Müzakirə:Şəki xanlığı

message: Bu bayraqları necə edim ki, öz yerinə qoyum, necə ki, məqalənin rus versiyasında olduğu kimi, mümkünsə bu məsələdədə mənə kömək edin.
--Aydın Məmmədov 22:28, 26 avqust 2011 (UTC)

message: Şəki xanlığı məqaləsində mənbə yerində Ənvər Çingizoğlunun, yəni istifadəçi Ənvər62 adını görəndə təəccübləndim. Axı ona heç istinad edilməyib? Adını pozdum. 10-15 dəqiqədən sonra İstifadəçi Ənvər62 həmin məqalədə yeni bir bölmə yaratdı. Guya ki Şəki-Qarabağ xanllıqları arasındakı münasibətləindən bəhs edir. 
Ağa Məhəmməd şah Qovanlı-Qacar kimdir? istifadəçi Ənvər62-nin yazdıqları belə şeylərdir! Yəni o məqalə-zad redaktə eləməyib, sadəcə bizim işimizi artırır, o adının məqalədə - mənbələr yerində olması üçün hansısa kitabından bir səhifəni kopyə edib yapışdırır məqaləyə, sonra biz məcburuq onun əlavə etdiyi hissədəki səhvləri və qərəzli ifadələri redaktə etməyə! 
İstifadəçi Ənvər62-nin yazdıqları qərəzlidir. Özünüreklam xarakteri daşıyır. Onun yazı üslubu da vikipedia məqaləsinə heç cürə uyğun deyil. Elə bil nağıl yazır, sözlər baş-ayaq gəlir, hiss olunur ki istifadəki azərbaycan dilini zəif bilir. 
Bu məqalədə xeyli mənbədən istifadə olunmuşdur. Həmçinin Şəki xanlığının tarixini də görkəmli tədqiqatçılar araşdırıblar, amma məqalənin mənbə yerində indi yalnız İstifadəçi Ənvər62 göstərilir, halbuki o, nə elmlər namizədidir, nə də tədqiqatçı, kitab çap etdirməyə indi nə var ki, kim ağlına nə gəlsə yazıb çap etdirə bilər, kim deyir ki hər çap olunan yazı mötəbər hesab olunmalıdır?! Onun adının bu məqalənin mənbə yerində olması vikipedia qaydalarının kobud şəkildə pozulması deməkdir! Onu da əlavə edim ki bu bölmə Ənvər Çingizoğlunun həmmüəllif olduğu "Qarabağ xanlığı"  kitabının 89-92 səhifələrindən olduğu kimi kopyə edilmişdir!, amma mənbənin göstərilməsinə gələndə istifadəçi Ənvər62 məqalənin mənbəsi kimi yalnız öz adını göstərib, kitabın digər müəlliflərinin adlarını isə qeyd etməyib! Aydın Məmmədov  03:14, 18 aprel 2012 (UTC)
Maraqlıdır ki bəzi digər istifadəçilər də Ənvər Çingizoğlunu "görkənli tədqiqatçı" adı ilə təbliğ edirlər. Amma mən onun bu bölmədə, çap olunmuş "Qarabağnamələr"dən qeyri, digər mənbəyə istinad etdiyini görmürəm?! istifadəçi Ənvər62 Şəki xanlığı məqaləsini redakə etmək istəyirsə etsin, amma o bunu etmir, özünü reklıam edir, həmin kitablardan kopya edib bura yapışdırır... 
==== Aşağıdakı səbəblərdən bu bölmə məqalədən çıxarılmalıdır!====
*1. Bölmədə yazılanlar Şəki xanlığının ümumi tarixinə aiddir. 
*2. Nəzərə alsaq ki bu bölmə saxlanılarsa, onda məqaləyə həm də Şəki xanlığının Quba, Şamaxı, Gəncə xanlıqları,  Car-Balakən camaatlığı, İlisu sultanlığı, Gürcüstan və Dağısatanla münasibətləri barədə də bölmələr əlavə edilməlidir, onda görün məqalənin həcmi  nə boyda ola bilər? Amma bölmələrin hamısı Şəki xanlığının ümumi tarixindən bəhs etdiyinə görə təbii ki bir bölmədə bəhs edilən hansısa tarixi hadisədən digər bölmələrdə də bəhs edilə bilər, bu da təkrarçılıq deməkdir.
*3. Əgər belə bir bölmənin bu məqalədə yaradılmasına yol verilərsə, onda o həm də olduğu kimi  Qarabağ xanlığı məqaləsinə də yerləşdirilməlidir, bu da təkrarçılıq deməkdir!
*4. Bölmə qərəzlidir. Natamamdır. Şəki-Qarabağ xanlıqları arasındakı əlaqələrə aid ən əhəmiyyətli hadisələrdən burada heç bəhs olunmayıb. Məsələn, Qızılqaya xəyanətindən burada heç nə yazılmayıb?! Hansı ki Qarabağ xanı digər xanlarla birlikdə Şəki xanlığına hücum etmək istəyərkən əsir düşüblər, Amma Şəki xanı onları azad edibdir.  Həmçinin Qarabağ xanı İbrahim xanın ailəsi ilə birlikdə ruslar tərəfindən öldürülməsi ilə bağlı olaraq Şəki xanı Səlim xanın ruslara qarşı çıxması, rus qoşununu qaladan qövması barədə bə burada heç bir qeyd yoxdur. Bölmədə istifadəçi Ənvər62-nin Şəki tarixçilərinə qarşı kin-kudurəti də açıq-aşkar hiss olunur. Onlara qarşı absurd ittihamlar irəli sürür. 
*5. Bölmə istifadəçi tərəfindən adının məqalənin mənbəsi yerində göstərmək üçün özünüreklam məqsədiylə yaradılmışdır. Bu da vikipedia qaydalarının kobud sürətdə pozulması deməkdir. 
*6. Vikipedia məqaləsi qərəzli, birtərəfli ola bilməz. İstifadəki Ənvər62 öz adını mənbə yerinə qoyursa və istifadə edilmiş digər mənbələri göstərmirsə bu qərəzli hal, yaxud ədalətsizlik və üstəlik, özünüreklam deyilmi?!
