Қазақша:
Маслихат Акмолинской области Ақмола облысының мәслихаты Ақмола облыстық мәслихатының 2005 жылғы 30 мамырдағы № 3С- 12-7 шешімі. Ақмола облысының Әділет департаментінде 2005 жылғы 17 маусымда № 3147 болып тіркелді. Күші жойылды - 2006 жылғы 6 желтоқсандағы № 3С-24-9 шешімімен Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Бағдарламасын бекіту туралы
1. Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Бағдарламасы бекітілсін (қоса берілді).
2. Осы шешімнің жүзеге асырылуын бақылау облыстық мәслихаттың әлеуметтік саясат, заңдылық және құқық тәртібі сұрақтары жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
3. Осы шешім Ақмола облысының Әділет департаментінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Облыстық мәслихат сессиясының төрағасы Облыстық мәслихаттың хатшысы Қ.Құрманов А.Жазин 2005 жылғы 30 мамырдағы № 3С-12-7 шешімімен БЕКІТІЛДІ Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған БАҒДАРЛАМАСЫ Бағдарламаның құрылымы
1. Бағдарлама төлқұжаты - 3
2. Кіріспе - 5
3. Проблеманың бүгінгі таңдағы жай-күйін талдау - 6
4. Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасының мақсаттары мен міндеттері - 7
5. Тілдік дамудың басым бағыттары мен жүзеге асыру тетіктері - 9
6. Қажетті ресурстар мен оларды қаржыландыру көздері - 11
7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтижелер - 11
8. Ақмола оллысында тілдерді қолдану мен дамытудың бағдарламасын жүзеге асырудың 2005-2006 жылдарға арналған іс-шараларының жоспары - 12 Бағдарлама төлқұжаты Атауы Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Бағдарламасы Әзірлеуге негіздеме Бағдарлама Қазақстан Республикасы Конституциясының 7, 93 баптарына, Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 11 шілдедегі "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заңына , Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 4 қарашадағы № 3186 Өкімімен құпталған Қазақстан Республикасы тіл саясаты Тұжырымдамасына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2005-2006 жылдарға арналған іс- шараларының жоспары туралы" 2004 жылғы 4 қарашадағы № 1146 Қаулысына сәйкес әзірленді.
Негізгі әзірлеуші
Ақмола облысының тілдерді дамыту басқармасы Бағдарламаның негізгі шараларының тізбесі Облыс аумағында Тіл Заңының орындалуын қамтамасыз ету, іс қағаздарын жүргізуді мемлекеттік тілге кезең-кезеңмен көшіру, жыл сайын семинарлар, конкурстар өткізу, көрнекі ақпараттарды тіл заңнамаларының талаптарына сәйкестендіру және тағы басқалары.
Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері Мақсаты Облыс халықтарының тілдерін дамытудың стратегиясы негізгі үш мақсатты айқындайды:
мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен нығайту;
орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау;
этникалық топтардың тілдерін дамыту.
Міндеттері
Бағдарлама мақсаттарын іске асыру үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:
"Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" ҚР Заңының орындалуын ғылыми-әдістемелік, материалдық-техникалық және кадр ресурстарымен қамтамасыз етуді одан әрі жалғастыру;
Мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын, осы мақсатта облыс аумағындағы мемлекеттік басқару органдарында жиналыс, мәжіліс, кеңестердің мемлекеттік тілде өткізілуін, хат-хабар алмасуды, азаматтарды қабылдау, олардың өтініш-тілектерімен жұмысты міндетті түрде екі тілде жүргізуді қамтамасыз ету;
Іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшіру кестесін жүзеге асыру арқылы барлық мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында мемлекеттік тілдің іс жүргізудегі негізгі тіл ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
Қазақстан Республикасы Конституциясының 7 және 93-баптарын іске асыру мақсатында облыс көлемінде жергілікті бюджеттің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен тиым салынбаған басқа да көздері есебінен азаматтарға мемлекеттік тілді оқыту жұмысын одан әрі жалғастыру;
Мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында ресми қолданылатын тіл ретінде орыс тілінің қызмет етуін қамтамасыз ету;
Этникалық қауымдастықтар (диаспоралар) өкілдерінің ана тілін оқытуға мемлекеттік қолдау көрсету.
Бағдарламаның негізгі бағыттары мен жүзеге асыру тетіктері Бағдарламаның негізгі бағыттары мыналар:
Мемлекеттік органдарда тілдерді дамыту проблемасын шешу;
Білім беру саласындағы тілдік даму және тілдерді оқыту;
Мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары, денсаулық сақтау және қызмет көрсету салаларындағы тілдік даму.
Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі тетігі болып жыл сайын ағымдағы шаралар жүйесін кезең-кезеңмен орындау болып табылады.
Жүзеге асыру мерзімдері 2005-2006 жылдар Қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері Бағдарламаны қаржылай қамтамасыз ету жергілікті бюджеттердің қаражаттары есебінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен тиым салынбаған басқа да көздерден жүзеге асырылады.
Бағдарламаны іске асыруға арналған бюджет қаражатына ең төменгі есептік қажеттілікті жылма-жыл облыс әкімдігінің ұсынысы бойынша облыстық мәслихат анықтайды.
Күтілетін нәтижелер
Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасын іске асыру облыс аумағында қолданылатын тілдердің қажетті функционалдық арақатынасына қол жеткізумен айқындалатын, оңтайлы әлеуметтік- лингвистикалық кеңістік құруды көздейді.
Бағдарламаның орындалуын бақылауды ұйымдастыру жүйесі Облыс аумағындағы кәсіпорын, мекеме, ұйымдарда тіл заңнамаларының орындалу барысы туралы осы кәсіпорын, мекеме, ұйым басшыларының есептерін облыстық тіл саясаты және ономастика комиссиясының мәжілістерінде тыңдау;
Аудандық, қалалық әкімдіктердің ішкі саясат, мәдениет, тілдерді дамыту бөлімдері, тілдерді дамыту жөніндегі облыстық басқарма тарапынан тексерістер, рейдтер өткізу, бұқаралық ақпарат құралдарының материалдарына шолу, мониторинг жасау.
2. Кіріспе
Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) 2 жылға арналған.
Белгіленіп, ресурстары, жауапты орындаушылары мен мерзімдері тұжырымдалған мақсаттарды, міндеттер мен басымдықтарды жүзеге асырудың нақты іс-әрекеттері Бағдарламаның құрамдас бөлігі ретінде оны жүзеге асырудың іс-шаралар жоспары түрінде ұсынылады.
Осы Бағдарламаны әзірлеу облыс аумағында оңтайлы функционалдық- лингвистикалық кеңістік құру үшін мемлекеттік биліктің барлық тармақтарының нысаналы да жүйелі қызметін жүзеге асырудың бірыңғай стратегиясын тұжырымдау қажеттігінен туындайды.
