Қазақша:
Маңғыстау облысының мәслихаты Маңғыстау облыстық Маслихат Мангистауской области мәслихатының 2005 жылғы 6 сәуірдегі № 10/155 шешімі.
Маңғыстау облыстық Әділет департаментінде 2005 жылғы 18 сәуірде № 1903 тіркелді Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы туралы "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы"
Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес облыстық мәслихат ЕТТІ:
ШЕШІМ
1. Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы бекітілсін (қоса беріліп отыр).
2. "Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы туралы" облыстық мәслихаттың 2003 жылғы 30 шілдедегі N 27/284 шешімінің күші жойылды деп есептелсін.
3. Осы шешім жарияланған күннен бастап күшіне енеді.
Сессия төрағасы
Облыстық мәслихаттың хатшысы Ж.Сарбасов Б.Шелпеков ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды "Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы туралы"
Маңғыстау облыстық мәслихатының 6 сәуірдегі № 10/155 шешімімен бекітілген Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы
1. Бағдарламаның паспорты Атауы:
Маңғыстау облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға Әзірлеуге негіздеме:
Аймақтық бағдарлама Қазақстан Республикасы Президентінің "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы"
2001 жылғы 7 ақпандағы N 550 Жарлығына және "Қазақстан Республикасы Үкіметінің Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс шаралардың 2005-2006 жылдарға арналған жоспары туралы" 2004 жылғы 4 қарашадағы N 1146 қаулысына сәйкес әзірленген Негізгі әзірлеуші:
Маңғыстау облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы Мақсаттары:
Қазақстан халықтары тілдерін түбегейлі дамыту жөнінде негізінен 3 мақсатты көздейді:
мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен нығайту;
орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау;
этникалық қауымдастықтардың тілдерін дамыту.
Мақсаттарды іске асыру үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:
мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшіру кестесін белгілеу арқылы барлық мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында мемлекеттік тілдің іс жүргізудегі негізгі тіл ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
этникалық қауымдастықтар өкілдерінің ана тілін оқуына қолдау көрсету, ана тілдерін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық мәдени бірлестіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қатынасуын облыс аумағындағы іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшіруді жеделдету.
Қаржыландыру көздері:
Жергілікті бюджет
Күтілетін нәтижелер:
Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін нақты іске асыру, оның заң жүзінде бекітілген әлеуметтік функцияларын облыс аумағында қоғамдық қатынастардың барлық салаларында жүзеге асыру;
Қазақстан халықтарының тілдерін оқып-үйрену мен дамыту үшін және әрбір азаматтың ана тілінде қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдап алуға конституциялық құқығын іске асыруға жағдай жасау.
Іске асыру мерзімдері:
2005 - 2006 жылдар.
2. Кіріспе
Маңғыстау облысындағы тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы (бұдан әрі - Бағдарлама) Қазақстан Республикасы Конституциясының 7, 93 баптарына, "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" 1997 жылғы 11 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына , Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 7 ақпандағы "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы" N 550 және Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001- 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс- шаралардың 2005-2006 жылдарға арналған жоспары туралы" 2004 жылғы 4 сәйкес әзірленген.
Бағдарламада аймақтағы тіл құрылысының мақсаттары мен міндеттері айқындалып, оларды іске асырудың басты бағыттары мен тетіктері белгіленген.
Осы Бағдарламаны әзірлеу, аймақтағы оңтайлы функционалды лингвистикалық кеңістік құру үшін, мемлекеттік биліктің барлық тармақтары мен тұтас қоғамның нысаналы да жүйелі қызметін жүзеге асырудың бірыңғай стратегиясын тұжырымдау қажеттігінен туындайды.
3. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері Бағдарламаның мақсаты:
- мемлекеттік тілдің әлеуметтік-коммуникативтік қызметін кеңейту мен
- орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау; Қазақстан халықтарының басқа тілдерін дамыту бойынша жүзеге асыру болып табылады.
Бағдарламаның негізгі міндеттері:
- мемлекеттік тілдің мемлекеттік басқару тілі ретінде қолданылуын
- мемлекеттік органдар жүйесінде мемлекеттік тілдің іскерлік қарым- қатынастың негізгі тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
- іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшірудің кестесін белгілеу арқылы барлық мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында іс жүргізудің негізгі тілі ретінде мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету;
- азаматтардың мемлекеттік тілді меңгеруі үшін жағдай жасау;
- мәдениет, білім беру, денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету салалары қызметкерлерінің мемлекеттік тілді тиісті деңгейде меңгеруі үшін қаржылық, ұйымдастырушылық және материалдық-техникалық жағдай жасалуын
- мектеп жасына дейінгі мекемелердің, жалпы білім беретін мектептердің, орта арнаулы және жоғарғы оқу орындарының тәрбиеленушілері мен оқушыларының мемлекеттік тілді меңгеру саласындағы білімі мен біліктерінің барынша жоғарғы деңгейге жетуін қамтамасыз ету;
- облыс аумағында іс қағаздарын мемлекеттік тілге көшіруді жеделдету;
- облыста тілдерді дамыту проблемалары бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізу;
облыстық терминология және ономастика комиссияларының жұмысын
- мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары саласында мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету;
- мәдени-көпшілік шараларды мемлекеттік тілде ұйымдастыру;
- этникалық қауымдастықтар өкілдерінің ана тілін оқытуға қолдау көрсету;
- ана тілдерін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық мәдени бірлестіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қатысуын қамтамасыз ету.