*7. Necə ki bu bölmə qərəzli, qeyri obyektivdir və özünüreklam məqsədiylə yaradılmışdır, eləcə də o, məqalənin ümumi məzmunu baxımından balansı pozur. İndiyə qədər digər müvafiq məqalələrdə belə hala yol verilməyib! Adicə bir misal, sabah mən Azərbaycan məqaləsində məqalənin ümumi mətninin həcmi boyda "Azərbaycan Türkmənistan əlaqələri" adlı yeni bir bölmə yaratsam bu vəziyyət idarəçilərin xoşuna gələcəkmi?!
==== İstifadəçi Ənvər62-nin əlavə etdiyi bölmənin mətni və iradlarım ====
Qarabağ xanlığı qurulduqdan (Qurlulmaq nədir? Sover hökumətinin qurulmağını eşitmişdim, amma xanlığın qurulmağını birinci dəfədir eşidirəm.) sonra ilk rəqibi Şəki xanlığı oldu. Quzey Azərbaycanda (Qüzey Azərbaycan haradır? o vaxt Qüzey Azərbaycan yox idi!) ilk yaranmış, güclü və sayılan ("sayılan" nə deməkdir?) Şəki xanlığı XVIII yüzilliyin ikinci yarısının önlərində həkəm ("həkəm" nədir?) və hakim rolu oynayırdı. Xanlıqlar arasında baş verən münaqişə və çəkişmə zamanı müraciət olunan ilk hakim Şəki xanı Hacı Çələbi idi.
Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği Bayat qalasının bərpasından sonrakı olaylarla bağlı (hansı ildə baş verən olaylar?) belə yazır:
"Şəki və Şirvan hakimləri Pənah xanın Qarabağdakı şöhrətini gördükdən sonra onu özləri üçün təhlükəli hesab edib hər ikisi onu aradan götürmək üçün birləşdilər"Qarabağnamələr, 1-ci kitab, Bakı, "Yazıçı", 1989, səh.111.
Qarabağ xanlığında baş vermiş münaqişədə (hansı münaqişədə və Cavanşir, Otuziki ellərinin başçıları Pənah xana niyə qarşı çıxırdılar?) yenilən Cavanşir, Otuziki ellərinin başçıları və Xəmsə məlikləri Şəki xanı Hacı Çələbiyə üz tutmuşdular. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği yazır:
"O zaman bütün Şirvanatda əbədi ixtiyar sahibi və hökmüran olan Hacı Çələbiyə ərizələr yazdılar. Ona bildirdilər ki, Pənah xan burada taxta çıxmış, qala və səngər tikdirmişdir. Əgər dəfində bir qədər təxir edilsə, sonra onun qarşısında durmaq mümkün olmayacaqdır"Qarabağnamələr, 1-ci kitab, Bakı, «Yazıçı», 1989, səh.34..
1748-ci ildə Hacı Çələbi bu odlu (odlu nədir?) məktubu aldıqdan sonra çoxsaylı bir qoşun tərtib edib Qarabağa yürüş etdi. Pənahəli xan Cavanşir öncə müdafiə mövqeyi tutsa da, sonradan hücuma keçməyi qərara aldı. İş böyüyüb qala savaşından meydan müharibəsinə keçdi. Şəki qoşunu ilə Qarabağ qoşunu  paytaxt Bayat qalası civarında qarşılaşdı.
Şəki xanlığının tarixindən yazmış tarixçilər (Kərim  ağa  Fateh və Hacı Seyid Əbdülhəmid əfəndi "Əbdülhəmid əfəndi kimdir?! Axı tarixçiliyimizdə bu şəxs  "Hacı Seyid Əbdülhəmid" adı ilə tanınır! Onun adına burada niyə "əfədi" sözü qoşulub?) bu savaşın üstündən sükutla keçirlər. (Bura tarixçiləri əsassız ittiham etmək üçün tribuna deyil! Adı çəkilən tarixçilər o dövrdə yaşamayıblar, onları qərəzçilikdə günahlandırmaq absurddur! Hesab edirəm ki, onlar nə biliblər onu da yazıblar. Məsələn, bu adamlar heç Hacı Çələbi xanın harada dəfn edildiyi yer barədə belə bir kəlmə yazmayıblar...  İstifadəçi Ənvər1962 isə Qızılqaya xəyanətinin bildiyi halda qərəzli və birtərəfli mövqe tutaraq Şəki və Qarabağ xanlıqları arasındakı münasibətlərə aid olan həmin hadisənin üstündən sükutla keçir!)
Güney Azərbaycan tarixçisi ("Güney Azərbaycan tarixçisi" nə deməkdir? O vaxt elə bir inzibati vahid olmayıb! Əgər müasir dövrün tarixçisidirsə, o həmin hadisəni haradan bilir?) Səməd Sərdariniya yazır:
"Şirvan və Şəki hakimləri birləşib Pənah xanı aradan götürmək üçün çoxlu qoşunla Bayat qalasına hücum edib onu mühasirəyə aldılar. Pənah xan 2-3 gündən bir təcrübəli, seçmə atlıları ilə qaladan çıxıb Qarabağ hakimliyinə iddiaçı olan Şəki xanlığının hakimi Hacı Çələbi ilə vuruşurdu. O, şücaəti ilə Şəki və Şirvan qoşunlarına qələbə çaldı və Şəki döyüşçülərini Kür çayının o biri tərəfinə qovdu. Şəki və Şirvan xanlarının əlindən heç nə gəlmədi. Mühasirə bir aydan çox çəkdi. Xanlar hər gün əsgərlərinin ölümünün, at və ulaqlarının oğurlanmasının şahidi olurdular. Onlar peşman və pərişan halda dönüb öz vilayətlərinə getdilər"S. Sərdari Niya, Qarabağ, Təbriz, Nidayi Şəms, 2005, səh.123.
1758-ci ildə Pənahəli xan Şəkiyə yürüş etdi ("yürüş" haa! Yürüşü padşahlar edir.) . Hacı Çələbi xanın oğlu Ağakişi bəyin var-dövlətini yağmalayıb geri qayıtdı.
