بحث:حسام‌الدین چلبی

message: :جالبه. پس من امروز در قونیه سر قبر چه کسی داشتم فاتحه می خوندم؟ البته نوشته این عکس در پشت نرده های آهنی است. ولی کلمات HESAMEDIN CELBI را هنوز می شود خواند. --دانقولا (بحث) ‏۲۷ مارس ۲۰۱۱، ساعت ۱۹:۳۳ (UTC)

message: در ویکیپیدا منابع تخصصی حرف آخر را میزنند.  فرانکلین استاد دانشگاه چیکاگو:
*Franklin D. Lewis, "Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi", Oneworld Publication Limited, 2008 According to Franklin: “Rumi traces Hosam al-Din’s descent through a famous but uneducated mystic, Abu al-Vafa Kordi (d. 1107). This would mean Hosam al-Din had some Kurdish blood, which makes perfect sense, since Rumi describes his family as hailing from Urmia in 
Northwestern Iran”(pg 215-
برخی بپرسند چرا لقبش "ابن اخی ترک" بوده است.  به نظر من بخاطر چندمعنی واژه ترک در ادبیات فارسی است.  اما کتاب زیر که نویسنده آن یکی از شیوخ مولویه است و ترکزبان, این توضیح را میدهد:According to Şefik Can, M. Fethullah Gulen, Zeki Saritoprak, “Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya, he was called “Akhi Turk”. (pg 78)
در همین کتاب نیز آمده است:
“Husam al-Din Chelebi’s grandfather was a great saint, Shaykh Taj al-Din Abu al-Wafa, who was Kurdish and died in Baghdad in 1107.
در هر رو, منبع فرانکلین بسیار تخصصی-تر از منبع پیش مقاله میباشد و بحث را تمام میکند (تا زمانیکه منبعی هموزن آن بیاید).  شیخ تاج الدین ابوالوفای کردی یک کرد بوده است و جد حسام الدین.  بنابراین حسام الدین هم در منابع معروفه کرد معرفی شده است.
thread_title: منبع تخصصی

message: ایشان پروفسور و مولاناشناس دانشگاه شیکاگو هستند و در کتابشان جد حسام الدین چلبی را کرد و به طور دقیق شیخ ابولوفای کردی معرفی کردند.
صفحه دکتر فرانکلین:
http://nelc.uchicago.edu/faculty/lewis
که منبع آن در بالا آمده است.  ضمن اینکه خود مولانا نیز در دفتر اول مثنوی به طور واضح میگوید که شیخ ابوالوفا جد همان حسام الدین چلبی است و بنابراین بحثی در مورد جد حسام الدین نیست.  زیرا در مورد جدش شیخ ابوالوفا در مقدمه آمده است:  "شب با زبان کردی خوابیدم و با زبان عربی بیدار شدم"".  --Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۹:۰۱ (UTC)
بنابراین منبع:
"اورمیه در گذر زمان - حسن انزلی - انتشارات دستان - 1384 - صفحه "
از مقاله حذف شد زیرا هرگز هموزن لوئیس فرانکلین نیست.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۹:۰۳ (UTC)
replies: text: جناب Khodabandeh14 اولا آنکه شما اعتقاد بر این دارید که شب با زبان کردی خوابیدم و با زبان عربی بیدار شدم این مطلب در مورد شیخ ابوبکر یزدانیار نقل شده نه در مورد شیخ تاج الدین ابوالوفای و یا نمی دانم جد حسام الدین چلبی در ضمن و همچنین در کتاب بدیع الزمان آقای فروزان فر که استاد ادبیات فارسی ایران هم است او را ابن اخی ترک آورده و به ترک بودن وی هم اعتراف کردهAmir a57 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۱۴ (UTC)
در قسمت زیر هم According to Şefik Can, M. Fethullah Gulen, Zeki Saritoprak, “Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya, he was called “Akhi Turk”. (pg 78
هیچ اشاره ای به علت ترک نامیده شدن آن ندارد فقط به ریاست مجموعه اخی توسط اجداد حسام الدین چلبی دارد در ضمن خود نام چلبی هم ترکی استAmir a57 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۳۹ (UTC)
در مورد اخی هم این معنی را به معنای فتوت می دانستم ولی باز هم گفته نشده چرا ترک بوده؟
با سپاس
چرا میگوید چون در قونیه زندگی میکرده است, این لقب را گرفته است.  یعنی بخاطر مکان شاید این نام را گرفته است.
البته من نمیدانم این قانع کننده باشد..اما ابن اخی ترک یک "لقب" هست و نه نام.  معنیش: "فرزند برادرم ترک".  در هر حال لقب برای اشاره ریشه یک فرد کافی نیست.    
در همان منبع ولی به طور دقیق آمده است:
Husam al-Din Chelebi’s grandfather was a great saint, Shaykh Taj al-Din Abu al-Wafa, who was Kurdish and died in Baghdad in 1107. Although this great saint was illiterate, he was a Gnostic. Some members of the community who only valued education levels, high positions, wealth, and physical appearances asked him to preach to them in order to embarrass this great saint. Shaykh Abu al-Wafa al-Kurdi replied: “God willing, I shall preach tomorrow. Be present.” The night he supplicated sincerely to God, performed the ritual prayer, and went to bed. In his dream he saw the Prophet of Islam. The Prophet gave good news to this illiterate Kurdish saint: “God manifested Himself to him through his name ‘Alim (All knowing) and Hakim (All-Wise).”. The next day when he sat on the Kursi, or chair, to begin his sermon in the mosque, his first sentence was: “I slept as a Kurd at night and got up as an Arab in the morning”( Şefik Can, M. Fethullah Gulen, Zeki Saritoprak, "Fundamental of Rumi's Thought: A Mevlevi Sufi Perspective", Tughra; Second edition edition (December 1, 2005). 
