Қазақша:
Генеральная прокуратура Республики Казахстан Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының 2006 жылғы 27 маусымдағы № 37 Бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2006 жылғы 14 шілдеде тіркелді. Тіркеу № 4295. Күші жойылды - Қазақстан Республикасының Бас Прокурорының 2010 жылғы 12 тамыздағы № 46 бұйрығымен Азаматтық iстер бойынша сот актiлерiнiң заңдылығына прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру туралы Нұсқаулықты бекiту туралы
1. Ұсынылып отырған азаматтық iстер бойынша сот актiлерiнiң заңдылығына прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру туралы Нұсқаулық бекiтiлсiн.
2. Осы бұйрық пен азаматтық iстер бойынша сот актiлерiнiң заңдылығына прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру туралы Нұсқаулықты Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеу үшiн азаматтық және әкiмшiлiк iстер бойынша сот актiлерi мен атқару өндiрiсiнiң заңдылығын қадағалау департаментi (Т.Ержанов) шаралар қолдансын.
3. Бұйрық Бас әскери прокурорға, облыстық, қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокурорларға жiберiлсiн.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
4. Бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының осы салаға жетекшiлiк ететiн орынбасарына жүктелсiн.
5. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының келесi бұйрықтарының күшi жойылды деп танылсын:
1) 2002 жылғы 27 желтоқсандағы 76 санды "Азаматтық iстер бойынша сот актiлерiнiң заңдылығына прокурорлық қадағалау туралы" Нұсқаулықты бекiту туралы" (нормативтiк құқықтық актiлердiң Мемлекеттiк тiркеу тiзiлiмiнде 2167 санымен тiркелген);
2) 2004 жылғы 19 мамырдағы 29 санды "Азаматтық iстер бойынша сот актiлерiнiң заңдылығына прокурорлық қадағалау туралы" Нұсқаулықты бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының 2002 жылғы 27 желтоқсандағы 76 санды бұйрығына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы"
(нормативтiк құқықтық актiлердiң Мемлекеттiк тiркеу тiзiлiмiнде 2866 санымен тiркелген).
6. Осы бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап қолданысқа енгізіледі.
Бас Прокуроры 2-сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының 2006 жылғы 27 маусымдағы 37 санды бұйрығымен БЕКІТІЛГЕН Азаматтық істер бойынша сот актілерінің заңдылығына прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру туралы НҰСҚАУЛЫҚ
1. Осы Нұсқаулық Қазақстан Республикасының Конституциясына , Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексіне , Қазақстан Республикасының "Прокуратура туралы" Заңына және азаматтық істер бойынша сот актілерінің заңдылығына прокурорлық қадағалауды жүзеге асырудың тәртібін белгілейтін өзгеде заң актілеріне сәйкес әзірленген. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 26-тарауымен реттелетін қатынастарға қолданылмайды.
2. Қазақстан Республикасы Конституциясының 83-бабына сәйкес азаматтардың, мемлекеттің және заңды тұлғалардың конституциялық, өзгеде заңдар қорғайтын құқықтарын, бостандықтарын және мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету, азаматтық заңнаманың негізі - сот әділдігін жүзеге асырудың қағидаларын бұлжытпай сақтауы азаматтық сот ісін жүргізудің заңдылығына прокурорлық қадағалаудың міндеті болып табылады.
3. Әкімшілік және азаматтық істер бойынша сот қаулылары мен атқару өндірісінің заңдылығын қадағалау Департаменті (әрі қарай Департамент), Бас әскери прокурор, облыстық, Астана мен Алматы қалаларының прокурорлары, қала, аудан және оларға теңестірілген прокурорлар азаматтық істер бойынша сот актілерінің заңдылығын тұрақты және тиімді қадағалауды, өз бастамасымен және басқа да тұлғалардың бастамасымен қозғалған азаматтық істерді сотта қарау кезінде қатысуды, сот актілерінің заңдылығын тексеріп, олар заңсыз болған жағдайда наразылық келтіруді, азаматтық істерді қарау кезінде соттың іс жүргізу мерзімін сақтауын тексеруді, азаматтық істердің сотта жүргізілуіне қадағалаудың жағдайына тұрақты талдау жасауды қамтамасыз етеді.
