Қазақша:
Атырау облысының әкімдігі Атырау облысы әкімиятының 2001 Акимат Атырауской области жылғы 20 қыркүйектегі № 29 қаулысы. Атырау облысының Әділет басқармасында 2001 жылғы 20 қарашада № 667 болып тіркелді. Күші жойылды-Атырау облысы әкімиятының 2004 жылғы 20 желтоқсандағы № 248 қаулысымен Қазақстан Республикасының «Жер туралы» Заңын іске асыру шаралары туралы Күші жойылды-Атырау облысы әкімиятының 20.12.2004 жылғы № 248 Облыстық жер ресурстарын басқару жөнiндегi комитеттiң "Қазақстан Республикасының "Жер туралы" Заңын iске асыру шаралары туралы"
хабарламасын тыңдап, облыстық әкiмият ҚАУЛЫ ЕТЕДІ
1. Облыстық жер ресурстарын басқару жөнiндегi комитеттiң Қазақстан Республикасының "Жер туралы" Заңын iске асыру шаралары туралы хабарламасы қатерге алынсын.
2. Қала және аудан әкiмдерi шаруа қожалықтарына және мемлекеттiк емес заңды тұлғаларға 2001-2002 жылдары жер телiмдерiне берiлетiн құжаттарды қайта тiркеуден өткiзсiн.
3. Облыстық жер ресурстарын басқару жөнiндегi комитетi (А.А.Жмыхов):
1) шаруа қожалықтарына және мемлекеттiк емес ауыл шаруашылығы мекемелерiне жер телiмдерiн құқығын белгiлейтiн құжаттарды берсiн;
2) Қазақстан Республикасының жер заңнамасының сақталуына бақылауды күшейтсiн.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
4. Осы қаулының орындалуын бақылау облыс әкiмiнiң орынбасары Қ.
Ищановқа жүктелсiн.
Облыс әкімі
С.Дәукеев
Осы мәселенің облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастауымен қаралып жатқанына байланысты, менің баяндамам негізінен облыс жер қорының 28 пайызын құрайтын ауыл шаруашылығына арналған жерлерді пайдалануға бағытталған.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 22 желтоқсандағы 2717 «Жер туралы» Заң күші бар бұрынғы Жарлығы елдің және Атырау облысының аграрлық секторындағы жер қатынастарын түбірімен өзгертуге мүмкіндік береді.
Міне осылай алғаш рет жердің кейбір категорияларына жеке меншік түсінігі кіргізілді. Бірлескен шаруашылықтар мен ұжымшарларды мемлекеттен бөлу және қайта орналастыру толықтай жүзеге асты. Аграрлық сектордың әрбір жұмысшысы жер үлесінің шартты құқығын алды (пай) және өзінің жер учаскесін өз бетімен пайдалана алатын дәрежеге жетті.
Облыстық агроөнеркәсіптік кешенінде жүргізілген жер реформасының нәтижесінде 1253 агроқұрылым, соның ішінде 1172 шаруа (фермерлік) қожалығы және 81 басқа мемлекеттік емес шаруашылықтар ұйымдастырылды.
Заңның қабылдануына осы жылдар ішінде жердің құны туралы түсінік пайда болды. Осының арқасында жер бюджеттің қоржынын толтыратын кіріс көзіне айналды. «Жер туралы» Заңы жер қатынастарында принципті түрде жаңа ережелердің түрін бекітеді. Егер бұрын жер қатынастарын реттеу тек қана атқарушы органдарға қатысты болса, енді жаңа Заңның 12 статьясының негізінде жергілікті өкілдік органдары және жергілікті өзін-өзі басқару органдарына да осы құқықтар берілді.