Pp 78
در هر حال, جد وی شیخ تاج الدین ابوالوفا است.  یعنی این نکته بسیار مسلم است. و کرد بودن شیخ تاج الدین ابوالوفا هم در همین اسناد آمده است..  در مورد شیخ تاج الدین ابوالوفا هم فرانکلین نیز میگوید کرد بوده است.  از خود شیخ هم در اول مثنوی نقل قول شده است: "شب با کردی خوابیدم.."(منسوب به شیخ تاج الدین ابوالوفا)
در مورد نام چلبی..من نمیدانم ریشه این نام چیست ولی نام "افندی" برای نمونه ریشه یونانی دارد.     لقب "آقا" برای نمونه مغولی  هست یا "خان" برای نمونه ریشه-اش مورد بحث است ولی از هندوستان تا آسیایه میانه, افرادی با لقب "خان" هستند.  یعنی در تمامی خاورمیانه غیرعرب و آسیایه میانه و قاره هند/پاکستان افرادی با لقب "خان" وجود دارند ولی تنها لقب هست و نمیتوان گفت چه ریشه-ای دارند.
در ضمن در اینجا میگویند ریشه نام چلبی یونانی است:
http://books.google.com/books?id=jLU4AAAAIAAJ&q=chalabi+origin+of+word&dq=chalabi+origin+of+word&source=bl&ots=07jUDQ7twU&sig=EI83MDrbAf04lF8FI2OkzkL7AB4&hl=en&sa=X&ei=O60uUJbIH4TB6AGA8YCwCQ&ved=0CFEQ6AEwBQ
Yet in 1904, P. M. Melioransky in his article " On the meaning and origin of the words chalab and chalabi in the Turkish language," (Zapiski, vol. 15, p. 034) carefully showed, that these words do not exist in any Turkish language or dialect
در هر حال در همان صفحه اول مثنوی آمده است:
قال امسیت کردیا و اصحب عربیا (شب به کردی خوابدیم و صبحش به عربی گویا شدم).  در مناقب افلاکی هم این نکته تکرار شده است.
علت دیگر هم میتوانم بدهم که او کرد بوده است.
Franklin D. Lewis, "Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi", Oneworld Publication Limited, 2008
Aflaki reports that Hosam al-Din, like Shams of Tabriz, followed the rites of the Shafe’I school of Islamic law. One day Hosam al-Din said that he wished to convert to the Hanafi creed, “because our mster of the Hanafi creed”. Rumi told him that it would better to keep his own creed and simply to follow the mystical teachins of Rumi and guide the people to his creed of love”
یعنی حسام الدین پیرو مذهب شافعی بوده است.  گروه-های مختلف ترکی-زبان/ایرانی-زبان خراسان همواره مذهبی حنفی داشتند.  امروز هم مذهب مردم ترکیه که ترکزبان هستند همان مذهب حنفی است مانند مذهب مردمان سنی افغانستان و تاجیکستان و اوزبکستان و ..اما مذهب تمامی کردهای سنی همان شافعی هست مانند حسام الدین.  به هر حال اگر کتابی هموزن فرانکلین مولاناشناس (و پروفسور ادبیات فارسی دانشگاه شیکاگو) پیدا شد که نظر دیگری دارد, میتوان دوتا نظر را کنار هم اورد.  اما منابع دوستکارانه (آماتور) را نمیتوان هموزن فرانکلین دانست.  در ضمن من کتابهای آقای فروزانفر را دارم.  کدام کتاب و کدام صفحه و لطفا کل عبارت را بیاورید که حسام الدین را "ترک" دانسته است. --Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۰۰ (UTC)
در ضمن آن عبارت که "شب با کردی خوابیدم" در مناقب افلاکی (به علاوه مقدمه مثنوی) نیز آمده است.  این را برایتان از ترجمه انگلیسی افلاکی میاورم که بحثی نباشد.
“The feats of the Bayazid of the age, the Jonayd of the era, key to the treasuries of the Celestial Throne (‘arsh), custodian of the treasure of the earth’s surface (farsh), Friend of God on earth (ard), performer of customary practices and religious duty (fard), intercessor for the supporters on the Day of Review (‘ard), Hosam al-Haqq va’l Din b. Hasan b. Mohammad b. al-Hasan b. Akhi Tork, who associated himself with the revered Shaykh [Mowlana], saying: “I went to bed a Kurd and I woke up an Arab”. God be pleased with him and his ancestors and how excellent his descendants!(Shams al-Din Aflaki, "The feats of the knowers of God: Manāqeb al-ʻārefīn", translated by John O'Kane, Brill, 2002.)
یعنی در مناقب حتی خود حسام الدین هم این نکته را تکرار کرده است (شب کرد خوابیدم..).