3. Проблеманың бүгінгі таңдағы жай-күйін талдау Тілдерді қолдану мен дамытудың 2002-2004 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы, оны жүзеге асырудың іс-шаралар жоспары мен іс қағаздарын жүргізуді мемлекеттік тілге кезең-кезеңмен көшірудің кестесі екінші сайланған облыстық мәслихаттың 2002 жылғы 19 шілдедегі он сегізінші сессиясында қаралып, №№С-18-4 шешіммен бекітілген болатын.
Бағдарламаның негізгі шараларының тізбесі - облыс аумағында "Тіл туралы" Заңның орындалуын қамтамасыз ету, іс қағаздарын жүргізуді мемлекеттік тілге кезең-кезеңмен көшіру, облыс орталығында мемлекеттік тілді үйрету орталығын ашу, облыс әкімдігінің мәжіліс залын ілеспе аударма құралдарымен жабдықтау, облыс орталығында билборд орнату, жыл сайын семинарлар, конкурстар өткізу, көрнекі ақпараттарды тіл заңнамаларының талаптарына сәйкестендіру және тағы басқалары болатын. Аталмыш мақсаттар мен шаралар бүгінгі таңда жүзеге асырылды деуге толық негіз бар.
"Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заңды жүзеге асыруға байланысты мәселе 2001 жылдың қыркүйегінде облыс әкімі жанындағы алқа мәжілісінде қаралды, сондай-ақ аудандық (қалалық) алқа мәжілістерінде - 24, мәслихат сессияларында - 8, үйлестіру кеңестерінде - 17, әкімдердің өзге кеңестері мен мәжілістерінде - 8 рет; облыстық тіл саясаты және ономастика комиссиясының тоқсан сайынғы отырыстарында жүйелі түрде қаралды.
Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2002-2004 жылдарға арналған іс-шаралары жоспарына сәйкес Ақмола облысы әкімдігінің қаулысымен "Ақмола облыстық мемлекеттік тілді оқыту орталығы" ашылды. Ресми шаралар, мәжілістер мен кеңестер өткізу үшін облыстық әкімдіктің мәжіліс залы ілеспе аударма техникалық құралымен жабдықталды. Аудандық және қалалық бағдарламаларды жүзеге асыру қаржыландыру жергілікті бюджет қаражатынан жүргізіледі.
"Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заңның орындалуын қамтамасыз ету, меншік нысанына қарамастан барлық облыстық құрылымдардың мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту жөніндегі қызметін үйлестіру мақсатында облыс әкімінің 2003 жылғы 25 желтоқсандағы №№48 шешімімен облыстық мемлекеттік тілді дамыту басқармасы құрылды, қазір Ақмола облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы.
Өткен мерзім ішінде облыстық тіл саясаты және ономастика комиссиясының 8 мәжілісі болып, онда 2 мәрте білім беру саласындағы жұмыс, 4 рет аудандық комиссиялардың жұмысы, 1 рет денсаулық сақтау саласы, 3 рет құқық қорғау органдары, 9 рет басқа құрылымдар жұмысы қаралды.
Ономастика жұмысы облыс көлемінде жақсы жолға қойылуда. 2002-2004 жылдары облыс бойынша 11 нысан (Щучье ауданының Щорс орта мектебіне - Наурызбай, Аршалы ауданының Александровка орта мектебіне - Иманжүсіп Құтпанұлы, Сандықтау ауданының Веселов орта мектебіне - Социалистік Еңбек Ері Байдалы Оразалин аты берілсе, Көкшетау қаласындағы "Зайчик" мектеп балабақшасы - "Ер Төстік" болып өзгерді. Атбасар ауданы Тілекей ауылы - Есенкелді, Тілекей ауылдық округі - Есенкелді ауылдық округі болып қайта аталды және т.б.) өзгертіліп, жаңа атаулар берілді.
Облыстық бағдарлама мен іс-шаралар жоспарының 10-тармағына сәйкес 2002 - 2004 жылдары Қорғалжың, Ерейментау, Целиноград, Еңбекшілдер, Атбасар, Зеренді аудандары іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшірді. 2005 жылы Ақкөл, Щучье, Жақсы аудандары көшіретін болады. Ал жалпы облыс көлемінде бұл жұмыс 2010 жылдың аяғына дейін толық аяқталады деп күтілуде.
Бүгінгі таңда 6 аудан, 90 ауылдық округ, 288 елді мекен іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшірді. Мемлекеттік тілде іс жүргізумен штаттағы 131 аудармашы айналысады, 64 адам келісім-шарт негізінде жұмыс істейді, 22 адам оны негізгі қызметімен қоса атқарады.
Ересектерге, әсіресе мемлекеттік қызметкерлерге қазақ тілін үйретуге байланысты облыста біршама жұмыс атқарылуда. 2003 жылдың басында 162 қазақ тілі үйірмесінде 3240 тыңдаушы болса, 2004 жылы үйірме саны 189-ға, ал тыңдаушылар саны 4290-ға жетті.
4. Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасының мақсаты мен міндеттері Қазақстан Республикасының Конституциясымен бекітілген және "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заңда көрініс тапқан лингвистикалық өрісті қалыптастырудың функционалдық принциптеріне сәйкес сараланған айқындама негізінде тіл құрылысын үш бағытта:
мемлекеттік тілдің әлеуметтік - коммуникативтік қызметін кеңейту мен Қазақстан халықтарының басқа тілдерін дамыту бойынша жҮзеге асыру орынды болмақ.
Мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен нығайту мақсатына қол жеткізу өз кезегінде мына міндеттерді шешуді талап етеді:
1) Мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын, осы мақсатта облыс аумағындағы мемлекеттік басқару органдарында жиналыс, мәжіліс, кеңестердің міндетті түрде мемлекеттік тілде өткізілуін, хат-хабар алмасуды, азаматтарды қабылдау, олардың өтініш-тілектерімен жұмысты екі мемлекеттік қызметкерлердің мемлекеттік тілді қызметтік міндеттерін орындауға қажетті деңгейде меңгеруі жолындағы шараларды жүзеге асыруды одан әрі жалғастыру, мемлекеттік тілді оқыту орталығында оқу бағдарламаларын жетілдіріп, білім беру сапасын арттыру; кәсіпорын, мекеме, ұйымдардағы тіл оқыту үйірмелерінің жұмысына қатаң бақылау жасап, оқу тиімділігін арттыру;
аудан орталықтары мен Степногор қаласында кадрларға мемлекеттік тілді оқытып, үйрету;
мемлекеттік органдар жүйесінде мемлекеттік тілдің іскерлік қарым- қатынастың негізгі тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
мемлекеттік органдарда актілерді әзірлеу мен қабылдауда негізгі тіл ретінде мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету;
іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшірудің кестесін жүзеге асыру арқылы барлық мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында іс жүргізудің негізгі тілі ретінде мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету, іс қағаздарын жүргізуді Ақкөл, Щучье, Жақсы аудандарында 2005 жылы, Көкшетау қаласы мен Жарқайың ауданында 2006 жылы көшіру.
