Қазақша:
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 қарашадағы № 490 Заңы Экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншіктің мемлекеттік мониторингі туралы Осы Заң экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру процесінде туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейді, сондай-ақ оны жүргізудің негіздері мен талаптарын айқындайды.
1-тарау. Жалпы ережелер 1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) басқару тиімділігі - экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында меншікті басқару мақсаттары мен нәтижелері арасындағы арақатынасты сипаттайтын көрсеткіштер;
2) меншікті басқару - меншікті иелену, пайдалану және оған билік ету өкілеттіктерін жүзеге асыру;
3) меншіктің мемлекеттік мониторингі - экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншік объектілерінің меншік құрылымы мен басқару тиімділігінің жай-күйін бақылау, ақпарат жинау, талдау, бағалау және болжау;
4) мониторинг объектілері - жеке тұлғаларды қоспағанда, өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүргізілетін заңды тұлғалар және олардың аффилиирленген тұлғалары, мемлекеттік немесе жеке меншік мүлкінің барлық түрлері;
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
5) уәкілетті орган - берілген өкілеттіктер шегінде меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын мемлекеттік орган;
6) ұйымды басқару - ұйым қызметінің мақсаттарын қалыптастыру мен оларға қол жеткізу үшін қажетті шаралар кешені;
7) экономикалық қауіпсіздік - Қазақстан Республикасының тұрақты дамуы мен экономикалық тәуелсіздігіне қатер төндіретін ішкі және сыртқы жағдайлардан, процестер мен факторлардан оның ұлттық экономикасы қорғалуының жай-күйі;
8) экономиканың стратегиялық маңызы бар салалары - отын-энергетикалық пайдалы қазбаларды (көмірді, мұнайды, газды, уранды және металл кендерін)
өндіру және қайта өңдеу, машина жасау, ғарыш қызметі, агроөнеркәсіптік кешен, су шаруашылығы, химия өнеркәсібі, көлік пен байланыс, электр энергиясын өндіру мен бөлу, сондай-ақ әскери-өнеркәсіптік мақсаттағы өнімдерді өндіретін салалар;
9) экономикалық тиімділік - жұмсалған ресурстарға қатысты алынған нәтиженің арақатынасымен сипатталатын экономикалық қызметтің бағалау көрсеткіштері.
1. Қазақстан Республикасының меншіктің мемлекеттік мониторингі саласындағы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
3-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің принциптері Мыналар:
1) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру кезіндегі заңдылық;
2) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу кезінде ғылымилық, кешенділік, дәйектілік, жүйелілік, объективтілік, анықтық және қолжетімділік меншіктің мемлекеттік мониторингінің принциптері болып табылады.
4-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің мақсаттары мен міндеттері
1. Меншіктің мемлекеттік мониторингі меншік қатынастарын реформалаудың бірыңғай мемлекеттік саясатының құрамдас бөлігі болып табылады.
2. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің мақсаты Қазақстан Республикасының тиімді экономикалық дамуы мен экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.
3. Мыналар:
1) мониторинг объектілерін басқарудың тиімділігін арттыру;
2) мемлекеттің экономикалық өсуін қамтамасыз ету үшін қолайлы жағдайлар жасау, ұлттық экономикаға инвестициялардың құйылуына ықпал ету;
3) елдің ресурстық-энергетикалық негізін сақтау;
4) меншіктің мемлекеттік мониторингі деректері негізінде экономикалық болжамдардың анықтығын, экономикалық саясаттың ғылыми негіздемесін қамтамасыз ету;
5) әлеуметтік-экономикалық саясаттың міндеттеріне қол жеткізуге бағытталған макроэкономикалық, салалық және өңірлік жоспарлауды ақпараттық
6) меншіктің мемлекеттік мониторингі деректерін экономикалық болжамдардың анықтығын, әлеуметтік-экономикалық саясатты ғылыми негіздеуді қамтамасыз ету үшін пайдалану;
7) мемлекеттік органдармен жасалған шарттардың міндеттемелері мен талаптарының орындалуын талдау;
8) мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне нұқсан келтіретін оқиғалардың алдын алу меншіктің мемлекеттік мониторингінің міндеттері болып табылады.
5-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингіне қатысушылар
1) уәкілетті орган;
2) орталық және жергілікті атқарушы органдар;
3) меншігінде не басқаруында мониторинг объектілері бар жеке немесе заңды тұлғалар;
4) мониторингті жүргізуге Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен уәкілетті мемлекеттік орган тартатын консалтингтік қызметтерді көрсету саласында маманданған заңды тұлғалар, тәуелсіз сарапшылар мен консультанттар меншіктің мемлекеттік мониторингіне қатысушылар болып табылады.
5-1-бап. Объектілерді экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілері тізбесіне енгізу критерийлері Экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілері тізбесіне енгізілуге жататын объектілер экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларына жатуға және мынадай критерийлердің біріне сәйкес келуге тиіс:
қалыптастырылуы мен бекітілуі Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес көзделген объектілер тізбесінде бар болуы;
ұлттық холдингтерге және (немесе) ұлттық компанияларға тиесілі болуы.