Көлік прокурорларының ведомстволық бағыныштылығына жататын азаматтық істерді сотта қарауға тағайындаған кезде оларға қатысу және кейінгі қадағалауды жүзеге асыру осы соттың мекен-жайы бойынша орналасқан көлік прокурорларына жүктеледі. Егер көлік прокурорларының ведомстволық бағыныштылығына жататын азаматтық істерді тағайындаған соттың мекен-жайы бойынша көлік прокуратуралары орналаспаған болса, аймақтық прокурорлар осы Нұсқаулықтың талаптарына сәйкес сотта қатысуды қамтамасыз ету үшін ол туралы көлік прокурорларына дер кезінде хабарлайды, ал көлік прокурорлары сотқа келмеген жағдайда, бірінші сатыдағы сотқа қатысу және апелляциялық тәртіпте қадағалауды жүзеге асыру тиісті аймақтық прокурорларға жүктеледі.
Бұдан кейін осы істер бойынша қабылданған сот актілерінің заңдылығын қадағалау тәртібінде тексеруді тиісті көлік прокурорлары жүзеге асырады.
Соттарда қаралған істер бойынша аймақтық және көлік прокурорлары тоқсан сайын салыстырып, анықтау есебін жүргізеді.
4. Прокурор міндетті түрде заңда көзделген, сот немесе жоғары тұрған прокурорлар қажет деп тапқан, прокурордың бастамасы бойынша қозғалған, мемлекеттің мүддесіне қатысты, денесі мен ақыл-есінің кемістігінен өзінің мүддесін сот арқылы қорғау құқығын жүзеге асыра алмайтын азаматтардың, кәмелетке толмағандардың (алимент өндіру туралы істерді қоспағанда)
құқықтары мен мүдделеріне қатысты, мемлекеттік басқару органдары мен лауазымды тұлғалардың шешімдеріне және іс-әрекеттеріне (әрекетсіздігіне)
арыздану, азаматты тұрғын үйден басқа үй-жай берместен шығару, жұмысқа қайта орналастыру, азаматтың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы сотта қаралатын істер бойынша іс жүргізуге қатысып, қорытынды береді.
Сонымен қатар, мемлекет мүддесіне қатысты істердің санатына, мемлекеттік кәсіпорындардың көрсеткен қызметтері үшін тұтынушылардан берешек сомаларын өндіру туралы даулар бойынша азаматтық істерді қоспағанда, тараптары мемлекеттік органдар, мемлекеттік мекемелер және кәсіпорындар болып табылатын барлық істер жатады.
Прокурорлар осы тармақтың бірінші абзацында атап көрсетілген істер санатына қатысы жоқ азаматтық істерге прокуратура басшысының нұсқауы бойынша қатысады.
Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың бірінші сатыдағы сот мәжілісіне қатысу, соттарда басқа прокурорлардың талаптарын қарауды қоспағанда, осы соттардың мекен-жайы бойынша орналасқан прокурорларға жүктеледі. Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттарда басқа прокурорлардың талаптарын қарау барысында істі бірінші сатыда қарау кезінде іске қатысуды облыстық немесе оларға теңестірілген прокуратуралардың тиісті бөлімдерінің қызметкерлері қамтамасыз етеді. Астана және Алматы қалаларында мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот актілерінің заңдылығын қадағалауды іске асырудың тәртібін Астана және Алматы қалаларының прокурорлары анықтайды.
Әскери соттарда қаралатын азаматтық істерге қатысу осы соттардың мекен- жайы бойынша орналасқан әскери прокурорларға жүктеледі.
