Швейцария

Швейцария (, , , ), официал тӀвар — Швейца́риядин Конфедера́ция (, , , ) — Европадин рагъакӀидайпата авай лап чӀехи экономика авай гьукумат кьакьан уьмуьрдин гьал гвай. Ава са сергьятар и гьукуматрихъ галаз: Германия, Австрия, Лихтенштейн, Италия, Франция. == Чилинмикит == Швейцария ала Европадин рагъ экӀидай пата. Швейцариядилай кефер патахъ гала Германия, кьибле патахъ — Италия. Рагъ экӀидай патахъ гала Франция, рагъ экъечӀдай патахъ — Австрияни Лихтенштейн. Гьукумат сувавилинди я, адан чилин 61 % кьунва Альпри. Швейцариядинни Германиядин чилери пайзава чпин арада Боден вир. РагъэкӀидай патахъ, Женевадин патаг гва Женевадин вир. Цуьрихьан патаггва Цюрихан вир. Виридалайни яргъи вацӀар Рейнни Рона я. Виридалайни кьакьан сув Дюфур я (4 634 м). Гьукуматдин кьулал ала Швейцариядин плато. Швейцарияда кӀватӀ хьанва Европадин михьи ятарин 6 %. Швейариядин кантонар: Кантон Виридалайни чӀехи шегьер Чилин екевал, агъзур км². Цуьрихь Цуьрихь 1,7 Берн Берн 5,9 Люцерн Люцерн 1,5 Ури Альтдорф 1,1 Швиц Швиц 0,9 Обвальден Зарнен 0,5 Нидвальден Штанс 0,3 Гларус Гларус 0,7 Цуг Цуг 0,2 Фрибур Фрибур 1,7 Золотурн Золотурн 0,8 Базель-Штадт Базель 0,04 Базель-Ланд Листаль 0,4 Шаффхаузен Шаффхаузен 0,3 Аппенцелль — Ауссерроден Херизау 0,2 Аппенцелль — Иннерроден Аппенцелль 0,2 Санкт-Галлен Санкт-Галлен 2 Граубюнден Кур 7,1 Аргау Арау 1,4 Тургау Фрауэнфельд 1 Тичино Беллинцона 2,8 Во Лозанна 3,2 Вале Сьон 5,2 Невшатель Невшатель 0,8 Женева Женева 0,3 Юра Делемон 0,3 == Тарих == Дегь Риман чӀавара Швейцариядин рагъ экӀидай пата яшамиш жезвай кельтрин халкь гельветар. Рагъ экъечӀдай пата авай ретрийар. Мумкин а халкь этрускриз мукьвади тир. Сифте сефер гельветарни римвияр сад садал гьалт хьана 107-лагьай вишйиса чи эрадилай вилик. А береда тигуринрин халкь кимврихъ галазни тевтонрихъ галаз кӀватӀ хьана Кьибле патан Галлиядал фена. Гаронна вацӀал абуру Риман кӀеретӀар катана. 52-лагьай йиса гельветар каткана галлрин къарагъундик, Римдиз аксиниз, ахпа абур гатана. 264-лагьай йисалай 470-лагьай йисалди Швейцариядин чил вири хьана бургундринни алеманнрин кӀаник. Карл ЧӀехидан береда Швейцария пайнавай 9 гауэдал (Gaue). 843-лагьай йиса Верденда Швейцария кьвенал пайна. Рагъ экӀидай падни кьибле пад Италиядик фена, кефер падни рагъ экъечӀдай пад Германиядик. 1291-лагьай йиса акъатна исятда авай Швейцария вич вичиз дамдиказ. == Ксар == 2008-лагьай йиса Швейцарияда хабнавай 7 580 000 кас. Халкьдин 94 % я чеб швейцарар. Абур пай жезва кьуд миллетдал: немцер (65 %), французар (18 %), италар (10 %), ретороманар (1 %). Абурун хайи чӀалар Швейариядин Конфедерациядин тамам чӀалар я. Диндай чӀехи пай христианар я. Протестантар 48 %, католикар 50 %. Мад Швейцарияда ава 40 000 мусурман, чӀехи пай абур туьркер я, абурулай гъейри косоварар. == Шикилар == Файл:Zuerich vier Kirchen.jpg|Цуьрихь Файл:Tour Vue Générale Passage de la Radio.JPG|Женева Файл:RFHS-3033.jpg|Базель Файл:Bern Untertorbrücke 04.jpg|Берн Файл:Lausanne img 0585.jpg|Лозанна Файл:Swiss National Park 145.JPG|Халкьдин парк. Граубюнден. == Баянар == == ЭлячӀунар == ==== Сиясат ==== * Швейцариядин федерал идарайрин официал сайт — конституция, къанунар, официал малумат * Швейцариядин конституция * Швейцариядин статистикадин къуллугъ === Малумат === * Швейцарияда гьава * Швейцариядин карта * Гьар са Швейцариядин шегьердин карта жагъурун, гьар са объект акъудун мумкинвилер галаз * Швейцариядин административ карта * Швейцариядин рекьин карта * Швейцариядин физикадин карта * Швейцариядин официал малуматдин портал === Жуьреба-жуьре === * Швейцариядин тарихдикай сайт (2 чӀалал) * Урус Швейцария — печатный русскоязычный орган Швейцариядин урус чӀалан чапдин орган * Eidgenössisches Departement für auswärtige Angelegenheiten * О Швейцариядикай кӀанивилихъ галаз — тарих, архитектура, шикиларни Швейцариядин туризмдин маршрутар *