4. Тілдік дамудың басым бағыттары мен бағдарламаны іске асырудың тетіктері
4.1. Тілдік дамудың басым бағыттары Тілдік дамудың басым бағыттары алға қойылған мақсаттар мен міндеттерден туындай отырып, қалыптасады. Басымдықтар сатылық тәртіппен тізбектеледі:
1 басымдық
Мемлекеттік тілді мемлекеттік басқару және іс жүргізу салаларында дамыту.
2 басымдық
Білім беру және тілдерді оқыту саласындағы тілді дамыту.
3 басымдық
Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, сондай-ақ денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету салаларында тілді дамыту.
Тіл - мемлекеттік органдарда Мемлекеттік тілдің мемлекеттік органдар жүйесінде қолданылу аясын одан әрі кеңейту кадрлардың тиісті тіл даярлығын талап етеді, ол уақыт өте келе біліктілік талаптары мен қызметтік міндеттеріне қарамастан мемлекеттік қызметшілердің күллі санаттары үшін міндетті болуға тиіс. Осы мақсатта мемлекеттік қызметшілер үшін бірыңғай оқу-әдістемелік бағдарламаға негізделген оқыту курстарының орталықтандырылған жүйесін жасау қажет.
Құжат мәтіндерін мемлекеттік тілде даярлаудың орнына оларды ресми қолданылатын тілден аударудың кең тараған тәжірибесінің мемлекеттік органдар жұмысында одан әрі беки түскен үрдісі белең алып барады. Соған қарамай, ол тек уақытша шара ретінде ғана қарастырылуға тиіс. Сондықтан мемлекеттік органдарда құжаттамаларды тікелей мемлекеттік тілде жасауға кезең-кезеңмен көшуді орталықтан бекітілген жоспарға сәйкес нақты жүзеге асыру керек. Бұл ретте мемлекеттік тілдің тек іс қағаздарын жүргізу саласында ғана емес, мемлекеттік органдар актілерін әзірлеу мен қабылдау саласында да қолданылуы мәселесіне назар аудару керек.
Білім беру және тілдерді оқыту саласында тілді дамыту Тіл дамуын табысты жүзеге асырудың неғұрлым маңызды шарттарының бірі қоғамдағы жалпы мәдениеттің құрамдас бөлігі болып табылатын тілдерді оқытудың толыққанды жүйесінің тұрақты қызмет етуін ұйымдастыру мен қамтамасыз ету болып табылады. Аталған жүйе түрлі деңгейлерде және әр түрлі нысандарда жүзеге асырылатын өзара байланысты сабақтас және мүмкіндігінше үздіксіз процесс болуға тиіс.
Балалар әлеуметтік коммуникациялардың алғашқы дағдысын құрдастарымен араласу кезінде алатынын ескере отырып, олардың бастапқы тіл даярлығында мектепке дейінгі мекемелер зор рөл атқаруға тиіс. Сондықтан олардың санын көбейту жөнінде мүмкін болатын барлық шараларды қолдану керек. Атап айтқанда қазақ тілінде оқытатын мектепке дейінгі мекемелер жүйесін кеңейтуге назар аударған жөн.
Оқу орындары түлектерінің мемлекеттің әлеуметтік кеңістігіне одан әрі табысты кірігуі мақсатында оқыту тілі мен меншік нысанына қарамастан, барлық оқу орындарында жетекші пән болуға тиіс мемлекеттік тілді оқытудың саны мен сапасына көңіл бөлу керек. Бұған қажетті сағат саны басқа тілдердің есебінен емес, оқу процесін жалпы оңтайластыру нәтижесінде бөлінуге тиіс.
Мемлекеттік тілдің бастауыш, орта және жоғары кәсіптік білім беру жүйесіндегі жағдайы одан әрі де жақсартуды талап етеді. Бұл жекелеген пәндерді оқыту сапасымен қатар, олардың санына да қатысты. Бастауыш, орта және жоғары оқу орындары ұсынатын қазақ тілінде оқытылатын мамандықтар шеңбері мүмкіндігінше шаруашылық, мәдени, қоғамдық және басқа да қызметтер саласын қамти отырып, жоспарлы түрде кеңейтілуге тиіс.
Тілдерді тиімді меңгеру саласында мүмкіндіктерді кеңейту мен тереңдету үшін дәстүрлі оқу орындарындағы оқытумен қатар басқа әдістер де керек екенін тәжірибе көрсетіп отыр. Бұл, атап айтқанда, халықтың түрлі оқу орындарында оқу мүмкіндігі жоқ ересек тобына қатысты.
