他納·科曼

他納·科曼（泰語：ถนัด คอมันตร์；皇家轉寫：Thanat Khoman，1914年5月9日—2016年3月3日），泰國外交官、政治家，曾於1959年至1971年期間擔任泰國外交部部長，於1979年至1982年期間擔任民主黨主席，並於1980年至1982年期間兼任泰國副首相。他是东南亚国家联盟（东盟）的創始人之一。 他納在1914年5月9日生於曼谷，出身自華裔家庭，父親既是暹羅第一家法學院的畢業生，也是暹羅大理院的法官。他首先從曼谷易三倉學校轉學到法國波爾多一所高中，完成高中課程，然後獲得暹羅外交部的獎學金，到波爾多和巴黎繼續升學，於1939年在巴黎高等國際研究學院（IHEI）和巴黎政治學院考取學位，到1940年又於巴黎大學獲頒法學博士學位。 他納學成歸國後，必須根據獎學金的獲獎條件，前往外交部工作。第二次世界大戰期間，他在1941年奉派東京，擔任泰國駐日大使館二等秘書，直至1943年為止。1941年底，泰國決定停止與日軍戰鬥，並准許日軍在泰國通行，同時以泰國為基地，攻擊英屬緬甸和馬來亞，令泰國成為軸心國的一員。然而他納反對這個決定，於是他加入了抵抗日本人的「自由泰人運動」，該運動獲得英國136部隊和美國戰略情報局的支援。1945年2月時，他是東南亞盟軍司令部駐錫蘭康提秘密代表團的團員。 二戰結束後，他先是擔任泰國駐美國大使館代辦、泰國駐印度大使館代辦等數項外交職務，之後在1950年在紐約市當選聯合國亞洲和遠東經濟委員會（亞遠經委會）主席，1952年任滿後又出任泰國常駐聯合國副代表，並於1957年升任泰國駐美大使。1959年2月10日，他納獲任命為外交部部長，從此加入泰國政府，和作風專制的首相沙立·他那叻共事。擔任外長期間，他在1962年3月與美國國務卿迪安·臘斯克簽署聯合公報，是為《臘斯克－他納協定》，協議中美國承諾將支援泰國，應對泰國泰國共產黨可能發動的進攻，後來泰國還准許美國使用其軍事基地，支援美軍參加越南戰爭和老撾內戰。雖然這只是一份非正式協定，不過泰國視之為雙邊協議，對此非常重視。此外，他也促進了東南亞的區域和解與合作，例如他在1960年代推動東南亞聯盟（Association of Southeast Asia, ASA）的籌備工作，參加東南亞條約組織的會談，並成為促使馬來西亞與印度尼西亞和解的關鍵人物。他納在东南亚国家联盟（东盟）的成立過程中也作出了重大貢獻，為了答謝他的努力，各國代表最終決定在曼谷舉行東盟的成立儀式。1967年8月8日，他納代表泰國和馬來西亞、印尼、新加坡和菲律賓外長在曼谷的外交部大樓簽署《東盟宣言》，正式宣告東盟的成立。 1968年美國總統林登·詹森宣布將與越南民主共和國（北越）議和，泰國政府內部對泰美關係前途也開始分歧。時任首相他儂·吉滴卡宗認為泰國應該和菲律賓、大韓民國等國結盟，對抗共產黨，然而他納認為美國即將退出東南亞，所以閣僚應該構思新的辦法，同時他也主張泰國應該和中華人民共和國建交。結果他儂在1971年11月發動政變，免去他納的外長職務，沒有解釋原因。有說這是因為他納認為泰國應與北京建交，但是他納與傳媒的關係欠佳，也沒有出面說明。 被免去外長一職後，他納在1975年開始擔任泰國亞洲理工學院校董會主席，至1996年卸任，期間學院既能不斷擴建校舍，也能維持財政穩定。他於1979年投身國內政壇，擔任民主黨主席，並於1980年至1982年期間兼任炳·廷素拉暖政府的副首相，直至在1982年退出政壇為止，他納在2014年慶祝其100歲壽辰，後於2016年3月3日在曼谷逝世，死後按照佛教儀式火化。時任泰國外交部長敦·帕馬威奈和他生前的同僚都稱讚他是一位有遠見的外交家，無論是擔任外交職務、政府職務還是黨職都捍衛了國家的利益，對國家建樹良多，值得尊敬。 除了泰語，他納還會說一口流利的法語，並在出使印度期間磨練了自己的英文水平。他的妻子茉莉（Molee）是新加坡開埠初期的華人社群領袖、商人、原暹羅駐新加坡總領事陳金鐘的孫女。兩人育有三名子女和四名孫子女，他納逝世時尚有兩名子女在世。 內政服務獎章（亞洲）（1943年12月16日） 特等泰皇冠勋章（1959年12月16日） 二等拉瑪九世王徽勳章（泰语：เหรียญรัตนาภรณ์）（1960年2月23日） 特等白象勋章（1960年12月14日） 邊務獎章（泰语：เหรียญราชการชายแดน）（1963年5月16日） 杜沙迪·瑪拉人文科學獎章（英语：Dushdi Mala Medal）（1966年7月8日） 查克拉帕迪·瑪拉獎章（泰语：เหรียญจักรพรรดิมาลา）（1966年12月19日） 一等朱拉隆功勳章（1968年5月15日） 意大利共和国功绩大十字骑士勋章（意大利，1960年9月22日） 聖米迦勒及聖喬治爵級大十字勳章（英國，1961年） 聯邦星級十字勳章（德國，1961年） 基督騎士團大十字勳章（英语：Military Order of Christ）（葡萄牙，1961年） 丹麥國旗大十字勳章（丹麥，1961年） 聖奧拉夫大十字勳章（英语：Order of St. Olav）（挪威，1961年） 皇家北極星爵級大十字勳章（英语：Order of the Polar Star）（瑞典，1961年） 庇護九世大十字騎士大綬勳章（梵蒂岡，1961年） 利奥波德大绶带勋章（比利時，1961年） 法國榮譽軍團大十字勳章（法國，1961年） 櫟樹王冠大十字勳章（盧森堡，1961年） 大绶景星勋章（中华民国，1962年5月21日） 護國瑪哈拉惹勳章（馬來亞，1962年） 勳一等旭日大綬章（日本，1963年） 喬治一世大十字勳章（英语：Order of George I）（希臘，1963年） 一等金磬（南越，1964年） 青條勤政勳章（英语：Order of Service Merit）（韓國，1966年） 特种大绶景星勋章（中华民国，1967年3月27日） 一說一等秘書。 สิริลักษณา คอมันตร์. แต่พ่อที่รักของลูก (Thanat Khoman: The Formative Years) พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: เอมี่ เอ็นเตอร์ไพรส์. 2010: 60. ISBN 9789744018243 （泰语）.  Candee, Marjorie Dent (编). Current Biography Yearbook. New York: H. W. Wilson Company. 1958: 226. ISBN 978-0-8242-0124-1.  Thai Foreign Minister to Lecture at Gaston. The Hoya (Washington D.C.: Georgetown University). 1968-10-24: 3.  