Ауыл шаруашылық өндірісі саласындағы барлық мемлекеттік емес жер пайдаланушылар үшін жер пайдаланудың бірдей құқықтық тәртібі бекітілді, басқаша айтқанда Заңның күшіне енуінен бастап олар жалға алу жағдайындағы ұзақ мерзімді уақытша жер пайдаланушылар болып табылады. Жеке меншікке тегін берілетін жерлердің көлемдері заңды түрде бекітілді, шаруа қожалығын жүргізу үшін берілген ұзақ мерзімді пайдаланудағы жер учаскелерінің жалға алу мерзімі 99 жылдан 49 жыла дейін қысқартылды, қысқа мерзімді жер пайдалану 3 жылдан 5 жылға дейін ұзартылды, шартты жер үлесінің құқықтық тәртібі бекітілді, меншік иелерінің және жер пайдаланушылардың жер пайдалану мәселесіндегі жауапкершілігін күшейтуге бағытталған талаптар енгізілді.
2001 жылғы 10 ақпанда күшіне енген Қазақстан Республикасының «Жер туралы Заңымен жерлердің құқықтық қатынастарындағы принципиальды жаңа ережелер енгізілді. Бұл ережелер облыстың жер қорын тиімді пайдалануға әсер етеді.
Жаңа Заңның қабылдануының негізінде облыста оны жүзеге асыру үшін келесі шаралар өткізілді:
2001 жылдың 10 ақпанында күшіне енген Қазақстан Республикасының «Жер туралы Жаңа Заңымен жер қорын тиімді пайдалануды жүзеге асыруға жол ашатын құқық қатынастарының нақты жаңа ережелері бекітілді
1. Жергілікті өкілетті органдар мен өзін-өзі басқару органдарының қазірде қолданып жүрген заң актілерінің ауқымында жер қатынастарын реттеу саласындағы құзыреттерінің нормалары енгізілді. Бұл, жер заңдарының орындалуына өкілетті органдардың бақылауын күшейтіп қана қоймай, сонымен қатар жерге құқықтық қатынастарды шешуде, яғни жерді аймақтарға бөлуде, аймақтардың шекаралары, жеке меншік пен пайдалануға берілген жер учаскесінің құнын белгілеу үшін түзету коэффициенттерін бекітуде маңызды шешімдер қабылдауды міндеттеп отыр. Облыс әкімінің 15 маусымдағы 265 шешімі.
2. Тегін берілетін жер учаскелерінің мөлшері: ауылдық жерлерде қосалқы үй шаруашылығын үй маңындағы және егістік учаскелерді қоса алғанда жүргізу үшін суарылмайтын жерде 0,25 гектар және суарылатын жерде 0,15 гектар, жеке тұрғын үй құрылысы үшін 0,10 гектар, бағбандық, сондайақ саяжай құрылысы үшін 0,12 гектар болып белгіленді.
Шаруа фермер қожалығы үшін ұзақ мерзімді жер пайдалануда болатын учаскелердің шекті көлемі шаруашылықтың әр мүшесіне он бес аудандық жер үлесі шамасында белгіленеді. Тауарлы ауыл шаруашылық өндірісі үшін ұзақ мерзімді жер пайдалануда болатын жер учаскелерінің шекті мөлшері жергілікті жағдайлар мен ерекшеліктерге қарай жергілікті өкілді және атқарушы органдардың бірлескен шешімімен белгіленетін болады.
Блайша айтқанда, аталмыш жердің жергілікті жағдайларының ішінде халықтың тығыздығы, аумақтың жермен қамтылуы, өндірістік бағыты ерекше назарға алынатын болады.
2. Ауыл шаруашылығы саласындағы барлық мемлекеттік емес тауар өндірушілер үшін бірыңғай құқықтық талаптар енгізілді, нақтылай айтқанда Заң күшіне енгеннен бастап олар жалға алу жағдайындағы уақытша ұзақ мерзімге жер пайдаланушы болып табылады. Бұл жағдайда фирманың және мемлекеттік емес заңды тұлғалар бұрын қолданылып жүрген заңның шеңберінде шаруа қожалығын және ауыл шаруашылығын жүргізу үшін тұрақты және ұзақ мерзімді уақытша жер пайдалануға берілген жер учаскелері жаңа Заңның күшіне енгенінен бастап жер учаскелерінің нормалары шегіндегі, ең ұзақ мерзімге жалға алу жағдайында алғашқы уақытша ұзақ мерзімді жер пайдаланушы болады. Тұрақты жер пайдаланушылардың құқықтарына нұқсан келтірмеу мақсатында жалдау ақысының ставкалары жер салығы ставкасынан аспайтын болып белгіленеді.