2-тарау. Меншіктің мемлекеттік мониторингі 6-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің мазмұны мен мәні
1. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің мазмұнын:
1) мониторинг объектілерін басқарудың жай-күйі мен тиімділігін қадағалау;
2) мониторинг нысанасы бойынша ақпаратты жинау және жүйелі талдау;
3) мониторинг объектілерін тікелей зерттеу;
4) объектілердің қаржылық, экономикалық, құқықтық, технологиялық, өндірістік-техникалық, экологиялық жай-күйін талдау;
5) мониторинг объектілерін басқару тиімділігін бағалау және мониторинг объектілері қызметінің сала, өңір және тұтас алғанда республика экономикасының дамуына әсерін болжау;
6) жекелеген мониторинг объектілерінің қызмет тиімділігін арттыруға бағытталған шараларды әзірлеу құрайды.
2. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің нысанасына:
1) өндірістің серпіні мен құрылымы;
2) мониторинг объектілерінің қаржылық және экономикалық жай-күйі;
3) мониторинг объектілерінің негізгі құралдарының жай-күйі, өндіріске озық технологияларды енгізу;
4) инвестициялық қызмет;
5) экологиялық талаптарды сақтау және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану;
6) еңбек ресурстарын пайдалану;
7) мониторинг объектілерінің мәртебесі мен жұмыс істеуіне қатысты құқықтық мәселелер жатады.
7-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру
1. Меншіктің мемлекеттік мониторингі:
мониторинг объектілеріне - әрі кеткенде үш жылда бір рет, ал мемлекеттің қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларда қажетінше, бірақ әрі кеткенде жылына бір рет базалық кешенді зерттеулер өткізу;
мониторинг объектілерінің қызметі бойынша қажетінше, бірақ әрі кеткенде жылына бір рет мерзімдік жедел ақпарат жинау арқылы жүзеге асырылады.
2. Мониторинг объектілерінің базалық кешендік зерттеулері тікелей зерттеу арқылы жүзеге асырылады және:
1) мониторинг объектілері қызметінің өндірістік-техникалық, технологиялық, инвестициялық, қаржылық-экономикалық, экологиялық, және құқықтық параметрлері жөніндегі ақпаратты жинауды және жүйелі талдауды;
2) мониторинг объектілерін басқару тиімділігінің жай-күйін бағалауды, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін келеңсіз процестердің алдын алу және оны еңсеру жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу мақсатымен жағдайдың өзгеруін болжауды;
3) техниканы дамыту болашағына сараптамалық бағалауды және ғылыми- техникалық прогресс жетістігін қолдануды;
4) мемлекеттік органдарды мониторинг объектілерінің жай-күйі, оларды дамыту тенденциялары мен болжамдары туралы қажетті ақпаратпен қамтамасыз етуді қамтиды.
3. Ақпаратты кезеңдік жедел жинау кешенді жүйелі зерттеулер арасындағы кезеңдерде объектілердің қызметі жөніндегі мониторингтің негізгі деректерін ағымдағы жаңартуға арналған.
4. Мониторинг объектілерін зерттеу меншіктің мемлекеттік мониторинг нысанасына жататын барлық не жекелеген мәселелер бойынша жүргізілуі мүмкін.
8-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің түрлері Меншіктің мемлекеттік мониторингінің түрлері мыналар болып табылады:
1) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншік нысандарының мониторингі.
Меншік нысандарының мониторингі экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы жеке меншіктің, Қазақстан Республикасының мемлекеттік меншігінің және шетел азаматтары мен/немесе/ заңды тұлғалары, ұйымдық- құқықтық нысандағы заңды тұлғалары меншігінің арақатынасын айқындауға бағытталған;
2) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы мемлекеттік меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі.
Мемлекеттік меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі мемлекеттің меншік құқығының субъектісі ретіндегі құқықтарын пайдалануға негізделген және экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы мемлекеттік сектордың жұмыс істеу тиімділігін арттыруға бағытталған;
3) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы жеке меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі.
Жеке меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, өнеркәсіптік әлеуетті сақтау мен нығайту, өндіргіш күштерді дамыту мақсатында жүзеге асырылады.
9-бап. Мемлекеттік және жеке меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі
1. Мемлекеттік меншік объектілерін басқару тиімділігінің мониторингі:
1) мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелерге;
2) мемлекеттік меншік болып табылатын, оның ішінде сенімгерлік басқарудағы, жалға берілген мүліктің барлық түрлеріне қатысты жүзеге асырылады.
2. Жеке меншік объектілерді басқару тиімділігінің мониторингі экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының кәсіпорындарына қатысты жүзеге асырылады.
10-бап. Шетелдік кәсіпорындар мен шет ел қатысатын кәсіпорындарға қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру
1. Экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында шетелдік кәсіпорындар мен шет ел қатысатын кәсіпорындарға қатысты жеке меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру Қазақстан Республикасының жеке және заңды тұлғаларына тиесілі меншік объектілеріне қатысты нақ сол талаптармен және сол тәртіппен жүргізіледі.
2. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының заңдарымен шетелдік инвесторларға берілген кепілдіктерді сақтау қамтамасыз етіледі.
