Қазақша:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Қазақстан Республикасының Министерство здравоохранения Республики министрлігі Казахстан Денсаулық сақтау министрлігінің 2004 жылғы 18 тамыздағы № 631 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2004 жылғы 18 қыркүйекте тіркелді.
Тіркеу № 3073. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а.
2010 жылғы 28 қыркүйектегі № 767 (ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Бұйрығымен
Коммуналдық және балалар мен өспiрiмдердiң гигиенасы жөнiндегi санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормаларды бекiту туралы Күші жойылды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010.09.28 № 767 (ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
"Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы"
Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 10) тармақшасына сәйкес Бұйырамын:
1. Қоса берiлiп отырған:
1) "Монша қызметiн көрсету объектiлерiн жабдықтауға, ұстап-күтуге және пайдалануға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар";
2) "Жеңiл өнеркәсiптiң балалар тауарларына қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар";
3) "Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс iстеуге қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" санитарлық- эпидемиологиялық ережелер мен нормалар бекiтiлсiн.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
2. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау вице-министрi, Бас мемлекеттiк санитарлық дәрiгерi А.А.
Белоногқа жүктелсiн.
3. Осы бұйрық ресми жарияланған күнiнен бастап қолданысқа енгiзiледi.
Министрдiң мiндетiн атқарушы "Балалар мен жасөспірімдердің және коммуналдық гигиенасы жөніндегі санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормаларды бекіту туралы"
Денсаулық сақтау министрдің міндетін атқарушының 2004 жылғы 18 тамыздағы № 691 бұйрығымен бекітілген "Монша қызметін көрсету объектілерін ұстап күтуге және пайдалануға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" санитарлық- эпидемиологиялық ереже мен нормалар
1. Жалпы ережелер
1. "Монша қызметін көрсету объектілерін ұстап күтуге және пайдалануға эпидемиологиялық ереже мен нормалар (бұдан әрі - санитарлық ережелер)
құрылысы салынып жатқан, қайта жөндеуден өтетін және жұмыс атқарып жатқан меншік нысанынан тәуелсіз монша қызметін атқаратын ұйымдарға таралады.
2. Осы санитарлық ережелердің талаптарын орындалуын ұйымның басшысы мен жеке тұлғалары қамтамасыз етуі тиіс.
3. Осы санитарлық ережелерде мынандай терминдер мен анықтамалар қолданылды:
1) монша - адамдар жуынып, құрғақ (сауна) және ылғалды (орыс моншасы)
буда қыздырынатын үй-жайлардың жиынтығы;
2) сауна (фин моншасы) - жұмыс тәртібі ыстық, құрғақ (ыстықтығы 90-190 о градус Цельсии (бұдан әрі - С) және ылғалдылығы 5-15 пайыз аралығындағы)
ауа буын бассейндегі немесе табиғи су айдынындағы суық сумен кезектестіру арқылы жүргізетін жуыну орны;
3) су ауыстыру - бассейндегі суды керекті кезеңде айырбастау;
4) жуыну орны - денені ыстық сумен жууға арналған үй-жай;
5) күту, суыну орны - жуғаннан кейін суынатын орын;
6) қыздырынатын орын - ыстық ауа буымен буланатын үй-жай;
7) санитарлық өткізгіш - эпидемиялық көрсеткіштер бойынша дезинсекция және тазалау жұмыстары жүргізілетін үй-жайлар жиынтығы;
8) шешініп-киінетін орын - шешінуге, киінуге және киім сақтауға арналған үй-жай.
2. Монша салынатын жер бөліміне және оның үй-жайларына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
4. Моншалар атқаратын қызметтеріне қарай тазалық, өткізгіш (санитарлық өткізгіш) және аралас болып бөлінеді; ыстық фактордың әсер етуіне қарай - орыс, фин (сауна), шығыс және аралас түрдегі моншаларға бөлінуі тиіс.
5. Моншаға бөлінген учаскенің мөлшері қолданыстағы құрылыстық нормалар және ережелерге (бұдан әрі - ҚНжЕ) сай болуы тиіс.
6. Моншаларды ұйымдастыру, олардың құрылысын жүргізу, жаңарту және пайдалануға берілуі санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды бар болған жағдайда жүргізіледі.
7. Моншаны жеке тұрған немесе жапсарлас салынған ғимараттарда орналастыруға болады. Моншаны, саунаны тұрғын үй ғимаратында орналастыруға болмайды.
8. Тазалық және аралас түрдегі моншаларды жоспарлағанда оларды санитарлық өткізгіш ретінде (келушілерді бір есіктен кіргізіп, екінші бөлек есіктен шығаратындай етіп) қолдануға болатындай етіп жүргізу тиіс. Келушілер саны 200 адамнан асатын моншада санитарлық өткізгіш және санитарлық зарарсыздандыру камералары қарастырылуы тиіс.
9. Моншаға бөлінген учаске ауруханалар сықылды емдеу мекемесі, бөбектер үйі, балалар бақшасы немесе мектеп орналасқан шекарадан кем дегенде 50 метр (бұдан әрі - м) жерде орналасуы тиіс.
10. Моншаның ішінде шаштараз, косметикалық кабинет, массаж бөлмесін, қоғамдық тамақтандыру нысандарын, жеке бас гигиенасын сақтауға арналған заттарды және басқа да тауарларды сатуға арналған дүңгіршектер, жеке бастың заттарын сақтайтын сақтау камерасы орналастыру алаң жеткілікті және санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды болған жағдайда жүргізіледі.
3. Сумен жабдықтауға және канализация жүйесіне қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар
11. Орталықтандырылған шаруашылық - ауыз сумен қамтамасыз ету халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық кесімдерімен (бұдан әрі - НҚК) белгіленген тәртіп бойынша жүргізілуі тиіс.
12. Моншаларды сумен және канализация жүйесімен қамтамасыз ету қолданыстағы ҚНжЕ талаптарына сай жүргізілуі тиіс.
13. Шаруашылық - ауыз су үшін пайдаланатын су қолданыстағы НҚК талаптарына сай болуы тиіс.
14. Бассейндерді күтіп ұстау және пайдалану қолданыстағы НҚК
15. Монша канализацияланбаған елді мекенде орналасқанда, оған жергілікті канализация жүйесі қарастыруы тиіс. Моншаның ағынды суларын су өткізбейтіндей етіп, бетондалған жер астындағы сыйымдылықтарға жинау тиіс.
16. Ауладағы дәретхана және бетондалған су өткізбейтін сыйымдылық монша ғимаратынан кем дегенде 25 м жерде орналасуы тиіс.
17. Моншаның ағынды суларын тазалаудан өткізбей су айдындарына, сайларға жіберуге болмайды.
18. Монша үй-жайының еденінен шығатын ағынды суды диаметрі 50 және 100 милиметр (бұдан әрі - мм) құбыр арқылы, ал ванналардан шығатын ағынды суды астаушалар немесе трап арқылы шығару тиіс.
19. Жуынатын ванналар канализация жүйесіне су құйылатын воронкадан 20 мм ауа арқылы айырылып барып, қосылуы тиіс. Ағынды суларды қабылдайтын барлық ішкі қабылдағыштар, суды кері қайтармайтындай етіп (сифонмен)
жабдықталуы тиіс.
4. Жылу, желдеткіш жүйелеріне және жарықтандырылуына қойылатын
20. Жылумен қамтамасыз етуді және желдеткіш жүйесін жобалағанда қолданыстағы ҚНжЕ талаптарына сай дайындау тиіс. Жылумен қамтамасыз еткенде орталықтандырылған жылу көзі немесе өзінің жылу қазандығы болуы тиіс.
21. Сыйымдылығы 200 және одан да көп орындарға арналған моншаларды жылыту жылытылған ауа арқылы жүргізіліп, ол ауа тартатын желдеткішпен жабдықталып, үй-жайдан шыққан ауа қайтып кірмеуі тиіс.
22. Желдеткіш жүйесін және моншаны ауамен жылыту үшін жылылық көзі ретінде 150 С су немесе 0,7 атмосфералық қысымдағы су буын қолдану тиіс.
Жылу жүйесінің жылу көзі ретінде су буын экономикалық тұрғыдан пайдалы болғанда ғана пайдалануға болады. Сағатына 50 адамды шомылдыратын моншаларды пеш арқылы жылытуға болады.
23. 50 немесе одан да аз мөлшердегі адамдарды шомылдыруға арналған моншаларда ауа соратын желдеткішсіз-ақ табиғи желдету көздерін пайдаланады, ал 200 немесе одан аз адамдарды шомылдыратын моншалардың барлық үй- жайлары үшін жалпы ауа соратын желдеткіш қарастырылуы тиіс.
24. Ылғалды және құрғақ үй-жайлар үшін желдеткіш жүйесінің сору жүйесі бөлек болуы тиіс.
25. Ылғалды және сулы режиммен жұмыс атқаратын үй-жайдағы шамдар су мен шашыранды тамшы тимейтіндей етіліп қорғалуы тиіс.
5. Моншаның құрал-жабдықтарына және үй-жайларын күтіп ұстауға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
26. Шешілетін бөлмелер креслолармен, қол жуғыштармен, аяқ ванналармен (75 орынға 1 қол жуғыш және 25 орынға 1 аяқ ваннасы деген есеппен), айнамен, таразымен және шаш кептіретін фенмен (25 орынға 1 фен) жабдықталуы тиіс.
Шешіну бөлмелерінің жанында монша қызметкерлері алынған үй-жай, әбзелдерді, жинау-тазалау құрал-жабдықтарын сақтайтын орын қарастырылып, сондай-ақ дәретханалар болуы тиіс.
27. Сабындап жуынатын орыс моншасы қатарласа орналасқан (бір қатарда скамья саны алтыдан аспауы тиіс) скамьялармен, 12 орынға бір себезгі және алты орынға бір су алатын кранмен жабдықталуы тиіс. Себезгі кабиналары ашуға арналған тұтқалармен, сабын қоятын қабырға сөресімен және жөке ілетін ілмектермен жабдықталуы тиіс. Сабындап жуынатын бөлменің және себезгі кабиналарының шыға берісінде аяқ жууға арналған астаушалар болуы тиіс.
Жуынатындар саны 200 адамнан асқанда скамьялар екі қатардан қойылады.
28. Себезгі және ванна кабиналары 2 бөліктен тұруы тиіс: шешінетін және себезгі, ванна бөлмелерінен. Жабық ванналар мен себезгі кабинасының шешінетін бөлмесі қатты орындықтармен, айнамен, киім және орамал ілетін ілгіштермен
29. Жабық ваннада мыналар қарастыруы тиіс: себезгілі ваннамен, сабын қоятын қабырға сөресі және жөке ілетін ілмектермен, себезгі кабиналары себезгімен, оны ашуға арналған тұтқалармен, жөке ілетін ілмектермен
30. Сабындап жуынатын немесе себезгі бөлмелерінде қарастырылатын себезгілер саны, 100 орындық барлық түрдегі моншалар үшін әрбір 50 орындық сабындап жуынатын және себезгі бөлмелер үшін 1 себезгі қарастырылады.
31. Орыс және аралас үлгідегі моншалардағы буланатын орында жеке скамьялар, 5 орынға 1 краннан деген есеппен қамтамасыз етіледі. Су алатын кранды жататын сөрелерде орналастыруға болмайды. 50 және одан да көп орынды моншаларда ыстық құрғақ ауамен немесе финн үлгісіндегі булану бөлмесін қарастыруға болады.
32. Булану бөлмесінде тас пеш орналастырғанда сыртқы қабырғамен пеш арасында қорғаныс қабырғасы болуы тиіс. Монша пеш арқылы жылытылатын болса, тас пештің от жағатын орны булану бөлмесіне қосымша бөлмеге шығуы
33. Егер, моншаның өткізгіштігі сағатына 20 адамнан көп болса, онда моншада әйелдер мен еркектерге арналған екі бөлім қарастырылуы тиіс.
34. Унитаздар мен қол жуғыштардың саны мынандай есеппен анықталады:
әр 50 орынға 1 унитаз және әр дәретханаға 1 қол жуғыш.
35. Ылғалды режиммен жұмыс атқаратын үй-жайдың едені су мен зарарсыздандырғыш ерітінділерге шыдамды, беті бұжыр болып, оңай тазаланып су ағып кететін ойықтар мен ұңғыларға қарай 0,01-0,015 еңіс болуы тиіс. Ылғалды режимде жұмыс атқаратын үй-жайдың едені басқа үй-жайдың еден деңгейінен 30 мм төмен болуы тиіс.
36. Терезелердің жоғарғы жағынан ашылатын фрамугтар мен желдеткіш көздер қарастырылып, олар терезе торларынан кәшектермен бөлініп тұруы қажет.
Қақпақшалардың іштен жабылар жағы тығыз жабылуы үшін су тартпайтын серпінді заттармен тығыздалуы тиіс. Терезелердің ішкі жағына қойылатын шынылар үшін су тартпайтын бітеуіштермен жабыстырылып немесе арасына су тартпайтын төсем салған дұрыс.
37. Ылғалды режимде жұмыс атқаратын үй-жайлардағы терезенің астындағы тақтайдың орнында глазурлі немесе басқа су сіңірмейтін тақтайшамен жабылған еңіс болуы тиіс.
38. Ылғалды режимде жұмыс атқаратын үй-жайлардағы қабырғалар мен ара қабырғаларын барлық биіктік бойында керамикадан, полимерлерден не шыныдан жасалған тақтайшалармен жабу тиіс.
39. Булану үй-жайларының қабырғалары мен сөрелері ағашпен қапталынады.
40. Монша ішінде жууға және зарарсыздандыруға төзімді материалдармен жасалған қатты немесе жартылай қатты жиһаз қойылады.
41. Моншада металдан немесе синтетикалық полимерлі материалдардан жасалынған легендер қолданылады. Ағаштан жасалған сыйымдылықтарды қолдануға болмайды.
42. Ванналар эмальдандырылуы тиіс. Эмалы бүлінген ванналарды
43. Таза төсек әбзелдері (жаймалар, орамалдар) арнайы үй-жайларда сақталынып, пломбыланған пакеттер арқылы тұтынушыларға берілуі тиіс.
44. Құрғақ режиммен жұмыс істейтін үй-жайларда қоқыс салатын ыдыс қарастырылуы тиіс.
45. Жинау-тазалау құрал-жабдықтары белгіленіліп, арнайы үй-жайда немесе шкафта сақталуы тиіс. Пайдаланылған тазалағыш материалдар жуылып, зарарсыздандырылып, кептірілуі тиіс.
46. Әрбір бөлімде бірінші көмек көрсетуге арналған дәрмек қобдишасы болуы тиіс.
47. Монша үй-жайларында мыналарды істеуге болмайды:
1) кір жууға;
2) қыздырыну бөлмесінде немесе басқа үй-жайлар киімдерді кептіруге;
3) үй-жайларды басқа бағытта пайдалануға.
48. Үй-жайлардағы ауаның температурасын өлшеу үшін термометрлерді іліп қою тиіс.
49. Сабындап жуыну, қыздырыну, себезгі, шешіну бөлмелерінде және басқа да үй жайларда жұмыс уақытының барлық мезгілінде тазалық сақталуы тиіс.
Ванналар мен себезгі орналасқан кабиналарда әр жуынған-шайынған адамнан кейін ванналар сабындалған шөтке арқылы тазаланып, ыстық сумен жуылып, Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген зарарсыздандырғыш заттармен өңделуі тиіс.
50. Күн сайын монша жабылған соң бөлмелерді, керек-жарақтарды және жабдықтарды жинап, зарарсыздандырады.
Сабындап жуынатын және қыздырынатын бөлімдерде:
1) легендер мен ванналар зарарсыздандырғыш ерітінділермен өңделгеннен кейін сумен шайылады;
2) скамьялар ыстық сумен, сабындалған қатты шөткемен жуылады;
3) қабырғалардың панелдері, шығыңқы құрылымдар, су құбырлары, жылыту құралдары, жарықтандыратын арматура мен шамдар, терезелердің шыныларын шөткемен жуады;
4) едендерді шөткемен суды үздіксіз құйып отырып жуады;
5) жуып біткеннен кейін, олар зарарсыздандырудан өткізіледі, одан соң егер қабырға құрал-жабдықтар шлангамен келетін ыстық су арқылы шайылады;
6) шешіну бөлмесіндегі жиһаздар мен құрал-жабдықтар (дивандар, скамьялар, медициналық таразылар) зарарсыздандырғыш ерітінділермен сүртіледі.
51. Моншадағы күрделі тазалау жұмыстары алдын ала зарарсыздандыру арқылы жеті сайын белгіленген "санитарлық күнде" жүргізіледі.
52. Моншаның қызметкерлері міндетті түрде жұмысқа қабылданардың алдында және кезеңді медициналық тексерістен, халықтың санитарлық- эпидемиологиялық салауаттылықпен қамту саласының өкілетті органы бекіткен тәртіпте арнайы гигиеналық дайындықтан өтуі тиіс.
53. Әрбір қызметкерде барлық медициналық тексерістерінің қорытындылары мен гигиеналық дайындықтан өткендігі туралы мәліметтер бар жеке бастың медициналық кітапшасы болуы тиіс.
54. Моншаның қызметкерлері санитарлық және арнайы киімде жұмыс жасауы тиіс.
"Балалар мен жасөспірімдердің және коммуналдық гигиенасы жөніндегі № 631 бұйрығымен бекітілген "Жеңіл өнеркәсіптің балалар тауарларына қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормалар
1. "Жеңіл өнеркәсіптің балалар тауарларына қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормалар (бұдан әрі - санитарлық ереже) іс-әрекеттері өндірілетін жеңіл өнеркәсіп тауарларының балалар түрінің жиынтығына байланысты қызмет атқаратын заңды мен жеке тұлғаларға арналған.
2. Осы санитарлық ереженің талаптарын сақтауды ұйымдардың басшылары мен жеке тұлғалар қамтамасыз етуі тиіс.
3. Осы санитарлық ережеде мынандай терминдер мен анықтамалар қолданылған:
1) балалар түр жиынындағы тауарлар - іш киімдер және төсек әбзелдері, жаялық, сулық дене жабымдары, көйлек, қысқы киім, шұлық-ұйық бұйымдары, бас киімдер, биялай, қолғап, жылдың барлық мезгілдеріне арналған аяқ киімдер;
2) маталардың ауа өткізгіштігі - ауаның мата арқылы өтетін деңгейі, оны белгілі бір қысым 5 миллиметр (бұдан әрі - мм) сынап бағанасының күшімен, белгілі бір уақыт бірлігі секунд ішінде (бұдан әрі - сек), мата бетінің куб метрімен берілетін бірлігі (бұдан әрі - дм ) арқылы өтетін ауаның мөлшері арқылы анықталады;
3) ылғал тартқыштығы - матаның ауадағы су буларын сіңіретін және оны белгілі бір жағдайларда ұстап қалатын, пайыз (бұдан әрі - %) есебінде анықталатын қабілеті;
4) су сіңіргіштігі (капиллярлылығы) - іш киімге арналған материал талшықтарының бойымен тері бетіндегі ылғалды сағатына миллиметр өлшеммен (бұдан әрі - мм/сағ) тез және толық сіңіру қабілеті;
5) жасанды тоқыма материалдар (ацетат, вискоза, мысты-аммиакты және белокты талшықтар) - табиғи полимерлерді (ағаш және мақта целлюлозасы, өсімдіктен және жануарлардан алынған белоктарды) химиялық жолмен өңдеу арқылы алынатын материалдар;
6) ең көп су сіңіргіштігі - матаны суға батырғаннан кейін 24 сағат бойы оның құрамындағы қалатын судың мөлшерін өлшеу арқылы белгілі болатын матаның су сіңіру қабілеті;
7) ең аз су сіңіргіштігі - матаны қолмен сыққаннан және сүзетін қағаздың арасына салып кептіргеннен кейінгі матаның салмағы, ол құрғақ матаның салмағымен салыстырылып, % есебінде анықталады;
8) табиғи тоқыма материалдар - мақтадан, зығырдан, жібектен және жүннен, табиғи өсімдік талшығынан тоқылған маталар;
9) бу өткізгіштігі - киімнің астындағы кеңістікте түзілетін және белгілі уақыт бірлігінде 1-сағатта куб сантиметрмен (бұдан әрі - см ) мата бетінен өтетін миллиграмм (бұдан әрі - мг) бу мөлшерімен сипатталатын киім маталарының су буын өткізу қабілеті;
10) кеуектілік - берілген матаның көлеміне кеуек көлемінің пайыз түріндегі салыстырмасы;
11) кебу жылдамдығы - матаны суға батырғаннан кейін толық кепкенге керекті уақыт, ол үлгіден 1 сағат ішінде буланған ылғалдың (бұдан әрі - г/см )
мөлшерімен белгіленеді;
12) синтетикалық (полимерлі) тоқыма материалдар - синтетикалық жоғары молекулярлы қосындылардан (тас көмірден, мұнайдан және табиғи газдан)
алынатын материалдар;
13) жылусақтайтын қасиеттері - киім астындағы кеңістікте пайда болатын, матаның қалыңдығына оның көлемді салмағының арақатынасымен анықталатын, тоқыма материалдардың температура ұстау қабілеті;
14) жылулық кедергі - белгілі бір уақыт ішінде (сағат) температура бір градус Цельсии (бұдан әрі - С) түскенде, бір шаршы метр (бұдан әрі - м )
матадан 1 килокалория (бұдан әрі - ккал) жылу өтуімен немесе жылу өткізу коэффициентімен сипатталатын материалдың жылу сақтағыш қасиеті;
15) трикотажды мата - табиғи немесе синтетикалық материалдардан жасалған, тұзақ тәрізді, жоғары кеуекті және ауа құрылымы бар маталар;
16) химиялық тұрақтылық - материалдардың рецептурасына кіретін немесе деструкция (тозу) кезінде түзілетін, (ауа ортасына көшуі) кубметрде миллиграммен берілетін (бұдан әрі - мг/м ) немесе (сулы сорғышқа көшуі) бір литрде миллиграмм болып (бұдан әрі - мг/л) белгіленетін химиялық заттардың бөлу (көшу) қабілеті;
17) электр зарядымен зарядталуы - материалдың өз бетінде статикалық электр зарядын жинау қабілеті, ол үлгі бетін үйкемегенде және үйкегенде электрстатикалық өріс кернеуінің өлшемімен анықталады және матаның шаршы сантиметр (бұдан әрі - кВ/см ) киловольтпен белгіленеді.