4. Уақытша жер пайдалану құқығы 99 жылдан 49 жылға дейін, ал қысқа мерзімді жер пайдалану құқығы 3 жылдан 5 жылға ұзартылды.
5. Заңда жер учаскесінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың құқығын қорғау күшейтілді, яғни реформаның алғашқы сатысында жіберілген олқылықтардың орны толтырылып, шындықты қалыптастыру мақсат етіп қойылуда. Шартқа жер үлесі иелерінің құқығын қорғау мақсатында, барлық шаруа фермерлік қожалықтары мен мемлекеттік емес заңды тұлғалардың, шартты жер үлесі есебінен қалыптасқан жер пайдалану құқығын қайта рәсімдеу жағдайы қарастырылуда.
Шаруа фермер қожалығын құру немесе ауыл шаруашылығы өндірісіне байланысты өзге қызмет жүргізу үшін жер үлестерін шаруашылықтардың жарғылық қорына жарна немесе үлес есебінде берген қатысушылар шаруашылық құрамынан шыққан жағдайда олардың жер учаскесін қоса алғанда үлесін немесе пайын нақты иеленуге құқығы бар.
Жері бөлінуге жатпайтын ауыл шаруашылық ұйымдарынан шыққан, сондай- ақ бұрын шартты жер үлесі құқығы берілмеген және осы аумақта тұратын азаматтардың арнайы жер қорынан шаруа қожалығын немесе ауыл шаруашылық өндірісімен байланысты өзге де қызметті жүргізу үшін жер учаскесін бірінші кезекте алу құқығы бар. Бұндай қор облыс бойынша 125700 гектарды құрайды.
Қазақстан Республикасының азаматтарына өтеулі немесе өтеусіз негізде мүліктік пай түрінде берілген мал шаруашылығы қора-қопсыларға орналасқан және олардың қызметіне арналған жер учаскелері осы Заң күшіне енгізілген күннен бастап, олардың меншігіне өтеусіз көшіріледі.
6. Жер учаскелерін мемлекет қажеттілігіне уәкілетті органға арыз беріп, сот арқылы алу тәртібі тәжірибеге енгізілді.
7. Қазақстан Республикасы азаматтығынан шыққан тұлғалардың жерге байланысты құқықтары айқындалып отыр. Өзіндік қосалқы үй шаруашылығын жүргізу, бағбандық және саяжай құрылысы үшін берілген жер учаскесінің меншік иесі болып табылатын азамат Қазақстан Республикасының азаматтығынан шыққан жағдайда меншік құқығы иеліктен алынуға немесе жалдау шарты арқылы уақытша пайдалану құқығымен қайта ресімделуі тиіс.
Облыстық жер реформасының жүру барысы туралы Атырау облысындағы жер реформасының жүру барысы барлық дәрежедегі әкімдердің облыстық жер ресурстарын басқару жөніндегі комитеттің (5 бірл.)
облыстық жер комитетінің аудандағы және қаладағы өкілдерінің (7 бірл.)
көмегімен реттеліп отырады.
Облыс территориясында жер реформасын жүргізу жұмыстарын орындаушы жерге орналастыру шаруашылық есептегі негізгі мердігерлік ұйымдар болып ГосНПЦзем және жерге орналастыру және жер ресурстары мемлекеттік ғылыми- өндірістік орталығының Атырау еншілес мемлекеттік кәсіпорны және «Южгеодезияң қазыналық кәсіпорны болып табылады.