بنابراین بنده منتظر نقل قول فروزانفر در مورد "ترک" بودن حسام الدین هستم.  اگر چنین چیزی وجود داشت, میتوان آن را در کنار نظر فرانکلین اورد هرچند نظر فرانکلین باز معتبرتر هست زیرا شادروان فروزانفر ده-ها سال هست که از این جهان رفته است و کتاب فرانکلین بسیار تازه است.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۰۰ (UTC)
متاسفانه Khodabandeh14 شما افکار تندرو دارید هیچ هم ترکهای همیشه حنفی نبوده اند روستای بالو در اورمیه ترک شافعی هستند در هر حال منابع به این صورت اغراق امیز است  Amir a57 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۰۹ (UTC)
لطفا حمله شخصی نکنید.  شما هم بروید چند سند مانند فرانکلین (هموزن و همعرض اعتبار) پیدا کنید (البته عبارت کامل را بیاورید همانطور که من آوردم)
.
ترکهای سنی (چه اوزبک چه انوتولی چه قرقیز چه اغوزهای سنی..)مذهب 99% حنفی بودند و هستند.  کردهای سنی مذهب هم 99% همواره شافعی بودند.  یک دو تا دهکده (بخاطر نزدیکی با کردها) این نکته را تغییر نمیکند..سلجوقیان هم حنفی بودند.
در کتاب فروزانفر به نام "زندگی مولانا: جلال الدین محمد بلخی مشهور به مولوی" - انتشارات زوار - سال 1382 نیز در صفحه 6 آمده است:"صدیق ابن الصدیق رضی عنه الله و عنهم الارموی الاص المنتسب الی الشیخ المکرم بما قال امسیت کردیا و اصحبت عربیا.." یعنی میگوید که اورمیه الاصل و منتسب به شخی هست (همان شیخ تاج الدین ابوالوفا) که گفت: "شب با کردی خوابدیم و روز با عربی بیدار شدم"..من چیزی در مورد ترک بودن حسال الدین در این کتاب فروزانفر نیافتم.  اگر عبارت دیگری هست, لطفا آگاهی کنید.  
سپاس.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۱۳ (UTC)
در مورد حنفی و شافعی هم این اسناد را داشته باشید..
“The Turkmens who entered Anatolia no doubt brought with them vestiges of the pre-Islamic inner Asian shamanistic past but eventually became in considerable measure firm adherents of the near-universal Islamic madhab for the Turks, the Hanafi one”(Mohamed Taher, “Encyclopedic Survey of Islamic Culture”, Anmol Publication PVT, 1998. Turkey: Pg 983). Another testament to this is from traveler Ibn Batuttah who lived in the 14th century. On Turks, he provides some description of their religion: “..After eating their food, they drink the yogurt/milk of mare called Qumiz. The Turks are followers of Hanafism and consider eating Nabidh (Alcoholic beverage) as Halal (lawful in Islam).”(Ibn Batuttah, translated by Dr. Ali Muvahid, Tehran, Bongaah Publishers, 1969). “There have sometimes been forcible and wholesale removals from one “rite” to another, generally for political reasons; as when the Ottoman Turks, having gained power in Iraq and the Hijaz in the sixteenth century, compelled the Shafi’ite Qadis either to change to the Hanafi “rite” to which they (the Turks) belonged, or to relinquish office.”(Reuben Levy, “Social Structure of Islam”, Taylor and Francis, 2000. Pg 183). “Hanafism was founded by a Persian, Imam Abu Hanifa, who was a student of Imam Ja’far Al-Sadeq, ... His school held great attraction from the beginning for Turks as well as Muslims of the Indian subcontinent. Today the Hanafi school has the largest number of follows in the Sunni world, including most Sunni Turks, the Turkic people of Caucasus, and Central Asia, European Muslims, and the Muslims of Indian subcontinent “(Nasr, Seyyed Hossein. “The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity”. HarperColins, 2004. Pg 68).
“On the other hand, because the Turkish rulers were so devoted to Islamic beliefs, they had accepted Hanafism with a great vigor and conviction”(Mehmed Fuad Koprulu’s , Early Mystics in Turkish Literature, Translated by Gary Leiser and Robert Dankoff , Routledge, 2006, pg 8).
 This is still the case today in modern Turkey: “Unlike the Sunni Turks, who follow the Hanafi school of Islamic law, the Sunni Kurds follow the Shafi’i school”(Federal Research Div Staff, Turkey: A Country Study, Kessinger Publishers, 2004. pg 141).
پس احتمال کسی که شافعی است (کرد باشد) درصدش تقریبا 100% هست و احتمال ترک بودنش تقریبا نادر.  البته من اسنادی مانند فرانکلین اوردم که به طور واضح کرد بودن را قبول دارند.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۱۶ (UTC)
اولا روستای بالو در اورمیه با کردها همسایه نیست دوما شب با کردی خوابدیم و روز با عربی بیدار شدم :شب با کردی خوابدیم نمی دانم منظور شما چیست خوابیدم است ؟یا خوابدیدم است یا نمی دانم ؟ ... مگر هرکس شب با کرد بخوابد روز با عرب بیدار شود می شود کرد ؟از این جمله صدتا تفسیر می شود بیرون آوردAmir a57 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۲۰ (UTC)
اتفاقا از آن جایی که ایشان گفته اند شب با کرد خوابیدم و روز با عرب بیدار شدم مشخص می کند که نژادش غیر از کرد و عرب بودهAmir a57 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۲۵ (UTC)
دوست عزیز
شما حق ندارید منابع علمی (مانند لوئیس فرانکلین) که به صراحت او را کرد و جد وی را شیخ تاج الدین ابوالوفای کردی میدانند را پاک کنید.  شما میتوانید منابع آکادمیک هموزن بیاورید که نظر مختلف داشته باشد.  من هم نیازی ندارم که برای شما کرد بودن حسام الدین را ثابت کنم.  تنها منابعی اوردم که این را میگویند.  استدلالهای شخصی که نیز اوردم شاید شما را قانع نکند ولی در کل برای دیگران قانع کننده است.  اما مهم همان منبع فرانکلین لوئیس (پروفسور دانشگاه شیکاگو) هست.  شما هم ناچارید منبعی هموزن آن برای نظر خود بیاورید.