2. Балалар киімдеріне қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
4. Жазғы киімдері мынадай талаптарға сай болуы тиіс:
1) киім астындағы кеңістіктен (тері мен киімнің ішкі қабатының арасындағы кеңістік) зат айналым өнімдерін кетіру үшін іш киім бөгет болмауы тиіс және іш киім маталары жұмсақ, жұқа, ауа өткізгіштігі 200-500 бір кубдециметрге метр секунд болып (бұдан әрі - дм /м/с), суды жақсы сіңіретін 20% және жақсы бу сіңіретін 90%-дай және жібитін (су сорғыштығы) болып, тез арада кебетіндей болуы тиіс. Баланың терісін жаншымайтындай еркін пішіліп, тігісі қалың болмауы тиіс. Іш киімдердің (дамбал) және түнгі киімдердің (пижама) резеңкесі артынан енгізілуі тиіс;
2) іш киімдер жұқа және жұмсақ мақта және зығырдан жасалған маталардан (бәтес, мадеполам, мата) дайындалуы тиіс.
Мақтадан жасалған трикотажды іш киімді ауаның температурасы жоғары болғанда пайдалануға болмайды. Ұйықтағанда киюге арналған іш киім (жейде, пижама) жұмсақ және оның резеңкесі бостау болуы тиіс;
3) балалар іш киімі мен жазғы киімдерінің түсін ашық түсті маталардан дайындау ұсынылады.
5. Жеңіл көйлектер мынадай талаптарға сай болуы тиіс:
1) еркін пішіліп, жеңі қысқа (резеңкесіз, қаттамасыз немесе мойын тұсында еркін тілінген жеңдермен) болуы тиіс. Көйлектің тілікшесін белден жоғары немесе төмен жасайды, өйткені ол қозғалыстың ауқымды болуын қамтамасыз етеді. Қатты тартатын резеңкелер мен белдіктерді қолдануға болмайды;
2) жазғы көйлектерге пайдаланылатын маталар жұмсақ болып, жоғары деңгейде ауа және бу сіңіретін, жылу өткізетін болуы тиіс.
6. Балалар киімінің 30 өлшемге дейінгілерін дайындау үшін табиғи маталарды пайдалану ұсынылады. Жаңа туған балаларға жеңіл жазғы киімдерді дайындау үшін синтетикалық талшықтар қосылған маталарды пайдалануға болмайды.
7. Қысқы киімдер мынадай талаптарға сай болуы тиіс:
1) қыс мерзіміне арналған киімдер жылу өткізгіштігі төмен және гигиеналық тұрғыдан пайдалы мақта мата трикотажынан жасалуы тиіс;
2) үй-жайлардағы жүретін балалардың жеңіл киімі ол жердегі ауаның температурасына байланысты. Ауаның температурасы қосу 20 С-ден (бұдан әрі - +) жоғары болғанда балалардың киімі жазғы киімдердей болуы тиіс. Үй- жайлардағы ауаның температурасы төмендеген сайын киімнің жылу сақтағыш қасиеті жоғарылауы тиіс;
3) балалардың қысқы жеңіл көйлегіне мақтадан (фланель, байка, шибарқыт, шотландка) жасалған қалың, жүнді және жартылай жүнді (мақта мен вискоза қосылған) маталар, әр түрлі иірімжіптерден жасалған (мақтадан, жүннен, вискозадан) m маталар, 35%-дай нитрон талшығы және құрамында 40%-дай лавсан бар вискозалавсан иірімжібі қосылған жүнді маталарды қолдану тиіс;
4) ең жылы сырт киім - үлбір (қой терісінен жасалған тон) деп саналады;
5) қоңыржай климат жағдайында сырт киімнің жоғары жағына салмағы ауыр емес және ауа өткізгіштігі және ылғал сыйымдылығы төменгі көрсеткіштегі маталарды: су сіңірмейтін жадағай маталарды пайдалану тиіс. Жылытқыш ретінде жартылай жүнді күспе (1,5-2 қабат) немесе күспенің синтетикалық жылытқышпен үйлестірілген түрі (жасанды үлбір, синтетикалық мақта) қолданылады;
6) қатал климаттық жағдайларға арналған жылусақтау қасиеттері жоғары қысқы балалар киімдері суық ауа киім астына кірмейтіндей құрылымы жабық, суықтан қорғайтын заттары бар (нымшашалар, жартылай нымшашалбар) болуы тиіс. Стандартты киіммен салыстырғанда киімнің қалыңдығы жылусақтағыштың қосымша қабатының 16-18 мм-ге, ал шалбарларда 8-10 мм-ге дейін ұлғайтылуы Мұндай киімнің ауа өткізгіштігі 60 дм /м с (196 Па) құрау тиіс.
Салыстырмалы тыныш ауаның алу 30 алу 40 С температурасында жылудың кедергісі 0,7 С;
7) климаттық жағдайы суық аяз бен желдің қатты тұруымен сипатталатын аудандар үшін киімнің ауа өткізгіштігін 10-20 куб дециметр (бұдан әрі - дм /м с) дейін төмендетуге болады, матаны (балалар драпын) одан да тығыз матаға ауыстыру арқылы немесе киім жиынтығына желден сақтайтын астар енгізу арқылы жүзеге асырылады;
8) балалар сырт киімінің жоғарғы жағын дайындауға синтетикалық және жасанды талшықтар қосылған материалдарды пайдаланғанда бала-бақша жасындағы балалардан басқа балалардың киіміне қосылатын синтетикалық талшық 50%-дан аспауы тиіс;
9) жылытқыш ретінде 50% синтетикалық және жасанды қоспасы бар материалдарды бала-бақшаның жоғары тобындағы және мектеп жасына дейінгі балалардың киімінде пайдалануға болмайды. Астар ретінде табиғи және вискозды талшықтан жасалған материалдарды пайдалану тиіс. Синтетикалық материалдарды астар ретінде пайдалануға болмайды.
8. Балаларға арналған киімдер балалардың денсаулығына аса қауіпті иісті және зиянды химиялық қосындыларды бөлу көзі болмауы тиіс. Өнімнің бетіндегі электрстатикалық өрістің кернеулігі 0,3 шаршы сантиметр (бұдан әрі - см )
аспауы тиіс.
9. Киімнің физикалық қасиеттері (сіңіретін, жылу сақтайтын, электростатикалық) организмге теріс әсер етпеуі тиіс.
10. Қыртыстанбайтын, сусіңірмейтін, оттан қорғайтын және электрге қарсы қасиеттер беру үшін арнайы өңделген киімдер химиялық тұрғыдан тұрақты және қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сай болуы тиіс.
11. Балаларға арналған трикотажды бұйымдар мынадай талаптарға сай болуы тиіс:
1) трикотажды бұйымдарды дайындау үшін шикі заттардың табиғи, жасанды және синтетикалық түрлері мен олардың қосындыларынан жасалған трикотажды маталар пайдаланылады;
2) табиғи, құрамында вискозасы (вискоза, сиблон) бар жасанды шикі заттар мен олардың қосындыларынан жасалған талшықтарды, жіптерді, және иірімжіптерді бұйымдардың барлық түріне, ал жасанды талшықтардан жасалған (ацетат және үш ацетат) жіптер мен иірімжіптерді бұйымның мақсатына, түріне және өлшеміне байланысты пайдалану рұқсат етіледі;
3) шикі заттардың екі қосындысының әр түрінен (табиғи және химиялық)
дайындалған трикотажды жаймадағы (бір даналық бұйымда) рұқсат етілген химиялық шикізаттың ең көп бөлігі осы санитарлық-эпидемиологиялық ережеге 1 қосымшасына сай болуы тиіс;
4) трикотажды жаймадағы (бір даналық бұйымда) химиялық шикізаттың ең көп бөлігін анықтағанда жасанды шикі заттардың құрамында вискозасы (вискоза, сиблон) бар түрлері табиғи шикі зат ретінде есептеледі;
5) трикотажды матада (бір даналық бұйымда) шикі заттардың үш және одан да көп қосындысының әр түрін (мысалы, табиғи + синтетикалық + синтетикалық немесе табиғи + жасанды (ацетат) + табиғи + синтетикалық) дайындалған)
пайдаланғанда химиялық шикізаттың әрбір бөлігі осы санитарлық ережеге 1 қосымшада көрсетілген мәннің шегінде болып, қосынды түрінде пайдаланылатын химиялық шикі заттардың бір түрінің ең көп бөлігінің үлкен мәнінен аспауы тиіс;
6) трикотажды матада (бір даналық бұйымда) химиялық шикізаттардың әр түрлі үйлесіміндегі әр түрлі еселіктерін осы санитарлық-эпидемиологиялық ереженің 1 қосымшасына сай пайдалануға болады;
7) синтетикалық шикі заттардан жасалған әрлегіш бөлшектер (мойын тұсындағы байка, қаттама), сонымен қатар синтетикалық тігін жіптер бұйымдардағы синтетикалық шикі заттардың ең көп бөлігін анықтағанда есепке алынбайды;
8) бала-бақша жасындағы балаларға арналған іш киімдік бұйымдарда денеге жанасатын және синтетикалық шикі зат түрінен дайындалған әрлегіш бөлшектерді қолдауға болмайды, денеге жанаспайтын әрлегіш тігістерді жасауға синтетикалық тігін жіптерін, сонымен бірге құрамында полиакрилнитрилды талшықтары бар иірім жіптерді қолдануға болады;
9) бала-бақшалық жастағы балаларға арналған іш киімдік бұйымдарды көркемдеу үшін мөрлеу және ысытып мөрлеу әдісімен орындалған, сонымен бірге синтетикалық шикі заттан жасалған жапсырмалар мен кестелерді қолдануға болады;
10) шикі заттық құрамы жағынан ажыратылатын жаймаларды қолдана отырып дайындалған балалар бұйымдардағы химиялық шикі заттардың түрінен жасалған бұйымдардың барлық бөліктерінің ең көп бөлігі бұйымның жалпы бөлігімен салыстырыла отырып анықталады және ол осы санитарлық ережеге 1 қосымшаның мәнінің шегіне және бұйымның сәйкес түрі мен өлшемін есепке ала отырып жоғарыда көрсетілген талаптарға сай болуы тиіс.
12. Балалар киімі үшін пайдаланылатын материалдардың гигиеналық сипаттама осы санитарлық ережеге 2 қосымшада келтірілген.
3. Балалар киімінің конструкциясына қойылатын санитарлық-
13. Қысқы сырт киім киімнің астыңғы қабаттарына тығыз жанасып, олардың конструкциясы киімнің астына суық ауа кіруден қорғайтындай жабық
14. Ыстық ауа-райына арналған жазғы киімдер киім астындағы кеңістіктің желденуін қамтамасыз ететіндей бос болуы тиіс.
4. Балалар аяқ киіміне қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
15. Табанның айналасын қолайлы микроклиматпен қамтамасыз ету аяқ киімнің маңызды қызметі болып табылады. Аяқ киім дайындалған материалдың физикалық-гигиеналық қасиеттері қоршаған ортаның әр түрлі микроклиматтық жағдайында аяқ киімнің ішінде керекті температуралық-ылғалдық режимнің ұсталуын қамтамасыз етуі тиіс.
16. Аяқ киімдердің барлық түрлері аяқтың мөлшері мен түріне сай болуы тиіс. 8-17 жас аралығындағы мектеп оқушыларына арналған аяқ киімдер, жыныстық ерекшеліктерін еске ала отырып шығарылуы тиіс. Аяқ киімнің мөлшері қолданыстағы стандарт арқылы анықталады.
17. Балалар аяқ киімінің ішкі пішінін конструкциялағанда саусақтардың желпуіш тәрізді ажырап тұратынын ескерген жөн, осыған байланысты аяқ киімнің тұмсығы табан байпақша буындардың деңгейінде жалпақ болуы тиіс.
18. Аяқ киімнің негізгі элементтері (тұмсығы, күлшін, тобығы, ұлтаны, ұлтарағы, өкшесі) мынадай талаптарға сай болуы тиіс:
1) ұлтарақтың (табанның барлық жүретін бетіне орналасқан аяқ киімнің ішкі бөлігі) ең кең тұсы аяқ киімнің тұмсық тұсында болуы тиіс, соңғы саусақтардың түбі иілетін, жылу және ылғалсақтайтын қасиеттері, су сіңіретін және желденетін қабілеті бар, тек табиғи былғарыдан жасалуы тиіс;
2) иілгіштік, қалыңдық, салмақ, жылусақтағыш қасиеттері есебінен ұлтан тірек-қимыл аппаратының қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етуі тиіс.
Табанның қалыңдығы осы санитарлық ережеге 2-қосымшаның бірінші кестесінде көрсетілген;
3) балалар аяқ киімін бекітудің жіпті және аралас түрлері рұқсат етіледі:
сандалды, доппелды, сандалды-желімді, доппелды-желімді, тігісті-желімді, тігісті- доппелды.
Жаңа ұлтандық материалдарды қолданғанда (кеуекті резеңке, полиуретандар және басқалар) аяқ киімге су кіргізбеуді қамтамасыз ететін бекітудің желімдік және құйма әдісін пайдалануға болады;
4) ұлтан жасау үшін кеуекті резеңке, табиғи былғары және тұтасқұйма құрылымды резеңке қолданылуы тиіс;
5) балалар аяқ киімінің өкшесі болуы тиіс, өкшесі жоқ аяқ киімдер (шәркелер) тек жас балаларға арналған аяқ киімдерде ғана рұқсат етіледі. Үйде киілетін аяқ киімнің өкшесі аласа болуы тиіс;
6) мектепке дейінгі балалар үшін өкшенің биіктігі 5-10 мм, 8-12 жастағы оқушылар үшін 20 мм-ден аспауы тиіс. 13-17-тегі жоғары топ оқушыларының ұлдары үшін - 30 мм, ал қыздар үшін - салтанатты аяқ киімдердің өкшесі 40 мм рұқсат етіледі.
Жасөспірім қыздар үшін бұдан өкшесі биік аяқ киімдер дайындауға болмайды;
7) күлшін өкшені қамтуы тиіс және оның деформацияға ұшырауын қарастыру тиіс. Тығыз күлшінсіз аяқ киімдерді тек 11 жастан үлкен балалар үшін шығаруға рұқсат етіледі;
8) балалар аяқ киіміне арналған күлшін дайындау үшін стандартқа сай өте қалың табиғи былғары пайдаланылады. Бір қабатты күлшіннің қалыңдығы гусарикті аяқ киімде - 1,7-2,0 мм-ден, бөбектер аяқ киімінде - 2,0-2,3 мм-ден, мектеп жасына дейінгілердің аяқ киімдерде - 2,3-2,6 мм-ден, мектепке дейінгілер және қыздардың аяқ киімдерінде - 2,6-2,8 мм-ден аспауы тиіс. Гусариктерден басқа балалар аяқ киімдерінде былғары талшықтары қосылған картоннан жасалған күлшінді дайындауға болады;
9) қонышсыз бәтеңкелердің, туфлилердің, сандалеттердің биіктігі артындағы тігістің жолымен дайындаманың жоғары жиегінен ұлтанға дейін, тігінен өлшенеді, ал қонышсыз етіктер мен етіктердің биіктігін іш жағынан ортадағы тік жолмен, жоғары шеттіктен ұлтанға дейін өлшейді, ол осы санитарлық ережеге 2-қосымшасының 2-кестесінде көрсетілген;
10) тұмсығы (саусақтардың ішкі бетін табан бақайшақ буындарына дейін жабатын аяқ киімнің сыртқы бетінің жоғарғы бөлігі) табиғи былғарыдан немесе Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген материалдардан жасалады;
11) тұмсықтың асты (аяқ киімнің беті мен астарының арасындағы бөлігі), аяқ киімнің пішінін сақтау тұмсық тұсында орналасқан және оның ұзындығы табан бақайшақ буындардан аспауы тиіс.
19. Балалар аяқ киімінің аяқтың қозғалуына бөгет болмайтын сенімді және ыңғайлы бекіткіші болуы тиіс. Бұл үшін бекіткіштің әр түрлі түрі пайдаланылады:
баулар, белдіктер, сыдырмалы баулар пайдаланылады.
Мектеп жасына дейінгі балаларға түймеленбейтін ашық туфлилер ("қайық"
тәрізді) жарамайды, өйткені олар табанның ішкі жағынан қысатындықтан бұлшық еттер тез шаршап, қан айналымның бұзылуына әкеледі.
20. Аяқ киімнің жоғарғы жағы аяқ киім ішіндегі кеңістіктің температуралық- ылғалдылық режимін қамтамасыз ететіндей болуы тиіс. Жыл бойы киілуге арналған балалар аяқ киімінің жоғарғы жағына қолданыстағы стандарттың талаптарына сай табиғи былғарыны пайдаланылуы тиіс.
21. Аяқ киімнің жоғарғы жағының барлық бөлшектері табиғи былғарының қолданыстағы стандарттың талаптарына сай заңдастырылған қалыңдығын есепке ала отырып дайындалуы тиіс.
22. Жазғы аяқ киімдер үшін оның жоғарғы жағы ретінде былғарымен қатар әр түрлі тоқыма маталар тегіс немесе былғарымен араластырылып (рогожка, жартылай екі жіпті, серуендік, джинсалық маталарды) пайдаланыла алады, жылытылған аяқ киімде жоғарғы жағы ретінде - шұға, драп, жартылай жүнді және жүнді материалдар, фетр, киіз және басқа да материалдар пайдаланылады.
23. Мектеп аяқ киімінде әсіресе ересектерге арналған аяқ киімдерге құрамында синтетикалық талшықтардың (50%-дан асырмай) қоспасы бар астарды пайдаланған жөн.
24. Балалар аяқ киімінде астары ретінде табиғи былғары мен мақтадан тоқылған материалдар пайдаланылуы тиіс. Астар жұмсақ, иілгіш және аяқ киімді пайдаланғанда ыңғайсыздық тудырмайтындай болуы тиіс.
25. Аяқ киімнің қосымша бөлшектерін: қақпақшалар, қаттамалар, әрлеулерді әр түрлі синтетикалық материалдардан (жасанды былғарыдан, үлбірден) дайындау рұқсат етіледі.
26. Аяқ киімнің массасы (салмағы) - бекітудің, конструкцияның және пайдаланылған материалдарға байланысты. Аяқ киім массасының нормасы қолданыстағы стандартқа (осы санитарлық ережеге 3-қосымшасының 2-кестесі)
сай болуы тиіс.
27. Бәтеңкелердің нормалы салмағы әдеттегі нормаланған салмағымен салыстырғанда ұлдардікі - 30, мектептегілердікі - 25, балалардікі - 20, бөбектердікі - 15, гусариктілердікі - 10 граммға үлкейеді.
Етік қоныштарын үлкейткенде немесе азайтқанда әрбір сантиметрге арналған салмақтың нормасы қолданылған аяқ киімнің түріне қарай 10 граммға өседі немесе кемиді.
28. Жоғарғы беті табиғи тоқыма материалдан жасалған аяқ киімдер үшін салмақтың нормасын 5%-ға азайту тиіс, ал жоғарғы беті жылы тоқыма материалдардан жасалған аяқ киімдер үшін 5%-ға өсіру тиіс. Астар ретінде байканы қолданғанда салмақтың нормасы - 2%-ға, жасанды үлбірді - 5%-ға, табиғи үлбірді - 10%-ға өседі.
29. Синтетикалық материалдарды қолдана отырып жасалған аяқ киім салмағының нормасын анықтау үшін, аяқ киімнің салмағының көрсеткіші 1,08 түзетілетін коэффициентке көбейтіледі.
30. Балалар аяқ киімі үшін пайдаланылатын материалдардың гигиеналық сипаттамасы осы санитарлық ережеге 4 қосымшада берілген.
5. Балалар киімдерін дайындауға рұқсат етілген маталар мен материалдар
31. Балалар бұйымдарын дайындау үшін табиғи және вискозалы талшықтардан тоқылған маталар мен жаймалардың барлық түрлері және жіптер пайдаланылады. Балалар киімдерін дайындау үшін пайдаланылатын шикі заттар мен материалдар Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген болуы тиіс.
32. Жаңа туылған нәрестелер, бөбектер мен бала-бақша жасындағы балаларға арналған іш киім дайындау үшін пайдаланылатын материалдардың құрамына синтетикалық талшықтарды қосуға болмайды. Бір рет қолданатын балалар іш киімдерін және бұйымдарын (подгузниктер, гигиеналық сулықтарды)
100%-ды вискозадан дайындауға болады. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалар үшін капровискозды жайма және құрамында капрон мен 40%- дан аспайтын лавсан бар мақта лавсанды иірімжіптен жасалған жайма, капрон қосылған эластик жібімен (23%-дан аспайтын) аралас мақта-мата жайма пайдаланыла алады.
33. Синтетикалық талшықтар мен жіптер қосылған көйлектік жүнді маталардың 32 өлшемінен басталатын бұйымдары үшін осы санитарлық- эпидемиологиялық ережеге 1 қосымшасындағы 7 кестеде көрсетілген, "жүннен жасалған көйлектер бағанын су сіңіретін және ауа өткізетін көрсеткіштері болып, пальтоға және костюмге арналған жүнді маталардың құрамындағы синтетикалық талшықтар мен жіптер барлық жасмөлшерлік топтар үшін 67%-дан аспауы тиіс.
34. Басқа балалар бұйымдарын дайындау үшін:
1) бөбектер тобындағы балалардан басқа балаларға қолдануға рұқсат етілген жасанды үлбір және синтетикалық жылы қабаттар (жапсырылған, көлемді және ине өтетін);
2) балалар киімдерін дайындауға арналған материалдарда сіңіргіштер мен аппреттер санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды болған жағдайда пайдалануға болады.
35. Нәрестелер, бөбектер және мектепке дейінгі жастағы балалардың іш киімдері үшін сіңіргіштер мен аппреттерді пайдалануға болмайды.
36. Бөбектердің, мектеп жасына дейінгі және мектеп жасындағы балаларға (40 өлшемге дейін) киімдер дайындағанда синтетикалық тігін жіптерін пайдалануға болмайды.
