system: You are a trustworthy AI assistant. Your task is to answer the question honestly and not fabricate information.

user: Bạn có thể cho tôi biết thông tin về Theodore Roosevelt nha ?

assistant: Theodore Roosevelt, Jr. (27 tháng 10 năm 1858 – 6 tháng 1 năm 1919), còn được gọi là T.R. hay Teddy, là một chính khách, chính trị gia, nhà bảo tồn học, người theo chủ nghĩa tự nhiên, nhà văn, và là Tổng thống thứ 26 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ năm 1901 đến 1909. Ông từng là Phó Tổng thống thứ 25 của Hoa Kỳ tại nhiệm từ tháng 3 đến tháng 9 năm 1901 và là Thống đốc bang New York từ năm 1899 đến năm 1900. Roosevelt là lãnh đạo của Đảng Cộng hòa và là nhân vật chủ lực giúp ban hành các chính sách chống độc quyền trong Thời kỳ Tiến bộ đầu thế kỷ 20. Gương mặt của ông được tạc tượng trên núi Rushmore cùng với 3 vị Tổng thống tiền nhiệm khác là George Washington, Thomas Jefferson, và Abraham Lincoln. Các nhà sử học và khoa học chính trị thường xếp ông ở vị trí top 5 trên bảng xếp hạng các vị Tổng thống trong lịch sử.
Lúc còn nhỏ, Roosevelt là một đứa trẻ ốm yếu khi mắc phải bệnh hen suyễn khiến cơ thể bị suy nhược. Thế nhưng, nhờ tích cực rèn luyện thể lực và có một lối sống lành mạnh và, ông đã vượt qua những rào cản sức khỏe và thoát khỏi căn bệnh hen suyễn ở độ tuổi thanh thiếu niên. Roosevelt nổi tiếng nhất bởi tính lạc quan và giàu nghị lực của mình. Ở Roosevelt, mọi người thấy được một hình mẫu chàng cao bồi nam tính mạnh mẽ với nhiều mối quan tâm và thành tựu đặc sắc mang tầm quốc tế. Từ nhỏ, ông được giáo dục tại gia và bắt đầu ủng hộ chủ nghĩa tự nhiên trước khi ghi danh vào Đại học Havard. Cuốn sách xuất bảng năm 1882 của ông mang tên "The Naval War of 1812" đã giúp ông xây dựng danh tiếng với vai trò là một sinh viên ngành sử học và người viết sách.
Trước khi trở thành một chính trị gia, Roosevelt là nhà lãnh đạo của một nhánh ủng hộ các chính sách cải cách trong Đảng Cộng hòa ở Quốc hội bang New York. Khi cả vợ và mẹ của ông lần lượt qua đời, vì quá đau buồn, ông đã đến một trang trại ở Dakota để sinh sống. Ông từng là Thứ trưởng Hải quân Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống William McKinley. Tuy nhiên, một thời gian ngăn sau khi nhận vị trí này, ông đã xin từ chức để lãnh đạo nhóm Rough Riders (biệt danh của một nhóm kỵ binh tình nguyện Hoa Kỳ) trong thời gian Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ, và sau cuộc chiến, ông trở thành vị anh hùng. Năm 1898, ông được bầu làm Thống đốc bang New York. Sau khi Phó Tổng thống Garret Hobart qua đời năm 1899, các nhà lãnh đạo Đảng Cộng hòa ở New York đã thuyết phục McKinley chọn Roosevelt làm người đồng ứng cử với ông trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1900. Roosevelt đã tích cực vận động người dân bỏ phiếu cho mình, và cuối cùng, cặp đôi McKinley-Roosevelt đã có một chiến thắng thuyết phục khi tập trung xoay quanh các vấn đề như hòa bình, thịnh vượng, và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.