2001 жылғы 1 қаңтардағы мемлекеттік есеп мәліметі бойынша облыстық жер қоры 11863,1 мың гектар, соның ішінде:
а) ауыл шаруашылығына арналған жерлер-2647,8 мың га б) елді мекен жерлері 1031,5 мың га в) өндіріс, көлік, байланыс және басқа жерлер-541,9 мың га г) орман қоры жері-51,4 мың га д) су қоры жері-18,0 мың га е) басалқы жерлер-6924,8 мың га ж) облыс территориясы-11863,1 мың га з) облыстан тысқары жерлерде қолданылатын жерлер-101,9 мың га к) басқа мемлекеттердің пайдалануындағы жерлер-749,6 га.
Жер қорының жалпы көлемінде ауыл шаруашылығына арналған жерлер облыста пайдаланылатын барлық жердің 28 құрайды.
Соңғы 5 жыл ішінде осы категориядағы жерлер 3681,3 мың га, негізінен пайдаланылмайтын жайылымдар және босалқы жерге аударылған сұраныста жоқ жерлер есебінен қысқарды.
Қазіргі уақытта облыс азаматтары қосалқы шаруашылық, бағбандық және бау-бақша үшін жер учаскелерімен толықтай қамтылған.
1.07.2001 жылғы жағдай бойынша облыстық жалпы жер пайдаланушыларының (57120 дана) ішінде 56752 (99%) данасына жер пайдалану құқығы соның ішінде шаруа қожалығы-1178 дана, құқығын дәлелдейтін құжаттарды беру-1150 дана, (98%) мемлекеттік емес тұрақты агроқұрылымдарға 37-35-тен (95%), өндірістік іскерлікпен айналысатын шағын іскерлерге 80-76 (96%) рәсімделеді.
Қазақстан Республикасы Президенті 2001 жылғы 24 қаңтарда Жарлыққа қол қойды және «Жер туралы жаңа Заң күшіне енеді».
Осы Заң арқылы жердің жаңа принципті құқықтық қатынастар ережелері бекітілді. Бұл ереже облыстық жер қорын пайдалануды тиімді іске асыруға мүмкіндік береді.
Жер Заңын жүзеге асыру үшін облыстық комитет 2001-2003 жылдарға арнап бірқатар шаралар қарастырылды.
Жұмыс түрлерінің аты жылы Жер мониторингі (өндірістік мекемелер)
Жатқан жерлері инвентаризациялау Бұзылған жерлерді инвентаризациялау Жер қыртысын геоботаникалық зерттеу Жер кадастры Жерлерді занировкалау Селолық елді мекендер территориясын картаға түсіру Жерді пайдалану және қорғауға мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының «Жер туралы Заңын жүзеге асыру негізінен облжеркомның және оның аудандағы өкілдерінің бақылауында күн сайынғы бақылауда болады.
Өкінішке орай Заңның кейбір ережелері актілерінің әлі жарыққа шықпауына, штаттың жетіспеушілігіне және республикалық бюджеттің жеткілікті түрде қаржы бөлмеуіне байланысты кейінге қалдырылуда.
Облыстық жер комитетінің төрағасы А.Жмыхов

На русском языке:
Атырау облысының әкімдігі Постановление Атырауского Акимат Атырауской области областного акимата от 20 сентября 2001 года № 29. Зарегистрировано Управлением юстиции Атырауской области 20 ноября 2001 года № 667. Утратило силу постановлением областного акимата Атырауской области от 20 декабря 2004 года № 248 О мерах по реализации Закона Республики Казахстан «О земле»
Утратило силу постановлением областного акимата Атырауской области от 20.12.2004 года № 248 Заслушав информацию областного комитета по управлению земельными ресурсами "О мерах реализации Закона Республики Казахстан "О земле", областной акимат ПОСТАНОВЛЯЕТ
1. Информацию областного комитета по управлению земельными ресурсами о мерах по реализации Закона Республики Казахстан "О земле"
принять к сведению.