5. Азаматтық сот ісін жүргізудің барлық сатыларында, осы Нұсқаулықтың 4- бөлігінде көзделген және өз бастамасымен қатысатын істер бойынша прокурорлар өз ұстанымын тек іс құжаттарына, заң талаптарына қатаң негіздеп, оны жүйелі түрде қолдап, заңдылық, азаматтардың және заңды тұлғалардың заң мен сот алдындағы теңдігі, тараптардың бәсекелестігі мен тең құқықтылығы туралы принциптерді басшылыққа алады. Іс бойынша қорытынды берген кезде өз ұстанымын нормативті құқықтық актілер мен сотта зерттелген іс құжаттарына сүйеніп, анықтап дәлелдейді.
Азаматтық іспен танысқаннан кейін, нәтижесі прокурорға немесе осы салаға жетекшілік ететін орынбасарға алдын-ала баяндалады.
Қаралған іс бойынша заң бұзылған жағдайда қатысушы прокурор сот алдында лауазымды тұлғаға немесе ұйымға қатысты жеке ұйғару шығару туралы өтініш етеді. Анықталған заңды бұзу фактілері бойынша қосымша тексеріс жүргізу және кінәлі деп танылғандарды заңмен белгіленген жауапкершілікке тарту туралы мәселені шешуге прокурорлар шара қолданады.
6. Прокурорлар азаматтық істер бойынша өндірісті тоқтату туралы сот ұйғаруларының заңдылығын тоқсан сайын тексеріп, заңдылық бұзушылығы анықталған жағдайда оларды жою үшін шаралар қолданады.
7. Прокурорлардың талаптары мен арыздары бойынша қозғалған істерге қай бөлімшенің бастамасы бойынша іс қозғалса, соның қызметкерлері бірінші сатыдағы сотта прокуратураның өкілдері ретінде қатысуды қамтамасыз етеді.
Прокуратура органдары мен мекемелері жауапкер ретінде қатысатын істер бойынша жауапкердің өкілі ретінде қатысушы кандидатураларды тиісті прокуратуралар мен мекемелердің басшылары анықтайды.
Мұндай істерді қарау кезінде сот жарыссөзінен кейін жалпы істің мән-жайы бойынша прокурордың қорытындысы талап етілмейді.
Процесте бәсекелестікті қамтамасыз ету және апелляциялық мерзім ішінде аталған санаттағы істер бойынша заңсыз сот шешімдеріне шағымдану мен наразылық келтіру жауапкершілігі осы қызметкерлерге жүктеледі.
8. Прокурорлар осы Нұсқаулықтың 4-бөлігінде аталған және өз бастамасымен қатысқан істер бойынша сот тарапынан жіберілген қателіктерді заңсыз сот қаулыларына апелляциялық тәртіпте наразылық келтіру арқылы уақтылы жоюға шара қолданады. Апелляциялық наразылықты, тек Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 364-бабында белгіленген сот шешімінің күшін жоюдың не оны өзгертудің негіздемелері болған жағдайда ғана, және осы Кодекстің 335-бабының талаптарын сақтай отырып келтіреді.
Заң бұзушылық айқындалған жағдайда Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 6-бабының 3-тармағының талаптарына сәйкес прокурорлар судьяларды жауапкершілікке тарту жөнінде шаралар қолданады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі алқасына апелляциялық (жеке) наразылық келтірген жағдайда оның көшірмесі бір мезгілде Департаментке жолданады.
9. Прокурорлар апелляциялық тәртіпте қаралатын барлық істерге қатысады (Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 350-ші бабының 2- тармағы). Апелляциялық сатыда қарауға тағайындалған азаматтық істерді зерттегеннен кейін негізделген қорытынды жасалып, оны осы салаға жетекшілік ететін орынбасар бекітеді.
Департамент прокурорлары Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі алқасының барлық мәжілістеріне қатысады.
10. Сотта қаралған осы Нұсқаулықтың 4-бөлігінде көзделген істер бойынша сот шешімдерінің заңдылығы мен осы істер бойынша бұзылған сот шешімдерінің санынан есептелетін апелляциялық наразылық келтірудің тиімділігін ескере отырып, азаматтық сот ісін жүргізудегі прокурорлық қадағалау жағдайына баға беріледі.
