Қазақша:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Қазақстан Республикасы Министерство здравоохранения Республики министрлігі Казахстан Денсаулық сақтау министрінің 2005 жылғы 18 ақпандағы N 63 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2005 жылғы 15 наурызда тіркелді. Тіркеу N 3492.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2010 жылғы 28 шілдедегі № 554 Бұйрығымен "Су көздерінің және шаруашылық - ауыз су құбырларының санитарлық қорғау аумағын күтіп-ұстауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ережелері мен нормаларын бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған "Су көздерінің және шаруашылық - ауыз су құбырларының санитарлық қорғау аумағын күтіп-ұстауға қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ережелері мен нормалары бекітілсін.
2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау комитеті (Байсеркин Б.С.) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне мемлекеттік тіркеуге жіберсін.
3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Ұйымдастыру- құқықтық жұмыс департаменті (Акрачкова Д.В.) осы бұйрықты Қазақстан ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін ресми жариялауға жолдасын.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вице-министрі, Бас мемлекеттік санитарлық дәрігері А.А.
Белоногқа жүктелсін.
5. Осы бұйрық ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
Министр
"КЕЛIСIЛДI"
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылық министрлігі Су ресурстары жөніндегі комитетінің төрағасы 21 ақпан 2005 жыл Орман және аңшылық шаруашылығы бұйрығымен бекітілген "Шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су көздері мен су құбырларының санитарлық қорғау аумағын күтіп ұстауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" туралы санитарлық- эпидемиологиялық ережелер мен нормалар
1. Жалпы ережелер
1. Осы санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалар (бұдан әрі - санитарлық ережелер) жұмысы орталықтандырылған ауыз сумен қамтамасыз ету жүйесінің (бұдан әрі - су құбырлары) құрылысын жобалауға, құрылысын жүргізуге және пайдалануға байланысты заңды және жеке тұлғаларға арналған.
2. Санитарлық ережелер су көздерінің санитарлық қорғау аумағын (СҚА)
және шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су құбырларының санитарлық қорғау жолақтарын белгілеу тәртібін анықтайды.
3. Осы санитарлық ережелерде төмендегідей терминдер мен анықтамалар қолданылды:
1) қысымсыз сулар - сулы қабаттың жоғарғы бетінде атмосфералық деңгейде қысымы бар жерасты сулары;
2) төменгі деңгей - жыл сайын қайталанатын, өзен және көлдердегі су мөлшерінің маусымдық төменгі деңгейі;
3) қысымы бар сулар - сулы қабаттың жоғарғы бетінде атмосфералық қысымнан асып түсетін қысымның ықпалымен қозғалатын жер асты сулары;
4) санитарлық - қорғау жолағы (СҚЖ) - шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін сутартқыштың бойымен іргелес жатқан және суды ластанудан қорғауға арналған аумақ;
5) қорғалған жерасты сулары - СҚА-ның барлық белдеу шегінде біртұтас сутіректі жабындысы бар, жеткіліксіз қорғалған жоғарғы сулы қабаттан жергілікті қоректену мүмкіндігін болдырмайтын, қат-қабат аралық сулар (қысымы бар және қысымы жоқ);
6) жеткіліксіз қорғалған жерасты сулары - жер бетінен кейінгі қысымсыз сулы қабаттағы, сол өзі таралатын алаңнан қоректенетін, жерасты (топырақ асты)
сулары.
2. СҚА және санитарлық қорғау жолағын жобалауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
4. Елді мекеннің жоспарын немесе құрылыстың бас жоспарын жобалау кезеңінде, сумен қамтамасыз ету көзін таңдау, санитарлық қорғау аумағын ұйымдастыру мүмкіндігі шешіліп және жоспарлы шектеулер сызбасында көрсетіледі.
5. Жер беті және жер асты су көздері арқылы шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су көздеріне және суқұбырларының имараттарына СҚА қарастырылуы керек.
6. СҚА-ның жобасы шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ету жобасының құрамдас бөлігі болып және бір мезгілде дайындалуы керек. Пайдаланып отырған суқұбырының белгіленген санитарлық қорғау аумағы болмаған жағдайда, СҚА- ның жобасы арнайы дайындалады.
7. СҚА екі және одан да көп әкімшілік аумаққа таралған жағдайда жоба сол аумақтардың мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қызмет органдарымен келісіледі.
8. СҚА үш белдеуден тұруы керек:
1) бірінші белдеу (қатал тәртіптегі), құрамына бас тоғанның аумағы, су құбырларының имараттары орналасқан алаң кіреді және ол бас тоғанды және оның қондырғыларын ластанудан, зақымдалудан сақтауға қызмет етеді;
2) екінші және үшінші (шектеуші) белдеулер - шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су көздерін микробиологиялық және химиялық ластанудан ескертуге арналған аумақ.
Сутартқыштың бойындағы санитарлық қорғау жолағымен құбырлық шаруашылық - ауыз судың ластанудан қорғалуы қамтамасыз етілуі керек.
9. Су көздері мен суқұбырлары қондырғыларының үш белдеуінің әрбіреуінде және шаруашылық ауыз сумен қамтамасыз ететін сутартқыштың санитарлық-қорғау жолағында, олардың қызметіне қарай арнайы тәртіп орнатылып, су сапасының төмендеуіне жол бермейтін кешенді шаралар қарастырылады.
10. СҚА және санитарлық қорғау жолағын ұйымдастырудан бұрын оның жобасы жасалынып, оған төмендегідей шаралар кіруі керек:
1) аумақтың шекарасын және оны құрайтын белдеулердің аумағын анықтау;
2) СҚА-ның санитарлық жағдайын жақсартуға, су көзін ластанудан қорғауға бағытталған шаралар жоспары;
3) СҚА-ның үш белдеуінің аумағын пайдаланудың шаруашылық ережелері мен тәртіптері.
11. Арна астынан алынатын бас тоғанның су құбырлары үшін СҚА жер бетіндегі су көздеріне арналған тәртіпте ұйымдастырылуы керек.
12. CҚА-ның белгіленген шекарасы және оны құрайтын белдеулері, сутарқыштардың санитарлық-қорғау жолақтары су көздерін пайдалану барысында туындаған (оның ішінде пайда болуы мүмкін) өзгерістерге (оның ішінде жерасты сулары бас тоғанының өнімділігі де кіреді) немесе жергілікті санитарлық-эпидемиологиялық жағдайларға байланысты, тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығын қамтамасыз етумен айналысатын органдардың келісімі бойынша қайта қаралуы мүмкін. СҚА-ның жаңа шекарасын жобалау және бекіту алғашқы тәртіп бойынша жүргізілуге тиіс.
3. Сумен қамтамасыз ететін жер асты су көздерінің СҚА-ның шекарасын анықтауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
13. Сумен қамтамасыз ететін жер асты су көздерінің СҚА-ның бірінші белдеуінің шекарасы жеке бас тоғаннан (ұңғымадан, шахталық құдықтан, шегендеуден) немесе топталған бас тоған құрылғысының шеткі тоғанынан келесі қашықтықта белгіленеді: қорғалған жерасты суларын пайдаланғанда - 30 м;
қорғалмаған жерасты суларын пайдаланғанда - 50 м.
14. Сіңірілетін бас тоғанның СҚА белдеуінің шекарасына, олардың арасындағы қашықтық 150 м кем болған жағдайда бас тоғанның жағалауы мен жер бетіндегі су көзінің арасындағы аумақ кіреді.
