Қазақша:
Маслихат Мангистауской области Маңғыстау облысының мәслихаты Маңғыстау облысы Маңғыстау аудандық мәслихатының 2003 жылғы 30 шілдедегі № 27/284 шешімі. Маңғыстау облысы Әділет департаментінде 2003 жылғы 13 тамызда № 1497 болып тіркелді Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы туралы "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы"
Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 1-тармағы 1) тармақшасына сәйкес облыстық мәслихат шешім етті:
1. Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы бекітілсін (қоса беріліп отыр).
2. Осы шешім жарияланған күнінен күшіне енеді.
Сессия төрағасы
Облыстық мәслихаттың хатшысы Қ.Ізімов Б.Челпеков ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Маңғыстау облыстық мәслихаттың 2003 жылғы 30 шілдедегі № 27/284 шешіміне қосымша Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған АЙМАҚТЫҚ БАҒДАРЛАМАСЫ Аймақтық бағдарламаның паспорты Атауы Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы Әзірлеуге Қазақстан Республикасы Президентінің "Тілдерді негіздеме қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы" 2001 жылғы 7 ақпандағы № 550 Жарлығына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың 2003-2004 жылдарға арналған жоспары туралы" 2003 жылғы 9 сәуірдегі № 344 қаулысының 2-тармағына сәйкес әзірленген Негізгі Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы әзірлеушісі Мақсаттары Қазақстан халықтарының тілдерін дамытудың стратегиясы үш негізгі мақсатты айқындайды:
мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен нығайту;
орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау;
этникалық топтардың тілдерін дамыту.
Міндеттері Бағдарлама мақсаттарын іске асыру үшін мына міндеттерді шешу көзделеді:
мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшіру кестесін белгілеу арқылы барлық мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында мемлекеттік тілдің іс жүргізудегі негізгі тілі этникалық қауымдастықтар өкілдерінің ана тілін оқытуға қолдау көрсету, ана тілдерін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық мәдени бірлестіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қатысуын қамтамасыз ету;
облыс аумағында іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшіруді жеделдету Қаржыландыру Жергілікті бюджет көздері Күтілетін Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін нақты іске нәтижелер асыру, оның заң жүзінде бекітілген әлеуметтік функцияларын облыс аумағында қоғамдық қатынастардың барлық салаларында жүзеге асыру;
Қазақстан халықтарының тілдерін оқып-үйрену мен дамыту үшін және әрбір азаматтың ана тілінде қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдап алуға конституциялық құқығын іске асыруға жағдай жасау.
Іске асыру 2003-2010 жылдар мерзімдері
2. КІРІСПЕ
Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы (бұдан әрі-Бағдарлама) Қазақстан Республикасы Конституциясының 7,93 баптарына, "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" 1997 жылғы 11 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына , Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 7 ақпандағы "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы" № 550 Жарлығына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың 2003- 2004 жылдарға арналған жоспары туралы" 2003 жылғы 9 сәуірдегі №№344 қаулысына сәйкес әзірленген. Бағдарламада аймақтағы тіл құрылысының мақсаттары мен міндеттері айқындалып, оларды іске асырудың басты бағыттары мен тетіктері белгіленген.
Осы Бағдарламаны әзірлеу аймақта мемлекеттік биліктің барлық тармақтары мен қоғамның нысаналы да жүйелі қызметіне оңтайлы функционалдық-лингвистикалық кеңістік құру үшін бірыңғай стратегиясын тұжырымдау қажеттігінен туындайды.
3. БАҒДАРЛАМАНЫҢ МАҚСАТТАРЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ Бағдарламаның мақсаты мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен нығайту; орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау;
Қазақстан халықтарының басқа тілдерін дамыту бойынша жүзеге асыру.
Бағдарламаның негізгі міндеттері:
1) мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
2) мемлекеттік органдар жүйесінде мемлекеттік тілдің іскерлік қарым- қатынастың негізгі тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
3) іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшірудің кестесін белгілеу арқылы барлық мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында іс жүргізудің негізгі тілі ретінде мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету;
4) азаматтардың мемлекеттік тілді меңгеруіне жағдай жасау;
5) мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету салалары қызметкерлерінің мемлекеттік тілді тиісті деңгейде меңгеруі үшін қаржылық, ұйымдастырушылық және материалдық-техникалық жағдай жасалуын
6) мектеп жасына дейінгі мекемелер, жалпы білім беретін мектептердің, орта арнаулы және жоғары оқу орындарының тәрбиеленушілері мен оқушыларының мемлекеттік тілді меңгеру саласындағы білімі мен машықтануы неғұрлым жоғары деңгейге жетуін қамтамасыз ету;
7) облыста іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшіруді жеделдету;
8) облыста тілдерді дамыту проблемалары бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізу;
9) облыстық терминология және ономастика комиссияларының жұмысын
10) мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету;
11) мәдени-көпшілік шараларды мемлекеттік тілде ұйымдастыру;
12) этникалық қауымдастықтар өкілдерінің ана тілін оқуына қолдау көрсету;
13) ана тілдерін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық мәдени бірлестіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қатысуын қамтамасыз ету.
