system: You are a trustworthy AI assistant. Your task is to answer the question honestly and not fabricate information.

user: Information of Kinh Mân Côi is on wikipedia, in Vietnamese language

assistant: Kinh Mân Côi là một phương pháp cầu nguyện phổ biến và quan trọng của Giáo hội Công giáo Rôma. Bài kinh này bao gồm một bộ tràng hạt và các câu kinh cầu theo mẫu. Khi thực hành, người Công giáo đọc lên thành tiếng, đọc thầm hay đọc bằng ý nghĩ theo trình tự: một Kinh Lạy Cha ("Pater noster"), sau đó là mười Kinh Kính Mừng ("Ave Maria") và kết thúc bằng một Kinh Sáng Danh ("Gloria Patri"), mỗi trình tự như thế gọi là một "mầu nhiệm" (suy niệm), được hiểu là một "bộ mười kinh". Một "mầu nhiệm" còn được gọi là một "sự" (một "decade"), tương ứng với một sự kiện về cuộc đời Chúa Giêsu và Mẹ Maria theo Tân Ước. Cho tới trước thế kỷ 21, Kinh Mân Côi bao gồm 15 mầu nhiệm, được chia làm ba nhóm: Mầu nhiệm năm Sự vui ("Mysteria Gaudiosa"), Mầu nhiệm năm Sự thương ("Mysteria Dolorosa"), Mầu nhiệm năm Sự mừng ("Mysteria Gloriosa"). Tất cả hầu như không có gì thay đổi cho đến năm 2002, Giáo hoàng Gioan Phaolô II công bố thêm năm mầu nhiệm mới, đó là Mầu nhiệm năm Sự sáng ("Mysteria Luminosa"), như vậy, Kinh Mân Côi ngày nay có 20 mầu nhiệm.
Tên gọi.
Xuất phát từ tiếng Latinh: "rosarium", nghĩa là "khu vườn hoa hồng". Trong tiếng Việt, Kinh Mân Côi còn được gọi bằng các tên như: Văn Côi, Môi Côi, Môi Khôi, Mai Khôi...
Vai trò.
Kinh Mân Côi gắn liền với những cách thức tôn kính Mẹ Maria được nhiều Giáo hoàng khuyến khích thực hành, đặc biệt là Giáo hoàng Lêô XIII. Vị giáo hoàng này được mệnh danh là "Giáo hoàng của Kinh Mân Côi" khi ông ban phép lành và làm lời kinh này trở nên phổ biến với tên gọi "Rất thánh Mân Côi". Do hiệu quả của Kinh Mân Côi và sự can thiệp của Mẹ Maria qua lời kinh này, mà Giáo hoàng Piô V đã đưa Lịch phụng vụ Công giáo với danh xưng "Lễ Đức Mẹ Mân Côi", tổ chức vào ngày 7 tháng 10 hằng năm.
Lịch sử.
Có những chi tiết khác nhau về lịch sử của Kinh Mân Côi. Theo truyền thống, Giáo hội tin rằng Kinh Mân Côi được Mẹ Maria trao cho Thánh Đa Minh vào năm 1214 tại nhà thờ Prouille, gần Toulouse miền nam nước Pháp. Thực tế, việc cầu nguyện với một tràng hạt đã có nguồn gốc rất xa xưa. Vào những thế kỷ đầu tiên của Kitô giáo, các tu sĩ trong vùng sa mạc Ai Cập có thói quen dùng những hạt cây hay những hòn sỏi nhỏ để đếm kinh - kinh này là Kinh Lạy Cha. Tùy mức độ sùng đạo, mỗi buổi sáng, họ quyết định số kinh sẽ đọc trong ngày tương ứng với số lượng hạt này rồi cho vào túi, đọc xong một kinh thì họ vứt đi mỗi hạt. Đến thời Trung Cổ, các tu sĩ có thói quen đọc 150 bài Thánh Vịnh mỗi ngày trong giờ Kinh Phụng vụ. Nhưng có nhiều người không biết đọc và viết tiếng Latinh nên họ không hiểu và đọc 150 kinh Lạy Cha để thay thế. Để đếm các kinh ấy, người ta dùng những hạt gỗ xâu vào nhau nhờ một sợi dây và gọi đây là tràng hạt kinh Lạy Cha. Sau này, người ta dùng thêm Kinh Kính Mừng bên cạnh Kinh Lạy Cha. Thế kỷ thứ 7, là thế kỷ khởi sắc của việc sùng kính Maria, giáo dân bắt đầu phổ biến việc đọc 150 Kinh Kính Mừng thay cho 150 kinh Lạy Cha và gọi các này là "sách Thánh Vịnh của Đức Mẹ".
Thế kỷ 13, thánh Đa Minh được sứ mệnh chống lại sự bành trướng của lạc giáo Albigens. Theo tục truyền, năm 1213, Trinh nữ Maria hiện ra với ông và dạy phải dùng hai phương tiện để chiến thắng là giảng dạy và cầu nguyện bằng kinh Mân Côi. Từ năm 1410 đến 1439, một thầy tu tên là Dominique ở Köln, nước Đức đề nghị đọc theo một hình thức mới, chỉ có 50 kinh Kính Mừng, trước mỗi kinh có phần suy niệm một đoạn Phúc Âm. Ý tưởng này phổ biến và phát triển mạnh mẽ. Từ thế kỷ 16 đến tận đầu thế kỷ 20, cấu trúc của Kinh Mân Côi cơ bản vẫn không thay đổi, gồm 15 "mầu nhiệm" chia làm ba nhóm. Trong thế kỷ 20, người ta còn phổ biến kinh cầu Fatima vào đoạn sau của mỗi "mầu nhiệm". Đến năm 2002, Giáo hoàng Gioan Phaolô II mới thêm vào Mầu nhiệm năm Sự sáng - đây là sự thay đổi lớn của kinh này sau năm thế kỷ.
Cấu trúc.
Cấu trúc của Kinh Mân Côi thường theo trình tự sau:
Các mầu nhiệm.
Năm sự Sáng.
PHIÊN BẢN 1:
PHIÊN BẢN 2:
Ngày đọc.
Tính theo hằng ngày:
Tiêu Chuẩn/Truyền Thống
Chúa Nhật: Trong mùa Vọng, mùa Giáng Sinh và thời gian sau lễ Chúa Hiển Linh: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Trong tuần thứ chín trước lễ Phục Sinh, mùa Chay và Tuần Thánh: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Trong mùa Phục Sinh và thời gian sau lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Thứ Hai: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Thứ Ba: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Thứ Tư: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Thứ Năm: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Thứ Sáu: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Thứ Bảy: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Với Mầu Nhiệm Sáng
Chúa Nhật: Trong mùa Vọng, mùa Giáng Sinh: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Trong mùa Chay: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Trong mùa Phục Sinh và mùa Thường Niên: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Thứ Hai: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Thứ Ba: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Thứ Tư: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Thứ Năm: Năm Sự Sáng&lt;br&gt;
Thứ Sáu: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Thứ Bảy: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Tính theo tuần cho riêng 1 ngày:
Tiêu Chuẩn/Truyền Thống
Tuần thứ nhất: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Tuần thứ hai: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Tuần thứ ba: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;
Với Mầu Nhiệm Sáng
Tuần thứ nhất: Năm Sự Vui&lt;br&gt;
Tuần thứ hai: Năm Sự Sáng&lt;br&gt;
Tuần thứ ba: Năm Sự Thương&lt;br&gt;
Tuần thứ tư: Năm Sự Mừng&lt;br&gt;