Каратаяр

Каратаяр (кар. кӀкӀирди) — Дагъустандин Ахвах районда хуьрера уьмуьр ийизвай Къавкъаздин бинедин суван халкь. Нах-дагъустан халкьарин группадин авар-анди- цез халкьарин хзандик квай анди халкьарин группадик акатзава. Авар миллетдин этник группа хьиз гьисабзавайди я. Диндал гьалтайла суни-мусурманар я. ==Карата хуьрер== Ахвах районда: Анчик, Арчо, Вини Инхело, Инхело, Карата, Маштада, Рацитль, Рачабулда, Тукита, Цумали. Хасавюрт районда: Сиух, Тукита, Анчих-кутан, Андуз, Индира, Гавриил-кутан, Кирпич-Кутан, Кокрек, Муцалаул. Идалайни гъейри каратаяр Бабаюрт, Кизилюрт ва Кизляр районрин кутанра ва хуьруьн майишатра уьмуьр ийизва. ==Тарих== Чпи чпиз кӀкӀирди лугьузва. Мукьвал алай аварри абуруз — кӀкӀаралал лугьузва. Къавкъаздин дяве куьтягь хьана Дагъустан Урусатдиз муьтӀуьгъ хьайидалай кьулухъ карата миллетдин хуьрер Анди округдин Карата наибвилик акатнай ва 16 хуьруьн-жемиятрикай ибарат тир. 1895 йисуз Дагъустандин вилаятда 6 162 карата гьисабнай. 1938 йисуз абурун кьадар 6 700 тир. СССР девирдилай гатӀумна каратаяр кьилдин миллет хьиз гьисабзавачир, абур авар миллетдин кьадардик квай. 2010 йисуз кьиле тухвай агьалияр сиягьриз къачунин малуматриз килигна, уьлкведа 4 787 касди чеб карата хьиз къейд авунай. ==ЧӀал== Каратаяр карата чӀалал рахазва. Абурун саки виридаз авар чӀал, урус чӀал ва са кьадар чечен чӀалар чида. Карата чӀал — нах-дагъустандин чӀаларин хзандин авар-анди-цез чӀаларин группадик акатзава. Адаз виридалайни мукьва чӀал ахвах чӀал я. Карата чӀал кьве нугъатриз пай жезва: вич карата ва токида нугъат. Вичин нубатда карата нугъатни гуьгъуьнин рахунриз пай жезва: анчих, арчо, рачабал, рацитли рахунар. Вичин кьетӀенвилериз килигна, анчих нугъат ботлих чӀалаз виридалайни мукьва я. Карата чӀалакай сифте малуматар 1895 йисуз акъатай Р. Эркертан «Къавкъаздин дувулар квай чӀалар» ктабда гьатнава. ==Дин== Диндал гьалтайла каратаяр суни-мусурманар я. Вири Дагъустандин халкьар хьиз каратаярни вилик девирда христианар тир. Анжах XVIII виш йисан сифте кьилера абур мусурманвилиз элкъвенай. == Баянар == == ЭлячӀунар == Категория:Дагъустандин халкьар Категория:Нах-дагъустандин халкьар Категория:Анди халкьар Категория:Аваррин субэтник группаяр Категория:Каратаяр