4. ТІЛДІК ДАМУДЫҢ БАСЫМ БАҒЫТТАРЫ МЕН БАҒДАРЛАМАНЫ ІСКЕ АСЫРУДЫҢ ТЕТІКТЕРІ
4.1. Тілдік дамудың басым бағыттары Тілдік дамудың басым бағыттары алға қойылған мақсаттар мен міндеттерден туындап, қалыптасады. Басымдықтар сатылық тәртіппен тізбектеледі:
1 - басымдық
Мемлекеттік тілді мемлекеттік басқару және іс жүргізу салаларында дамыту.
2 - басымдық
Білім беру және тілдерді оқыту саласындағы тілді дамыту.
3 - басымдық
Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, сондай-ақ денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету салаларында тілді дамыту.
Тіл - мемлекеттік органдарда Мемлекеттік тілдің мемлекеттік органдар жүйесінде қолданылу аясын одан әрі кеңейту кадрлардың тиісті тіл даярлығын талап етеді, ол уақыт өте келе біліктілік талаптары мен қызметтік міндеттеріне қарамастан мемлекеттік қызметшілердің күллі санаттары үшін міндетті болуға тиіс. Осы мақсатта мемлекеттік қызметшілер үшін бірыңғай оқу-әдістемелік бағдарламаға негізделген оқыту курстарының орталықтандырылған жүйесін жасау қажет.
Құжат мәтіндерін мемлекеттік тілде даярлаудың орнына оларды ресми қолданылатын тілден аударудың кең тараған тәжірибесінің мемлекеттік органдар жұмысында одан әрі беки түскен үрдісі белең алып барады. Соған қарамай, ол тек уақытша шара ретінде ғана қарастырылуға тиіс. Сондықтан мемлекеттік органдарда құжаттамаларды тікелей мемлекеттік тілде жасауға кезең-кезеңімен көшуді орталықтан бекітілген жоспарға сәйкес нақты жүзеге асыру керек. Бұл ретте мемлекеттік тілдің тек іс қағаздарын жүргізу саласында ғана емес, мемлекеттік органдар актілерін әзірлеу мен қабылдау саласында да қолданылу мәселесіне назар аудару қажет.
Білім беру және тілдерді оқыту саласындағы тілді дамыту Тіл дамуын табысты жүзеге асырудың неғұрлым маңызды шарттарының бірі қоғамдағы жалпы мәдениеттің құрамдас бөлігі болып табылатын тілдерді оқытудың толыққанды жүйесінің тұрақты қызмет етуін ұйымдастыру мен қамтамасыз ету болып табылады. Аталған жүйе түрлі деңгейлерде және әртүрлі нысандарда жүзеге асырылатын өзара сабақтас және мүмкіндігінше үздіксіз процесс болуға тиіс.
Балалар әлеуметтік коммуникациялардың алғашқы дағдысын құрдастарымен араласу кезінде алатынын ескере отырып, олардың бастапқы тіл даярлығында мектепке дейінгі мекемелер зор рөл атқаруға тиіс. Сондықтан олардың санын көбейту жөнінде мүмкін болатын барлық шараларды қолдану керек. Атап айтқанда қазақ тілінде оқытатын мектепке дейінгі мекемелер жүйесін кеңейтуге назар аударған жөн.
Оқу орындары түлектерінің мемлекеттің әлеуметтік кеңістігіне одан әрі табысты кірігуі мақсатында оқыту тілі мен меншік нысанына қарамастан, барлық оқу орындарында жетекші пән болуға тиіс мемлекеттік тілді оқытудың саны мен сапасына көңіл бөлу керек. Бұған қажетті сағат саны басқа тілдердің есебінен емес, оқу процесін жалпы оңтайластыру нәтижесінде бөлінуге тиіс.
Мемлекеттік тілдің бастауыш, орта және жоғары кәсіптік білім беру жүйесіндегі жағдайы одан әрі де жақсартуды талап етеді. Бұл жекелеген пәндерді оқыту сапасымен қатар, олардың санына да қатысты. Бастауыш, орта және жоғары оқу орындары ұсынатын қазақ тілінде оқытылатын мамандықтар шеңбері мүмкіндігінше шаруашылық, мәдени, қоғамдық және басқа да қызметтер саласын қамти отырып, жоспарлы түрде кеңейтілуге тиіс.