1759-cu ildə Qazıqumuq hakimi Məhəmməd xan Şəkiyə hücum edib Ağakişi xanı öldürdü (Məhəmməd xan heç də burada yazıldığı kimi "Şəkiyə hücum edib Ağakişi xanı öldür"məyib, o əslində Şəki xanlığına aid olan Ərəş mahalına gəlib, sonra Ağakişi xanı Ərəşə görüşə dəvət edib və daha sonra Ağakişi bəyi Ərəşdə öldürüb!). Özü xanlıq etməyə başladı(Bu harada yazılıb?). Hacı Çələbi xanın nəvəsi, Həsən ağanın oğlu  Məhəmmədhüseyn  xan  Məhəmməd  xana  qarşı  üsyan  qaldırıb,  Pənahəli  xanı  köməyə  çağırdı. Pənahəli  xan  Məhəmmədhüseyn  xanın  xahişinə  müsbət cavab verərək qoşunla Şəkiyə daxil oldu. Məhəmməd xan ilk toqquşmada basılıb Dağıstana qaçdı ( Bu nağılı kim danışıb? Heç bir toqquşma-zad olmayıb! Mənbələrdə Şəki bəyləri tərəfindən Məhəmmədhüseyn xanın Şirvana qaçırılması qeyd edilir, bəzilərində qubalı Fətəli xanın ona qoşun verməsi, bir yerdə isə Ağası xanın qoşun verməsi göstərilir, lazım olsa tam dəqiqləşdirmək mümkündür ki qoşunu kim verib! Amma o dəqiqdir ki, toqquşma olmayıb! Məhəmməd xan Məhəmmədhüseyn xanın gəlməyini eşidən kimi çıxıb gedib!  ).
İbrahimxəlil xanın hakimiyyətinin ilk illərində Məhəmmədhüseyn xanla dostluğu vardı. Onun qızı Tubu bəyimi almışdı (Tubi bəyim Məhəmmədhüseyn xanın ölümündən sonra İbrahimxəlilxana ərə gedib!). Baş vəziri Molla Pənah Vaqif onun şairliyindən istifadə edib ("şairliyindən istifadə edib" nə deməkdir? ) yazışırdı ("yazışırdı" nə deməkdir?! O vaxt çat yox idi! "məktublaşırdı" daha doğrudur!). Hətta ondan tüfəng də istəmişdi. Saray ərkanı olan şair Rəfe-Kəleybəri-Qaradağlını (bu defislər nə üçündür?!) Məhəmmədhüseyn xanın sarayına göndərmişdi.
M.P. Vaqif Şəki xanına xitabən yazırdı:
Qıvrılır gönlüm tüfəngdən dəm vuranda mar tək,
Od çıxır ağzından ol dud ilə çaxmaq bar tək.
Gülləsi əşkim əsər çeşmim şərari nar tək,
Müşk, barut ətrilə həm türreyi-tərrar tək,
Etmədi mütləq dimağımı müəttər bir tüfəng,
Məhəmmədhüseyn xan Müştaq isə Molla Pənah Vaqifin cavabında yazırdı:
Sən Qarabağ içrə qurmusan tələb meydnını,
Tutmusan dildə olan bədü vəfa mizanını,
Görməyibsən əsri-ehsanın məgər cövlanını,
Bir tüfəngin bu qədər sən çəkmisən hicranını
Eylədim təslimi-Rafe çeşmi pa bərsər tüfəng.
'''
(Ensiklopediya şeir müsabiqəsi deyil!  Ensiklopediyalarda şeir verilmir. )
İbrahimxəlil xan Cavanşirlə Məhəmmədhüseyn xan arasına ədavət düşdü (Niyə düşdü, nə cür düşdü? Haçan düşdü?). Şəki xanı ilə dostluq edən baş vəzir Molla Pənah  bu nifağı dəf edə bilmədi. İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlu Məhəmmədhəsən ağanı Şuşa qalasında dustaq saxlayırdı (Nəyə görə saxlayırdı, nə vaxtdan saxlayırdı?).
Çıldır valisi Süleyman paşanın 1780-ci il 26 oktyabr tarixli təhriratında deyilirdi ki, Qubalı Fətəli xan və Şəkili Məhəmmədhüseyn xanla Qarabağlı Ibrahimxəlil xan  arasında ədavət olduğundan İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlunu, həmçinin Qaradağ və Bakı xanlarını da həbs etmişdi (Hansı Bakı xanını? ). Fətəli xan Məhəmmədhüseyn xanla birgə İbrahim xanın üzərinə yürüşə hazırlaşarkən Məhəmmədhüseyn xanı 1779-cu ildə (Tam dəqiqliyi ilə məlumdur ki, Məhəmmədhüseyn xan 1780-cı ilin ortalarında edam edilib!) öz əmisi Hacı Əbdülqadir bəy İbrahim xanın təhriki ilə (Hacı Əbdülqadir neçə illər idi Kür çayı üzərindəki Dardoqqaz deyilən yarımadaya sığınıb Məhəmmədhüseyn xanla vuruşurdu. Hacı Əbdülqadiri dəstəkləyənlərdən biri də İbrahimxəlil xan idi. Lakin heç bir mənbə Məhəmmədhüseyn xanın İbrahimxəlil xanın təhriki ilə edam edilməsi barədə məlumat vermir. ) qətlə yetirmişdi.
Molla Vəli Vidadi Hüseyn xan Müştağa həsr etdiyi "Müsibətnamə" adlı tarixi mənzuməsində yazır:
Ol Qarabağ hakimi dövlətli İbrahim xan,
Əvvəlü axır onunla ta yaman idi, yaman,
Gördü fürsət gəldi, fövt etmək deyil əqlə nişan,
Oldu Əbdülqadir ilə müttəfiq həm ol zaman
Yığıldılar bihəddi-ləşkər, cəm edib hər yanə bax.
