارتی > دوره پنجم: فارسی میانه > دوره ششم: عربی (۲۰۰ سال) > دوره هفتم: فارسی (تا امروز).

text: اگر منظور زبان گفتاری است، وضع خیلی پیچیده‌تر است. هر منطقه داستان خودش را دارد. (در مورد منطقه مورد توجه شما): زبان گفتاری اردبیل نوعی تاتی نزدیک به تالشی بوده که بعداً ترکی شده، زبان تبریز گویشی از زبان آذری بوده که بعداً ترکی شده، زبان ارومیه پیش از ورود ایل افشار، کردی و آشوری بوده. در دوران‌های دور هم این مناطق باز زبان‌های دیگری داشته‌اند. زبان شهرها و روستاهای جنوب قزوین تاتی بوده که طی ۲۰-۳۰ سال اخیر ترکی شده. در همین دوره (۲۰-۳۰ سال اخیر) در محلاتی از تهران زبان بیش از نیمی از ساکنان ترکی بوده که الان اکثراً فارسی شده. زبان بلوچستان براهویی بوده که با ورود قوم بلوچ، چند صد سال پیش منطقه‌ای بلوچی‌زبان شده.و .... داستان ساده نیست. زبان و محدوده زبانی امری دائماً شناور است. هر نقطه از کره زمین را دست بگذارید همین حالت را دارد.--ماني ‏۲۲ اکتبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۵۰ (UTC)
thread_title:  آذری ترکی نيست 

message: تعدادي از دوستان طرفدار زبان باصطلاح آذري ، دليل تغيير زبان آذري  به تركي در آذربايجان را شبيه تغيير زبان قبطي مصر قديم به عربي ،  بعد از حاكميت اسلام مي دانند ؛ ولي اين دوستان غافل هستند كه بعد از حاكميت اسلام ، زبان عربي به عنوان زبان دين و زبان خلافت اسلامي در تمام ابعاد تقويت شد و در محدوده جفرافيايي ملل واقوامي كه مسلمان مي شدند و تحت حاكميت خلافت اسلامي در مي آمدند تمام نوشته هاي خودرا از كتاب مقدس قران گرفته تا  متون تاريخي ، فلسفي ، رياضي ، شيمي، نجوم ، شعر و ادبيات و غيره همه را به عربي مي نوشتند و مي خواندند ؛ طبيعي است زبان مردمي كه از نظر ريشه شناسي به عربي نزديكتر بودند زودتر از زبانهاي ديگر در داخل زبان عربي مستحيل مي شدند كه زبان قبطي مصر هم در طول سده ها چنين شده است  و تاحدود دويست وپنجاه - سيصد سال بعد از حاكميت اسلام در محدوده ايران امروزي هم زبان مطلق عربي حاكم بود كه اگر اين مسئله ادامه داشت احتمال اينكه امروزه زبان مردم ايران چه فارس و چه غير فارس به عربي تبديل شود مي رفته ،چنانكه آثار علمي بزرگاني چون ابن سينا ، ابوريحان بيروني ، ابن مقفع به عربي است ‘ ولي با تغيير زبان شعر و تاريخ از عربي به دري ( فارسي امروز ) در محدوده حاكميت سامانيان ، سپس ادامه اين رسم از طرف امپراتوران قدرتمند ترك در طول هزار سال ،از تبديل شدن زبانهاي غير عربي به عربي ، در محدوده امپراتوري تركان از غرب چين گرفته تا اروپاي شرقي جلوگيري شد ؛ و از طرف ديگر زبان تركي حاكمان ترك نيز ، زبانهاي غير تركي را در داخل خود هضم نكرد ، چرا كه خود امپراتوران ترك زبان دري  را زبان شعر دربار انتخاب كرده بودند و دري را تقويت مي كردند نه تركي را كه زبانهاي غير تركي از جمله زبان باصطلاح قديمي آذري  به تركي تبديل شود !  لذا تبديل شدن زبان قبطي مصريها به عربي ،هيچ مناسبت و شباهتي به (ادعاي برخي )تبديل شدن باصطلاح زبان آذري آذربايجان به تركي ندارد ! از طرفي حتي اگر فرض كنيم زماني در آذربايجان زبان غير تركي مرسوم بوده و با آمدن تركان و اكثريت شدنشان در اين منطقه، زبان باصطلاح آذري به علت اقليت بودن سخنگويانشان از بين رفته و تركي جاي آنرا گرفته ، اين هم طبيعي است ، چرا كه فشار و ظلمي در اين بين نبوده  و اين جايگزيني روند طبيعي را طي كرده است . مگر قبل از مهاجرت فارسها به مناطق فارس ،اين مكان خالي از سكنه بوده ؟ طبيعي است نبوده ولي با مهاجرت و اكثريت شدن فارسها در اين منطقه ، زبان اقليت بومي ، جاي خودرا به زبان پهلوي و سپس به فارسي كنوني داده است ، نهايتش اين است كه فرض كنيم در آذربايجان ، قبل از مهاجرت تركان اوغوز ، هيچ تركي نبوده ولي بعد از مهاجرت آنها زبان اين منطقه تركي شده ،خوب ! در آذربايجان هم چنين اتفاقي افتاده و تركان اكثريت را تشكيل داده اند و اقليتهاي ديگر را در داخل خود هضم كرده اند ،و ساكنين آذربايجان تاريخي هم ترك هستند نه آذري ترك شده ؛  چرا كه اكثريت ساكن اين محدوده را تركان تشكيل ميداده اند و ميدهند و باصطلاح آذريهاي اقليت هم با وصلت و عوامل طبيعي ديگر در داخل تركان حل شده اند ، مثل اكثريت شدن فارسها در مناطق فارس و هضم شدن اقليت بومي غير فارس در داخل فارسها بعد از مهاجرت فارسها از استپهاي سيبري به اين منطقه !80.75.2.147 ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۰، ساعت ۰۶:۲۱ (UTC)
replies: text: دقیقا به همین خاطر زبان منطقه آذربایجان تغییر کرده.یعنی فزونی یافتن ترکان مهاجر در منطقه آذربایجان همراه با حکومت ترک.در دربار ترکان درست است که نه فقط شعر بلکه تمام مکاتبات اداری و کتاب نویسی و تاریخ نویسی به زبان فارسی بوده است اما سربازان و عاملان این حکومتها ترکی حرف میزدند.فشار و ظلمی در میان نبوده بلکه تغییر تدریجی و طبیعی اتفاق افتاده و اتفاقا هر کجا این مهاجرت کم بوده تغییر زبانی اتفاق نیافتاده مثل اصفهان که سالها محل حکومت ترکان بود اما به خاطر عدم مهاجرت گسترده تغییر زبانی رخ نداد.این قضیه قبلا در مورد زبان پارسی نیز اتفاق افتاده و مهاجرت اقوام ماد و آریایی باعث تغییر زبانی مردم آن نواحی شده.ირანის | ჩემი განხილვა  ‏۸ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۲۲ (UTC)
thread_title:  دليل عربي شدن زبان مصر ولي عدم تغيير زبان مردم آذربايجان ! 

message: در ارتباط با زبان آذري و اينكه زبان تركي جاي آن را گرفته بحثي وجود ندارد.تركان از زمان حمله مغولان و هم پيمانان آنان يعني تركان به ايران وارد مناطق آذري نشين شده اند و به علت كثرت جمعيت شان زبان آذري تحت تأثير شديد زبان تركي قرار گرفت.باز مانده ي زبان آذري هنوز در برخي مناطق آذري نشين وجود دارد كه به تاتي مشهور است.از جمله در برخي نقاط طارم زنجان و مناطقي از استان اردبيل.با اين حال اين دليل نمي شود كه در ناميدن يك زبان به راه خطا رويم و زبان آذري را "تركي آذري" بناميم.تركي يك زبان جداگانه است و آذري هم يك زباني ديگر و جمع كردن اين دو منطقي نيست.اين درست مثل اين را مي ماند كه به علت تأثير پذيرفتن زبان فارسي از زبان عربي زبان فارسي را "عربي فارسي"بناميم.(188.75.83.226 ‏۸ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۰۷:۳۴ (UTC)).
replies: text: دوست عزیز دقیقا به همین خاطر پارسی را فارسی مینامیم چون پارسی با فارسی تفاوت اساسی دارد و در واقع فارسی(به خاطر پ نداشتن عربها)معنیش یعنی پارسی عربی.ირანის | ჩემი განხილვა  ‏۸ اوت ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۱۴ (UTC)

text: بحث زبانشناسی به این سادگی نیست.فارسی و پارسی در دستور زبان و اصول یکی هستند همانطور که ترکی آذربایجان با ترکمنی در دستور زبان یکسانند. اما در فرهنگ لغت متفاوتند یعنی گروهی از واژگان پهلوی از پارسی خذف شده و واژگان عربی جای آن را گرفته اما ساختار گفتاری تغییر نکرده.اگر یک نفر از 1500 سال پیش بیاید و به پارسی خودش سخن گوید کمی درک آن سخت است ولی نا ممکن نیست همانطور که خواندن پارسی شاهنامه سخت است ولی نا ممکن نیست و کسی نمی تواند ادعا کند شاهنامه "فارسی نیست!!!!"مسیح (بحث) ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۴۲ (UTC)

text: خوب دوست عزیز فارسی آنچنان به عربی وابسته است که درک بیشتر کلمات عربی برای فارسی زبان بسیار راحت است و زبان عربی سختر است چون فارسی زبان با گویش عربی آشنایی کافی ندارند.میشود یک جمله بدون حتی یک کلمه پارسی در زبان فارسی گفت که تمام عربی باشد حتی از فعلهای فپارسی نیز استفاده نکرد و باز جمله کاملا شفاف باشد.پس به نظر من حضور عربی در فارسی چیزی بیشتر از یکسری وام واژه است و اتفاقی مثل بوجود آمدن زبان اردو در پاکستان افتاده است.یعنی اختلاط زبانها با یکدیگر و بوجود امدن زبانی جدید که کاملا نه پارسی است نه عربی.IR00NY ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۲۱:۱۶ (UTC)
replies: text: :خیر دوست عزیز.سخن بالا نظر شخصی نبود.بلکه یک علم است بنام زبانشناسی که بر اساس گرامر و ریشه یابی لغات نزدیکی زبانها را بررسی می کند.بر این اساس فارسی از ریشه زبانهای هندواروپایی است،ترکی از ریشه زبانهای مغولی و عربی از ریشه زبانهای سامی-آفریقایی و بین آنها تفاوت بسیار جدی است حتی اگر در پنجاه درصد واژگان مشترک باشند یا بیشتر ،این ساختار گرامری است که ترکی را با چینی در یک گروه و فارسی را با ولزی یا فرانسوی در یک گروه قرار می دهد. اردو هم زبان جدیدی نیست و بیش از دو هزار سال تاریخ دارد (کوشانیان) و چون بحث بسیار تخصصی است  از شما درخواست دارم نظر شخصی ندهید... با سپاس
مسیح (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۲:۰۲ (UTC)

