بحث:لیلةالرغائب

message: در برخي از كتاب هاي دعا و روايتي ، براي شب اولين جمعه ماه رجب اهميت و ثواب هايي ذكر شده است و اين شب به ليله الرغائب معروف است
بايد ديد اين روايت چقدر قابل استناد است ؟؟؟؟؟؟؟
در كدام كتاب ها آمده است؟؟؟؟
راويان آن چه كساني هستند؟؟؟؟؟
و اينك  اصل مطلب
مفهوم شناسی رغائب
رغائب از رغب یرغب است ؛ اصل رغبت بمعنى وسعت است گويند «رغب الشي‏ء: اتّسع».
 رغب چون با «فى» و «الى» باشد معناى دوست داشتن، مايل بودن و حريص بودن مي دهد مثل :
·        «إِنَّا إِلَى اللَّهِ راغِبُونَ»[1]
·        «فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ .  وَ إِلى‏ رَبِّكَ فَارْغَبْ»[2]
و چون با «عن» باشد معنى اعراض و كناره‏گيرى و بى‏اعتنائى ميدهد نحو:
·        «وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ»[3]
·        «قالَ أَ راغِبٌ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِي يا إِبْراهِيمُ»[4]
كه هر دو بمعنى اعراض و بى اعتنائى است.[5]
در مفردات نیز آمده که : اصل رغبت فراخى و گنجايش در چيزى است. خداى تعالى گويد: «وَ يَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً»[6]
زمانى كه گفته شود- رَغِبَ فيه و رَغِبَ إليه: علاقه و تمايل شديد را در آن اقتضاء مي كند. خداى تعالى گويد: «إِنَّا إِلَى اللَّهِ راغِبُونَ‏»[7]
ولى اگر گفته شود- رَغِبَ عنه- دورى و بى ميلى نسبت به چيزى را مى‏رساند، مثل آيه: «وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ‏»[8]
الرَّغِيبَة: بخشش بسيار، ناميدن بخشش فراوان به- رَغِيبَة يا از جهت پسنديدگى و تمايل و رغبتى است كه در اين واژه وجود دارد و در آن صورت از- رَغْبَة- مشتق شده است و يا به خاطر فراوانى و فراخى آن بخشش است كه از معنى اصل لغت يعنى وسعت مشتقّ شده است.[9]
با این توضیح معنای لغوی رغائب یعنی وسعت زیاد ، برکت فروان ، بخشش بسیار و پاداش بزرگ و لیله الرغائب یعنی شبی که در آن ثواب فراوان ، برکت زیاد ، بخشش پر وسعت وجود دارد.
لیله الرغائب
الف ) لیله الرغائب در نزد اهل سنت
فتنی می نویسد :
·        به اتفاق همه ، نماز رغائب در ماه رجب جعلی است؛
·        و اعمالی که ذکر می شود از قبیل آمدن فرشته ها و ... نیز جعلی هستند ؛
·        و رجالی که این روایت را نقل کرده اند مجهول هستند؛
·        شیخ ما می گوید همه کتاب ها را گشتم و چنین چیزی را پیدا نکرد؛
·        علما نماز رغائب در جمعه را مکروه می دانند.[10]
عجلونی می نویسد : از احادیث ساختگی حدیثی است در فضیلت جمعه اول ماه رجب که خواندن نماز رغائب و ... را از اعمال این شب می داند[11]
ب ) لیله الرغائب در نزد شیعه
روایت اول
سید بن طاووس می نویسد : من این روایت را در برخی از کتاب های عبادات از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم دیدم و از کتاب بعضی از اصحاب آن را نقل می کنم [12]
ابن طاووس نام کتاب های عبادت و یا نام کتابی که این روایت را از او نقل می کند را ذکر نکرده است.