Қадағалау қалпына баға берудің өлшемі ретінде апелляциялық наразылық келтірудің тиімділігі, жұмыс нәтижелеріне қанағаттандырылған және келтірілген (соның ішінде, қаралған, қайтарып алынған және қараусыз қайтарылған)
наразылықтардың жалпы санының ара қатынасы негізінде баға берілетін, көлік және өзге мамандандырылған (әскерилерді қоспағанда) прокурорларға
11. Прокурорлардың жұмысының сапасы қанағаттандырылған апелляциялық, қадағалау наразылықтарының және келтірілген (соның ішінде, қаралған, қайтарып алынған және қараусыз қайтарылған) наразылықтардың жалпы санының ара қатынасы негізінде, сондай-ақ апелляциялық шағымдардың негізінде бұзылған, прокурордың өз бастамасымен қатысқан істер бойынша қабылданған сот шешімдерінің жалпы санынан анықталады.
12. Прокурорлар облыстық және оларға теңестірілген соттардың қадағалау алқаларының барлық мәжілістеріне, тараптар мен басқа тұлғалардың қадағалау шағымдарын алдын ала қарау жөніндегі мәжілістерін қоспағанда, міндетті түрде қатысады (Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 398- бабының 1-тармағы). Қадағалау алқасында қарауға тағайындалған азаматтық істер зерттелгеннен кейін, нәтижесі бойынша негізделген қорытынды жасалып, оны осы салаға жетекшілік ететін орынбасар бекітеді.
Облыс, Астана, Алматы қалаларының және оларға теңестірілген прокурорлар Бас прокуратураның наразылықтарын облыстық және оларға теңестірілген соттардың қадағалау алқаларының мәжілістерінде білікті қолдап, қарау нәтижесі туралы Департаментке хабарлап, олардың көшірмелерін кідіріссіз жіберуді қамтамасыз етеді.
13. Прокуратура органдарына келіп түскен азаматтар мен заңды тұлғалардың өтініштері бойынша заңды күшіне енген сот актілерінің заңдылығын прокурорлар істерді талап ете отырып тексереді.
Өтінішті қанағаттандырусыз қалдырған жағдайда заңда белгіленген мерзім ішінде дәлелдеу қорытындысы жасалып, өтініш иесіне жауап беріледі.
Қорытындыны облыс прокуроры (оған теңестірілген прокурор) не болмаса оның осы салаға жетекшілік ететін орынбасары, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының осы салаға жетекшілік ететін орынбасары бекітеді. Қадағалау тәртібінде наразылық келтіруге өкілетті адам, атап айтқанда облыс прокуроры немесе оған теңестірілген прокурор, және Бас Прокурордың осы салаға жетекшілік ететін орынбасары өтініш иелеріне берілетін жауаптарға қол қояды.
Тараптардың азаматтық іс бойынша қадағалау тәртібінде наразылық келтіру туралы өтінімдерін қарау кезінде мемлекеттік емес шаруашылық жүргізуші субъектілерінің арасындағы сот дауларына негізсіз араласуға жол берілмейді.
Мемлекет мүддесіне қатысты емес азаматтық істер бойынша қадағалау тәртібіндегі наразылық тек соттар жіберген едәуір заң бұзушылықтар анықталған жағдайда (Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 387 бабы ) және іс бойынша тарап жеке дербес қадағалау шағымын бергені, оны қадағалау сатысындағы соттың негізсіз қанағаттандырусыз қалдырғаны туралы мәліметтер бар болған жағдайда ғана келтіріледі.
прокурорлар істердің облыстық және оларға теңестірілген соттардың қадағалау алқаларының мәжілістерінде қаралғанына қарамастан, олардың юрисдикциясындағы соттар қабылдаған барлық сот актілеріне шағымдарды (өтінімдерді) қадағалау тәртібінде қарауға міндетті. Наразылық келтіру үшін негіздемелер анықталған жағдайда Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасына заңсыз сот актілеріне наразылық келтіру туралы ұсыныс енгізіледі. Ұсыныс жасау туралы мәселені шешу кезінде олар Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 387-бабының 3-тармағының талаптары мен Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативті қаулыларын басшылыққа алады.