Қазақстан Республикасының барлық азаматтарының мемлекеттік тілді еркін және тегін меңгеруі үшін қажетті ұйымдық, материалдық және техникалық жағдай жасау туралы Конституцияның 93-бабының талабы аталған топқа да қолданылуға тиіс. ?з бетімен оқып-үйренуге арналған теле және радио хабарлар, газеттердегі арнаулы жарияланымдар сияқты қазақ тілі сабақтарын өткізудің түрлі нысандары кеңінен енгізілуі қажет.Қазақстан халықтарының тілдерін қолдау мақсатында қарым-қатынас, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдауға конституциялық құқықты іске асыру жөніндегі шарларды қамтамасыз ету қажет.
Ана тілін үйрететін таңдаулы жексенбілік мектептер тәжірибесін жинақтау мен тарату мақсатқа сай келеді. Жексенбілік мектептерге мүмкіндігінше одан әрі қолдау көрсету керек. Орта арнаулы және жоғары оқу орындарында ұлт тілдерін оқытатын мамандарды даярлау жөніндегі қызметті жалғастыру қажет.
Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, денсаулық сақтау мен халыққа қызмет көрсету салаларында тілді дамыту Мәдениет саласында неғұрлым бұқаралық әрі көріністі нысандарға айрықша назар аудару қажет, бұл кино, мультипликация, сазды бағдарламалар, жастар журналдары. Қоғамдық қызметтің аталған саласында мемлекеттік ынталандырудың тиімді тетіктерін әзірлеп, енгізу қажет.
Мемлекеттік тілдің жұмыс істеуін қамтамасыз етудің неғұрлым күрделі учаскелерінің бірі халыққа қызмет көрсету саласы болып отыр. Бұл аталған саладағы тілдік қызмет мемлекеттік реттеудің күрделілігімен сабақтасып жатыр.
Алайда, мемлекеттік тілдің денсаулық сақтау, сауда, көлік және байланыс сияқты салаларға енуі мүмкіндігінше мұндай ықпал ету мемлекет тарапынан жүзеге асыруға болатын жерлерде іске асырылуға тиіс. Бұл үшін, бірінші кезекте, мамандандырылған оқу орындарында - жоғары, орта арнаулы және кәсіптік оқу орындарында тиісті мамандарды даярлауды кеңейту қажет. Одан басқа, аталған талаптар атқаруға тиісті кәсіби міндеттерінің қажеттігімен сабақтасып жатқан салаларда, мемлекеттік тілді меңгеру бөлігінде міндетті талаптарды белгілеу қажет. Оларға денсаулық сақтау, байланыс, көлік ұйымдары, банктердің есеп- кассалық бөлімдері жатады.
4.2. Бағдарламаны іске асыру тетіктері Бағдарламаны іске асырудың негізгі тетігі Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс- шаралар жоспарында (бұдан әрі бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары) көзделген іс-шаралар жүйесін жыл сайын кезең-кезеңмен орындау болып табылады.
Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын, өкілетті орган - Бағдарламада қойылған міндеттерді іске асыру нәтижесінде бұдан алдыңғы кезеңде болған өзгерістерді ескере отырып, әрбір келесі екі жыл сайын жасайды.
Сонымен бірге, бұл тікелей орындаушылардың жауапкершілігімен Бағдарламада көзделген іс-шараларды іске асыруға бақылауды қамтамасыз ету мүмкіндіктерін арттыруға жәрдемдеседі.
Бағдарламаның іс-шараларын іске асыру және оны іс жүзінде жүзеге асыру
- неғұрлым тиімді әрі нақты мүмкіндіктермен қамтамасыз етілуі тиіс.
Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шараларды тиімді жүзеге асыру мынадай негізгі принциптерді сақтау негізінде ғана мүмкін болады:
- орындалуына қатаң бақылау жасаумен ұштастырылған жан-жақты мемлекеттік қолдау;
- тілді меңгеру саласындағы талаптарды мемлекеттік тілді еркін және тегін оқып-үйрену үшін мүмкіндіктер жасаумен ұштастыру;
- моральдық және материалдық мүдделілік жағдайын жасау;
- тіл құрылсын жүзеге асыру кезінде, функционалдық-лингвистикалық тепе- теңдікті сақтау;
- тілдерді дамыту бағдарламасындағы іс-шараларды қаржыландырумен
5. Маңғыстау облысындағы тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасын іске асырудың іс-шаралар ЖОСПАРЫ N Іс-шаралар Аяқтау нысаны Мемлекеттік басқару және іс жүргізу саласында тілдерді қолдану "Қазақстан Республикасындағы Нормативтік тіл туралы" Қазақстан құқықтық Республикасы Заңының актілер "Деректемелер мен визуальды ақпарат тілі" деген 21 бабының төртінші және бесінші бөлігін іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеу Жергілікті мемлекеттік басқару МАжСМ-не органдары, мемлекеттік мекемелер Маңғыстау мен кәсіпорындардың облысы әкіміне іс-қағаздарын, құжат айналымын есеп мемлекеттік тілде жүргізуді қамтамасыз ету Қазақстан Республикасындағы тіл туралы Қазақстан Республикасы Заңының мемлекеттік ұйымдарда орындалуын бекітілген кестеге ақпарат сәйкес тексеру Мекеме басшыларының өз жұмыс орындарында мемлекеттік тілді дамыту мен оны қолдау деңгейін кеңейту және олардың жауапкершілігін күшейту мақсатында, арнайы комиссия құру Білім беру және тілдерді оқыту саласындағы тілді дамыту Жоғары және орта кәсіптік оқу орындарында қазақ тілінде оқытатын бөлімшелердің және қазақ тілінде оқытылатын пәндердің санын арттыру жөнінде шара қабылдау (бөлімшелердің жалпы санын арттырмастан)