2) Облыс тұрғындарының мемлекеттік тілді меңгеруі үшін жағдай жасау.
3) Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету; мемлекеттік тілде шығарылатын бұқаралық ақпарат құралдарының таралымын көбейтуді қатаң бақылауға алып, осы мақсатта пәрменді шаралар қолдану;
Орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау мақсатына қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешуге назар аудару қажет:
мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында ресми қолданылатын тіл ретінде орыс тілінің қызмет етуін қамтамасыз ету;
ғылым мен білім беру саласында орыс тілінің қолданылуын қамтамасыз ету;
Этникалық топтардың тілдерін дамыту мақсатына қол жеткізу мына міндеттерді шешуді талап етеді:
этникалық қауымдастықтар (диаспоралар) өкілдерінің ана тілін оқуына мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету;
этникалық қауымдастықтар тілдерінің мәдениет саласында қолданылуына жағдай жасау;
этникалық қауымдастықтар тілдерінің бұқаралық ақпарат құралдарында қолданылуына жәрдемдесу;
облыстың орта кәсіптік және жоғары оқу орындарында ұлт тілдері бойынша мамандар даярлауды қамтамасыз ету;
Ана тілін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық - мәдени бірлестіктерді (орталықтарды) бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға тарту.
5. Тілдік дамудың негізгі бағыттары және жүзеге асыру тетіктері Облыстық бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне орай тілдік дамудың басым бағыттары мына тұрғыда қалыптасады:
1) Нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету Тілдерді дамытуды құқықтық қамтамасыз етудегі басты міндет - Қазақстан Республикасы Конституциясының, "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы"
Қазақстан Республикасы Заңының талаптары мен ережелерін қоғамдық өмірдің барлық салаларында қатаң сақтау. "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы"
Заңның 23 - бабы мен тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасында атап көрсетілгеніндей, мемлекеттік тілді белгілі бір көлемде және біліктілік талаптарына сай білуді қажет ететін кәсіптер, мамандықтар мен лауазымдар тізбесі заңмен айқындалуға тиіс.
2) Тіл - мемлекеттік органдарда Мемлекеттік тілдің мемлекеттік органдар жүйесінде қолданылу аясын одан әрі кеңейту кадрлардың тиісті тіл даярлығын талап етеді. Бұл ретте мемлекеттік тілдің тек іс қағаздарын жүргізу саласында ғана емес, мемлекеттік органдар актілерін әзірлеу мен қабылдау саласында да қолдану мәселесіне назар аударған жөн.
3) Білім беру және тіл оқыту саласында тілдік даму Балалардың бастапқы тіл даярлығында мектепке дейінгі мекемелер зор рөл атқаруға тиіс. Сондықтан мектеп жасына дейінгі қазақша мекемелер жүйесін кеңейтуге назар аударған жөн.
Тіл даярлығын ұйымдастыруды қамтамасыз етуде жалпы білім беретін мектептер үлкен мүмкіндіктерге ие болып отыр.
Мемлекеттік тілдің бастауыш, орта және жоғары кәсіптік білім беру жүйесіндегі жағдайы одан әрі де жақсартуды талап етеді.
Тілдерді тиімді меңгеру саласында мүмкіндіктерді кеңейту мен тереңдету үшін дәстүрлі оқу орындарындағы оқытумен қатар кейбір басқа әдістер де керек екенін тәжірибе көрсетіп отыр. Өз бетімен оқып үйренуге арналған теле- және радиохабарлар, газеттердегі арнаулы жарияланымдар сияқты қазақ тілі сабақтарын өткізудің түрлі нысандары кеңінен енгізілгені дұрыс.
Алайда, басты бағыт мемлекеттік тілді жеделдетіп оқытуға арналған тегін тіл курстарының жүйесін ұйымдастыру мен қолдану болуға тиіс. Мұндай курстар жұмыс орындарында құрылғаны жөн.
4) Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету салаларындағы тілдік даму Мәдениет саласында мемлекеттік тілде шығарылатын кино, мультипликация, телешоу, сазды бағдарламалар, жастар журналдары сияқты неғұрлым бұқаралық әрі көріністі нысандарға айрықша назар аудару қажет, мемлекеттік тілде шығарылатын бұқаралық ақпарат құралдарының таралымын көбейтуді қатаң бақылауға алып, осы мақсатта пәрменді шаралар қолдану керек;
Мемлекеттік тілдің жұмыс істеуін қамтамасыз етудің неғұрлым күрделі учаскелерінің бірі халыққа қызмет көрсету саласы болып отыр. Аталған талаптар атқаруға тиіс кәсіби міндеттерінің қажеттігімен сабақтасып жатқан салаларда мемлекеттік тілді меңгеру бөлігінде міндетті талаптарды белгілеу қажет. Оларға денсаулық сақтау, байланыс, көлік ұйымдары, банктердің есеп-кассалық бөлімдері жатады.
5) Тілдік дамудың басым бағыттары мен жүзеге асыру асыру тетіктері Бағдарламаны іске асырудың негізгі тетігі ағымдағы іс-шаралар жүйесін жыл сайын кезең-кезеңмен орындау болып табылады.
6. Қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері Бағдарламаны іске асыруға қажетті қаражат облыстың сәйкес мекемелер бюджетінде көзделген көлемі шегінде облыстық бюджеттің қаражаты есебінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен тиым салынбаған өзге де көздерден бөлінеді.
2005-2006 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын жүзеге асыру үшін 17877 мың теңге, соның ішінде 2005 жылға 8925 мың теңге, 2006 жылға -8952 мың теңге қажет. 2007 және одан кейінгі жылдардағы қаржыландыру мәселесі облыстық әкімдіктің ұсынысы ойынша облыстық мәслихат сессиясында анықталады.
7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасын іске асыру нәтижесінде облыс аумағында қолданылатын тілдердің қажетті функционалдық арақатынасына қол жеткізумен айқындалатын, оңтайлы әлеуметтік- лингвистикалық кеңістік құрылады.