Roosevelt nhận chức Phó Tổng thống vào tháng 3 năm 1901 và trở thành Tổng thống ở tuổi 42 sau khi Tổng thống đương nhiệm William McKinley bị ám sát. Sau sự kiện năm đó, ông là vị Tổng thống trẻ tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Roosevelt là lãnh đạo của phong trào tiến bộ, và điều này được thể hiện qua việc ông đã bảo vệ các chính sách đối nội có biệt danh "Square Deal" nhằm hứa hẹn mang lại sự công bằng cho người dân có mức thu nhập trung bình, phá vỡ độc quyền trong kinh doanh thương mại, đồng thời, chỉnh đốn ngành công nghiệp đường sắt và việc cung cấp thuốc men và thực phẩm sạch. Ông ưu tiên ban hành các chính sách nhằm bảo tồn thiên nhiên thông qua việc thành lập thêm nhiều vườn, rừng, và tượng đài quốc gia với mong muốn bảo tồn các tài nguyên thiên nhiên của đất nước. Về vấn đề đối ngoại, Roosevelt tập trung hợp tác phát triển ở vùng Trung Mỹ nơi ông bắt đầu kế hoạch xây dựng kênh đào Panama. Ông mở rộng và phát triển lực lượng Hải quân và đã cho Hạm đội Great White công du vòng quanh thế giới để phô diễn sức mạnh hải quân Hoa Kỳ. Ông là người đã thực hiện đàm phán và giúp dẫn đến kết thúc cuộc chiến tranh Nga-Nhật (1904 - 1905). Thành công to lớn này đã giúp cho ông nhận Giải Nobel Hoà bình năm 1906. Trong các nhiệm kỳ của mình, Roosevelt không quá tập trung ban hành các chính sách liên quan đến vấn đề thu thuế hay tiền tệ. Năm 1904, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống, ông mới được nhận một nhiệm kỳ hoàn chỉnh. Ở nhiệm kỳ mới, Roosevelt tiếp tục ban hành các chính sách tiến bộ, và phần lớn các đạo luật này đều được Quốc hội thông qua. Ông chính thức phát biểu ủng hộ người bạn thân của mình là William Howard Taft trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1908.
Không lâu sau khi cuộc bầu cử 1908 kết thúc, Roosevelt bắt đầu thất vọng với Taft do các chính sách bảo thủ của vị tân Tổng thống. Do đó, Roosevelt cố gắng giành được đề cử của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1912 để thay đổi các chính sách của vị lãnh đạo đương nhiệm. Tuy nhiên, Roosevelt đã thất bại, và ông đã từ bỏ Đảng Cộng hòa để thành lập Đảng Tiến bộ nhằm kêu gọi các cải cách tiến bộ tầm cỡ vĩ mô. Ông tự mình đứng ra tranh cử trong cuộc bầu cử 1912 với tư cách ứng viên từ Đảng Tiến bộ. Tuy nhiên, do có quá nhiều đối thủ với cách chính sách tương đồng đã gây ra hiện tượng chia phiếu bầu (tiếng Anh: split vote - người dân bầu cho ứng viên khác biệt nhất với những người còn lại) và giúp ứng viên Đảng Dân chủ Woodrow Wilson giành thắng lợi. Sau khi thất bại, Roosevelt bắt đầu một cuộc khám phá khoa học ở lưu vực sông Amazon nơi ông suýt mất mạng do mắc phải bệnh nhiệt đới. Trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông đã chỉ trích Tổng thống Wilson vì giữ nước Mỹ nằm ngoài trận chiến trực tiếp với Đức, và đề nghị dẫn một đoàn quân tình nguyện đi tham chiến ở Pháp. Tuy nhiên, đề nghị đó của Roosevelt đã bị từ chối. Ông từng suy nghĩ về việc sẽ lại đứng ra tranh cử trong cuộc bầu cử năm 1920, nhưng sức khỏe ông ngày càng suy yếu cho đến khi ông qua đời năm 1919.
Thiếu thời và gia đình.
Theodore Roosevelt Jr sinh ngày 27 tháng 10 năm 1858, tại 28 phía Đông đường 20 ở Manhattan, Thành phố New York. Ông là con thứ hai trong số bốn người con được sinh ra từ nhà xã hội Martha Stewart "Mittie" Bulloch và là doanh nhân kiêm nhà từ thiện Theodore Roosevelt Sr. ông có một chị gái (Anna, biệt danh "Bamie"), một em trai (Elliott) và một em gái (Corinne). Elliott sau này là cha của Đệ nhất phu nhân Anna Eleanor Roosevelt, vợ của người anh họ xa của Theodore, Tổng thống Franklin Delano Roosevelt. Ông nội của ông là người gốc Hà Lan; tổ tiên khác của ông chủ yếu bao gồm người Scotland và Scotland-Ireland, người Anh and smaller amounts of German, Welsh and French. Theodore Sr. là con trai thứ năm của doanh nhân Cornelius Van Schaack "C. V. S." Roosevelt và Margaret Barnhill cũng như anh trai của Robert Roosevelt và James A. Roosevelt. Người anh em họ thứ tư của Theodore, James Roosevelt I, cũng là một doanh nhân, là cha của Tổng thống Franklin Delano Roosevelt. Mittie là con gái nhỏ của Thiếu tá James Stephens Bulloch và Martha P. "Patsy" Stewart. Thông qua Van Schaacks, Roosevelt là hậu duệ của gia đình Schuyler.
