1 январь

1 январь — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла йисан 1-й югъ я. Йисан эхирдал кьван 364 югъ ама (яргъи йисуз 365 югъ). Юлийдин чӀаваргандин 19 декабрьдихъ галаз сад къвезва. == Вакъиаяр == == Суварар == === Умуми дуьньядин суварар === * ЦӀийи йис. * Вири дуьньядин ислягьвилин югъ. == Дидедиз хьана == === Лезгистанда === === Дуьньяда === ;XIX виш йисалди * 765 йис — Али ар-Риза — шиийрин муьжуьдлагьай пайгъамбар, Мугьаммад пайгъамбардин (ААСС) иридлагьай несилдин велед. * 1431 йис — Родриго Борджиа — папа VI-й Александр. * 1447 йис — Лоренцо де Медичи — Флоренциядин гьаким, чугваррар ва эдебиятчияр вичин лувак хвейи кас. * 1467 йис — I-й Сигизмунд Кьуьзуьди — Литвадин чӀехи князь, Польшадин король. * 1484 йис — Ульрих Цвингли — Швейцарияда хьайи Реформациядин иштиракчи, цвинглианстводин бине кутур кас. * 1557 йис — Иштван Бочкаи — Трансильваниядин князь. * 1714 йис — Кристионас Донелайтис, Литвадин шаир, лютерандин пастор. ;XIX виш йис * 1823 йис — Шандор Петёфи, Венгриядин шаир, инкъилабчи. * 1831 йис — Иван Алексеевич Вышнеградский, Урусатдин алим- механик, кибернетик, Урусатдин финансрин министр (1887—1892). * 1863 йис — Пьер де Кубертен, Франциядин тарихдин алим, педагог, гилан замандин Олимпиядин къугъунрин бине эцигай кас, халкьарин арада авай Олимпиядин комитетдин садлагьай президент (1896—1916, 1919—1925). * 1879 йис — Вилиам Фокс, АСШдин кинопродюсер. * 1893 йис — Иван Васильевич Панфилов, Советрин генерал-майор, Советрин ГалкӀдин Игит (1942). * 1895 йис — Жон Эдгар Гьувер, АСШдин гьукуматдин кар ийизвайди, ФБР-дин бине эцигай кас. ;XX виш йис * 1909 йис — Степан Андреевич Бандера, Польшадин украиндин националистни террорист. * 1919 йис — Даниил Александрович Гранин (Герман), Советринни Урусатдин зари, киносценарист, жемятдин кар ийизвайди. * 1919 йис — Жером Дэвид Сэлинжер, АСШдин зари. * 1942 йис — Геннадий Васильевич Сарафанов, Советрин космонавт, Советрин ГалкӀдин Игит (1974). * 1945 йис — Жаки Икс, Бельгиядин автогонщик. * 1946 йис — Роберто Ривелино, Бразилиядин футболист, 1970-й йисан дуьньядин чемпион. * 1947 йис — Владимир Георгиевич Титов, Советринни Урусатдин космонавт, Советрин ГалкӀдин Игит (1988). * 1948 йис — Павел Сергеевич Грачёв, Советринни Урусатдин армиядин генерал, Советрин ГалкӀдин Игит (1988), Урусатдин гьужумдикай хуьдай министр (1992—1996). * 1956 йис — Сергей Васильевич Авдеев, Урусатдин космонавт, Урусатдин Федерациядин Игит (1993). * 1968 йис — Рик Джордан (Гьендрик Штедлер), Германиядин музыкант, композитор, Scooter кӀеретӀдин уртах (1993—2014). == Кьена == === Дуьньяда === ;XX виш йисалди * 379 йис — Василий ЧӀехиди — христиандин архиепископ. * 1515 йис — XII Людовик — Франциядин король (пачагь) (1498—1515). * 1573 йис — Малюта Скуратов — Урусатдин думадин боярин, опричник (залум) ва Иван Грозныйдин куьмекчи. * 1467 йис — Иогьан Бернулли — Швейцариядин математик. * 1838 йис — Наталья Петровна Голицына (руш. Чернышёва), Урусатдин графдин паб, фрейлина. * 1862 йис — Михаил Васильевич Остроградский, Урусатдин математикни механик. * 1894 йис — Генрих Рудольф Герц, Германиядин физик. ;XX виш йис * 1953 йис — Гьэнк Виллиамс, АСШдин мани, кантри-ягъизвайди. * 1972 йис — Морис Шевалье, Франциядин мани ва актёр. ;XXI виш йис * 2016 йис — Фазу Гамзатовна Алиева, Советринни Урусатдин аваррин шаир. * 2019 йис — Крис Кельми, Советринни Урусатдин мани ва композитор. Категория:Январь