6. Аяқ киімді дайындауға рұқсат етілген материалдар
37. Балалар аяқ киімін дайындауға пайдаланылатын шикі заттар мен материалдарды қолдануға рұқсат болуы тиіс. Балалар аяқ киімін дайындау үшін мыналарды пайдалануға болады:
1) күз-көктем және қысқы түржиындағы мектепке дейінгі балалар аяқ киімінің төменгі жағына полиуретанды құйма және пішінделген материалдар;
2) мектеп жасына дейінгі балалар аяқ киіміне арналған кеуек резеңкеден жасалған жыл бойғы түржиынына керекті пішілген ұлтаны;
3) күз-көктем және қысқы түржиындағы мектепке дейінгі балалар жылу қабаты жоқ аяқ киімінің өкшесі, сыздығы және кесіндісі поливинилхлоридтан (бұдан әрі - ПВХ) жасалған пішінделген былғарыдан (құю әдісі арқылы) жасалған ұлтандар;
4) табиғи материалдардан астар жасауды қолданған жағдайда етіктің қонышына фловер-лак;
5) гусариктік аяқ киімнен басқа жазғы, күз-көктемгі және спорттық түржиындағы кеуексіз резеңкесінен жасалған аяқ киімдер;
6) балалар аяқ киіміне арналған кеуекті резеңкесі оның ішінде жазғы, көктем мен күзге арналған гусариктік аяқкиімге арналғаны;
7) найриттен және полиуретаннан жасалған желім;
8) оқушылар мен мектеп жасына дейінгі балалар аяқ киімінің поливинихлоридтен және термоэластопластан жасалған ұлтан;
9) балалар аяқ киімінің оның ішінде гусариктік, мектеп жасына дейінгі және оқушыларға арналғандарының ішін тыстауға арналған жасанды үлбірді, қоспа жіптен пластифицирленген поливинилхлоридті -33% + полиакрилнитрил талшығы (бұдан әрі - ПАН) 67% тоқылған түкті және 100% мақта-матадан жасалған мұның негізі үшін мақтадан иірілген 100% жіпті немесе лавсанвискозадан (67%, 33%) жасалған жіптен тоқылған матаны;
10) балалар аяқ киімінің оның ішінде гусариктік, мектеп жасына дейінгі және оқушыларға арналғандарының ішін тыстауға арналған жасанды үлбірді, қоспа жіптен (лавсан мен нитроннан) тоқылған түкті және 100% мақта-матадан жасалған мұның негізі үшін мақтадан иірілген 100% жіпті немесе лавсанвискозадан (67% лавсанды, 33% вискоза) жасалған жіптен тоқылған матаны;
11) балалар аяқ киімінің оның ішінде гусариктік, мектеп жасына дейінгі және оқушыларға арналғандарының үстін жасауға жүнмен қапталатын жасанды үлбірді, полиамидті күрделі жіптен тоқылған түкті және оған түр беретін каркасын мақтадан және лавсанвискоздан (67% лавсанды, 33% вискоза) жасалған жіптен тоқылған матаны;
12) жазғы, күзгі және қысқы аяқ киім түржиындары үшін полиуретанмен жабылған бахтармалық сплиттен жасалған нағыз теріні;
13) поролонды трикотаж матасымен айырбасталған жасанды үлбірді және жасанды теріні;
14) жазғы аяқ киімдердің астары үшін амидоэластеріні;
15) түгіне таза жүн жібі қосылған немесе нитрон жібімен бірге жасалған (50% жүн +50% нитрон) жасанды трикотажды үлбір;
16) мақта-мата негізінде жасалған жасанды үлбір (30%ПВХ және 70% ПАН жылытқыш ретінде);
17) айырбасталған үлбірден жасалған аяқ киімнің қонышына арналған фловер-лак;
18) аяқ киімнің қонышына арналған фловер-лакқа ұқсас жасанды материал;
19) жұмсақ жасанды тері;
20) аяқ киімдердің қонышын қаптауға арналған болонья матасымен;
21) астар арасындағы желімделген тоқылмаған мата;
22) оқушыларға, гусариктік және үй ішінде киюге арналған және ұлтарақ үшін мақта-мата немесе жүннен жасалатын кездемені қолданған жағдайда ине өтетін аяқ киімнің ұлтанына арналған мата;
23) жазғы аяқ киімнің платформасын орауға арналған винилтерісі;
24) құю, желімдеу, тіге құю, тіге желімдеу әдісімен дайындалатындардың көктемгі, күзгі аяқ киім түржиындарының ұлтанына арналған поливинилхлорид;
25) көктемгі, күзгі және қысқы аяқ киім түржиындарына арналған ыстыққа төзімді эластомер;
26) аяқ киімнің ішкі жағына жаратуға арналған өңдеусіз және өңдеу арқылы қолданылатын ыстыққа төзімді материалдар және бұлардан жасалынбаған өкшелік және ұлтарақ астына салынатын ыстыққа төзімді материалдар.
"Жеңіл өнеркәсіптің балалар тауарларына қойылатын талаптар" санитарлық- эпидемиологиялық ереже мен нормаларына 1-қосымша Іш киімдік бұйымдарға қойылатын талаптар 1 кесте Химиялық | Тоқыма матадағы химиялық шикі заттардың ең көп рұқсат шикізат. | етілген % есебіндегі салмақтық үлесі тардың |__________________________________________________________ түрі |бөбектер тобы | мектепке дейін | жасөспірімдер | | және мектеп | тобы | | топтары | |бұй.|пан. |пан. |пан.|жү. |спорт|бұй.|жү. |спорт|түн.|бұй.
|ым. |талон|талон|та. |зу. |бұй. |ым. |зу. |бұй. |гі |ым.
|дар.|мен |мен |лон |ге |ымда.|дар.|ге |ымда.|жей.|дар.
|дың |іш |іш |мен |ар. |ры |дың |ар. |ры |де |дың |бар.|киім.|киім.|іш |нал.| |бас.|нал.| | |бас.
|лық |нен |дер |ки. |ған | |қа |ған | | |қа |түрі|басқа| |ім. |ки. | |түр.|ки. | | |түр.
| |бұй. | |дер |ім. | |лері|ім. | | |лері | |ымдар. | |дер | | |дер | | | | |дың | | | | | | | | | | |барлық | | | | | | | | | |түрі | | | | | | | | | Ацетатты жіптер ___________________ (АЦ) 44-52 56 56 56-80 56-80 56-80 84 және жоғары Үшацетат.
ты жіптер
(Трац) - - 100 100 100 70 50 100 70 50 100 Поликрил. - - - 60 60 20 20 60 20 20 20 нитрилді (68 (64 талшықтар, ө) ө)
иірімжіп.
тер (ПАН)
Басқа - - 40 40 100 40 40 100 40 40 50 синтети калық талшықтар, жіптер (полиэфир.
лі ПЭ, полиамидті
ПА, поли.
пропиленді
ПП)
Сырт киімдерге қойылатын талаптар 2 кесте Химиялық | Тоқыма матадағы химиялық шикі заттардың ең көп рұқсат тардың |__________________________________________________________ түрі | бөбектер тобы | мектепке дейін | жасөспірімдер | спорт |жазғы|Бұйым.| спорт |жаз.|Бұй.|Спо.|Жаз.|Бұй.
|бұйымдары| көй.|дардың|бұйымдары|ғы |ым. |рт |ғы |ым.
| | лек | | |көй.|дар.|бұй.|көй.|дар.
|_________|_____|______|_________|лек |дың |ым. |лек |дың |шор.|Бұй.|блуз.|басқа |шор.|Бұй.|блу.|бас.|дары|блу.|басқа |ты. |ым. |ка, |түрле.|ты. |ым. |зка |қа | |зка,|түр.
|лар |дар.|жей. | рі |лар |дар.|жей.|түр.| |жей.|лері |шал.|дың |де | |шал.|дың |де |лері| |де | |бар.|бас.| | |бар.|бас.| | | | | |лар |қа | | |лар |қа | | | | | | |түр.| | | |түр.| | | | | | |лері| | | |лері| | | | | жіптер |____________________ (АЦ) 56 48- 44|52- 44|52- 56- 60- 56- 84 және жоғары 56 48|56 48|56 80 80 80 (Трац) 100 50 50 50* 50 70* 100 70 50* 70 100 100 70 (56ө)
Поликрил. 60 60 20 40 60 100* 60 60 40 100* 80 40 100 нитрилды көйлек.
талшық. терден тар, басқа Иірім.
(ПАН)
Басқа 40 40 20 40* 40* 40* 40* 40*** 100 70 70 синтети. * *** ** * * (84)
калық 100 талшық.
тар, полиамид.
ті ПА, полипро.
пиленді
Шұлық-ұйық және биялай бұйымдарына, бас киімге және бөкебайларға қойылатын талаптар 3 кесте Химиялық |Тоқыма матадағы химиялық шикі заттардың ең көп шикізаттардың | рұқсат етілген салмақтық үлесі % есебінде түрі |________________________________________________ | Шұлық-ұйық бұйымдар | қолғаптар, бас | |киімдер, бөкебайлар |12-13 |14-15 |16-18 |20 және| Барлық өлшемдер | | | | одан | | | | | жоғары| Полиакрилнитрилді талшықтар (ПАН) - - 60 60 100 Полиэфирлі талшықтар, жіптер (ПЭ) - - 40 40 40 Полиамидті талшықтар, жіптер (ПА) 20 40 50 100 60 Модификацияланған капрон талшығы (капронит) - - 50 50 - Ескерту:
1. Жартылай жүнді иірімжіптерге 50% мақта-мата қосылған иірімжіптерді 40% жылдың суық мезгілінде 12 өлшемнен басталатын шұлық-ұйық бұйымдарға қолдануға болады.
2. Шұлықтарға ПА жібі - арасына капрон салып тоқылған эластик.
3. Екі қабатталып тоқылған биялайлы бұйымдардың сыртқы қабатына 100%- ды синтетиканы қолдануға болады.
Балалар киіміне арналған материалдарға химиялық талшықтарды енгізудің нормасы - % 4 кесте |Бұйым.|Өлшемі|Табиғи| Синтетикалық | Жасанды | Ескерту.
|дар | |талшық| талшықтар | талшықтар | лер | | | % |_________________|______________| | | | | ПЭ | ПАН | ПА | вис. |Ацетат | | | | |(лав.|(нит.|(кап.| коза | | | | | | сан)| рон)| рон)| | | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 1 Іш 28д 100 0.0 0.0 0.0 100 0.0 Вискоза- қа. киімдер 30б 65-100 0.0 0.0 0.0 65-100 35 жоғары.
бат 32б 60-100 40.0 20.0 40.0 60-100 35 модульды Панта. 42б 40.0 60-100 60-100 вискозды лондар* 28, жайма.
түнгі 30 60-100 40.0 60-100 35 Ішкі ауы жейде м/м 42б 60-100 40 40.0 60-100 50 жаймадан жасаған Шұлық- 12б 100 0.0 0.0 0.0 0.0 ПА өріл.
ұйықтық 15б 40-100 40.0 60.0 40.0 40-100 ген жіп- 20б 100 эластик Шұлық 14б 60 40 Суда 30д 100 0.0 0.0 0.0 100 0.0 ПЭ өріл.
жүзу 32б 50-100 50.0 50.0 100 50-100 0.0 ген поли- костюм. 32б 50-100 50.0 50.0 100 50-100 эфирлі дері мен 36б 100 100 100 100 жіп жүзгей.
лер
Спорттық 32б 100 іш киім.
дер с.б.
трусы 30б 100
Жөргек. 100 100 тер, гигиена.
лық сулықтар 2 Жазғы 28д 50-100 20.0 50.0 20.0 50-100 50.0 ПЭ өріл.
қа. көйлек. 30б 40-100 40.0 60.0 50.0 40-100 70.0 ген поли- бат тер 32б 100 эфирлі жіп Рұқсат 22б 60 40 100 етіледі 42б 100 Айшықты 28б 33 67 шілтерімен Блузка. 32д 100 20.0 0.0 20.0 50.0 50.0 лар Жейде. 32б 40.0 30.0 30.0 100.0 70.0 Жүнді 32б 50-100 50.0 50.0 20.0 0.0 0.0 Салтанат.
тоқыма 0.0 0.0 ты жайма. 32б 0.0 0.0 100.0 0.0 Айшықты лар көйлектер үшін 3 Спорт 24б 40-100 40 100 40 100 50 қа. костюм. 30б 33 67 100 70 бат дері Биялай, 100 40 100 60 100 қолғап.
тар
Бас 100 40 100 60 100 киімдер, бөкебай.
1. Жоғары модульды вискозды талшықты иірімжіпке 45%-ға дейін енгізуге
2. Жылдың суық мезгілдерінде 12 өлшемнен бастап жартылай жүнді (60%)
және мақта-мата (40%) иірімжіптерінен жасалған шұлық-ұйық бұйымдарын пайдалануға рұқсат етіледі.
3. Бөбектер тобы жасындағы балаларға арналған іш киім бұйымдарында синтетикалық шикі заттарды қолдана отырып дайындалған әрлеулердің тігістік және ысытып жапсырылатын түрлері қолданылады.
4. Балалардың 30 өлшеміне дейінгі іш киімдерінде синтетикалық тігін жіптерін пайдалануға болмайды.
5. Әр түрлі қоспадан жасалған бұйымдардағы табиғи шикі заттарды вискозамен ауыстыруға болады.
6. Екі қабаттап тігілген биялай бұйымдарының (с.б. қолғаптарда) сыртқы қабатын 100% -ды синтетикадан жасауға болады.
7. 100%-ды нитроннан тігілген көйлектер аз уақыт (5 сағатқа дейін) киюге арналған.
Құрамына әр түрлі химиялық талшықтар енгізілген, балалар киімін дайындауға арналған материалдардың негізгі гигиеналық көрсеткіштері 5 кесте Физико- | Киімнің варианттары гигиеналық|________________________________________________________ көрсеткіш.|Іш киімдер | Кеудешелер, жейделер, көйлектер, тері | | көйлек-костюмдер |оңтай.|Рұқ. | жазғы |көктем-күз-қыс | лы |сат | түржиында | түржиынында | |етіл.|____________ |_____________________________ | |ген |Жібек |жүнді мата.|Блуз. |жейде.
| | |көйлектер |дан жасалған |калар |лер | | | | көйлектер | | | | |оңтай.|рұқсат|оңтай.|рұқсат| оңтай.| рұқсат | | |лы |етіл. |лы |етіл. | лы | етіл.
| | | |ген | |ген | | ген 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9
1. Табиғи 7.0- 6.0- жағдай. 9.0 7.0 лардағы (%) су сіңіргіш.
тігі
(45-55% салыстыр.
малы ылғалды.
лықты)
100 % 20.0 15.0- 18.0- Кем кем Кем 15.0- 15.0- салыстыр. 30.0 25.0 30.0 деген. деген. деген. 20.0 20.0 малы де де де ылғал. 15.0 15.0 15.0 дылық.
тағы су сіңір.
гіштігі
2. дм / (жылы кем таби. Химия. кем Кем Кем Кем м /с іш деген. ғи лық де. деген. деген. деген.
есепте. киім. де мате. тал. генде де де де летін дер 100 риал. шық. 100.0 100.0 100.0 100.0 ауа үшін дар. тан өткіз. байка, ға жасал.
гіштігі фла. кем ған нель) деген. мате.
кем де риал.
деген. 150.0 дар де 100% үшін кем деген.
де 250
3. Меншік. 10 кем 10
Кем 10 ті кедергі деген. деген. деген. деген.
(Ом) де де де де
4. Ауысу Атмосфералық ауа арнаған ПӘК деңгейінде қабілеті мг/м
1. Белгіленген гигиеналық көрсеткіштерді санитарлық қызмет органдары мен матаны әзірлеушілер бұл көрсеткіштерді нормативті-техникалық құжаттарға енгізе отырып маталарды әзірлегенде және оларды өндіріске қоярда пайдаланулары тиіс.
2. Оңтайлы талаптарды тек табиғи талшықтан (зығыр, мақта, жібек) және вискозадан жасалған материалдар ғана қанағаттандыра алады. Жаңа туылған нәрестелер мен 3 жасқа дейінгі балалардың іш киімдері табиғи материалдардан жасалып, ал мектепке дейінгі жастағы балаларға арналған іш киім түржиынын дайындау үшін мақта-сиблонды (70% мақта және 30% вискоза-сиблон) қолдануға болады.
3. Химиялық талшықтарды қолдана отырып дайындалған материалдардан жасалған мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалар киімдеріне арналған.
4. Жұқа нөмірлерден айшықты көйлек жасау үшін 100%-ды "ПАН"
талшығын қолдануға болады.
Құрамына әр түрлі химиялық талшықтар (ацетатты, вискозды, капрон, лавсан, нитрон, сиблон) енгізілген, балалар киімін дайындауға арналған материалдардың негізгі физико-гигиеналық көрсеткіштері 6 кесте Материалдың | % су сіңіргіштігі |дм /м /с | Электрленуі құрамындағы |_____________________|есептеле.|____________________ химиялық | 45 % салыс.| 100 % |тін ауа |кернеулігі|кедергісі талшықтың |ылғалдылықта| салыс. |өткіз. |(В/см) |(Ом)
% есебі | |ылғалды.|гіштігі | | | |лықта | | | Іш киімдер үшін Мақта - 100% 5.03 25.0 523. 0 Капрон - 18% 4.01 21.3 104.0 0 мақта - 85% Капрон-21.6% 6.51 37.8 191.0 0 Вискоза-78.4% Сиблон-30 % 5.9 32.7 416.0 7.0 .10 мақта-70 % Вискоза-100 % 10.7 44.7 1500 - 2.4 .10 кеудешелер, жейделер, көйлектер үшін Нитрон-20% 4.8 25.0 340.0 180.0 Вискоза - 20% Жүн - 60% Нитрон-30% 4.6 24.5 293.0 118.0 Вискоза -30% Жүн - 40% Лавсан-20% 4.4 24.2 602.0 27.0 Лавсан-30% 4.9 24.8 600.0 25.0 Лавсан-40% 3.7 20.7 588 23.0 Вискоза - 30% Жүн - 30% Лавсан - 25% 4.0 21.9 125 22.0 мақта -80% Капрон - 30% 3.7 20.5 139 34.2 мақта -70% нормаларына 2-қосымша Киім тігуге арналған материалдардың сипаты және оларға қойылатын Табиғи материалдар - жұқа, жұмсақ мақта-мата және зығырдан жасалған маталар (бәтес, жайма, шыт, сәтен) тығыз болып келеді, бұл олардың жоғары жылуөткізгіштігін және жылусақтағыш қасиеттерінің төмен екендігін көрсетеді.
Бұл маталардың жақсы су сіңіргіш (20%), жоғары ауа және бу өткізгіш, шыланғыш (су сіңіру қабілеті 90%-дан асатын) қабілеттері бар. Ашық түсті зығырдан және мақта-матадан жасалған маталар ультракүлгін радиацияны жақсы өткізеді. Көрсетілген қасиеттері, жұмсақтығы және тез кебетіндігі табиғи маталарды балалар іш киімдерін және жеңіл жазғы көйлек дайындауға қажетті етеді.
Бұлардан қалыңдау мақтадан жасалған маталар: байка, фланель, шибарқыт, шотландкалардың кеуектілігі үлкен болғандықтан олардың жұқа маталарға қарағанда жылусақтағыш қасиеттері жоғары екендігін көрсетеді. Жұқа маталармен салыстырғанда бұлардың ауа өткізгіштігі, су сіңіргіштігі және бу өткізгіштігі төмен болғанымен, жеткілікті түрде жоғары болып саналады. Бұл маталарды жылдың суық мезгілінде үй-жайлардың ішінде киюге немесе жылдың жылы мезгілінің салқын күндерінде серуендеуге арналған жеңіл балалар киімін дайындау үшін пайдалану ұсынылады.
Салыстырмалы түрде жұқа, бірақ тығыз, плащ тігуге арналған мақта маталардың ауа өткізгіштігі ((60дм /м /с) және су сіңіргіштігі (3-5%) төмен болады. Олардың денедегі суды сіңіргіштігі жоққа тән. Осы қасиеттерінің барлығы бұл матаны тек желден және ылғалдан сақтағыш мата ретінде жылдың суық мезгіліне, әсіресе ылғалды және желді ауа-райына арналған сырт киім тігу үшін ғана жарамды етеді.
Жібек маталар әдетте мақта-матадан анағұрлым жеңіл және жұмсақ болып келеді. Олардың су сіңіргіштігі мақта-матаға қарағанда аздап төмен болғанымен, ауа өткізгіштігі жоғары болады. Жылу өткізгіштігі төмен. Бұл маталар аздап қана бүктелетін болғандықтан сырт көрінісі жақсы болады, мұны салтанатты балалар киімін тігу үшін ұсынылады.
Жүннен жасалған маталар қалың және кеуекті болғандықтан олардың жылу сақтағыш қасиеттері жоғары болады. Бұған жүнді талшықтардың жақсы серпілуі әсерін тигізеді. Жүннің су сіңіргіштігі мақта, зығыр және жібекке қарағанда жоғары. Жүн ылғалды тез сіңіргенмен, ол көпке дейін сорғитындықтан, бұл маталардан жасаған бұйымдардың жиі жуылуын қиындатады. Сонымен қоса олардың төзімділігі мақта маталарға қарағанда анағұрлым төмен. Жүннен жасалған маталардың жоғары жылу сақтағыш қасиеттеріне қарай оларды жылдың суық мезгіліне арналған сырт киімін дайындау үшін пайдалану ұсынылады.
Жасанды материалдардың бір қатар қасиеттеріне (меншікті салмағы, су сіңіргіштігі) қарай мақта-маталарға жақын, бірақ олардың қаттылығы 5-10 есе артық. Қандайда бір жасанды материалдардың жалпы гигиеналық бағасы оның құрылымына байланысты, өйткені ол соңғысының физико-механикалық қасиеттеріне әсер етеді.
Синтетикалық материалдардың белгілі бір оң сапалары бар. Полиэфирлі талшықтардың (лавсан) жақсы серпімділігі мен аздап қана бүктелетіндігі маталардың жүннен қалыспайтын жоғары жылу сақтағыш қасиетін қанағаттандыра алады. Көлемді синтетикалық иірімжіптер (полиакрилнитрилды талшық) өзінің түрін өзгертетін бос құрылымымен керекті гигиеналық талаптарға жауап беріп, жүннен қалыспайтын жылу сақтағыш қасиет береді. Полиамидті талшық (капрон) аса төзімді болғандықтан матаның төзімділігін арттырады, ол әсіресе сырт киім тігуге қажетті.