سپاس
در ویکیپیدا منابع تخصصی حرف آخر را میزنند.  فرانکلین استاد دانشگاه چیکاگو:
*Franklin D. Lewis, "Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi", Oneworld Publication Limited, 2008 According to Franklin: “Rumi traces Hosam al-Din’s descent through a famous but uneducated mystic, Abu al-Vafa Kordi (d. 1107). This would mean Hosam al-Din had some Kurdish blood, which makes perfect sense, since Rumi describes his family as hailing from Urmia in 
Northwestern Iran”(pg 215-
برخی بپرسند چرا لقبش "ابن اخی ترک" بوده است.  به نظر من بخاطر چندمعنی واژه ترک در ادبیات فارسی است.  اما کتاب زیر که نویسنده آن یکی از شیوخ مولویه است و ترکزبان, این توضیح را میدهد:According to Şefik Can, M. Fethullah Gulen, Zeki Saritoprak, “Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya, he was called “Akhi Turk”. (pg 78)
در همین کتاب نیز آمده است:
“Husam al-Din Chelebi’s grandfather was a great saint, Shaykh Taj al-Din Abu al-Wafa, who was Kurdish and died in Baghdad in 1107.
در هر رو, منبع فرانکلین بسیار تخصصی-تر از منبع پیش مقاله میباشد و بحث را تمام میکند (تا زمانیکه منبعی هموزن آن بیاید).  شیخ تاج الدین ابوالوفای کردی یک کرد بوده است و جد حسام الدین.  بنابراین حسام الدین هم در منابع معروفه کرد معرفی شده است.--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۱:۵۸ (UTC)
جناب Khodabandeh14 منابع شما هیچ چیزی در مورد نژاد حسام الدین چلبی مشخص نکرده فقط در این حد گفته شب با کرد خوابیدم و روز با عرب بیدار شدم بعد با این جمله نوشته که ابوالوفا کرد بوده از این جمله می توان برداشت کرد که عرب هم می توانسته باشد در کل منابع شما به کار این فرد در نزد ترکهای سنی مذهب اورمیه هم شناخته شده است بهتر است تا دلیل و مدرک مستند در باب کرد بودن آن نیاورده اید آن را به تاریخچه اضافه نکنید نظر شما در مورد اینکه وی از اهالی کرد اورمیه بوده کمی صحیح نمی باشد ولی در هر حال تا آوردن منابع صبر کنیدAmir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۱:۱۴ (UTC)
دوست عزیز این هم سندی دیگر مبنی بر چلبی ، چلبی نامی ترکی است :چلبی (کمیجان) چلبی نامی ترکی است که سکنه این روستا هم که در استان مرکزی قرار دارد به ترکی صحبت می کنندAmir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۱:۲۹ (UTC)
جناب امیر.
اینکه من نتوانستم شما را قانع کنم ربطی به مطلب ندارم. یک بحث جداگانه است.  شما هم شاید من را قانع نکنید.  بنابراین باید به اسناد معتبر استناد کنیم.   بزرگترین مولاشناس جهان, یعنی لوئیس فرانکلین به صراحت جد او را یک فرد کردتبار به نام تاج الدین ابوالوفای کردی میداند.  بنابراین شما حق ندارید این سند را بردارید.  در مورد نام "چلبی" ..من سندی نیز اوردم که یونانی است.  اما ما با نام کاری نداریم.  مگر نام تبریز  ترکی هست؟  اما افرادی هستند که نام اخرشان تبریزی هست که ترکزبان هستند.  احمد چلبی در عراق مگر یک عرب شیعه نیست؟  یا عبدالرحمان "خان" یک پشتو نیست؟  
در ضمن منابعی دارم که میگوید لغت چلبی در واقع یونانی هست.  یعنی همان واژه "صلیب" یا "صلیبی" هست.  در فارسی هم چلیپا هست:
http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-80398ccf19a84aaa9c0663f779bb402a-fa.html
خلاصه..ریشه چلبی ربطی به مطلب ندارد.  ولی من اسنادی دارم که آن را به واژه صلیب همریشه میداند.
بلکه شما باید منابعی هموزن منبع فرانکلین پیدا کنید که نظر شما را داشته باشد.  سپس با ملاحظه نظر فرانکلین, نظر مختلف را بدهید بدون اینکه نظر فرانکلین را پاک کنید.  یعنی دیگر تا همیشه نظر فرانکلین در این مقاله خواهد ماند و برداشتن آن خلاف قانون ویکیپیدا هست.  زیرا ایشان یک نویسنده عادی نیستند بلکه پروفسور دانشگاه شیکاگو و ادبیات فارسی هستند و سرشناس-ترین مولاناشناس امروز در جهان.  یعنی من بحثی ندارم و شما هم میتوانید منابع معتبر بیاورید (امیدوارم منابع غیرآکادمیک از داخل از ایران نباشد) که نظر شما را بدهد (بدون پاک کردن البته نظر فرانکلین). 