2. Акимам города и районов провести перерегистрацию на земельные участки крестьянских хозяйств и негосударственных юридических лиц на 2001- 2002 годы.
3. Областному комитету по управлению земельными ресурсами (Жмыхов А.
А.):
1) предоставить правоустанавливающие документы на земельные участки крестьянским хозяйствам и негосударственным сельскохозяйственным предприятиям;
2) усилить контроль по соблюдению земельного законодательства Республики Казахстан.
4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя акима области Ищанова К.
Аким области
С.Даукеев
Справка о мерах по реализации Закона РК «О земле»
В связи с тем, что настоящий вопрос рассматривается по инициативе областного управления сельского хозяйства мой доклад исправлен в основном на использование земель сельско хозяйственного назначения, составляющих 28% от всего земельного фонда области.
Предыдущий закон «О земле», принятый 22 декабря 1995 года №2717 Указом Президента Республики Казахстан, имеющий силу закона, позволил коренным образом реформировать земельные отношения в аграрном секторе страны и в целом в Атырауской области. Так впервые было введено понятие частной собственности на землю на отдельные категории земель, были созданы для равноправного развития всех форм хозяйствования на землю. Полностью было завершено разгосударствление совхозов и реорганизация колхозов. Каждый работник аграрного сектора получил право на условную земельную долю (пай) и стал самостоятельно распоряжаться своим земельным участком.
В результате проводимой земельной реформы в агропромышленном комплексе в области было организовано 1253 агроформирований, в том чиле 1172 крестьянских (фермерских) хозяйств и 81 других негосударственных хозяйств.
С принятием закона за эти годы вжилось понятие платности за землю.
Исходя из этого, земля стала стабильным источником пополнения бюджета.
Однако, наряду с положительными сторонами принятый закон «О земле», имел недостатки в части формирования стабильных землепользований всех видов агроформирований.
Новый закон Республики Казахстан «О земле», вступивший в силу с 10 февраля 2001 года, устанавливает ряд принципиально новых положений в земельных правоотношениях. Еслиранее регулирование земельных отношений отнесено было только к исполнительным органам, то в соответствии со статьей 12 нового закона наделены этими правами и местные представительные органы и органы местного самоуправления.
Установлен единый правовой режим землепользования для всех негосударственных землепользователей в сфере сельскохозяйственного производства, т.е. с момента введения в действие Закона они становятся временными долгосрочными землепользователями на условиях аренды.
Законодательно установлены размеры земельных участков бесплатно передаваемые в частную собственность, предельные размеры земельных участков долгосрочного землепользования для ведения крестьянских (фермерских)
хозяйств, сокращены сроки аренды земельных участков с 99 лет до 49 лет, краткосрочного землепользования увеличен с 3 до 5 лет, установлен правовой режим условной земельной доли, введены нормы, направленные на усиление ответственности в вопросах использования земель собственниками и землепользователями.
Законом Республики Казахстан «О земле», вступившим в силу с 10 февраля 2001 года, установлены принципиально новые положения в земельных правоотношениях, реализация которых позволяет улучшить эффективность использования земельного фонда области.
На основании нового закона в области проведены следующие мероприятия по ео реализации:
1. Введены нормы о компетенции местных представительных органов и органов самоуправления, в рамках действующих законодательных актов, в области регулирования земельных отношений. Это не только усилит контроль со стороны представительных органов за выполнением земельного законодательства, но и вовлечет их в принятие решений по жизненно важным вопросам земельных правоотношений: по зонированию земель, установлению поправочных коэффициентов к базовым ставкам платы за землю и границ зон для определения оценочной стоимости земельных участков, установлению предельных размеров земельных участков, которые могут находится в частной собственности в землепользовании и другим нормам (решение акима области от 18 июня №268).