Тілдерді тиімді меңгеру саласында мүмкіндіктерді кеңейту мен тереңдету үшін дәстүрлі оқу орындарындағы оқытумен қатар басқа әдістер де керек екенін тәжірибе көрсетіп отыр. Бұл, атап айтқанда, халықтық түрлі оқу орындарында оқу мүмкіндігі жоқ ересек тобына қатысты. Қазақстан Республикасының барлық азаматтарының мемлекеттік тілді еркін және тегін меңгеруі үшін қажетті ұйымдық, материалдық және техникалық жағдай жасау туралы Конституцияның 93-бабының талабы аталған топқа да қолданылуға тиіс. Өз бетімен оқып-үйренуге арналған теле және радио хабарлар, газеттердегі арнаулы жарияланымдар сияқты қазақ тілі сабақтарын өткізудің түрлі нысандары кеңінен енгізілгені дұрыс.
Қазақстан халықтарының тілдерін қолдау мақсатында қарым-қатынас, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдауға конституциялық құқықты іске асыру жөніндегі шарларды қамтамасыз ету қажет. Ана тілін үйрететін таңдаулы жексенбілік мектептер тәжірибесін жинақтау мен тарату мақсатқа сай келеді.
Жексенбілік мектептерге мүмкіндігінше одан әрі қолдау көрсету керек. Орта арнаулы және жоғары оқу орындарында ұлт тілдерін оқытатын мамандарды даярлау жөніндегі қызметті жалғастыру қажет.
Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, денсаулық сақтау мен халыққа қызмет көрсету салаларында тілді дамыту Мәдениет саласында неғұрлым бұқаралық әрі көріністі нысандарға айрықша назар аудару қажет, бұл кино, мультипликация, сазды бағдарламалар, жастар журналдары. Қоғамдық қызметтің аталған саласында мемлекеттік ынталандырудың тиімді тетіктерін әзірлеп, енгізу қажет.
Мемлекеттік тілдің жұмыс істеуін қамтамасыз етудің неғұрлым күрделі учаскелерінің бірі халыққа қызмет көрсету саласы болып отыр. Бұл аталған саладағы тілдік қызмет мемлекеттік реттеудің күрделілігімен сабақтасып жатыр.
Алайда, мемлекеттік тілдің денсаулық сақтау, сауда, көлік және байланыс сияқты салаларға енуі мүмкіндігінше мемлекет ықпалымен жүзеге асыруға болатын жерлерде іске асырылуға тиіс. Бұл үшін, бірінші кезекте, мамандандырылған оқу орындарында - жоғары, орта арнаулы және кәсіптік оқу орындарында тиісті мамандарды даярлауды кеңейту қажет. Сонымен қатар, аталған талаптар кәсіби міндетін атқаруда мемлекеттік тілді меңгеру қажет болғанда міндетті түрде талап етілуі қажет. Оларға денсаулық сақтау, байланыс, көлік ұйымдары, банктердің есеп-кассалық бөлімдері жатады.
4.2. Бағдарламаны іске асыру тетіктері Бағдарламаны іске асырудың негізгі тетігі Тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2004 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс- шаралар жоспарында (бұдан әрі бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары) көзделген іс-шаралар жүйесін жыл сайын кезең-кезеңмен орындау болып табылады. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі Іс-шаралар жоспарын уәкілетті орган Бағдарламада қойылған міндеттерді іске асыру нәтижесінде болған өзгерістерді ескере отырып, әрбір келесі екі жыл сайын жасайды. Сонымен бірге, бұл тікелей орындаушылардың жауапкершілігімен Бағдарламада көзделген іс-шараларды іске асыруға бақылауды қамтамасыз ету мүмкіндіктерін арттыруға жәрдемдеседі.
Бағдарламаның іс-шараларын іске асыру іс жүзінде неғұрлым тиімді әрі нақты мүмкіндіктермен қамтамасыз етілуге тиіс.
Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шараларды орындау мынадай негізгі принциптерді сақтау негізінде мүмкін болады:
орындалуына қатаң бақылау жасаумен ұштастырылған жан-жақты мемлекеттік қолдау;
тілді меңгеру саласындағы талаптарды мемлекеттік тілді еркін және тегін оқып-үйренуге мүмкіндіктер жасаумен ұштастыру;
моральдық және материалдық мүдделілік жағдайын жасау;
тіл қолдануды жүзеге асыру кезінде функционалдық-лингвистикалық тепе- теңдікті сақтау;
тілдерді дамыту бағдарламасындағы іс-шараларды қаржылық қамтамасыз ету.