15. Жерасты су қоры жасанды түрде толтырылатын бас тоғандар үшін бірінші белдеудің шекарасы, толық қорғалмаған жерасты су көзі түрінде, бас тоғаннан 50 м кем емес және сіңірілетін имараттар үшін (бассейндер, каналдар және басқалары) 100 м кем емес қашықтықпен анықталуы керек.
16. Екінші және үшінші белдеулердің шекарасын анықтау барысында, бас тоғанға тек қоректендіру аумағынан жүргізілетін, бас тоғанға сулы қат-қабаттан судың құйылуы есепке алынуы керек.
17. Жерасты суларының сіңірілетін бас тоғаны және оны қоректендіретін суқоймасы үшін СҚА-ның екінші және үшінші белдеуін 4 тарауға (екінші және үшінші белдеудің шекарасын) сәйкес белгілеу қажет.
18. Сумен қамтамасыз ететін жерасты көздерінің СҚА-ның екінші және үшінші белдеулерінің шекарасын әртүрлі гидрогеологиялық жағдайларға байланысты анықтау гидрогеологиялық есептеулердің әдістеріне сәйкес жүргізіледі.
4. Сумен қамтамасыз ететін жер бетіндегі су көздерінің СҚА анықтауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
19. Шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін жер бетіндегі су көздері үшін СҚА-ның бірінші белдеудегі шекарасын төменгі шектеулерге сәйкес белгілейді:
1) ағынды сулар үшін (өзендер, каналдар): ағыс бойынан жоғарғы жерде орналасса - бас тоғаннан кем дегенде 200 м қашықтықта; ағыс бойынан төмен орналасса - бас тоғаннан 100 м кем емес; бас тоғанға іргелес жатқан жағасының бойымен - жазғы-күзгі су тоқтайтын төменгі кемерінің сызығынан 100 м кем емес.
Бас тоғанға қарама-қарсы бағыттағы жағада өзен немесе каналдың кеңдігі 100 м кем болғанда - су айдынының барлық беті және жазғы-күзгі су тоқтайтын төменгі су кемерінің сызығынан кеңдігі 50 м болатын қарама-қарсы жаға, өзен немесе каналдың кеңдігі 100 м артық болғанда - бас тоғаннан кеңдігі 100 м кем емес су айдынының жолағы;
2) су қабылдағыш шөміш түріндегі бас тоғанның бірінші белдеуінің шекарасына шөміштегі су айдынының барлығы кіруге тиіс;
3) суқоймалары үшін бірінші белдеудің шекарасы жергілікті санитарлық және гидрологиялық жағдайларға байланысты анықталады, бірақ су қоймасының барлық бағыттағы айдынына және суқоймасына іргелес жатқан жағасына дейін жазғы-күзгі су деңгейінің төменгі су кемерінің сызығынан 100 м кем болмауы керек.
20. Ағын сулардың (өзендер, каналдар) және суқоймаларының (көлдердің)
екінші белдеуінің шекарасы табиғи, климаттық және гидрологиялық жағдайларға байланысты белгіленуге тиіс.
21. Ағын судың екінші белдеуінің шекарасы микробтан өздігінен тазалануы мақсатында мынандай алыстықта болуы керек:
1) ағыстан жоғары қарай, судың ағу жылдамдығына байланысты су ағар жолдың орташа ені менен ұзындығының немесе оның кейбір бөліктерінде су алатын орындарда белдеу шекарасынан өтетін су мөлшерінің орташа айлық шығыны жазғы-күзгі кезеңде ІА, Б, В, Г және ІІА климаттық аудандар үшін 5 тәулік бойы, ал басқа климаттық аудандар үшін 3 тәулік бойы керекті судың 95% қамтамасыз етуі керек;
2) ағыстан төмен қарай - су алатын орыннан кері соғатын желдің әсерін ескере отырып кем дегенде 250 м;
3) бүйірдегі шекаралары - жазғы-күзгі кезеңдегі су деңгейінің тұсында мынандай қашықтықта орналасуы керек:
егер жер рельефі жазық болса - 500 м кем емес;
жер рельефі таулы болса - сумен қамтамасыз ету көзіне қарсы бірінші қыраттың ең жоғарғы нүктесіне дейін егер еңістік жайтақ болса 750 м кем болмауы, егер еңістік тік болатын болса 1000 м кем болмауы керек.
22. Су қоймасындағы СҚА-ның екінші белдеуінің шекарасы бас тоғаннан су акваториясы бойынша айдайтын желбөгетінің мөлшері 10% дейін болса 3 км қашықтықта, ал желбөгетінің мөлшері 10%-дан артық болса 5 км қашықтықта болуы керек.
23. Жекеленген жағдайларда нақты санитарлық жағдайды ескере отырып және керекті негіздеме бар болғанда мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау органдарымен келісе отырып, екінші белдеудің аумағын үлкейтуге болады.
24. Сумен қамтамасыз ететін жер беті су көздерінің СҚА-ның үшінші белдеуінің шекарасы ағыспен жоғары және төмен қарай екінші белдеудің шекарасына сәйкес болып, бүйірдегі шекаралары суайрықтарының бойымен, құйылатын суларды есепке ала отырып, 3-5 км шамасында болуға тиіс.
5. Су құбырлары имараттарының СҚА анықтауға қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар
25. Бас тоған аумағының сыртында орналасқан, шаруашылық - ауыз суға арналған су құбырлары имараттарының санитарлық қорғау аумағы бірінші белдеумен (қатаң тәртіптегі), ал су тасымалдаушылар үшін санитарлық қорғау жолақтары арқылы анықталынады.
26. Су құбырлары имараттарының СҚА-ның бірінші белдеуінің шекарасы мынандай қашықтықта қарастырылады:
1) су қорын жасайтын және су мөлшерін реттейтін сыйымдылықтардың қабырғасынан, сүзгілерден және жанасу арқылы мөлдірлендіргіштен - кем дегенде 30 м;
2) қысым арқылы су беретін мұнаралардан - кем дегенде 10 м;
3) басқа үй-жайлардан (тұндырғыш, реагенттер сақтайтын орында, хлор сақтайтын қойма, сору станцияларынан және басқаларынан) - кем дегенде 15 м;
4) жеке орналасқан қысыммен су беретін мұнаралар үшін, санитарлық- эпидемиологиялық қызметтің органдармен келісілген жағдайда, олардың конструкциялық ерекшеліктеріне байланысты СҚА-ның бірінші белдеуі қарастырылмауы да мүмкін.
27. Санитарлық қорғау жолағының кеңдігін суқұбырының шеткі сызықтарынан екі жағынан бірдей қарастыру керек:
1) жер асты суы болмаса - сутартқыштың диаметрі 1000 мм дейін болса, оның ұзындығы 10 м кем болмауы және диаметрі 1000 мм артық болса 20 м кем болмауы керек;
2) егер жер асты сулары бар болса - сутартқыштың диаметріне қарамастан 50 м кем болмауы керек.
28. Егер сутартқыш құрылысы біткен аумақ арқылы жүргізілетін болса, онда санитарлық-эпидемиологиялық қызмет органдары дұрыс санитарлық- эпидемиологиялық қорытынды берген жағдайда, СҚЖ-ның енін азайтуға болады.
29. Су құбыры имараттарының аумағында хлорды сақтайтын және жұмсайтын қойма орналасқан жағдайда санитарлық қорғау аумағының мөлшерін тұрғын үйлер мен қоғамдық ғимараттарға дейін 300 м кем болмауы керек.