Сонымен бірге синтетикалық әсіресе, полиамидті талшықтан жасалған маталардың бір қатар кемшіліктері бар. Олардың су сіңіргіштігі өте төмен (0-5%)
бола отырып, су және май сіңірмейтін болып келеді. Осыған байланысты терінің бөлетін майлы заттарын талшықтар өзіне сіңіріп алып, тіннің тесіктерін бітейтіндіктен, ол оның гигиеналық қасиеттерінің нашарлауына және біріншіден ауа және бу өткізгіштіктің тез төмендеуіне әкеледі. Сондықтан баланың терісімен етене жақындасатын балалар киімін (іш киім, жеңіл көйлектер) дайындау үшін синтетикалық талшықтарды пайдалануға болмайды.
Химиялық материалдардың (вискозалықтан басқа) сорғыш қасиетінің төмен болуы, бұйымдардың бетінде электр өрісі кернеулігінің рұқсат етілген деңгейінен асып кететін электр зарядының жиналуына әсер етеді. Бұдан басқа синтетикалық және жасанды материалдардың негізгі түрлері қоршаған ортаға бір қатар аса қауіпті химиялық заттарды (акрилонитрил, этиленгликоль, метиленхлорид, сірке қышқылы, жоғары сұрыпты спирттер) бөледі. Синтетикалық талшықтардың физикалық та химиялық та қолайсыз қасиеттеріне байланысты балалар киімдеріне 100%-ды синтетикалық талшық қосылған маталарды пайдалануға болмайды.
Өсіп келе жатқан адам ағзасына матаны әрлеу және өнеркәсіптік түрін жақсарту үшін пайдаланылатын кейбір заттар (аппреттер) жағымсыз әсер етуі мүмкін. Уытты әсер ететін аппреттерді балалар киімін дайындауға арналған маталарды шығару үшін пайдалануға болмайды.
Тоқыма материалдардың осы талшықтардан жасалған маталармен салыстырғанда бір қатар оң гигиеналық қасиеттері бар. Тұзақ тәрізді, тесіктері көп және ауа құрылымы болуының арқасында олар жоғары ауа және бу өткізгіш, су тартқыштығы өте төмен (40%-ға жуық), жоғары серпінді және жұмсақ болып келеді. Сонымен бірге тоқыма матасы басқа маталарға қарағанда киімдерге жоғары жылу сақтағыш қасиет бергіштігімен ерекшеленеді. Сондықтан да мұндай материалдар балалар киімінің кең көлемді ассортиментін дайындауға мол түрде пайдалануы тиіс.
нормаларына 3-қосымша Ұлтанның қалыңдығы мм есебінде 1-кесте Материалдардың | Аяқ киімнің түрлері түрі |____________________________________________________ |Гусарикалық| Мектепке | Мектепке |Мектептегі | |дейінгі тәмен|дейінгі жоғары | Былғары 3,0 - 3,5 3,5 - 4,0 3,8 - 4,3 4,0 - 4,5 кеуекті резеңке - - 4,5 - 5,0 4,5 - 5,0 Аяқ киімнің мм есебінде ұсынылатын биіктігі 2-кесте Аяқ киімнің |Етік | Қонышсыз | Бәтеңке | Қонышсыз | Күлшіннің түрлері | | етік | | бәтеңке | биіктігі Гусарикті 120 - 93,5 43 30 Мектепке дейінгілер 150 - 118 49 36 Мектеп жасында. 170 140 135 57 42 ғы қыздарға арналған Мектеп жасындағы 170 140 109,5 57 42 ұлдарға Қыздардікі 190 160 143 61 44 Ұлдардікі 195 160 117 61 44 Балалар аяқ киімі массасының нормасы 3-кесте Аяқ киімнің түрлері | Аяқ киімнің | Мыналардан жасалған | түрлері | Ұлтандардағы гр есебіндегі | | аяқ киімнің массасы | | Былғары | Кеуектік резеңке Бөлмелік, спорттық Гусариктік 65 - 70 - туфлилер Жоғарғыдай Мектепке 90 - 100 - дейінгілердікі
-"- Мектептегілердікі 110,0 130,0 Қонышсыз бәтеңкелер және туфлилер Ұлдардікі 310,0 290,0 Жоғарғыдай Балалардың 170,0 -
-"- Мектептегілердікі 245,0 225,0 Сандалеттер Ұлдардікі 290,0 270,0
-"- Балалардың 160,0 150,0 Қонышының биіктігі Мектептегілердікі - 290,0 19 см етіктер нормаларына 4-қосымша Аяқ киім өндірісіне керекті материалдарға берілетін сипаттама оларға Аяқ киім дайындауға өзінің гигиеналық қасиеттері жағынан табиғи былғары ең қолайлы материал болып табылады. Табиғи былғарының жоғарғы гигиеналық қасиеттері оның ылғалды көп мөлшерде сіңіру салдарымен анықталады. Табиғи былғары адам аяғынан бөлінетін тердің 25-50%-ын сіңіреді. Ылғалдылық бірдей болған кезде былғарының осы қасиетіне байланысты терінің ылғалдылығы жасанды былғарыға қарағанда онша көп болмайды. Бұған қоса, былғарыдан су аз мөлшерде буланатындықтан оның ішінде дымқыл аз болып, суық өткізбейді.
Табиғи былғарының күн бойы су мен терді сіңіруінің салдарынан аяқ киімнің үстінің ұлғаюы аяқтың ұлғаюы мен бірдей болып, одан жасалған аяқ киім киюге қолайлы болады.
Мынандай көрсеткіштері бойынша: ауаны сіңіру, жылуды өткізу, су сіңіргіштігі, зиянды химиялық заттардың таралуы жағынан және статистикалық электр зарядтарын өзінде жинау жағынан жасанды былғарыға қарағанда көп есе артық.
Синтетикалық каучуктен (СК) жасалған полимерлік материалдар жасанды былғары, өкше, астарға арналған және тағы басқа материалдарды жасау үшін көптеп қолданылады. СК-ден жасалған материалдар ауа мен ылғалды өткізбейді, суды ылғалды тарту деңгейі аз мөлшерде болып, аяқтан бөлінетін заттармен тез ластанады. СК-ден жасалған материлдарды табиғи тоқыма өнеркәсібінің материалдарымен қоса қолданғанда оның сіңіргіш қасиеттері бір шама артады.
Кеуек резеңкенің жоғарғы жылу сақтау қабілеті (табиғи былғарыдан 2 есе көп), бұған қоса оның солқылдақтылығы салдарынан теріден жасалған ұлтанға қарағанда 3-4 еседен артық уақыт бойы тозбайды. Кеуек ұлтандағы бірімен бірі жалғасатын кеуектер ылғалға деген тұрақтылықты және айтарлықтай солқылдақтылығының салдарынан аяқ киімнің микроклиматын жақсартады.
Полиуретаннан жасалған материалдарды көбінесе жасанды былғары шығару кезінде қолданады. Полиуретанмен жабылған жасанды былғарылар табиғи тері мен салыстырғанда кейбір көрсеткіштері бойынша төменгі көрсеткіштерді береді. Олар ауа өткізгенімен, суды өткізбейді деседағы болады, соның салдарынан аяқ киімнің жылу сақтауы нашарлап, аяқ киімнің ішкі микроклиматына әсер етеді, ал ол адамның жылу сақтауына теріс әсер етеді.
Дегенмен олар аяқ киім тігу саласында қолданылатын барлық материалдармен үйлесімді болғандықтан және онымен жабылған материал атмосфералық өзгерістерге төзімді болады.
Аяқ киім жасау өнеркәсібінде пластифицирленген поливинилхлоридтен жасалған жасанды былғарылар кеңінен қолданылады. Бұл материалдар жарық пен жылылық салдарынан химиялық тұрғыдан өзгерістерге ұшырап зиянды заттарды бөледі. Кейбір материалдардың қатарынан (күдері, совинол, винил былғары, вулканол ж.т.б.) бөлінген заттарда шексіз қосындылар, фтал қышқылының күрделі эфирлері, хлорлы сутегі, акрил қышқылының нитрилінің бөлінетіні анықталып отыр. Мұндағы химиялық компоненттердің бөліну шегі 3-4 тәулік бойында анықталып, одан соң бірте бірте азая бастайды. Дегенмен азда болса мұндай заттардың бөлінуі көп уақытқа созылады.
ПВХ-дан жасалған материалдардың төменгі санитариялық-химиялық қасиеттерінен басқа, олардың физикалық-механикалық әсерге қарсы тұрарлық көрсеткіштері де онша емес. Аяқ киім тез ластанады, терді сіңіру қабілеті онша емес, адам аяғы мен аяқ киімнің ішкі арасындағы метаболизм нашарлап кетеді.
ПХВ-дан жасалған материалдардың көбісіне ауа және су өткізбеушілік тән.
Жасанды былғарылардың су, бу сіңіруі табиғи былғарыдан 3-13 есе төмен.
Орта климаттық зоналарда ПХВ-дан жасалған аяқ киім жасанды үлбір немесе помазимен жабылатын болса, осы зоналарға тән суықтан қорғайды. Ыстық және ылғалды климат жағдайында осындай материалдан жасалған аяқ киімдерді (жартылай ашық, ашық) қолдануға ешқандай гигиеналық қайшылық жоқ.
Дегенмен ыстық және құрғақ климат (ауаның температурасы 36-40С, салыстырмалы ылғалдылық 15-30 пайыз) жағдайында мұндай материалдан жасалған аяқ киім адамға комфорттық жағдай тудырмайды, сондықтан мұндай климаттық жағдайда, мұндай аяқ киімді пайдалануға болмайды.
"Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс істеуге қойылатын талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормалары
1. "Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс істеуге қойылатын талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормалары (бұдан әрі - санитарлық ереже) дербес компьютерлерді (бұдан әрі - ДК), бейнедисплейлік терминалдарды (бұдан әрі - БДТ), орналастыруға және оларды пайдалану кезінде қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды реттейді.
2. Осы санитарлық ереже меншік түріне қарамастан өз қызметі бойынша БДТ мен ДК айналысатын ұйымдарға жеке және заңды тұлғаларға арналған.
3. Осы санитарлық ереженің талаптары тұрмыста қолданылатын теледидарларға, теледидарға қосылатын телеойындар қоспасына, борттық және тасымалы компьютерлерге таралмайды.
4. Осы санитарлық ережені дайындауда мынандай терминдер мен анықтамалар қолданылды:
1) бейне терминалы - бейнені көрсетуге арналған құрал. Қолданушы терминал ретінде дисплейлі экранды пайдаланып, негізінен (кіретін блок)
клавиатура түріндегі құрылым ретінде беріледі;
2) дербес компьютер - жеке тұлға автономды түрде пайдаланатын микрокомпьютер;
3) жермен жанасу контуры - жермен тікелей жанасатын қондырғылар орналасқан үй-жайдың (ғимараттың) барлық ұзындығы бойынша орналасқан металдан жасалған өткізгіштер жиынтығы;
4) ұзындық бойынша орналастыру - жиһаздармен құрал-жабдықтарды қабырға бойында (периметрі бойынша) орналастыру;
5) қатарластыра орналастыру - жиһаздар мен құрал-жабдықтарды үй- жайдың ортасында, бірінің артынан бірін орналастыру;
6) орталықта орналастыру - жиһаздар мен құрал-жабдықтарды үй-жайдың ортасында топтап орналастыру;
7) қауіпсіз электромагниттік сәуле көзі - адам денсаулығына зиян келтірмейтін электромагниттік сәуле өрісінің деңгейі.
2. ДК-ге қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
5. ДК нормативтік-техникалық құжаттамалық жобалары санитарлық- эпидемиологиялық сараптауға жатады.
6. Қауіпті және зиянды факторлардың бақыланатын гигиеналық параметрі және өнімдер тізбесі осы санитарлық ережеге 1 қосымшасының 1 кестесінде көрсетілген.
7. ДК-ден шығатын рұқсат етілген дыбыс қысымы және дыбыс деңгейі осы санитарлық ережеге 1 қосымшасының 2 кестесіндегі шамадан аспауы керек.
8. Көзбен көретін параметрлердің деңгейі осы санитарлық ережеге 1 қосымшасының 3 кестесінде көрсетілген.
9. ДК-ден үй-жайдың ауасына бөлінетін зиянды заттардың қанықпасы атмосфералық ауаға түсетін қанықпаның рұқсат етілген шегінен (бұдан әрі -ҚРШ)
аспауы керек.
10. Экраннан және БДТ корпусынан 0,05 метр (бұдан әрі - м) жердегі кез- келген нүктеде электронды сәуле түтігінен (бұдан әрі - ЭСТ) шығатын жұмсақ рентген сәуле көзінің экспозициялық базасының қуаты 0,1 микро Зиверт сағаттан
11. ДК-нің конструкциясы оның корпусын горизонтальды және тік бағытта бұруға ыңғайлы болып, фронталды бетте БДТ экранын берілген жағдайда тұрақты ұстап тұруы керек. ДК-нің дизайны оның корпусын көзге жайлы бояумен бояп, жарықты шашырататындай болуы керек. ДК-нің корпусы, клавиатурасы басқа да блоктары мен құрылымдарының жарықты шашырату коэффициенті 0,4-0,6 шамасында болып, көз қарықтыратын жылтырағыш заттар болмауы керек.
12. БДТ-ны конструкциясы жарықтылықпен контрастылықты қалағандай етіп реттейтіндей болуы керек.
13. ДК-ны пайдаланатын дайындайтын және үй-жайларды жобалау құжаттары осы санитарлық ереженің талаптарына сай болуы керек.
3. ДК-мен жұмыс істейтін бөлмелерге қойылатын санитарлық-
14. ДК-ны пайдаланатын үй-жайда табиғи және жасанды жарық көздері болып, қолданыстағы құрылыс нормалары мен ережелерінің талаптарына сай болуы керек. Жұмыс орнын жертөледе ұйымдастыруға болмайды. Егер, жарықтануы, микроклиматы, желдетілуі осы санитарлық ережелерде көрсетілген санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сай болса, жұмыс орнын үйдің цокольді қабатында орналастыруға болады.
ДК-ны пайдаланатын үй-жайды білім беру, балаларға арналған мәдени- ойынсауық ұйымдарының цоколь қабатында орналастыруға болмайды.
ДК-ның жұмыс орнын ДК-ның жұмыс істеуіне кедергі жасайтын күш кабельдерінің, жоғарғы вольтты трансформаторлардың, технологиялық құрал- жабдықтардың қасында орналастыруға болмайды.
15. ДК және БДТ орналасқан үй-жайлардың терезелері солтүстікке немесе солтүстік шығысқа қарауы керек. Терезе тесіктері жалюздермен немесе перделермен жабылуы керек.
16. ДК және БДТ, электронды сәуле түтігін (ЭСТ) пайдаланатын бір жұмыс орнына бөлінетін алаң мәдени-ойынсауық ұйымдары үшін 6 шаршы метрден (бұдан әрі - м ) кем болмауы керек. Қатарласа және орталықта немесе периметр бойынша орналасқан жағдайда 4 м БДТ-ның дискретті жалпақ экранын пайдаланғанда (сұйықкристалды, плазмалық) жиһаздар мен құрал-жабдықтардың қалай орналасқанына қарамай, олардың көлемі 4 м болуы керек.
17. Жұмыс уақыты күніне 4 сағаттан кем болмайтын жұмыс орнында ЭСТ базасында ДК және БДТ пайдаланғанда, жоғарғы оқу орындарында ересектер мен студенттер үшін бір орынға 5,0 м бөлінуі керек.
18. ДК орналасқан үй-жайдың ішкі бетін өңдеу үшін жарықты бұру коэффициенті төбе үшін 0,7-0,8, қабырға үшін 0,5-0,6, еден үшін 0,3-0,5 болатын материалдарды қолдану керек.
19. ДК орналасқан үй-жайлардың ішкі бетін өңдеуге пайдаланатын полимерлік материалдар санитарлық-эпидемиологиялық сараптаудан өтуге тиіс.
Мектеп жасына дейінгі білім беретін ұйымдарда ағаш жаңқаларынан жасалған тақтайларды, қатпарлы пластиктерді, синтетикалық кілем жапқыштарын
20. Үй-жайдағы еден антистатикалық қасиеттерге ие болып, беті тегіс болсын. ДК құрал-жабдықтар туралы үй-жайда күн сайын ылғалды жинау жұмыстарын жүргізу керек.
21. ДК және БДТ орналасқан үй-жайлар, ДК пайдалануға қойылатын техникалық талаптарға сай электрлік розеткалары тоқ соғудан қорғау үшін жермен жанасуы керек.
22. ДК және БДТ пайдаланғанда жермен жанаспаған ұзартқыштарды, фильтрлерді, тоқ көзіне қосатын үштіктерді пайдалануға болмайды.
4. Жұмыс аумағындағы микроклиматқа және ауадағы зиянды химиялық заттардың және аэроиондардың мөлшеріне қойылатын санитарлық-
23. Өндірістік үй-жайларда ДК-нің жұмысы қосымша жұмыс ретінде саналса, ондағы жұмыс орнындағы температура, салыстырмалы ылғалдылық, ауаның қозғалу жылдамдығы осы санитарлық ережеге 2 қосымшасының 1 кестесінде көрсетілген талаптарға сай болуы керек.
24. Өндірістік үй-жайларда ДК-нің жұмысы негізгі (диспетчерлік, операторлық, есептеу, басқару постылары мен кабиналар және есептеу техникасының салдары) жұмыс ретінде саналса және жұмыс істеу жүйкенің тозуына әкеп соқтыратын болса, ондағы қолайлы микроклимат 1а және 1б категориясына жататын жұмыстарға сай болуы керек.
25. Білім беретін барлық үлгідегі ұйымдарында және балаларға және жасөспірімдерге арналған мәдени-ойынсауық ұйымдарында ДК орналасқан үй- жайлардағы оңтайлы микроклимат, осы санитарлық ережеге 2 қосымшасының 2
26. ДК және БДТ орналасқан үй-жайлар жылыту және желдету жүйелерімен қамтамасыз етілуі керек. Егер үй-жайлардағы ауа жұмыс уақытында салқындатылып отырылмайтын болса, онда жұмыс басталар алдында және әрбір 1 сағаттан кейінгі жұмыстан соң табиғи жолмен желдетіліп отырылуы керек.
27. ДК орналасқан үй-жайдың ауасындағы оң және сол зарядты аэроиондардың деңгейі, осы санитарлық ережеге 3 қосымшасында келтірілген талаптарға сай болуы керек.
28. Өндірістік үй-жайларда ДК-нің жұмысы қосымша жұмыс ретінде саналса, ондағы өндірістік жұмыс орнының ауасындағы зиянды химиялық заттардың мөлшері қолданыстағы гигиеналық нормативтердің талаптарына сай жұмыс аумағындағы ауадағы зиянды заттар қанықпаның рұқсат етілген шегінен
29. Өндірістік үй-жайларда ДК-нің жұмысы негізгі жұмыс ретінде саналса, ондағы жұмыс орнындағы (диспетчерлік, операторлық, есептеу, басқару постылары мен кабиналар және есептеу техникасының салдары) зиянды химиялық заттардың мөлшері қолданыстағы гигиеналық нормативтердің талаптарына сай жұмыс аумағындағы ауадағы зиянды заттар қанықпаның рұқсат етілген шегінен аспауы керек.
30. Білім беру ұйымдарында ДК қолдануға арналған үй-жайлардағы зиянды химиялық заттардың мөлшері қолданыстағы нормативтік талаптарға сай, орта тәулік ішінде рұқсат етілетін шектен аспауы керек.
5. Жұмыс орнындағы шу мен дірілдің деңгейіне қойылатын санитарлық-
31. Өндірістік үй-жайларда ДК-нің және БДТ жұмыстары негізгі жұмыс ретінде саналса, білім беру, мектеп жасына дейінгі балалар ұйымдарының, компьютерлік клубтардың тиісті үй-жайларындағы жұмыс орнында дыбыс деңгейі 50 децибелл А (бұдан әрі - дБА) аспауы керек.
Инженерлік-техникалық, зертханалық жұмыстарды атқарғанда, шу деңгейіне талдау және өлшеу тұрғысынан бақылау жасағанда ДК және БДТ үй- жайларында шу деңгейі 60 дБА аспауы керек. Есептеу машиналарының агрегаттары орналасқан жұмыс орнындағы шу деңгейін 75 дБА аспауы керек.
32. Шу деңгейін төмендету үшін үй-жайлардың ішкі бетін, Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген, дыбыс жұтатын материалдармен жабу керек. Терезе перделері тығыз матадан жасалынып, әрбір 15-20 см бүріліп тұруы керек. Перденің ені терезе енінен 2 есе көп болуы керек. Рұқсат етілген деңгейден жоғары шу шығаратын құрал-жабдықтар (есептеу машинасының шу шығаратын агрегаттары, климаттық деңгейді қалыптастыратын агрегаттардың серверлері және т.б.) ДК және БДТ орналасқан үй-жайлардың сыртында орналасуы керек.
33. ДК және БДТ орналасқан өндірістік үй-жайлардағы діріл деңгейі осы санитарлық ережеге 4 қосымшасында көрсетілген 3 "в" категориясына жататындар үшін рұқсат етілген деңгейден аспауы керек. Білім беретін ұйымдардың мектеп жасына дейінгі балалар ұйымдарының қоғамдық ғимараттардың және компьютерлік клубтардағы тиісті үй-жайлардағы діріл деңгейін осы санитарлық ережеге 5 қосымшасындағы параметрлерге сай болуы керек.
34. ДК және БДТ орналасқан жұмыс орындарындағы электромагниттік көздердің иондамайтын деңгейінің шегі осы санитарлық ережеге 6 қосымшасында келтірілген электромагниттік өріс деңгейін аспаптық жолмен бақылау әдісі ДК пайдаланатындардың жұмыс орнындағы көрсеткіштері осы санитарлық ережеге 7 қосымшасында келтірілген.
6. Жұмыс орнын жарықтандыруға қойылатын санитарлық-
35. БДТ және ДК жарық түсетін ойықтарға қырынан орналасып, табиғи жарық сол жағынан түсуі керек.
36. ДК-ні пайдалануға арналған үй-жайдағы жасанды жарықтандыру біркелкі жарықтандыру жүйесі бойынша жүзеге асырылуға тиіс. Өндірістік және әкімшілік-қоғамдық үй-жайларда құжаттармен жұмыс істеген жағдайда, аралас жарықтандыру жүйесін қолдану керек (жалпы жарықтандыруға қосымша құжат орналасқан аумақты жарықтандыруға арналған жергілікті жарық беретін шамдар орнатылуға тиіс).