8. Ақмола облысында тілдерді қолдану мен дамыту бағдарламасын жүзеге асырудың 2005-2006 жылдарға арналған іс-шараларының ЖОСПАРЫ Шаралар Аяқталу Орындаушылар нысаны Норматив- тік-құқы- қтық акті Аудандар мен қала- лардың әкімдіктері мен әкімдері "Қазақстан Республикасында ғы тіл туралы" Заңның іске асырылуын қажетті мате- риалдық-техникалық және кадр ресурстарымен, жергілікті басқару органдарын мемлекеттік тілдегі заңдылықтар туралы деректер қорымен қамтамасыз етуді одан әрі жалғастыру ОТДБ Конституция нормалары мен "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заң та- лаптарының, 2001-2010 жылғы мемлекеттік бағдарламаның орындалуын жүйелі тексеру Облыстық әкімдікке ақпарат, ҚР МАСМ-не есеп Комиссия шешімдері ОТДБ, Тіл саясаты бойынша Облыстық тіл саясаты және ономастика комиссиясының мәжілістерінде тілдерді қолдану мен дамыту,тіл туралы заңдылықтардың сақталу, ономастика мәселелерін жүйелі қарау облыстық комиссия- сы облыс әкімінің ҚР Премьер-Министрінің мемлекеттік тілде құжаттамалар әзірлейтін әкімшілік мемлекеттік қызметшілерді ынталандыру туралы 21.09.2000 ж. 117-ө өкімінің орындалуын бақылау аппараты, аудан, қала әкімдері Мекеме, кәсіпорын бұйрық ОТДБ, басшылар жә- не БАҚ Мемлекеттік және басқа тілдердегі хабарлар көлемінің арақатынасын сақтау тұрғы- сында БАҚ туралы ҚР заңнамаларының талаптарын орындауды қамтамасыз ету, за- ңдылықтардың сақталуын қатаң бақылау Тексеру ак- тісі, редак- ция бойын- ша бұйрық Іс-шаралар Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасын іске асырудың 2007- 2008 жылдарға арналған іс-шараларының жоспарын жасау жоспары
2) Тілдердің мемлекеттік басқару және іс қағаздарын жүргізу саласында қолданылуы Аудандар мен Степногор қаласында кадрларға мемлекеттік тілді оқыту ОМТОО, аудандық және Степногор қала- лық әкімдіктері Степногор қаласы Ақкөл Бұланды Жақсы ауданы Еңбекшілдер Ерейментау Зеренді Мемлекеттік тілді оқыту жөніндегі облыстық орталықта лигафон кабинетін жабды- қтау тік- Мемлекеттік тілді оқыту орталығы құқықтық акті Аудандық, қалалық әкімдіктер мен ауылдық округтерде іс-қағаздарының мемлекет- тік тілге көшірілуіне бақылау жасауды ұйымдастыру әкім аппаратының же- текшісі, аппараттың ұйымдастыру-бақы- лау бөлімі оқыту Орталығы Облыстық басқармалардың, департаменттердің, ведомстволардың, мемлекеттік қызметшілерін мемлекеттік тілді оқыту Орталығында оқытуды одан әрі жалғасты- ру Аудандық, қалалық әкімдіктері аппаратының аудармашыларымен,іс- қағаздарын жүргізушілерімен дұрыс іс жүргізу жөнінде семинарлар өткізу Аудан,қала әкімдігі аппаратының жетек- шісі Конкурстарды ұйымдастыру және өткізу:
ОТДБ, аудандық, қа- лалық әкімдіктер
1)Мемлекеттік қызметшілер арасында мемлекеттік тіл білуден "Үздік маман" конкурсын өткізу
2)Мемлекеттік мекемелерде үздік қазақ тілі кабинеттері конкурстарын өткізу "Үздік аудармашы" конкурсын ұйымдастыру және өткізу тік-құқық- тық акті "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының Бұйрықтар мен өкімдер 12-бабын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу Ақмола облысы бой- ынша мемлекеттік ор- гандар (келісім бой- ынша)
3) Тіл білім беру және тілдерді үйрету саласында Бұйрық Білім департаменті Жалпы білім беретін орта мектептер мен мектеп жасына дейінгі мекемелерде қазақ тілін оқыту сағаттарын факультативтік сабақтар есебінен көбейту Орта арнаулы және жоғары оқу орындарында қазақша білім алған мамандар даяр- лауды одан әрі жалғастыру Облыстың оқу орын- дары Облыс әкім- дігіне ақпа- рат Білім департаменті, ІСД, ОТДБ Жексенбілік мектептеріне ана тілін үйретуде әдістемелік қолдау жасау Балалар үйлерінде, жетім балаларға арналған мектеп-интернаттар жүйесінде қазақ- ша оқыту көлемін ұлғайту Білім беру ұйымдарының әртүрлі топтарындағы қызметкерлер үшін мемлекеттік тілді меңгеру деңгейін анықтайтын тестілік жүйелерді кеңінен пайдалануды қамта- масыз ету кадр біліктілігін жетілдіру институты, Орта білім беру саласында қазақ тілін тереңдете оқыту жүйесін енгізуді жалғасты- Мемлекеттік тіл меңгерген кәсіптік -техникалық мектеп оқушылары арасында "Тіл
- достықтың дәнекері" байқаулары мен конкурстарын өткізу КТМ, колледждердің оқушылары арасында қазақ, орыс және шетел тілдері бойын- ша облыстық олимпиада өткізу "Облыстың жалпы орта білім беретін мекемелерінде мемлекеттік тілді оқытуды дамыту және одан әрі тереңдету жолдары" тақырыбына облыстық конференция өткізу Бұйрық, норматив- Мектептердің, КТМ, колледждердің үздік қазақ тілі кабинеті конкурсын өткізу Облыстық "Қазақ тілінің үздік оқытушысы" конкурсын өткізіп, жеңімпаздарын рес- публикалық конкурсқа қатысуын қамтамасыз ету БД, ОТДБ, аудан, қа- ла әкімдіктері Облыстағы қалалар мен аудандарда қоғамдық негізде ұлттық қазақ орталықтарын ұйымдастыру, онда ана тілін, ОТДБ, Білім департа- менті Қазақстанның тарихы мен мәдениетін үйрету Жыл сайынғы бала бақшалар тәрбиеленушілері арасындағы мемлекеттік тілді білу деңгейін анықтайтын облыстық "Балғын шақ" байқауын өткізу
4) Ғылыми-лингвистикалық жұмыс Тілдерді дамыту проблемалары бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізіп, облы- стағы тілдік ахуал туралы деректер банкісін қалыптастыру
5) Тіл-мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары және халыққа қызмет көрсету салаларында Мәдениет басқармасы Облыстың барлық мәдениет және өнер мекемелерінің іс-қағаздарын жүргізуге мем- лекеттік тілді енгізуді аяқтау ақпарат ұлттық мәдениетті, салт - дәстүрді насихаттау арқылы тәрбие жұмысын жүргізу мақсатымен қоғамдық негізде жастар мен студенттердің "Мұрагер" клубын ұйым- дастыру ІСД, облыстық жастар бірлестік- терінің қауымдасты- ғы, мәдениет басқар- масы Облыс жұртшылығы арасында қазақ тілін және басқа тілдерді клуб, кітапхана, мұражай жұмысының барлық нысандарымен насихаттау Барлық ұлттық-мәдени орталықтарының қатысуымен Қазақстан халықтары тіл- дерінің облыстық фестивалін өткізу ОТДБ, ҰМО, аудан- дық, қалалық әкімдік- тер қтық акті, басқарма бұйрығы Оралхан Бөкей атындағы және облыс ақын-жазушылары мен драматургтарының шығармалары бойынша көркемсөз оқу шеберлерінің облыстық байқауларын өткізу Шахмет Құсайыновтың 100 жылдығына орай "Дөңгелек үстел" өткізу ОТДБ, облыстық қа- зақ драма театры (келісім бойынша)
Жыл сайын облыстық ақындар мүшәйрасын өткізу Сазгерлер арасында қазақ тілі туралы үздік әндер шығармашылығына облыстық байқау өткізу ІСД, облыс БАқ Облыста мемлекеттік тілді дамыту шараларын ақпараттық -насихаттық қолдау, осы орайдағы байқау, конкурс және басқа шаралардың ережелері мен шарттарын мемлекеттік БАҚ-да тегін жариялау ОблТРК Қазақ тілінде эфирге тартымды жастар телехабарларын шығару ОблТРК, ІСД "Ана тілімізге - ақ жол" облыстық телемарафонын өткізу "Мемлекеттік тіл және БАҚ конкурсын" өткізу ОТДБ, облыс БАқ Тілдерді дамыту проблемаларына арналған "дөңгелек үстел", семинар, кеңестер жә- не т.б. өткізу ҚР МАСМ- не ақпарат Көлік, сауда, денсаулық сақтау және халыққа тұрмыстық қызмет көрсету, анықта- малық-ақпарат қызмет салаларында, төтенше қызметтердің кезекші бөлімдері мен диспетчерлік пункттерінде мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету Тиісті облыстық басқармалар мен ве- домстволар мерзімдері Болжамды шығындар Қаржыландыру көзі Қаржыландыру талап етілмейді 2005-2006 жылдар ұдайы Тоқсан сайын 1 рет жылдар 2006 жылдың IV тоқсаны
2) Тілдердің мемлекеттік басқару және іс қағаздарын жүргізу саласында қолданылуы Аудан, қаламен келісім бойынша:
Аудандар мен қала бюджет- терінен, соның ішінде:
Көзделген қаржы көлемінде Жергілікті бюджет жылдар.