5. Тілдерді қолдану мен дамытудың аймақтық бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2003-2004 жылдарға арналған іс-шаралардың жоспары Р/с/ Іс-шара / Аяқтау /Орындалуына № / / нысаны / жауаптылар 1 / 2 / 3 / 4 Мемлекеттік басқару және іс жүргізу саласында тілдерді қолдану
1. /Мемлекеттік органдарда іс қағаздарын /МАҚКМ есеп/Облыстық бас- /кезең-кезеңмен мемлекеттік тілге / /қармалар және /көшіру кестесінің орындалуын қамтама-/ /аумақтық орган- /сыз ету / /дар басшылары / / /(келіс.бойынша)
2. /Жоғары және орта кәсіптік оқу орында-/МАҚКМ есеп/Аудан, қала /рында қазақ тілінде оқытатын бөлім- / /әкімдері, ОББ, /дердің санын көбейтуге жағдай жасау / /жоғары оқу / / /орындарының / / /басшылары
3. /Жалпы білім беретін орта, орта кәсіп-/МАҚКМ есеп/Аудан, қала /тік және жоғары кәсіптік оқу орында- / /әкімдері, ОББ, /рының өзге тілдерде оқытатын бөлімде-/ /жоғары оқу /рінде қазақ тілін оқытуға арналған / /орындарының /сағаттар санын оқу процесін оңтайлан-/ /басшылары /дыру жолымен (негізгі оқу жоспары / /(келіс.бойынша)
/бойынша жалпы сағат санын көбейтпей) / / /арттыру / /
4. /Жалпы білім беретін, орта кәсіптік /МАҚКМ есеп/ОББ, жоғары оқу /және жоғары кәсіптік оқу орындарында / /орындарының /мемлекеттік тілді сапалы жүргізуді / /басшылары /қамтамасыз ету, білім беру мекемеле- / /(келіс.бойынша)
/рін білікті мамандармен толықтыру / /
5. /Жетім балаларға және ата-ана қамқор- /МАҚКМ есеп/Аудан, қала /лығынсыз қалған балаларға арналған / /әкімдері, /қазақ тілінде оқытатын ұйымдар желі- / /облыстық білім /сін кеңейту жөнінде шаралар қабылдау / /басқармасы
6. /Ана тілдерін оқытатын жексенбілік /МАҚКМ есеп/ ОАҚКБ /мектептер арқылы ұлттық-мәдени бір- / /(келіс.бойынша)
/лестіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл/ / МОҚХКА /саясатын іске асыруға қатысуын қамта-/ / /масыз ету / /
7. /Жалпы білім беретін мектептер база- /МАҚКМ есеп/Аудан, қала /сында оралмандарды қазақ әліпбиіне / /әкімдері, ОББ, /оқытуды ұйымдастыру / / ОКҚД Ғылыми-лигвистикалық қамтамасыз ету
8. /Облыста тілдерді дамыту проблемалары /МАҚКМ есеп/ ОАҚКБ /бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізу/ /(келіс.бойынша)
9. /Облыстық кітапхана мекемелерін қазақ /МАҚКМ есеп/ ОАҚКБ /және Қазақстан Республикасы халықта- / /(келіс.бойынша)
/рының басқа да тілдеріндегі әдебиет- / /пен жүйелі толықтыруды қамтамасыз ету/
10./Облыстық терминология және ономастика/МАҚКМ есеп/ ОАҚКБ /комиссияларының жұмысын қамтамасыз ету /(келіс.бойынша)
Мәдениет пен бұқаралық ақпарат құралдары және халыққа қызмет көрсету саласында тілді дамыту
11./Қазақстан халықтары тілдерінің рес- /МАҚКМ есеп/ ІСД, ОАҚКБ /публикалық фестивалі шеңберінде Тіл- / /(келіс.бойынша)
/дер апталығын өткізу / / ОМБ
12./Көркемсөз оқу шеберлерінің облыстық /МАҚКМ есеп/ІСД, ОМБ, ОАҚКБ /байқауын өткізу / /(келіс.бойынша)
13./"Үздік аудармашы" облыстық байқауын /МАҚКМ есеп/ІСД, ОМБ, ОАҚКБ /өткізу / /(келіс.бойынша)
14./"Қазақ тілін үйренеміз" айдарымен /МАҚКМ есеп/облыстық /оқыту сипатындағы телерадио хабарлар/ /телерадио /және қазақ тілінде жастар мен балалар/ /компания /түпнұсқалық бағдарламаларын; / /(келіс.бойынша)
/Қазақстан халықтары тілдерінде теле- / / /радио хабарлар дайындау мен эфирге / / /шығаруды қамтамасыз ету / /
15./Мемлекеттік және басқа тілдердегі ха-/МАҚКМ есеп/Ақтау қаласының /барлар көлемінің арасалмағы сақталуы / /әкімияты /жөніндегі Қазақстан Республикасының / /(келіс.бойынша)
/заңнамасы талаптарының орындалуын / / /қамтамасыз ету / /
16./Тілдерді дамытудың өзекті мәселелері-/МАҚКМ есеп/ІСД, ОАҚКБ /не арналған семинар-кеңес өткізу / /(келіс.бойынша)
17./Тауар өндіретін облыс кәсіпорындары- /МАҚКМ есеп/ ОАҚКБ /ның меншік түріне қарамастан, тауар / /(келіс.бойынша)
/жапсырмаларын, таңбаламаларын, нұс- / / /қаулықтарын мемлекеттік тілде ресім-/ / /деуін бақылауды қамтамасыз ету / /
18./Көлік пен байланыс, сауда, денсаулық /МАҚКМ есеп/Қала,аудандард.