روایت دوم
شیخ حر عاملی در وسایل الشیعه این نماز را به عنوان نماز رغائب در شب اول جمعه ماه رجب از با سلسله سندی که علامه به بنی زهره اجازه داده است از  رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل می کند و در پایان می گوید:  سید بن طاووس این حدیث را مرسلا از رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده است.[13]
روایت سوم
علامه مجلسی این روایت را با سلسله سند اجازه نامه علامه به بنی زهره  از انس از رسول خدا - صلی الله علیه و اله و سلم - آورده است[14]  و نام تک تک راویان را با شرح رجالی برخی از آنها در ج 104 ،ص 123  نقل می کند که عبارتند از :
1.       علامه (حسن بن یوسف مطهر معروف به علامه حلی) : از علمای بزرگ شیعه و مورد اعتماد است؛
2.       الحسن بن الدربی : عالم جلیل القدر بود؛[15]
3.       مسعود بن محمد بن  ابی الفضل رازی : علامه مجلسی در ج 95 بحار هنگام نقل حدیث می نویسد: مسعود بن محمد و ابی الفضل رازی ولی در توضیحی که در ج104 ، ص 123  می نویسد : مسعود بن محمد بن ابی الفضل یعنی این دو یک نفرند نه دو نفر و بعد می نویسد وی فقیهی صالح بود؛
4.       علی بن عبد الجلیل بیاضی رازی : وی متکلم ، با تقوا و اهل مناظره بود؛[16]
5.       شرف الدین المنتجب بن الحسن بن علی الحسنی : وی فقیهی صالح بود[17]؛
6.       سدید الدین ابو الحسن علی بن الحسن : با توجه به فراوان بودن راویان با نام علی بن حسن نمی توان به طور قطع وی را مشخص کرد و گفت ثقه هست یا نیست ؛
7.       عبد الرحمن بن احمد النیسابوری: شیخ اصحاب ری ، حافظ ، واعظ و فقیه بود؛[18]
8.       ابو عبد الله الحسین بن علی: علامه مجلسی می نویسد مشخص نیست وی چه کسی است اما هر کس باشد انسان صالحی بوده است؛[19]
9.       مسموسم (یا سموسم و یا سمرسم): علامه مجلسی می نویسد در کتاب های رجالی و غیره ، مشخص نیست وی ثقه است یا نه؛[20]
10.   ابی الفتح نورخان عبد الواحد اصفهانی: یا ابو الفتح بن رجاء : در کتاب های رجالی مطلبی دال بر ثقه بودن وی یافت نشد؛
11.   عبد الواحد بن راشد الشیرازی : یا عبد العزیز بن راشد بندار : در کتاب های رجالی مطلبی دال بر ثقه بودن وی یافت نشد؛
12.   علی بن جهضم : ابو الحسن الحمدانی یا همدانی : نام وی در کتاب های رجالی شیعه یافت نشد و در کتاب های رجالی اهل سنت نیز فقط به نام اشاره شده و هیچ کلمه ای بر مدح یا ذمش وجود ندارد  و در کتاب های روایی نیز بیش از چهار روایت از وی نقل نشده است که یکی همین نماز لیله الرغائب است که جعلی دانسته شده[21]  و در معجم المولفین آمده که وی صوفی بود؛[22]
13.   علی بن محمد بن سعید البصری: نام وی در کتاب های رجالی شیعه یافت نشد و غیر از حدیث لیله الرغائب ، روایتی از این فرد در کتاب های معتبر یافت نشد ؛
14.   پدرش : نام وی در کتاب های رجالی شیعه یافت نشد و در کتاب های اهل سنت نیز توثیق یا رد نشده است و از وی بیش از سه چهار روایت در کتاب های اهل سنت و شیعه نقل نشده است؛
15.   خلف بن عبد الله : یا خلف بن عبید الله الصنعانی:ابن حجر می گوید : وی حدیث لیله الرغائب را نقل کرده است که ابن جوزی این روایت را جعلی و ابو موسی چنین روایتی را غریب دانسته است؛[23] غیر از این روایت ، حدیثی از وی در کتاب های شیعه و سنی یافت نشد و از سوی دیگر در کتاب های رجالی نامی از وی نیست تا روشن شود ثقه بود یا نه ؛
16.   حمید طوسی: وی را حمید الطویل و  حمید بن تیرویه نیز می نامند؛ برحی گفته اند وی ثقه است چنانچه یحیی بن معین گفته وی ثقه است؛[24] و برخی دیگر می گویند وی تدلیس می کرد؛[25]
17.   انس بن مالک: وی خادم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بود.
نتیجه :
با توجه به بررسی سندی این روایت می توان نتیجه گرفت که چنین حدیث معتبر و مستند نمی باشد و به دلایل ذیل نمی توان مستحب بودن اعمال لیله الرغادب را ثابت کرد؛
1.       توثیق نشدن افراد ذیل در این روایت : سدید الدین ابو الحسن علی بن الحسن ؛ مسموسم (یا سموسم و یا سمرسم) ؛ ابی الفتح نورخان عبد الواحد اصفهانی ؛ عبد الواحد بن راشد الشیرازی ؛ علی بن جهضم  ؛ علی بن محمد بن سعید البصری ؛ پدرش  ؛ خلف بن عبد الله ؛
2.       شبیه این روایت با سلسله سندی دیگر در کتاب های اهل سنت آمده است که با راوایان آخر حدیث مورد بررسی شده بالا مشترک هستند مانند: (علی بن جهضم  ؛ علی بن محمد بن سعید البصری ؛ پدرش؛ خلف بن عبد الله ) و کتاب های رجالی اهل سنت به اتفاق آن را جعلی و ساختگی دانسته اند؛
3.       روایت سید بن طاووس مرسل است؛
4.       روایت شیخ حر عاملی با همان سندی است که در روایت مجلسی آمده و اعتبارش ثابت نشد؛
5.       غیر از این سه روایت یعنی روایت وسائل الشیعه و بحار الانوار و روایت اهل سنت و روایت سید بن طاووس  که در واقع همه یک روایت هستتند و آن را حمید طویل از انس بن مالک نقل کرده است ؛ روایت دیگر در اثبات مستحب بودن نماز و دیگر اعمال لیله الرغائب وجود ندارد.