14. Азаматтық істердің сотта жүргізілуіне прокурорлық қадағалау мен сот әділдігін жүзеге асыру туралы ақпараттар, сондай-ақ осындай талдауларға негізделген азаматтық дауларды дұрыс шешу үшін нормативті құқықтық базаны жетілдіру жөнінде, прокурорлық қадағалауды ұйымдастыру туралы ұсыныстар Бас прокуратураға тоқсанына бір рет жолданады.
Өз қызметін жетілдіру мақсатында аймақтық прокурорлар және оларға теңестірілген прокурорлар өзекті категориялар бойынша және осы Нұсқаулықтың 4-бөлігінде көрсетілген азаматтық істердің сотта жүргізілуіне прокурорлық қадағалау тәжірибесін жүйелі түрде зерделейді және жинақтап қорытындылайды, талдау жасайды, олар бойынша ақпаратты (бақылау тәртібінде) жоғары тұрған прокурорларға жартыжылда бір рет жолдайды.
Аталған ақпараттар Бас прокуратураға есепті мерзім аяқталғаннан кейін келесі айдың 7-ші күніне дейін жіберіледі. Көрсетілген категориядағы істерді сотта қарау тәжірибесіне талдау жасаудың нәтижесі бойынша Бас прокуратура Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Пленарлық мәжілісінде қарауға ұсыныстар енгізуге құқылы.
Бағынышты прокурорлар ұйымдастыру-әдістемелік сипаттағы құжаттармен қамтамасыз етіледі, озық тәжірибе таратылады. Прокуратура қызметкерлерінің іскерлік және құқықтық біліктіліктерін жоғарылату жөнінде оқу-әдістемелік іс- шаралар жүйелі түрде жүргізіледі, прокурорлар сынақтан өткізіледі.
15. Азаматтық істер бойынша сот актілерінің заңдылығын қадағалау жөніндегі қызмет Қазақстан Республикасының "Прокуратура туралы" Заңының 27-бабының талаптарына сәйкес жариялылық негізінде жүзеге асырылады.
16. Департамент азаматтық істердің сотта жүргізілуіне қадағалау жұмысының тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік туғыза отырып, осы салада қадағалауды жүзеге асыру жөнінде төмен тұрған прокуратуралардың қызметіне басшылық пен бақылауды қамтамасыз етеді, Бас прокуратураның басқа құрылымдарымен, Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотымен, ғылыми және оқу мекемелерімен өзара байланыс іс-әрекеттерін жүзеге асырады.

На русском языке:
Генеральная прокуратура Республики Казахстан Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы Приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от 27 июня 2006 года № 37. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 июля 2006 года № 4295. Утратил силу приказом Генерального Прокурора Республики Казахстан от 12 августа 2010 года № 46 Об утверждении Инструкции об организации прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам
1. Утвердить прилагаемую Инструкцию об организации прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам.
2. Департаменту по надзору за законностью судебных актов и исполнительного производства по гражданским и административным делам (Ержанов Т.К.) принять меры к государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан настоящего приказа и Инструкции об организации прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам.
3. Приказ направить Главному военному прокурору, прокурорам областей, городов, районов и приравненным к ним прокурорам.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на курирующего заместителя Генерального Прокурора Республики Казахстан.
5. Признать утратившими силу:
1) приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от 27 декабря 2002 года N 76 "Об утверждении Инструкции "О прокурорском надзоре за законностью судебных актов по гражданским делам" (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за N 2167);
2) приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от 19 мая 2004 года N 29 "О внесении изменений и дополнений в приказ Генерального Прокурора Республики Казахстан от 27 декабря 2002 года N 76 "Об утверждении Инструкции "О прокурорском надзоре за законностью судебных актов по гражданским делам" (зарегистрированный в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за N 2866).