سپاسگزارم  --Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۳:۳۰ (UTC)
thread_title: لوئیس فرانکلیسن

message: من مقاله واژه چلبی را در دانشنامه اسلام چاپ لیدن پیدا کردم..این هم بحث مربوطه به ریشه شناسی این واژه.
ریشه واژه چلبی هنوز روشن نیست و فرضیه سریانی (از چلیپا) و ترکی, یونانی و  و کردی و یک زبان ناشناخته آنوتولی برای ریشه آن داده شده است.
منبع:
W. BARTHOLD-[B. SPULER]).  "Chelebi" Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill onlien edition
There has been no satisfactory explanation of the
origin of the word. The following have been suggested:
i) as late as the 7th/13th (!) century, borrowed
by the Nestorian Mission from the Syrian sellbhd
'cross', which was subsequently taken to mean
a worshipper of the crucifix (Ahmed Weflk Pasha,
Lehdj_e, loc. cit.); the same, though taken over considerably
earlier: Viktor, Baron Rosen in Zapiski
Vost. Otd. v, 305 ff.; xi, 310 f f . ; with additional
source references also found in P. Melioranskiy,
Zapiski Vost. Otd. xv, 1904, 036 ff.; cf. also Menges,
as in the bibliography; the same, but taken over
in Anatolia, perhaps through Kurdish intermediation
(cf. below, no. 4): Nikolay N. Martinovitch,
JOAS 54 (1934), I94-9 (although the Nestorians never
played a role in Anatolia); 2) from the Arabic dialab,
pi. diulbdn, "imported slave", a separate body in the
Mamluk period in Egypt, which was specially
trained in administrative work, Woldemar, Frh.
von Tiessenhausen in the Zapiski, xi, 1898, 307 ff.;
3) from the Greek xocXXfceTnfc "beautifully speaking,
singing, writing", hence, as early as Byzantine
times, "of high rank": thus Celebi would appear to
have developed in Anatolia: V. Smirnov in Zapiski
xviii, 1908, i ff. (according to a private communication
from F. Dolger, 3/1/1959, the meaning "of
distinguished rank" is, however, not verifiable in
Greek): 4) taken from the Kurdish theleb "God",
thelebi "noble lord, wandering minstrel" which,
in turn, had come into that language "from a
non-Indo-Europian language": this is the explanation
given by Nik. Jak. Marr in Zapiski xx, 1910, 99/151,
and it is based on his Japhetic theory; 5) from the
Anatolian Turkish calabjcdlab "God" (there are
examples in the 13th-15th centuries in Mansuroglu,
and in later centuries current particularly among
the Yiiriiks [q.v.], a word which, according to
Muhammad Kho5!, Khuldsa-i ^Abbdsl [excerpt from
Mirza Mahdl Khan, Sengldkh] comes from the Greek.
K. Foy, in MSOS, Westasiat. Studien, ii, 124;
P. Melioranskiy in the Zapiski, xv, 1904, 042; W.
Barthold also favours this view (in which case the
development would be opposite to that of the Iranian
word khvadhai "lord" > khuda "god"); 6) Mansuroglu
(see bibliography) is undecided, but he does
not believe in the foreign origin of the word. —
Several of these attempts at a derivation (1,2, and 4
in particular), seem impossible and far fetched.
Though the word is apparently of Anatolian origin,
there is no evidence of its Greek descent [as—on the
contrary—Efendi]. It seems doubtful whether Ibn
Battuta (ed. Defremery and Sanguinetti, ii, 270),
means "Greek" in his mention of the meaning of
the word Celebi "in the language of Rum" (thus W
Barthold), or whether this is merely a reference to
its use in Anatolia. To the Greeks (such as G.
Phrantzes, Chron. 70), the word Celebi appears
Turkish.
Bibliography: The most recent survey of
the etymology is by M. Mansuroglu, in the
Ural-Altaische Jahrbilcher, xxvii, 1955, 97/99;
E. Rossi in Turk Dili Arastirmalan Yilhgi:
Belleten 1954, 11/14; K. H. Menges in Supplement
to Word VII, Dec. 1951, 67/70. Concerning the
Greek sources of the word, G. Moravcsik, Byzantino-
Turcicaz, Berlin 1958, ii, 311.
(W. BARTHOLD-[B. SPULER])
البته ریشه یک لقب ربطی به انتساب ندارد زیرا "خان" برای نمونه در مناطق مختلف شر استعمال میشوند--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۴:۲۷ (UTC)
بحث من بر روی این نیست که این کلمه از کجا آمده یونانی است و یانمی دانم ... این لفظ خصوصا تا زمان مولانا برای بزرگان ترک به کار می رفته نمونه دیگر آن مقبره چلبی اوغلو در زنجان است که در ویکی انبار هم عکس های آن موجود است و بعد از آن به پسر مولوی و بعد از آن به عرب ها هم انتقال یافت
و استفاده کنندگان این کلمه هیچ جای شک نیست که ترک بوده اند قیاس شما مثل آن است چلبی را گرفته شده از چلیپا بدانیم و این یعنی اینکه چلپی شده چلبی خوب با این شرایط حلب هم باید نامی یونانی بوده باشد.