11-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру кезіндегі кепілдіктер Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру кезінде:
Меншікке қол сұғылмауға;
Оралымды басқаруға және өндірістік-шаруашылық қызметке араласпауға;
Мониторинг объектілерінің ағымдағы қызметінің бұзылуына жол бермеуге;
Мемлекеттік құпияға жатқызылған және/немесе/ заңмен қорғалатын құпияның нысанасы болып табылатын және зерттеу барысында мәлім болған деректердің құпиялылығын сақтауға;
Қазақстан Республикасының заң актілерімен берілген басқа да кепілдіктер мен құқықтардың сақталуына кепілдік беріледі.
3-тарау. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының меншіктің мемлекеттік мониторингі саласындағы құзыреті 12-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің меншіктің мемлекеттік мониторингі саласындағы құзыреті Қазақстан Республикасының Үкіметі:
1) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізуге уәкілетті мемлекеттік органды айқындайды;
2) уәкілетті органның ұсынысы бойынша экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілерінің тізбесін бекітеді, оған өзгерістер және (немесе)
толықтырулар енгізеді;
3) мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясатты әзірлеу мен түзету кезінде меншіктің мемлекеттік мониторингінің деректерін пайдаланады;
4) мониторинг объектілерін зерттеу нәтижелері бойынша экономикалық, қаржылық және Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген, экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы кәсіпорындардың экономикалық тиімділігін сақтауға және арттыруға бағытталған өзге де шараларды пайдаланады;
5) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында мемлекеттік меншік құрылымын оңтайландыру үшін меншіктің мемлекеттік мониторингінің деректерін пайдаланады;
6) өзіне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды.
1) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы, өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілердің тізбесін жасайды және Қазақстан Республикасы Үкіметінің бекітуіне енгізеді;
1-1) мүдделі орталық және жергілікті атқарушы органдардың ұсынымдары бойынша экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілері тізбесін өзгерту және (немесе) толықтыру жөнінде үш жылда кемінде бір рет Қазақстан Республикасының Үкіметіне ұсыныстар енгізеді;
2) меншіктің мемлекеттік мониторингінің нысанасы бойынша анық және объективті талдау үшін қажетті ақпаратты сұратады және алады;
3) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында болып жатқан өзгерістерді талдау және өндіргіш күштердің дамуын болжау мақсатында негізгі өндірістік-техникалық, технологиялық, қаржы-экономикалық, құқықтық және өзге де параметрлері бойынша мониторинг объектілерін қадағалайды;
4) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында меншік нысандарының құрылымын оңтайландыруға қажеттілікті анықтайды;
5) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі жұмыстарды әдістемелік қамтамасыз етуді және үйлестіруді жүзеге асырады;
6) осы Заңның мақсаты мен міндеттеріне және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының меншіктің мемлекеттік мониторингі саласындағы нормативтік құқықтық актілерін әзірлейді және бекітеді;
7) алып тасталды - ҚР 01.07.2024 № 107-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
8) меншіктің мемлекеттік мониторингінің нысанасы бойынша ақпарат жинау мен талдауды жүзеге асыра отырып, мониторинг объектілерінің жүйелік зерттеулерін өткізуді ұйымдастырады;
9) өңірлердегі және тұтас алғанда республикадағы әлеуметтік- экономикалық дамуға қолайсыз әсер ететін факторларды анықтау мақсатында меншіктің мемлекеттік мониторингінің нысанасы жөніндегі ақпаратты талдауды жүзеге асырады;
10) экономика саласында келеңсіз процестердің алдын алу және жою жөніндегі ұсыныстарды әзірлейді және Қазақстан Республикасының Үкіметіне табыс етеді;
11) меншіктің мемлекеттік мониторингі жөніндегі жұмыстарды жүргізу үшін мемлекеттік бюджеттік қаржы бөлу көлемін негіздейді;
12) мониторинг объектілерін тікелей зерттеуге, меншіктің мемлекеттік мониторингі нысанасына жатқызылатын ақпаратты жинау мен талдауға қатысу үшін Қазақстан Республикасының орталық және жергілікті атқарушы органдарының өкілдерін тартуға құқылы;
12-1) Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасына сәйкес ақпараттық жүйелердi пайдалана отырып, электрондық қызметтер көрсетедi;
13) Қазақстан Республикасының орталық және жергілікті атқарушы органдарынан, сондай-ақ мониторинг объектілерінен меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру үшін қажетті құжаттар мен мәліметтерді сұратады және алады;
14) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мониторинг объектілерін зерттеу, ақпарат жинау және талдау, ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу жөніндегі жұмыстарды жүргізу үшін тәуелсіз сарапшылар мен консультанттарды таратады;
15) зерттеу жүргізу тапсырылған тұлғаларды және танысу үшін ұсынылуға тиіс ақпараттар тізбесін көрсете отырып, мониторинг объектісінің басшыларын зерттеу жүргізілетіні туралы хабардар етеді;
16) Қазақстан Республикасының Үкіметіне, сондай-ақ мүдделі орталық және жергілікті атқарушы органдарға меншіктің мемлекеттік мониторингінің нәтижелері бойынша, оның ішінде стратегиялық объектілерді иелену және (немесе) пайдалану және (немесе) билік етуді жүзеге асырудың заңдылығы мен орындылығы бойынша қорытылған талдамалық жазбалар, даму болжамдарын, ұсыныстар мен ұсынымдары табыс етеді;
17) меншігінде немесе басқаруында осы объектілер бар тұлғаларды мониторинг объектілерін зерттеу нәтижелерімен таныстырады;
18) қажет болған жағдайда орталық атқарушы органдармен және меншігінде не басқаруында мониторинг объектілері бар тұлғалармен бірлесіп кәсіпорындармен экономикалық тиімділігін арттыруға бағытталған шаралар әзірлейді;
19) меншіктің мемлекеттік мониторингінің бірыңғай республикалық деректер қорын жүргізеді;
20) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
енгізіледі); 01.07.2024 № 107-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) заңдарымен.