1784-cü ildə Qubalı Fətəli xan İbrahimxəlil xanın üstünə gələndə Hacı Əbdülqadir xan qoşunla Quba tərəfində idi. Hirslənən (Bu söz ədəbi dildə işlənmir! Bir də ki "Hacı Əbdülqadir xan qoşunla Quba tərəfində" olmasına görə İbrahimxəlil xan niyə "hirslənir"?  ) İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlu Məhəmmədhəsən ağanı zindandan azad edib, Car-Balakən camaatının yanına  göndərdi ki, qoşun toplayıb taxt uğrunda (Şəki xanlığı padşahlıq zaddır bəyəm, taxt uğrunda mübarizə olsun? Nə taxt? Nə tac? Xanlıqda belə şey heç vaxt olmayıb. O dövrdə 1 xan belə öz adından pul kəsməyə cəsarət etməyib. Hansı taxt-tacdan söhbət gedir. Ola bilər, "Qarabağnamə"lərdə belə sözlər yazılsın, amma çağdaş tədqiqatçı bu cür ifadələrə yol verə bilməz) mübarizəyə başlasın. Məhəmmədhəsən ağa camaatdan ("Camaatlıqdan" yazılsa idi mən bilən daha doğru olardı.) qoşun yığıb Şəkiyə hücum etdi. Şəhəri tutub Hacı Əbdülqadir xanı qovdu. Məhəmmədhəsən ağa özünü xan elan etdi.
1795-ci ildə Məhəmmədhüseyn xanın ikinci oğlu Səlim xan hakimiyyəti ələ keçirdi. İbrahimxəlil xanın qızı Tuti bəyimlə evləndiyindən Qarabağ xanlığı ilə dostluq münasibəti qurmuşdu. Bu dostluq "kəbin diplomatiyası"na əsaslanırdı.
1797-ci ildə Məhəmmədhəsən xan Şirvanlı ("şirvanlı" yazılmalı idi, )Mustafa xanla birləşib Səlim xanın üzərinə hücum edir. Səlim xan duruş gətirə bilməyib Qarabağa qaçdı. Ağaməhəmməd şah Qovanlı-Qacar (Qovanlı-Qacar kimdir?!) öldürüldükdən sonra Şirvan hakimi Mustafa xan xanlığının ərazisini genişləndirmək üçün ciddi fəaliyyətə başladı (Mənbə?). O,   ilk növbədə Şəki xanlığını özünə tabe etmək üçün kor edilərək xanlıqdan kənarlaşdırılmış Məhəmmədhəsən xandan (Məhəmmədhəsən xan kor edilərək xanlıqdan kənarlaşdırılmayıb! O, ayrı vaxtda kör edilib və başqa bir vaxtda isə xanlıqdan uzaqlaşdırılıb. ) istifadə etdi. Belə ki, Ağaməhəmməd şah öldürükdükdən sonra öz xanlığının (xanlığını?) bərpa etməyə çalışan Məhəmmədhəsən xan bir qədər əvvəl ona düşmən olmuş Şamaxı xanı Mustafa xana müraciət edərək  qızını ona ərə vermək istədiyini bildirdi(Bu nə cümlədir? Mənbə? Bəlkə Mustafa xan Məhəmmədhəsən xanın qızını istəyib?). Mustafa xan bundan istifadə etməyə tələsdi ("tələsdi" nə deməkdir? Kim deyir ki tələsdi? Tələsməsəydi nə olacaqdı? Bəlkə yazılmadır ki "tələsik istifadə etdi"?). O, böyük qoşunla Şəki xanlığı üzərinə yeridi. Ona müqavimət   göstərə bilməyən Səlim xan Qarabağa, qaynatası İbrahimxəlil xanın yanına qaçdıA. Bakıxanov, Gülüstani-İrəm, səh.196.
Mustafa xan bu dövrdə (hansı dövrdə?) Azərbaycanın ən güclü xanlarından biri idi. O, Şəki torpaqlarını Şirvan xanlığını tərkibinə qatmaq planını həyata keçirmək  istəyirdi. Ona görə də onun Məhəmmədhəsən xanla münasibətləri pozuldu (Nə bilirsiniz? hardan bilirsiniz?). Mustafa xan Şəki xanlığı üzərinə yeridi (Nə vaxt?). "Məhəmmədhəsən xan da qoşun götürüb,  Qarabağa gedəndə yolda işin üzərinə baxıb bildi ki, ölkədə bunu istəməyən şəxslər çoxdur. Mustafa xan ilə dava etməyə dəyməz. Naçar qoşunu dağıdıb bir para adamla Mustafa xanın yanına gedər ki, bəlkə genə mənimlə dost ola, xanlıq bundan razı qalıb qayıda genə Şəkiyə gələ. Gedən kimi, Mustafa xan bunu tutdurub Şirvana göndərdi".Kərim ağa Fateh, Şəki xanlığının müxtəsər tarixindən, səh.21
Mustafa xan Xançobanlı Səlim xanı da Qarabağdan öz yanına gətirdi. Beləliklə, ("Daha sonra" yazılmalıdır!) Mustafa xan hər iki qardaşı-Məhəmmədhəsən xanı da, Səlim xanı da hakimiyyətdən uzaqlaşdırıb öz əmisi oğlu Şeyxəli bəyi Şəkiyə naib təyin etdi. Lakin Şəki əhalisi üsyan  etdi. "Mustafa xan çarəsiz qalıb, Səlim xanı  Şəkiyə hakim göndərdi və onun qızını öz üçün aldı. Məhəmmədhəsən xan Qubaya, Dərbəndə və buradan da Cara, axırda rusların yanına" getdi.A. Bakıxanov, Gülüstani-İrəm, Bakı, 2001. səh.194. Beləliklə, Səlim xan 1804-cü ildə Şəki xanlığın öz hakimiyyətini bərpa  etdi.Ənvər Çingizoğlu, Qarabağ və Şəki xanlığının siyasi əlaqələri, Bakı, "Soy" dərgisi, № 5 (13), 2008, səh.83-87.
thread_title:  Şəki və Qarabağ xanlıqlarının əlaqəsi 

message: *1. Bölmədə yazılanlar Şəki xanlığının ümumi tarixinə aiddir. 