text: حتی گرامر عربی نیز در فارسی استفاده میشود.در فارسی اسم فاعل و اسم مفعول استخراج میشود و بسیاری از کلمات به راحتی به بابهای استفعال و مستفعل و غیره برده میشود.در ضشمن شما که تخصص فراوان دارید بد نیست مقاله اردو را بخوانید.مشخصا چیزی از صحبتهای شما را تایید نمیکند.بهتر است نظرات شخصی ندهید!IR00NY ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۳:۵۰ (UTC)
replies: text: :استفاده از اوزان عربی و صرف کردن آنها در فارسی اگر درست انجام شود مثل "سیّاس" تنها استفاده از واژه تازه ای است که عربی بوده است و ما با "دانستن عربی" این را به فارسی قرض داده ایم وگرنه از گرامر فارسی نیست،اگر هم اشتباه باشد مانند کفّاش که درستش کفشگر است پاسخی لازم ندارد و نادرستی اش آشکار است! و اگر اصرار دارید فارسی امروز بیشتر به عربی نزدیک است! شاید هم نظر شما را زبانشناسان تایید کنند اما بنده چنین منبع قابل اطمینانی پیدا نکرده ام.توجه کنید که بسیاری از واژگان عربی وارد شده به فارسی امروزه برای قوم عرب امروزی نا آشنا هستند چون هزار و اندی سال از دوره وارد شدن این واژگان می گذرد. در باره زبان اردو می توانید به ویکی انگلیسی توجه کنید که مقاله دقیقی دارد و درباره کوشانیان هم به ویکی انگلیسی و هندی سری بزنید.اما به هر حال زبانشناسان اردو و فارسی را از رده زبان هندواروپایی می دانند.پشتو هم از رده فارسی است و با کردی و سغدی هم ریشه است. همانطور که گفتم با توجه به این که اردو از گرامر هندی با لغات فارسی و ترکی و عربی(بالهجه فارسی) استفاده می کند از رده زبان هندی است چون گرامرش هندی است.می توانید به کتابهای دوره کارشناسی ارشد و دکترای زبانشناسی در همین ایران رجوع کنید.مسیح (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۵:۳۸ (UTC)
thread_title:  تغيير زبان ها 

message: اگر بخواهیم از سیاستهای اصلی ویکی مبنی بر رعایت بیطرفی عدول نکنیم، اشاره به این نکته که« باور عده ای این است که این زبان تنها یک تئوری است » ضروری به نظر می رسد.
در مورد گویشهایی که طرفداران تئوری زبان آذری از آن یاد می کنند، ما هیچگاه کاربرد آذری را نداشته ایم. اهالی روستاهای ذکر شده در مطلب زبان خود را آذری نمی دانند بلکه تاتی می نامند. 
ترکها هم زبان خود را ترکی می دانند و آذری نمی دانند. بنابراین کاربرد اصطلاح "زبان آذری" تنها در حد یک تئوری است که هیچگاه نتوانسته قویا اثبات شود و فقط در حد گمانه زنی باقی مانده است. بنابراین اگر نمی خواهیم ویکی پدیای فارسی را به عرصه تاخت و تاز احساسات و تعصبات تبدیل کنیم، بهتر است حداقل استدلالهای گروه مخالف این فرضیه نیز در متن مقاله گنجانده شود.--Dr.Hamed (بحث) ‏۲۲ اکتبر ۲۰۱۰، ساعت ۰۴:۰۰ (UTC)
replies: text: من نمیدانم چرا همیشه کاربران محترم میخواهند که یکی دیگر اقدام کند.دوست گرامی شما که اطلاعات کافی دارید متن مورد نظرتان را همراه با منبع معتبری که در اختیار دارید به مقاله بیافزایید.تا آنجا که ما میدانیم وجود زبان غیرترکی پیش از ورود ترکان به آذربایجان یک امر بدیهی است حالا نامش چه بوده بحثی دیگر است.شما هم منابعتان را اضافه کنید تا مقاله متعادلتر شود.این خواست هر ویکی پدیایی است که مقالات واقع گرا و متعادل را در اختیار خواننده قرار دهد.ირანის | ჩემი განხილვა  ‏۲۲ اکتبر ۲۰۱۰، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)

text: بسیاری از فارسی زبانان در استان فارس زبان خود را تاجیک می دانند و هر روستایی ممکن است گویش خود را زبانی بشمرد اما تاتی و تاجیکی و هر گویش دیگر یک نام واحد هم می توانند به یدک بکشند بنام فارسی دری.بدین روی شاید اگر بگوییم مردم تبریز فارسی گوی بوده اند بیراه نباشد و اگر گویش آنها را آذری یا تاتی یا فهلوی یا اووستی بدانیم در اصل قضیه چه فرقی می کند؟ در هر حال  ظاهرا زبان تبریزیها دو قرن پیش فارسی بوده است.مسیح (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۶:۰۸ (UTC)
thread_title:  ویکی پدیا، دانشنامه یا ... 

message: زبان مردم قزوین کاسی(فارسی با لهجه کاسپین) بوده و حتی کلمه قزوین معرب آن است اما کم کم این زبان به فراموشی سپرده شده ترکی جای آن را می گیرد.
زبان و نام تالش بر همگان روشن است که امروزه شهر تالش زبان اصلی را به فراموشی سپرده است و ترکی جای آن را گرفته است.
شاید فقط 50 سال دیگر فرزندان تالشی و قزوینی خود را ترک صد هزار ساله بخوانند کاری که رئیس جمهور آذربایجان آران کرد.
اینها تنها دو مثال از شمال ایران بود اما بسیاری از این مثالهای زنده بصورت شاهدان وجدانی پیشرفت زبان ترکی را در نقاط مختلف ایران نشان می دهد که حاصل حکومتهای ترک در طول هزار سال می باشد:
قاجار
افشار
صفوی
تیموری کورکانی
سلجوقی
ایلخانی دمرتکینی (تموچین)
ترکان غزنوی (البته اصالتا از غزنین نبوده اند)
پس فارسی گویی نظامی گنجوی و پارسی بودن نام بابک و مازیار و افشین به زور کسی نبوده است و متون گذشته دور همگی را پارس تبار شناخته اند.
فراموش نکنیم که مولوی اهل بلخ است ولی شاید 100 سال دیگر ترکیه ای شود!!! صلاح الدین ایوبی کرد تالش است شاید بزودی عرب شود!!! و بو علی سینا بخارایی است که بزودی همدانی می شود و فارابی از فاریاب است اما بزودی که نه  او را قزاق شمرده اند... حال این که عشایر قزاق چگونه فارسی بلد بو دند و کتاب فلسفه نگاشته اند... آن هم هزار سال پیش که قزاق ها هنوز با تمدن آشنایی نداشتند وتازه به مرز ایران رسیده بودند... خوب بماند.... فراموش نکنیم که مرز بندی سیاسی نمی تواند فرهنگ سازی را متوقف کند... هنوز در اوستیای روسیه پس از 1400 سال از سقوط ساسانیان گروهی فارسی اوستی صحبت می کنند که بسیار به زبان پهلوی و اوستا نزدیک است.
فکر می کنم قانع کننده گفتم اگر منصف باشید.مسیح (بحث) ‏۳ نوامبر ۲۰۱۰، ساعت ۲۳:۳۳ (UTC)
replies: text: زبان تالشیها یا قزوینی ها تغییری نکرده است بلکه به علت مهاجرت ترکان به داخل این مناطق با افزایش جمعیت آنان و ازدواجهای مختلط و غیره این زبانها به دست فراموشی سپرده شده.مثل تغییر زبانی در آمریکای لاتین از زبانهای سرخپوستی به اسپانیایی و انگلیسی و زبانهای آفریقایی به فرانسوی یا زبانهای بومی شمال آفریقا به عربی.ირანის | ჩემი განხილვა  ‏۴ نوامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۶:۵۵ (UTC)
replies: text: :همین حرف شما یعنی زبان آنجاها تغییر کرده... البته که همه می دانند ترکان با مهاجرت زبان خود را وارد ایران کردند......مسیح (بحث) ‏۶ نوامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۴:۱۶ (UTC)
thread_title:  مثال زنده از تغییر زبان 

message: تغییر کردن زبان عده ای کم، به معنای تغییر زبان همه مردمی که در آذربایجان زندگی می کنند نیست ، در زمان صفویه عده ای بسیار از تبریز به اصفهان کوچانده شده  ودر محله ای به نام عباس آباد و یا محله تبریزیها که هم اکنون هم در اصفهان موجود است  ساکن شدند ، این افراد با گذشت چند نسل و زندگی در بین اصفهانیها زبان ترکی خودرا فراموش کرده و فارس شدند  و امروزه هیچکدام از اهالی عباس آباد اصفهان به ترکی سخن نمی گویند، آیا می توان به صرف ساکن بودن عده ای ترک زبان در اصفهان ، زبان همه اصفهانیها را ترک قلمداد کرد و گفت که : زبان مردم اصفهان ترکی بوده ولی بعدا فارس شده‌اند فرضیه ایکه شوونیستها در مورد زبان ترکی مردم آذربایجان می گویند ! بر فرض هم عده قلیلی در آذربایجان به زبان تاتی و یا تالشی صحبت می کردند ولی با اکثریت شدن ترکان ، این اقلیت کم هم با ازدواج با ترکها و یا شهری شدنهایشان خودرا با زبان اکثریت آذربایجان که ترکی است وفق داده و در میان ترکان هضم شده‌اند ، حالا می شود به مردم ترک آذربایجان گفت شما قبلا تات یا تالش و به قول کسروی و کسرویست‌ها "آذری " بودید و بعدا ترک شدید و باید دوباره تات و تالش هم نه،  فارس بشوید !! اگر اینجوری باشد باید فارسها هم خودشان را عیلامی بدانند و زبان کنونی شان را هم به عیلامی تبدیل کنند ، چون قبل از اکثریت شدن آنها در مناطق فارس ایلامیهای التصاقی زبان در این منطقه اکثریت بودند که با آمدن فارسها به این منطقه به حالت اقلیت درآمده دربین فارسها هضم شدند !moranli2001 ‏۲۵ نوامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
replies: text: مردم غیرترک زبان در آذربایجان بوده‌اند ترکها مهاجرت کرده‌اند و به گفته شما تعدادشان بر اهالی بومی فزونی یافته‌است و در طول زمان زبان بومی منطقه تغییر یافته‌است.ترکهای مهاجر اولیه ابتدا در اطراف شهرهای ایران سکنی گزدیند و به مرور وارد شهرها شدند.این اتفاق هنوز هم در حال جریان است و می‌توان به ساوه و همدان و قزوین اشاره کرد.حتی اطراف شیراز و اصفهان نیز هنوز ترک زبانان را می‌بینید.اینطور نیست که یک چند صد نفری غیر ترک زبان در آذربایجان بوده‌اند منطقه را خالی بوده‌است تا ترکان بیایند و پرش کنند!خیر اتفاقا پر بوده‌است اما مهاجرین خیلی بیشتر از بومیان بوده‌اند و هر جا مهارجان مثل اصفهان کمتر از بومیان بوده‌اند تغییر زبانی اتفاق نیفتاده‌ است.IR00NY ‏۲۵ نوامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۶:۴۷ (UTC)

