Ботлих район

Ботлих район (, авар. Болъихъ мухъ) — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район. Администрациядин юкь — Ботлих хуьр я. == География == Район Дагъустан Республикадин рагъакӀидай пата ала, кьуд районрихъ галаз сергьятарзава: рагъэкъечӀдай пата Гумбет райондихъ галаз, кьиблединни рагъэкъечӀдай пата Хунзах райондихъ галаз, кьибле пата Ахвах ва ЦӀумада районрихъ галаз, амай патарайни Чечнядихъ галаз са сергьятра ава. Райондин чилерин майдан — 500 км² я. == Тарих == 1861 йисан 20 июльдиз район вичин гилан сергьятрив Андий округдик акатнай. 1921 йисан 20 январь тарихдин ВЦИК-дин директивадив Андий округ ДАССР-дик кутунвай. Ботлих район административвилинни - территориядин чара тек хьиз, ЦИК ДАССР - ан 6-й кӀватӀалдин 4-й сессиядин къарардалди, 1926 йисан 26 ноябрьдиз кантон хьиз арадал атанвай. Адаз Гумбет районни талукь тир. ВЦИК-ан 1929 йисан 3 июнь тарихдин къарардалди, кантондиз район статус эцигнай. == Агьалияр == Йисариз килигна Бабаюрт райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика: Йис 2002 2011 2012 2013 2014 2015 Агьалияр 50 469 33\. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2002 г. 54 600 33\. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2011 г. 54 786 35\. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2012 г. 55 308 33\. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 г. 55 757 33\. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 г. 56 399 33\. Численность постоянного населения Республики Дагестан по муниципальным образованиям на 1 января 2015 г. 2010 йисан Вири Урусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Ботлих райондин миллетрин сиягь:Дагъустандин миллетрин состав. 2010 Халкь Кьадар, кас. Агьалидин паюникай, % аварар 41 208 75,86 % андияр 6 930 12,76 % ботлихар 3 498 6,44 % урусар 1 695 3,12 % годоберияр 423 0,78 % эрменияр 70 0,13 % муькуьбур 921 1,71 % вири санал 51 636 100,00 % ==Администрациядин паюнар== Райондик 20 муниципалитетдин образование (хуьруьнсовет) акатзава ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН ОТ 13.01.2005 N 6 О СТАТУСЕ И ГРАНИЦАХ МУНИЦИПАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН (ПРИНЯТ НАРОДНЫМ СОБРАНИЕМ РД 28.12.2004). Ботлих райондин хуьруьнсоветар ва абурук акатзавай 37 хуьрер, (къалин шрифтдив администрациярин юкьвар къалурнава); # «Алак» хуьруьнсовет — Алак — аварар. # «Анди» хуьруьнсовет — Анди, Гунха, Цибилта — андияр. # «Ансалта» хуьруьнсовет — Ансалта, Чубутла — аварар. # «Ашали» хуьруьнсовет — Ашали — андияр. # «Ботлих» хуьруьнсовет — Ботлих, Ашино, Тасута — ботлихар ва аварар. # «Гагатли» хуьруьнсовет — Гагатли — андияр. # «Годобери» хуьруьнсовет — Годобери, Беледи, Зибирхали — годоберияр. # «Зило» хуьруьнсовет — Зило — андияр. # «Кванхидатли» хуьруьнсовет — Кванхидатли — андияр. # «Кижани» хуьруьнсовет — Кижани — аварар. # «Миарсо» хуьруьнсовет — Миарсо — ботлихар. # «Муни» хуьруьнсовет — Муни, Ортаколо, Рушуха — аварар ва андияр. # «Агъа Инхело» хуьруьнсовет — Агъа Инхело — каратинар. # «Рахата» хуьруьнсовет — Рахата — аварар. # «Риквани» хуьруьнсовет — Риквани, Айтхан, Джугут — аварар ва андияр. # «Тандо» хуьруьнсовет — Тандо — аварар. # «Тлох» хуьруьнсовет — Тлох — аварар. # «Хелетури» хуьруьнсовет — Хелетури, ЦӀийи Хелетури — аварар. # «Чанко» хуьруьнсовет — Чанко, Анхо, Мехетури, Хандо, Шивор — андияр. # «Шодрода» хуьруьнсовет — Шодрода, Анхвала — ботлихар. ===Хуьрер-анклавар=== Административвилелди Ботлих райондиз талукь 16 чилин белгенар (кутанар) ва хуьрер Бабаюрт райондин чилерал ала Бабаюртовский районный суд Республики Дагестан: Бабаюрт райондин чилерал алай Ботлих райондин чилин белгенарни хуьрер: * Алибекотар, Айтхан, Алак, Бутуш, Бюру-кутан, Джугут, Каплановка, Комар-хутор, Полтавка, Риквани, ЦӀуру Артезиан, ЦӀуру Каратюбе, ЦӀийи Хелетури, Шодрода, Чанко. ==Килигдай чкаяр == Ботлих райондин чилера пара кьадарда архитектурадинни - тарихдин имаратар ава: * Преображенан къеле. * Агъа Инхело хуьре ракьун муьгъ. * Анди, Годобери, Ботлих ва Хелетури хуьрера цӀуру мискӀинар. * Зило ва Муни хуьрера дявевилин минараяр. * Фад заманада инсанар яшамиш хьайи «Шодрода» тӀвар алай чка. * Фад заманада инсанар яшамиш хьайи «Хабочуи» тӀвар алай чка. * Гоцинскийдин кӀеретӀдихъ галаз женгера кьенвай аскеррин стхавилин сурал алай имарат. * Ватандин ЧӀехи Дяведа кьейи кьегьалрин имарат. ГьакӀни, районда тӀебиатдин пара метлеб авай имаратрикай сад — Кезенойам вир ава. == Баянар == == ЭлячӀунар == * Ботлих райондин сайт * Дагъустан Республикадин президентдин официал сайтуна Ботлих райондикай малуматар Категория:Дагъустандин районар Категория:Ботлих район