Өзге тілдерде (орыс) оқытатын мектеп-тердегі қазақ тілі мұғалімдерінің біліктілігін арттыру жөніндегі жұмысты жалғастыру Жалпы білім беретін орта, орта кәсіби және жоғары кәсіби оқу орындарының өзге тілдерге оқытатын бөлімдерінде қазақ тілін оқытуға арналған сағаттар санын оқу процессін оңтайландыру жолымен негізгі оқу жоспары бойынша жалпы сағат санын көбейтпей арттыру жөнінде шаралар қабылдау Қазақ тілі және әдебиеті пәні бойынша халықаралық олимпиада шеңберінде облыстық олимпиада өткізу орындарын қазақ тіліндегі электрондық, тағы басқа да оқу құралдарымен және қазақ тіліндегі ғылыми-әдістемелік оқу құралдарымен қамтамасыз ету шараларын алу Өзге ұлт өкілдеріне мектепке дейінгі тәрбиені өз ана тілінде беруді қамтамасыз етудің Жалпы білім беретін орта оқу орындарының қазақ тілі мамандарының қайта даярлау және біліктілігін көтеру жүйесінің жаңа тәсілдерін жасақтау Жалпы білім беретін мектептер МАжСМ-ге есеп базасында оралмандарды қазақ әліппесіне оқытуды ұйымдастыру Оқу орындарында тілдерді дамыту мәселелері бойынша социологиялық зерттеу жүргізу Ана тілдерін зерделеу жөніндегі жексенбілік мектептер арқылы бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға ұлттық- мәдени бірлестіктерді тарту Мемлекеттік қызметкерлер үшін Облыс әкіміне "Мемлекеттік тілді үйрету және ұсыныс оны дамыту орталығын" ашу Орыс тіліндегі оқитын мектептерде қазақ тілі пәнін оқытуды жетілдіру шараларын ұйымдастыру Қазақ тілінде оқытатын және тәрбие беретін топтар мен мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының санын арттыру жөніндегі жұмысты жалғастыру.
(мектепке дейінгі мекемелердің жалпы санын арттырмай)
Жетім балаларға және ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған қазақ тілінде оқытатын ұйымдар желісін кеңейту жөнінде Қазақстанға еңбегі сіңген мұғалім, оқу-ағарту ісінің үздігі, педагог, ақын, өлкетанушы, тіл және өнертанушы- қайраткер марқұм Шарелхан Әленовтың педагогикалық өмірі, шығармашылығы туралы ғылыми конференция ұйымдастыру Ғылыми-лингвистикалық қамтамасыз ету Маңғыстау облысы бойынша әкімшілік-аумақтық бірліктердің және физикалық-географиялық атаулардың қазақ тіліндегі әліпбилік көрсеткіштерін шығару Маңғыстау облысының әкімшілік-аумақтық карталарын қазақ тілінде шығаруды жалғастыру Облыста тілдерді дамыту проблемалары бойынша әлеуметтік зерттеулер жүргізу Мемлекеттік органдарға қазақша-орысша және терминологиялық сөздіктерді алдыру Тілдерді дамыту проблемалары бойынша мемлекеттік органдар арасында мемлекеттік тілді білуге арналған конкурстар өткізу Облыстың кітапхана мекемелерін МАжСМ-ге қазақ және Қазақстан Республикасы халықтарының басқа да тілдеріндегі әдебиетпен жүйелі түрде толықтыруды Облыстық терминология және ономастика комиссияларының жұмысын қамтамасыз ету Тілдерді дамытудың өзекті мәселелеріне арналған дөңгелек үстелдер, семинар-кеңестер өткізу Мәдениет пен бұқаралық ақпарат құралдары және халыққа қызмет көрсету саласында тілді дамыту Ұлттық мәдени орталықтар арасында "Мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру - азаматтық парызымыз" атты облыстық байқауды өткізу Оралхан Бөкей атындағы көркем сөз оқу шеберлерінің облыстық байқауын өткізу "Үздік аудармашы" облыстық 22 ақпан халықаралық ана тілі күні қарсаңында облыста тұратын өзге ұлт өкілдерінің қатысуымен шаралар ұйымдастыру Мемлекеттік және басқа тілдердегі хабарлар көлемінің арасалмағының сақталуы жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз ету Наурыз мерекесінде "Қазақтың киіз үйі" атты облыстық көрме "Мемлекеттік тілді құрметтеу - елді құрметтеу" деген тақырыпта Қазақстанға, өлкемізге белгілі қазақ және өзге ұлт өкілдері мен теледидарда, білім беру аудиториялары мен мәдениет ордаларында кездесулер Мемлекеттік мекемелер арасында іс қағаздарын қазақ тілінде жүргізу деңгейін көтеру мақсатында арнайы облыстық байқау өткізу Қазақстан халықтары тілдерінің республикалық фестивалі шеңберінде "Мемлекеттік тіл - менің тілім" атты өзге ұлттар жастарының арасында қазақ халқының тілін білу деңгейін анықтауға арналған облыстық конкурс ұйымдастыру Республикалық байқаудың шеңберінде "Қазақ тілінің үздік оқытушысы" атты облыстық байқау "Мемлекеттік тіл және бұқаралық ақпарат құралдары" атты республикалық байқау шеңберінде облыстық байқау өткізу Жергілікті ақпараттық басылымдар бетінде "Тіл - тәуелсіздіктің кепілі" атты арнайы рубрикалар ашу "Тіл - ұлт байлығы" тақырыбына аймақтық ғылыми-практикалық конференция өткізу Көлік пен байланыс, сауда, денсаулық сақтау және тұрмыстық қызмет көрсету, анықтама- ақпараттық қызмет көрсету салаларында мемлекеттік тілдің қолданылуын қамтамасыз ету "Ауыл - ана тілдің бастауы" атты өлкемізге белгілі әдебиет-өнер таланттарының қатынасуымен жүрмелі үгіт-насихат поезын Мемлекеттік мекемелер аралық "Үздік іс жүргізуші" атты облыстық байқау ұйымдастыру Орындауға Орындау Болжамды Қаржыландыру жауаптылар мерзімі шығыстар көздері мың теңге 2005 жыл Қаржыландыруды облысының 2 тоқсан қажет етпейді тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы Қала, аудан Үнемі әкімдері, (Маңғыстау облыстық департаменттер мәслихаты- мен ның басқармалардың