text: مهاجرت یک تعداد کوچک در حد یک روستا با مهاجرت عظیم ترکان از مغولستان به اویغور چین و سپس به ایران و ترکیه و حتی بلغارستان بسیار متفاوت است. فراموش نکنیم که تیمور گرکانی خاقان ترک بیش از پانصد هزار ترک را فقط بعنوان سپاهیان دائمی خود در اختیار داشت و این غیر از اقوام ترک تابعه ای بود که پس از او از شمال چین وارد آسیای میانه و ایران شدند. در واقع جمعیت ترکان و مغولان شاید از ایرانیان فزون تر بوده است. صرف متمدن بودن ایران به معنی قوی تر بودن از نظر نظامی یا از لحاظ جمعیت بیشتر نبوده است. در واقع ایران کشوری با شهر های متمدن بود که بدلیل بیابانی بودن جمعیت کمی داشت و بعد از اسلام تنها نیروی متمرکز و متحد نظامی در آن اقوام ترک بودند و همین قدرت نظامی آنان بود که از 1400 سال گذشته 1000 سالش به دولتهای ترک گذشت!هر چند آنان به سرعت در فرهنگ ایرانی جذب و شکوفا شدند اما بدلیل قدرت و جمعیت بالا زبان خاندان خود را حفظ کردند و طبیعی است که بسیاری از ایرانیان برای پیشرفت در حکومتها و یا آزار کمتر ترکی آموختند و به فرزندانشان آموختند.بررسی های ژنتیک در آذربایجان شرقی دو ریشه را در نژاد آذربایجان بدست آورده است یکی کردی و دیگری مغولی که با تئوری بالا هماهنگ است. با بررسی نژادی هم بطور واضح در اردبیل و خلخال هم چهره های مغولی با موی در سینه کم و هم کردی-آریایی با موی سینه زیاد را خواهید دید. اما با وجود حضور پر رنگ نژاد کردی-آریایی خبری از زبان نیست که طبیعی است چون زبان رسمی دولتهای محلی ترک آذربایجان ترکی بوده است.تنها دولتهای بزرگ ترک بودند که فارسی را زبان دبیران و دربار قرار می دادند... بعنوان نمونه زمانی که حکومت تیمور گورکانی بزرگترین امپراتوری زمان خود شد تیمور دستور داد کتیبه ای در هند تراشیدند به "فارسی" و نه عربی یا ترکی که:"تیمور فرزند تمر تگین هند را مسخر خود نمود" اهمیت این کتیبه آن است که وقتی دولت تیمور به عظمت جهانی رسید خود را با زبان فارسی معرفی کرد و در واقع خود را جانشین شهریاران می دانست.این خود را ایرانی نامیدن پس از تیمور در صفویه آنچنان شد که گاهی ایران را با صفویه می شناسند نه صفویه را با ایران. نادرشاه افشار و قاجار هم چنین بودند. منابع تاریخی بسیاری گواهی بر فارسی زبان بودن مردم تبریز تا اوایل قاجار می دهد .اما با اکثریت یافتن جمعیت ترکان در آذربایجان و حکومت تمرینی ولیعهد قاجار در تبریز دیگر گزارشی از زبان فارسی تبریزیها گه ظاهرا گویشی خاص با فرهنگ لغت خاص خود بوده است داده نشد و آخرین گزارش در همان زمان بوده است. این تغییر در آسیای میانه هم نمایان است چنان که زبان سغدی که از زمان اشکانیان رواج داشته است  با حمله مغول به فراموشی سپرده می شود پنان که امروزه نامه های سغدیان که از تاجران بنام بوده اند بسیار سخت ترجمه می شود و البته بعنوان میراث قوم فراموش شده سغدیان میلونها دلار ارزش برای متون سغدی قائل شده اند و در اروپا در حراجیها به فروش می رسد! یکی از بزرگترین مشاهیر سغدیان فارابی است که با توجه به حضور قزاقهای امروز در محل رشد وی در آن روزگار، امروزه او را قزاق شمرده اند.مسیح (بحث) ‏۱ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)

text: در ضمن جناب مورانلی کسانی که در دوره صفوی از تبریز به اصفهان کوچانده شدند ترک نبودند بلکه در آن دوران هنوز زبان تبریز ترکی نشده بود.کسانی مثل صائب تبریزی از این افراد بودند که حتی یک نصفه بیت به ترکی نگفته است و نشان دهنده عدم آشنایی وی به این زبان بوده است.IR00NY ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۰۹:۰۷ (UTC)
با درود دوستان
در رابطه با دوران صفویه، باید دانست که زبان ترکی فراگیر شده بود و حتی بسیاری از غیرترکزبانان نیز، بخاطر اینکه زبان حاکم بود، آن را یاد میگرفتند.  سفرنامه-ها نیز به این نکته اشاره میکنند و میتوان گفت که زبان ترکی، در دوران صفویه غالب شد.  برخی آن را در دوران سلجوقی میدانستند اما با وجود اسناد کثیری که در این سی سال بدست آمده است، دیگر شکی نمیماند که تنها در دوران صفوی، زبان ترکی در آذربایجان زبان غالب میشود.  
صائب تبریزی حدود 6000+ غزل فارسی و 17 غزل ترکی دارد.  اما آن ترکی که صائب استفاده کرده است، کم و بیش برای من هم که ترکی نمیدانم قابل فهم است زیرا واژگان فارسی و تازی آن 80% است. 
در مورد ریشه زبان فارسی، باید گفت که کهنترین متن منثور و منظوم زبان فارسی، یعنی شاهنامه ابومنصری و تاریخ بلعمی و شاهنامه فردوسی ، درصد واژگان عربیشان بسیار کم است.  تنها از دوران سلجوقیان است که زبان عربی نفوذش بیشتر در فارسی دیده میشود.  میتوان این را بخاطر این دانست که اغلب کسانی که ادبیات فارسی را جلوبردند، به زبان عربی نیز آشنایی داشتند و چون زبان دینی هم بود، از آن استفاده میکردند.  
در مورد بحث دوستان و چه زمانی زبان تبریز عوض شده است.. شادروان دکتر امیدن ریاحی، پژوهش خوبی در این مورد انجام داده است که خوب است بخش مربوط آن، در مقاله فعلی جوری قرار گیرد:
"آنچه از «روضات الجنان» حافظ حسين كربلايي تبريزي (متوفي 997) و رساله انارجاني (تاليف شده در 994 ـ 985) بارها در مقالات محققان نقل شده، مويد اين نظر است كه تا پايان قرن دهم هنوز زبان فهلوي يا آذري در تبريز و بيشتر شهرهاي آذربايجان به كلي از ميان نرفته بوده است. اوليا چلبي جهانگرد بسيار مشهور ترك هم كه به گفته خود دو بار در سالهاي 1051 و 1056 به آذربايجان آمده، به دوام زبان فهلوي در پاره اي نواحي اشاراتي دارد. درباره مردم تبريز مي گويد: «ارباب معرف آن به فارسي (احتمالا يعني فهلوي) تكلم مي كنند.» درباره نخجوان گويد: «رعايا و مردم نخجوان به زبان دهقاني حرف مي زنند؛ اما عارفان و شاعران و نديمان ظريفشان باظرافت و نزاكت به زبان پهلوي و مغولي كه زبانهاي قديمي است سخن مي گويند. شهرنشينانشان هم به زبانهاي دهقاني، دري، فارسي، غازي {ظ: تازي؟}، پهلوي حرف مي زنند … تركمنهايي كه در نواحي مختلف آن ساكنند، لهجه هاي مختلف مغولي دارند.»18 درباره مراغه گويد: «اكثر زنان مراغه به زبان پهلوي گفت و گو مي كنند». 
سخن او درباره زبان زنان مراغه، فصل رساله انار جاني را در «تواضعات اناث تبريز» به زبان كهن به ياد مي آورد و معلوم مي شود كه خانه نشيني زنان و دوري آنها از اجتماع و بي نيازي آنها از گفتگوهاي ديواني و بازاري سبب شده كه طبعا دگر گشتهاي زبان در محاورات آنها كمتر و ديرتر اثر بگذارد. 
در ميان طبقات و گروههاي مختلف مردم هم زمان و تاريخ تغيير زبان يكسان نبوده است. مثلا مي توان حدس زد كه پس از قيام شاه اسماعيل، بازماندگان مردم شافعي، مدتها زبان كهن را حفظ كرده و در مقابل قزلباشها به زبان جديد سخن مي گفته اند. چنان كه گفتيم، واپسين منبع، از آخرين يادگارهاي زبان كهن در آذربايجان، مسطورات جنگ مكتوب در 1125 است كه دو بيتي هاي رازي «مهان كشفي» شاعر نمين آذربايجان در آن آمده، و از آنجا معلوم مي شود كه شعر فهلوي نجم رازي با پانصد سال فاصله زماني و يك صد فرسنگ فاصله مكاني، هنوز در شمال شرق آذربايجان به زبان مردم بوده است. 
از مجموع آنچه گفتيم چنين نتيجه مي شود كه زبان تركي ابتدا در دروازه خروجي آذربايجان در خوي جاخوش كرد و نواحي كوهستاني شمال شرقي آذربايجان، همان جاهايي كه هنوز بقايايي از آذري برسر زبانهاست، آخرين جاهايي بوده كه تركي در آنها راه يافته است.19 
اين نكته هم گفتني است كه تاكنون در بررسي مساله زبان كهن آذربايجان، تنها به اشارات نويسندگان پيشين، يا دو بيتي ها و عبارات بازمانده در كتابها، يا به گويش كهن مردم روستاهايي كه هنوز آن را در محاوره به كار مي برند توجه شده است. آنچه مانده و مي تواند مساله را از ديدگاه تازه اي مطرح نمايد و نتايج تازه تري به دست دهد، بررسي دقيق تر حوادث تاريخي و وضع اجتماعي و نيز تامل بيشتر در زندگي و آثار شاعران و نثر نويسان هر شهر در دوره هاي مختلف است. به اين معني كه اصولا كثرت يا قلت شاعران پارسي گوي در هر دوره در هر شهر، روشنگر وضع زبان در آنجا، و قرينه اي است بر اينكه محاوره اكثريت مردم آنجا يك زبان ايراني بوده است. 
به عنوان نمونه، شاعران شهر تبريز را در سه تذكره «تحفه سامي» و «مجمع الخواص» و «تذكره نصرآبادي» (تاليف شده از نيمه قرن دهم تا اواخر قرن يازدهم) از نظر مي گذرانيم. در تحفه سامي كه در دوره شاه تهماسب در 957 تاليف شده، دهها شاعر تبريزي را در آن سالها مي بينيم كه اكثر نزديك به همه آنها از پيشه وران و طبقه متوسط مردم آن شهر بوده اند: فردي (علاقه بند)، حاصلي (ابريشم فروش)، فصيحي (تكمه بند)، تازكي (ناجدوز)، رفيعي (مطرب)، ميلي (نمدزين دوز)، نباتي (نقاش و لاژوردشور)، فتحي (مشك فروش)، محمود (تكمه باف و علاقه بند)، و اصلي (ابريشم فروش)، آگهي (سوزنگر)، ذهني (سيرابي فروش)، شكيبي (زركش)، علاء مشكي (مشك فروش)، عزيز (طباخ)، نوري (سقا، عسل فروش)، قوسي تبريزي (عامي است)، ياري تبريزي (عامي، خرده فروش). 
شعر سرايي اين همه افراد از طبقات پيشه رو و حتي عامي به زبان فارسي، مي رساند كه در دوره شاه تهماسب، پنجاه سالي پيش از تاليف رساله روحي انارجاني، همان طور كه از آن رساله هم بر مي آيد، هنوز تركي در تبريز عموميت نيافته بوده است. 
اين نكته هم مهم است كه از اين عده شعر غير فارسي نقل نشده و اصولا «تركان و شعراي مقرر و معين ايشان» به طور جداگانه در «صحيفه ششم» آن كتاب معرفي شده اند، و هيچ يك از آنان به شهر معيني نسبت داده نشده اند و معلوم مي شود هنوز كوچ نشين بوده اند. اما مجمع الخواص صادقي كتابدار كه حدود شصت سال بعد در 1016 (يعني بعد از اشغال بيست ساله تبريز به وسيله عثمانيها) تاليف شده، حال و هواي ديگري دارد. تعداد شاعران تبريز به نسبت شهرهاي ديگر ايران كمتر شده و سه تن از آنها هم (حريف، كلب علي، بديعي) افزون بر شعر فارسي، شعر تركي هم مي سروده اند و اين در آن شهر تازگي دارد. 
وقتي به تذكره نصر آبادي مي رسيم كه شصت هفتاد سال بعد از مجمع الخواص (در سالهاي 1090، 1083) تاليف شده، مي بينيم وضع به كلي دگر سان است. در ميان صدها شاعري كه شعر و شرح حال شان در آن كتاب آمده، از كمتر شاعر تبريزي نامي هست؛ آن عده هم كه هستند، بيشتر مثل صائب از «تبارزه اصفهان» و مقيم محله عباس آباد آن شهرند، و تني چند هم در شهرهاي ديگر ايران، يا در هند پراكنده و آواره اند. از اين قرائن بر مي آيد كه دگر گشت زبان را در تبريز، در همان سالهاي جنگ و هراس و گريز و ويراني، و بيشتر مقارن با اشغال بيست ساله تبريز از 993 تا 1012 و كشتار عام مردم شهر به دست عثمانيها بايد جستجو كرد. اين بررسي اجمالي نمونه كه درباره تبريز (و فقط بر مبناي سه تذكره) به عمل آمد، جاي آن دارد كه بوسيله پژوهندگان جوان باهمت، درباره هر شهر و ناحيه اي جدا جدا، و با جستجو در همه تذكره ها و ديگر منابع موجود انجام گيرد و تصور مي كنم حاصل چنين پژوهشهايي مساله را روشن تر خواهد كرد. "
...
پس با این اسناد، به نظر میرسد که  حداقل تا  زمان شاه طهماسپ صفوی، زبان اکثریت مردم تبریز هنوز ترکی نبوده است.   نمونه هایی از زبان کهن تبریز هم از کتاب سفینه تبریز پیدا شده است که جزو فهلویات (گویشهای فارسی) میباشند.  در کل، مقاله دکتر محمد امین به اندیشه من دقیقترین حرفها را در مورد زبان فهلوی آذربایجان میزند: .   --Khodabandeh14 (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۶:۲۴ (UTC)
thread_title:  تغییر زبان عده ای اندک به معنای تغییر زبان همه اهالی نیست ! 