6. Настоящий приказ вводится в действие со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
Генеральный Прокурор
Республики Казахстан государственный советник юстиции 2-го класса Утверждена от 27 июня 2006 года N 37 Инструкция об организации прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам
1. Настоящая Инструкция разработана в соответствии с Конституцией Республики Казахстан, Гражданским процессуальным кодексом Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О Прокуратуре" и другими законодательными актами Республики Казахстан, определяющими порядок осуществления прокурорского надзора за законностью судебных актов по гражданским делам, и не распространяется на отношения, регулируемые главой 26 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан.
2. В соответствии со статьей 83 Конституции Республики Казахстан задачей прокурорского надзора в гражданском судопроизводстве является обеспечение защиты конституционных и иных охраняемых законом прав, свобод и интересов граждан, государства и юридических лиц, неукоснительное соблюдение принципов отправления правосудия, основных начал гражданского законодательства.
3. Департамент по надзору за законностью судебных актов и исполнительного производства по гражданским и административным делам (далее Департамент), Главный военный прокурор, прокуроры областей, городов Астана, Алматы, региональные транспортные прокуроры, прокуроры городов, районов и приравненные к ним обеспечивают постоянный и эффективный надзор за законностью судебных актов по гражданским делам, а именно, участие при рассмотрении судами гражданских дел, возбужденных как по собственной инициативе, так и по инициативе других лиц, проверку законности судебных актов и их опротестование в случае их незаконности, проверяют соблюдение судами процессуальных сроков при рассмотрении гражданских дел, постоянно анализируют состояние законности в гражданском судопроизводстве.
При назначении к рассмотрению гражданских дел, относящихся к подведомственности транспортных прокуроров, в судах, расположенных по месту дислокации соответствующих транспортных прокуратур, участие по ним и последующий надзор возлагается на транспортных прокуроров. В случае отсутствия транспортных прокуратур по месту расположения судов, в которых назначены к рассмотрению подведомственные им дела, территориальные прокуроры своевременно уведомляют их об этом для обеспечения участия в суде в соответствии с требованиями настоящей Инструкции, при неявке транспортных прокуроров в суд, участие в суде первой инстанции и осуществление надзора в апелляционном порядке возлагается на соответствующих территориальных прокуроров. Дальнейшую проверку законности судебных актов по этим делам в порядке надзора осуществляют соответствующие транспортные прокуроры. По рассмотренным судами делам территориальные и транспортные прокуроры ежеквартально проводят сверку.
4. Прокуроры в обязательном порядке вступают в процесс и дают заключения по делам, когда это предусмотрено законом, признано необходимым судом или вышестоящим прокурором, по делам, возбуждаемым по их инициативе, по делам, затрагивающим интересы государства, права и интересы лиц, которые в силу своих физических и психических недостатков не могут осуществлять свое право на судебную защиту, несовершеннолетних (за исключением дел о взыскании алиментов), об оспаривании решений и действий (бездействия) органов государственного управления и должностных лиц, о выселении гражданина из жилища без предоставления другого жилого помещения, о восстановлении на работе, о возмещении вреда, причиненного жизни или здоровью гражданина.
При этом к категории дел, затрагивающих интересы государства относятся все дела, сторонами в которых являются государственные органы, государственные учреждения и предприятия, за исключением гражданских дел по спорам о взыскании с потребителей сумм задолженности за оказанные услуги государственными предприятиями.
По гражданским делам, не относящимся к категории дел, перечисленных в части первой настоящего пункта, прокуроры принимают участие по указанию руководителя прокуратуры.
Участие в суде первой инстанции в межрайонных специализированных экономических судах возлагается на прокуроров, дислоцированных по месту расположения данных судов, кроме случаев рассмотрения судом исков других прокуроров. При рассмотрении в межрайонном специализированном экономическом суде исков других прокуроров участие при рассмотрении дела по первой инстанции обеспечивают работники соответствующих подразделений областных или приравненных к ним прокуратур. В городах Астана и Алматы порядок осуществления надзора за законностью актов специализированных межрайонных экономических судов определяется прокурорами городов Астана и Алматы.
Участие при рассмотрении дел в военных судах возлагается на военных прокуроров, дислоцированных по месту расположения этих судов.