37. Үстелдің бетіндегі құжат орналасқан аумақтың жарықталуы жалпы жүйеден 300 люкс (бұдан әрі - лк), аралас жарықтандыру жағдайында - 500 лк, ол болмаған жағдайда - 400 лк болуы керек. Жарықтандыру экранның бетінде шағылыстыруды туғызбауға тиіс. Экран бетінің жарықтануы 200 лк кем болмауы
38. Жарық көздерінің тікелей жалтылдай түсуін шектеу керек, бұл жағдайда көзге көрініп тұрған жылтырайтын беттердің (терезе, шам) жарықтығы шаршы метрге 200 канделадан (кд/м ) артық болмауы керек. Жұмысшы беттеріндегі (экран, үстел, клавиатура) шағылысатын жалтылдауды шамдардың түрлерін дұрыс іріктеу, табиғи және жасанды жарық көздеріне қарай жұмыс орнының орналасуын өзгерту арқылы шектеуге болады, бұл жағдайда Дк экранның шағылысуы 40 кд/м және төбенің жарықтығы 200 кд/м аспауы керек.
39. Өндірістік үй-жайлардағы жалпы жасанды жарықтандыру көздерінің көз қарықтырар көрсеткіші - 20 артық емес, әкімшілік-қоғамдық үй-жайлардағы жайсыздық көрсеткіші - 40 артық емес, мектеп жасына дейінгі және білім беру ұйымдарында - 15 артық болмауы керек.
40. Жалпы жарық беретін шамдардың жарықтығы сәуле шығаратын аумақтардағы 50-ден 90 градусқа дейінгі аралықтағы тік бұрыштың бойында және көлденең жазықтықтарда 200 кд/м артық болмауы керек, шамдардың қорғаушы бұрыштары 40 градустан кем болмауға тиіс.
41. Жергілікті жарық беретін шамдардың жарығы түспейтін қорғаушы бұрышы 40 градустан кем болмауы керек.
ДК-ні пайдалану аумағында жарықтылықтың біркелкі түспеуін шектеу керек, бұл жағдайда жарықтылықтың жұмысшы беттерімен қатынасы 3:1-5:1, жұмысшы беттері мен қабырғалардың және жабдықтардың беттерінің ара қатынасы - 10:1 аспауға тиіс.
42. Жасанды жарықтандыру жағдайында жарық беру көзі ретінде люминесцентті шамдар қолданылады.
43. Үй-жайда ДК-мен жұмыс істерде жарық беру үшін айналы параболикалық торлы, электронды қосып реттейтін аппараттармен (бұдан әрі - ЭҚРА) жабдықталған, тең көлемдегі озатын және кейіндеп тұрған тармақтардан құралған, шамдар қолданылады.
Жарықты шашыратпайтын және торларды экрандаушы шамдарды қолдануға рұқсат етілмейді.
Жарық беретін көп шырақты ЭҚРА шамдары болмаған жағдайда, металлогалогенді шамдар үш фазалы желінің әртүрлі фазасына қосылады.
44. Жалпы жарықтандыру үшін люминесцентті шамдарды қолдану барысында оларды тұтас немесе үзілмелі сызықтар түрінде, БДТ қатарлап орналасқан жағдайда қолданушының көру сызығына параллель, жұмыс орнының бүйірінен орналастыру керек. Компьютерлер периметрлік жағдайда орналасқанда шамдардың орналасу сызығы жұмысшы үстелінің үстінен қарағанда алдыңғы қырына жақындау орналасуы керек.
45. Жалпы жарық беретін қондырғылар үшін қор коэффициентіне 1,4 деп алу керек.
46. Мектеп жасына дейінгі білім беретін ұйымдарда жарықтың жыпылықтау коэффициенті 5%, ал әкімшілік-қоғамдық ғимараттарда 10% аспауға тиіс.
47. Үй-жайларда ДК пайдалану мақсатында нормадағы жарықтандырудың мәнін қамтамасыз ету үшін күйіп кеткен шамдарды ауыстырып, терезелердің әйнектерін, шамдарды жылына кем дегенде екі рет тазартып отыру қажет.
7. ДК-мен жұмыс істеуде жұмыс орнына қойылатын санитарлық-
48. ДК жұмыс орындарын жайғастырғанда, жұмыс үстелдері мен бейнемониторларының арақашықтығы сыртқы беті жағынан бір бейнемонитордан екінші экранға дейін кем дегенде 2,0 м, бейнемониторлардың бүйіріндегі беттерінің арақашықтығы кем дегенде 1,2 м болуы керек.
49. Зиянды өндірістік факторлары бар үй-жайлардағы ДК жұмыс орындары оқшауланған, ауасын алмастырып отыру қамтамасыз етілген кабиналарда орналастыру қажет.
50. Творчестволық жұмыспен айналысуды немесе көп ойлануды қажет ететін жұмыстарды орындаушылар үшін ДК қолданушының жұмыс орындары бір- бірінен биіктігі 1,5-2,0 м болатын қоршаулармен оқшауланады.
51. Бейнемониторингтің экраны қолданушының көзінен 600-700 миллиметр (бұдан әрі - мм) қашықтықта, яғни алфавиттік-сандық белгілердің және символдардың мөлшерін есепке ала отырып, 500 мм жақын емес қашықтықта орналасуы керек.
52. Жұмыс үстелінің құрылымы қолданылатын жабдықтың жұмысшы бетіндегі санын, құрылымдық ерекшеліктерін, орындалатын жұмыстың сипатын ескере отырып, тиімді орналасуын қамтамасыз ету керек. Бұл жағдайда эргономиканың бүгінгі күнгі талаптарына жауап беретін жұмысшы үстелдерінің әртүрлі құрылымын қолдануға рұқсат етіледі. Жұмысшы үстелінің бетіндегі шағылысу коэффициенті 0,5-0,7 болуға тиіс.
53. Жұмысшы орындығының құрылымы ДК жұмыс істеу барысында тиімді жұмыс кейпін ұстауға, тез шаршаудан сақтандыру үшін мойын-иық бұлшық еттері мен арқасына түсетін салмақты азайтып, кейпін жеңіл ауыстырып отыруды қамтамасыз етуге тиіс. Жұмысшы орындығының (кресло) үлгісін қолданушының бойының биіктігі мен ДК жұмыс істеу сипаты мен ұзақтығына байланысты таңдау
54. Жұмысшы орындығы көтеріліп-бұрылатын, отыратын жерінің және арқалығының биіктігі мен еңкею бұрышы, сол сияқты арқалығының орындықтың алдыңғы шетінен қашықтығы реттелетін, бұл жағдайда реттелетін әрбір параметрі бір-біріне тәуелді емес, жеңіл орындалып және мықты бекітілуі керек.
55. Орындық бетінің, арқасы және басқа элементтерінің сырғанамайтын, жеңіл электрленетін және ауа өтетін, тез тазартуға болатын, жартылай жұмсақ қабы болуы керек.
56. Дискілерді, дискеттерді, запастағы блоктарды, құрал-жабдықтарды сақтауға арналған шкафтар, сейфтер, сөрелер қосымша арнайы үй-жайларда
57. Құрамына БДК және ДК кіретін технологиялық жабдықтармен жұмыс істейтін жұмыс орындарын (программамен басқарылатын станоктар, роботпен атқарылатын технологиялық кешендер, диспетчерлік басқару пульттері)
ұйымдастырғанда төмендегілер қарастырылуға тиіс:
1) жұмыс істеудің қауіпсіз жағдайларын;
2) ақпараттарды енгізіп-шығару үшін экранның оптимальді көрсетуін қамтамасыз ететін құрылғылардың орналасу жағдайын;
3) қолмен басқарылатын органдардың жеңіл игерілуін;
4) жұмысшы аумағындағы БДК және ДК экранының тік жазықта оператордың көзінің дұрыс сызығынан - 30 градустық бұрышпен орналасуын;
5) БДК және ДК экранының көлденең және тік діңгегінің айналасында айналу мүмкіндігі болуы керек.
58. БДК және ДК орналасқан үй-жайлар алғашқы медициналық көмек көрсететін дәрі-дәрмек қобдишаларымен және көмірқышқылды өрт сөндіргіштермен жабдықталуға тиіс.
59. ДК және БДТ-мен үздіксіз жұмыс атқарудың ұзақтығы 2 сағаттан аспауы керек. Түнгі ауысымда (сағат 23-тен таңғы 6-ға дейін) жұмыс атқарғанда үзіліс уақыты 30 минөттен 60 минөтке дейін ұзарады.
60. Жұмыс ауысымы 12 сағат болғанда алғашқы 8 сағаттағы белгіленген үзіліс 8 сағаттық жұмыс ауысымындағыдай 30 минөттен 70 минөтке дейінгі мөлшерде болып, соңғы 4 сағатта үзіліс уақыты әрбір сағат сайын 15 минөтке тең
61. Белгіленген үзіліс кезінде жүйке жүйесіне тоздыратын әсерді, көздің шаршауын, аз қимылдаушылықты азайту үшін жаттығулар жүргізіледі.
Жаттығулардың түрі 2-3 жеті сайын өзгертіліп отырылады.
Ойлау жұмыстарын көп керек ететін ДК және БДТ жұмыс істегенде, белгіленген үзіліс кезінде және жұмыс күннің соңында, арнайы жабдықталған үй- жайларда адам психологиясына еткен әсерді азайту үшін психолог маман емдеу жүргізеді.
8. Ересек қолданушылардың ДК-мен жұмыс істеуде жұмыс орнына
62. Ересек қолданушыларға арналған үстелдің жұмысшы бетінің биіктігі 680-800 мм шегінде реттелуі керек; мұндай мүмкіндік болмаған жағдайда үстелдің жұмысшы бетінің биіктігі 725 мм болуға тиіс.
63. ДК арналған үстелдің жұмысшы бетінің модульді мөлшері негізінде есептелетін құрылымдық мөлшерлерін: кеңдігін 800, 1000, 1200 және 1400 мм, тереңдігін 800, 1000 мм биіктігі реттелмеген жағдайда 725 мм тең есептеу керек.
64. Жұмысшы үстелдің аяққа арналған биіктігі 600 мм кем емес, тереңдігі тізенің деңгейінде - 450 мм және созылған аяқ деңгейінде 650 мм болатын кеңістігі болуы керек.
65. Жұмысшы үстелінің құрылымы: орындықтың бетіне тең кеңдігі мен тереңдігін; орындық бетінің алдыңғы бөлігінің шеттері доғалдануын; орындық бетінің 400-550 мм аралығында биіктігі және еңкею бұрыштары: алға қарай 15 градусқа және артқа қарай 5 градусқа реттелуін қамтамасыз етуі керек.
66. Орындықтың сүйенетін арқасының биіктігі 300 (+-20) мм, кеңдігі 380 мм кем емес, көлденең жалпақтығының қисық радиусы - 400 мм; арқалығының еңкею бұрышы тік жазықтықта +-30 градус болуы керек. Орындық арқалығының отыратын алдыңғы жиегінен қашықтығы 260-400 мм шегінде реттелуі керек;
стационарлық немесе алынатын шынтақ тірегіштерінің ұзындығы 250 мм және кеңдігі 50-70 мм кем болмауға тиіс.
Шынтақ тірегіштер орындықтың бетінен 230 (+-30)мм биіктікте, шынтақ астының аралығы 350-500 мм деңгейінде реттелуі керек.
67. ДК қолданушының жұмыс орны кеңдігі 300 мм, тереңдігі 400 мм болатын, биіктігі 150 мм дейін, тірейтін бетінің еңкею бұрышы 20 градусқа дейін реттелетін аяқ қойғышпен жабдықталуға тиіс. Аяқ қойғыштың беті бүдірлі және алдыңғы жиегінің биіктігі 10 мм болатын ернеуі болуға тиіс.
68. Үстелдің бетінде клавиатура қолданушыға қарсы 100-300 мм қашықтықта немесе арнайы биіктігі реттелетін негізгі үстелден бөлек жұмысшы бетінде орналасуы керек.
9. Жалпы білім беретін ұйымдарда, орта және жоғарғы білім беретін ұйымдарда ДК-мен жұмыс істеуде жұмыс жағдайына қойылатын
69. Оқуға арналған үй-жайлар бір орындық үстелдермен жабдықталады. ДК жұмыс істеуге арналған үстелдердің құрылымы төмендегілерді қарастырады:
1) жеке - дара екі жұмысшы бетінің болуы: біреуі ДК орналастыруға арналған, биіктігі 520-760 мм дейін ыңғайлы реттелетін және екіншісі - клавиатураға арналған, биіктігі мен еңкею бұрышы 0-15 градусқа дейін ыңғайлы реттелетін, тиімді жұмыс жағдайына қарай мықтап бекітілетін;
2) БДТ-ға арналған жұмысшы бетінің кеңдігі 750 мм (екі беттің де кеңдігі бірдей болуға тиіс) кем емес және тереңдігі 550 мм;
3) БДТ және ДК орналасатын беттерге және клавиатураға арналған тіреуіштерде электрмен жалғастыратын өткізгіштер және жергілікті желінің кабельдері орналасуы керек. Тіреуіштің негізін аяқ қойғышпен бірге орналастыруды;
4) жұмысшы орнын принтермен жабдықтағанда оның бетінің енін 1200 мм кеңейтуді;
5) биіктігі және еңкею бұрышы реттелетін, негізгі үстелден бөлек, аяқ қойғышы мен тіреуішінің негізі бірлесіп жасалған, клавиатураға арналған арнайы қондырғы.
70. ДК жұмысшы орнының негізгі мөлшерлері, үстелдің шеттерінің биіктігі және аяққа арналған кеңістіктің биіктігі оқушылардың аяқ киіммен отырғандағы бойына, осы санитарлық ережеге 8 қосымшасының 1, 2 кестелері сәйкес келуі
71. Көзбен көру сызығы экранның центріне перпендикуляр орналасып және оның экранның центрінен тік жазықтыққа өтетін перпендикулярдан оптимальді ауытқуы +-5 градустан аспауы керек.
Түрлі-түсті теледидар (экраны диагоналы бойынша 61 см кем емес) оқу үй- жайларында кодоскоп экранының сол жағынан орналастырады.
10. Мектеп жасына дейінгі балалар ұйымында БДТ және ДК-де үйрену жағдайына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
72. Мектеп жасына дейінгі ұйымдарда компьютерлік дамыту бағдарламасын пайдаланғандағы сабақтың ұзақтылығы 5 жастағы балалар үшін 7 минөттен, ал 6 жастағы балалар үшін 10 минөттен аспауы керек.
73. Мектеп жасына дейінгі және жалпы білім беретін ұйымдарда 1998 жылдан бұрын шыққан компьютерлерді пайдалануға болмайды.
74. Мектеп жасына дейінгі ұйымдарды компьютерлік ойын сабақтарын жетісіне 3 реттен тез өткізуге болмайды, оның өзін сейсенбі, сәрсенбі және бейсенбі күндері балалар жұмысты жақсы атқаратын күндерде өткізу керек. Сабақ өткізердің алдында олар жай ойын ойнап, сабақ артынан көзді қалыпқа келтіретін жаттығуларды жасауы керек.
75. ДК және БДТ пайдалану арқылы өтетін сабақтарды ұйқыға арналған, күндізгі серуен және басқа да сауықтыру шараларын жүргізетін уақытта өткізуге
76. Мектеп жасына дейінгі балалар үшін ДК және БДТ пайдалану арқылы өтетін сабақтарды әдіскер өткізеді немесе ол сабақ барысында олардың қасында болуы керек. ДК және БДТ-мен өтетін сабақтардан бұрын балалар жай ойнауы
77. Екі және одан да көп балалармен жасына қарамастан ДК-мен БДТ сабақтарын бірге өткізуге болмайды.
78. Мектеп жасына дейінгі балалар мекемесіне аралас үй-жайларда ДК және БДТ орналасса ондағы ойынзалының мөлшері 20 м болмауы керек.
Сабақ өткізетін үй-жай бір орындықты үстелмен жабдықталуы керек. Бір орындықты үстелдің конструкциясы екі бөліктен немесе екі үстелден тұруы керек: біреуінің үстінде БДТ, екіншінің үстінде клавиатура тұруы керек. ДК орналасатын үстелдің конструкциясында мыналар қарастырылуы керек:
1) көру мониторын горизонтальды бетте алыстығын 550 мм және ені 600 мм кем емес жерде ұстап, 460-520 мм қашықтықта жақсы ұстап тұрып, биіктігін оңай және жеңіл реттейтіндей болуы керек;
2) клавиатура үшін биіктігін 0-ден 10 градусқа дейін өзгертіп, мықтап ұстауды реттейтін тетік болуы керек;
3) клавиатура үшін 600 мм кем емес тереңдігі мен ені бар бет;
4) беті тегіс үстел;
5) үстел астында, еден үстінде кем дегенде 400 мм аяқ қоятын кеңістік.
Үстелдің ені конструкциясына қарай анықталады.
79. Сабақ өткізген кезде отыратын орындықтардың өлшемі, осы санитарлық ережеге 8 қосымшасының 3 кестесінде көрсетілген. Табуреткаларды скамейкалармен айырбастауға болмайды.
11. Білім беру ұйымдарында БДТ және ДК-де үйрену жағдайына қойылатын
80. Мектептерде БДТ және ДК-мен тікелей байланысты сабақтардың үздіксіз ұзақтылығы мынандай болуы керек:
1) 1 сынып оқушылары (6 жастағылар) үшін - 10 минөт;
2) 2-5 сынып оқушылары үшін - 15-30 минөт (жас ерекшелігіне қарай);
3) 6-7 сынып оқушылары үшін - 45 минөт;
4) 8-9 сынып оқушылары үшін - 45 минөт;
5) 10-11 сынып оқушылары үшін сабақтың бірінші сағатында - 30 минөт, екінші сағатында - 30 минөт аспауы керек.
81. 10-11 сыныптарының оқушыларына арналған жұпталған сабақтар арасындағы үзілістің ұзақтылығы кем дегенде 10мин. болып, сол уақыт ішінде оқушыларды міндетті түрде бөлмеден шығарып, үй-жай толық желдетілуі керек.
82. Өндірістік практикадан өткен кезеңдегі ДК, БДТ немесе ДК-мен тікелей жасалатын жұмыстың уақыты 16 және одан жоғары жастағы оқушылар үшін 3 сағаттан, ал жасы 16-дан кіші оқушылар үшін - 2 сағаттан аспауы керек, міндетті түрде жұмыс режимі сақталып, 20-25 мин. сайын көзге арналған жаттығулар және 45мин. сайын аурудың алдын алу шараларын жүргізіп, үзіліс кезінде дене шынықтыратын жаттығуларды жасау керек.
83. БДТ, ДК-ні қолдана отырып өткізілетін қосымша сабақтар негізгі сабақтардан соң 60мин. өткеннен кейін жетісіне кем дегенде 2 рет өткізіліп, олардың ұзақтылығы мынандай болуы керек:
1) 2-5 сынып оқушылары үшін (7-10 жастағылар) 60 минөттен аспасын;
2) 6 және одан да жоғарғы сынып оқушылары үшін - 90 минөттен аспасын;
3) компьютерлік ойындардың ұзақтылығы 2-5 сыныптар оқушылары үшін 10 минөттен, ал одан жоғарғы жастағылар үшін - 15 минөттен аспауы керек.
12. Орта және жоғарғы оқу орындардағы студенттердің БДТ және ДК-де үйрену жағдайына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
84. Бірінші курстың студенттері үшін ДК және БДТ сабақ өткізудің ұзақтылығының оңтайлы мерзімі - 1 сағат, екінші курс студент үшін - 2 сағат, ал жоғарғы курс студенттер үшін бұл уақыт 4 сағатты құрайды. Әрбір академиялық сабақ сағатынан кейін, 15-20 минөт бойы созылатын үзіліс болуы керек.
85. ДК және БДТ сабақтарын өткізу кезінде шаршағандыққа орын бермеу үшін сабақ өткізетін үй-жайлар жақсы желдетіліп, ол уақытта оқушылар үй- жайдан шығуы керек.
86. ДК, БДТ сабақтарына сабақ кестесін дайындағанда мына талаптарды орындау керек:
1) ДК, БДТ сабақтарының академиялық сағаттары қосарландырылған жағдайда болатын үзілістің ұзақтығы 20 минөттен аспауы керек;
2) оқу жүйесіндегі 3-4 сабақ парларын ДК, БДТ-мен біріктіруге болмайды;
3) ДК, БДТ сабақтары 1 курс студенттері үшін күннің алғашқы жартысында өткізіліп, сабақ кестесінің бірінші немесе екінші сабағы ретінде өткізілуі керек;
4) ДК, БДТ сабақтарын жоғарғы курс студенттері үшін сағат 17-ден 20- сағатқа дейін өткізуге болады, бірақ ол сабақ кестесінің бірінші немесе екінші пары болуы керек. Оларды үшінші, төртінші сабақ ретінде өткізуге болмайды.
87. ДК, БДТ жұмысымен байланысты өндірістік практика өту кезеңінде 1 курс студенттері үшін 3 сағатқа дейін ұзартылып, ал жоғарғы курстағы студенттер үшін 4 сағатқа дейін ұзартылады.
88. Арнайы орта оқу орындарында ДК, БДТ-мен жұмыс істеу ұзақтығы мынандай болуы керек:
1) 1 курс оқушылары үшін - бір күнде 1 академиялық сағаттан аспауы керек;
2) 2-3 курс оқушылары үшін қосарланған сабақ кезінде бір күнде 1 астрономиялық сағаттан аспауы керек; 30 минөт 1 сабақ, 30 минөт 2 сағат арасында ДК, БДТ-мен жұмыс істеу үшін 20 минөттік үзіліс, бұған оқу материалдарын түсіндіру және үзіліс уақыты кіреді;
3) 3 курс оқушылары үшін ДК, БДТ-мен сабақ өткізу уақытын 3 академиялық сағатқа дейін ұзартуға болады.
89. Әрбір ДК, БДТ-мен академиялық сағат сабағын өткізгеннен кейін 15-20 минөтке үзіліс беріліп, оқушылар, бөлмені толық желдету үшін бөлмеден шығарылады.
90. Оқу орындарында сабақ кестесі 1 ауысымдық болса, оқу күнінің ортасында (3-4 сабақтан кейін) тамақ ішіп, демалу үшін ұзақтығы 50-60 минөт үзіліс жарияланады.
91. ДК және БДТ-ны пайдалана отырып, өткізілетін қосымша сабақтардың жалпы ұзақтылығы олармен тікелей жұмыс істегенде жетісіне 1 астрономиялық сағаттан аспауы керек.