message: دوستان دو نقشه را مقایسه کنید مرزهای زبانهای ایرانی از رود سند تا رود فرات در ترکیه و سوریه است و می توان دلایل پسرفت زبانهای ایرانی را نا امنیهای بسیار و مهاجرت همسایگان در 1500 سال پس از ساسانیان دانست.نقاط ریز و کوچک در اطراف خیلی جالبند و نشاندهنده یکدنده بودن بعضی در حفظ زبانشان حتی پس از 1500 سال است.(فرض کنید زبان مصری باستان (قبطی) هنوز در لیبی استفاده شود!)مسیح (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۱۷:۱۹ (UTC)
replies: text: البته نقشه اول ایراد دارد.در افغانستان آنقدر پشتون زبان نداریم شهرهای فارسی زبان افغانستان مانند هرات و کابل کاملا در مناطق پشتون زبان کشیده شده است.البته موضوع بحث چیزی دیگر است ولی این نقشه کلا ایراد دارد.IR00NY ‏۳ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)
replies: text: : بد نیست چند نکته جالب از نقشه سمت چپ بگویم:
1.مسیر آبی رنگ که از تاجیکستان بسمت استان فارس در ایران امروزی متمایل است در واقع ردپای جاده ایست که فارسی را در ساسانیان از فارس به آسیای میانه برد.این جاده که بازرگانی ایران و چین را امکانپذیر می کرد احتمالا اولین مسیر ابریشم بوده است  و احتمالا از بم عبور می کرده است که بعدا با سقوط ساسانیان بجای عبور از فارس از آذربایجان عبور می کرد و خواه ناخواه پای ترکان آسیای میانه به آذربایجان باز شد.
2. این مسیر آبی رنگ در واقع مهاجرت اقوام پارسی به تاجیکستان  و هند را نشان می دهد که بعد ها خود را سامانی(تاجیکستان) و پارسی (هند) نامیدند و همواره بر اجداد ساسانی خود تاکید داشتند و گویش دربار سامانی فارسی دری را ساخت تا ما امروز بدان گویش فارسی سخن بگوییم.
3.اصولا زبان مردم افغانستان سغدی و پشتو بوده است که از رده پارتی اشکانی است و به کردی نزدیک ، و نفوذ ساسانیان در مسیر جاده ابریشم فارسی را مانند خطی (آبی رنگ) وارد آنجاها کرده.زبان هرات فارسی است و در نقشه هم روی  خط آبی قرار دارد ولی کابل شهری است که در ایالتی پشتو زبان قرار دارد و روستاهایش همگی پشتون هستند و اگر هم آبیش کنیم در آن میان گم است!
4. این نقشه هر چند دقیق است ولی تنها زبانهای ایرانی را نشان داده است و رنگها نشانه حضور 100% یک زبان در هیچ مکانی نیست و فقط حضور بیش از 50% زبانهای ایرانی را در فلات ایران نشان داده است.
5.شباهت گویش شیرازیها و کرمانیها و مشهدیها و هراتیها ... تا دوشنبه که البته از شیراز تا دوشنبه آرام آرام تغییر می کند ،خود وجود یک مسیر بازرگانی زا که به گفته حافظ حتی اشعار را ارمغان برده است  امکانپذیر می کند.همچنین راه بسوی آذربایجان بعنوان راه دوم ابریشم ابتدا زبان سمنانیها را که ریشه مازندرانی داشته با فارسی دری درآمیخته و گویش خاصی از فارسی ساخته است و پس از هجوم اقوام ترک زبان ترکی را در بسیاری نقاط به ارمغان آورده است . البته طبق منابع تاریخی ترکان سلجوق ترکیه از شمال خزر به ترکیه رفته اند و در واقع ایران را دور زده اند!مسیح (بحث) ‏۹ دسامبر ۲۰۱۰، ساعت ۲۳:۴۱ (UTC)
replies: text: ::تذکر دو اشتباه در بحث اخیر مسیح: یکی اینکه زبان سمنانی ریشه مازندرانی ندارد، دوم اینکه سمنانی گویش خاصی از فارسی نیست (چنین تبدیلی اساسا منتفی است). در صورت تمایل، منابعی برای مطالعه بیشتر معرفی خواهم کرد.--آبتین (بحث) ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)
replies: text: ::: با تشکر بهتر است گفت ریشه زبان سمنان و مازندرانی و فارسی یکی است لذا وام دادن واژه در این سه طبیعی است و بی خطر... هر سه ریشه پهلوی-ساسانی دارند.نقشه و رنگها خود گویاست.در ضمن نقشه کار من نیست و حاصل تحقیق سدها زبان شناس معتبر دنیاست بنده نظر شخصی ندادم  رنگ خاکستری در نقشه سمنانی را با مازندرانی یکی دانسته که البته مانند شباهت بختیاری با کهکیلویه است که از نظر عوام محلی که شاید با هم دشمنی دارند عجیب باشد ولی زبان شناسی علم است! علم هم تخمینی از حقیقت و نه کل آن مسیح (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۲۱:۰۷ (UTC)

text: این نقشه به هیچ وجه دقیق نیست.پشتونها ابدا به آن شکل در شرق ایران حضور ندارند.اگر کسی نداند می اندیشد شهر زابل پشتو و بلوچ نشین است!همچنین من نمیدانم حوالی شاهرود و میانه خراسان بلوچ آن هم به این اندازه چه کسی دیده است؟شمال افغانستان هم پشتونها به این میزان که در نقشه است موقعیت ندارند.تنها در ولایت کندوز حدود 60% آن هم به خاطر جابجاییهایی که در زمان عبدالرحمن شد و در بخش بادغیس حدود 30% حضور دارند.در بخش غربی ولایت نیمروز و فراه اصلا نیستند چه برسد که به داخل مرز ایران هم بیایند!البته باز اینقدر این نقشه نادقیق است که بغلان و حتی بامیان را تا حدودی پشتو کشیده است در حالی که اصلا اینطور نیست.درباره ایران هم ارومیه را در قسمت کردها کشیده در حالی که اینطور نیست و همینطور ماکو و خوی که اصلا درست نیست.در موادر دیگر باز هم اشکال دارد.IR00NY ‏۱۱ مه ۲۰۱۲، ساعت ۱۲:۵۴ (UTC)
thread_title:  رود سند در شرق و فرات (اروند) در غرب مرزهای ساسانیان و ردپایشان در فارسی ودیگر زبانهای ایرانی 