/сақтау және тұрмыстық қызмет көрсету/ /әкімдері, ОЭӨСБ /анықтама-ақпараттық қызмет көрсету / /ОДСБ, облыстық /салаларында мемлекеттік тілдің қолда-/ /телекоммуника- /нылуын қамтамасыз / /циялар дирек- / / /циясы
19./"Мемлекеттік тілдің мәртебесін көте- /МАҚКМ есеп/Обл.телерадио- /ру-азаматтық парызымыз" республикалық/ /компания /телемарафонына қатысу / /(келіс.бойынша)
Кестенің жалғасы
Орындалу /Көзделген шығыстар/Қаржыландыру көзі мерзімі / мың теңге / / 2003 / 2004 / 5 / 6 / 7 / Кесте бойынша (Маңғыс-/ - / - /Қаржыландыру тау облысы әкімінің / / /қажет етпейді 1998ж. 17 қазандағы / / / № 267 / / / 4 тоқсан / 100,0 / 100,0 /Жергілікті бюджет жыл сайын / / / 4 тоқсан / 868,0 / 1405,0 /Жергілікті бюджет 4 тоқсан / - / - /Қаржыландыру жыл сайын / / /қажет етпейді 4 тоқсан / 200,0 / 400,0 /Жергілікті бюджет 4 тоқсан / 2270,0 / 2600,0 /Жергілікті бюджет 4 тоқсан / 50,0 / 50,0 /Жергілікті бюджет Ұдайы / - / - /Республикалық / / / бюджет Ұдайы / - / - /Қаржыландыру / / /қажет етпейді 3 тоқсан / 70,0 / 70,0 /Жергілікті бюджет 3 тоқсан / 45,0 / 45,0 /Жергілікті бюджет 3 тоқсан / 40,0 / 40,0 /Жергілікті бюджет Ұдайы /Ақпараттық қамта- /Жергілікті бюджет /масыз ету жөніндегі/ /мемлекеттік тапсы- / /рысқа кірістірілген/ 3 тоқсан 2003 ж. / 243,0 / 100,0 /Жергілікті бюджет 2 тоқсан 2004 ж. / / / 3 тоқсан 2004 ж. / - / - /Қаржыландыру Ескерту:
Қабылданған қысқартулар:
МАҚКМ - Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім Министрлігі ОББ - облыстық білім басқармасы ОАҚКБ - облыстық ақпарат қоғамдық келісім басқармасы ІСБ - ішкі саясат басқармасы МОҚХКА- Маңғыстау облысы Қазақстан халықтарының Кіші Ассамблеясы ОКҚДБ - облыстық көші-қон және демография басқармасы ОМБ - облыстық мәдениет басқармасы ОЭӨСБ - облыстық экономика, өнеркәсіп және сауда басқармасы ОДСБ - облыстық денсаулық сақтау басқармасы

На русском языке:
Маңғыстау облысының мәслихаты Решение Мангистауского Маслихат Мангистауской области районного маслихата Мангистауской области от 30 июля 2003 года № 27/284.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Мангистауской области 13 августа 2003 года № 1497 О Региональной программе функционирования и развития языков в Мангистауской области на 2003-2010 годы В соответствии с подпунктом 1) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении в Республике Казахстан"
областной маслихат решил:
1. Утвердить Региональную программу функционирования и развития языков в Мангистауской области на 2003-2010 годы (прилагается).
2. Настоящее решение вступает в силу со дня опубликования.
Председатель сессии
Секретарь областного маслихата К.Изимов Б.Чельпеков Приложение к решению областного маслихата от 30 июля 2003 года № 27 Региональная программа функционирования и развития языков в Мангистауской области на 2003-2010 годы
1. ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ
Наименование программы Региональная программа функционирования и развития языков в Мангистауской области на 2003-2010 годы Основания для Разработана в соответствии с Указом разработки Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года №№550 "О государственной программе функционирования и развития языков на 2001-2010 годы" и согласно пункту 2 постановления Правительства Республики Казахстан от 9 апреля 2003 года №№344 "О плане мероприятий на 2003-2004 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы"
Основные разработчики Областное управление информации и общественного согласия Цели Стратегия развития языков народов Казахстана определяет три основные цели:
расширение и укрепление социально- коммуникативных функций государственного языка;
сохранение общекультурных функций русского развитие языков этнических групп Задачи Для реализации целей Программы предусматривается решить следующие задачи:
обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка государственного управления;
государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с определением графика перехода делопроизводства на государственный язык;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей родным языкам;
обеспечить участие национально-культурных объединений в реализации единой государственной языковой политики через воскресные школы по изучению родных языков;
ускорить в области переход делопроизводства на государственный язык.