14-бап. Жергілікті өкілді органдардың меншіктің мемлекеттік Жергілікті өкілді органдар:
1) меншіктің мемлекеттік мониторингінің деректері негізінде уәкілетті органмен бірлесіп тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікті дамытуға бағытталған ұсыныстар мен ұсынымдары әзірлеуге қатысады;
2) аумақтың экономикалық және әлеуметтік даму бағдарламаларын бекіту кезінде меншіктің мемлекеттік мониторингі деректерін пайдалануға құқылы.
1) уәкілетті органға меншіктің мемлекеттік мониторингінің жүзеге асыру үшін қажетті ақпаратты береді;
2) уәкілетті органның бастамасы бойынша мониторинг объектілерін тікелей зерттеуге, меншіктің мемлекеттік мониторингінің нысанасына қатысты ақпаратты жинауға және талдауға қатысу үшін өкілдер жібереді;
3) өз функцияларын жүзеге асыру кезінде меншіктің мемлекеттік мониторингінің деректерін пайдаланады;
4) экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларының өздеріне қатысты меншіктің мемлекеттік мониторингі жүзеге асырылатын объектілерінің тізбелерін қалыптастыруға, өзгертуге және (немесе) толықтыруға қатысады;
5) меншіктің мемлекеттік мониторингінің нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметіне мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясатты әзірлеу мен түзету жөнінде, экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында меншік нысандарының құрылымын оңтайландыру жөнінде ұсыныстар енгізеді.
1. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі жекелеген жұмыс түрлерін орындау үшін тартылатын тәуелсіз сарапшылар мен консультанттар зерттеу, консультациялар беру, құқықтық, қаржы-экономикалық, әлеуметтік-экономикалық, экологиялық, өндірістік-техникалық және технологиялық талдау саласында қорытындылар мен ұсынымдар әзірлеу жөніндегі кәсіби қызметті жүзеге асыратын, тиісті білімі мен тәжірибесі бар жеке және заңды тұлғалар болып табылады.
2. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу кезінде тәуелсіз сарапшылар мен консультанттар:
1) мониторинг объектісі туралы қажетті ақпарат алуға;
2) мониторинг жоспары мен бағдарламасына сәйкес мониторинг объектісін тікелей зерттеуге;
3) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру үшін қажетті құжаттамаға қол жеткізуге құқығы бар.
3. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу кезінде тәуелсіз
1) Қазақстан Республикасының меншіктің мемлекеттік мониторингі туралы заңдарының талаптарын сақтауға;
2) кешенді, объективті және сапалы талдау жүргізуге, дәлелді есеп пен қорытынды әзірлеуге;
3) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асырған кезде мәлім болған, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді жария етпеуге;
4) өздеріне берілген құжаттар мен материалдардың сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.
4. Шарт талаптарында тәуелсіз сарапшылар мен консультанттардың өзге де құқықтары мен міндеттері көзделуі мүмкін.
17-бап. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру кезіндегі құқықтары мен міндеттері
1. Мониторинг объектілері болып табылатын не меншігінде немесе басқаруында мониторинг объектісі болып табылатын мүлік бар шаруашылық жүргізуші субъектілердің:
1) мониторинг объектілерін зерттеу нәтижелері бойынша есептер мен қорытындылардың алдын алу және түпкілікті жасалған тұжырымдамаларымен танысуға;
2) мониторинг объектілеріне қатысты жазбаша немесе ауызша түсіндірмелер, ескертпелер мен ұсыныстар беруге;
3) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен уәкілетті органның, тәуелсіз сарапшылар мен консультанттардың іс-әрекетіне шағым беруге құқығы бар.
2. Мониторинг объектілері болып табылатын не меншігінде немесе басқаруында мониторинг объектісі болып табылатын мүлік бар шаруашылық жүргізуші субъектілер:
1) уәкілетті органға қажетті ақпаратты беруге;
2) меншіктің мемлекеттік мониторингін жүзеге асыратын тұлғаларға мониторинг объектілеріне жіберілуін қамтамасыз етуге және осы тұлғалардың іс- әрекетіне кедергі жасамауға міндетті.
18-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің электрондық деректер қоры
1. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің электрондық деректер қоры мониторинг объектілері туралы қысқаша құқықтық, техникалық және экономикалық ақпараттарды қамтиды. Оны жүргізуді уәкілетті орган жүзеге асырады.