message: جناب مسيح ، شما اشتباه تاريخي را مرتكب شده ايد به نظر مي آيد از تاريخ اطلاعات چنداني نداريد ، توركان تركيه جزئي از  توركان اوغوز و از توركان آذربايجان هستند ، طغرل بيگ اولين پادشاه تورك سلجوقي در سال 429 هجري قمري اولين بار پايتخت خودرا نيشابور قرار داد سپس در 433 هجري قمري شهر ري را براي پايتختي انتخاب كرد و تا سال 455 همچنان اين شهر پايتخت وي بود .  بعد از طغرل آلب ارسلان  جانشين وي ، در سال 463 هجري قمري به قلمرو بيزانس يعني آسياي صغير آن زمان و تركيه امروزي لشكر كشي كرد و جنگ سختي بين او و رومانوس امپراتور بيزانس در ملازگرد (تركيه امروزي ) رخ داد كه به اسارت و شگست رومانوس انجاميد و امپراتوري آلب ارسلان سلجوقي از آسياي ميانه -ايران كنوني  تا شهر قونيه تركيه ادامه پيدا كرد كه طبعا علاوه بر توركان قبچاق  كه از گذشته در تركيب لشكريان رومانوس بودند  توركان بسياري از اوغوزهاي سلجوق در مناطق فتح شده مستقر شدند ، اين حاكميت و امپراتوري ادامه داشت تا پس از شكست سلجوقيان از توركان خوارزمشاهي در ايران ، سلجوقيان آناتولي (تركيه) حكومت مستقل خودرا جدا از خوارزمشاهيان ادامه دادند ؛ يعني توركان سلجوقي از مسير جنوب خزر -ايران و آذربايجان به تركيه رفته اند نه از شمال خزر! لذا توركان تركيه و توركان آذربايجان از يك ريشه و تبارند بنام توركان اوغوز، كه امپراتوري سلجوقي را از آسياي ميانه تا قونيه تركيه بنا نهادند ؛ ضمناآنهاييكه ادعا مي كنند هنوز نشانه هاي از زبان آذري در اطراف اردبيل و خلخال باقي مانده است ،  يا اطلاع از اتنيكهاي ايران ندارند و يا بدون حسن نيت علمي و با غرض با موضوع "آذري " برخورد مي كنند ، انهاييكه نمي دانند بدانند در اطراف نمين  در 20 كيلومتري اردبيل ودر بخش عنبران مردم اين منطقه به تالشي صحبت مي كنند نه به آذري ادعا شده، ضمنا اين منطقه در خط سير زبان تالشي از جنوب گيلان گرفته تالنكران جمهوري آذربايجان است و چيز غريبي نيست ، يعني اين زبان باقي مانده زبان آذري نيست ، اين زبان هنوز هم وجود دارد و در اين خط سير چه آنسوي مرز سياسي بين ايران و جمهوري آذربايجان و چه اي سوي مرز همه به تالشي صحبت مي كنند گرچه در مرز گيلان به گيلكي و در مرزآذربايجان هم به توركي و با لهجه تالشي هم گفتگو مي كنند و ربطي به زبان آذري هم ندارد ؛ در خلخال هم همينطور ، در خلخال هم كه مرز تورك و تالش هست در تعدادي از روستاهاي اين شهر مردم به زبان تالشي و تاتي صحبت مي كنند و ربطي هم به آذري باقيمانده از گذشته ندارد !--moranli2001 ‏۲۷ ژانویهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۰۷:۰۶ (UTC)
replies: text: : با درود... دولت سلجوق ترکیه البته یک شاخه از خانات سلجوقیه بزرگ ایران بود که بعد جدا شد ولی این مساله مسیر مهاجرت اقوام سلجوق و هان های غربی ( سلفهای آتیلا) به ترکیه را از شمال خزر رد نمی کند. در ضمن واژه تات یک واژه نژاد پرستانه است که ترکان به اقوام پارسی زبان که اکثرا تالش بوده اند نسبت داده اند مانند این که گروهی به خود بجای فارس بگویند :عجم!!! و بین تاتی و آذری هیچ میانه ای نیست که بتوان آنها را جدا کرد و میان تالشی و مازنی و قزوینی و حتی کردی به پیرو ریشه یکسانشان جدایی باندازه  لبه تار مویی است.چه خوب اگر شما آذری و تالشی را تاتی بنامید(واژه ترکی) یا تاجیک(ترکی) یا کسی آذری!!! اما آذری واژه ای پارسی است بسیار کهن و بهتر از واژه تاتی است که ریشه ترکی دارد! منابع تاریخی خود مقاله و نقشه بالا به بایستگی آشکار ند.مسیح (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۱۱، ساعت ۲۱:۰۷ (UTC)
thread_title:  توركان تركيه ، در ادامه توركان آذربايجان است . 

message: آنچه منطقی می نماید تغییر زبان و جابجائی آن اثبات شده است.برای مثال اکثریت مردم استانبول در ترکیه به زبان ترکی استانبولی سخن می گویند.سوال اینجاست که آیا مردم استانبول همیشه ترکی سخن می گفتند؟به گواهی تاریخ جواب منفی است.قبل از حمله مسلمانان استانبول مسیحی و یونانی و رومی بود و به هر زبانی سخن می گفتند جز به زبان ترکی.با حمله مسلمانان و مهاجرت ترکان به این ناحیه زبان مردم این منطقه به ترکی تغییر کرد.آیا درست است که ما بگوئیم ترکها از اول اینجا ساکن بوده اند؟بحث آذری و ترکی همین است.این منطقه قبل از مهاجرت ترکها آذری نشین بوده و مردم آنجا به این زبان سخن می گفتند با مهاجرت و افزایش جمعيت ترک تبار ها زبان مردم این منطقه به ترکی تغییر یافته است.از نظر زبانشناسی در هر منطقه ای متکلمین آن منطقه اکثریت داشته باشند  زبان آنها غالب می شود.شمال (بحث) ‏۲۸ سپتامبر ۲۰۱۱، ساعت ۱۱:۳۵ (UTC)
بله زبان غالب می شود ولی حذف نمی شود همچنان که در قسمت از شهر ارومیه آشوریان هنوز به زبان خود سخن می گویند و اینکه بعضی از قوم ها که شما می گویید به کلی حذف شده اند دوم هم اینکه بحث آذربایجان با بحث ترکیه تفاوت بسیاری دارد. سوم هم دیده نشده زبانی به زبان دیگر تغییر پیدا کند همچنین که آذری در صفحات آذربایجان وجود خارجی ندارد و اینکه باید در نظر گرفت که به گفته شما باید این اقوام کوچ می کردند که در ترکیه کوچ نکرده اند لازارها آزها و و اقوام ...Amir a57 (بحث) ‏۱۷ ژوئن ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۱۰ (UTC)
thread_title:  پذیرش حقیقت 

message: لطفا نوشته های در باب نقد و مخالفت با نظریه کسروی هم در این مقاله درج شود و به وجود اختلاف نظر در باب زبان آذری در مقاله اشاره شود. با تشکر  128.140.2.7 ‏۲۷ مهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۲۳ (UTC)
replies: text: مشکل اینجاست که هیچگونه اختلاف نظری وجود ندارد و این یک امر اثبات شده است.مخالفان این نظریه متاسفانه افرادی تاریخدان یا متخصص نیستند و افرادی معمولی یا متخصص در حورزه هایی بی ارتباط با بحث هستند.IR00NY ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۳۲ (UTC)
thread_title:  اشاره به وجود اختلاف در باب زبان آذری 