[1] . توبه / 59 .
[2] . انشراح / 8-7.
[3] . بقره / 130.
[4] . مريم / 46 .
[5] . قرشی ، علی اکبر ؛ قاموس قرآن ، ج‏3، ص: 107
[6] . انبياء / 90 .
[7] . توبه / 59 .
[8] . بقره / 130 .
[9] . ترجمه مفردات، ج‏2، ص 86
[10] . فتني ، محمد طاهر غ تذکره الموضوعات ، بي جا ، بي نا ، بي تا ، ص 44 .
[11] . عجلوني جراحي ، اسماعيل ؛ کشف الخفاء و مزيل الالباس ، بي جا ، دار الکتب العلميه ، بي تا ، ج 2 ، ص 417  .
[12] . ابن طاووس ، علي ؛ اقبال الاعمال ، بي جا ،  مکتب الاعلام الاسلامي، چاپ اول ، 1416 ه . ق ، ج 2 ، ص 185 .
[13] . حر عاملي ، محمد ؛ وسائل الشيعه ، قم ، موسسه آل البيت لاحياء التراث ، چاپ دوم ، 1414 ه . ق ، ج 8 ، ص 98 .
[14] . مجلسي ،  محمد باقر ؛ بحار الانوار ، بيروت ، موسسه الوفاء ، چاپ دوم ، 1403 ه . ق ، ج 95 ، ص 395 .
[15] . خوئي ، ابوالقاسم ؛ معجم رجال الحديث ، بي جا ، بي نا ، چاپ پنجم ، 1413 ه. ق ، ج 5 ، ص 309 .
[16] . ابن بابويه رازي ، علي ؛ الفهرست ، قم ، کتابخانه مرعشي نجفي ، 166 ه . ش ، ص 79 .
[17] . بحار الانوار ، ج 104 ، ص 123 .
[18] . تفرشي ، مصطفي ؛ نقد الرجال ، قم ، موسسه آل البيت لاحياء التراث ، چاپ اول ، 1418 ه . ق ، ج3 ، ص 42 .
[19] . بحار الانوار ، ج 104 ، ص 123 .
[20] .بحار الانوار ، ج 104 ،ص 123 
[21] . ابن حجر عسقلاني ، احمد ؛ لسان الميزان ، بيروت ، موسسه الاعلمي للمطبوعات ، چاپ دوم ، 1390 ه . ق ، ج 2 ، ص 403 .
[22] . کحاله ، عمر رضا ؛ معجم المولفين  ، بيروت ، مکتبه المثني ، بي تا ، ج 7 ، ص 134 .
[23] . ابن حجر  عسقلاني ، احمد ؛ لسان الميزان ، پيشين ، ج 4 ، ص 255 .
[24] . رازي ، شيخ الاسلام ؛ الجرح و التعديل ، بيروت ، دار احياء التراث العربي ، چاپ  اول، 1371 ه . ق ، ج3 ، ص 219 .
[25] . ابن حبان تميمي بستي ، محمد ؛ مشاهير علماء الامصار اعلام فقهاء الاقطار ، بي جا ، دار الوفاء ، چاپ اول ، 1411 ه . ق ، ص 151 .
2.176.150.38 ‏۲۰ آوریل ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۱۵ (UTC)
thread_title:  متن عنوان 

message: سلام همکاران ویرایشگر.
من به‌تازگی ۱ پیوند خارجی موجود در لیلةالرغائب را اصلاح کردم. لطفاً ویرایشم را بازبینی کنید. اگر پرسشی دارید یا می‌خواهید ربات پیوندها یا چند صفحه را نادیده بگیرد، لطفاً این راهنمای ساده را برای دریافت اطلاعات بیشتر ببینید. من تغییرات زیر را انجام دادم:
*بایگانی https://web.archive.org/web/20091103071901/http://www.porsojoo.com/fa/node/36085 به http://www.porsojoo.com/fa/node/36085 افزوده شد.
*برچسب  به https://beitezohoor.ir/shabe-arezuha/%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D8%A6%D8%A8-%D8%B4%D8%A8-%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%84%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86 اضافه شد.
لطفاً برای اصلاح خطاهای ربات به راهنما مراجعه کنید.
با احترام.—InternetArchiveBot (گزارش اشکال) ‏۲۷ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۱۲ (UTC)
thread_title:  پیوندهای خارجی اصلاح شدند (اکتبر ۲۰۱۹)