*2. Nəzərə alsaq ki bu bölmə saxlanılarsa, onda məqaləyə həm də Şəki xanlığının Quba, Şamaxı, Gəncə xanlıqları,  Car-Balakən camaatlığı, İlisu sultanlığı, Gürcüstan və Dağısatanla münasibətləri barədə də bölmələr əlavə edilməlidir, onda görün məqalənin həcmi  nə boyda ola bilər? Amma bölmələrin hamısı Şəki xanlığının ümumi tarixindən bəhs etdiyinə görə təbii ki bir bölmədə bəhs edilən hansısa tarixi hadisədən digər bölmələrdə də bəhs edilə bilər, bu da təkrarçılıq deməkdir.
*3. Əgər belə bir bölmənin bu məqalədə yaradılmasına yol verilərsə, onda o həm də olduğu kimi  Qarabağ xanlığı məqaləsinə də yerləşdirilməlidir, bu da təkrarçılıq deməkdir!
*4. Bölmə qərəzlidir. Natamamdır. Şəki-Qarabağ xanlıqları arasındakı əlaqələrə aid ən əhəmiyyətli hadisələrdən burada heç bəhs olunmayıb. Məsələn, Qızılqaya xəyanətindən burada heç nə yazılmayıb?! Hansı ki Qarabağ xanı digər xanlarla birlikdə Şəki xanlığına hücum etmək istəyərkən əsir düşüblər, Amma Şəki xanı onları azad edibdir.  Həmçinin Qarabağ xanı İbrahim xanın ailəsi ilə birlikdə ruslar tərəfindən öldürülməsi ilə bağlı olaraq Şəki xanı Səlim xanın ruslara qarşı çıxması, rus qoşununu qaladan qövması barədə bə burada heç bir qeyd yoxdur. Bölmədə istifadəçi Ənvər62-nin Şəki tarixçilərinə qarşı kin-kudurəti də açıq-aşkar hiss olunur. Onlara qarşı absurd ittihamlar irəli sürür. 
*5. Bölmə istifadəçi tərəfindən adının məqalənin mənbəsi yerində göstərmək üçün özünüreklam məqsədiylə yaradılmışdır. Bu da vikipedia qaydalarının kobud sürətdə pozulması deməkdir. 
*6. Vikipedia məqaləsi qərəzli, birtərəfli ola bilməz. İstifadəki Ənvər62 öz adını mənbə yerinə qoyursa və istifadə edilmiş digər mənbələri göstərmirsə bu qərəzli hal, yaxud ədalətsizlik və üstəlik, özünüreklam deyilmi?!
*7. Necə ki bu bölmə qərəzli, qeyri obyektivdir və özünüreklam məqsədiylə yaradılmışdır, eləcə də o, məqalənin ümumi məzmunu baxımından balansı pozur. İndiyə qədər digər müvafiq məqalələrdə belə hala yol verilməyib! Adicə bir misal, sabah mən Azərbaycan məqaləsində məqalənin ümumi mətninin həcmi boyda "Azərbaycan Türkmənistan əlaqələri" adlı yeni bir bölmə yaratsam bu vəziyyət idarəçilərin xoşuna gələcəkmi?!
thread_title:  Aşağıdakı səbəblərdən bu bölmə məqalədən çıxarılmalıdır!

message: Qarabağ xanlığı qurulduqdan (Qurlulmaq nədir? Sover hökumətinin qurulmağını eşitmişdim, amma xanlığın qurulmağını birinci dəfədir eşidirəm.) sonra ilk rəqibi Şəki xanlığı oldu. Quzey Azərbaycanda (Qüzey Azərbaycan haradır? o vaxt Qüzey Azərbaycan yox idi!) ilk yaranmış, güclü və sayılan ("sayılan" nə deməkdir?) Şəki xanlığı XVIII yüzilliyin ikinci yarısının önlərində həkəm ("həkəm" nədir?) və hakim rolu oynayırdı. Xanlıqlar arasında baş verən münaqişə və çəkişmə zamanı müraciət olunan ilk hakim Şəki xanı Hacı Çələbi idi.
Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği Bayat qalasının bərpasından sonrakı olaylarla bağlı (hansı ildə baş verən olaylar?) belə yazır:
"Şəki və Şirvan hakimləri Pənah xanın Qarabağdakı şöhrətini gördükdən sonra onu özləri üçün təhlükəli hesab edib hər ikisi onu aradan götürmək üçün birləşdilər"Qarabağnamələr, 1-ci kitab, Bakı, "Yazıçı", 1989, səh.111.
Qarabağ xanlığında baş vermiş münaqişədə (hansı münaqişədə və Cavanşir, Otuziki ellərinin başçıları Pənah xana niyə qarşı çıxırdılar?) yenilən Cavanşir, Otuziki ellərinin başçıları və Xəmsə məlikləri Şəki xanı Hacı Çələbiyə üz tutmuşdular. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği yazır:
"O zaman bütün Şirvanatda əbədi ixtiyar sahibi və hökmüran olan Hacı Çələbiyə ərizələr yazdılar. Ona bildirdilər ki, Pənah xan burada taxta çıxmış, qala və səngər tikdirmişdir. Əgər dəfində bir qədər təxir edilsə, sonra onun qarşısında durmaq mümkün olmayacaqdır"Qarabağnamələr, 1-ci kitab, Bakı, «Yazıçı», 1989, səh.34..
1748-ci ildə Hacı Çələbi bu odlu (odlu nədir?) məktubu aldıqdan sonra çoxsaylı bir qoşun tərtib edib Qarabağa yürüş etdi. Pənahəli xan Cavanşir öncə müdafiə mövqeyi tutsa da, sonradan hücuma keçməyi qərara aldı. İş böyüyüb qala savaşından meydan müharibəsinə keçdi. Şəki qoşunu ilə Qarabağ qoşunu  paytaxt Bayat qalası civarında qarşılaşdı.