message: در بسیاری از این بحث‌ها چنین نتیجه گیری می‌شود، که فارسهای ناسیونالیست و متعصب برای زیر سئوال بردن حقوق فرهنگی - زبانی  ترکان در آذربایجان و دنباله روی از سیاست " تک زبانی و تک ملتی در ایران " و هضم زبانهای غیر فارسی در زبان فارسی و یکدست کردن همه زبان مردم ایران، و بنا به استناد تئوری کسروی می گویند زبان مردم آذربایجان " آذری " یعنی نوعی از مخلوط زبانهای غیر ترکی تاتی، تالشی، هرزنی و.... بوده و بعدا و به زور سلاطین ترک سلجوقی و دیگر سلاطین ترک و مغول و یا اگر منصف تر باشند با مهاجرت ترکان به آذربایجان ترکی شده، لذا اصل و نسب مردم ترک کنونی آذربایجان ترک نبوده‌است و ترکان امروزی ایران نه تنها نباید ادعای حقوق زبانی و فرهنگی کنند که یک زبان تحمیل شده بیگانه بر آنهاست بلکه (البته نیمه آشکار و سربسته) باید زبانشان را هم تغییر دهند و فارس زبان شوند و اینکه ریشه زبان ترکان آذربایجان و ترکیه یکی است هم بی معناست، چرا که ترکان ترکیه اگر ترک هستند ترکان آذربایجان در اصل و ریشه ترک نیستند لذا اینها از نظر زبانی و نژادی هیچ نزدیکی باهم ندارند. و ناسیونالیستهای  ترکان آذربایجان هم بااستناد به نظریه‌های مورخین و زبانشناسانی چون ویل دورانت، ژ. اوپر، فریتز هومر (سومر شناس فرانسوی و آلمانی) و دیگران که ریشه زبان سومری و ترکی را یکی می دانند تاریخ حضور ترکان در آذربایجان را به ۷۰۰۰ سال پیش و ۴۰۰۰ سال قبل از حضور آریائیان و فارسها در ایران می‌برند و خودرا بومی این سرزمین و فارسها را مهاجر می دانند!
اما واقعیت چیست؟
چه ترکان از ۷۰۰۰ سال پیش در آذربایجان ساکن شده باشند و یا از زمان سلجوقیان به آذربایجان مهاجرت کرده و بومیان تات، تالش و آذریهای غیر ترک را به حالت اقلیت در آورده و خود به حالت اکثریت در آمده باشند فرقی نمی‌کند، در حال حاضر مناطق وسیع اتنیکی بهم پیوسته‌ای محل سکونت ترکان در ایران است  و آنها به زبان ترکی صحبت می‌کنند و مثل فارسها حق و حقوق زبانی و فرهنگی دارند و صرف اینکه آنها بعدا به ایران آمده‌اند و یا بعدا ترک شده‌اند هیچگونه حق و حقوقی را از آنها سلب نمی‌کند آنها هم حق دارند در مدارس و دانشگاهایشان به زبان ترکی خود تحصیل کنند، به زبان و فرهنگ ترکی خود افتخار کنند، موسیقی خودرا در رادیو تلویزیون پخش کنند و از ان لذت ببرند و آن چیزی که یک فارس زبان از موهبات زبان فارسی از آن برخوردار می‌شود یک ترک زبان هم برخوردار شود. اینکه زبان ترکی به وسیله پادشاهان ترک بر ترکان تحمیل شده خود منصفین فارس آشکارا، و غیر منصفین و ناسیونالیستهای افراطی فارس در پیش وجدان خود می دانند که این ادعا غیر منطقی و غیر مستند است، چون پادشاهان ترک خودشان در دربار زبان فارسی را تقویت می‌کردند و به شاعران فارسی گوی و مورخین فارسی نویس انعام می‌دادند، پس اینها نمی‌توانند ترکی را بر آذریها تحمیل کنند، فقط می‌ماند مهاجرت انبوه ترکها به آذربایجان و به اکثریت رسیدن ترکان در مقابل غیر ترکان در مناطق آذربایجان و مستحیل شدن تدریجی اقلیت غیر ترک در داخل ترکان با گذشت سده‌ها، که خیلی هم منطقی است. اگر اینجوری هم حساب کنیم باز اکثریت غالب و اصلی ساکنین  آذربایجان باز ترکان می‌شوند نه باصطلاح آذریها. چرا که این ترکان مهاجر و اکثریت شده در آذربایجان که آب شده زیر زمین نرفتند!این ترکان  همانهایی هستند که الان به ترکی سخن می گویند و دنبال حق و حقوق فرهنگی و زبانی هم هستند، مهاجرت ملل و اقوام از سرزمینی به سرزمین دیگر هم روند طبیعی و منطقی است، فارسها هم از اول ساکن ایران نبودند و بعدا به ایران مهاجرت کرده‌اند، ولی هیچکسی نمی‌تواند حقوق فارسها را در ایران به علت مهاجر بودنشان انکار و یا پایمال کند! moranli2001 ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۳:۰۱ (UTC)
خوب پاسخ شما بسیار روشن است. بحث‌های ناسیونالیستی بحث‌های نوینی هستند. بهتر است بگویم مدرن. در سراسر ایران گروه‌های مختلف زبانی سالیان دراز در کنار یکدیگر بوده‌اند. در این بین فارسی به عنوان زبان دیوانی، آموزشی، ارتباطی و تجاری میان همه این مردمان حضور داشته‌است. همین گروه‌هایی هم که  امروز شما فارس می‌نامید اغلب زبان‌های بومی خود را دارند یا داشته‌اند. صحبت از جنبه قومی زبان فارسی کج فهمی است و نتیجه سیاست‌های استعماری. نتیجه اش هم این است که هر منطقه کوچکی زبان بومی خود را استفاده کند ارتباط هزار ساله مردم شرقی با یکدیگر و تاریخشان گسسته شود و لابد فردا روز آذربایجانی‌های آذری زبان با فی المثل همدانی‌های فارس زبان با انگلیسی با هم صحبت کنند و چندین دولت ناسیونالیست دیگر مانند عراق و افغانستان و ارمنستان و آذربایجان پدید آید و جنگ جنگ تا روز قیامت Farvartish (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۴۹ (UTC)
replies: text: درود. با اینکه اینجا فوروم نیست و باید از این‌همه اظهارنظر و بحث پرهیز کرد ولی چون بحثی ادامه دارد و [اتفاقی]  خواندمش فقط نظرم را بگویم که: حرف کاربر moranli2001 در مورد این‌که پیشینه داستان هرچه بوده، ترک‌زبان‌ها باید حق و حقوق خود را داشته باشند درست است. و بگویم که به نظر من، و بنا بر بررسی‌هایی که داشته‌ام صحبت ایشان در مورد «به اکثریت رسیدن ترکان در مقابل غیر ترکان در مناطق آذربایجان» درست نمی‌نماید زیرا ترکان اصلی زردپوستند و آذربایجانی‌های کنونی نه. در مورد صحبت‌های کاربر Farvartish باید بگویم که موافقم. اگر مثلا به‌جای زبان یک‌پارچه انگلیسی در آمریکا [و استرالیا و کانادا و... ] الان ده‌ها زبان بومی و مهاجری و محلی رسمیت داشت به ضرر همگی‌شان تمام می‌شد. زبان فارسی هم زبان قومی و محلی نیست و زبان میانجی است و مظروف و کاسه‌ای است که دست‌کم ۱۲۰۰ سال نیاکان همه ما، از آسیای میانه گرفته تا ترکیه و هند و... جواهرات و دوست‌داشته‌های خود را در آن نهاده‌اند و امروزه هر کس این زبان را می‌داند می‌تواند در این کاسه دست کرده و گوهرهایی را بیرون کشیده و از آن لذت ببرد. این‌که گویش‌وران زبان‌های منطقه‌ای هم باید حق و حقوق خود را دارا باشند حرف درستی است اما اگر این متکلمان راه رسیدن به این حقوق را از مسیر تخریب کاسه همگانی و تحقیر آن و تحریف تاریخ و تهدید به کوبیدن همه آنچه نیاکان خود و دیگران برای آن زحمت کشیده‌اند انتخاب کنند باید متاسفانه جلوی آن ایستاد.ماني (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۷:۳۸ (UTC)
replies: text: :با تشکر از جناب مانی. تنها نکته‌ای بنده با شما موافق نیستم این نگاهتان به نژاد است. این که می گویید ترکان زرد پوست هستند و آذربایجانی‌ها نه. چون در سرزمین‌های ما ملاک ازدواج بیشتر مذهب بوده‌است تا قومیت این طبیعی است که ترکانی که به آذربایجان آمده‌اند و با بومیان ترکیب شده‌اند ویژگی‌های پدران اولیه خود را نداشته باشند. برای مثال شما افرادی را که از طوایف قزلباش هستند (قاجار، شاملو، افشار و...) را نگاه کنید چند در صدشان شبیه زردپوست‌ها هستند؟ Farvartish (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۰۳ (UTC)

text: درود. بسیاری از ترک‌زبانان که از آسیای میانه به آذربایجان آمدند خود در اصل تاجیک‌ها و سغدیان ترک‌زبان شده در همان آسیای میانه بودند. شاید منظور شما همین باشد (به طور دقیق متوجه منظورتان نشدم).ماني (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۰۹ (UTC)
replies: text: :فکر کنم خوب بیان نکردم. منظورم این است که ترک‌ها الزامن زردپوست نیستند. چیزی که یک قوم را می شناساند بیشتر ویژگی‌های فرهنگی است تا چهره و قیافه. بحث غالب شدن هم خیلی درست نیست. بیشتر امتزاج است. تبریزی‌ها غیر از زبانشان که ترکی است تمامی ویژگی‌های شهر نشین‌های ایرانی (که به ایشان تاجیک یا تات گفته می‌شود) را دارا هستند. ولی خوب خیلی دیگر هم هستند در آذربایجان که علاوه بر زبان فرهنگشان هم ترکی است. Farvartish (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۱۹ (UTC)
replies: text: ::یک نکته که شاید به کار این بحث نیاید: در علم ژنتیک، نژاد زرد و سیاه بر سفید غالبند. یعنی در ازدواج میان یک زردپوست [و نیز سیاه‌پوست] با یک سفیدپوست، مؤلفه‌های ظاهری زردپوست بر ظاهر سفیدپوست غالب است. یعنی ازدواج یک زردپوست با یک سفیدپوست، تا قرن‌ها اثر ظاهری‌اش بر چهرهٔ فرزندان و نسل‌های بعدی را می‌گذارد. لیک بالعکسش چندان صادق نیست. --آرش ツ‏ ۹ مرداد ۱۳۹۱/ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۵۹ (UTC)
replies: text: :::اینکه شما می‌فرمایید را نمی‌توانم نظری بدهم زیرا اطلاعی از آن ندارم. چیزی که می دانم قاجاریان یا افشار از ترکمانان بوده‌اند و تاریخ روشنی هم دارند اما اکثرا شبیه زردپوست‌ها نیستد برای همین می‌گویم زردپوست نبودن آذربایجانی‌ها دلیل بر ترک نبودنشان نیست (اثباتی هم بر آن نیست). در آخر باز هم تاکید می‌کنم اقوام بیشتر از روی فرهنگ شناخته می‌شوند تا چهره. Farvartish (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۹:۵۶ (UTC)

text: در تایید سخنان آرش نمونه این ماجرا هزاره‌های افغانستان هستند که گروهی اندک از مغولان تاثیری پایدار بر چهره مردمان ایرانی تبار آن ناحیه گذاشتند که احتملا تاجیک بوده‌اند. در حالی که زبان فارسی هزارگی تاثیری بسیار ناچیز از مغولی گرفت. برخی مولفه‌های چهره در برخی ترکان آذربایجان (مثل ابروهای پهن، گونه و پیشانی‌های برجسته و حتی چشمان تا حدودی بادامی به روشنی با همسایگانشان مثل ارامنه و کردها متفاوت است و البته به روشنی نیز می‌توان مولفه‌های چهره ارمنی یا کردی را در ترکها دید.IR00NY ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۹:۲۴ (UTC)
@Farvartish: همانطور که مانی نیز فرمودند، بسیاری از ایلات ترک، در سر راهشان از آسیای میانه به فلات ایران و سپس آناتولی [از اواسط ساسانیان تا...]، صدها سال در خراسان و فرارود نشیمن داشتندی و خانات و اماراتی نیز برساختندی و مسلمان شدندی و در واقع خود در اصل تاجیک‌ها و سغدیان ترک‌زبان شده‌اند. وگرنه همین امروز ترکمن‌های هموطن خودمان را براحتی می‌توان از نظر چهره از دیگر همشهریانشان تمیز داد. به هر روی اینکه امروز زبان مردم آذربایجان جزء ترکی نیست حرفی‌ست کاملاً درست و هیچ ابهامی نیز در آن نیست. بحث این است که برای بسط همان اندیشهٔ غربی ملت‌سازی، نباید همه چیز را جعل کرد و هر حقایق تاریخی سرپوش گذاشت.--آرش ツ‏ ۹ مرداد ۱۳۹۱/ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۲۷ (UTC)
replies: text: :فرمایش شما صحیح است . اکثر اقوام ترک نیز جزئی از جوامع فارسی‌زبان هستند و همانقدر که فرهنگ فارسی زبان به فارسی زبانان تعلق دارد به آنان نیز متعلق است. Farvartish (بحث) ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۳۵ (UTC)