در مورد منابع بنده گفتم در مورد نامیده شدن ترک هیچ منبعی نیاورده اید هر وقت علت نامیده شدن ترک را آوردید آن وقت حذف کنید در ضمن در منابع شما تناقض وجود دارد.شب با کرد خوابیدم و روز با عرب بیدار شدم این احتمال به احتمال کرد بودن آن هم است که عرب باشد شما استدلالها و منابعتان فقط در مورد کلمه اخی بود که ما هم خودمان می دانستیم اخی از فتوت است لازم به منبع نبود ولی ترک بودن آن مایه ابهامAmir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۶:۵۱ (UTC)
در ضمن کلمه ابن اخی ترک فارسی نیست شما گفتید اخی به معنای فتوت است ما هم قبول کردم و آن را هم می دانستیم ولی نگفتید این ابن و ترک چیست؟Amir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۷:۳۲ (UTC)
بر فرض مثال چلبی از thelebi  کردی گرفته شده است خوب معلوم می شود چلبی به این صورت لقبی بوده که غیر کردی بوده بر طبق گفته شما باید می شد حسام الدین thelebi 
Amir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۰۷:۵۱ (UTC)
با سلام
منبع حسن انزلی روشن نیست که بازتاب آکادمیک دارد.  لطفا کارشناسی وی را مورد بحث قرار دهید.  در کدام دانشگاه هست؟  و کدام استادان کتاب وی را تایید کردند؟  و اکنون استاد کدام دانشگاه هست؟ اینکه خانواده (حداقل دوران پدر) حسام الدین از ارومیه مهاجرت کرده است جای بحثی نیست و نیازی به منبع ندارد.  زیرا در منابع خود فرانکلین هم آمده است.  اینکه من شما را قانع کنم یا شما من را قانع کنید, مربوط به ویکیپیدا نمیشود.  زیرا برفرض حتی من شما را قانع کنم, باز بدون سند نمیتوانم چیزی را در مقاله وارد کنم..  اما شما بزرگترین مولاناشناس معاصر یعنی لوئیس فرانکلین, استاد دانشگاه شیکاگو را قبول ندارید.  در هر حال, هرچقدر هم بجویید, سند هموزن لوئیس فرانکلین پیدا نخواهید کرد, زیرا ایشان امروز در جهان در عرصه مولاناشناسی منحصر به فرد هستند.  همان شافعی بودن (که همه کرهای سنی مذهب از آن هستند و به ندرت ترکان از آن هستند و این دو سه دهکده در آذربایجان غربی هم گفتید احتمالا کردزبان بودند زیرا 99% شافعیهای آذربایجان غربی هم کرد هستند) و شیخ تاج الدین ابوالوفای کردی کافی است. شما هم باید منابع خود را بیاورید بدون اینکه منابع دیگران را پاک کنید.
در ضمن "چلبی" اصلش در هر حال در انوتولی هست اما در جاهای دیگر این نام گسترش یافته است.  مقاله دانشنامه اسلام حتی آن را در یک مکان در میان ارمنیان نشان میدهد.  در عراق و سوریه هم اشخاصی با این لقب هستند که امروز عربزبان هستند.  و تازه در انتها "چلبی" یک لقب است.  مانند همینکه شروانشاهان القابی مانند "شاه" و "سلطان" و "خاقان" داشتند ولی قومیت آنها آمیخته ایرانی-عربی.
در هر حال, اینجا جای بحث و استدلال نیست.  شما هم بروید منابع هموزن پیدا کنید که نظر شما را بدهد.
در مورد "اخی ترک" هم جمله را من مو به مو ترجمه کردم:
“Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya, he was called “Akhi Turk”. 
یعنی چون پدر حسام الدین سرپرست یک گروه اخیان در دور و ور قونیه بود, او را "اخی ترک" نامیدند. 
در ضمن, خود لقب "رومی"(مولانا) هم همینطور است. چون "رومی" در انوتولی (روم قدیم) زندگی میکرد لقب خود را "رومی" (یعنی یونانی) کرده است.  حال فرض کنید یک یونانی بیاید اینجا و بگوید که مولانا یونانی بود چون لقبش "رومی" است.
من این بحث را پایان یافته میدانم و شما هم میتوانید تنها منابعی هموزن به مقاله اضافه کنید بدون اینکه منابع بسیار آکادمیک فرانکلین یا دانشنامه اسلام را پاک کنید.   متاسفانه من وقتم امروزها هم کم است اما دوستان عزیز مراقب باشند که منبع فرانکلین را پاک نکنند.   زیرا این برخلاف قوانین ویکیپیدا هست.  در عصر معاصر, در فرنگ, مولاناشناسی بزرگتر وجود ندارد.
سپاسگزارم--Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
جناب |Khodabandeh14 منبع شما فقط قسمت اخی را توضیح داده بعد گفته با این حساب می شود اخی ترک ! در ضمن از کلمه شب با کردی خوابیدم و صبح با عربی بیدار شدم منبع قطعی نیست چرا که از این منبع صدتا تفسیر بیرون می آید در مورد ابوالوفای کردی فقط گولپینارلی عتقاد دارد که جد او بوده نه کس دیگر Amir a57 (بحث) ‏۱۸ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۷:۴۳ (UTC)
replies: text: با سلام

text: منبع فوق علتش را گفته است و من مو به مو ترجمه کردم ..