Şəki xanlığının tarixindən yazmış tarixçilər (Kərim  ağa  Fateh və Hacı Seyid Əbdülhəmid əfəndi "Əbdülhəmid əfəndi kimdir?! Axı tarixçiliyimizdə bu şəxs  "Hacı Seyid Əbdülhəmid" adı ilə tanınır! Onun adına burada niyə "əfədi" sözü qoşulub?) bu savaşın üstündən sükutla keçirlər. (Bura tarixçiləri əsassız ittiham etmək üçün tribuna deyil! Adı çəkilən tarixçilər o dövrdə yaşamayıblar, onları qərəzçilikdə günahlandırmaq absurddur! Hesab edirəm ki, onlar nə biliblər onu da yazıblar. Məsələn, bu adamlar heç Hacı Çələbi xanın harada dəfn edildiyi yer barədə belə bir kəlmə yazmayıblar...  İstifadəçi Ənvər1962 isə Qızılqaya xəyanətinin bildiyi halda qərəzli və birtərəfli mövqe tutaraq Şəki və Qarabağ xanlıqları arasındakı münasibətlərə aid olan həmin hadisənin üstündən sükutla keçir!)
Güney Azərbaycan tarixçisi ("Güney Azərbaycan tarixçisi" nə deməkdir? O vaxt elə bir inzibati vahid olmayıb! Əgər müasir dövrün tarixçisidirsə, o həmin hadisəni haradan bilir?) Səməd Sərdariniya yazır:
"Şirvan və Şəki hakimləri birləşib Pənah xanı aradan götürmək üçün çoxlu qoşunla Bayat qalasına hücum edib onu mühasirəyə aldılar. Pənah xan 2-3 gündən bir təcrübəli, seçmə atlıları ilə qaladan çıxıb Qarabağ hakimliyinə iddiaçı olan Şəki xanlığının hakimi Hacı Çələbi ilə vuruşurdu. O, şücaəti ilə Şəki və Şirvan qoşunlarına qələbə çaldı və Şəki döyüşçülərini Kür çayının o biri tərəfinə qovdu. Şəki və Şirvan xanlarının əlindən heç nə gəlmədi. Mühasirə bir aydan çox çəkdi. Xanlar hər gün əsgərlərinin ölümünün, at və ulaqlarının oğurlanmasının şahidi olurdular. Onlar peşman və pərişan halda dönüb öz vilayətlərinə getdilər"S. Sərdari Niya, Qarabağ, Təbriz, Nidayi Şəms, 2005, səh.123.
1758-ci ildə Pənahəli xan Şəkiyə yürüş etdi ("yürüş" haa! Yürüşü padşahlar edir.) . Hacı Çələbi xanın oğlu Ağakişi bəyin var-dövlətini yağmalayıb geri qayıtdı.
1759-cu ildə Qazıqumuq hakimi Məhəmməd xan Şəkiyə hücum edib Ağakişi xanı öldürdü (Məhəmməd xan heç də burada yazıldığı kimi "Şəkiyə hücum edib Ağakişi xanı öldür"məyib, o əslində Şəki xanlığına aid olan Ərəş mahalına gəlib, sonra Ağakişi xanı Ərəşə görüşə dəvət edib və daha sonra Ağakişi bəyi Ərəşdə öldürüb!). Özü xanlıq etməyə başladı(Bu harada yazılıb?). Hacı Çələbi xanın nəvəsi, Həsən ağanın oğlu  Məhəmmədhüseyn  xan  Məhəmməd  xana  qarşı  üsyan  qaldırıb,  Pənahəli  xanı  köməyə  çağırdı. Pənahəli  xan  Məhəmmədhüseyn  xanın  xahişinə  müsbət cavab verərək qoşunla Şəkiyə daxil oldu. Məhəmməd xan ilk toqquşmada basılıb Dağıstana qaçdı ( Bu nağılı kim danışıb? Heç bir toqquşma-zad olmayıb! Mənbələrdə Şəki bəyləri tərəfindən Məhəmmədhüseyn xanın Şirvana qaçırılması qeyd edilir, bəzilərində qubalı Fətəli xanın ona qoşun verməsi, bir yerdə isə Ağası xanın qoşun verməsi göstərilir, lazım olsa tam dəqiqləşdirmək mümkündür ki qoşunu kim verib! Amma o dəqiqdir ki, toqquşma olmayıb! Məhəmməd xan Məhəmmədhüseyn xanın gəlməyini eşidən kimi çıxıb gedib!  ).
İbrahimxəlil xanın hakimiyyətinin ilk illərində Məhəmmədhüseyn xanla dostluğu vardı. Onun qızı Tubu bəyimi almışdı (Tubi bəyim Məhəmmədhüseyn xanın ölümündən sonra İbrahimxəlilxana ərə gedib!). Baş vəziri Molla Pənah Vaqif onun şairliyindən istifadə edib ("şairliyindən istifadə edib" nə deməkdir? ) yazışırdı ("yazışırdı" nə deməkdir?! O vaxt çat yox idi! "məktublaşırdı" daha doğrudur!). Hətta ondan tüfəng də istəmişdi. Saray ərkanı olan şair Rəfe-Kəleybəri-Qaradağlını (bu defislər nə üçündür?!) Məhəmmədhüseyn xanın sarayına göndərmişdi.
M.P. Vaqif Şəki xanına xitabən yazırdı:
Qıvrılır gönlüm tüfəngdən dəm vuranda mar tək,
Od çıxır ağzından ol dud ilə çaxmaq bar tək.
Gülləsi əşkim əsər çeşmim şərari nar tək,
Müşk, barut ətrilə həm türreyi-tərrar tək,
Etmədi mütləq dimağımı müəttər bir tüfəng,
Məhəmmədhüseyn xan Müştaq isə Molla Pənah Vaqifin cavabında yazırdı:
Sən Qarabağ içrə qurmusan tələb meydnını,
Tutmusan dildə olan bədü vəfa mizanını,
Görməyibsən əsri-ehsanın məgər cövlanını,
Bir tüfəngin bu qədər sən çəkmisən hicranını
Eylədim təslimi-Rafe çeşmi pa bərsər tüfəng.