text: البته شاید ترکان فرارود و ترکمنستان با مغولها مخلوط گشته باشند.همان ماجرای هزاره ها.در شعر فارسی ترک نماد زیبایی است حتی حمدالله مستوفی مردم آذری تبار خوی را مردمی سفید چهره و ترک وش معرفی میکند.در اینجاها نشانی از زردی نیست.IR00NY ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۲۳:۱۳ (UTC)
جناب /Iroony حمداله مستوفی در همانجا در کتاب نزهت القلوب ، نه تنها مردم خوی را به خاطر زیبارویی ترک وش می نامد ، بلکه اهالی آنجا را هم ترک معرفی می کند و میگوید «‌خوی را ترکستان ایران مینامند » .ضمنا Farvartish عزیز ! برعکس گفته جنابعالی «اکثر اقوام ترک جزئی از جوامع فارسی‌زبان » نیستند ، اما طبیعی است به زبان فارسی که زبان هموطنان فارس می باشد و با آنها در چارچوب یک کشور زندگی می کنند به دیده احترام می نگرند ، آیا فارسها هم به زبان ترکی در همین حدی که ترکها به فارسی می نگرند به عنوان زبان هموطن خود به دیده احترام می نگرند؟ و به آنان حق می دهند که آنها هم به نسبت جمعیت خود در ایران از حق آموزش به زبان خود برخوردار باشند ، در رادیو - تلویزیون در تهران و مناطق خود به زبان درست و ادبی ترکی برنامه داشته باشند و موسیقی خودرا بشنوند، در کتابهای درسی از کتاب 1000 سال پیش « دده قورقود » خود، از دیوان ترکی فضولی ، نسیمی ، ختایی و .... نمونه هایی را بخوانند و به ترک بودن خود افتخار کنند؟--moranli2001 ‏۶ آوریل ۲۰۱۳، ساعت ۰۵:۴۰ (UTC)

text: ترک وش یعنی چه؟یعنی شبیه ترک نه خود ترک.انگار بگوییم آلمانیها آلمانی وش هستند!IR00NY ‏۶ آوریل ۲۰۱۳، ساعت ۰۸:۰۲ (UTC)
صد البته که مردم آذربایجان ایران، اکثراً مؤلفه های ظاهری سایر ترکزبانان را بصورت غالب دارا می باشند. کسانی که نژاد آذربایجانی ها را غیر ترکی می نامند، فقط گفته های غیر علمی دیگران را تکرار می کنند و خود هیچ مشاهده ای از این امر نداشته اند. بنده ایشان را به سفر به مناطق قاراداغ دعوت می نمایم تا خود از نزدیک شاهد این قضایا باشند. چطور کسانی که دم از نژادشناسی می زنند، نژاد همه را ثابت فرض کرده و نژاد مردم آذربایجان را نژادی متأثر می دانند؟ آیا نژاد فارس و ارمنی و کرد خالص است؟Azarbayjanliam (بحث) ‏۲۶ اوت ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۳۴ (UTC)
یعنی هنوز هم از این بحث‌های فرسایشی وجود دارد؟
اولا چه اهمیتی دارد که نژادمان خالص است یا نه؟ برخی عزیزان درباره اینکه مردم آذربایجان، از منظر نژادی ترک هستند یا نه، بحث می‌کنند. ترک‌بودن، یک مولفه فرهنگی است و اصلا قرار نیست ربطی به نژاد داشته‌باشد. نژاد هیچ قومی در ایران، خالص نیست. این تحقیق ژنتیکی را بخوانید.
https://journals.plos.org/plosgenetics/article?id=10.1371/journal.pgen.1008385
از نوشته‌هایی مانند این مقاله هم نباید چنین برداشت شود که ترکانِ امروزِ آذربایجان، نباید داعیه‌یِ حق و حقوقِ ترکی داشته‌باشند. ضمن اینکه باید بپذیریم که حکومت سلاجقه روم، در ورود زبان ترکی به این منطقه نقش بسیاری داشته‌اند و حتی منابع یونانی که در دوران باستان با آتروپاتگان بسیار برخورد داشته‌اند، ایشان را ماد معرفی کرده‌اند و نه ترک. حتی خود مورخان آذری مانند تاج‌السعید اردبیلی، محل زیستِ ترکان را آخرِ اقلیمِ هفتم(شرق و شمال چین) دانسته‌اند.
خلاصه که کسی نباید از این‌طرف بام یا از آن‌طرف بام بیفتد. Histo.beh (بحث) ‏۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۳۸ (UTC)
thread_title:  در مورد زبان ترکی و بحث آذری آذربایجان عادلانه و زبانشناسانه نظر دهیم نه نژادپرستانه! 

message: :کاربری چنین منبعی را به مقاله افزود.دوستان آگاهتر نظری در این باره دارند؟IR00NY ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۲۸ (UTC)
replies: text: :گمان نمی‌کنم چنین چیزی در تاریخ طبری آمده است. از کاربر مذکور هم درخواست کردم مشخصات کتاب‌شناختی را ارائه دهد تا بررسی شود؛ ولی پاسخی دریافت نشد. به گمانم تا زمانی که عدم ارجاع دقیق به صفحهٔ کتاب را نامعتبر ندانیم، اعتبار ویکی‌پدیا چندان بالا نخواهد رفت.  مهدی ۱۸ مرداد ۱۳۹۱ برابر با  ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۰:۴۸ (UTC)
در رابطه با تاریخ طبری و نقل از آن، مشخصات دقیق کتاب آمده است که اشخاصی که فاقد تعصب های بیجا هستند می توانند به کتاب مذکور مراجعه کردند و حقیقت را به چشم خود ببینند.در ضمن گمان های آقایان هیچ گونه ارزشی ندارد و این حقیقت است که مهم می باشد نه گمان!
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۳۷ (UTC)
replies: text: :چنین چیزی واقعیت نداره. جعل پان ترک هاست . این کاربر هم رفته این جعلیات را از یه سایتی کپی پیست کرده اینجا. --Espiral (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
آقای Espiral شما بدون دلیل و سند و مدرک نوشته مرا حذف کردید
از شما به ویکی پدیا شکایت خواهم کرد. مشخصات دقیق کتاب آمده است، اگر کسی خواست می تواند به کتاب مذکور مراجعه کند
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۴:۳۷ (UTC)

text: اگه به منه، که می دونم چنین چیزی وجود خارجی نداره. اگه به شماست، پس برو اسکن این صفحه رو بگذار ما هم ببینیم--Espiral (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۵:۲۱ (UTC)
replies: text: : دوست عزیز دست از خرابکاری بردارید. چنین سندی وجود ندارد. Pashangparsi6 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۵:۵۶ (UTC)
قطعا که به شما نیست
نظر شما در این خصوص اهمیتی ندارد و من نیازی به نشان دادن اسکن آن ندارم
موضوع را با مدیران در میان گذاشته ام و همچنان پیگیر خواهم بود تا یا بی طرف نبودن ویکی پدیا بر همگام مشخص شود و یا شکایت من از شما به جایی برسد.
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۰۲ (UTC)
آقای Pashangparsi6 آیا شما به کتاب مذکور مراجعه کرده و نقل مرا در آنجا ندیدید؟!!!
اگر کسی منکر وجود آن در کتاب معرفی شده می باشد می تواند آن صفحه از کتاب را آورده و نشان دهد که حق با اوست!
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۰۴ (UTC)

text: تاریخ طبری منبع دست اول است . Farvartish (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۱۴ (UTC)
تاریخ بیهقی نیز چنین می باشد
در صورت ادامه حذف نقل تاریخ طبری، سایر منابع دست اول نیز باید پاک شوند.
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۲۲ (UTC)

text: اگر منبع دست اول دیگری هم هست بفرمایید پاک کنید . دقت کنید شما بر گذاشتن یک منبع دست اول تاکید می کنید و بیش از سه بار در ۲۴ ساعت واگردانی کرده اید. Farvartish (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۶:۵۱ (UTC)
این متعصب بودن دوستان شما را می رساند که من مجبور شده ام سه بار آن مطلب را به اشتراک بگذارم. همچنین احساس نمی کنم جز کتاب طبری نیازی به معرفی کتاب دیگری باشد!
MOHAMADAMIN1362 (بحث) ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۷:۰۹ (UTC)

text: مطلب کاملا دوپهلو است.سرزمین ترکان با اینکه ترکی زبان آنجا باشد بسیار متفاوت است.یونان نیز زمانی سرزمین پارسیان بود ولی مردمش هیچ وقت پارسی گو نبودند.البته باید وجود این مطلب در خود کتاب نیز تایید شود.این مطلب شبیه به مطلبی دیگر است که در متن به نظر میرسید آذربایجان را سرزمین ترکان دانسته ولی منظورش خزران سکن در بعد از کوههای قفقاز بود.در ضمن اینجا مقاله زبان آذری است اگر هم قرار باشد این مطلب نوشته شود در مقاله آذربایجان باید نوشته شود.مثل این میماند در مقاله زبان ترکی آذربایجانی به زبان آذری اشاره شود.IR00NY ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۰۶ (UTC)

text: من جلد هفتم تاریخ طبری ترجمه ابوالقاسم پاینده را بررسی کردم.جلد هفتم از صفحه ۲۷۱۳ با عنوان سخن از بیعت حسن بن علی شروع میشود و در ۲۷۲۷ که طبق منبعی که شما دادید میشود صفحه ۱۴ این جلد میشود سخن از حوادث در سال چهل و دوم.من صفحه اول تا ۲۰ را خواندم هیچ چیزی از این جمله نیست کل موضوع درباره اعمال خوارج ، گماردن مروان ابن حکم به ولایتی مدینه ، لشگر کشی مسلمانان به روم و آلان در همین اندازه که نوشته است رومیان را شکست دادند و لشگرکشی به فارس و ... است مطلب هم از صفحه ۱۳ با عنوان سخن از ولایتداری ابن عامر و بعضی حوادث ولایتداری او آغاز میشود.خود جلد هفتم تنها جایی که نام آذربایجان میرود در صفحه اول جایی است که نوشته است حضرت علی ، قیس را بر مقدمه سپاه عراق که به سمت آذربایجان میرفت گمارد.فکر میکنم منبع به کلی جعلی باشد.فکر میکنم کتاب تاریخ طبری به راحتی بشود از اینترنت دانلود کرد.IR00NY ‏۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۳۹ (UTC)
replies: text: :متن مورد اشاره عربی ست نه فارسی. --123 (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۲:۵۷ (UTC)
replies: text: ::جعل منبع انجام شده، در نسخهٔ عربی هم چیز دیگری آمده است که ترجمه‌اش چنین است: «در ۱۰۴، در زمان خلافت یزیدبن عبدالملک ، خزرها باب الابواب را تصرف کردند و آنجا را اردوگاه خود قرار دادند. پس از آن جراح بن عبداللّه حکمی باب را فتح کرد و بر خزرها پیروز شد.» درفش کاویانی (بحث)  ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۳:۳۴ (UTC)
replies: text: :::منظور تان ترجمه غلط است؟ البته خزران هم ترک بودند. بنا به گفته وبلاگ شهربراز پاینده چنین نوشته در خصوص وقایع سال 104:
 
