XIX виш йис

XIX виш йис, 19-й виш йис (цӀекӀуьдлагьай виш йис) — григорийдин чӀаваргандал гьалтайла 1801-й йисалай 1900-й йисал кьван яргъи хьанвай заманадин девир я. XIX виш йисуз дуьньядиз зурба музыкантарни манидарар, зариярни кхьирагар, архитекторар, алимар, чӀехи политикар атанвай. ==Тарихдин вакъиаяр== ===XIX виш йисан садлагьай зур пай=== ====ТуькӀуьрай затӀар==== * Пароход (елкенар галай садлагьай пароход — 1807 йис, Роберт Фултон; гьалдай фурфалаг галай пароход — 1836, «Архимед») * Консервация авун (гегьеншдаказ менфят къачунин сифте кьил — 1810 йис; Николя Аппер) * Арифмометр (серийралди акъудун — 1820 йис) * Органикадин химия (садлагьай илимдин эксперимент — 1828 йис, Фридрих Вёлер) * Паровоз (бугъадал кӀвалахзавай рельсрин садлагьай локомотив — 1804 йис; савдавиле менфят авай паровозар — 1812—1829, Джордж Стефенсон) * Цунин машинка (цунин фабрика — 1830 йис; Бартелеми Тимонье) * Электромотор (первый практически пригодный — 1834 йис, Борис Семёнович Якоби) * Тапанчи (садлагьай экземплярар — 1818 йис; капсюльди тапанчийрин гзаф кьадарралди акъудун — 1836 йис, Сэмюэл Кольт) * Вулканизация (акъудай затӀ — 1839 йис; патент — 1844 йис, Чарльз Гудьир) * Телеграф (электричестводин, шегьердин арада алакъадин халкьдиз къалурун — 1844 йис, Сэмюэл Морзе) ===XIX виш йисан кьведлагьай зур пайдин сифте=== ====ТуькӀуьрай затӀар==== ===XIX виш йисан эхир=== ====ТуькӀуьрай затӀар==== == Баянар == == ЭлячӀунар == Категория:Виш йисар