2. Жеке және заңды тұлғалар туралы тіркелімдер мен ақпараттық деректер қорын құратын және жүргізетін мемлекеттік органдар мен ұйымдар өтеусіз негізде меншіктің мемлекеттік мониторингінің электрондық деректер қорын қалыптастыру және жаңарту үшін қажетті ақпаратты уәкілетті органға береді.
3. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің ақпаратына қолжетімділік уәкілетті орган белгілеген тәртіппен беріледі.
1. Мемлекеттік органдар:
экономиканың мемлекеттік секторын тікелей басқаруды;
меншік қатынастарын мемлекеттік реттеуді;
мемлекеттік экономикалық болжамдауды және бағдарламалауды;
өнеркәсіптік саясатты;
инвестициялық, құрылымдық, институционалдық, салық, ақша-кредит, баға саясатын және мемлекеттік экономикалық саясаттың басқа да элементтерін;
табиғи ресурстарды қорғау мен ұтымды пайдалануды мемлекеттік реттеуді;
сыртқы экономикалық қызметті реттеуді;
мемлекеттің экономикалық, экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеу мен жүзеге асыру кезінде меншіктің мемлекеттік мониторингінің деректерін пайдаланады.
2. Меншіктің мемлекеттік мониторингінің нәтижелері уәкілетті органның, орталық және жергілікті атқарушы органдардың, сондай-ақ меншігінде не басқаруында мониторинг объектілері бар тұлғалардың жекелеген мониторинг объектілері және (немесе) экономика салалары қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталған бірлескен бағдарламалар мен шараларды әзірлеу үшін негіз бола алады.
20-бап. Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі жұмыстарды қаржыландыру Меншіктің мемлекеттік мониторингін жүргізу жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңға сәйкес қаржыландырылады.
5-тарау. Қорытынды ережелер 21-бап. Қазақстан Республикасының меншіктің мемлекеттік мониторингі саласындағы заңдарын бұзғаны үшін жауаптылық Қазақстан Республикасының меншіктің мемлекеттік мониторингі туралы заңдарын бұзуға кінәлі тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
22-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі Осы Заң ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
Қазақстан Республикасының Президенті

На русском языке:
Закон Республики Казахстан от 4 ноября 2003 года № 490 О государственном мониторинге собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение Настоящий Закон регулирует общественные отношения, возникающие в процессе осуществления государственного мониторинга собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение, а также определяет основания и условия его проведения.
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе В настоящем Законе используются следующие основные понятия:
1) эффективность управления - показатели, характеризующие соотношение между целями и результатами управления собственностью в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение;
2) управление собственностью - осуществление полномочий владеть, пользоваться и распоряжаться собственностью;
3) государственный мониторинг собственности - наблюдение, сбор информации, анализ, оценка и прогноз состояния структуры собственности и эффективности управления объектов собственности в отраслях экономики,
4) объекты мониторинга - юридические лица и их аффилиированные лица, за исключением физических лиц, все виды имущества государственной или частной собственности, в отношении которых проводится государственный мониторинг собственности;
5) уполномоченный орган - государственный орган, осуществляющий в пределах предоставленных полномочий функции по проведению государственного мониторинга собственности;
6) управление организацией - комплекс мер, необходимых для формирования и достижения целей деятельности организации;
7) экономическая безопасность - состояние защищенности национальной экономики Республики Казахстан от внутренних и внешних условий, процессов и факторов, ставящих под угрозу ее устойчивое развитие и экономическую независимость;
8) отрасли экономики, имеющие стратегическое значение, - добыча и переработка топливно-энергетических полезных ископаемых (угля, нефти, газа, урана и металлических руд), машиностроение, космическая деятельность, агропромышленный комплекс, водное хозяйство, химическая промышленность, транспорт и связь, производство и распределение электроэнергии, а также отрасли, производящие продукцию военно-промышленного назначения;
9) экономическая эффективность - оценочные показатели экономической деятельности, характеризуемые соотношением полученного результата к затраченным ресурсам.
Статья 2. Законодательство Республики Казахстан в области государственного мониторинга собственности
1. Законодательство Республики Казахстан в области государственного мониторинга собственности основывается на Конституции Республики Казахстан, состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.
2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Принципы государственного мониторинга собственности Принципами государственного мониторинга собственности являются:
1) законность при осуществлении деятельности по проведению
2) научность, комплексность, последовательность, системность, объективность, достоверность и достаточность при проведении государственного мониторинга собственности.
Статья 4. Цели и задачи государственного мониторинга собственности
1. Государственный мониторинг собственности является составной частью единой государственной политики реформирования отношений собственности.
2. Целью государственного мониторинга собственности является обеспечение эффективного экономического развития и экономической безопасности Республики Казахстан.
3. Задачами государственного мониторинга собственности являются:
1) повышение эффективности управления объектами мониторинга;
2) создание благоприятных условий для обеспечения экономического роста государства, содействие притоку инвестиций в национальную экономику;
3) сохранение ресурсно-энергетической основы страны;
4) обеспечение достоверности экономических прогнозов, научного обоснования экономической политики на основе данных государственного мониторинга собственности;
5) информационное обеспечение макроэкономического, отраслевого и регионального планирования, направленного на достижение задач социально- экономической политики;
6) использование данных государственного мониторинга собственности для обеспечения достоверности экономических прогнозов, научного обоснования социально-экономической политики;
7) анализ выполнения обязательств и условий договоров, заключенных с государственными органами;
8) предупреждение ситуаций, наносящих ущерб экономической безопасности государства.