Источники Местный бюджет финансирования Ожидаемые результаты Практическая реализация государственного статуса казахского языка, осуществление законодательно закрепленных за ним социальных функций на всей территории республики во всех сферах общественных отношений;
создание условий для изучения и развития языков народов Казахстана и реализации конституционного права каждого гражданина на свободный выбор языка общения, воспитания, обучения и творчества на родном языке Сроки реализации 2003-2010 годы
2. ВВЕДЕНИЕ
Региональная программа функционирования и развития языков Мангистауской области на 2003-2010 годы (далее - Программа) разработана в соответствии со статьями 7, 93 Конституции Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан" от 11 июля 1997 года, а также Указом Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года №№550 "О государственной программе функционирования и развития языков на 2001- 2010 годы" и постановления Правительства Республики Казахстан от 9 апреля 2003 года №№344 "О плане мероприятий на 2003-2004 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы". В Программе определены цели и задачи языкового строительства в регионе, а также намечены основные направления и механизмы их реализации.
Разработка настоящей Программы обусловлена необходимостью выработки единой стратегии по осуществлению целенаправленной последовательной деятельности всех ветвей государственной власти и общества в целом для создания оптимального функционально-лингвистического пространства в регионе.
3. ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ ПРОГРАММЫ Цель Программы расширение и укрепление социально-коммуникативных функций государственного языка; сохранение общекультурных функций русского языка; развитие других языков народов Казахстана.
Основные задачи Программы:
обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делового общения в системе государственных органов;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с определением графика перехода делопроизводства на государственный язык;
создание условий для овладения гражданами государственным языком;
обеспечение финансовых, организационных и материально-технических условий для овладения государственным языком в соответствующем объеме работниками сферы культуры, образования, здравоохранения и обслуживания населения;
обеспечение максимально высокого уровня знаний и навыков в области владения государственным языком у воспитанников и учащихся всех типов дошкольных учреждений, общеобразовательных школ, средних специальных и высших учебных заведений;
ускорить в области переход делопроизводства на государственный язык;
проводить социологические исследования по проблемам развития языков в области;
обеспечение работы областной терминологической и ономастической комиссии;
обеспечение функционирования государственного языка в области культуры и средствах массовой информации;
организация культурно-массовых мероприятий на государственном языке;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей родным языкам;
обеспечение участия национально-культурных объединений в реализации единой государственной языковой политики через воскресные школы по изучению родных языков.
4. ПРИОРИТЕТНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ЯЗЫКОВОГО РАЗВИТИЯ И МЕХАНИЗМЫ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ
4.1. Приоритетные направления языкового развития Приоритетные направления языкового развития формируются исходя из поставленных целей и задач. Приоритеты выстраиваются в иерархическом порядке:
Приоритет 1
Развитие государственного языка в сфере государственного управления и делопроизводства.
Приоритет 2
Языковое развитие в сфере образования и обучения языкам.
Приоритет 3
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, а также в сфере здравоохранения и обслуживания населения.
Язык в государственных органах Дальнейшее расширение сферы употребления государственного языка в системе государственных органов требует соответствующей языковой подготовки кадров, которая со временем должна стать обязательной нормой для всех категорий государственных служащих, независимо от квалификационных требований и функциональных обязанностей. С этой целью необходимо создание централизованной системы обучающих курсов для государственных служащих, основанной на единой учебно-методической программе.
Широко распространенная практика замещения разработки текстов документов на государственном языке их переводом с официально употребляемого языка в работе государственных органов приобретает тенденцию к дальнейшему закреплению. Между тем она должна рассматриваться только в качестве временной меры. Поэтому необходимо реальное осуществление поэтапного перехода к составлению документации в государственных органах непосредственно на государственном языке в соответствии с централизованно утвержденным планом. При этом следует обратить внимание на функционирование государственного языка не только в области ведения делопроизводства, но и в сфере разработки и принятия актов государственных органов.
Языковое развитие в сфере образования и обучение языкам Одним из важнейших условий успешного языкового развития является организация и обеспечение стабильного функционирования полноценной системы обучения языкам, являющимся составной частью общей культуры общества. Данная система должна представлять собой взаимосвязанный последовательный и по возможности непрерывный процесс, осуществляемый на различных уровнях и в разнообразных формах.
Учитывая то обстоятельство, что первые навыки социальной коммуникации дети получают при общении со сверстниками, огромную роль в их первичной языковой подготовке должны играть детские дошкольные организации. Поэтому следует принять все возможные меры по увеличению их количества. Необходимо, в частности, обратить внимание на расширение системы дошкольных организаций с казахским языком обучения.
В целях дальнейшей успешной интеграции выпускников учебных заведений в социальное пространство государства необходимо уделять больше внимания количеству и качеству преподавания государственного языка, который должен стать одной из профилирующих дисциплин во всех учебных заведениях независимо от языка обучения и форм собственности. Причем количество часов, необходимых для этого, должно быть выделено не за счет других языков, а в результате общей оптимизации учебного процесса.
Положение государственного языка в системе начального, среднего и высшего профессионального образования требует дальнейшего улучшения. Это касается как качества преподавания отдельных дисциплин, так и их количества.
Круг специальностей, обучение которым предлагается начальными, средними и высшими учебными заведениями на казахском языке, должен планомерно расти, охватывая по возможности все области хозяйственной, культурной, общественной и иной деятельности.