92. ДК және БДТ-ны пайдалана отырып, өткізілетін қосымша сабақтар негізгі сабақтардан соң 50-60 минөт кейін өткізілуі керек.
93. Өндірістік практика кезінде ДК және БДТ-мен тікелей жұмыс істеу күніне 3 академиялық сағаттан аспауы керек.
13. Ойын залдарын, интернет кафелерді, компьютерлік клубтарды орналастыруға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар
94. Ойын залдарын, интернет-кафелерді, компьютер клубтарын (бұдан әрі - клубтар) арнайы, жапсарлай салынған немесе құрылымы қайта жаңартылған үй- жайларға, тұрғын үйдің төменгі, қоғамдық ғимараттардың кез келген қабатында орналастыруға болады.
95. Ойын кешендерін тұрғын үйлерде орналастырғанда, оның үйге кіретін есіктен басқа өзіне кіретін есігі болуы керек.
96. Дыбысты азайтатын шаралар жасалынып, зиянды ауаны шатырдан жоғарғы деңгейде сорып шығаратын, тұрғын үй үй-жайларынан бөлінген желдеткіш жүйесі қарастырылғанда клубтарды тұрғын үйлердің бірінші қабатына орналастыруға рұқсат беріледі. Осы ұйымның жаныда кафе, буфет орындарын қарастыру кезінде санитариялық ережелер мен нормалардың талаптарына сай болуы керек.
97. Ойын кешендерін, компьютерлік залды, интернет-кафені жертөледе
98. Клубқа келушілер үшін 0,8м есеппен киім ілгіштер, санитариялық түйіндер және қызметкерлерге арналған бөлме қарастырылуы керек.
99. Компьютерлік залдардағы компьютерлерге бір орын үшін қатарлай орналасқанда - 6м , жағалай орналасқанда әрбір компьютерге - 4м алаң қарастырылуы керек. Компьютерлер жағалай орналасқанда терезе орналасқан қабырға мен үстелдің арасы 0,5м, ал үстелдердің арасы 0,4м болуы керек. Үй- жайдың биіктігі 2,5 м-ден кем болмауы керек.
100. Компьютерге арналған бір орынды үстелдер екі-үш қатар болып орналасқанда, әрбір қатардың бүйірінде 0,5 м кеңістік болуы керек. Егер қатарлай орналасқанда бейнемонитор мен екінші экранның арасы 2м-ден кем болмауы керек. Ойын автоматтарының бүйірлерінің арасы 0,2м-ден кем болмауы керек.
101. Барлық ойын автоматтарының, ойын қондырғыларының, дербес компьютерлердің сертификаттары болмаса пайдалануға болмайды.
102. Ойын ойнаудың ұзақтылығы жасына байланысты мынадай болуы керек:
8-10 жас аралығындағылар үшін - 45 минөттен көп болмасын;
11-13 жас аралығындағылар үшін күніне - 45 минөттен 2 рет;
14-16-ға дейін - күніне 45 минөттен 3 рет.
103. Ойын залдарындағы, интернет-кафедегі, компьютерлік- клубтардағы ойын кешенінің үй-жайларындағы физикалық, химиялық факторлардың деңгейі осы санитарлық ережеге 1-6 қосымшаларға сай болуы керек.
"Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс істеуге қойылатын талаптар"
ереже мен нормаларына 1 қосымша Бақылауға алынатын өнімдер мен гигиеналық параметрлердің тізімі Өнім түрлері |Өнімдердің жалпы| Санитарлық- |классификациясы.| эпидемиологиялық |сының коды | параметрлері Электронды есептеу ЭМӨ, шудың, қанықпаның, ауадағы машиналары: 401300 зиянды заттардың, БДТ көзге
-сандық, 401350 көрінетін көрсеткіштерінің
-дербес сандық 401370 деңгейі, жеңіл рентген сәулесі Принтерлер, сканерлер, 403000 ЭМӨ, шудың, қанықпаның, модемдер, тоқ көзінің ауадағы зиянды заттардың құрылымдары, тоқтаусыз деңгейі тоқ көзін беретін блоктар және басқа да құрылымдар Ақпаратты бейнелеп 403200 ЭМӨ, шудың, қанықпаның, ауадағы беретін қондырғы зиянды заттардың деңгейі, жеңіл (бейне терминалдар) рентген сәулесі ДК-ны пайдаланатын 968575 ЭМӨ, шудың, қанықпаның, ауадағы ойын автоматтары зиянды заттардың, БДТ көзге көрінетін көрсеткіштерінің деңгейі, жеңіл рентген сәулесі Жеңіл рентген сәулесіне бақылау жасау бейне терминалдарында электронды сәуле түтігі пайдаланғанда жүргізіледі.
ДК арқылы жасалынатын октава жолағындағы дыбыс қысымының және дыбыс деңгейлерінің рұқсат етілген мәні Октавалық жолақтардағы ортагеометриялық |дБА-мен өлшенген, жиіліктегі дыбыс қысымының деңгейі, | дыбыс деңгейі дБ (Герц) (бұдан әрі - Гц) | 31,5 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000 Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ 50 Дыбыс деңгейін және дыбыс қысымын өлшеу жұмыс орнында жүргізіледі.
Ақпаратты бейнелеп беретін қондырғының параметрлері Параметрлері | Рұқсат етілген мәні Ақ алаңның жарықтығы Кем дегенде 35 кд/м Жұмыс алаңының бірдей жарықталмауы +- 20% аспасын Контрастылығы (монохромды режимдегі) Ара қатынасы 3:1 кем болмасын Бейненің уақытша тұрақсыздығы Тұрақты болмауы керек (дисплей экранында бейне көрінісі жарықтығының уақыт мезгілінде себепсіз өзгеруі)
Кеңістіктегі көріністің тұрақты 2 х 10 (-4L) көп болмасын, болмауы (экрандағы көрініс фрагменте. мұндағы L жобадағы бақылау рінің себепсіз өзгеруі) алыстығы мөлшері, мм Барлық режимдегі экранның ашылуы ЭЛТ жиіліктегі дисплейлерде көріністің жаңару 75Гц кем болмағанда жүреді. Ондай жағдай нақты дисплей үлгісі үшін нормативтік құжат арқылы кепілденеді, ал жалпақ дискретті экранды дисплей үшін ол 60Гц кем болмауы керек.
2 қосымша
Өндірістік үй-жайлардың микроклиматының қолайлы нормалары Жыл кезеңі| Жұмыс | ауа темпе.| Ауаның | ауа қозғалы.
|категориясы| ратурасы, |салыстырмалы |сының жылдамдығы | | гр. С, | ылғалдылығы %| | | одан көп | | | | емес | | салқын 1а жеңіл 22-24 40-60 0,1 1б жеңіл 23-21 40-60 0,1 жылы 1а жеңіл 23-25 40-60 0,1 1б жеңіл 22-24 40-60 0,2
1) 1а категориясына физикалық күшті аса көп жұмсамай, отырып істейтін және энергия шығыны 120 ккал/сағ. болатын жұмыстың түрлері жатады.
2) 1б категориясына тұрып, отырып немесе жүрген кезде физикалық күш жұмсау арқылы энергия шығыны 120-дан 150 ккал/сағ. болатын жұмыстың түрлері жатады.
ДК қолдана арқылы білім беру ұйымдарының үй-жайларындағы микроклиматтың оңтайлы нормалары Температура, С |Салыстырмалы ылғалдылық,| Ауаның қозғалу | % көп болмасын | жылдамдығы, м/с 19 62 <0,1 20 58 <0,1 21 55 <0,1 3 қосымша БДТ және ДК-мен жұмыс атқаратын үй-жайлардағы ауаның иондалу деңгейі Деңгейлері 1 куб.м ауадағы иондардың саны n+ n- Ең кіші деген керекті деңгейі 400 600 оңтайлы деңгейлі 1500-3000 3000-5000 рұқсат етілген шекті деңгейі 50000 50000 4 қосымша 3 категориялы "в" түріндегі діріл деңгейінің нормалары Жолақтардың| Z; X; Y осьтері бойынша рұқсат етілген мәні ортагеоме. |________________________________________________________ триялық | Дірілдің жеделдетілуі | діріл жылдамдығы жиіліктері,|___________________________|____________________________ Гц | м/с 2 | дБ | м/с | дБ |1/3окт|1/1окт|1/3окт|1/1окт|1/3окт |1/1окт|1/3окт|1/1окт 1,6 0,0125 82 0,13 88 2,0 0,0112 0,02 82 0,089 0,18 85 2,5 86 91 0,01 80 0,063 82 3,15 0,009 79 0,045 79 4,0 0,008 0,014 78 0,032 0,063 76 5,0 83 82 0,008 78 0,025 74 6,3 0,008 78 0,02 72 8,0 0,008 0,014 78 0,016 0,032 70 10,0 83 76 0,01 80 0,016 70 12,0 0,0125 82 0,016 70 16,0 0,016 0,028 84 0,016 0,028 70 20,0 89 75 0,02 86 0,016 70 25,0 0,025 88 0,016 70 31,5 0,032 0,056 90 0,016 0,028 70 40,0 95 75 0,04 92 0,016 70 50,0 0,05 94 0,016 70 63,0 0,063 0,112 96 0,016 0,028 70 80,0 101 75 0,08 98 0,016 70 Үйлесті.
рілген 0,014 0,028 және эквива. 83 75 лентті үйлесті.
рілген мәндер олардың деңгей.
лері 75 5 қосымша
Балалар, оқу ұйымдарында қоғамдық ғимараттарда және компьютерлік клубтардың ДК, БДТ орналасқан үй-жайларындағы дірілдің рұқсат етілген деңгейі Октавалық | Рұқсат етілген мәні жолақтың |_______________________________________________________ ортагеоме. | Дірілдің жеделдетілуі | Діріл жылдамдатқыш триялық |___________________________|___________________________ жиілігі, Гц | мс-2*10-2 | дБ | мс-1*10-5 | ДБ Z, X, Y осьтері 2 0,56 75 45 79 4 0,56 75 22 73 8 0,56 75 11 67 16 1,1 81 11 67 31,5 2,2 87 11 67 63 4,5 93 11 67 Үйлестірілген мәні және деңгейлері 1,0 80 20 72 6 қосымша Иондалмаған электромагнитті сәуле көзінің рұқсат етілген деңгейінің мәні Параметрлердің | ДК, БДТ |Бақылау аралығы,| Рұқсат атауы |бөліктері |см |етілген мәні Кәсіби Мониторы 1,0 баспен 20 килоВольт пайдаланушыларға клавиатурасы бірдей болғанда -метр (бұдан - арналған электроста. әрі - кВ/м)
тикалық өрістің кернеуі:
- таңбасқышпен жұмыс атқарғанда
- монитордан
Мектеп жасына дейінгі Мониторы 1,0 баспен 15 кВ/м мекеме балаларына клавиатурасы бірдей болғанда 15 кВ/м және орта, жоғарғы оқу орыдарының оқушы.
ларына арналған электростатикалық өрістің кернеуі
- монитордан болатын
БДТ, ДК айналасындағы Мониторы баспен бірдей 25 В/м электромагниттік болғанда 2,5 В/м өрістің кернеулігі 2,5 В/м электрлік құрамы Мониторы бойынша мыналардан аспауы керек:
- 5Гц-2000 Гц жиілік диапазонында
- 2-400 кГц жиілік
ДК, БДТ айналасындағы Мониторы баспен бірдей 250 наноТесла магнит ағынының болғанда (бұдан әрі - тығыздығы: нТл)
- 5Гц-2000 Гц жиілік. Мониторы тегі диапазоннан
- 2-400 кГц жиілік.
аспауы керек
Монитор бетіндегі Мониторы Дисплейден 10см 500 Вольт электростатикалық аралықта орналас.
потенциалы, (серти. қан жермен фикаттық сынақ жанасатын пластина жүргізгенде) арасы өндірістік жиілік. Клавиатурасы 1,0 0,5 кВм тегі электроөрісі. Тышқаны 1,0 0,5 кВм нің кернеуі (50Гц)
7 қосымша
Жұмыс орнындағы электромагниттік өріс деңгейіне аспаптық бақылау жасау және гигиеналық баға беру әдісі
1. ДК пайдаланушылардың жұмыс орындағы электромагниттік жағдайға аспаптық бақылау мынандай жағдайларда жүргізіледі:
1) ДК пайдалануға қосқанда жаңа жұмыс орындарын ашып, қайта ұйымдастырғанда;
2) электромагниттік жағдайды қалыптастыруға бағытталған және техникалық-ұйымдастырушылық шараларды жүргізгеннен кейін;
3) жұмыс істеу жағдайына байланысты жұмыс орындарын аттестациядан өткізгенде;
4) ұйымдардың өтініштері бойынша.
2. Аспаптық бақылау белгіленген тәртіп бойынша тіркеуден өткен санитарлық-эпидемиологиялық қадағалаудың және (немесе) сынақ зертханаларымен (орталықтарымен) жүргізіледі.
3. Электромагниттік өрістердің деңгейіне аспаптық бақылау жасау мемлекеттік өлшеу құралдарының реестріне енгізілген, мемлекеттік тексерістен өтіп, қолданыстағы куәлігі бар дәлдігі +-20% деңгейінде болатын аспаппен жүргізіледі.
4. Өлшегіш ретінде антенналық өзгерткіші бар изотропты құралдар қолданылады.
5. ДК пайдаланатын үй-жайдағы жұмыс орнының жоспары жасалынады (эскизі).
6. Жұмыс орнындағы құрал-жабдықтар туралы мәлімет: ДК құрылымының, өндіргіш фирманың атауы, модельдері мен зауыттық (сериялық) нөмірлері, экран алдындағы сүзгі (олар болғанда), ДК берілген санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды хаттама толтыру.
7. БДТ экранында осы жұмысқа тиісті кескін (текст, сызбасы және басқалары) көрсетілсін.
8. Өлшеу жүргізген уақытта, оған осы үй-жайдағы барлық есептеу техникасы мен БДТ және басқа да жұмыста қолданатын электроқұрылымдар кіреді.
9. Электростатикалық өрістің параметрлерін өлшеу, ДК тоққа қосқаннан кейін 20 минөттен соң жүргізілуі керек.
10. Айнымалы электр, магнит және статикалық электр өрістерінің деңгейін ДК орналасқан жұмыс орнында өлшеу үшін, клавиатура іске қосылғанда 0,5м, 1,0 м және 1,5 м биіктікте өлшенілуі керек.
11. ДК орналасқан жұмыс орнында электрлік және (немесе) магниттік өрістердің қарқындылығы 5-2000 Гц диапазонынан жоғары болса, онда (құрал- жабдықтар тоққа қоспай) 6 қосымшада көрсетілген өндірістік жиіліктегі ЭМӨ фондық деңгейі өлшеніледі. Электр өрісінің 50Гц жиіліктегі және магниттік өріс индукциясының фондық деңгейі БДТ параметрінің көзбен көретін нормаларының талаптарынан жоғары болмауы керек (осы санитарлық ережелердің 1 қосымшасының 3 кестесі).
8 қосымша
ДК-мен жұмыс атқаруға арналған бір орынды үстелдің биіктігі Оқушылар мен студенттердің | Еденнен биіктігі, см аяқ-киім киген кездегі |_______________________________________ биіктігі, см | Үстелдің беті |Аяққа арналған кеңістік 116-130 520 400 131-145 580 520 146-160 640 580 161-175 700 640 175-тен биік 760 700 Аяққа арналған кеңістіктің ені мен тереңдігі үстелдің конструкциясы арқылы анықталады.
Оқушылар және студенттерге арналған орындықтардың негізгі өлшемдері Орындықтың параметрлері | оқушылар мен студенттердің аяқ-киім | киген кездегі биіктігі, см |116-130|131-145|146-160|161-175|175, одан | | | | | да биік Орындық отыруының еденнен 300 340 380 420 460 биіктігі, см Отыру көлемі, см-ден кем 270 290 320 340 360 болмайтын Отыру тереңдігі,см 290 330 360 380 400 Орындық арқасының төменгі 130 150 160 170 190 жағының биіктігі, см Орындық арқасының жоғарғы 280 310 330 360 400 Орындық арқасының иілу 170 190 200 210 220 Отырудың иілген кездегі радиусы, см 20-50 Отырудың еңкею бұрышы, градуспен 0-4 Орындық арқасының еңкею бұрышы, градуспен 95-108 Жоспар бойынша орындық арқасының радиусы, см 300 Мектеп жасына дейінгі балалар үшін ДК-мен өткізілетін сабаққа арналған орындық өлшемдері Орындықтың параметрлері |Өлшемі, см-ден кем емес Отырудың еденнен биіктігі 260 Отырудың көлемі Отыру тереңдігі 250 Отырудың арқасының төменгі жағының биіктігі 120 Отырудың арқасының жоғарғы жағының биіктігі 250 Орындық арқасының иілу биіктігі 160 Отырудың алдыңғы жағының еңкею радиусы 250

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Приказ и.о. Министра Министерство здравоохранения Республики министрлігі здравоохранения Республики Казахстан Казахстан от 18 августа 2004 года № 631. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 18 сентября 2004 года № 3073. Утратил силу приказом и.о. Министра Казахстан от 28 сентября 2010 года № 767 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования)
Об утверждении санитарно-эпидемиологических правил и норм по коммунальной гигиене и гигиене детей и подростков
1. Утвердить прилагаемые санитарно-эпидемиологические правила и нормы:
1) "Санитарно-эпидемиологические требования к оборудованию, содержанию и эксплуатации объектов банного обслуживания";
2) "Санитарно-эпидемиологические требования к детским товарам легкой промышленности";
3) "Санитарно-эпидемиологические требования к эксплуатации персональных компьютеров, видеотерминалов и условиям работы с ними".
2. Комитету государственного санитарно-эпидемиологического надзора Министерства здравоохранения Республики Казахстан (Байсеркин Б.С.)
направить настоящий приказ на государственную регистрацию в Министерство юстиции Республики Казахстан.
3. Административному департаменту Министерства здравоохранения Республики Казахстан (Акрачкова Д.В.) направить настоящий приказ на официальное опубликование после его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице- министра здравоохранения, Главного государственного санитарного врача Республики Казахстан Белоног А.А.
5. Настоящий приказ вводится в действие со дня официального опубликования.
И.о.Министра
Утверждены приказом И.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от 18 августа 2004 года № 631 "Об утверждении санитарно- эпидемиологических правил и норм по коммунальной гигиене и гигиене детей и подростков"
Санитарно-эпидемиологические правила и нормы "Санитарно-эпидемиологические требования к оборудованию, содержанию и эксплуатации объектов банного обслуживания"
1. Общие положения
1. Настоящие санитарно-эпидемиологические правила и нормы (далее - санитарные правила) предназначены для физических и юридических лиц, независимо от форм собственности, деятельность которых связана с проектированием, строительством, реконструкцией и эксплуатацией объектов банного обслуживания.
2. Руководители организаций и физические лица должны обеспечивать соблюдение требований настоящих санитарных правил.
3. В настоящих санитарных правилах использованы следующие термины и определения:
1) баня - объект с набором помещений, используемых для гигиенических процедур (помывка, с использованием сухого или влажного пара);
2) сауна (финская баня) - баня, режим работы которой основан на температурном чередовании горячего сухого воздуха парной (температура 90 о
-140 градусов Цельсия (далее - о С) и влажность - 5-15 процентов и холодной воды бассейна или естественного водоема;
3) водообмен - замена воды в бассейне с определенной периодичностью;
4) мыльня - помещение для помывки тела водой;
5) ожидальная-остывочная - помещение для остывания после помывки;
6) парильня - помещение, в котором парятся;
7) санитарный пропускник - это набор помещений, предназначенных для помывки и дезинсекционной обработки по эпидемическим показаниям;
8) раздевальня-одевальня - помещение, предназначенное для раздевания, одевания, хранения одежды.
2. Санитарно-эпидемиологические требования к земельному участку и помещениям
4. Бани по своему назначению должны подразделяться на туалетные, пропускные (санитарный пропускник) и смешанные; по типу воздействия теплового фактора на - русские, финские (сауна), восточные и комбинированные.
5. Размеры участка должны приниматься в соответствии с требованиями действующих строительных норм и правил (далее - СНиП).
6. Размещение бани, утверждение проектной документации на строительство и реконструкцию, ввод в эксплуатацию допускается при наличии санитарно-эпидемиологического заключения.
7. Бани должны размещаться в отдельно стоящих и пристроенных зданиях.
Не допускается размещать бани, сауны в жилых зданиях.
8. Планировка бань туалетного и смешанного типа должна позволять использовать их в качестве санитарного пропускника (пропуск посетителей через один вход и выход через другой). Для бани мощностью более 200 мест должны предусматриваться санитарный пропускник и стационарные дезинфекционные камеры.
9. Границы участка должны отстоять от границ участков, занимаемых медицинскими организациями, дошкольными и общеобразовательными организациями на расстоянии не менее чем на 50 метров (далее - м).
10. Размещение в банях парикмахерских, массажных, косметических кабинетов, объекты общественного питания, киоски по продаже предметов личной гигиены и других товаров, камеры хранения личных вещей допускается при наличии соответствующих площадей и санитарно-эпидемиологического заключения.
3. Санитарно-эпидемиологические требования к водоснабжению и канализации
11. Выбор источника централизованного хозяйственно-питьевого водоснабжения должен осуществляться в порядке, установленном нормативными правовыми актами в области санитарно-эпидемиологического благополучия (далее - НПА).
12. Водоснабжение и канализация бани должны осуществляться в соответствии с требованиями действующих строительных норм и правил.
13. Вода, используемая для хозяйственно-питьевых нужд, должна соответствовать требованиям действующих НПА.
14. Содержание и эксплуатация бассейнов должны соответствовать требованиям действующих НПА.
15. При размещении бань в неканализованных населенных пунктах должна предусматриваться местная канализация. Прием сточных вод должен осуществляться в подземную бетонированную водонепроницаемую емкость.
16. Надворный туалет и бетонированная водонепроницаемая емкость должны находиться на расстоянии не менее 25 м от здания бани.
17. Не допускается сброс банных сточных вод в водоемы, овраги без предварительной очистки.
18. Отвод сточных вод с пола помещений с мокрым режимом должен предусматриваться через трапы диаметром 50 и 100 милиметров (далее - мм), сток из ванн - непосредственно в лотки или трапы.