6. Сумен қамтамасыз ететін жер асты су көздерінің СҚА күтіп ұстауға
30. Сумен қамтамасыз ететін жер асты су көздерінің жер бетіндегі СҚА-ның бірінші белдеуінің аумағы ағын суларды одан тыс жерлерге ағызатындай жоспарланып, көгалдандырып, қоршалып, күзетілуі керек. Су құбырлары имараттарын пайдалануға қатысы жоқ бөтен адамдардың бірінші белдеуге және су құбыры қондырғылары орналасқан аумаққа кіруіне рұқсат етілмейді. Елді мекеннің аумағында орналасқан бас тоғанның бірінші белдеуінің аумағы темірбетонды немесе болаттан жасалған торлы қоршаумен, елді мекеннен тысқары жерде биіктігі 1,6-2,5 м тікенді сыммен қоршалуы керек. Имараттарға баратын жолдың қатты жабындысы болуға тиіс.
31. Су дайындайтын станциялардың, сору станцияларының, су сақтайтын, қысыммен су беретін мұнаралардың алаңдары биіктігі 2,5 м бітеу қоршаумен қоршалуы керек. Кейде бітеу қоршаудың биіктігі 2 м болып, оның үстін 0,5 м дейін тікенді сыммен немесе тормен қоршауға болады. Құрылыстың қоршауына жақын кіретін жол мен әкімшілік-тұрмыстық ғимараттардан басқа құрылыстарды салуға рұқсат етілмейді.
32. Жер асты және жер беті суларын алуға арналған ғимараттар, суды бірінші сатыға көтеретін және тазаланбаған суды соратын алаңдар үшін, сондай- ақ өндірістік аумақта орналасқан қоршауы және күзеті бар шаруашылық - ауыз суға арналған су құбырларының алаңдары үшін қоршауға керекті материалдарды жергілікті жердің ерекшелігін ескере отырып пайдаланылады.
33. Елді мекендерден және ұйымдардан тыс жерде орналасқан, сондай-ақ бас тоғанның СҚА-ның бірінші белдеуіне орналасқан су құбырларының ғимараттары мен имараттарына келетін, шығатын жолдар жетілдірілген жеңіл материалдармен жабылуы керек.
34. Сумен қамтамасыз ететін жер асты су көздерінің СҚА-ның бірінші белдеуі аумағында биік ағаштарды отырғызуға, су құбырлары қондырғыларын пайдалануға, қайта жаңартуға, оның ішінде әртүрлі шаруашылыққа қажетті құбыр салу жұмыстарын жүргізуге және кеңейтуге қатысы жоқ, құрылыстың барлық түрін жүргізуге, тұрғын үйлер және шаруашылық-тұрмыстық ғимараттарды орналастыруға, адамдардың тұруына және аумақта улы химикаттар мен тыңайтқыштарды қолдануға рұқсат етілмейді.
35. Бас тоған құрылғысының ғимараттары ағын суларды жақын орналасқан тұрмыстық немесе өндірістік канализация жүйесіне жеткізетін канализациямен жабдықталуы керек.
Егер канализация болмаған жағдайда, СҚА-ның бірінші белдеуінің аумағында ластануды болдырмайтын су өткізбейтін кір суларды жинайтын шұңқыр болуы керек.
36. Санитарлық қорғау аумағының бірінші белдеуінде орналасқан суқұбырының имараттары ұңғыманың басы және ернеуі, люктер және сыйымдылықтардың құятын құбырлары мен сорғылардың қондырғылары арқылы ауыз судың ластану мүмкіндігін болдырмауды ескере отырып, жабдықталуға тиіс.
37. Шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін жерасты су көздерінің СҚА-да төмендегідей шаралар жүргізілуге тиіс:
1) жер асты сулы қабатты ластау қаупін туғызатын барлық ескі, жұмыс істемейтін, ақауы бар немесе дұрыс пайдаланылмайтын ұңғымаларды анықтап, бітеп және қалпына келтіру керек;
2) топырақты қабатты бүлдіретіндігі туралы санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды болғанда, жаңа ұңғымаларды бұрғылау керек;
3) нысандардың аумағын санитарлық тұрғыдан (канализация құрал- жабдықтарын, су өткізбейтін шұңқырларды, жер беті суларын әкету жұмыстарын ұйымдастыру) көркейту шараларын жүргізу керек.
38. СҚА-да төмендегілерді жүргізуге рұқсат етілмейді:
1) жерасты сулы қабатына өңделген суларды айдау, қатты қалдықтарды жинау және жер кенін зерттеуге;
2) мүрделерді, малдың өлексесін көметін орындарды, алқаптарды ассенизациялауды, сіңіретін алқаптарды, қи сақтайтын қоймаларды, сүрлемдік траншеяларды, жерасты суларын микробтық және химиялық ластау қаупін тудыратын мал және құс өсіретін шаруашылық нысандарын және басқа да нысандарды орналастыруға, тыңайтқыштарды және улы химикаттарды қолдануға;
орманды жоюға;
3) жанар-жағар май, улы химикаттар және минералдық тыңайтқыштар қоймаларын, шаруашылық-тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдық суларды жинағышты, қож сақтағышты және басқа нысандарды орналастыруға.
7. Сумен қамтамсыз ететін жер бетіндегі су тасығыштың СҚА аумағын күтіп- ұстауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
39. СҚА-на судың сапасына әсер ететін ағынды суларды жіберуге, оның ішінде су көлігінің ағынды суларын, сол сияқты шомылуға, кір жууға, мал суғаруға басқа да суды пайдалану түрлерін жүргізуге рұқсат етілмейді.
40. Сумен қамтамасыз ететін жер бетіндегі су көздерінің СҚА-ның бірінші белдеуінде осы санитарлық ереженің 30, 34, 35 тармағында көрсетілген шаралар іске асырылуы керек.
41. Бірінші белдеудің акваториясы батпайтын қалтқылар немесе басқа да белгі беретін заттармен қоршалуы керек. Су көліктері жүретін су қоймаларында су қабылдайтын орында жарықтандырылған белгі қойылуға тиіс.
42. СҚА-ның екінші белдеуінің шекарасы жол қиылысында, жаяу адам жүретін жолдарда жергілікті билік органдарының шешімімен - "Санитарлық қорғау аумағы" деп жазылған арнайы бағандар қойылады.
43. СҚА-ның акваториясында құм, малтатас өндіруге және жерді қазып тереңдететін жұмыстарды жүргізуге рұқсат етілмейді.
44. Сумен қамтамасыз ететін жер бетіндегі су көздерінің СҚА-ның аумағында 37 тармағының 3 тармақшасында қаралған шаралар орындалуға тиіс.
38 тармағының 2, 3 тармақшаларында көрсетілген және төмендегі шараларды орындауға рұқсат етілмейді, сондай-ақ:
1) орманды кесуге және қайта жаңартуға, сол сияқты ұзақ мерзімге пайдаланылатын орман қорын түбірімен ағаш дайындайтын ұйымдарға бекітіп беруге. Орманға санитарлық тазарту үшін ғана кесуге рұқсат етіледі;
2) сумен қамтамасыз ететін су көздеріндегі судың сапасын төмендетуге немесе су көлемін азайтуға ықпал етуі мүмкін суқоймаларын және жер учаскелерін пайдалануға, жағалауға жақын ені 500 м емес жолақта малды ұстайтын орындарды, жайымылдықтарды, орман алқаптарын орналастыруға және басқа мақсаттарға пайдалануға рұқсат етілмейді;
3) өнеркәсіптің, ауылшаруашылығының, қаланың, жауынның ағынды суларын жіберуге болмайды.