Практика показывает, что для расширения и углубления возможностей в области эффективного овладения языками необходимы и некоторые другие методы, помимо обучения в традиционных учебных заведениях. В частности, это относится к той части взрослого населения, которая не имеет возможности обучаться в учебных заведениях различного типа. Требование статьи 93 Конституции о создании всех необходимых организационных, материальных и технических условий для свободного и бесплатного овладения государственным языком всеми гражданами Республики Казахстан должно между тем распространяться и на них. Шире следует внедрять различные формы проведения уроков казахского языка, рассчитанных на самостоятельное обучение, это теле- и радиопередачи, специальные публикации в газетах.
В целях поддержки языков народов Казахстана необходимо обеспечение мероприятий по реализации конституционного права на свободный выбор языка общения, воспитания, обучения и творчества. Целесообразно обобщение и распространение опыта работы лучших воскресных школ по обучению родным языкам. Необходимо и в дальнейшем оказывать посильную поддержку воскресным школам. Следует продолжить деятельность по подготовке специалистов для преподавания национальных языков в средних специальных и высших учебных заведениях.
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, здравоохранения и обслуживания населения В области культуры необходимо уделить особое внимание наиболее массовым и зрелищным формам это кино, мультипликация, музыкальные программы, молодежные журналы. Следует разработать и внедрить систему эффективных механизмов государственного поощрения в данной сфере общественной деятельности.
Одним из наиболее сложных участков для обеспечения функционирования государственного языка продолжает оставаться сфера обслуживания населения.
Это обусловлено сложностью государственного регулирования языковой деятельности в данной области. Однако проникновение государственного языка в такие отрасли, как здравоохранение, торговля, транспорт и связь должно быть по возможности осуществлено там, где таковое воздействие со стороны государства осуществимо. Для этого необходимо в первую очередь расширить соответствующую подготовку кадров в специализированных учебных заведениях высших, средних специальных и профессиональных. Кроме того, необходимо установление обязательных требований в части владения государственным языком в тех областях, в которых данные требования обусловлены необходимостью надлежащего исполнения профессиональных обязанностей. К ним могут быть отнесены организации здравоохранения, связи, транспорта, расчетно-кассовые отделы банков.
4.2. Механизмы реализации Программы Основным механизмом реализации Программы является ежегодное поэтапное выполнение системы мероприятий, предусматриваемых Планом мероприятий по реализации региональной программы функционирования и развития языков на 2003-2004 годы (далее План мероприятий по реализации Программы). План мероприятий по реализации Программы разрабатывается уполномоченным органом на каждые последующие два года с учетом изменений, происшедших в предшествующий период в результате реализации задач, поставленных Программой. Вместе с тем это способствует повышению ответственности непосредственных исполнителей и возможностей обеспечения контроля за реализацией мероприятий, предусмотренных Программой.
Реализация мероприятий Программы должна быть обеспечена наиболее рациональными и реалистичными возможностями для их практического осуществления.
Эффективное осуществление мероприятий по реализации Программы возможно при соблюдении следующих основополагающих принципов:
всесторонняя государственная поддержка в сочетании с жестким контролем за исполнением;
сочетание требований в области владения языком с предоставлением возможностей для получения свободного и бесплатного обучения государственному языку;
создание условий моральной и материальной заинтересованности;
поддержание функционально-лингвистического равновесия при осуществлении языкового строительства;
финансовое обеспечение мероприятий Программы по развитию языков.
5. План мероприятий на 2003-2004 годы по реализации Региональной программы функционирования и развития языков № / Мероприятия / Форма / Ответственные пп/ /завершения/ 1 / 2 / 3 / 4 Функционирование языков в сфере государственного управления и делопроизводства
1./Обеспечить выполнение Графика / Отчет /Руководители /поэтапного перевода делопроизводства / МКИОС /областных /государственных органов на / /управлений /государственный язык. / /и территор-ных / / /органов Языковое развитие в сфере образования и обучения языкам
2./Создать условия для увеличения кол-ва / Отчет /Акимы районов и /отделений с казахским языком обучения / МКИОС /городов, обл.
/в высших и средних профессиональных / /упр.образования /учебных заведениях. / /руководители / / / ВУЗов по / / /согласованию
3./Увеличить количество часов на обучение/ Отчет /Акимы районов и /казахскому языку на отделениях с иными/ МКИОС /городов, обл.