2. Установлены размеры земельных участков, которые бесплатно предоставляются в частную собственность (для ведения личного (домашнего)
подсобного хозяйства (включая приусадебный и полевой наделы) в сельской местности-0,25 гектара на неорошаемых и 0,15 на орошаемых землях; для индивидуального жилищного строительства-0,10 гектар; для садоводства и дачного строительства-0,12 гектара). Предельные размеры земельных участков, которые могут находиться в долгосрочном землепользовании для ведения крестьянских (фермерских) хозяйств, устанавливаются в размере не более пятнадцати среднерайонных земельных долей на каждого члена хозяйства.
Предельные размеры земельных участков, которые могут находиться в долгосрочном землепользовании для ведения товарного сельскохозяйственного производства негосударственными юридическими лицами, будут устанавливаться совместными решениями местных представительных и исполнительных органов в зависимости от конкретных условий и факторов, т.е.землеобеспеченности района, плотности населения, производственного направления и других.
3. Установлен единый правовой режим землепользования длявсех негосударственных землепользователей в сфере сельскохозяйственного роизводства, т.е. с момента введения в действие Закона они становятся временными долгосрочными землепользователями на условиях аренды. При этом физические и негосударственные юридические лица, которым в соответствии с ранее действовавшим законодательством земельные участки для ведения крестьянского (фермерского) хозяйства и сельскохозяйственного производства были предоставлены на праве постоянного или долгосрочного временного землепользования, с момента введения в действие настоящего. Основными подрядными землеустроительными хозрасчетными организациями, выполняющими работы по земельной реформе на территории области является ГосНПЦзем и его Атырауское дочернее предприятие, комплексное изыскательское отделение ГосНПЦзем и казенное предприятие «Южгеодезия».
Земельный фонд области по данным государственного учета земель на 1 января 2001 года составляет 11863,1 тыс.га, в том числе:
А) земли сельхозназначения-2647,8 тыс.га.
Б) земли населенных пунктов-1031,5 тыс.га.
В) земли промышленности, транспорта, связи и другие-541,9 тыс.га.
Г) земли лесного фонда-51,4 тыс.га.
Д) земли водного фонда-18,0 тыс.га.
Е) земли запаса-6924,8 тыс.га.
Ж) территория области-11863,1 тыс.га.
З) земли используемые за пределами области-101,9 тыс.га.
К) земли используемые другими государствами-749,6 тыс.га.
В общей структуре земельного фонда земли сельхозназначения составляют 28% от всех земель используемых в области. За последние пять лет земли этой категории сократились на 3681,3 тыс.га, в основном за счет неиспользуемых пастбищ и недовостребованных земель переведенных в земельный запас.
В настоящее время граждане области практически полностью обеспечены земельными участками для личного подсобного хозяйства, садоводства и огородничества. По состоянию га 1.07.2001 года из общего количества землепользователей по области (57120 шт.) оформлены документы а право землепользования-56752 шт. (99%), в том числе крестьянским хозяйствам из общего количества-1178 шт. Выдано правоустанавливающих документов-1150 шт., что составляет 98%, негосударственным стабильным агроформированиям из 37-35 (95%), малым предпринимателям, занимающихся производственной деятельностью 80-76 (96%).
Указом Президента Республики Казахстан подписан Указ от 24 января 2001 года и вступил в силу новый Закон «о земле». Этим Законом установлены принципиально новые положения в земельных правоотношениях, реализация которых позволит улучшать эффективность использования Земельного фонда области. Для реализации земельного Закона областным комитетом разработано на период 2001-2003 годов ряд мероприятий по выполнению следующих видов работ по области:
Наименование видов работ Годы Мониторинг земель (промышл.предпр).
Инвентаризация залежных земель Инвентаризация нарушенных земель Геоботанические почвенные обследования Земельный кадастр Зонирование земель Картирование территории сельских населенных пунктов Государственный контроль за использованием и охраной земель В целом исполнение закона РК «О земле» облкомземом и его представителями в районах находится под ежедневным контролем. К сожалению исполнение отдельных положений закона сдерживается невышедшими до сих пор подзаконными актами, малочисленностью штата и крайне неудовлетворительным финансированием из республиканского бюджета.
Председатель облкомзема А.Жмыхов