Статья 5. Участники государственного мониторинга собственности Участниками государственного мониторинга собственности являются:
1) уполномоченный орган;
2) центральные и местные исполнительные органы;
3) физические или юридические лица, в собственности либо управлении которых находятся объекты мониторинга;
4) юридические лица, специализирующиеся в сфере оказания консалтинговых услуг, независимые эксперты и консультанты, привлекаемые уполномоченным органом в установленном законодательством Республики Казахстан порядке к проведению мониторинга.
Статья 5-1. Критерии включения объектов в перечень объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности Объекты, подлежащие включению в перечень объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности, должны относиться к отраслям экономики, имеющим стратегическое значение, и соответствовать одному из следующих критериев:
числиться в перечне объектов, формирование и утверждение которых предусмотрено в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан;
принадлежать к национальным холдингам и (или) национальным компаниям.
Глава 2. Государственный мониторинг собственности
Статья 6. Содержание и предмет государственного мониторинга собственности
1. Содержание государственного мониторинга собственности составляют:
1) наблюдение за состоянием и эффективностью управления объектов мониторинга;
2) сбор и системный анализ информации по предмету мониторинга;
3) непосредственное обследование объектов мониторинга;
4) анализ финансового, экономического, правового, технологического, производственно-технического, экологического состояния объектов;
5) оценка эффективности управления объектами мониторинга и прогноз влияния деятельности объектов мониторинга на развитие экономики отрасли, региона и республики в целом;
6) выработка мер, направленных на повышение эффективности деятельности отдельных объектов мониторинга.
2. К предмету государственного мониторинга собственности относятся:
1) динамика и структура производства;
2) финансовое и экономическое состояние объектов мониторинга;
3) состояние основных средств объектов мониторинга, внедрение в производство передовых технологий;
4) инвестиционная деятельность;
5) соблюдение экологических требований и рациональное использование природных ресурсов;
6) использование трудовых ресурсов;
7) правовые вопросы, относящиеся к статусу и функционированию объектов мониторинга.
Статья 7. Осуществление государственного мониторинга собственности
1. Государственный мониторинг собственности осуществляется путем проведения:
базовых комплексных обследований объектов мониторинга не чаще одного раза в три года, а в случаях, представляющих угрозу безопасности государства, по мере необходимости, но не чаще одного раза в год;
периодического оперативного сбора информации по деятельности объектов мониторинга по мере необходимости, но не чаще одного раза в год.
2. Базовые комплексные обследования объектов мониторинга осуществляются путем непосредственного обследования и включают в себя:
1) сбор и системный анализ информации по производственно-техническим, технологическим, инвестиционным, финансово-экономическим, экологическим и правовым параметрам деятельности объектов мониторинга;
2) оценку состояния эффективности управления объектами мониторинга, прогноз изменения состояния с целью выработки рекомендаций по предупреждению и преодолению негативных процессов, составляющих угрозу экономической безопасности государства;
3) экспертную оценку перспектив развития техники и применения достижений научно-технического прогресса;
4) обеспечение государственных органов необходимой информацией о состоянии объектов мониторинга, тенденциях и прогнозах их развития.
3. Периодический оперативный сбор информации предназначен для текущего обновления основных данных мониторинга по деятельности объектов в периоды между комплексными систематическими обследованиями.
4. Обследование объектов мониторинга может быть проведено по всем либо по отдельным вопросам, относящимся к предмету государственного мониторинга собственности.
Статья 8. Виды государственного мониторинга собственности Видами государственного мониторинга собственности являются:
1) мониторинг форм собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение.
Мониторинг форм собственности направлен на определение соотношения частной, государственной собственности Республики Казахстан и собственности иностранных граждан и (или) юридических лиц, организационно-правовых форм юридических лиц в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение;
2) мониторинг эффективности управления объектами государственной собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение.
Мониторинг эффективности управления объектами государственной собственности основан на использовании правомочий государства как субъекта права собственности и направлен на повышение эффективности функционирования государственного сектора в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение;
3) мониторинг эффективности управления объектами частной собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение.
Мониторинг эффективности управления объектами частной собственности осуществляется в целях обеспечения экономической безопасности государства, сохранения и укрепления промышленного потенциала, развития производительных сил.
Статья 9. Мониторинг эффективности управления объектами государственной и частной собственности
1. Мониторинг эффективности управления объектами государственной собственности осуществляется в отношении:
1) государственных предприятий и учреждений;
2) всех видов имущества, являющихся государственной собственностью, в том числе находящихся в доверительном управлении, аренде.
2. Мониторинг эффективности управления объектами частной собственности осуществляется в отношении предприятий отраслей экономики, имеющих стратегическое значение.
Статья 10. Осуществление государственного мониторинга собственности в отношении иностранных предприятий и предприятий с иностранным участием
1. Осуществление государственного мониторинга собственности в отношении иностранных предприятий и предприятий с иностранным участием в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение, производится на тех же условиях и в том же порядке, что и в отношении объектов собственности, принадлежащих физическим и юридическим лицам Республики Казахстан.