/языками обучения в средних / /упр.образования /общеобразовательных, средних / /руководители /профессиональных и высших / / ВУЗов по /профессиональных заведениях путем / /согласованию /оптимизации учебного процесса / / /(без увеличения общего количества / / /часов по базисному учебному плану). / / ____________________________________________________________________4./Обеспечить качественное изучение / Отчет /Облуправление /государственного языка в средних / МКИОС /образования, /профессиональных учебных заведениях, / /согласованию /укомплектовать учреждения образования / / /квалифицированными специалистами. / /
5./Принять меры по расширению сети / Отчет /Акимы районов, /организаций для детей-сирот и детей, / МКИОС /городов, /оставшихся без попечения родителей, с / /облуправление /казахским языком обучения. / /образования
6./Обеспечить участие национально- / Отчет /ОУИиОС (по /культурных объединений в реализации / МКИОС /согласованию), /единой государственной языковой / /МАНКМО, /политики через воскресные школы по / /областной /изучению родных языков. / /акимат
7./Организовать обучение современному / Отчет /Акимы районов, /казахскому алфавиту репатриантов на / МКИОС /и районов,обл.
/базе общеобразовательных школ. / /упр.образован., / / /облуправление / / /миграции и / / /демографии Научно-лингвистическое обеспечение
8./Провести социологические исследования / Отчет /ОУИиОС (по /по проблемам развития языков в области/ МКИОС /согласованию)
9./Обеспечить систематическое комплекто- / Отчет /ОУИиОС (по /вание библиотечных учреждений области / МКИОС /согласованию)
/литературой на казахском и др. языках / / /народов Республики Казахстан / / 10/Обеспечить работу областной терминоло-/ Отчет /ОУИиОС (по /гической и ономастической комиссии / МКИОС /согласованию)
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации и обслуживания населения 11/Провести Неделю языков в рамках / Отчет /ОДВП,ОУИиОС (по /республиканского фестиваля языков / МКИОС /согласованию)
/народов Казахстана / /облупр.культуры 12/Провести областной конкурс мастеров / Отчет /ОДВП,ОУИиОС (по /художественного чтения / МКИОС /согласованию)
13/Провести областной конкурс "Лучший / Отчет /ОДВП,ОУИиОС (по /переводчик" / МКИОС /согласованию)
/ / /облупр.культуры 14/Обеспечить подготовку и выход в эфир: / Отчет /Областная теле- /теле- и радиопередач обучающего харак-/ МКИОС /радиокомпания /тера под рубрикой "Изучаем казахский / /(по согласов-ю)
/язык" и оригинальных молодежных и / / /детских программ на казахском языке; / / /теле- и радиопередач на языках народов/ / /Казахстана / / 15/Обеспечить выполнение требований зако-/ Отчет /Акимат г.Актау, /нодательства Республики Казахстан в / МКИОС /ОУИиОС (по /части соблюдения пропорционального / /согласованию)
/соотношения объема передач на / / /государственном и других языках / / 16/Проведение семинара по актуальным / Отчет /ОДВП,ОУИиОС (по /проблемам развития языков / МКИОС /согласованию)
17/Обеспечение контроля предприятий / Отчет /ОУИиОС (по /области, независимо от форм собствен- / МКИОС /согласованию)
/ности, производящих товары, по оформ- / /лению товарных ярлыков, маркировок, / /инструкций на государственном языке / 18/Обеспечить приоритетное применение / Отчет /Акимы районов, /государственного языка в сферах транс-/ МКИОС /районов,облупр.
/порта и связи, торговли, здравоохране-/ /экономики, /ния и бытового обслуживания,справочно-/ /промышленности /информационной службы / /и торговли, / / /здравоохранения / / /облдирекция / / /телекоммуникац.
19/Принять участие в республиканском / Отчет /Областная теле- /телемарафоне "Мемлекеттік тілдіѕ / МКИОС /радиокомпания /мјртебесін кґтеру азаматтыќ парызымыз"/ /(по согласов-ю)
Срок исполнения / Предполагаемые / Источник /расходы, тыс.тенге/финансирования / 2003 / 2004 / 5 / 6 / 7 / 8 Согласно графику, / - / - / не требует утвержденному решением/ / /финансирования акима области от / / /
17.10.1998г.№№ 267 / / / 4 квартал / 100,0 / 100,0 /Местный бюджет ежегодно / / / 4 квартал / 868,0 / 1405,0 /Местный бюджет 4 квартал / - / - / не требует ежегодно / / /финансирования 4 квартал / 200,0 / 400,0 /Местный бюджет 4 квартал / 2270,0 / 2600,0 /Местный бюджет 4 квартал / 50,0 / 50,0 /Местный бюджет постоянно / - / - /Республиканский / / / бюджет постоянно / - / - / не требует / / /финансирования 3 квартал / 70,0 / 70,0 /Местный бюджет 3 квартал / 45,0 / 45,0 /Местный бюджет 3 квартал / 40,0 / 40,0 /Местный бюджет постоянно /Включен в госзаказ/Местный бюджет /по информационному/ / обеспечению / 3 квартал 2003 года / 243,0 / 100,0 /Местный бюджет 2 квартал 2004 года / / / 3 квартал 2004 года / - / - / не требует Примечание:
Принятые сокращения:
МКИОС - Министерство культуры, информации и общественного согласия ОУИиОС - областное управление информации и общественного согласия МАНКМО - Малая Ассамблея народов Казахстана Мангистауской области ОДВП - областной Департамент внутренней политики