5. На всех стадиях гражданского судопроизводства прокуроры, вступившие в процесс по делам, предусмотренным в пункте 4 настоящей Инструкции, и по своей инициативе, определяют свою позицию в строгом соответствии с требованиями закона, материалами дел, последовательно отстаивают ее, руководствуются принципами законности, равенства юридических лиц и граждан перед законом и судом, состязательности и равноправия сторон. При даче заключения по делу подробно аргументируют позицию со ссылкой на нормативные правовые акты и исследованные в суде материалы дела.
Вместе с тем, результаты ознакомления с материалами дела предварительно докладываются соответствующему прокурору или курирующему заместителю.
При выявлении нарушений законности по рассматриваемому делу участвующий прокурор ходатайствует перед судом о вынесении частного определения в отношении должностных лиц либо организаций. По выявленным фактам нарушений законности принимает меры к проведению дополнительных проверок и решению вопроса о привлечении виновных лиц к установленной законом ответственности.
6. Прокуроры ежеквартально проверяют законность определений суда о приостановлении производства по всем гражданским делам, при выявлении нарушений законности принимают меры к их устранению.
7. По делам, возбужденным по искам и заявлениям прокуроров, участие в суде первой инстанции в качестве представителей прокуратуры обеспечивают работники тех подразделений, по чьей инициативе было возбуждено дело. По делам, где в качестве ответчика выступает орган или учреждение прокуратуры, кандидатуры сотрудников для участия по ним в качестве представителя ответчика определяют руководители соответствующих прокуратур и учреждений.
При рассмотрении таких дел заключение прокурора по существу дела в целом после судебных прений не требуется.
Ответственность за обеспечение состязательности в процессе и обжалование, опротестование незаконных судебных решений в апелляционные сроки по делам указанной категории возлагается на этих сотрудников.
8. Прокурорам необходимо своевременно реагировать на допущенные судом ошибки по делам, перечисленным в пункте 4 настоящей Инструкции, а также по делам, участие в которых принято по собственной инициативе, путем опротестования в апелляционном порядке незаконных постановлений суда.
Апелляционный протест следует приносить лишь при наличии оснований к отмене либо изменению решения суда, предусмотренных статьей 364 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан, и с соблюдением требований статьи 335 названного Кодекса.
По выявленным фактам нарушения законности прокуроры принимают меры по привлечению к ответственности судей в соответствии с пунктом 3 статьи 6 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан.
В случае принесения апелляционного (частного) протеста в коллегию по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан копия его одновременно направляется в Департамент.
9. При рассмотрении дел в апелляционном порядке прокуроры обеспечивают участие по всем делам (пункт 2 статьи 350 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан).
Прокуроры Департамента обеспечивают участие по всем делам в заседаниях коллегии по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан.
По результатам изучения гражданских дел, назначенных на апелляционное рассмотрение, составляются мотивированные заключения, которые утверждаются курирующим заместителем.
10. Состояние прокурорского надзора в гражданском судопроизводстве оценивается исходя из законности судебных решений по рассмотренным судом делам, указанным в пункте 4 настоящей Инструкции, и эффективности апелляционного опротестования, исчисляемой из количества отмененных решений суда по ним.
Эффективность апелляционного опротестования, как критерий оценки состояния надзора, не применяется к транспортным и иным специализированным (кроме военных) прокурорам, результаты работы которых оцениваются исходя из соотношения удовлетворенных из общего количества принесенных (в том числе рассмотренных, отозванных и возвращенных без рассмотрения) протестов.
11. Качество работы прокуроров определяется соотношением количества удовлетворенных апелляционных и надзорных протестов к общему количеству принесенных (в том числе рассмотренных, отозванных и возвращенных без рассмотрения) протестов, а также исходя из общего количества отмененных по апелляционным жалобам решений суда по делам, рассмотренным с участием прокурора.