30.01.04ж.
және аумақтық
N 3/39 органдардың шешіміне басшылары сай)
2005-2006ж.
10 маусым және 10 желтоқсан 1 тоқсан 20 қараша басқармасы, облысының білім департаменті және аудан, қала әкімдері 10 қараша Аудан, қала 4 тоқсан 250,0 Жергілікті бюджет тоқсан Республикалық 2005ж.
5640,0 4270,0 3 тоқсан Тоқсан сайын Жыл сайын және қала, аудан 200,0 400,0 әкімдері, білім департаменті, мәдениет Қазақстан Республикасы жер ресурстары Агенттігінің, облыстық жер ресурстарын басқару комитеті Облыс, қала, аудан әкімдері, Агенттігінің 110,0 қала, аудан 150,0 170,0 173,0 125,0 халықтары Кіші Ансамблеясы, 100,0 облысының Кіші Ассамблеясы, облысының ішкі саясат 210,0 1-тоқсан 350,0 кәсіпкерлік және өнеркәсіп денсаулық сақтау 2 және 4 аудан, қала Ескерту: МАжСМ - Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі

На русском языке:
Маңғыстау облысының мәслихаты Решение Мангистауского Маслихат Мангистауской области областного Маслихата от 6 апреля 2005 года № 10/155.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Мангистауской области 18 апреля 2005 года за № 1903 О Региональной программе функционирования и развития языков Мангистауской области на 2005-2006 годы В соответствии с подпунктом 1) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении в Республике Казахстан"
областной маслихат
РЕШИЛ
1. Утвердить Региональную программу функционирования и развития языков Мангистауской области на 2005-2006 годы (прилагается).
2. Признать утратившим силу решение областного маслихата от 30 июля 2003 года N 27/284 "О Региональной программе функционирования и развития языков Мангистауской области на 2003-2010 годы".
3. Настоящее решение вступает в силу со дня опубликования.
Председатель сессии
Секретарь областного маслихата Ж. Сарбасов Б.Чельпеков Утверждена решением областного маслихата от 6 апреля 2005 года N 10/155 "О Региональной программе функционирования и развития языков Мангистауской области на 2005-2006 годы"
Региональная программа функционирования и развития языков
1. Паспорт Программы
Наименование:
Региональная программа функционирования и развития языков Мангистауской области на 2005-2006годы.
Основание для разработки:
Региональная программа Мангистауской области на 2005-2006 годы разработана в соответствии с Указом Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года N№550 "О государственной программе функционирования и развития языков на 2001-2010 годы»и согласно постановлению Правительства Республики Казахстан от 4 ноября 2004 года N№1146 "О плане мероприятий на 2005-2006 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010годы".
Основные разработчики, цели:
Областное управление по развитию языков в стратегии развития языков народов Казахстана определяет три основные цели:
расширение и укрепление социально-коммуникативных функций государственного языка;
сохранение общекультурных функций русского языка;
развитие языков этнических групп.
Для реализации целей Программы предусматривается решить следующие задачи:
обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка государственного управления;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с определением графика перехода делопроизводства на государственный язык;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей родным языкам;
обеспечить участие национально-культурных объединений в реализации единой государственной языковой политики через воскресные школы по изучению родных языков;
ускорить в области переход делопроизводства на государственный язык.
Источники финансирования: Местный бюджет Ожидаемые результаты: Практическая реализация государственного статуса казахского языка, осуществление законодательно закрепленных за ним социальных функций на всей территории республики во всех сферах общественных отношений;
Создание условий для изучения и развития языков народов Казахстана и реализации конституционного права каждого гражданина на свободный выбор языка общения, воспитания, обучения и творчества народном языке.