2006 жылы 2005 жылы 350 мың теңге облыстық бюджеттен 2005 жылға - 7623 мың теңге, 2006 жылға - 8080 мың теңге Облыстық бюджеттен ұдайы жылына 2 рет Жыл сайын қыркүйекте "Үздік маман" конкурсына 2005 жылға 80 мың теңге, 2006 жылға 80 мың теңге кабинеттер конкурсына жыл сайын 102 мың теңгеден 80 мың теңге 2005 жылғы 3 тоқсан ұдайы 2005 ж. 3 -тоқ- саны 2005 жылдың 2-ші жартысы 4-тоқсаны Жыл сайын 100 мың теңгеден 4 тоқсаны Тартылған қаржы есебінен Жылына 60 мың теңгеден
5) Тіл-мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары және халыққа қызмет көрсету салаларында Жыл сайын 200 мың теңгеден Жыл сайын 150 мың теңге жылдары Жылына 1 рет жылына 1 рет 100 мың теңгеден Қысқартылған сөздер тізбесі ҚР МАСМ - Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі ОТДБ - облыстық тілдерді дамыту басқармасы ОМТОО - облыстық мемлекеттік тілді оқыту орталығы ІСД - ішкі саясат департаменті ОБД - облыстық білім департаменті ОМБ - облыстық мәдениет басқармасы МҚАБ - мемлекеттік қызмет істері жөніндегі Агенттіктің Ақмола облысы бойынша департаменті ІІББ - ішкі істер бас басқармасы ҰҚКД - ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті КМУ - Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті КТМ - кәсіптік-техникалық мектеп БЖИ - мемлекеттік қызметкерлер мен білім беру қызметкерлерінің білімін жетілдіру институты ҰМО - ұлттық мәдени орталық ТРК - телерадиокомпания БАҚ - бұқаралық ақпарат құралдары ЖАҚ - жабық акционерлік қоғам

На русском языке:
Ақмола облысының мәслихаты Решение Акмолинского Маслихат Акмолинской области областного маслихата от 30 мая 2005 года № 3С-12-7.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Акмолинской области 17 июня 2005 года за № 3147.
Утратило силу решением Акмолинского областного маслихата от 6 декабря 2006 года № 3С-24-9 Об утверждении Программы функционирования и развития языков в Акмолинской области на 2005-2006 годы
1. Утвердить Программу функционирования и развития языков в Акмолинской области на 2005-2006 годы (Прилагается).
2. Контроль за исполнением настоящего решения возложить на постоянную комиссию областного маслихата по вопросам социальной политики, законности и правопорядка.
3. Настоящее решение вступает в силу после государственной регистрации в Департаменте юстиции Акмолинской области.
Председатель сессии областного маслихата Секретарь областного маслихата К.Курманов А.Джазин УТВЕРЖДЕНА решением областного маслихата № 3С-12-7 от 30 мая 2005 года ПРОГРАММА функционирования и развития языков в Акмолинской области на 2005-2006 годы
1. Паспорт Программы - 3
2. Введение - 6
3. Анализ современного состояния проблемы - 6
4. Цели и задачи программы - 8
5. Основные направления и механизм реализации программы - 9
6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования - 12
7. Ожидаемые результаты от реализации программы - 12
8. План мероприятий по реализации программы - 13
1. Паспорт Программы
Наименование Программа функционирования и развития языков в Основание для разработки Разработана в соответствии со статьями 7 и 93 Конституции Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан" от 11 июля 1997 года, Концепцией языковой политики Республики Казахстан, одобренной Распоряжением Президента Республики Казахстан от 4 ноября 1996 года № 3186, Постановлением Правительства Республики Казахстан № 1146 от 4 ноября 2004 года "О плане мероприятий на 2005-2006 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы".
Основной разработчик Управление по развитию языков Акмолинской области Перечень основных мероприятий Программы Обеспечение выполнения Закона "О языках в Республике Казахстан", поэтапный перевод делопроизводства на государственный язык на территории области, ежегодное проведение семинаров, конкурсов, приведение в соответствие с языковым законодательством средств визуальной информации и другие.
Цель и задачи программы Цель: Стратегия развития языков населения области определяет три основные цели:
расширение и укрепление социально-коммуникативных функций государственного языка;
сохранение общекультурных функций русского языка;
развитие языков этнических групп.
Задачи Для реализации целей Программы предусматривается решить следующие задачи:
дальнейшее обеспечение выполнения Закона РК "О языках в РК" научно- методическими, материально-техническими и кадровыми ресурсами;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка государственного управления, обязательное проведение в этих целях различных собраний, совещаний, заседаний, обмена информацией, приема граждан, работы с устными и письменными заявлениями населения на государственном языке;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с определением графика перехода делопроизводства на государственный язык (с указанием конкретных сроков и мероприятий);
в целях реализации статей 7 и 93 Конституции Республики Казахстан дальнейшее обучение граждан области государственному языку в единой системе курсов по бесплатному обучению за счет местных бюджетов, а также других источников, не запрещенных законодательными актами РК;
обеспечение функционирования русского языка в качестве языка, официально употребляемого в государственных организациях и органах местного самоуправления;
оказание государственной поддержки в обучении представителей этнических общностей (диаспор) родным языкам.
