Мисри

Мисри (Миср/Miṣr, масри مصر Маср/Maṣr), официал тӀвар Ара́б Респу́блика Еги́пет (, Джумхурийят Миср аль-Арабийя, масри جمهورية مصر العربية Гумхурийет Маср эль-Арабийя) — Африкадин кефердинни-рагъэкъечӀдай пата ва Азиядин Синай зуростровда авай гьукумат, гьавиляй Мисир кьве материкдал алай уьлкве яз гьисабзава. == География == Израиль, Палестинадин халкьдин администрация (Газа сектор), Судан ва Ливия галаз са сергьятра ава. Кефер пата Мисридин чилер Аравилин Гьуьлуьн, рагъэкъечӀдай пата — Яру гьуьлуьн ятари кьунва. Кьве гьуьлни тӀебии тушир Суэц хвалунин куьмекдалди сад авунва. == Тарих == === Дегьвилин Мисри === ~ 3000 йис чи э.в. — Менес фараонди Мисри кӀватӀна, адалай эгечӀзвайди я фад паччагьвал, винемисридин Тисада кьилин шегьер авай. ~ 2700 йиса чи э.в. — Дегь паччагьдин кьил кутур чӀав я, агъамисридин Мемфисда кьилин шегьер авай. ~ 2000 йис чи э.в. — Мисридин кьиспесдин цӀийи чӀав, Йукьван паччагьвал, гила мад винемисрида авай Фиварда кьилин шегьер авай. 1700 чи э.в. — гиксосар Мисридиз атана. 1274 чи э.в. — Кадешдивай женг. 1279 чи э.в.-1213 чи э.в. — Рамсес II Мисри кьиле тухун. 670 йис чи э.в. — Мисри къачуна Ассириядин паччагьди Асархаддона. 655 йис чи э.в. —ассирийвияр къисена Псамметихди I, мадни ада эхиримжи дам Дегь Мисридин гьукумат арадал гъана Саисда кьилин шегьер авай. 525 чи э.в. — Мисри къачуна фарси паччагьди Камбиза II. 332 йис чи э.в. — Искандер Македонжув Мисри къачуна. Искендерия эцигнава. 305 йис чи э.в. — 30 йис чи э.в. — грекрин паччагьвилин сихил Птолемейрин Мисрида. 30 йис чи э.в. — 395 йис — Мисри Дегь Риман къене ава. I вишйис — хашпересвал ксарин кьулуз атана. 395—645 — Мисри Византиядин къене ава. 451 — коптрин дин арадиз атана. === Арабрин Мисри === 645—1171 — Мисри Араб Халифатдик каткана. Ислам ксарин арадиз атана. Мисрид арабвилинди жез эгечӀна. 972 — Каир эцигна. Фатимидрин чӀав эгечӀна. 1171 — Саладин атана. Айюбидрин чӀав эгечӀна. 1250 — мамлюкри къуват къачуна. Султан хьана половви Мустафа Кутуз. 1260 — мугъулар акъвазарна. 1261 — мамлюкри эверзава халифриз Аббасидриз чӀехи имамвилиз. 1517—1914 — Мисри Усманрин султанатдин пай я. Ам кьиле тухузва пашайри. 1798—1799 — франкар атана Наполеона гъайи. 1801 — англивияр атана. 1805 — къуват хьана Мухаммада Али пашадин гъиле, Истанбулдикай дамди. 1811 — мамлюкар гатана. 1811—1818 — Аравиядай атай вагьабитрихъ галаз дяве. Вагьабитар гатанвай Мухаммад Алидин кӀеретӀри. 1823 — Судан къачуна. 1863—1879 — Исмаил-Пашадин къавхавал. 1858—1869 — Суэц къанав франциви Фердинанд де Лессепс кьиле аваз эцигна. 1881 — Суданда авай махдистрин къарагъун Мисридиз аксиниз. 1881—1882 — Агьмад Ораби-Пашадин къарагъун. 1882 — англивийри къачуна Мисридин чил, туьркериг адал ихтийрар туна. 1914—1922 — Мисри — ЧӀехибританиядин ихтиярда ава. 1922 — Мисри Паччагьвилин дамвал, Агьмед Фуад І паччагь галаз. == Эдебият == * Арабская Республика Египет: Справочник/АН СССР, Ин-т Африки. — М.: Наука, 1990. — 355 с. * Васильев А. М. Египет и египтяне. М., 1986. * Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4 * Правовые системы стран мира. Энциклопедический справочник. Под ред. А. Я. Сухарева. М., НОРМА, 2003. Статья «Египет». С. 244—254. == Баянар == == ЭлячӀунар == * Официал гьукуматрин сайт * Статистика * Туристдин сайт * Категория:Аравилин гьуьлуьн патав авай гьукуматар Категория:Яру гьуьлуьн патав авай гьукуматар