Сроки реализации: 2005-2006 годы
2. Введение
Мангистауской области на 2005-2006 (далее - Программа) разработана в соответствии со статьями 7 Конституции Республики Казахстан, Законом Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан" от 11 июля 1997 года, Указом Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года №550 "О государственной программе функционирования и развития языков на 2001-2010 годы", постановлением Правительства Республики Казахстан от 4 ноября 2004 года N 1146 "О плане мероприятий на 2005-2006 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы". В Программе определены цели и задачи языкового строительства в регионе, а также намечены основные направления и механизмы их реализации.
Разработка настоящей Программы обусловлена необходимостью выработки единой стратегии по осуществлению целенаправленной последовательной деятельности всех ветвей государственной власти и общества в целом для создания оптимального функционально-лингвистического пространства в регионе.
3. Цели и задачи Программы Цель Программы:
государственного языка; сохранение общекультурных функций русского языка;
развитие других языков народов Казахстана.
Основные задачи Программы:
обеспечение функционирования государственного языка в качестве языка обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делового общения в системе государственных органов;
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка делопроизводства во всех государственных организациях и органах местного самоуправления с определением графика перехода создание условий для овладения гражданами государственным языком;
обеспечение финансовых, организационных и материально-технических условий для овладения государственным языком в соответствующем объеме работниками сферы культуры, образования, здравоохранения и обслуживания населения;
обеспечение высокого максимального уровня знаний и навыков в области владения государственным языком у воспитанников и учащихся всех типов дошкольных учреждений, общеобразовательных школ, среди специальных и высших учебных заведений;
ускорить в области переход делопроизводства на государственный язык;
проводить социологические исследования по проблемам развития языков в области;
обеспечение работы областной терминологической и ономастической комиссии;
обеспечение функционирования государственного языка в области культуры и средствах массовой информации;
организация культурно - массовых мероприятий на государственном языке;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей обеспечение участия национально - культурных объединений в реализации единой государственной языковой политики через воскресные школы по изучению родных языков.
Приоритетные направления языкового развития и механизмы
4.1. Приоритетные направления языкового развития Приоритетные направления языкового развития формируются исходя из поставленных целей и задач. Приоритеты выстраиваются в иерархическом порядке.
Приоритет 1
Развитие государственного языка в сфере государственного управления и делопроизводства.
Приоритет 2
Языковое развитие в сфере образования и обучения языкам.
Приоритет 3
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, а также в сфере здравоохранения и обслуживания населения.
Язык в государственных органах Дальнейшее расширение сферы употребления государственного языка в системе государственных органов требует соответствующей языковой подготовки кадров, которая со временем должна стать обязательной нормой для всех категорий государственных служащих, независимо от квалификационных требований и функциональных обязанностей. С этой целью необходимо создание централизованной системы обучающих курсов для государственных служащих, основанной на единой учебно - методической программе.
Широко распространенная практика замещения разработки текстов документов на государственном языке их переводом с официально употребляемого языка в работе государственных органов приобретает тенденцию к дальнейшему закреплению. Между тем она должна рассматриваться только в качестве временной меры. Поэтому необходимо реальное осуществление поэтапного перехода к составлению документации в государственных органах непосредственно на государственном языке в соответствии с централизованно утвержденным планом. При этом следует обратить внимание на функционирование государственного языка не только в области ведения делопроизводства, но и сфере разработки и принятия актов государственных органов.
Одним из важнейших условий успешного языкового развития является организация и обеспечение стабильного функционирования полноценной системы обучения языкам, являющейся составной частью общей культуры общества. Данная система должна представлять собой взаимосвязанный последовательный и по возможности непрерывный процесс, осуществляемый на различных уровнях и в разнообразных формах.
Учитывая то обстоятельство, что первые навыки социальной коммуникации дети получают при общении со сверстниками, огромную роль в их первичной языковой подготовке должны играть детские дошкольные организации. Поэтому следует принять все возможные меры по увеличению их количества. Необходимо, в частности, обратить внимание на расширение системы дошкольных организаций с казахским языком обучения.
В целях дальнейшей успешной интеграции выпускников учебных заведений в социальное пространство государства необходимо уделять больше внимания количеству и качеству преподавания государственного языка, который должен стать одной из профилирующих дисциплин во всех учебных заведениях, независимо от языка обучения и форм собственности. Причем количество часов, необходимых для этого, должно быть выделено не за счет других языков, а в результате общей оптимизации учебного процесса.
Положение государственного языка в системе начального, среднего и профессионального высшего образования требует дальнейшего улучшения. Это касается как качества преподавания отдельных дисциплин, так и их количества.
Круг специальностей, обучение которым предлагается начальными, средними и высшими заведениями на казахском языке, должен планомерно расти, охватывая по возможности, все области хозяйственной, культурной, общественной и иной деятельности.