Основные направления и механизм реализации программы Основными направлениями реализации программы являются:
Решение проблем развития языков в государственных органах;
Языковое развитие в сфере образования и обучение языкам;
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, здравоохранения и обслуживания населения.
Основным механизмом реализации программы является ежегодное поэтапное выполнение системы текущих мероприятий.
Сроки реализации 2005-2006 годы.
Необходимые ресурсы и источники их финансирования Финансовое обеспечение Программы осуществляется за счет средств местных бюджетов, а также иных источников, не запрещенных законодательными актами РК.
Ежегодная потребность в бюджетных средствах на реализацию Программы уточняется при формировании бюджета области и утверждается областным маслихатом.
Ожидаемые результаты от реализации программы Реализация областной программы функционирования и развития языков предполагает создание оптимального социолингвистического пространства, определяемого достижением необходимого функционального соотношения языков, использующихся на территории области.
Система организации контроля за исполнением Программы Заслушивание отчетов руководителей предприятий, учреждений, организаций области о ходе выполнения языкового законодательства на заседаниях областной комиссии по языковой политике и ономастике;
проведение проверок и рейдов отделами внутренней политики, культуры и развития языков райгоракиматов, областным управлением по развитию языков, проведение обзоров и мониторингов публикаций средств массовой информации.
2. Введение
Областная программа функционирования и развития языков на 2005-2006 годы (далее - Программа) рассчитана на 2 года.
Конкретные действия по реализации намеченных целей, задач и приоритетов, увязанные по ресурсам, ответственным исполнителям и срокам, представляются в форме Плана мероприятий по реализации Программы, являющимся ее составной частью.
Разработка настоящей Программы обусловлена необходимостью выработки единой стратегии по осуществлению целенаправленной последовательной деятельности всех ветвей государственной власти для создания оптимального функционально-лингвистического пространства в области.
3. Анализ современного состояния проблемы Областная программа функционирования и развития языков на 2002-2004 годы и план мероприятий по ее реализации, график перевода делопроизводства на государственный язык были рассмотрены и утверждены 19 июля 2002 года решением ХVIII сессии маслихата второго созыва №№С-18-4.
В перечень основных мероприятий программы входили: обеспечение выполнения Закона "О языках в Республике Казахстан", поэтапный перевод делопроизводства на государственный язык на территории области, создание Центра по обучению государственному языку госслужащих в областном центре, оборудование зала заседаний облакимата техническими средствами, установка билборда в областном центре, ежегодное проведение семинаров, конкурсов, приведение в соответствие с языковым законодательством средств наглядной информации и другие. Есть основания утверждать, что все основные мероприятия программы на сегодня выполнены.
Вопросы, связанные с реализацией Закона "О языках в Республике Казахстан" рассматривались в сентябре 2001 года на заседании коллегии при акиме области, а также на заседаниях райгоракиматов 24 раза, сессиях маслихатов
- 8, координационных советах - 17, аппаратных совещаниях и заседаниях у акимов 8 раз и регулярно один раз в квартал на заседаниях областной комиссии по языковой политике и ономастике.
Постановлением областного акимата в области открыт ГККП "Акмолинский областной центр обучения государственному языку", предусмотренный в плане мероприятий по реализации областной программы. Для проведения официальных мероприятий, заседаний и совещаний на двух языках зал заседаний областного акимата был оснащен средствами синхронного перевода. Финансирование реализации районных и городских программ ведется из средств местного бюджета.
В целях обеспечения исполнения Закона "О языках в Республике Казахстан", руководства и координации деятельности всех областных структур независимо от формы собственности по расширению сферы употребления государственного языка решением акима области от 25 декабря 2003 года №№48 было создано областное управление по развитию государственного языка, ныне управление по развитию языков Акмолинской области.
На 8 заседаниях областной комиссии рассматривалась деятельность сферы образования - дважды, деятельность районных комиссий - 4 раза, сферы здравоохранения - 1 раз, правоохранительных органов - трижды, других структур
- 9 раз.
Необходимо отметить высокий уровень ономастической работы. В 2002- 2004 годах переименованы 11 объектов по области, в том числе Александровской средней школе Аршалынского района присвоено имя народного акына Иманжусупа Кутпанулы, Веселовской средней школе Сандыктауского района - Героя Социалистического Труда Байдалы Оразалина, школа-сад №№3 "Зайчик" г.
Кокшетау переименована в школу - сад "Ер Тґстік", Тлекейский аул Атбасарского района - в аул Есенкелдi, Тлекейский сельский округ - в аульный округ Есенкелдi.
В соответствии с областной программой за 2002-2004 годы поэтапно перевели делопроизводство на государственный язык: Коргалжынский, Ерейментауский, Целиноградский, Енбекшильдерский, Атбасарский, Зерендинский районы. К концу 2010 года эта работа должна быть завершена по всей области.
На сегодняшний день делопроизводство на два языка перевели 6 районов, 90 сельских округов, 288 населенных пунктов. Ведением делопроизводства на государственном языке занимаются 131 штатный переводчик, 64 человека работают на договорной основе, а 22 человека выполняют эту работу по совместительству.
В области проводится определенная работа по обучению казахскому языку взрослых, особенно государственных служащих. Если в начале 2003 года было 162 кружка с 3240 слушателями, то сегодня их число достигло соответственно 189 и 4290.
4. Цели и задачи областной Программы функционирования и развития языков В соответствии с функциональным принципом формирования лингвистического поля, закрепленным Конституцией Республики Казахстан и нашедшим отражение в Законе "О языках в Республике Казахстан", целесообразно осуществление языкового строительства по трем направлениям на основе дифференцированного подхода: расширение и укрепление социально- коммуникативных функций государственного языка; сохранение общекультурных функций русского языка; развитие других языков народов Казахстана.
В свою очередь расширение и укрепление социально-коммуникативных функций государственного языка требует решения следующих задач:
1) обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка государственного управления, обязательное проведение в этих целях различных собраний, совещаний, заседаний, обмена информацией, приема граждан, работы с устными и письменными заявлениями населения на государственном языке;
принятие мер для дальнейшего овладения государственными служащими государственным языком в объеме, необходимом для выполнения служебных обязанностей, совершенствование учебной программы и улучшение качества обучения в областном центре по обучению государственному языку, строгое контролирование работы кружков казахского языка на предприятиях, в учреждениях и организациях, повышение эффективности обучения; организация обучения кадров государственному языку в районах и городах через открываемые курсы подготовки переводчиков в районах и городе.