2. При осуществлении государственного мониторинга собственности обеспечивается соблюдение гарантий, предоставленных иностранным инвесторам законодательством Республики Казахстан.
Статья 11. Гарантии при осуществлении государственного мониторинга собственности При осуществлении государственного мониторинга собственности гарантируются:
неприкосновенность собственности;
невмешательство в оперативное управление и производственно- хозяйственную деятельность;
недопустимость нарушения текущей деятельности объектов мониторинга;
сохранение конфиденциальности данных, относящихся к государственным секретам и (или) являющихся предметом охраняемой законом тайны, и ставших известными в ходе обследования;
соблюдение других гарантий и прав, предоставленных законодательными актами Республики Казахстан.
Глава 3. Компетенция государственных органов Республики Казахстан в области государственного мониторинга собственности
Статья 12. Компетенция Правительства Республики Казахстан в Правительство Республики Казахстан:
1) определяет государственный орган, уполномоченный на проведение
2) по представлению уполномоченного органа утверждает перечень объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности, вносит в него изменения и (или) дополнения;
3) использует данные государственного мониторинга собственности при выработке и корректировке государственной социально-экономической политики;
4) по результатам обследования объектов мониторинга использует экономические, финансовые и иные предусмотренные законодательством Республики Казахстан меры, направленные на сохранение и повышение экономической эффективности предприятий в отраслях экономики, имеющих
5) использует данные государственного мониторинга собственности для оптимизации структуры государственной собственности в отраслях экономики,
6) выполняет иные функции, возложенные на него Конституцией, законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.
Статья 13. Компетенция уполномоченного органа в области Уполномоченный орган:
1) формирует и вносит на утверждение Правительства Республики Казахстан перечень объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности;
1-1) не реже одного раза в три года вносит в Правительство Республики Казахстан предложения по изменению и (или) дополнению перечня объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности, по рекомендациям заинтересованных центральных и местных исполнительных органов;
2) запрашивает и получает информацию по предмету государственного мониторинга собственности, необходимую для достоверного и объективного анализа;
3) отслеживает объекты мониторинга по основным производственно- техническим, технологическим, финансово-экономическим, правовым и иным параметрам с целью анализа происходящих изменений и прогноза развития производительных сил в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение;
4) выявляет потребности в оптимизации структуры форм собственности в отраслях экономики, имеющих стратегическое значение;
5) осуществляет методическое обеспечение и координацию работ по ведению государственного мониторинга собственности;
6) разрабатывает и утверждает нормативные правовые акты Республики Казахстан в области государственного мониторинга собственности в соответствии с целью и задачами настоящего Закона и законодательством Республики Казахстан;
7) исключен Законом РК от 01.07.2024 № 107-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);
8) организует проведение систематических обследований объектов мониторинга, осуществляя сбор и анализ информации по предмету
9) осуществляет анализ информации по предмету государственного мониторинга собственности с целью выявления факторов, оказывающих неблагоприятное воздействие на социально-экономическое развитие регионов и республики в целом;
10) разрабатывает и представляет Правительству Республики Казахстан предложения по предупреждению и устранению негативных процессов в сфере экономики;
11) обосновывает объем государственных бюджетных ассигнований для проведения работ по государственному мониторингу собственности;
12) вправе привлекать для участия в непосредственном обследовании объектов мониторинга, сборе и анализе информации, относящейся к предмету государственного мониторинга собственности, представителей центральных и местных исполнительных органов Республики Казахстан;
12-1) оказывает электронные услуги с применением информационных систем в соответствии с законодательством Республики Казахстан об информатизации;
13) запрашивает и получает от центральных и местных исполнительных органов Республики Казахстан, а также объектов мониторинга документы и сведения, необходимые для осуществления государственного мониторинга
14) в соответствии с законодательством Республики Казахстан привлекает независимых экспертов и консультантов для проведения работ по обследованию объектов мониторинга, сбору и анализу информации, выработке предложений и рекомендаций;
15) уведомляет руководителей объекта мониторинга о проведении обследования с указанием лиц, которым поручено его провести, и перечня информации, которая должна быть предоставлена для ознакомления;
16) по результатам государственного мониторинга собственности представляет Правительству Республики Казахстан, а также заинтересованным центральным и местным исполнительным органам обобщенные аналитические записки, прогнозы развития, предложения и рекомендации, в том числе по правомерности и целесообразности осуществления прав владения и (или)
пользования и (или) распоряжения стратегическими объектами;
17) знакомит с результатами обследования объектов мониторинга лиц, в собственности или управлении которых находятся эти объекты;
18) в случае необходимости совместно с центральными исполнительными органами и лицами, в собственности либо управлении которых находятся объекты мониторинга, разрабатывает меры, направленные на повышение экономической эффективности предприятий;
19) ведет единую республиканскую базу данных государственного
20) осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.
Статья 14. Компетенция местных представительных органов в области Местные представительные органы:
1) на основании данных государственного мониторинга собственности совместно с уполномоченным органом участвуют в разработке предложений и рекомендаций, направленных на развитие соответствующей административно- территориальной единицы;
2) вправе использовать данные государственного мониторинга собственности при утверждении экономических и социальных программ развития территории.