12. В заседаниях надзорных коллегий областных и приравненных к ним судов прокуроры обязательно принимают участие по всем делам (пункт 1 статьи 398 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан), за исключением заседаний надзорной коллегии по предварительному рассмотрению жалоб сторон и других лиц. По результатам изучения гражданских дел, назначенных на рассмотрение надзорной коллегии, составляются мотивированные заключения, которые утверждаются курирующим заместителем.
Прокурорам областей, городов Астана, Алматы и приравненным к ним следует обеспечить квалифицированное поддержание протестов Генеральной прокуратуры Республики Казахстан на заседаниях надзорных коллегий областных и приравненных к ним судов с незамедлительным уведомлением Департамента о результатах рассмотрения протеста и направлением копий их постановлений.
13. По поступившим в органы прокуратуры обращениям граждан и юридических лиц прокуроры проверяют законность вступивших в законную силу судебных актов с истребованием дел.
В случаях оставления обращения без удовлетворения составляется мотивированное заключение с дачей ответа заявителю в предусмотренные законом сроки. Заключение утверждается прокурором области (приравненным к нему прокурором) или его курирующим заместителем, а также курирующим заместителем Генерального Прокурора Республики Казахстан. Ответы заявителям подписываются лицами, правомочными приносить протесты в порядке надзора, а именно лично прокурором области или приравненным к нему прокурором, и курирующим заместителем Генерального Прокурора.
При разрешении ходатайств сторон о принесении надзорного протеста по гражданскому делу не допускается необоснованное вмешательство в судебные споры между негосударственными хозяйствующими субъектами. Протесты в порядке надзора по делам, не затрагивающим интересы государства, приносятся только при выявлении допущенных судом существенных нарушений законности (
статья 387 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан) и только при наличии сведений о подаче стороной самостоятельно надзорной жалобы по делу и ее необоснованного отклонения судом надзорной инстанции.
Прокуроры областей, городов Астана, Алматы и приравненные к ним вне зависимости от рассмотрения дела надзорными коллегиями областных и приравненных к ним судов, обязаны рассматривать в порядке надзора жалобы (ходатайства) на все судебные акты, вынесенные судами их юрисдикции. При установлении оснований для принесения протеста вносится представление в Генеральную прокуратуру на предмет опротестования незаконных судебных актов. При решении вопроса о внесении представления они руководствуются требованиями пункта 3 статьи 387 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан и соответствующими нормативными постановлениями Верховного Суда Республики Казахстан.
14. Информации о состоянии прокурорского надзора в гражданском судопроизводстве и отправления правосудия, а также основанные на таких анализах предложения по совершенствованию нормативно-правовой базы для правильного разрешения гражданских споров, по организации прокурорского надзора направляются в Генеральную прокуратуру не реже одного раза в квартал.
В целях совершенствования своей деятельности территориальные прокуроры и приравненные к ним систематически изучают и обобщают практику прокурорского надзора в гражданском судопроизводстве по актуальным категориям дел и по делам, указанным в пункте 4 настоящей Инструкции, информации по ним (в порядке контроля) направляются в вышестоящую прокуратуру не реже одного раза в полугодие.
Указанные информации предоставляются в Генеральную прокуратуру к 7 числу месяца, следующего за отчетным периодом. По результатам анализа судебной практики Генеральная прокуратура может вносить предложения на рассмотрение Пленарного заседания Верховного Суда Республики Казахстан.
Вышестоящие прокуроры обеспечивают подчиненных прокуроров материалами организационно-методического характера, распространяют передовой опыт работы. Регулярно проводят учебно-методические мероприятия по повышению деловой и правовой квалификации работников прокуратуры, практикуют их стажировку.
15. Деятельность по надзору за законностью судебных актов по гражданским делам осуществляется на основе гласности в соответствии с требованиями статьи 27 Закона Республики Казахстан "О Прокуратуре".
16. Департамент обеспечивает руководство и контроль за деятельностью нижестоящих прокуратур по осуществлению надзора в гражданском судопроизводстве, способствуя повышению эффективности работы в данной отрасли надзора. Осуществляет взаимодействие с другими подразделениями Генеральной прокуратуры, Верховным Судом Республики Казахстан, научными и учебными учреждениями.