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делового общения в системе государственных органов;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка при разработке и принятии актов государственных органов;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с поэтапным переводом делопроизводства на государственный язык в Аккольском, Щучинском и Жаксынском районах в 2005 году, городе Кокшетау и Жаркаинском - 2006.
2) создание условий для овладения жителями области государственным языком.
3) обеспечение функционирования государственного языка в области культуры и средствах массовой информации; строгое контролирование хода подписной кампании на газеты и журналы, издающиеся на казахском языке;
Для достижения цели сохранения функций русского языка необходимо обратиться к решению следующих задач:
обеспечение функционирования русского языка в качестве языка, официально употребляемого в государственных организациях и органах местного обеспечение функционирования русского языка в области науки и образования;
Достижение цели развития языков этнических групп потребует реализации следующих задач:
оказание государственной поддержки в обучении представителей этнических общностей (диаспор) родным языкам;
создание условий для функционирования этнических общностей в сфере культуры;
содействие функционированию языков этнических общностей в средствах массовой информации;
обеспечение подготовки специалистов по национальным языкам в средних профессиональных и высших учебных заведениях области.
Привлечение национально-культурных объединений (центров) к реализации единой государственной языковой политики через воскресные школы по изучению родных языков.
5. Основные направления и механизм реализации программы Исходя из целей и задач областной Программы приоритетные направления языкового развития формируются следующим образом:
1) Нормативно-правовое обеспечение Главной задачей правового обеспечения развития языков является строгое соблюдение норм Конституции Республики Казахстан, Закона РК "О языках в Республике Казахстан" во всех сферах и областях общественной жизни. В связи с этим ст. 23 Закона РК "О языках в Республике Казахстан" и республиканская Государственная программа функционирования и развития языков на 2001-2010 годы предусматривают законодательное, дифференцированное, поэтапное определение перечня профессий, специальностей и должностей, для которых необходимо знание государственного языка.
2) Язык в государственных органах.
Дальнейшее расширение сферы употребления государственного языка в системе государственных органов требует соответствующей языковой подготовки кадров, которая со временем должна стать обязательной нормой для всех категорий государственных служащих, независимо от квалификационных требований и функциональных обязанностей. При этом следует обратить внимание на функционирование государственного языка не только в области ведения делопроизводства, но и в сфере разработки и принятия актов государственных органов.
3) Языковое развитие в сфере образования и обучение языкам Детские дошкольные организации играют огромную роль в первичной языковой подготовке подрастающего поколения. Поэтому следует принять все возможные меры по расширению системы дошкольных организаций с казахским языком обучения.
Наибольшими возможностями для организации обеспечения языковой подготовки обладают общеобразовательные школы.
Положение государственного языка в системе начального, среднего и высшего профессионального образования требует дальнейшего улучшения.
Практика показывает, что для расширения и углубления возможностей в области эффективного овладения языками необходимы и некоторые другие методы, помимо обучения в традиционных учебных заведениях. Шире следует внедрять различные формы проведения уроков казахского языка, рассчитанных на самостоятельное обучение, - это теле, и радиопередачи, специальные публикации в газетах.
Однако, главным направлением здесь должны стать организация и функционирование системы бесплатных языковых курсов по интенсивному обучению государственному языку. Такие курсы должны создаваться по месту работы.
4) Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, В области культуры необходимо обратить внимание на широкое использование таких наиболее массовых и зрелищных форм, как кино, мультипликация, телешоу, музыкальные программы, молодежные журналы и т.
д., выпускаемых на государственном языке, строго контролировать ход подписной кампании на газеты и журналы, издающиеся на казахском языке;
Одним из наиболее сложных участков для обеспечения функционирования государственного языка продолжает оставаться сфера обслуживания населения.
Необходимо установление обязательных требований в части владения государственным языком в тех областях, в которых данные требования обусловлены необходимостью надлежащего исполнения профессиональных обязанностей. К ним могут быть отнесены организации здравоохранения, связи, транспорта, расчетно-кассовые отделы банков.
5) Основные направления и механизм реализации программы Основным механизмом реализации Программы является ежегодное
6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования Финансирование Программы осуществляется за счет средств областного бюджета, в пределах объемов, предусматриваемых в бюджете соответствующим учреждениям области, а также иных источников, не запрещенных законодательными актами Республики Казахстан.
Для реализации плана мероприятий на 2005-2006 годы требуется из областного бюджета всего 17877 тыс.тенге, в том числе на 2005 год - 8925 тыс.
тенге на 2006 год - 8952 тыс. тенге. Финансирование на 2007 и последующие годы утверждает сессия облмаслихата по предложению облакимата.
7. Ожидаемый результат от реализации Программы В результате реализации областной программы функционирования и развития языков будет создано оптимальное социолингвистическое пространство в регионе, определяемое соотношением необходимого функционального соотношения языков, использующихся на территории области.
8. План мероприятий по реализации Программы функционирования и развития языков в Акмолинской области на 2005-2006 годы Ответственные за исполнение Мероприятия Форма завер- шения Сро- ки ис- полне- ния Источ- ник фи- нансиро- вания Пред- полога- емые расхо- ды
1)Нормативно-правовое обеспечение Акиматы и акимы районов и городов не тре- буется Норма- тивный право- вой акт Дальнейшее обеспечение реализации Закона РК "О язы- ках в РК"» необходимыми материально-техническими и кадровыми ресурсами, обеспечение базой данных о зако- нодательстве на государственном языке местных орга- нов государственного управления По- стоян- но 2005- 2006г.
г.
Управление по раз- витию языков Регулярно проводить проверки по выполнению норм Конституции и требований "Закона о языках в РК", Госу- дарственной программы на 2001-2010г.г.
Инфор- мация в обла- кимат, отчет в МКИС 2006 г.
Реше- ние ко- миссии
ОУРЯ, областная комиссия по язы- ковой политике I раз в квар- тал Систематически рассматривать на заседаниях областной комиссии по языковой политике вопросы функциониро- вания и развития языков, соблюдения законодательства о языках.
Аппарат акима об- ласти, акимы горо- дов и районов Вести контроль за выполнением Распоряжения Премьер- Министра №117-р от 21.09.2000 г. о поощрении админи- стративных госслужащих, осуществляющих подготовку документов на государственном языке посто- янно Приказ по учре- жде- нию, пред- прия- тию ОУРЯ, руководите- ли СМИ Обеспечить выполнение требований законодательства РК о СМИ в части соблюдения пропорционального соот- ношения объема передач на государственном и других языках, вести строгий контроль за выполнением законо- дательства.
Акт провер- ки, при- каз по редак- ции Разработать план мероприятий на 2007-2008 г.г. по реа- лизации Государственной программы функционирова- ния и развития языков на 2001-2010г.г.
План меро- тий
ОУРЯ
IV
2) Функционирование языков в сфере государственного управления и делопроизводства Организовать обучение кадров государственному языку в районах и городе Степногорске:
тивно-
Центр по обуче- нию госязыку, аки- маты районов и г.