19. Моечные ванны должны присоединяться к канализационной сети с воздушным разрывом не менее 20 мм от верха приемной воронки. Все приемники стоков внутренней канализации должны иметь гидравлические затворы (сифоны).
4. Санитарно-эпидемиологические требования к отоплению, вентиляции, освещению
20. Отопление, освещение и вентиляцию должны проектироваться в соответствии с требованиями действующих СНиП. Отопление должно предусматриваться централизованное либо от собственной котельной.
21. Для бани вместимостью 200 и более мест допускается устройство воздушного отопления, совмещенного с приточной вентиляцией, без рециркуляции воздуха.
22. В качестве теплоносителя для систем вентиляции и воздушного отопления должны применяться вода температурой не выше 150 о С или пар давлением не свыше 0,7 атмосфер (далее - атм). Применение пара для систем отопления, вентиляции и горячего водоснабжения допускается при наличии технико-экономического обоснования. Для бани пропускной способностью до 50 человек в час допускается печное отопление.
23. В банях, вместимостью 50 и менее мест должна использоваться естественная вентиляция без организованного притока воздуха, а в банях вместимостью до 200 мест - используется общая для всех помещений система приточно-вытяжной вентиляции.
24. Вытяжные системы вентиляции должны быть отдельными для помещений с влажным и сухим режимом.
25. Светильники в помещениях с мокрым и влажным режимом герметично должны закрываться защитными плафонами для защиты от влаги.
5. Санитарно-эпидемиологические требования к оборудованию и содержанию помещений
26. Раздевальные должны быть оборудованы креслами, умывальниками и ножными ваннами (из расчета 1 умывальник на 75 мест и 1 ножная ванна на 25 мест), зеркалом, весами и феном (1 фен на 25 мест). Раздевальная должна состоять из помещений для обслуживающего персонала, хранения белья, инвентаря для уборки, а также санитарных узлов.
27. Мыльные в банях русского типа должны быть оборудованы отдельными скамьями, установленными в ряды (в одном ряду не более шести скамей), одним обмывочным душем на 12 мест и одной водоразборной колонкой на 6 мест.
Душевые кабины должны быть оборудованы поручнями, настенными мыльницами и крючками для мочалок. Мыльные и душевые должны иметь на выходе приспособление для обмывания ног. В банях вместимостью более 200 мест скамьи должны устанавливаться сдвоенными рядами.
28. Душевые и ванные кабины должны иметь два отделения: раздевальню и собственно душевое или ванное отделение. Раздевальные закрытых ванных и душевых кабин оборудуются жесткими сиденьями для раздевания, зеркалами, вешалками для одежды и полотенец.
29. Закрытая ванна должна быть оборудована: ванной с душем, поручнями, настенной мыльницей и крючками для мочалок, душевая кабина - душем, поручнями, настенной мыльницей и крючками для мочалок.
30. Количество душей для обмывания в мыльных или душевых должны предусматриваться из расчета в банях всех типов вместимостью 100 мест и более
- 1 душ на каждые 50 мест в мыльной или душевой.
31. Бани русского и комбинированного типов должны быть оборудованы отдельными скамьями, водоразборными кранами из расчета 1 кран на 5 мест в парильной. Не допускается устанавливать водоразборные краны на полках. В банях на 50 мест и более допускается устройство суховоздушных парилен или парилен финского типа.
32. При размещении печи-каменки в парильной должна предусматриваться защитная стенка между печью и наружной стеной. При печном отоплении, топка печи-каменки должна выходить в смежное с парильной помещение.
33. Бани пропускной способностью более 20 человек в час должны иметь два отделения - мужское и женское с одинаковыми площадями.
34. Количество унитазов и умывальников должно определяться из расчета 1 унитаз на каждые 50 мест для раздевания и 1 умывальник на каждый туалет.
35. Пол в помещениях с влажным режимом должен быть из материала стойкого к воздействию влаги и дезинфицирующих растворов, легко очищаться, иметь уклон 0,01-0,015 в сторону лотков и трапов. Уровень чистого пола в помещениях с мокрым режимом должен быть на 30 мм ниже уровня пола других смежных помещений.
36. В оконных переплетах должны предусматриваться открывающиеся фрамуги или форточки, расположенные в верхней части проемов, которые изолируются от пространства между оконными переплетами коробами. Притворы створных частей окон со стороны помещений должны уплотняться упругими водостойкими прокладками. Стекла оконных переплетов со стороны помещений должны устанавливаться на водостойких замазках или упругих водостойких прокладках.
37. Оконные проемы помещений с влажным режимом должны иметь откосы с уклоном, облицованные глазурованными или другими водостойкими плитками.
38. В помещениях с влажным режимом стены и перегородки должны облицовываться на всю высоту керамическими, полимерными или стеклянными
39. Стены, полок парильных помещений должны отделываться древесиной.
40. В банях должна устанавливаться жесткая или полужесткая мебель, из материалов, поддающихся мытью и дезинфекции.
41. В банях должны использоваться металлические или изготовленные из синтетических полимерных материалов тазы. Использование деревянных емкостей не допускается.
42. Ванны должны быть эмалированными. Использование ванн с поврежденным эмалевым покрытием не допускается.
43. Чистое белье (простыня, полотенца) должно храниться в специальном помещении и выдаваться посетителям в опломбированных пакетах.
44. В помещениях с сухим режимом должны устанавливаться урны для мусора.
45. Уборочный инвентарь должен маркироваться и храниться в специальных помещениях или шкафах. После использования уборочный инвентарь, ветошь должен промываться, дезинфицироваться, сушиться.
46. В каждом отделении должна быть аптечка первой медицинской помощи.
47. В помещениях бань не допускается:
1) стирка белья;
2) сушка белья в парильных и других помещениях;
3) использование помещений не по назначению.
48. Для контроля температуры воздуха в помещениях вывешиваются термометры.
49. На протяжении всего рабочего дня в мыльных, парильнях, душевых, раздевальных и других помещениях должна поддерживаться чистота. В ванных и душевых кабинах после каждого посетителя персонал должен вымыть ванну щеткой с мылом и горячей водой, обработать дезинфицирующим средством, разрешенным к применению в Республике Казахстан.
50. Ежедневно после закрытия бани, должны проводиться проветривание, уборка, дезинфекция помещений, инвентаря и оборудования.
В мыльных и парильных отделениях:
1) тазы, ванны должны обрабатываться дезинфицирующими средствами, после чего промываться водой;
2) скамьи должны мыться жесткими щетками с горячей водой и мылом;
3) панели стен, выступающие конструкции, трубопроводы, отопительные приборы, осветительная арматура и светильники, оконные стекла - должны промываться щетками;
4) полы должны протираться щетками при беспрерывном поливании водой;
5) после окончания мытья должна проводиться дезинфекция, затем пол, стены и оборудование должны споласкиваться горячей водой с помощью шланга;
6) мебель и оборудование раздевальных (диваны, скамьи, медицинские весы) должны протираться дезинфицирующим раствором.
51. Генеральная уборка помещений бани должна проводиться еженедельно в установленный "санитарный день" с проведением профилактической дезинфекции.
52. Персонал бани должен проходить обязательные предварительные при поступлении на работу и периодические медицинские осмотры, а также гигиеническое обучение в порядке, установленном уполномоченным органом в области санитарно-эпидемиологического благополучия населения.
53. Каждый работник должен иметь при себе личную медицинскую книжку с данными о прохождении гигиенического обучения и медицинского осмотра.
54. Персонал бани должен работать в санитарной или специальной одежде.
от 18 августа 2004 года N 631 "Санитарно-эпидемиологические требования к детским товарам легкой промышленности"
1. Санитарно-эпидемиологические правила и нормы "Санитарно- эпидемиологические требования к детским товарам легкой промышленности"
(далее - санитарные правила) предназначены для юридических и физических лиц, деятельность которых связана с изготовлением и реализацией товаров легкой промышленности детского ассортимента.
2. Руководители организаций и физические лица должны обеспечивать
3. В настоящих санитарных правилах использованы следующие термины и
1) товары детского ассортимента - белье нательное и постельное, подгузники, купальники, верхнее платье, зимняя одежда, чулочно-носочные изделия, головные уборы, перчатки, варежки, обувь для всех сезонов года;
2) воздухопроницаемость тканей - степень проходимости воздуха через ткань, которая определяется количеством воздуха в кубических дециметрах (далее - дм 3 ), проходящего в единицу времени в секундах (далее - сек) через единицу поверхности ткани в кубических метрах (далее - м 3 ) при определенном давлении, 5 миллиметров (далее - мм) ртутного столба;
3) гигроскопичность - способность ткани поглощать водяные пары из окружающего воздуха и удерживать их при определенных условиях, определяемая в процентах (далее - %);
4) гидрофильность (капиллярность) - способность бельевых материалов быстро и полно впитывать влагу с поверхности кожи, которая характеризуется степенью подъема жидкости по капиллярам ткани в миллиметр в час (далее - мм /час);
5) искусственные текстильные материалы (ацетат, вискоза, медно- аммиачные и белковые волокна) - материалы, получаемые путем химической переработки природных полимеров (древесная и хлопковая целлюлоза, белки растительного и животного происхождения);
6) максимальная водоемкость - способность ткани впитывать воду, измеряемая количеством воды, содержащейся в ткани после ее намокания в течение 24 часов в граммах (далее - г);
7) минимальная водоемкость - вес ткани после отжима ее руками и просушивания между листами фильтровальной бумаги, которая выражается в процентах по отношению к весу образца в сухом состоянии;
8) натуральные текстильные материалы - хлопчатобумажные, льняные, шелковые и шерстяные ткани, изготовленные из натурального растительного волокна;
9) паропроницаемость - способность тканей одежды пропускать водяные пары, образующиеся в пододежном пространстве, и характеризуется количеством паров в миллиграммах (далее - мг), прошедших через единицу поверхности ткани в кубических сантиметрах (далее - см 3 ) за единицу времени, 1 час;
10) пористость - отношение в процентах объема пор к объему данного материала;
11) скорость высыхания - время, необходимое для полного высыхания ткани после намокания, выражаемая количеством испарившейся влаги в граммах на квадратный сантиметр (далее - г/см 2 ) образца за 1 час;
12) синтетические (полимерные) текстильные материалы - материалы, получаемые из синтетических высокомолекулярных соединений - продуктов переработки каменного угля, нефти и природного газа;
13) теплозащитные свойства - способность текстильного материала удерживать температуру, создающуюся в пододежном пространстве, определяемая соотношением толщины материала и его объемного веса;
14) тепловое сопротивление - теплозащитное свойство материала, характеризующееся временем в часах, в течение которого пройдет 1 кило калорий (далее - ккал) тепла через квадратный метр (далее - м 2 ) ткани при перепаде температур в один градуса Цельсии (далее - o С) или коэффициентом теплопередачи - единицей, обратной тепловому сопротивлению;
15) трикотажное полотно - ткань из натуральных или синтетических материалов, обладающая петлистой, высокопористой и воздушной структурой;
16) химическая стойкость - способность материала к выделению (миграции)
химических веществ, входящих в его рецептуру или образующихся при деструкции и выражается в миллиграммах на метр кубический (далее - мг/м 3 )
(миграция в воздушную среду) или в миллиграммах на литр (далее - мг/л)
(миграция в водную вытяжку);
17) электризуемость - способность материала накапливать на своей поверхности статическое электричество, которое определяется величиной напряженности электростатического поля без натирания и при натирании поверхности образца и выражается в киловольтах на квадратный сантиметр (далее - кВ/см 2 ) ткани.
2. Санитарно-эпидемиологические требования к детской одежде
4. Летняя одежда должна соответствовать следующим требованиям:
1) белье не должно препятствовать удалению из пододежного пространства (пространство между кожей и внутренним слоем одежды) продуктов обмена веществ и бельевые ткани должны быть мягкими, тонкими, иметь высокую воздухопроницаемость 200-500 кубический дециметр на метр в секунду (далее - дм 3 /м/с), хорошую гигроскопичность около 20%, высокую паропроницаемость около 90% и смачиваемость (гидрофильность), должны быстро высыхать. Белье должно иметь свободный покрой, не сдавливать кожу ребенка, не иметь толстых рубцов. В трусах и ночной одежде (пижаме) резинка должна вдеваться только сзади;
2) белье должно изготавливаться из тонких и мягких хлопчатобумажных и льняных тканей (батист, мадеполам, полотно).
Трикотажное хлопчатобумажное белье не допускается использовать при высокой температуре воздуха. Белье для сна (рубашка, пижама) должно быть с мягкой, свободной резинкой;
3) детское белье, летняя одежда должны изготовляться из светлых тонов тканей.
5. Легкие платья должны соответствовать следующим требованиям:
1) иметь удобный покрой, с коротким рукавом (без резинки, манжета или рукава со свободным вырезом у шеи). Подрез платья должен делаться выше или ниже талии. Юбка должна быть широкой и короткой (выше колен). Брючки, шорты и юбка должны удерживаться широкими бретелями. Не допускаются стягивающие резинки и пояса;
2) ткани, используемые для летних платьев, должны быть мягкими, воздухо- и паропроницаемы, теплопроводными.
6. Для изготовления детской одежды до 30 размера должны использоваться натуральные ткани. Использование материалов с добавлением синтетических волокон в легкой летней одежде для детей новорожденных и ясельного возраста не допускается.
7. Зимняя одежда должна отвечать следующим требованиям:
1) белье для зимнего времени должно изготавливаться из хлопчатобумажного трикотажа, обладающего благоприятными гигиеническими свойствами и низкой теплопроводностью;
2) легкая одежда для детей, находящихся в помещении, зависит от температуры воздуха. При температуре воздуха выше плюс 20 о С (далее - +)
одежда детей должна приближаться к летней. С понижением температуры воздуха в помещении теплозащитный эффект одежды должен повышаться;
3) для детского легкого зимнего платья используются толстые хлопчатобумажные ткани (фланель, байка, вельвет, шотландка), шерстяные и полушерстяные (с добавлением хлопка и вискозы), шерстяные ткани с примесью волокна нитрона не более 35% и вискозолавсановой пряжи с содержанием лавсана не более 40%;
4) наиболее теплая верхняя одежда - меховая (шубы из овчины-цигейки);
5) для верха одежды в условиях умеренного климата должны использоваться ткани, имеющие небольшой вес и низкие показатели воздухопроницаемости и влагоемкости: плащевая ткань с водоотталкивающей пропиткой. Утеплителем может служить полушерстяной ватин (1,5-2 слоя) или сочетание ватина с синтетическим утеплителем (искусственный мех, синтетическая вата);
6) зимняя детская одежда с повышенными теплозащитными свойствами, предназначенная для суровых климатических условий, должна иметь замкнутую конструкцию (комбинезон, полукомбинезон) с защитными приспособлениями от проникновения холодного воздуха под одежду. Толщина одежды должна быть увеличена по сравнению со стандартной одеждой за счет добавления дополнительного слоя утеплителя до 16-18 мм, 8-10 мм в брюках.
Воздухопроницаемость такой одежды должна составлять не более 60 дм 3 /м 2 с (при 196 Паскаль). Тепловое сопротивление в условиях относительно спокойного воздуха при температуре от минус 30 до минус 40 о С (далее - -) - около 0,7 о С;
7) для районов, климат которых характеризуется сочетанием мороза и выраженного ветра, воздухопроницаемость одежды может быть понижена до 10- 20 кубический дециметр дм 3 /м 2 с что достигается либо заменой ткани (детского драпа) на более плотный, либо введением в "пакет" одежды ветрозащитной прокладки;
8) при изготовлении детской верхней одежды допускается использование материалов с добавлением синтетических и искусственных волокон, кроме одежды для детей ясельного возраста - примесь синтетических волокон должна быть не более 50%;
9) для утеплителя допускается использование материалов с добавлением синтетических и искусственных не более 50% в одежде для детей старшего ясельного и дошкольного возраста. Для младшего ясельного возраста примесь синтетических волокон в утеплителе не допускается. В качестве подкладки должны использоваться материалы из натуральных и вискозных волокон.
Синтетические материалы использовать для подкладки не допускается.
8. Одежда для детей не должна быть источником выделения вредных химических соединений, потенциально опасных для здоровья ребенка и не должна иметь запах. Напряженность электростатического поля на поверхности изделий должна быть не выше 0,3 квадратных сантиметра (далее - см 2 ).
9. Физические свойства одежды (сорбционные, теплозащитные, электростатические) не должны оказывать вредного воздействия на организм.
10. Одежда, обработанная специально с целью придания ей несминаемости, водоотталкивающих, огнезащитных и антиэлектрических свойств, должна быть химически стабильной и соответствовать санитарно-эпидемиологическим требованиям.
11. Детские трикотажные изделия должны соответствовать следующим требованиям:
1) для изготовления трикотажных изделий должны использоваться трикотажные полотна из натуральных, искусственных, синтетических видов сырья и их сочетаний;
2) допускается использование волокон, нитей, пряжи из натуральных, искусственных вискозосодержащих (вискоза, сиблон) видов сырья и их сочетаний для всех видов изделий, пряжа и нити из искусственных волокон (ацетат и триацетат) - в зависимости от назначения, вида и размера изделия;
3) максимальная массовая доля химического сырья, допустимая в трикотажном полотне (штучном изделии), изготовленном из сочетания двух различных видов сырья (натуральное и химическое) должна соответствовать приложению 1 к настоящим санитарным правилам;
4) вискозосодержащие виды искусственного сырья (вискоза, сиблон) при определении массовой доли химических видов сырья в трикотажном полотне (штучном изделии) должны учитываться в качестве натурального сырья;
5) при использовании в трикотажном полотне (штучном изделии) сочетания трех или более различных видов сырья (натуральное + синтетическое + синтетическое или натуральное + искусственное (ацетат) + синтетическое)
массовая доля каждого вида химического сырья должна быть в пределах указанного для него значения в приложении 1 к настоящим санитарным правилам и в сумме не должна превышать большего значения массовой доли одного из используемых видов химического сырья;
6) допускается использовать в трикотажном полотне (штучном изделии)
сочетания различных видов химического сырья в любом соотношении в соответствии с приложением N 1 к настоящим санитарным правилам;
7) отделочные детали из синтетического сырья (байка на горловине, напульсники), а также синтетические швейные нитки не должны учитываться при определении массовой доли синтетического сырья в изделиях;
8) в бельевых изделиях ясельной группы не допускается применение отделочных деталей, изготовленных из синтетических видов сырья, соприкасающихся с телом;
9) в бельевых изделиях ясельной группы допускается применять отделки, выполненные методом печати и термопечати, а также аппликации и вышивки из синтетического сырья;
10) в детских изделиях, изготовленных с применением полотен, отличающихся по сырьевому составу, массовая доля всех частей изделия из химических видов сырья (кроме отделочных деталей) должна определяться по отношению к общей массе изделия и должна быть в пределах значения приложению 1 к настоящим санитарным правилам для соответствующего вида и размера изделия с учетом вышеуказанных требований.
12. Гигиеническая характеристика материалов, используемых для изготовления детской одежды приведена в приложении 2 к настоящим санитарным правилам.
3. Санитарно-эпидемиологические требования к конструкции детской одежды
13. Верхняя зимняя одежда должна плотно прилегать к нижележащим слоям одежды и иметь замкнутую конструкцию для предохранения от проникновения холодного воздуха под одежду.
14. Летняя одежда, предназначенная для жаркой погоды, должна быть открытой и свободной, обеспечивая вентиляцию пододежного пространства.
4. Санитарно-эпидемиологические требования к детской обуви
15. Физико-гигиенические свойства материала, из которого изготовлена обувь, должны способствовать поддержанию необходимого температурно- влажностного режима в обуви при любых микроклиматических условиях внешней среды.
16. Обувь всех видов должна соответствовать форме и размеру стопы. Для школьников от 8 до 17 лет обувь должна производиться с учетом половых особенностей. Размеры обуви определяются действующим стандартом.
17. При конструировании внутренней формы детской обуви должно учитываться веерообразное расхождение пальцев, в связи с этим носочная часть обуви должна быть шире части на уровне плюснефаланговых суставов.
18. Основные элементы обуви (носочная часть, задник, голенище, подошва, стелька, каблук) должны соответствовать следующим требованиям:
1) стелька (внутренняя деталь обуви, расположенная по всей ходовой поверхности стопы) должна иметь наиболее широкий размер в носочной части обуви, у основания последних фаланг, обладать пластичностью, тепло- и влагозащитными свойствами, гигроскопичностью, вентиляционной способностью и изготавливаться только из натуральной кожи;
2) подошва должна обеспечивать нормальное функционирование опорно- двигательного аппарата за счет гибкости, толщины, массы (вес), теплозащитных свойств и соответствовать требованиям действующих стандартов. Толщина подошвы определена в таблице 1 приложения 3 к настоящим санитарным правилам;
3) для детской обуви допускаются ниточные и комбинированные методы крепления: сандальный, доппельный, сандально-клеевой, доппельно-клеевой, строчечно-клеевой, строчечно-доппельный.
При применении новых подошвенных материалов (пористой резины, полиуретана) допускается использование клеевого и литьевого методов крепления, обеспечивающих водонепроницаемость обуви;
4) для изготовления подошвы должны применяться пористая резина, натуральная кожа и резина монолитной структуры;
5) детская обувь должна иметь каблук, его отсутствие допускается только в обуви для детей раннего возраста (пинетки). Домашняя обувь должна иметь низкий каблук;
6) высота каблука для дошкольников должна равняться 5-10 мм, для школьников 8-12 лет - не более 20 мм. Для старшей группы школьников 13-17 лет можно допустить высоту каблука для мальчиков - до 30 мм, для девочек в нарядной обуви до 40 мм.
Изготовление для девочек-подростков обуви на более высоком каблуке не допускается;
7) задник должен охватывать пятку и предупреждать ее деформацию.
Производство обуви без плотного задника допускается лишь для детей старше 11 лет;
8) для изготовления задника в детской обуви должна использоваться натуральная кожа повышенной толщины в соответствии с действующим стандартом. Толщина одинарного задника не должна превышать: 1,7-2,0 мм - в гусариковой обуви; 2,0-2,3 мм - в малодетской обуви; 2,3-2,6 мм - в дошкольной обуви; 2,6-2,8 мм - в дошкольной и девичьей обуви. Допускается изготовление задников из картона с добавлением кожаных волокон в детской обуви, кроме гусариковой;
9) высота полуботинок, туфель, сандалет должна измеряться вертикально по линии заднего шва, от верхнего края заготовки до подошвы, высота полусапожек и сапожек - по внутренней стороне, по средней вертикальной линии, от верхнего канта до подошвы в таблице 2 приложения 2 к настоящим санитарным правилам;
10) носок (наружная деталь верха обуви, закрывающая тыльную поверхность пальцев стопы до уровня плюснефаланговых суставов) должен изготавливаться из натуральной кожи или из материалов, разрешенных к применению в Республике Казахстан;
11) подносок (промежуточная деталь между подкладкой и верхом обуви), должен быть расположен в носочной части для сохранения ее формы и его длина не должна превышать области плюснефаланговых суставов.
