Мегьти-улу ханвал

Мегьти-улу ханвал — XVII–XIX виш йисарин къене Дагъустанда хьайи къумукьрин гьукумат я. Адак Манас вацӀун кӀама авай 13 хуьрер акатзавай. Ханвилин агьалидин чӀехи пай къумукьар, тӀимил пай — аварар тир. Мегьти-улу ханвал XVII виш йисуз Тарки шамхалвал чкӀайдалай кьулухъ арадал атанай. Адан тӀвар вичин бине кутур Къара-Мегьти тӀвар алай инсандихъ галаз алакъалу тирди малум я. Сифте яз Къара-Мегьти Аймаки хуьре секин хьанай, гуьгъуьнлайни Мегьти-улудин ханрин пачагьд-кӀвал Агъа Женгутай хуьруьз тухванай. 1741 йисуз Мегьти-улу ханвилин гьаким тир Агьмед-ханан кьушунди Женгутайдин мукьвал алай Аймаки кӀама Надир-шагьан аскерар яна кукӀварнай. Дагъустандин тарихда Агьмед-ханан тӀвар Ирандин агрессиядин аксиниз къати кьулухъди румар гайи шанил хьиз акъатнай ва Андалал ягьунра ам кьушунрин регьбер хьанай. Идан паталай Турциядин султӀан I-й Магьмуда адаз «мир-и миран» (яни генерал) тӀвар ганай. 1867 йисуз Мегьти-улу ханвилин эхиримжи хан тир Рашид-хана вичин хивяй вири ихтиярар ва везиваяр акъуднай ва ханвал Урусатдин империядин Темир-Хан-Шурадин округдик акатнай. ==Ханвилин регьберар== * Къара-Мегьти (сифте тӀвар 1590 йисуз кьунва) * Агьмет-хан I (сифте тӀвар 1637 йисуз кьунва) * Мегьти II (XVII виш йисан юкьвар) * ПӀир-Мугьаммад (XVII виш йисан сифте кьилер) * Мегьти III * Агьмед-хан II (1735—1749) * Мехти IV (1749—1773) * Али-СултӀан (1773—1807) * Агьмедхан Аджи-хан (? — 1796) * Гьасан-хан (1809—1818) * Агьмед-хан (1820—1843) * Нух-Бике (1843—1855) * Ибрагьим-хан (1855—1859) * Рашид-хан (1859—1867) ==Эдебият== * Мехтулинское ханство в Энциклопедии Дагестана * Ахмед-Хан Мехтули * Н. В. Сычев «Книга династий» — Москва: «АСТ» — «Восток- Запад», 2008. ISBN 978-5-17-032495-8 Категория:Дагъустандин ханвилер Категория:Дагъустандин тарихдин гьукуматар