text: According to Şefik Can, M. Fethullah Gulen, Zeki Saritoprak, “Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya, he was called “Akhi Turk”.

text: بدون کم و کاست ترجمه شده است.  هیچ جا نظر خودم را نیاوردم.  و به نظر من نیز قانع کننده است چنانکه مولانا هم لقبش "رومی" (یونانی) است..

text: در مورد گلپینارلی من چیزی نگفتم بلکه منبع من لوئیس فرانکلین و سفیک جان (نویسنده ترکتبار است).  اینکه یک نویسنده دیگر اهل ترکیه (و غیر  کرد) مانند گلپینارلی (بزرگترین مولانشناس ترکیه) نیز بگوید که جد حسام الدین همان شیخ تایج الدین ابوالوفای کردی هست، نیز آن دو نظر همنظر دیگر را تقویت میکند. شما میگویید "کس دیگر اعتقاد ندارد" اما من همین الان منبع فرانکلین را اوردم؟  پس چرا میگویید کس دیگر بجز گلپینارلی اعتقاد ندارد؟  فرانکلین که امروز معتبرترین مولانشناس فرنگ است و چون فرنگی است (و نه اهل منطقه)، حرفش را میتوانیم معتبرتر از دیگران در این مورد بدانیم.  در مورد جد حسام الدین، در یکی از گفتارهای مناقب افلاکی تا آنجا که یادم هست، آمده است.  خلاصه گلپینارلی یا فرانکلین بیخودی جد کسی را به طور مسلم انتساب نمیکنند.  اما آنچه برای ویکیپیدا مهم هست، همان نظرهای دانشمندان برجسته مولاناشناس است.  فرانکلین که من اوردم، نظرش همان است ک در صفحه آمده است.  شما هم اگر نظر مخالفی از یک مولاناشناس برجرسته دارید، میتوانید آن را با صفحه و متن عبارت درج کنید.  وگرنه ویکیپیدا جایگاه قانع کردن نیست، بلکه منابع قویتر (مانند فرانکلین که قویترین منبع قابل ممکن است) حرفشان الویت دارد. برخی از منابع غیرتخصصی هم جایگاهی در ویکیپیدا ندارند.  به بحث بالا در مورد فرانکلین (و اعتبار وی) بنگرید.  --Khodabandeh14 (بحث) ‏۱۹ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۸:۱۹ (UTC)
یعنی اگر این گلپینارلی و یا فرانکلین بر خلاف مولانا بگویند حسام الدین چلبی و اجداد او اورمیه ای نبودند باز شما آن را قبول می کنی ؟
در ضمن نمی دانم شما چه متنی را داری ترجمه می کنی در هیچ متن بالا آورده نشده معنای اخی ترک....! می شود سرپرست گروه اخیان نوشته Since Husam al-Din’s father was the head of Akhi group living in and around Konya در مورد قسمت ترک آن هیچ توضیحی داده نشده با این حساب کلمه ابن اخی به معنای سرپرست صاحبان فتوت...این طور معنی می شود خوب ترک چیست ؟ نه (ترک) اخی است و نه سرپرست؟توضیح دهید ؟Amir a57 (بحث) ‏۲۰ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۱:۰۹ (UTC)
همین لقب را هم عزالدین اخی چلبی دارد (اخی ) ولی ترک ان را ندارد خود هم این را تایید که که از این سلسله فتیان بوده است--Amir a57 (بحث) ‏۲۰ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۲۶ (UTC)
این هم سند بنده:1- نفحات الانس ، نورالدین عبدالرحمن جامی ، مصحّح دکتر محمود عابدی ، تهران ، انتشارات اطلاعات ، 1370 ، ص 470. 2- مناقب العارفین ، صص 746 و 747 . 3- حسام الدین خالق مثنوی معنوی ، ص 70 . حسام الدین و آداب شریعت
« این که او را با کلماتی به مانند تقوی و ورع توصیف کرده اند می تواند حکایت از دقت او در انجام تکالیف و به راستی و درستی بندگی کردن باشد ونیز این که او را به ادب بسیار معرفی نموده می تواند ، حکایت از دقت تعلیم و تربیت خانوادگی او داشته باشد و البته که چنین هم بوده است . زیرا همان گونه که قبلاً اشاره شده ، پدر او از مشایخ ترک و از اهل فتـوّت بوده و از این بابت است که حسام را به عنـــوان ابن اخی ترک هم می شناسند و لفظ « اخی » هم گواه همین مسیر فتوّت و جوانمردی است می تواند این نکته را به اثبات برساند . به هر روی اورا نمی توان نادیده گرفت و این الفاظ هم نمــودار آن است که در سلوک مولویه وانتقــال اندیشه های مولانا و ادامه ی کار و راه ، آن جناب یدی طولا داشته و مولانا بدون او هرگز آن چه را که الآن هست ، نمی بود و نمی توانست باشد و لذا ما نه تنها شناخت مولانا و ارادت داشتن به او ، بلکه تبلور و تجلّی یافتن خود مولانا را مدیون حسام الدّین هستیم . درباره ی مثنوی که کاملاً واضح و روشن است و اظهرمن الشمس بودن آن مسلم و قطعی اهل یقین است . از روایاتی که درباره ی او گفته اند آن چه که معلوم است ادب و آدابی است که او به شدّت به آن ها باورداشته و دراوج ادب و آداب دانی ظاهرمی