Статья 15. Компетенция центральных и местных исполнительных органов в области государственного мониторинга собственности Центральные и местные исполнительные органы в пределах своей компетенции:
1) предоставляют уполномоченному органу информацию, необходимую для осуществления государственного мониторинга собственности;
2) по инициативе уполномоченного органа направляют представителей для участия в непосредственном обследовании объектов мониторинга, сборе и анализе информации, относящейся к предмету государственного мониторинга
3) при осуществлении своих функций используют данные государственного
4) участвуют в формировании, изменении и (или) дополнении перечней объектов отраслей экономики, имеющих стратегическое значение, в отношении которых осуществляется государственный мониторинг собственности;
5) по результатам государственного мониторинга собственности вносят в Правительство Республики Казахстан предложения по выработке и корректировке государственной социально-экономической политики, по оптимизации структуры форм собственности в отраслях экономики, имеющих
Глава 4. Организация ведения государственного мониторинга собственности
Статья 16. Права и обязанности независимых экспертов и консультантов
1. Независимыми экспертами и консультантами, привлекаемыми для выполнения отдельных видов работ по ведению государственного мониторинга собственности, являются физические и юридические лица, осуществляющие профессиональную деятельность по исследованию, консультированию, выработке заключений и рекомендаций в сфере правового, финансово-экономического, социально-экономического, экологического, производственно-технического и технологического анализа, обладающие соответствующими знаниями и опытом.
2. Независимые эксперты и консультанты при проведении государственного мониторинга собственности имеют право:
1) получать необходимую информацию об объекте мониторинга;
2) непосредственно обследовать объект мониторинга в соответствии с планом и программой мониторинга;
3) доступа к документации, необходимой для осуществления государственного мониторинга собственности.
3. Независимые эксперты и консультанты при проведении государственного мониторинга собственности обязаны:
1) соблюдать требования законодательства Республики Казахстан о государственном мониторинге собственности;
2) провести комплексный, объективный и качественный анализ, подготовить аргументированные отчет и заключение;
3) не разглашать сведения, составляющие охраняемую законом тайну, ставшую известной при осуществлении государственного мониторинга
4) обеспечивать сохранность переданных им документов и материалов.
4. Условиями договора могут быть предусмотрены и иные права и обязанности независимых экспертов и консультантов.
Статья 17. Права и обязанности хозяйствующих субъектов при осуществлении государственного мониторинга собственности
1. Хозяйствующие субъекты, являющиеся объектами мониторинга либо в собственности или управлении которых находится имущество, являющееся объектом мониторинга, имеют право:
1) знакомиться с предварительными и окончательными выводами отчетов и заключений по результатам обследования объектов мониторинга;
2) представлять письменные или устные пояснения, замечания и предложения относительно объектов мониторинга;
3) обжаловать действия уполномоченного органа, независимых экспертов и консультантов при осуществлении государственного мониторинга собственности в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
2. Хозяйствующие субъекты, являющиеся объектами мониторинга либо в собственности или управлении которых находится имущество, являющееся объектом мониторинга, обязаны:
1) предоставлять уполномоченному органу необходимую информацию;
2) обеспечить лицам, осуществляющим государственный мониторинг собственности, допуск к объектам мониторинга и не препятствовать действиям этих лиц.
Статья 18. Электронная база данных государственного мониторинга
1. Электронная база данных государственного мониторинга собственности содержит краткую правовую, техническую и экономическую информацию об объектах мониторинга. Ее ведение осуществляется уполномоченным органом.
2. Государственные органы и организации, которые создают и ведут регистры и информационные базы данных о физических и юридических лицах, на безвозмездной основе предоставляют уполномоченному органу информацию, необходимую для формирования и обновления электронной базы данных
3. Доступ к информации государственного мониторинга собственности предоставляется в порядке, установленном уполномоченным органом.
Статья 19. Использование данных государственного мониторинга
1. Данные государственного мониторинга собственности используются государственными органами при разработке и осуществлении:
непосредственного управления государственным сектором экономики;
государственного регулирования отношений собственности;
государственного экономического прогнозирования и программирования;
промышленной политики;
инвестиционной, структурной, институциональной, налоговой, денежно- кредитной, ценовой политики и других элементов государственной государственного регулирования охраны и рационального использования регулирования внешнеэкономической деятельности;
мер по обеспечению экономической, экологической безопасности государства.
2. Результаты государственного мониторинга собственности могут являться основанием для выработки уполномоченным органом, центральными и местными исполнительными органами, а также лицами, в собственности либо управлении которых находятся объекты мониторинга, совместных программ и мер, направленных на повышение эффективности деятельности отдельных объектов мониторинга и (или) отраслей экономики.
Статья 20. Финансирование работ по ведению государственного Осуществление работ по ведению государственного мониторинга собственности финансируется в соответствии с законом о республиканском бюджете на соответствующий финансовый год.
Глава 5. Заключительные положения
Статья 21. Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан в области государственного мониторинга Лица, виновные в нарушении законодательства Республики Казахстан о государственном мониторинге собственности, несут ответственность, установленную законами Республики Казахстан.
Статья 22. Порядок введения в действие настоящего Закона Настоящий Закон вводится в действие со дня его официального опубликования.
Президент
Республики Казахстан