Tuổi trẻ của Roosevelt phần lớn được định hình bởi sức khỏe kém và suy nhược do bệnh hen suyễn của ông. Ông liên tục trải qua những cơn hen suyễn đột ngột vào ban đêm khiến trải nghiệm như chết ngạt, khiến cả Theodore và cha mẹ anh đều khiếp sợ. Các bác sĩ đã không có cách chữa trị và thường xuyên kê cho ông nhiều phương thuốc điều trị vô cùng kỳ quái. Không chỉ thế, Roosevelt còn bị mắc bệnh cận thị. Do đó, thay vì đến trường như bao đứa trẻ khác ông được giáo dục tại nhà. Tuy nhiên, ông rất năng động và tinh nghịch, ham học hỏi. Mối quan tâm suốt đời của anh ấy đối với động vật học bắt đầu từ năm 7 tuổi khi ông nhìn thấy một con hải cẩu đã chết tại một khu chợ địa phương; sau khi lấy được đầu của con hải cẩu, Roosevelt và hai anh em họ đã thành lập cái mà họ gọi là "Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Roosevelt". Sau khi học được những kiến ​​thức thô sơ của ngồi xác động vật, ông đã lấp đầy bộ sưu tập tạm bợ của mình bằng những con vật mà ông đã giết hoặc bắt được; sau đó ông nghiên cứu các loài động vật và chuẩn bị cho cuộc triển lãm. Năm 9 tuổi, ông ghi lại quá trình quan sát côn trùng của mình trong một bài báo có tựa đề "Lịch sử tự nhiên của côn trùng".
Sự nghiệp chính trị ban đầu.
Dân biểu bang.
Roosevelt là thành viên của Hội đồng bang New York (New York Co., 21 D.) tại 1882, 1883 và 1884. Ông ngay lập tức bắt đầu ghi dấu ấn của mình, đặc biệt là trong các vấn đề tham nhũng của cơ quan. Ông đã chặn một nỗ lực tham nhũng của nhà tài chính Jay Gould để giảm thuế của ông. Roosevelt đã vạch trần sự thông đồng bị nghi ngờ trong vấn đề này của Thẩm phán Theodore Westbrook, và lập luận và nhận được sự chấp thuận để tiến hành một cuộc điều tra nhằm mục đích luận tội thẩm phán. Ủy ban điều tra bác bỏ luận tội, nhưng Roosevelt đã vạch trần khả năng tham nhũng ở Albany, và do đó giả định một hồ sơ chính trị tích cực và cao trong nhiều ấn phẩm ở New York.
Những nỗ lực chống tham nhũng của Roosevelt đã giúp anh ta thắng cử lại trong 1882 với cách biệt lớn hơn hai chọi một, một thành tích còn ấn tượng hơn nhờ quyền tổng thư ký đảng Dân chủ ứng cử viên Grover Cleveland đã giành được quận của Roosevelt. Với phe Stalwart của Conkling trong Đảng Cộng hòa trong tình trạng hỗn loạn sau vụ ám sát James A. Garfield của Tổng thống James Garfield, Roosevelt đã thắng cử với tư cách là lãnh đạo đảng Cộng hòa tại quốc hội. Ông liên minh với Thống đốc Cleveland để giành được thông qua dự luật cải cách dịch vụ dân sự. Roosevelt đã thắng cử lần thứ hai và tìm kiếm văn phòng của Chủ tịch Hội đồng Bang New York, nhưng bị Titus Sheard đánh bại trong cuộc bỏ phiếu kín từ 41 đến 29 trong cuộc bỏ phiếu kín của GOP. Trong nhiệm kỳ cuối cùng của mình, Roosevelt từng là Chủ tịch Ủy ban về các vấn đề của các thành phố; ông đã viết nhiều dự luật hơn bất kỳ nhà lập pháp nào khác.
Cuộc bầu cử Tổng thống năm 1884.