'''
(Ensiklopediya şeir müsabiqəsi deyil!  Ensiklopediyalarda şeir verilmir. )
İbrahimxəlil xan Cavanşirlə Məhəmmədhüseyn xan arasına ədavət düşdü (Niyə düşdü, nə cür düşdü? Haçan düşdü?). Şəki xanı ilə dostluq edən baş vəzir Molla Pənah  bu nifağı dəf edə bilmədi. İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlu Məhəmmədhəsən ağanı Şuşa qalasında dustaq saxlayırdı (Nəyə görə saxlayırdı, nə vaxtdan saxlayırdı?).
Çıldır valisi Süleyman paşanın 1780-ci il 26 oktyabr tarixli təhriratında deyilirdi ki, Qubalı Fətəli xan və Şəkili Məhəmmədhüseyn xanla Qarabağlı Ibrahimxəlil xan  arasında ədavət olduğundan İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlunu, həmçinin Qaradağ və Bakı xanlarını da həbs etmişdi (Hansı Bakı xanını? ). Fətəli xan Məhəmmədhüseyn xanla birgə İbrahim xanın üzərinə yürüşə hazırlaşarkən Məhəmmədhüseyn xanı 1779-cu ildə (Tam dəqiqliyi ilə məlumdur ki, Məhəmmədhüseyn xan 1780-cı ilin ortalarında edam edilib!) öz əmisi Hacı Əbdülqadir bəy İbrahim xanın təhriki ilə (Hacı Əbdülqadir neçə illər idi Kür çayı üzərindəki Dardoqqaz deyilən yarımadaya sığınıb Məhəmmədhüseyn xanla vuruşurdu. Hacı Əbdülqadiri dəstəkləyənlərdən biri də İbrahimxəlil xan idi. Lakin heç bir mənbə Məhəmmədhüseyn xanın İbrahimxəlil xanın təhriki ilə edam edilməsi barədə məlumat vermir. ) qətlə yetirmişdi.
Molla Vəli Vidadi Hüseyn xan Müştağa həsr etdiyi "Müsibətnamə" adlı tarixi mənzuməsində yazır:
Ol Qarabağ hakimi dövlətli İbrahim xan,
Əvvəlü axır onunla ta yaman idi, yaman,
Gördü fürsət gəldi, fövt etmək deyil əqlə nişan,
Oldu Əbdülqadir ilə müttəfiq həm ol zaman
Yığıldılar bihəddi-ləşkər, cəm edib hər yanə bax.
1784-cü ildə Qubalı Fətəli xan İbrahimxəlil xanın üstünə gələndə Hacı Əbdülqadir xan qoşunla Quba tərəfində idi. Hirslənən (Bu söz ədəbi dildə işlənmir! Bir də ki "Hacı Əbdülqadir xan qoşunla Quba tərəfində" olmasına görə İbrahimxəlil xan niyə "hirslənir"?  ) İbrahimxəlil xan Məhəmmədhüseyn xanın oğlu Məhəmmədhəsən ağanı zindandan azad edib, Car-Balakən camaatının yanına  göndərdi ki, qoşun toplayıb taxt uğrunda (Şəki xanlığı padşahlıq zaddır bəyəm, taxt uğrunda mübarizə olsun? Nə taxt? Nə tac? Xanlıqda belə şey heç vaxt olmayıb. O dövrdə 1 xan belə öz adından pul kəsməyə cəsarət etməyib. Hansı taxt-tacdan söhbət gedir. Ola bilər, "Qarabağnamə"lərdə belə sözlər yazılsın, amma çağdaş tədqiqatçı bu cür ifadələrə yol verə bilməz) mübarizəyə başlasın. Məhəmmədhəsən ağa camaatdan ("Camaatlıqdan" yazılsa idi mən bilən daha doğru olardı.) qoşun yığıb Şəkiyə hücum etdi. Şəhəri tutub Hacı Əbdülqadir xanı qovdu. Məhəmmədhəsən ağa özünü xan elan etdi.
1795-ci ildə Məhəmmədhüseyn xanın ikinci oğlu Səlim xan hakimiyyəti ələ keçirdi. İbrahimxəlil xanın qızı Tuti bəyimlə evləndiyindən Qarabağ xanlığı ilə dostluq münasibəti qurmuşdu. Bu dostluq "kəbin diplomatiyası"na əsaslanırdı.
1797-ci ildə Məhəmmədhəsən xan Şirvanlı ("şirvanlı" yazılmalı idi, )Mustafa xanla birləşib Səlim xanın üzərinə hücum edir. Səlim xan duruş gətirə bilməyib Qarabağa qaçdı. Ağaməhəmməd şah Qovanlı-Qacar (Qovanlı-Qacar kimdir?!) öldürüldükdən sonra Şirvan hakimi Mustafa xan xanlığının ərazisini genişləndirmək üçün ciddi fəaliyyətə başladı (Mənbə?). O,   ilk növbədə Şəki xanlığını özünə tabe etmək üçün kor edilərək xanlıqdan kənarlaşdırılmış Məhəmmədhəsən xandan (Məhəmmədhəsən xan kor edilərək xanlıqdan kənarlaşdırılmayıb! O, ayrı vaxtda kör edilib və başqa bir vaxtda isə xanlıqdan uzaqlaşdırılıb. ) istifadə etdi. Belə ki, Ağaməhəmməd şah öldürükdükdən sonra öz xanlığının (xanlığını?) bərpa etməyə çalışan Məhəmmədhəsən xan bir qədər əvvəl ona düşmən olmuş Şamaxı xanı Mustafa xana müraciət edərək  qızını ona ərə vermək istədiyini bildirdi(Bu nə cümlədir? Mənbə? Bəlkə Mustafa xan Məhəmmədhəsən xanın qızını istəyib?). Mustafa xan bundan istifadə etməyə tələsdi ("tələsdi" nə deməkdir? Kim deyir ki tələsdi? Tələsməsəydi nə olacaqdı? Bəlkə yazılmadır ki "tələsik istifadə etdi"?). O, böyük qoşunla Şəki xanlığı üzərinə yeridi. Ona müqavimət   göstərə bilməyən Səlim xan Qarabağa, qaynatası İbrahimxəlil xanın yanına qaçdıA. Bakıxanov, Gülüstani-İrəm, səh.196.