Степногорска
По со- гласо- ванию с райо- нами и горо- дом:
Из средств район- ных и город- ских бюдже- тов:в том чис- ле г. Степногорск мест- ный бюджет в преде- лах преду- смот- ренных Аккольский Буландынский Жаксынский р-н Енбекшильдерский Ерейментауский Зерендинский Оборудовать лингафонный кабинет в областном центре по обучению государственному языку Центр обучения го- сударственному языку 2005г.
тыс.
тенге област- ной
Организовать работу по контролю за переводом делопро- изводства на государственный язык в -райгоракиматах и сельских округах.
руководитель аппа- рата акима, органи- зационно-кон- трольный отдел ап- парата акима Центр Продолжить обучение государственных служащих об- ластных управлений, департаментов, ведомств государ- ственному языку в Центре по обучению государственно- му языку по обучению госу- дарственному язы- ку на 2005 год, год Проводить циклы обучающих семинаров по правильно- му ведению делопроизводства на государственном язы- ке с переводчиками, делопроизводителями аппаратов Руководитель ап- парата, райгораки- маты акимов городов и районов но 2 раза в Организовать и проводить конкурсы:
ОУРЯ, райгораки-
Еже- годно в
1) "Лучший специалист"» среди государственных служа- щих на знание государственного языка;
сен- тябре
2) на лучший кабинет казахского языка в госучреждени- ях.
Кон- курс луч- ших специа- листов:
На год -80 тыс. т.
тыс.т.
на кон- курс ка- бине- тов ежегод- Организовать и проводить конкурсы "Лучший перевод- чик"
80 тыс.
в сен-
Разработать план мероприятий по реализации статьи 12 Закона Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан".
государственные органы по Акмо- линской области (по согласованию)
прика- зы и распо- ряже- года
3) Язык в сфере образования и обучение языкам приказ департамент обра- зования Увеличить количество часов на обучение казахскому языку в средних общеобразовательных школах и до- школьных учреждениях за счет факультативных заня- тий.
Учебные заведе-
Дальнейшее обеспечение качественной подготовки спе- циалистов по казахскому, русскому, другим националь- ным языкам в средних специальных и высших учебных заведениях.
в аки- мат об- ласти
Оказывать методическую поддержку воскресным шко- лам по изучению родных языков.
зования, ДВП,
Расширить обучение на казахском языке в сети детских домов, школ-интернатов для детей-сирот, оставшихся без попечения родителей.
Разработать систему тестов на знание казахского языка для работников организаций образования различных ти- пов.
зования, ИПК,
Продолжить внедрение системы углубленного обучения казахскому языку в сфере среднего образования 2-ое полу- годие Провести смотры и конкурсы среди учащихся профтех- образования, овладевших государственным языком на тему "Язык - основа дружбы".
Провести областную олимпиаду по казахскому, русско- му и иностранным языкам среди учащихся ПТШ, колле- джей.
зования, ОУРЯ
Провести областную конференцию на тему "Пути разви- тия и дальнейшего углубления изучения государственно- го языка в общеобразовательных учреждениях области".
При- каз, норма-
Смотр-конкурс на лучший кабинет казахского языка школ, колледжей, ПТШ.
Прика- зы
ДО,ОУРЯ, райго- ракиматы Провести областной конкурс "Лучший учитель казахско- го языка", обеспечить участие победителей в республи- канском конкурсе По 100 года, ОУРЯ, департа- мент образования Образовать в городах и районах области на обществен- ных началах казахские национальные центры, занимаю- щиеся изучением родного языка, истории и культуры Ка- захстана За счет привле- ченных Проведение ежегодных областных конкурсов "Балғын шақ" среди воспитанников детских дошкольных учре- ждений на знание государственного языка 60 тыс.
тенге в
4) Научно-лингвистическое обеспечение Проведение социологических исследований по пробле- мам развития языков и формирование банка данных о языковой ситуации в области
5) Язык в сфере культуры, средств массовой информации и обслуживания населения Управление куль- туры Завершить введение государственного языка в делопро- изводство всех учреждений культуры и искусства обла- сти.
инфор-
Организовать на общественных началах клуб молодежи и студентов "Мурагер" с целью проведения воспитатель- ной работы через пропаганду национальной культуры, традиций и обычаев ДВП, Ассоциация молодежных объ- единений области (по согласова- нию), управление культуры Пропаганда казахского и других языков среди населения области всеми доступными средствами, формами рабо- ты клубных, библиотечных, музейных учреждений.
Проводить областной фестиваль языков народов Казах- стана с участием всех НКЦ.
ОУРЯ, НКЦ райго- вой акт, управ- ления еже- Проводить областные конкурсы мастеров художествен- ного чтения им. Оралхана Бокея и по произведениям Ак- молинских поэтов, писателей, драматургов По 200 тысяч Провести заседание "круглого стола", посвященное 100- летию со дня рождения Шахмета Кусаинова ОУРЯ, Областной казахский драмте- атр Проводить ежегодное состязание поэтов - мушайру По 150 нию), Провести областной конкурс композиторов на лучшую песню о казахском языке 80 ты- сяч тен- ге ДВП, СМИ обла- сти Обеспечить информационно-пропагандистскую под- держку развития государственного языка в области, бес- платно публиковать в государственных СМИ Положе- ния, условия областных конкурсов, смотров и других ме- роприятий г. по- Организация оригинальных телерадиопередач молодеж- ных программ на казахском языке облТРК Провести областной телемарафон "Ана тiлiмiзге - ақ жол"»
облТРК,ДВП 1 раз в год Проведение конкурса "Мемлекеттік тіл және БАҚ"
ОУРЯ,СМИ обла- по 100 Проводить "круглые столы", семинары, совещания и т.
д., посвященные проблемам развития языков.
Отчет
Соответствующие областные управ- ления и департа- менты Обеспечить дальнейшее применение государственного языка в сферах транспорта и связи, торговли, здраво- охранения и бытового обслуживания, информационно- справочных пунктов, дежурных частей и диспетчерских экстренных служб, а сферы услуг.
В преде- сумм, опреде- ляемых руково- дителя- ми этих сфер Допущенные сокращения слов МКИС - Министерство культуры, информации и спорта ОУРЯ - областное управление по развитию языков ОЦОГЯ - областной центр по обучению государственному языку ДВП - департамент внутренней политики ДО - департамент образования УК - управление культуры ДАГС -Департамент Агентства по делам государственной службы по Акмолинской области ГУВД - Главное управление внутренних дел ДКНБ - Департамент комитета национальной безопасности по Акмолинской КГУ - Кокшетауский государственный университет им. Ш. Уалиханова ПТШ - профессионально-техническая школа ИПК - Институт повышения квалификации государственных служащих и работников образования НКЦ - Национально-культурный центр ТРК - телерадиокомпания СМИ - средства массовой информации ЗАО - закрытое акционерное общество