45. Су апаратын жолдың санитарлық қорғау жолағының өн бойында топырақты, жер асты суларын ластайтын көздер (дәретханалар, тазаланатын шұңқырлар, мал қиларын жинайтын орын, қоқыс қабылдағыштар және т.б.)
болмауы керек.
46. Су апаратын жолдарды қоқыс төгетін жерлер, ассенизация жүргізілетін орындар, ауыл шаруашылық дақылдарының өсіруге арналған суғарылатын жерлер, молалар, мал көметін жерлер, сондай-ақ өнеркәсіп және ауыл шаруашылық кәсіпорындарының аумағы орналасқан жерлер арқылы салуға болмайды.
8. СҚА және санитарлық қорғау жолағын анықтау тәртібі
47. СҚА-ның белдеулерінің шекарасын белгілеу төмендегілерге байланысты жүргізіледі:
1) сумен қамтамасыз ететін су көздерінің түрлеріне (жер бетінде немесе жерастында);
2) ластану сипатына (химиялық, микробтық);
3) жер бетінде ластанудан табиғи қорғалу дәрежесіне (жерасты су көздері үшін);
4) гидрогеологиялық және гидрологиялық жағдайларға.
48. СҚА-ның 2, 3 белдеулерінің көлемін анықтағанда мыналар ескерілуге тиіс:
1) 2-ші белдеу үшін - микроорганизмдердің өміршеңдік уақыты;
2) 3-ші белдеу үшін - химиялық құрамының сулы ортада тұрақтылығын ескере отырып, химиялық ластанудың таралу қашықтығы.
49. СҚА-ның белдеулерінің мөлшерін анықтағанда микроорганизмдердің таралу мүмкіндігін шектейтін факторлар (адсорбция, судың температурасы және басқалары) сумен қамтамасыз ететін су көздерінде өтетін химиялық ластанудың өзгеру қабілеті және физикалық-химиялық үдерістердің ықпалынан олардың қанықпасының төмендеуі (сіңірілуі, тұнуы және басқ.), бұл үдерістердің жүру заңдылықтары жеткілікті зерттелген жағдайда ескерілуі керек.
50. Сумен қамтамасыз ететін жерасты су көздерінің СҚА-ның екінші белдеуінің шекарасы екінші белдеуден тыс жерде сулы қабатқа түсетін микробтық ластану бас тоғанға жетпейді деген шартпен анықталынады.
Бас тоғаннан екінші белдеудің шекарасына дейінгі қашықтықты м анықтайтын негізгі параметрі микробтық ластанудың (Т ) жерасты суының ағысымен бас тоғанға дейінгі аралықтан өтетін осы санитарлық ережелерге берілген қосымшаға сәйкес жылжу уақыты арқылы анықталынады.
51. СҚА-ның химиялық ластанудан қорғайтын үшінші белдеуінің шекарасы х гидродинамикалық жол арқылы есептелуге тиіс. Химиялық ластанудың бас тоғанға жылжу уақыты есептегі Т -тан артық болуға тиіс, ол бас тоғанды пайдалану мерзімі (25-50 жыл) ретінде алынады.
Егер жер асты суларының қоры бас тоғанды пайдалануға ұзақ мерзім беретін болса, онда үшінші белдеу жер асты суларының қорын көп уақыт сақтауға мүмкіндік береді.
52. Сумен қамтамасыз ететін жерасты және жер үстіндегі су көздерінің СҚА белгілеу үшін бекітілген тәртіп бойынша сумен қамтамасыз ететін нысанның шаруашылық - ауыз суға пайдалануға жарамдылығы жағдайына (жерасты және жер үсті) бағалау жүргізу қажет.
53. Жерасты су көздерінің СҚА анықтау үшін мынандай мәліметтер болуы керек:
1) су көзіндегі судың сапасы;
2) сумен қамтамасыз ететін су көзі орналасқан аумақтың жалпы гидрогеологиялық сипаттамасы; таңдалған су жүретін сулы қабаттың түрі (артизандық-қысымдық, жер асты-қысымынсыз); оның жабындысының тереңдігі (абсолютті белгісі), сулы қабаттың қуаттылығы, таужынысының су жүретін қабаттарын сумен қоректендіретін көздер және одан шығатын су көздері туралы;
сулы қабаттағы судың мөлшері туралы мәліметтер (пайдалану қоры); сулы қабаттың барлығы туралы және оны сумен қамтамасыз етуге және басқа мақсатқа пайдалану туралы;
3) ауданның гидрогеологиялық жағдайы туралы жалпы мәлімет (кенорны)
сутартқыш сулы қабаттың қоректену жағдайы, сумен қамтамасыз етуге берілетін бас тоған учаскесінің топографиялық, топырақтық, және санитарлық сипаттамасы, пайдалануға берілетін сутасымалдағыш сулы қабаттың сипаттамасы (литологиялық құрамы, қуаты, қабаттарының сипаты, су алған кезде қалыптасатын судың динамикалық деңгейі);
4) жабынды қат-қабаттардың өткізгіштік дәрежесі, қоректендіру аумағындағы судың сапасына әсер ету мүмкіндіктер туралы мәліметтер;
5) бас тоғанға іргелес жатқан жергілікті жердің санитарлық сипаттамасы;
бас тоғаннан ластау көзі болуы мүмкін нысанға дейінгі арақашықтық және олардың орналасуы; тасталған ұңғымалар, сіңіруші шұңқырлар, ойықтар, құдықтар, кенорнының өңдеуден кейінгі қалдықтары, жинақтағыштар.
54. Сумен қамтамасыз ететін жер бетіндегі су көздері:
2) гидрологиялық мәліметтер: бас тоғанды қоректендіретін бассейннің алаңы, жер бетінен ағынды судың түсу тәртібі, су алатын жердегі судың ең көп, ең аз және орташа шығындары және судың жылдамдығы және деңгейі, мұзды құрсаудың орташа сақталу және судың ашылу мерзімдері, су көзіндегі болжаммен судың шығыны, судың тасуы мен қайтуын сипаттайтын мәліметтер;
3) бас тоғандағы судың сапасына әсер етуі мүмкін су бассейні бөлігінің жалпы санитарлық сипаттамасы: бассейннің геологиялық құрылымының сипаты, топырағы, өсімдігі, орман-тоғайдың, өңделетін жердің, елді мекеннің;
өнеркәсіптік кәсіпорындардың (олардың саны, мөлшері, орналасуы, өндірістік сипаты) болуы;
4) су көзіндегі судың сапасын төмендететін немесе ықпал етуі мүмкін себептер, су көзі орналасқан аудандағы қатты және сұйық ластағыш қалдықтарды жинау орындары; су қоймасын ластайтын тұрмыстық, өндірістік су ағындарының болуы, әкетілетін ағынды судың мөлшері, оларды тазалайтын қондырғылар және олардың орналасқан орны; ағынды суды жіберетін орынмен бас тоғанның арақашықтығы; су көзін ластауы мүмкін басқа да себептердің (кеме жүру, ағаш ағызу, мал суғару, қыста мұзға жүк түсіру, шомылу, су спорты, суғару жұмыстары, тыңайтқыштар мен улы химикаттардың ауыл шаруашылығында қолдану) болуы;
5) су қоймасының өз бетімен тазалану мүмкіндігінің сипаттамасы;
6) су қоймасындағы су айдынының көлемі, оның пайдалы және "өлі" көлемі;
7) су қоймасындағы суды пайдалану және өңдеу тәртібі;
8) су қоймасының жоспары, ең терең және саяз жерлерінің тереңдігі, түбінің, жағалауының сипаты, су түбіндегі қалдықтар, су өсімдіктерінің пайда болуы, гүлденуі, түбінің сазбалшықтануы;
9) жел мен ағыстың басты бағыттары;
10) су қоймасындағы судың жылжу жылдамдығы;
11) СҚА-ның әрбір белдеуіне қатысты шекарасының есебі;
12) су көздеріндегі суды өңдеуден өткізу керектілігі туралы мәліметтер (залалсыздандыру, мөлдірлендіру, темірсіздендіру және т.б.);
13) бір қоректену көзін пайдаланатын жапсарлас жатқан бас тоғандар туралы мәліметтер (орналасқан жері, су өндірудің мөлшері, судың сапасы).