شده است و بدون تردید این از جمله مسائل مهمّی بوده که مولانا آن را خوش می داشته و به پاس همان هم با او این رابطه را برقرار نموده است .»1 فریدون سپهسالار درباره ی این مسأله می گوید : « در پرهیزگاری به حدّی بود که هرگز به اختیار به روز حمّام نرفتی ، تا نظر بر نامحرمی نرسد و یکی از جمله ی آداب او آن بود که هرگز در مدت ملازمت او به حضرت خداوندگار قطعاً به متوضائی که بدیشان منسوب بود درنیامد و در شب های زمستان ، به وجود سرما و برف و باران ، به سرای خویش رفتی و تجدید وضو کرده ، باز آمدی و دائم درحضور خداوندگار قدس سرّه به زانوی ادب نشسته بودی . لاجرم بدین ادب سلوک یافت آن چه یافت .»Amir a57 (بحث) ‏۲۰ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۱۳:۲۹ (UTC)
پس تحریف منبع می کنید دیگر هان :بفرمایید اینها هم منبع:مولانا این عبارت را علاوه بر دیباچه در اواخر مثنوی هم به نحوی دیگر بکار برده است: 
گر ز نام و حرف خواهی بگذری
    همچو آهن ز آهنی بی‌رنگ شو
    خویش را صافی کن از اوصاف خود
    بینی اندر دل علوم انبیا
    بی صحیحین و احادیث و رُوات
    سرّ اَمسَینا لکردیّاً بدان
    [سرّ امسینا و اَصبَحنا تُرا
پاک کن خود را ز خود هین یکسری
    در ریاضت آینۀ بی‌زنگ شو
    تا ببینی ذات پاک صاف خود
    بی‌کتاب و بی معید و اوستا ...
    بلکه اندر مشرب آب حیات
    راز اصبحنا عَرابیّاً بخوان
    می‌رساند جانب راه خدا]
                               (مثنوی، ۱/۳۴۷۲-۳۴۷۷)
منظور گویندۀ این سخن هر کس بوده اظهار کرامت یا خارق عادت نبوده، بلکه معلوم می‌کند که قایل آن در مبدأ حال، فردی عادی بوده که بر اثر همت بلند و پیروی از صالحان به درجۀ عالی رسیده و یکی از مشایخ معروف صوفیه شده است. این شخص می‌گفته است که من کُرد و مردی عادی بودم، صحبت مشایخ و ریاضت مرا به این جایگاه رسانید. بعدها به مرور زمان عوام به عادت خود این عبارت را که تمثیلی و رمزی بوده به معنی مادی و تحت‌اللفظی حمل کرده و مفهوم کرامت از آن بیرون آورده و به اشخاص گوناگون نسبت داده‌اند (شدّالازار، صفحۀ ۱۵۹ و صفحات ۵۱۰-۵۷۱).
کجا نوشته این جمله در حق حسام الدین چلبی و اجداد اوستAmir a57 (بحث) ‏۲۰ اوت ۲۰۱۲، ساعت ۲۰:۰۳ (UTC)
من همانطور که  گفتم نباید شما را قانع کند..زیرا بزرگترین مولانشناس میگویند جد وی شیخ ابوالوفای کردی است.  حتما گلپینارلی که بزرگترین مولاناشناس ترکیه است و فرانکلین که بزگرترین مولاناشناس آمریکا هست, علتی برای این موضوع داشتند.  جامی هم چیزی در مورد حسام الدین نگفته است و دکتر محمود عابدی  (که تفسیر کردند) نیز مولانا شناس نیستند.  سایر مطالب دیگر شما نیز کاپی و پیست از یک وبلاگ (خنیاگر) بود که نمیتواند سندی باشد. --Khodabandeh14 (بحث) ‏۲ سپتامبر ۲۰۱۲، ساعت ۰۷:۱۴ (UTC)
آقای خدابنده کرد از قرن دوازدهم به بعد به قومیت کرد گفته شد قبل قرن دوازدهم کرد یه رمه گردان و گله داران گفته میشد İrani boy (بحث) ‏۹ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۳۶ (UTC)
thread_title: ریشه واژه چلبی

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۱ پیوند خارجی موجود در حسام‌الدین چلبی را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20120514170040/http://www.khoynegar.ir/content/2012/02/article416.php به http://www.khoynegar.ir/content/2012/02/article416.php افزوده شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۱۷ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۲:۴۹ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (اکتبر ۲۰۱۹) 

message: آیپی خرابکار که در مقاله دستکاری کرده متعلق به توربوراتور (بالچی) ترول معروف ویکی پدیا است. تجزیه طلب رو در صورت تکرار تو صفحه تام ریپورت کنید. --Ultramolt (بحث) ‏۲۵ اوت ۲۰۲۰، ساعت ۱۹:۰۲ (UTC)
thread_title:  {{زاپاس|Turboratur|اثبات‌شده}} 

message: آیا جمله «و سالها بعد از ترکیه به مناطق غربی ایران مهاجرت کرده و شناسنامه خود را به فولادی تغییر دادند.» دارای منابع معتبر است؟؟؟ MasPro (بحث) ‏۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۲۱:۲۲ (UTC)
thread_title:  آیا جمله «و سالها بعد از ترکیه به مناطق غربی ایران مهاجرت کرده و شناسنامه خود را به فولادی تغییر دادند.» دارای منابع معتبر است؟؟؟