Mustafa xan bu dövrdə (hansı dövrdə?) Azərbaycanın ən güclü xanlarından biri idi. O, Şəki torpaqlarını Şirvan xanlığını tərkibinə qatmaq planını həyata keçirmək  istəyirdi. Ona görə də onun Məhəmmədhəsən xanla münasibətləri pozuldu (Nə bilirsiniz? hardan bilirsiniz?). Mustafa xan Şəki xanlığı üzərinə yeridi (Nə vaxt?). "Məhəmmədhəsən xan da qoşun götürüb,  Qarabağa gedəndə yolda işin üzərinə baxıb bildi ki, ölkədə bunu istəməyən şəxslər çoxdur. Mustafa xan ilə dava etməyə dəyməz. Naçar qoşunu dağıdıb bir para adamla Mustafa xanın yanına gedər ki, bəlkə genə mənimlə dost ola, xanlıq bundan razı qalıb qayıda genə Şəkiyə gələ. Gedən kimi, Mustafa xan bunu tutdurub Şirvana göndərdi".Kərim ağa Fateh, Şəki xanlığının müxtəsər tarixindən, səh.21
Mustafa xan Xançobanlı Səlim xanı da Qarabağdan öz yanına gətirdi. Beləliklə, ("Daha sonra" yazılmalıdır!) Mustafa xan hər iki qardaşı-Məhəmmədhəsən xanı da, Səlim xanı da hakimiyyətdən uzaqlaşdırıb öz əmisi oğlu Şeyxəli bəyi Şəkiyə naib təyin etdi. Lakin Şəki əhalisi üsyan  etdi. "Mustafa xan çarəsiz qalıb, Səlim xanı  Şəkiyə hakim göndərdi və onun qızını öz üçün aldı. Məhəmmədhəsən xan Qubaya, Dərbəndə və buradan da Cara, axırda rusların yanına" getdi.A. Bakıxanov, Gülüstani-İrəm, Bakı, 2001. səh.194. Beləliklə, Səlim xan 1804-cü ildə Şəki xanlığın öz hakimiyyətini bərpa  etdi.Ənvər Çingizoğlu, Qarabağ və Şəki xanlığının siyasi əlaqələri, Bakı, "Soy" dərgisi, № 5 (13), 2008, səh.83-87.
thread_title:  İstifadəçi Ənvər62-nin əlavə etdiyi bölmənin mətni və iradlarım 

message: Kimsə hansısa kitabdan bir iki səhifəni kopya edib yapışdırır, onun hər cümləsini ləğv etmək üçün nə qədər vaxt itirməyə məcbur oluruq. Bunun əvəzinə daha xeyirli işlərlə baş qoşsaydım daha yaxşı olmazdımı?
--Aydın Məmmədov 00:52, 17 aprel 2012 (UTC)
replies: text: Məsələnin mahiyyətinə girmədən ensiklopediyada şeir olmaz fikrinə münasibət bildirim. Vikipediya kağız ensiklopediyası olmadığından burada məqalələrdə məsələnin mahiyyətini açmaq üçün şeirdən istifadə edilir. Rusca Vikipediyadan misallar: Mayakovski, Nizami Gəncəvi.
replies: text: : P.S. İlk əlimə düşən iki məqaləni nişan verdim, əgər lazım gələrsə on minlərlə belə nümunə tapacağıma əmin ola bilərsiniz. --N KOzi  FORVM 04:48, 18 aprel 2012 (UTC)
replies: text: :: Əlbəttə ki əgər məqalə şairə, yaxud ədəbiyyatda həsr olunubsa  şeir verilə bilər. Amma bu məqlə Şəki xanlığı barədədir. Yeri gəlmişkən onu da əlavə edim ki, mən mətndəki şeirlərin heç də hamısına etiraz etməmişəm. O ki qaldı mahiyətə, mahiyyət aydındır, bu bir kitabdan edilən kopyədir və özünüreklam xarakteri daşıyır. Etiraz etdiyim şeirlərin verilməsinə isə ehtiyac yox idi, belə ki məzmun artıq qeyd edilmişdi, Vaqif tüfəng istədi Məhəmmədhüseyn xan da verdi, şeirdə də bundan artıq heç nə deyilmir, ona görə də ona ehtiyac yox idi. Həm də vikipedia üçün təkrardır, daha əvvəl Məhəmmədhüseyn xan Müştaq məqaləsində də gedib. --Aydın Məmmədov</sup> 17:01, 18 aprel 2012 (UTC)
*1 həftədən çoxdur ki müzakirə davam edir. Təəssüf ki qarşı tərəf bu bölmənin saxlanılmasını əsaslandıra bilmədi. Mənim iradlarına etiraz edən yoxdursa, sözgedən bölməni niyə də silməyim? Amma hər ehtimala qarşı sabaha qədər gözləyəcəyəm, yalnız sabah bu bölməni siləcəyəm. --Aydın Məmmədov</sup> 17:49, 22 aprel 2012 (UTC)
thread_title:  Son 

message: , məqaləyə yerləşdirmək istədiyiniz bayrağı hansısa xarici vətəndaş, deyəsən çinlidir, xanlığın bayrağının orijinalı əsasında xüsusi proqramla hazırlayıb, özü də çox gözəl hazırlayıb. Bundan sonra intervikidə hər yerdə Şəki xanlığı məqalələrini təkidlə öz versiyasını yerləşdirib. Mən Tarix muzeyindən həmin bayrağın bərpa olunmuş variantının şəklini çəkib məqaləyə yerləşdirdikdən sonra isə  o bizim məqələdə mənim yerləşdirdiyim versiyanı dəyişdirmək istəməyəb. Çünki bərpa olunmuş versiyanın şəkli ilə onun hazırladığı versiya arasında xeyli fərq var. Sözsüz ki başa düşüb ki, bərpa olunmuş versiyanın  şəkli onun hazırladığı bayraq şəklindən daha yaxşıdır. Əgər bizdəki şəkli başqa vikilərə də yerləşdirsək, yəqin ki etiraz etməyəcək. Aydın Məmmədov (müzakirə) 11:17, 26 yanvar 2017 (UTC)
thread_title: Bayraq haqqında

thread_title:  İstinadlar