55. СҚА-ның жобасына мәтіндік бөлім, картографиялық материал және жерді пайдаланушылармен орындау мерзімдері мен орындаушылар жөнінде келісілген жергілікті басқару органдарының жоспарлаған шаралары тізбесі мен шешімдерінің жобасы кіреді.
56. Жобаның мәтінінде мынандай жағдайлар көрсетілуі керек:
1) сумен қамтамасыз ететін көздердің санитарлық жағдайының сипаттамасы, қолданыстағы санитарлық ережелермен қарастырылған судың сапасына жүргізілген талдаулардың қорытындысы көлемде;
2) гидрологиялық мәліметтер (негізгі, олардың параметрлері және уақытқа байланысты динамикасы) - жер бетіндегі сумен қамтамасыз ету көздері жағдайында немесе гидрологиялық мәліметтер - жерасты су көздері жағдайында;
3) жерасты су көздері мен жербетіндегі суқоймасының арасында өзара әсер ететін гидравликалық байланысын сипаттайтын мәліметтер;
4) шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су көздері орналасқан ауданда жүргізілетін құрылыстың болашағы туралы мәліметтер - оның ішінде тұрғын үйлер, өнеркәсіптік және ауылшаруашылығы нысандары;
5) СҚА-ның бірінші, екінші, үшінші белдеулерінің шекарасын тиісті негіздемелер және шаралар тізбесінің орындалу мерзімін, жауапты орындаушыларды және қаржыландыру көзін көрсете отырып, анықтау;
6) санитарлық қорғау аумағына кіретін барлық белдеулердің аумағын шаруашылыққа пайдалану ережелері мен тәртіптері.
57. Жобаның картографиялық материал төмендегідей көлемде беріледі:
1) СҚА-ның екінші, үшінші белдеулердің ахуалдық жобасы және бас тоғанның және су құрылғылары имараттарының орналасқан алаңдардың орны, сумен қамтамасыз ететін су көздерін және оны қоректендіретін бассейннің алаңдарын төмендегідей масштабта - жер бетіндегі сумен қамтамасыз ету көздер арқылы - 1:50000 - 1:100000, жерасты сулары арқылы - 1:10000 - 1:25000 көрсету;
2) сумен қамтамасыз ететін көздер жерастында болғанда - бас тоғанның қоректену аумағының облыстағы гидрологиялық профилдегі басты бағыттарының сипаты;
3) СҚА-ның бірінші белдеуінің жоспары мына масштабта - 1:500 - 1:1000;
4) СҚА-ның екінші және үшінші белдеулерінің жоспары, жерасты су көздері жағдайында 1:10000 - 1:25000 масштабында және жер бетіндегі су көздері жағдайында 1:25000 және 1:50000 масштабында және осы аумақта орналасқан барлық нысандарды көрсете орындалуы керек.
Шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ететін су көздері мен су құбырларының санитарлық қорғау аумағын күтіп ұстауға қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар"
туралы санитарлық ережелер мен нормаларға қосымша Жер асты суларының екінші белдеуіндегі СҚА-ның шекарасындағы микробтық ластанудың жылжуын есептеуге керекті уақыт Гидрогеологиялық шарттар Т (тәулікпен)
І және ІІ
ІІІ климаттық климаттық аудандар шегінде
1. Жеткіліксіз қорғалған 400 метр 400 м жер асты сулары (жер асты (бұдан әрі - м)
сулары, сол сияқты ашық суқоймасымен тікелей гидра- вликалық байланысы бар қысымды және қысымсыз қабат арасындағы сулар)
2. Толық қорғалған жер асты 200 м 100 м сулары (ашық суқоймаларымен тікелей гидравликалық қатысы жоқ қысымды және қысымсыз қабат арасындағы сулар)

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Приказ Министра Министерство здравоохранения Республики министрлігі здравоохранения Республики Казахстан Казахстан от 18 февраля 2005 года № 63. Зарегистрирован в Министерстве юстиции от 15 марта 2005 года № 3492. Утратил силу приказом Министра Казахстан от 28 июля 2010 года № Об утверждении санитарно-эпидемиологических правил и норм "Санитарно- эпидемиологические требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и водопроводов хозяйственно-питьевого назначения"
1. Утвердить прилагаемые санитарно-эпидемиологические правила и нормы «Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и водопроводов хозяйственно-питьевого назначения».
2. Комитету государственного санитарно-эпидемиологического надзора Министерства здравоохранения Республики Казахстан (Байсеркин Б.С.)
направить настоящий приказ на государственную регистрацию в Министерство юстиции Республики Казахстан.
3. Департаменту организационно-правовой работы Министерства здравоохранения Республики Казахстан (Акрачкова Д.В.) направить настоящий приказ на официальное опубликование после его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице- министра здравоохранения, Главного государственного санитарного врача Республики Казахстан Белоног А.А.
5. Настоящий приказ вводится в действие со дня официального опубликования.
Министр
«СОГЛАСОВАН»
Председатель Комитета по водным ресурсам Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан 21 февраля 2005 г.
лесного и охотничьего хозяйства Утверждены приказом Министра здравоохранения от 18 февраля 2005 года N 63 Санитарно-эпидемиологические правила и нормы «Санитарно- эпидемиологические требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и водопроводов хозяйственно-питьевого назначения»
1. Общие положения
1. Настоящие санитарно-эпидемиологические правила и нормы (далее - санитарные правила) предназначены для физических и юридических лиц, деятельность которых связана с проектированием, строительством и эксплуатацией централизованных систем хозяйственно-питьевого водоснабжения (далее - водопроводы).
2. Санитарные правила определяют порядок установления зон санитарной охраны (далее - ЗСО) источников и санитарных защитных полос водопроводов хозяйственно-питьевого водоснабжения.
3. В настоящих санитарных правилах использованы следующие термины и определения:
1) безнапорные воды - подземные воды, имеющие давление у верхней поверхности водоносного горизонта на уровне атмосферного давления;
2) межень - ежегодно повторяющееся сезонное стояние низких (меженных)
уровней воды в реках и озерах;
3) напорные воды - подземные воды, перемещающиеся под давлением, превышающим атмосферное давление у верхней поверхности водоносного горизонта;
4) санитарно-защитная полоса - территория, прилегающая к водоводу хозяйственно-питьевого водоснабжения на всем его протяжении и предназначенная для предотвращения загрязнения воды в нем;
5) защищенные подземные воды - межпластовые воды (напорные и безнапорные), имеющие в пределах всех поясов ЗСО сплошную водоупорную кровлю, исключающую возможность местного питания из вышележащих недостаточно защищенных водоносных горизонтов;
6) недостаточно защищенные подземные воды - подземные (грунтовые)
воды первого от поверхности земли безнапорного водоносного горизонта, получающего питание на площади его распространения.