Với vô số hy vọng tổng thống để lựa chọn, Roosevelt đã ủng hộ Thượng nghị sĩ George F. Edmunds của Vermont, một nhà cải cách không da màu. Đảng Cộng hòa của bang ưa thích tổng thống đương nhiệm, Chester Arthur của Thành phố New York, được biết đến với việc thông qua Đạo luật Cải cách Dịch vụ Dân sự Pendleton. Roosevelt đã tranh đấu và thành công trong việc gây ảnh hưởng đến các đại biểu Manhattan tại đại hội bang ở Utica. Sau đó, ông nắm quyền kiểm soát đại hội Đảng của bang, thương lượng xuyên đêm và vượt qua những người ủng hộ Arthur và James G. Blaine; do đó, ông đã nổi tiếng toàn quốc với tư cách là một chính trị gia chủ chốt trong bang của mình.
Roosevelt đã tham dự Hội nghị Quốc gia GOP năm 1884 tại Chicago và có bài phát biểu thuyết phục các đại biểu đề cử Người Mỹ gốc Phi John R. Lynch, một người ủng hộ Edmunds, làm chủ tịch tạm thời. Roosevelt đã chiến đấu bên cạnh những người cải cách Mugwump chống lại Blaine. Tuy nhiên, Blaine đã nhận được sự ủng hộ từ các đại biểu của Arthur và Edmunds, đồng thời giành được đề cử trong lần bỏ phiếu thứ tư. Trong một thời điểm quan trọng trong sự nghiệp chính trị mới chớm nở của mình, Roosevelt đã chống lại yêu cầu của những người bạn Mugwumps rằng ông phải rời xa Blaine. Ông khoe khoang về một thành công nhỏ của mình: "Chúng tôi đã đạt được chiến thắng trong việc tạo ra một tổ hợp để đánh bại ứng cử viên Blaine cho vị trí chủ tịch tạm thời... Để làm được điều này, cần có sự kết hợp giữa kỹ năng, sự táo bạo và nghị lực... để khiến các phe phái khác nhau tiến vào... để đánh bại kẻ thù chung."Ông cũng bị ấn tượng bởi lời mời phát biểu trước mười nghìn khán giả, đám đông lớn nhất mà anh ấy đã nói cho đến thời điểm đó. Sau khi đã hiểu rõ về chính trị quốc gia, Roosevelt cảm thấy ít khao khát vận động chính sách ở cấp tiểu bang hơn; sau đó anh ấy lui về "Trang trại Chimney Butte" mới của mình trên Sông Missouri Nhỏ.
 Roosevelt từ chối tham gia cùng các Mugwumps khác để ủng hộ Grover Cleveland, thống đốc New York và ứng cử viên Dân chủ trong cuộc tổng tuyển cử. Ông đã tranh luận về những ưu và nhược điểm của việc trung thành với người bạn chính trị của mình, Henry Cabot Lodge. Sau khi Blaine giành được đề cử, Roosevelt đã bất cẩn nói rằng ông sẽ "ủng hộ nhiệt tình cho bất kỳ đảng viên Đảng Dân chủ tử tế nào". Ông đã bỏ qua lời hứa, nói rằng nó không có nghĩa là "để xuất bản". Khi một phóng viên hỏi liệu ông có ủng hộ Blaine không, Roosevelt trả lời: "Câu hỏi đó tôi từ chối trả lời. Đó là chủ đề tôi không muốn nói đến." Cuối cùng, ông nhận ra rằng ông phải hỗ trợ Blaine để duy trì vai trò của mình trong GOP và anh ấy đã làm như vậy trong một thông cáo báo chí vào ngày 19 tháng 7. Mất đi sự ủng hộ của nhiều nhà cải cách, Roosevelt quyết định rút lui khỏi chính trị và chuyển đến Bắc Dakota.
Giải Nobel Hòa Bình.
Roosevelt là người Mỹ đầu tiên nhận được giải thưởng này. Tuy nhiên, giải Nobel Hòa bình ông nhận vẫn còn gây tranh cãi trong lịch sử vì ông có một vai trò lớn trong cuộc đàn áp đẫm máu các cuộc nổi dậy chống lại cuộc xâm lược của Mỹ tại Philippines.
Đã là một chính trị gia đối lập, ông ủng hỗ các nỗ lực của Tomáš Garrigue Masaryk để tạo ra một Tiệp Khắc độc lập. Vào tháng 8 năm 1918, khi ông phân phối tiền thưởng Nobel hòa bình, ông đã gửi một tổng số tượng trưng của $1.000 đến Nga cho Legionnaires Tiệp Khắc và tại một buổi lễ ở New York, ông nói, "Anh hùng Tiệp Khắc phải hình thành một cộng đồng độc lập."
Các câu nói nổi tiếng.
Về chính trị: