Крым-татар чӀал

Крым-татар чӀал (кр-т. Qırımtatar tili, Къырымтатар тили) — къирим-татар халкьдин хайи чӀал. Туьрк чӀаларин хзандиз талукь я. Крым Республикадин гьукуматдин чӀаларикай сад я. Къирим-татар чӀалал кирилл ва латин гьарфаралди кхьизвайди я. ==Рахазвайбурун кьадар== Официал сиягьриз килигна, крым-татар чӀалал рахазвайбурун кьадар 350 агъзур кас я, абурукай 250 агъзур кас Крымда ава. Болгария ва Румынияда тахминан 25 агъзур кас крым-татар чӀалал рахазвайди малум я. Крымдин ханвал урусрин гъилик акатайдалай кьулухъ Турциядиз куьч хьанвай пара кьадарда крым-татаррикай дуьз малуматар авач, вучиз лагьайтӀа абур чкадин туьркверихъ галаз тамамдаказ акахьнава. ==ЧӀалан кьетӀенвилер== ===Нугъатар=== Крым-татар миллетдик квай гьар пуд субэтник группа вичин кьетӀен нугъатдал рахазва. И нугъатар сад-садавай са кьадар тафаватлу я. * Кьиблепатан нугъат (ялыбой) — и нугъат угъуз чӀаларин хзандиз талукь я ва туьрк чӀалаз гзаф мукьва я. Нугъатдик пара кьадар грек ва итальян чӀаларай къачур гафар ква. * Чуьлдин (кеферпатан, нугъай нугъат) — и нугъатдал Румыния, Болгария ва Турцияда уьмуьр ийизвай крым-татарар рахазва. Нугъат кыпчак чӀаларин хзандиз талукь я ва нугъай чӀалаз гзаф мукьва я. * Кьулан нугъат (орта-ёлак) — кыпчак чӀаларин хзандиз талукь тир, амма угъуз чӀаларин къати таъсир галукьнавай нугъат я. Рахазвайбурун кьадардиз килигна Крымдин виридалайни чӀехи ва кьилин нугъат я. И нугъатдал сувун ва сувун ценерив галай районрин агьалияр рахазва. Крым-татар эдеби чӀал и нугъатдин бинедал арадал гъанвайди я. И нугъат, XIV виш йисуз Крымдин агьалияр рахазвай половец чӀалан дуьз давам тирди гьисабзава. ===Этнолектар=== Крым ханвилин чилерал тарихдин къене арадал атай муькуь миллетрин чӀалар бязи алимри крым-татар чӀалан этнолектар (нугъат) тирди гьисабзава. Ибур караим чӀалан крым нугъат, крымчак чӀал ва урум чӀалар я. Караим чӀалан крым нугъат ва крымчак чӀал крым-татар чӀалавай гафар лугьунин тегьердив ва муькуь фонетик кьетӀенвилерив тафаватлу я. Урум чӀаланни крым-татар чӀалан арада авай тафават чӀехиди я. Сифте нубатда идан себебар чӀалак квай пара кьадар грек гафар ва крым-татар чӀала авачир кьетӀен ванер я. Урум чӀал крым-татар чӀалан кьиблепатан нугъатдиз пара ухшар я. Урум чӀал вични са шумуд нугъатрикай ибарат я. Караимри, крымчакри ва урумри чпин чӀалар кьилдин чӀалар тирди лугьузва ва абур крым-татар чӀалан нугъатрик кутунихъ галаз рази туш. == Баянар == == ЭлячӀунар == * Русско- крымскотатарский и крымскотатарско-русский словарь * Лингвистический корпус крымско-татарского языка * Крымско-татарская электронная библиотека * Автоматическая транслитерация «кириллица ←→ латиница» текстов на крымско- татарском языке * Ресурсы по крымско-татарскому языку * Кыпчакские языки на сайте А. Н. Гаркавца Категория:Алфавитдиз килигна чӀалар Категория:Урусатдин чӀалар Категория:Украинадин чӀалар Категория:Туьрк чӀалар Категория:Кыпчак чӀалар