2. Санитарно-эпидемиологические требования к проектированию ЗСО и санитарно-защитной полосы
4. На стадии проекта планировки или генерального плана застройки населенного пункта, при выборе источника водоснабжения решается возможность организации ЗСО и указывается на схемах планировочных ограничений.
5. ЗСО должна предусматриваться у источников водоснабжения и на водопроводных сооружениях, подающих воду на хозяйственно-питьевые нужды из поверхностных и подземных источников.
6. Проект ЗСО должен быть составной частью проекта хозяйственно- питьевого водоснабжения и разрабатываться одновременно. Для действующих водопроводов, не имеющих установленных зон санитарной охраны, проект ЗСО должен разрабатываться специально.
7. В случае, когда ЗСО распространяется на две и более административные территории, проект согласовывается государственными органами санитарно- эпидемиологической службы этих территорий.
8. ЗСО должна состоять из трех поясов:
1) первого пояса (строгого режима), которая должна включать территорию расположения водозабора, водопроводных сооружений и служить для защиты места водозабора и водозаборных сооружений от загрязнения и повреждения;
2) второго и третьего поясов (ограничений), которые должны включать территорию, предназначенную для предупреждения микробиологического и химического загрязнения воды источников водоснабжения хозяйственно- питьевого назначения.
Санитарно-защитной полосой водоводов должна обеспечиваться защита водопроводной воды хозяйственно-питьевого назначения от загрязнения.
9. В каждом из трех поясов ЗСО источников и водопроводных сооружений и в пределах санитарно-защитной полосы водоводов хозяйственно-питьевого водоснабжения, соответственно их назначению, должен устанавливаться специальный режим и определяться комплекс мероприятий, направленных на предупреждение ухудшения качества воды.
10. Организации ЗСО и санитарно-защитной полосы должна предшествовать разработка ее проекта, в который включается:
1) определение границ зоны и составляющих ее поясов;
2) план мероприятий по улучшению санитарного состояния территории ЗСО и предупреждению загрязнения источника;
3) правила и режим хозяйственного использования территорий трех поясов ЗСО.
11. На водопроводах с подрусловым водозабором ЗСО должна организовываться как для поверхностного источника водоснабжения.
12. Установленные границы ЗСО и составляющих ее поясов, санитарно- защитной полосы водоводов могут быть пересмотрены в случаях возникших (предстоящих) изменений эксплуатации источников водоснабжения (в том числе производительности водозаборов подземных вод) или местных санитарно- эпидемиологических условий по согласованию с органом, осуществляющим деятельность в области обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения. Проектирование и утверждение новых границ ЗСО должны производиться в том же порядке, что и первоначальных.
3. Санитарно-эпидемиологические требования к установлению ЗСО подземного источника водоснабжения
13. Границы первого пояса ЗСО подземного источника водоснабжения должны устанавливаться от одиночного водозабора (скважина, шахтный колодец, каптаж) или от крайних водозаборных сооружений группового водозабора на расстоянии 30 м - при использовании защищенных подземных вод, 50 м - недостаточно защищенных подземных вод.
14. В границы пояса ЗСО инфильтрационных водозаборов должна включаться прибрежная территория между водозабором и поверхностным источником водоснабжения, если расстояние между ними менее 150 м.
15. Для водозаборов при искусственном пополнении запасов подземных вод граница первого пояса должна устанавливаться, как для подземного недостаточно защищенного источника водоснабжения, на расстоянии не менее 50 м от водозабора и не менее 100 м от инфильтрационных сооружений (бассейнов, каналов и другие).
16. При определении границ второго и третьего поясов должен учитываться приток подземных вод из водоносного горизонта к водозабору который происходит только из области питания водозабора.
17. Для инфильтрационного водозабора подземных вод и для поверхностного водоема питающего его, необходимо устанавливать второй и третий пояса ЗСО в соответствии главой 4 настоящих санитарных правил (границы второго и третьего поясов).
18. Определение границ второго и третьего поясов ЗСО подземных источников водоснабжения для различных гидрогеологических условий проводится в соответствии с методиками гидрогеологических расчетов.
4. Санитарно-эпидемиологические требования к установлению ЗСО поверхностного источника водоснабжения
19. Граница первого пояса ЗСО поверхностного источника хозяйственно- питьевого водоснабжения устанавливается в следующих пределах:
1) для водотоков (реки, каналы) вверх по течению - на расстоянии не менее 200 м от водозабора, вниз по течению - не менее 100 м от водозабора, по прилегающему к водозабору берегу - не менее 100 м от линии уреза воды при летне-осенней межени.
В направлении к противоположному от водозабора берегу при ширине реки или канала менее 100 м - вся акватория и противоположный берег шириной 50 м от линии уреза воды при летне-осенней межени, при ширине реки или канала более 100 м - полоса акватории шириной не менее 100 м от водозабора;
2) на водозаборах ковшевого типа в границы первого пояса должна включаться вся акватория ковша;
3) для водоемов (водохранилища, озера) граница первого пояса должна устанавливаться в зависимости от местных санитарных и гидрологических условий, но не менее 100 м во всех направлениях по акватории водозабора и по прилегающему к водозабору берегу от линии уреза воды при летне-осенней межени.
20. Границы второго пояса ЗСО водотоков (реки, канала) и водоемов (водохранилища, озера) должны определяться в зависимости от природных, климатических и гидрологических условий.
21. Граница второго пояса ЗСО на водотоке в целях микробного самоочищения должна быть удалена:
1) вверх по течению, исходя из скорости течения воды, усредненной по ширине и длине водотока или на отдельных его участках и времени протекания воды от границы пояса до водозабора при среднемесячном расходе воды летне- осенней межени 95% обеспеченности не менее 5 суток для IА, Б, В, Г и IIА климатических районов и не менее 3 суток для остальных климатических районов;
2) ниже по течению - не менее 250 м от водозабора с учетом исключения влияния ветровых обратных течений;
3) боковые границы - от уреза воды при летне-осенней межени должны быть расположены на расстоянии: при равнинном рельефе местности - не менее 500 м, при гористом рельефе местности - до вершины первого склона, обращенного в сторону источника водоснабжения, но не менее 750 м при пологом склоне и не менее 1000 м при крутом.
22. Граница второго пояса ЗСО на водоемах должна быть удалена по акватории во все стороны от водозабора на расстояние 3 км - при наличии нагонных ветров до 10 % и 5 км - при наличии нагонных ветров более 10 %.
23. В отдельных случаях, с учетом конкретной санитарно- эпидемиологической ситуации и при соответствующем обосновании, территория второго пояса может быть увеличена по согласованию с государственными органами санитарно-эпидемиологической службы.
24. Границы третьего пояса ЗСО поверхностных источников водоснабжения на водотоке вверх и вниз по течению совпадают с границами второго пояса, боковые границы - должны проходить по линии водоразделов в пределах 3 - 5 километров включая притоки.
5. Санитарно-эпидемиологические требования к установлению ЗСО водопроводных сооружений
25. ЗСО водопроводных сооружений хозяйственно-питьевого назначения, расположенных вне территории водозабора, представлена первым поясом (строгого режима), для водоводов - санитарно-защитной полосой.