Atthakor, Ploenpote. Country mourns loss of Thanat, a man of principle. Bangkok Post (The Post Publishing). 2016-03-05: 9 [2016-07-03]. （原始内容存档于2016-07-08）.  Thailand's Asean co-founder passes away. The Nation (Bangkok: The Nation Multimedia Group). 2016-03-04 [2016-07-03]. （原始内容存档于2016-08-17）.  Stowe, Judith A. Siam Becomes Thailand: A Story of Intrigue. London: C Hurst & Co. 1991: 377. ISBN 978-0-8248-1393-2.  Reynolds, E. Bruce. Thailand's Secret War: OSS, SOE and the Free Thai Underground During World War II. Cambridge Military Histories. Cambridge University Press. 2004. ISBN 978-0-521-83601-2.  Emeritus Chairman of AIT Board of Trustees H.E. Dr Thanat Khoman passes away. Bangkok: Asian Institute of Technology. 2016-03-03 [2016-07-03]. （原始内容存档于2016-08-07）.  List of Former Ambassadors. New york: Permanent Mission of Thailand to the United Nations. 2015 [2016-07-03]. （原始内容存档于2019-09-17）.  Smith, Louis J.; Herschler, David H. Foundations of Foreign Policy, 1969-1976. Foreign Relations of the United States I. Washington, D. C.: Office of the Historian, U.S. Department of State. 2003: 181–182 [2016-07-04]. （原始内容存档于2016-08-22）.  Kislenko, Arne. The Vietnam War, Thailand, and the United States. Jensen, Richard; Davidann, Jon; Sugita, Yoneyuki (编). Trans-Pacific Relations: America, Europe, and Asia in the Twentieth Century. Perspectives on the twentieth century. Westport, CT: Praeger Publishers. 2003: 224. ISBN 0-275-97714-5.  Liow, Joseph Chinyong; Leifer, Michael. Dictionary of the Modern Politics of Southeast Asia. Oxon: Routledge. 2014-11-20: 370 [2016-02-14]. ISBN 978-0-415-62532-6. （原始内容存档于2016-08-18）.  Faulder, Dominic. Thanat Khoman, Thailand's Cold War foreign minister, founder of ASEAN, passes away at 102. Nikkei Asian Review (Bangkok: Nikkei Inc.). 2016-03-04 [2016-07-04]. （原始内容存档于2016-03-04）.  SEATO May Decide War Or Peace. Pittsburgh Post-Gazette (Bangkok: Associated Press). 1961-03-26: 6 [2013-05-29].  Wong-Anan, Nopporn; Kamjan, Chananthorn. Regional bloc 'is Thanat's main legacy'. Bangkok Post (The Post Publishing PLC). 2016-03-05: 1 [2016-07-04]. （原始内容存档于2016-07-08）.  D. R. SarDesai. Southeast Asia: Past and Present. Boulder, CO: Westview Press. 2010. ISBN 978-0-8133-4434-8.  Former Thai foreign minister Thanat Khoman dies at age 101. South China Morning Post (Bangkok: Associated Press). 2016-03-04 [2016-07-04]. （原始内容存档于2020-11-08）.  สิ้นแล้ว! ถนัด คอมันตร์ ด้วยโรคชรา อายุ 102 ปี. The Nation Broadcasting Corporation Limited. 2016-03-03 [2016-03-03]. （原始内容存档于2017-09-25） （泰语）.  谢燕燕. 墓园树立说明匾牌 双语介绍先贤成就. 联合早报 (新加坡报业控股). 2014-03-30: 6.  Paddock, Richard C. Thanat Khoman, 101, Thai Diplomat, Is Dead. The New York Times (Bangkok). 2016-03-08: B15 [2016-07-04]. （原始内容存档于2020-10-30）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานเหรียญช่วยราชการภายใน (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 60 (42). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 2531. 1943-08-10 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 74 (ตอน 115 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 24. 1959-12-16 [2016-07-04]. （原始内容存档 (PDF)于2016-03-03） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 77 (15). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 559. 1960-02-23 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-09-08） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 77 (ตอน 102 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 22. 1960-12-14 [2016-07-04]. （原始内容存档 (PDF)于2016-03-04） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการชายแดน (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 80 (53). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 1449. 1963-05-16 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-08-26） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 83 (ตอน 58 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 5. 1966-07-08 [2016-07-04]. （原始内容存档 (PDF)于2016-03-04） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 83 (ตอน 114 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 850. 1966-12-19 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2019-10-19） （泰语）.  แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 85 (ตอน 44 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 24. 1968-05-15 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2020-10-10） （泰语）.  KHOMAN S.E. Thanat. Roma: Presidenza della Repubblica. [2021-09-08]. （原始内容存档于2021-09-08） （意大利语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 78 (58). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 1689-1690. 1961-07-18 [2021-09-08]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  總統令 (PDF). 總統府公報 (臺北市: 總統府第三局). 1962-05-22, (1333): 1 [2021-09-07]. （原始内容存档 (PDF)于2021-09-08）.  参数|magazine=与模板{{cite journal}}不匹配（建议改用{{cite magazine}}或|journal=） (帮助) Senarai Penuh Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Persekutuan Tahun 1962 (PDF). Kuala Lumpur: Bahagian Istiadat & Urusetia Persidangan Antarabangsa. 1962 [2016-07-04]. （原始内容存档 (PDF)于2019-02-14） （马来语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 80 (97). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 2269. 1963-10-01 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 80 (101). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 2355. 1963-10-15 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 81 (88). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 2393. 1964-09-15 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ (PDF). ราชกิจจานุเบกษา 83 (ตอน 87 ง ฉบับพิเศษ). สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา: 19. 1966-10-01 [2021-09-09]. （原始内容存档 (PDF)于2021-07-09） （泰语）.  總統令. 總統府公報 (臺北市: 總統府第三局). 1967-03-28, (1839): 1 [2021-09-07]. （原始内容存档于2021-09-07）.  参数|magazine=与模板{{cite journal}}不匹配（建议改用{{cite magazine}}或|journal=） (帮助) 维基共享资源上的相关多媒体资源：他納·科曼