Практика показывает, что для расширения и углубления возможностей в области эффективного овладения языками, необходимы и некоторые другие методы, помимо обучения в традиционных учебных заведениях. В частности, это относится к той части взрослого населения, которая не имеет возможности обучаться в учебных заведениях различного типа. Требование статьи 93 Конституции о создании всех необходимых организационных, материальных и технических условий для свободного и бесплатного овладения государственным языком всеми гражданами Республики Казахстан должно между тем распространяться и на них. Шире следует внедрять различные формы проведения уроков казахского языка, рассчитанных на самостоятельное обучение, это теле- и радиопередачи, специальные публикации в газетах.
В целях поддержки языков народов Казахстана необходимо обеспечение мероприятий по реализации конституционного права на свободный выбор языка общения, воспитания, обучения и творчества. Целесообразно обобщение и распространение опыта работы лучших воскресных школ по обучению родным языкам. Необходимо и дальше оказывать посильную помощь воскресным школам. Следует продолжить деятельность по подготовке специалистов для преподавания национальных языков в средних специальных и высших учебных заведениях.
Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации, здравоохранения и обслуживания населения В области культуры необходимо уделить особое внимание наиболее массовым и зрелищным формам - это кино, мультипликация, музыкальные программы, молодежные журналы. Следует разработать и внедрить систему эффективных механизмов государственного поощрения в данной сфере общественной деятельности.
Наиболее сложным участком для обеспечения функционирования государственного языка продолжает оставаться сфера обслуживания. Это обусловлено сложностью государственного регулирования языковой деятельности в данной области. Однако проникновение государственного языка в такие отрасли как здравоохранение, торговля, транспорт и связь должно быть по возможности осуществлено там, где таковое воздействие со стороны государства осуществимо. Для этого необходимо установление обязательных требований в части владения государственным языком в тех областях, в которых данные требования обусловлены необходимостью надлежащего исполнения профессиональных обязанностей. К ним могут быть отнесены организации здравоохранения, связи, транспорта, расчетно-кассовые отделы банков.
Механизмы реализации Программы Основным механизмом реализации Программы является ежегодное поэтапное выполнение системы мероприятий, предусматриваемых Планом мероприятий по реализации Региональной программы функционирования и развития языков на 2005-2006 годы (далее - План мероприятий по реализации Программы). План мероприятий по реализации Программы разрабатывается уполномоченным органом на каждые последующие два года с учетом изменений, происшедших в предшествующий период в результате реализации задач, поставленных Программой.
Реализация мероприятий Программы должна быть обеспечена наиболее рациональными и реалистичными возможностями для их практического осуществления.
Эффективное осуществление мероприятий по реализации Программы возможно при соблюдении следующих основополагающих принципов:
всесторонняя государственная поддержка в сочетании с жестким контролем за исполнением;
сочетание требований в области владения языком с предоставлением возможностей для получения свободного и бесплатного обучения государственному языку;
создание условий моральной и материальной заинтересованности;
поддержание функционально-лингвистического равновесия при осуществлении языкового строительства;
финансовое обеспечение мероприятий Программы по развитию языков.
5. План мероприятий по реализации Региональной программы функционирования и развития языков в Мангистауской области на 2005- 2006 годы Мероприятия Форма завер- шения Функционирование языков в сфере государственного управления и делопроизводства Разработать План мероприятий по реализации части четвертой и пятой статьи 21 «Язык реквизитов и визуальной информации» Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан»
Норма- тивные право- вые ак- ты Обеспечить ведение делопроизводства в государственных органах и организациях на государственном языке Отчет в МКИ- иС, акиму обла- сти Ин- Провести проверку государственных учреждений по исполнению Закона Республики Казахстан «О языках в Рес- публике Казахстан» согласно утвержденному графику.
форм-я
Создать специальную комиссию в целях повышения ответственности руководителей государственных органов и организаций в деле развития и повышения статуса государственного языка Инфор- мация иС Языковое развитие в сфере образования и обучения языкам Принять меры по увеличению количества отделений с казахским языком обучения и дисциплин, преподаваемых на казахском языке в высших и средних профессиональных учебных заведениях (без увеличения общего количе- ства отделений)
Продолжить работу по повышению квали-фикации учителей казахского языка в школах с иными языками обуче- ния (русский)
Продолжить работу по увеличению коли-чества часов на обучение казахскому языку в отделениях с иными языка- ми обучения в средних общеобразовательных, средних профессиональных и высших профессиональных учебных заведениях путем оптимизации учебного процесса (без увеличения общего количества часов по базисному учебно- му плану)
Провести областную олимпиаду в рамках международной олимпиады по предмету «Казахский язык и литература»
Принять меры по обеспечению средних общеобразовательных, средних профессио-нальных и высших профессио- нальных учебных заведений электронными учеб-никами, учебными и методическими пособиями на казахском языке.
Принять меры по созданию условий для представителей других национальностей в получении дошкольного вос- питания на родных языках мация в МКИ- Разработать новые методы для переподготовки и повышения квалификации специалистов казахского языка Организовать обучение современному казахскому алфавиту репатриантов на базе общеобразовательных школ Провести в учебных заведениях социологические исследования по проблемам развития языков Привлекать национально-культурные объединения к реализации единой государственной языковой политики че- рез воскресные школы по изучению родных языков ма-ция Открыть Центр по изучению государственного языка для государственных служащих Пред- ло-е Организовать мероприятия по повышению уровня преподавания казахского языка в русских школах Продолжить работу по увеличению количества групп в дошкольных организациях с казахским языком обучения и воспитания (без увеличения общего количества дошкольных учреждений).