26. Граница первого пояса ЗСО водопроводных сооружений принимается на расстоянии:
1) от стен запасных и регулирующих емкостей, фильтров и контактных осветлителей - не менее 30 м;
2) от водонапорных башен - не менее 10 м;
3) от остальных помещений (отстойники, реагентное хозяйство, склад хлора, насосные станции и другие) - не менее 15 м;
4) по согласованию с государственным органом санитарно- эпидемиологической службы первый пояс ЗСО для отдельно стоящих водонапорных башен, в зависимости от их конструктивных особенностей, может не устанавливаться.
27. Ширину санитарно-защитной полосы следует принимать по обе стороны от крайних линий водопровода:
1) при отсутствии грунтовых вод - не менее 10 м при диаметре водоводов до 1000 мм и не менее 20 м при диаметре водоводов более 1000 мм;
2) при наличии грунтовых вод - не менее 50 м вне зависимости от диаметра водовода.
28. При необходимости допускается сокращение ширины санитарно- защитной полосы для водоводов, проходящих по застроенной территории, при положительном санитарно-эпидемиологическом заключении государственного органа санитарно-эпидемиологической службы.
29. При наличии расходного склада хлора на территории водопроводных сооружений размеры санитарно-защитной зоны до жилых и общественных зданий следует принимать не менее 300 м.
6. Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории ЗСО подземных источников водоснабжения
30. Территория первого пояса ЗСО подземных источников водоснабжения должна быть спланирована для отвода поверхностного стока за ее пределы, озеленена, ограждена и обеспечена охраной. Вход лиц, не имеющих отношение к эксплуатации водопроводных сооружений, на территорию первого пояса и на территорию водопроводных сооружений не допускается. Ограждение территории первого пояса водозаборов на территории населенных пунктов должно быть железобетонное или стальной сеткой, вне территории населенных пунктов - колючей проволокой, высотой 1,6-2,5 м. Дорожки к сооружениям должны иметь твердое покрытие.
31. Площадки станций водоподготовки, насосных станций, резервуаров и водонапорных башен с ЗСО должны иметь глухое ограждение высотой 2,5м.
Допускается ограждение высотой 2 м - глухое и на 0,5 м - из колючей проволоки или металлической сетки. Примыкание к ограждению строений, кроме проходных и административно-бытовых зданий, не допускается.
32. Для площадок сооружений забора подземной и поверхностной воды, насосных станций первого подъема и подкачки необработанной воды, а так же для площадок сооружений хозяйственно-питьевого водопровода, размещаемых на территории организаций, имеющих ограждение и сторожевую охрану, тип ограждений принимается с учетом местных условий.
33. К зданиям и сооружениям водопровода, расположенным вне населенных пунктов и организаций, а так же в пределах первого пояса ЗСО водозаборов, должны предусматриваться подъезды и проезды с облегченным усовершенствованным покрытием.
34. На территории первого пояса ЗСО источников хозяйственно-питьевого водоснабжения (поверхностного и подземного) не допускаются посадка высокоствольных деревьев, все виды строительства, не имеющие непосредственного отношения к эксплуатации, реконструкции и расширению водопроводных сооружений, в том числе прокладка трубопроводов различного назначения, размещение жилых и хозяйственно-бытовых зданий, проживание людей, применение ядохимикатов и удобрений.
35. Здания водозаборных сооружений должны оборудоваться канализацией с отведением сточных вод в ближайшую систему бытовой или производственной канализации.
При отсутствии канализации должны устраиваться водонепроницаемые приемники нечистот и бытовых отходов, расположенные в местах, исключающих загрязнение территории ЗСО.
36. Водозаборные сооружения, расположенные в первом поясе ЗСО, должны быть оборудованы с учетом предотвращения возможности загрязнения питьевой воды через оголовки и устья скважин, люки и переливные трубы резервуаров и устройства заливки насосов.
37. В ЗСО подземных источников хозяйственно-питьевого водоснабжения должны проводиться следующие мероприятия:
1) выявление, тампонирование (консервирование) или восстановление всех старых, бездействующих, дефектных или неправильно эксплуатируемых скважин, представляющих опасность в части возможности загрязнения водоносных горизонтов;
2) бурение новых скважин, связанное с нарушением почвенного покрова, при наличии положительного заключения государственного органа санитарно- эпидемиологической службы;
3) мероприятия по санитарному благоустройству территории объектов (оборудование канализацией, устройство водонепроницаемых выгребов, организация отвода поверхностного стока).
38. В ЗСО не допускается:
1) закачка отработанных вод в подземные горизонты, складирование твердых отходов и разработки недр земли;
2) размещение кладбищ, скотомогильников, полей ассенизации, полей фильтрации, навозохранилищ, силосных траншей, животноводческих и птицеводческих хозяйствующих субъектов и других объектов, обусловливающих опасность микробного, химического загрязнения подземных вод; применение удобрений и ядохимикатов; рубка леса;
3) размещение складов горюче-смазочных материалов, ядохимикатов и минеральных удобрений, накопителей хозяйственно-бытовых и промышленных сточных вод, шламохранилищ и других объектов.
7. Санитарно-эпидемиологические требования к содержанию территории ЗСО поверхностных источников водоснабжения и санитарно-защитной полосы водоводов
39. В ЗСО не допускаются сброс сточных вод, в том числе сточных вод водного транспорта, а также купание, стирка белья, водопой скота другие виды водопользования, оказывающие влияние на качество воды.
40. На территории первого пояса ЗСО поверхностного источника водоснабжения должны предусматриваться мероприятия, указанные в пункте 31, 35, 36 настоящих санитарных правил.
41. Акватория первого пояса ограждается буями и иными предупредительными знаками. На судоходных водоемах над водоприемником должны устанавливаться бакены с освещением.
42. Границы второго пояса ЗСО на пересечении дорог, пешеходных троп устанавливаются распоряжением местных органов исполнительной власти, обозначаются столбами со специальными знаками - «Зона санитарной охраны».
43. Не допускается добыча песка, гравия и проведение дноуглубительных работ в пределах акватории ЗСО.
44. В пределах ЗСО поверхностных источников водоснабжения должно выполняться мероприятие, изложенное в подпункте 3 пункта 37 настоящих санитарных правил. Не допускаются проводить мероприятия указанные в подпунктах 2) и 3) пункта 38 настоящих санитарных правил, а также:
1) рубка леса главного пользования и реконструкции, а также закрепление за лесозаготовительными организациями древесины на корню и лесосечного фонда долгосрочного пользования. Разрешаются только рубки ухода и санитарные рубки леса;
2) размещение стойбищ и выпас скота, использование водоема и земельных участков, лесных угодий в пределах прибрежной полосы шириной не менее 500 м в других целях, могущих привести к ухудшению качества или уменьшению количества воды источника водоснабжения;
3) сброс промышленных, сельскохозяйственных, городских и ливневых сточных вод.
45. В пределах санитарно-защитной полосы водоводов должны отсутствовать источники загрязнения почвы и грунтовых вод (уборные, выгребные ямы, навозохранилища, приемники мусора и другие).
46. Не допускается прокладка водоводов по территории свалок, полей ассенизации, полей фильтрации, земледельческих полей орошения, кладбищ, скотомогильников, а так же прокладка магистральных водоводов по территории промышленных и сельскохозяйственных организаций.
8. Порядок установления ЗСО и санитарно-защитных полос
47. Установление границы поясов ЗСО зависит от:
1) вида источника водоснабжения (поверхностный или подземный);
2) характера загрязнения (химическое, микробное);
3) степени естественной защищенности от поверхностного загрязнения (для подземного источника);
4) гидрогеологических или гидрологических условий.
48. При установлении размера 2, 3 поясов ЗСО должны учитываться:
1) для 2 пояса - время выживаемости микроорганизмов;
2) для 3 пояса - дальность распространения химического загрязнения, принимая стабильным его химический состав в водной среде.
49. При установлении размера поясов ЗСО учитываются факторы, ограничивающие возможность распространения микроорганизмов (адсорбция, температура воды и другие), способность химических загрязнений к трансформации и снижение их концентрации под влиянием физико-химических процессов, протекающих в источниках водоснабжения (сорбция, выпадение в осадок и другие) могут учитываться, если закономерность этих процессов достаточно изучена.
50. Границы второго пояса ЗСО подземного источника водоснабжения должны устанавливаться исходя из условий, что микробное загрязнение, поступающее в водоносный пласт за пределами второго пояса, не достигает водозабора.
Основным параметром, определяющим расстояние от водозабора до границ второго пояса ЗСО, является время продвижения микробного загрязнения с потоком подземных вод к водозабору согласно приложению к настоящим санитарным правилам.
51. Граница третьего пояса ЗСО, предназначенного для защиты от химических загрязнений должна определяется гидродинамическими расчетами.
Время движения химического загрязнения к водозабору должно быть больше расчетного, которое принимается как срок эксплуатации водозабора (25-50 лет).
Если запасы подземных вод обеспечивают неограниченный срок эксплуатации водозабора, третий пояс должен обеспечить соответственно более длительное сохранение качества подземных вод.
52. Для установления ЗСО подземного и поверхностного источника водоснабжения, необходимо в установленном порядке, провести оценку состояния водного объекта (открытого и подземного), пригодности для использования хозяйственно-питьевого назначения.
53. Для установления ЗСО подземного источника водоснабжения должны быть следующие данные:
1) качество воды водоисточника;
2) общая гидрогеологическая характеристика территории расположения источника водоснабжения; данные по типу выбранного водоносного горизонта (артезианский - напорный, грунтовый - безнапорный), глубине (абсолютная отметка) залегания его кровли, мощности, водовмещающей породы; условия и места питания и разгрузки водоносного горизонта; водообильность горизонта (эксплуатационный запаса); о существующем и перспективном использовании горизонта для водоснабжения и других целей;
3) общие сведения о гидрогеологических условиях района (месторождения), условия питания водоносных слоев, предлагаемых к использованию для водоснабжения, топографическая, почвенная и санитарная характеристика участка водозабора, характеристика водоносного горизонта, намечаемого к эксплуатации (литологический состав, мощность, характер перекрытия, динамический уровень воды при расчете водоотбора);
4) данные о степени проницаемости слоев, перекрывающих пластов, о возможности влияния зоны питания на качество воды;
5) санитарная характеристика местности, непосредственно прилегающей к водозабору; расположение и расстояние от водозабора до возможных источников загрязнения: брошенных скважинах, поглощающих воронок, провалов, колодцев, заброшенных горных выработок, накопителей.
54. Для установления ЗСО поверхностного источника водоснабжения должны быть следующие данные:
2) гидрологические данные: площадь бассейна питания водозабора, режим поверхностного стока, максимальные, минимальные и средние расходы, скорость и уровень воды в месте водозабора, средние сроки ледостава и вскрытия, предполагаемый расход в источнике, данные по характеристике приливно- отливных течений;
3) общая санитарная характеристика бассейна в той его части, которая может влиять на качество воды у водозабора: характер геологического строения бассейна, почва, растительность, наличие лесов, возделываемых земель, населенных пунктов; промышленные предприятия (их число, размеры, расположение, характер производства);
4) причины, влияющие или способные влиять на ухудшение качества воды в водоисточнике, способы и места удаления твердых и жидких отбросов в районе нахождения источника; наличие бытовых, производственных стоков, загрязняющих водоем, количество отводимых сточных вод, сооружения для их очистки и места их расположения; расстояние от места спуска стоков до водозабора; наличие других возможных причин загрязнения источника (судоходство, лесосплав, водопой, зимние свалки на лед, купание, водный спорт, мелиоративные работы, использование удобрений и ядохимикатов в сельском хозяйстве);
5) характеристика самоочищающей способности водоема;
6) площадь зеркала и объем водохранилища, полезный и «мертвый» объем;
7) режим использования и обработки воды в водохранилище;
8) план водохранилища, его максимальную и минимальную глубину, характер дна, берегов, донных отложений, наличие цветения, зарастания, заиления;
9) направление господствующих ветров и течений;
10) скорость движения воды водного объекта;
11) расчеты границы ЗСО по отдельным еҰ поясам;
12) данные о необходимости обработки воды источника (обеззараживание, осветление, обезжелезивание и другие);
13) данные о смежных водозаборах, имеющие ту же область питания (местоположение, производительность, качество воды).
55. В состав проекта ЗСО должны входить текстовая часть, картографический материал и проект решения органов местного управления с перечнем предусмотренных мероприятий, согласованных с землепользователями по срокам их исполнения и исполнителями.
56. Текстовая часть проекта должна содержать:
1) характеристику санитарного состояния источников водоснабжения, результаты анализов качества воды в объеме, предусмотренном действующими санитарными правилами;
2) гидрологические данные (основные, параметры и их динамика во времени) - при поверхностном источнике водоснабжения или гидрогеологические данные - при подземном источнике;
3) данные, характеризующие взаимовлияние подземного источника и поверхностного водоема при наличии гидравлической связи между ними;
4) данные о перспективах строительства в районе расположения источника хозяйственно-питьевого водоснабжения - в том числе жилых, промышленных и сельскохозяйственных объектов;
5) определение границ первого, второго и третьего поясов ЗСО с соответствующим обоснованием и перечень мероприятий с указанием сроков выполнения и ответственных исполнителей с определением источников финансирования;
6) правила и режим хозяйственного использования территорий, входящих в зону санитарной охраны всех поясов.
57. Картографический материал проекта представляется в следующем объеме:
1) ситуационный план с проектированием второго и третьего поясов ЗСО и нанесением мест водозаборов и площадок водопроводных сооружений, источника водоснабжения и бассейна его питания (с притоками) в масштабе - при поверхностном источнике водоснабжения 1:50000 - 1:100000, при подземном 1:
10000 - 1:25000;
2) гидрологические профили по характерным направлениям в пределах области питания водозабора - при подземном источнике водоснабжения;
3) план первого пояса ЗСО в масштабе 1:500 - 1:1000;
4) план второго и третьего поясов ЗСО, выполненный в масштабе 1:10000 - 1:25000 - при подземном водоисточнике и 1:25000 и 1:50000 - при поверхностном в масштабе с нанесением всех расположенных на данной территории объектов.
Приложение к санитарно-эпидемиологическим правилам и нормам «Санитарно- эпидемиологические требования к содержанию зон санитарной охраны источников водоснабжения и водопроводов хозяйственно-питьевого Время продвижения микробного загрязнения для расчета границ второго пояса ЗСО подземных вод Гидрогеологические условия Т (в сутках)
м
В пределах III и
В преде- лах I и II
ІV климатического района климати- ческих районов 400 мет- 400 м ров
1. Недостаточно защищенные подземные воды (грунтовые воды, а также напорные и безнапор- ные межпластовые воды, имеющие непосредственную, гидравлическую связь с открытым во- доемом)
(далее - м)
200 м 100 м
2. Защищенные подземные воды (напорные и безнапорные межпластовые воды, не имеющие непосредственной гидравлической связи с открытым водоемом)