ولی اینها هرچه هم که باشد باید از قول منبع جدید نقل شود. 123 (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۳:۵۷ (UTC)
replies: text: ::::اینجا بحث ترک بودن و نبودن خزرها نیست . وبلاگ هم منبع قابل ارجاع نیست . اگر هم دوستان اینجا ذکر کرده اند برای روشن شدن جعل منبع بوده و در مقاله نیز نیاورده اندش. Farvartish (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۴:۱۸ (UTC)
replies: text: ::::::الان جعل چیست؟ جلد نهم ترجمه پاینده این را نوشته دیگر. سؤال اینست که این چه ربطی به مقاله حاضر دارد و اگر می گویید دارد منبع ش چیست.   123 (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۴:۲۴ (UTC)

text: همتون سر کارید. من از همون اولش گفتم چنین چیزی وجود خارجی نداره. بی خود درگیرش نشید Espiral (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۸:۳۷ (UTC)

text: جناب سی کاسپی در منبع آورده شده جلد هفتم نه جلد نهم.فکر نمیکنم جلدهای عربی و فارسی اش با هم فرقی کند.این ترجمه همان است.IR00NY ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۹:۳۵ (UTC)

text: من جلد نهم حوادث سال 104 را هم کامل خواندم.سخن از جنگ مسلیمین در سغد و خجند و فرغانه است و منظور از ترکان ، ترکان آن دیار است.جالب اینکه در مطلب بیشتر سخن از جنگ با سغدیان خجند است.IR00NY ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۹:۵۰ (UTC)
replies: text: :جهت اطلاع شما.  صفحه 4044 را ببینید. حاکم آذربیجان و ارمنیه به سرزمین ترکان خزر در بلنجر حمله کرده است. 123 (بحث) ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۷:۲۸ (UTC)

text: بله هست و البته طبق معمول جعل پانترکی رخ داده.در کتاب من نیز نوشته به غزای سرزمین ترکان رفت.اینم میشود جلد نهم صفحه 1404 نه جلد هفتم صفحه 14!IR00NY ‏۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۰۴ (UTC)
thread_title:  منبعی از طبری 

message: خوب بود در این مقاله به کتاب ذیل :
http://www.azarpadgan.com/?content=DetailsArticle&id=205
اشاره میشد.  جدول این مقاله نشانگر همان روندیست که در مقاله بحث شده است.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۲ سپتامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۷:۱۷ (UTC)
thread_title:  نامهای جغرافیایی و صریح الملک 

message: دانستنی‌هایی دربارهٔ زبان ترکی
زبان امروزی ساکنان قره داغ ( ارسباران ) تركي آذربايجاني می‌باشد که در نقاط مختلف آن با لهجه‌های گوناگون تلکم می‌شود. زبان نوشتار و رسمی آذربایجان در بیشتر دوره‌های تاریخی آن، زبان ترکی بوده‌است. اکثریت قریب به اتفاق نوشته‌ها و آثار مردم این منطقه نیز در دوره‌های مختلف به فارسی و ترکی بوده ‌است.زبان تركي داراي تاريخ بيش از هفت هزار ساله در جهان است كه داراي گويشهاي مختلف آذربایجانی ، استانبولي ، تركمني ، ازبكي ، ياقوتي ، چاووشي ، اويغوري ، چيني ، قرقيزي ، آلبانيائي ، بلغارستاني و ... هستند. 
آنها از شرق آسيا تا اروپا و حتي آمريكا گسترانيده شده اند و مجموعاً 360 ميليون نفر از جمعيت دنيا را تشكيل مي دهند كه بعد از زبانهاي چيني ، هندي ، انگليسي و اسپانيائي و بالاتر از زبانهاي عربي و فارسي بعنوان پنجمين جمعيت دنيا محسوب مي شوند. 
 
زبان امروزي ساكنين قره داغ ( ارسباران ) و تاريخچه آن 
در جهان اسلام نيز زبان تركي با 300 ميليون نفر متكلم ، بيشترين تعداد را دارد و حتي بالاتر از زبان عربي قرار دارد. بعد از زبان تركي ، زبانهاي عربي ، اردو و فارسي بيشترين تعداد مسلمانان را تشكيل مي دهند. 
در ايران نيز بيش از 20 ميليون نفر ترك زبان در آذربايجانغربي و شرقي ، اردبيل ، همدان ، زنجان ، قزوين ، تهران ، خراسان ، فارس و ديگر نقاط ايران بصورت پيوسته يا پراكنده زندگي مي كنند. 
از نظر زبانشناسان ، زبان تركي زبانيست شكرين ، بغايت زيبا و دلنشين و اصيل و قانونمند با ريشه اي هزاران ساله. تمام قواعد و گرامر اين زبان هنري و شكري موزون و مبتني بر ملودي است تا جائيكه بعضي زبانشناسان ، اختراع آنرا فوق بشري و اعجاز گونه و اعجاب انگيز خوانده اند. 
زبانشناس نامي ، Man Muller ، انگشت به دهان از عظمت فوق بشري زبان تركي ، چنين سخن مي راند: « زمانيكه ما زبان تركي را با دقت و موشكافانه مي آموزيم با معجزه اي روبرو مي شويم كه خرد انساني در عرصه زبان آنرا آفريده است». Herman Vanbery از نظر زيبائي و كمال ، جايگاه آنرا بالاتر از زبان عربي مي داند. « نيكيتا هايدن» زبانشناس نامي آلماني و عضو مؤسسه اروپائي يوروتوم ، با شك و شبهه نسبت به خلق زبان تركي توسط فرمولهاي پيچيده توسط انديشمندان مي گويد: « انسان در آنزمان قادر به خلق چنين زباني نبوده ، يا موجودات فضائي اين زبان را خلق كرده اند و يا خداوند به پيامبران خود ، اين عاليترين كلام ارتباطي را هديه كرده است». 
در زبانشناسي تطبيقي ، فصل بسيار جذاب ، شيرين و علمي اتيمولوژي ، به ريشه شناسي كلمات بصورت علمي مي پردازد. مي توان بوسيله علم اتيمولوژي ، تأثير زبانهاي مختلف روي هم را ديد. زبان غالب ، زباني است كه توانمند بوده و زبان ديگر را تحت سيطره خود درآورده است ، طوريكه گاهي زبان مغلوب به گويشي از زبان غالب تعبير مي شود ، مانند زبان فارسي كه بنا به آخرين نتائج علمي و تحقيقاتي سازمان يونسكو بعنوان 33 مين گويش زبان عربي معرفي شد و بصورت زباني مستقل پذيرفته نشد. 
تأثير زبانها روي هم گاهي براي دو زبان همسايه جغرافيائي اتفاق مي افتد ، مانند زبان عربي و فارسي. گاهي براي دو زبان همسايه ادبي پيش مي آيد ، مانند زبان انگليسي و فارسي كه هر دو از زبانهاي هند و اروپائي اند. اما گاهي يك زبان با درنورديدن قله هاي زمان و مكان ، همه را به تسخير مي كشد ، مانند زبانهاي تركي و انگليسي. 
زبان تركي بعنوان كهنترين زبان دنيا با متكلماني كه شرق و غرب عالم را تحت حاكميت خود درآورده بودند ، جا پائي در تمام زبانهاي دنيا دارد. شايد زباني وجود نداشته باشد كه تحت تأثير اين زبان قرار نگرفته باشد. البته اين تأثير در كنار گستردگي جمعيتي و وسعتي حكومت تركان ، ناشي از توانمندي و زيبائي و قانونمندي زبان تركي نيز بوده است. 
براي بررسي ميزان تأثيرگذاري زبان تركي بر زبانهاي صاحب نام جهان كافيست به گزارش سال 2002 مؤسسه A.M.T تحت مديريت برجسته ترين زبانشناسان اروپا و آمريكا نظري داشته باشيم. طبق اين گزارش: 
20% واژگان انگليسي 
40% واژگان ايتاليائي 
17% واژگان آلماني 
10% از واژگان فرانسوي 
از زبان تركي گرفته شده اند. زباني كه بتواند در آنسوي عالم چنين نفوذي در زبانهاي غير همنوع (تركي از زبانهاي اورال ـ آلتاي و زبانهاي مذكور از زبانهاي هند ـ اروپائي) داشته باشد ، بي ترديد تأثير عظيمي روي زبان همسايه خود ، پارسي ، خواهد داشت. دو قوم همسايه مانند ترك و فارس كه صدها سال باهم زندگي كرده و در كنار هم بوده اند و با هم وصلت نموده اند ، از لحاظ فرهنگي و اجتماعي روي هم تأثير نزديك و متقابل داشته اند و اين تأثير متقابل فرهنگ ها اجتناب ناپذير مي باشد. از جمله اين تأثيرات ، مي توان به تأثير فرهنگ ، آداب و رسوم ، اصطلاحات ، مثلها ، متلها ، داستانها ، لغات و حتي قيافه اشاره داشت كه اكثراً با ازدواجها وارد فرهنگ ديگر مي شود. در حدود يك پنجم لغات زبان فارسي را نيز لغات تركي تشكيل مي دهند.تأثير زبان تركي بر فارسي در تاريخ اجتناب ناپذير است بطوريكه John Perry ، مورخ نامي ، مي نويسد: «همانگونه كه زبان عربي بعنوان زبان مبلغين اسلام تأثير زيادي روي فارسي داشته است، پس تعجب آور نيست كه زبان تركي بعنوان زبان مبلغين شيعه ، تأثير ژرفي در فارسي داشته باشد» زبان تركي اكنون در تمام جهان جاي خود را پيدا كرده است و بعنوان كاملترين زبان در بسياري از صنايع پيشرفته جا پا باز كرده است. مثلاً پيچيده ترين سيستم عامل كامپيوتري OS 2/8 و windows زبان تركي را بعنوان پايه فونتيكي قرار داده اند ، يا اينكه تمام اطلاعات ارسالي از رادارهاي جهان به سه زبان انگليسي ، فرانسوي و تركي علايم پخش مي كند. كليه سيستمهاي اويونيكي و الكترونيكي هواپيماهاي تجاري از سال 1996 به اينطرف به سه زبان انگليسي ، فرانسوي ، تركي در كارخانه بوئينگ آمريكا مجهز مي شوند. كليه سيستمهاي جنگنده قرن يعني «جي.اس.اف» به دو زبان انگليسي و تركي در 7000 فروند در حال ساخت است.زبان تركي و يا به بيان كلي ، زبانهاي اورال ـ آلتاي در تقسيم بندي زبانهاي دنيا يكي از خانواده هاي گسترده و متنوع را در كنار خانواده زبانهاي هند و اروپائي تشكيل مي دهند. زبان تركي ـ صرفنظر از انواع گويشهاي آن ـ جزو زبانهاي كوتاه صائت التصاقي است. اين زبان مانند زبانهاي هند و اروپائي به قسمتهاي جزئي تر تقسيم مي شود. يكي از آنها زبان تركي با گويش آذربایجانی است. 
185.178.220.2 ‏۹ اوت ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۱۸ (UTC)
replies: text: درخواست واضح نیست -- Arian بحث ‏۴ مارس ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۰۳ (UTC)
سینما بدون رنگ (بحث) ‏۱۱ مارس ۲۰۲۰، ساعت ۰۲:۰۶ (UTC)
thread_title:  درخواست ویرایش در ۹ اوت ۲۰۱۷