Принять меры по расширению сети организаций для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, с казахским языком обучения Организовать научную конференцию, посвященную творчеству заслуженного педагога, акына и регионоведа Ша- релхана Аленова Научно-лингвистическое обеспечение.
Продолжить работу по обеспечению выпуска алфавитных указателей административно-территориальных единиц и физико-географических названий по Мангистауской области на государственном языке Продолжить работу по выпуску административно-териториальной карты на государственном языке по Мангиста- уской области Провести социологическое исследование по проблемам развития языков и формирования банка данных о языко- вой ситуации в области Обеспечить государственные органы и организации казахско-русскими терминологическими словарями Провести конкурсы по проблемам развития языков среди государственных органов на знание государственного языка Продолжить работу по обеспечению областной библиотеки литературой на казахском и других языках РК Обеспечить работу областной терминологической и ономастической комиссий Организовать семинары, круглые столы, совещания по актуальным проблемам развития языков Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации и обслуживания населения Провести областной конкурс «Укрепление статуса государственного языка -долг каждого» при участии представи- телей национально-культурных центров Провести областной конкурс мастеров художественного чтения, посвященный творчеству Оралхана Бокея Провести областной конкурс "Лучший переводчик"»
Организовать мероприятия, посвященные Международному Дню родного языка (22 февраля)
Обеспечить выполнение требований законодательства Республики Казахстан в части соблюдения пропорциональ- ного соотношения объема передач на государственном и других языках Провести областную выставку "Казахская юрта", посвященную празднованию Наурыз Организовать встречи с известными личностями различных национальностей по телевидению и в учебных аудито- риях на тему: "Уважать государственный язык - значит уважать народ"
Провести областной конкурс среди государственных органов и учреждений на умение ведения делопроизводства на государственном языке В рамках республиканского фестиваля языков народов Казахстана провести областной конкурс среди представите- лей молодежи других национальностей на знание государственного языка "Государственный язык - мой язык"
Провести областной конкурс на звание «Лучший учитель казахского языка» в рамках республиканского конкурса Провести областной конкурс «Средства массовой информации и государственный язык» в рамках республикан- ского конкурса Открыть в местных печатных изданиях специальную рубрику «Язык- гарантия независимости»
Провести региональную научную конференцию на тему: «Язык- богатство народа»
Продолжить работу по обеспечению применения государственного языка в сферах транспорта и связи, торговли , здравоохранения и бытового обслуживания, справочно-информационной службы.
Организовать работу агитпоезда по населенным пунктам области Ауыл - начало родного языка»
Организовать областной конкурс на звание «Лучший делопроизводитель года» среди работников государствен- ных органов Ответственные за исполнение Срок исполне Предполагае- мые расхо- ния ды, тыс. тенге Источник финанси- рования Управление по развитию языков 2005 год, 2 квартал Не требу- ет финан- сирования Акимы городов и районов, руководители областных департа- ментов и управлений Постоянно (согласно ре-ше- нию областного маслихата от 30.01.04г. N 3/39)
Управление по развитию языков.
10 июня и 10 декабря 2005 года, 10 июня и 10 декабря ет 2006г.
1 полугодие, 2005 года Управление по развитию языков, департамент образования, 2005-2006 г.г., акимы городов и районов.
20 ноября
Департамент образования.
10 ноября
Акимы городов и районов, департамент образования.
4 квартал, 2005-2006 г.г.
250,0
Местный бюджет 2 полугодие 4 полугодие Акимы городов и районов, департамент образования.
2005-2006 годы 2005-2006 годы, Республи- канский 2005-2006 годы, 2 квартал постоянно 4270, 3 квартал Ежеквартально 20 ноября, ежегодно Департамент образования, акимы городов и районов.
4 квартал, ежегодно 200,0 400,0 управление культуры.
Мангистауский областной комитет по управлению земельны- ми ресурсами, Агентство РК по земельным ресурсам 2005-2006гг.
ми ресурсами, Агентство РК по земельным ресурсам, акимы 2005-2006 гг.
области, городов и районов 3 квартал, Управление по развитию языков, акимы городов, районов 110,0 2 квартал, 170,0 173,0 Управление культуры.
Постоянно
Управление по развитию языков, управление культуры, де- партамент образования Управление по разви-тию языков, Малая Ассамблея народов Казахстана, управление культуры 125,0 125,5 100,0 Управление по развитию языков Мангистауской области, Ма- лая Ассамблея народов Казахстана Мангистауской области Управление по развитию языков, департамент внутренней по- литики.
Управление по развитию языков, акимы городов и районов.
1 квартал 210,0
Управление культуры, департамент образования,акимы горо- дов и районов 350,0 Управление по развитию языков, акимы городов и районов, департамент образования.
Управление по развитию языков, акимы городов,районов Ежегодно 300,0 Акимы городов и районов, департамент здравоохранения, департамент предпринимательства и промышленности.
2,4 кварталы, 2005 -2006 г.г.
управление культуры, департамент 2005 -2006 г.г.
Примечание: МКИиС - Министерство культуры, информации и спорта.