19. Детская обувь должна иметь надежное и удобное закрепление на ноге, не препятствующее движениям. Для этого используются различные виды крепления: шнуровка, ремни, пряжка типа "молния".
Открытые туфли без застежек (типа "лодочек") недопустимы в дошкольной обуви по причине сжатия тыльной части стопы, вызывают утомление мышц и нарушение кровообращения.
20. Верх обуви должен обеспечивать комфортный температурно- влажностный режим внутри обувного пространства. Для верха детской обуви кругло сезонного назначения должна использоваться натуральная кожа в соответствии с требованиями действующих стандартов.
21. Все детали верха обуви должны изготавливаться с учетом юстированной толщины натуральной кожи в соответствии с требованиями действующих стандартов.
22. Для летней обуви наряду с кожей в качестве верха должны использоваться различные текстильные материалы целиком или в комбинации с кожей (рогожка, полудвунитка, прогулочная, джинсовая), в утепленной обуви для верха - сукно, драп, полушерстяные, шерстяные материалы, фетр, войлок и другие материалы.
23. В школьной обуви для старшего возраста, допускается использовать подкладку с частичным применением синтетических волокон (не более 50%).
24. Для подкладки в детской обуви должны использоваться натуральная кожа и хлопчатобумажные материалы. Подкладка должна быть мягкой, эластичной и не вызывать неудобства при ношении обуви.
25. Второстепенные детали обуви: клапаны, манжеты, отделки допускается изготавливать из различных синтетических материалов (искусственная кожа, мех).
26. Масса (вес) обуви - зависит от вида крепления, конструкции и используемых материалов. Норма массы обуви установлена действующим стандартом (таблицa 3 приложения 2 к настоящим санитарным правилам).
27. Нормы массы ботинок должны увеличиваться по сравнению с нормой массы полуботинок в граммах на: 30 - для мальчиковой, 25 - для школьной, 20 - для детской, 15 - для малодетской, 10 - для гусариковой.
При увеличении или уменьшении высоты сапожек норма массы на каждый сантиметр должен увеличиваться либо уменьшаться на 10 г в зависимости от вида тегированной обуви.
28. Норму массы для обуви с верхом из натуральных текстильных материалов должны уменьшить на 5%, для обуви с верхом из утепленных текстильных материалов - увеличить на 5%. При применении для подкладки байки нормы массы допускается увеличение на 2%, искусственного меха - на 5%, натурального меха - на 10%.
29. Для определения нормы массы обуви с применением синтетических материалов, показатель массы обуви должен умножаться на поправочный коэффициент 1,08.
30. Гигиеническая характеристика материалов, используемых для изготовления детской обуви приведена в приложении 4 к настоящим санитарным правилам.
5. Ткани и материалы, разрешенные для изготовления детской одежды
31. Для изготовления детских изделий должны использоваться все виды тканей и полотен из натуральных и вискозных волокон и нитей, в том числе с нашивной отделкой из синтетических тканей, лент, тесьмы. Используемые сырье, материалы для изготовления детской одежды должны быть разрешены к применению в Республике Казахстан.
32. В материалы, используемые для изготовления белья для новорожденных детей, детей ясельного и дошкольного возраста запрещается добавление синтетических волокон. Допускается изготовление детского белья и изделий однократного применения (подгузники, гигиенические салфетки) из 100% вискозы. Для детей дошкольного и школьного возраста допускается использовать капроновискозное полотно и полотно из хлопколавсановой пряжи с содержанием капрона и лавсана не более 40%, а также хлопчатобумажное полотно в сочетании с капроновой текстурированной нитью эластик (не более 23%).
33. Шерстяные плательные ткани с вложением синтетических волокон и нитей для изделий с 32 размера должны иметь показатели гигроскопичности и воздухопроницаемости в соответствии с таблицей 5 графа "шерстяные платья"
приложения 1 к настоящим санитарным правилам, содержание синтетических волокон и нитей в шерстяных пальтовых и костюмных тканях не должно превышать 67 % для всех возрастных групп.
34. Для изготовления других детских изделий допускается использовать:
1) искусственный мех и синтетические утеплители (клееный объемный и иглопробивной) для детской, кроме детей ясельной группы, разрешенные к применению;
2) в материалах для детской одежды пропиток и аппретов при наличии
35. Не допускается использование аппретов и пропиток в материалах бельевого ассортимента для детей раннего, ясельного и дошкольного возрастов.
36. При изготовлении одежды для детей ясельного, дошкольного и младшего школьного возрастов (до 40 размера) не допускается использование синтетических швейных ниток.
6. Материалы, разрешенные для изготовления обуви
37. Используемые сырье, материалы для изготовления детской обуви должны быть разрешены к применению в Республике Казахстан. Для изготовления детской обуви должны использоваться:
1) полиуретановые литьевые и формованные материалы для низа дошкольной обуви весенне-осеннего и зимнего ассортимента;
2) формованные подошвы из пористой резины для дошкольной обуви круглогодичного ассортимента;
3) формованные кожаные подошвы с каблуком, рантом и урезом из поливинилхлорида (далее - ПВХ) (литьевого метода) в дошкольной не утепленной обуви весенне-осеннего ассортимента;
4) фловер-лак на голенища сапожек при условии применения подкладки из натуральных материалов;
5) непористая резина для обуви летнего, весенне-осеннего и спортивного ассортимента, кроме гусариковой обуви;
6) пористая резина для детской обуви, в том числе гусариковой, летнего, весенне-осеннего назначения;
7) найритовые и полиуретановые клеи;
8) подошвы из поливинилхлорида и термоэластопласта для школьников и дошкольного осенне-зимнего ассортимента в детской обуви;
9) искусственный мех подкладочный для детской обуви, в том числе гусариковой, дошкольной и школьной, с ворсом из смесовой пряжи (пластифицированного поливинилхлорида - 33% + полиакрилнитрильные волокна, пряжа (далее - ПАН) - 67 %) и утком из хлопчатобумажной пряжи 100%, в основе может быть использована хлопчатобумажная пряжа 100% или лавсановискозная пряжа (67% лавсана и 33% вискозы);
10) искусственный мех подкладочный для детской обуви, в том числе гусариковой, дошкольной и школьной с ворсом из смесовой пряжи (лавсана и нитрона) и утком из хлопчатобумажной пряжи 100%; в коренной основе допускается использование хлопчатобумажной пряжи 100% или лавсановискозной пряжи (67% лавсана и 33% вискозы);
11) искусственный мех, дублированный шерстяной байкой для верха детской обуви, в том числе гусариковой и дошкольной, с ворсом из полиамидных комплексных нитей и каркасом из хлопчатобумажной пряжи лавсановискозной пряжи (67% лавсана и 33% вискозы);
12) натуральные кожи из бахтармяного спилка с полиуретановым покрытием для верха обуви летнего, осеннего и зимнего ассортимента;
13) искусственный мех и искусственная кожа, дублированная поролоном с трикотажным полотном;
14) амидоэластокожа для подкладки летней обуви;
15) искусственный трикотажный мех с вложением в ворс шерстяного волокна в чистом виде и в сочетании с волокном "нитрон" (50% шерсть + 50% нитрон);
16) искусственный мех на хлопчатобумажной основе (30% ПВХ и 70% ПАН в качестве утеплителя);
17) фловер-лак с дублированным мехом для голенищ обуви;
18) искусственный материал для голенищ обуви;
19) мягкие искусственные кожи для голенищ обуви;
20) ткани болонья, дублированные байкой, для голенищ обуви;
21) нетканое клееное полотно для межподкладки;
22) полотно иглопробивное обувное для подошв дошкольной, гусариковой и комнатной обуви при условии использования для стелек хлопчатобумажной и шерстяной ткани;
23) винилискожа для обтяжки платформы летней обуви;
24) поливинилхлорид для подошв в обуви литьевого, клеевого, строчечно- литьевого, строчечно-клеевого методов крепления обуви весенне-осеннего ассортимента;
25) термопластичный эластомер для подошв обуви весенне-осеннего и зимнего ассортимента;
26) для внутренних деталей обуви термопластичные материалы без отделки и с отделкой и задники неформированные из него, а также материал термопластичный для межподкладки.
Приложение 1 к санитарно-эпидемиологическим правилам и нормам "Санитарно-эпидемиологические требования к детским товарам легкой промышленности"
Санитарно-эпидемиологические требования к бельевым изделиям Таблица 1 Виды | Максимально допустимая массовая доля химического химического| сырья в трикотажном полотне, % сырья |-------------------------------------------------------------- | ясельная группа | дошкольная и школьная| подростковая | | группы | группа |все |все |пан- |пан- |ку- |спор-|дру-|ку- |спор-|ноч-|дру- |виды |виды |тало-|та- |паль-|тив- |гие |паль-|тив- |ная |гие |изде-|изде-|ны, |лоны,|ные |ные |виды|ные |ные |со- |виды |лий |лий, |труcы|трусы|изде-|изде-|из- |из- |изде-|роч-|из- | |кроме| | |лия |лия |де- |де- |лия |ка |делий | |пан- | | | | |лий |лия | | | | |толон| | | | | | | | | | |и | | | | | | | | | | |тру- | | | | | | | | | | |сов | | | | | | | | | 44-52 56 56 56-80 60-80 56-80 56-80 84 и выше 1)
Ацетатные нити
(далее-АЦ) 100 100 100 70 50 100 70 50 100 Триацетатные (далее-Трац) - - 100 100 100 70 - 100 70 - - ПАН - - - 60 60 20 20 60 20 20 20 Другие синтетические волокна, нити (полиэфирные (далее - ПЭ), полиамидные (далее - ПА), полипро- пиленовые (далее-ПП) - - 40 40 100 40 40 100 40 40 50 Примечание:
Размеры изделия указаны по обхвату груди.
Санитарно-эпидемиологические требования к верхним изделиям Таблица 2 Виды | Максимально допустимая массовая доля химического сырья химичес- | в трикотажном полотне, % кого |______________________________________________________________ сырья | ясельная группа | дошкольная | подростковая | | и школьная | группа | | группы | |спортив- |Лет- |Другие |Спортивные|Лет- |Дру-|Спор-|Лет-|Дру- |ные |нее |виды | |нее |гие |тив- |нее |гие |изделия |пла- |изде- |изделия |пла- |виды|ные |пла-|виды |_________|тье |лий |_________ |тье, |из- |изде-|тье |изде- |шор-|Дру-|блуз-| |шор-|дру- |блу- |де- |лия |блу-|лий |ты |гие |ка, | |ты |гие |зка |лий | |зка | |брю-|виды|со- | |брю-|виды | | | | | |ки |из- |рочка| |ки | | | | | | | |де- | | | | | | | | | | |лий | | | | | | | | | 56 48- 44- 52- 44- 52- 56- 60- 56- 84 и выше 5)
АЦ
Трац 100 50 50 50 100 70 50 1) 70 100 100 70 40 100 1) 70 ПАН 60 60 60 60 40 100 1) 80 40 100 кроме пла- 20 тьев синтетичес- кие волокна, нити (ПЭ, ПА, ПП) 40 40 40 2) 40 4) 40 3) 40 2) 40 4) 100 70 70 50 1) 70 1) (84)
1. Допускается использовать:
1) сочетание Ац, Трац нитей (70-80%) с ПА (капроновыми) нитями (20- 30%) для нарядных платьев с 56 размера и ПАН пряжу для платьев ажурных переплетений, рыхлых структур и с котонных машин с 56 размера для кратковременной носки (4-5 часов);
2) сочетания ПЭ волокон с натуральными волокнами в соотношении 70:30 для летних платьев с 56 размера;
3) сочетание ПЭ и ПА волокна в спортивные изделия с 60 размера;
4) сочетания синтетических волокон, нитей полушерстяных с 56 размера;
5) размеры изделия указаны по обхвату груди.
Санитарно-эпидемиологические требования к чулочно-носочным и перчаточным изделиям, головным уборам и шарфам Таблица 3 Виды химического | Максимально-допустимая массовая доля сырья | химического сырья в изделии, % | Чулочно-носочные изделия | Перчатки, | | головные | | уборы, | | шарфы | 12-13 | 14-15 | 16-18 | 20 и более |все размеры ПАН - - 60 60 100 ПЭ - - 40 40 40 ПА 20 40 50 100 60 Модифицированное капроновое волокно (капронит) - - 50 50 -
1. Допускается использовать полушерстяную пряжу 50% в сочетании с хлопчато-бумажной пряжей 40% для чулочно-носочных изделий с 12 размера для холодного времени года.
2. Для колготок используется ПА нить - текстурированная капроновая эластик.
3. В витых двойных перчаточных изделиях для верха может быть использовано 100% синтетики.
Нормы вложения химических волокон в материалы для детской одежды, % Таблица 4 | Изделия | Размер | Нату- | Синтетические |Искусственные |Приме- | | | ральное | волокна |волокна |чание | | | волокно,|------------------------------- | | | | % |ПЭ | ПАН | ПА |Вискоза|Ацетат| | | | |(лав-|(нит-|(кап-| | | | | | |сан) |рон) |рон) | | | 1 Белье до 28 100 65- 0 0 0 100 0 Вискоза- слой с 30 100 60- 0 0 0 65-100 35 высоко- с 32 100 40 20 40 60-100 35 модульное вискозное полотно.
допус- кается с 42 40 60-100 панталоны 28,30 60-100 40 0 40 60-100 35 С внутрен- ночные с 42 60-100 40 20 40 60-100 50 ней ласто- сорочки вице из х/б полотна Чулочно- с 12 100 0 0 0 0 ПА-текс- носочные с 16 40-100 40 60 40 40-100 туриро- с 20 100 ванная колготки с 14 60 40 нить- эластик Купальные по 30 100 50- 0 0 0 100 0 ПЭ-текс- костюмы с 32 100 50 50 100 50-100 0 туриро- и плавки с 36 100 50 50 100 50-100 100 ванная нить Спортивное с 30 100 белье Подгузники, гигиени- ческие салфетки 100 100 2 Летние по 28с 50-100 20 50 20 50-100 50 ПЭ-текс- слой платья 30 40-100 40 60 50 40-100 70 туриро- ванная Допускается с32 100 поли- с22 60 40 100 эфирная с42 100 нить с28 33 67 с ажур- ными кружевами Блузки, до32 100 30- 20 0 20 50 50 сорочки с32 100 40 30 30 100 70 Шерстяные с32 50-100 50 50 20 0 0 Для трикотажные с32 0 0 100 0 0 0 нарядных полотна ажурных платьев 3 Спортивные с24 40-100 40 100 40 100 50 слой костюмы с30 33 67 100 70 Перчатки, 100 40 100 60 100 варежки Головные 100 40 100 60 100 уборы, шарфы
1. Вложение высокомодульного вискозного волокна в пряжу разрешается до
2. Для холодного времени года допускается использовать с 12 размера чулочно-носочные изделия из полушерстяной пряжи (60%) и хлопчатобумажной пряжи (40%).
3. В бельевых изделиях для детей ясельного возраста допускается применять настрочные и термопереводные отделки, изготовленные с применением синтетического сырья.
4. В белье для детей до 28 размера (включительно) не разрешается использовать синтетические швейные нитки.
5. В изделиях при различных смесевых заправках допускается замена натурального сырья вискозой.
6. В шитых двойных перчаточных изделиях (в варежках) для верха может быть использовано 100% синтетики.
7. Платья из 100% нитрона предназначено для кратковременной носки (до 5 часов).
Основные гигиенические показатели материалов для детской одежды с различным вложением химических волокон Таблица 5 Физико- | Вариант одежды гигиенические |-------------------------------------------------------- показатели | Белье | Блузки, сорочки, платья, платья-костюмы |опти-|До- | летний | весенне-осенне-зимний |маль-|пус- | ассортимент | ассортимент |ные |тимые|------------- |------------------------------ | | | шелковые | шерстяные |Блузки |Сорочки | | | платья | платья | | | | |Опти-| допус- |Опти-|допус- |Опти- | допус- | | |маль-| тимые |маль-|тимые |мальные| тимые | | |ные | |ные | | |
1.Гигроскопичность 7,0- 6,0- 7,0- 3,5- 6,0- 4,0- 6,0- 5,0- (%) при 9,0 7,0 8,0 7,0 7,0 6,0 9,0 7,0 естественных условиях (45-55% относительной влажности)
Гигроскопичность 20,0- 15,0- 18,0- не не не 15,0- 15,0- при 100% отно- 30,0 25,0 30,0 менее менее менее 20,0 20,0 сительной 15,0 15,0 15,0 влажности
2.Воздухо- не не не не не не не не проницаемость, менее менее менее менее менее менее менее менее дм 3 /м 2 /с 100 100 150.0 250 100.0 100.0 100.0 100.0 для для для теп- нату- мате- лого раль- риалов белья ных из байка мате- хими- фла- риа- ческих нель лов воло- кон
3.Удельное 10 8-9 не 10 8-9 не 10 8-9 не 10 8-9 не электро- более более более более сопротивление 10 9-11 10 9-11 10 9-11 10 9-11 (Ом)
4.Миграционная На уровне ПДК для атмосферного воздуха способность, мг/м 3 Основные физико-гигиенические показатели материалов для детской одежды с различным вложением химических волокон (ацетатные, вискозные, капроновые, лавсановые, нитроновые, сиблоновые)
Таблица 6
% содержание | Гигроскопичность, % | Воздухо- | электризуемость химического |----------------------| проницае- |---------------------- волокна | при 45% | При 100 % | мость, | напряжен- | Уд.эл.
в материале | относи- | относи- |дм 3 /м 2 /с| ность | сопро- | тельной | тельной | | электри- | тивление | влажности| влажности | | ческого | (Ом)
| | | | поля ватт |
| | | | на санти- |
| | | | метр (да- |
| | | | лее-В/см) |
Для белья хлопок - 100% 5.03 25.0 523 0 капрон - 18% хлопок - 82% 4.01 21.3 104.0 0 капрон - 21,6% вискоза- 78,4% 6.51 37.8 191.0 0 сиблон - 30% хлопок - 70% 5.9 32.7 416.0 7.0*10 10 вискоза- 100% 10.7 44.7 1500 2.4*10 11 Для блузок, платьев, сорочек нитрон - 20% вискоза - 20% шерсть - 60% 4.8 25.0 340.0 180.0 нитрон - 30% вискоза - 30% шерсть - 40% 4.6 24.5 293.0 118.0 лавсан - 20% шерсть - 60% 4.4 24.2 602.0 27.0 лавсан - 30% шерсть - 40% 4.9 24.8 600.0 25.0 лавсан - 40% шерсть - 30% 3.7 20.7 588 23.0 лавсан - 25% хлопок - 80% 4.0 21.9 125 22.0 капрон - 30% хлопок - 70% 3.7 20.5 139 34.2 Приложение 2 Характеристика материалов для производства одежды и санитарно-эпидемиологические требования к ним Натуральные материалы - тонкие, мягкие хлопчатобумажные и льняные ткани (батист, полотно, ситец, сатин) отличаются небольшой пористостью, что определяет их высокую теплопроводность и низкие теплозащитные свойства. Эти ткани обладают хорошей гигроскопичностью (20%), высокой воздухо- и паропроницаемостью, смачиваемостью (гидрофильность их свыше 90%). Светлые льняные и хлопчатобумажные ткани хорошо пропускают ультрафиолетовую радиацию. Указанные свойства, наряду с мягкостью и быстрым высыханием, делают натуральные ткани незаменимыми при изготовлении детского белья и летнего легкого платья.
Более толстые хлопчатобумажные ткани: байка, фланель, вельвет, шотландка - имеют большую пористость, за счет чего теплозащитные свойства их значительно выше, чем тонких. Воздухопроницаемость, гигроскопичность и паропроницаемость несколько ниже по сравнению с тонкими тканями, однако достаточно высоки. Эти ткани рекомендуется использовать при изготовлении легкой детской одежды, предназначенной для помещения в холодный период года или прогулки в прохладные дни в теплое время года.
Относительно тонкие, но плотные хлопчатобумажные ткани типа плащевых обладают низкой воздухопроницаемостью (около 60 дм 3 /м 2 с) и гигроскопичностью (3-5%). Гидрофильность их близка к нулю. Все это делает их пригодными для использования в качестве ветро- и влагозащитной ткани - верха одежды, предназначенной для холодного времени года, особенно для сырой и ветреной погоды.
Шелковые ткани, более легкие и мягкие, чем хлопчатобумажные.
Гигроскопичность шелковых тканей лишь несколько ниже, чем у хлопчатобумажных, воздухопроницаемость достаточно высока.
Теплопроводность низкая. Эти ткани менее сминаемы, за счет чего имеют лучший внешний вид. Их рекомендуется использовать для нарядной детской одежды.
Шерстяные ткани имеют значительную толщину и пористость, что обеспечивает их высокие теплозащитные свойства. Этому же способствует и хорошая упругость шерстяных волокон. Гигроскопичность шерсти выше, чем у хлопка, льна и шелка. Быстро поглощая влагу, шерсть медленно ее отдает, что затрудняет частую стирку соответствующих изделий. К тому же прочность их значительно ниже хлопчатобумажных. Шерстяные ткани, благодаря высоким теплозащитным свойствам, рекомендуются использовать при изготовлении верхней одежды, предназначенной для холодного времени года.
Искусственные материалы по ряду свойств (удельный вес, гигроскопичность) близки к хлопчатобумажным, но жесткость их в 5-10 раз выше. Общая гигиеническая оценка того или иного искусственного материала зависит от его структуры, поскольку последняя существенно влияет на физико- механические свойства.
Синтетические материалы имеют определенные положительные качества.
Полиэфирное волокно (лавсан), обладая хорошей упругостью и малой сминаемостью, обеспечивает тканям высокие теплозащитные свойства, почти не уступающие шерсти. Объемная синтетическая пряжа (полиакрилнитрильное волокно), за счет видоизмененной, очень рыхлой структуры, отвечает необходимым гигиеническим требованиям и создает теплозащитный эффект, не уступающий шерсти. Полиамидное волокно (капрон), ввиду своей высокой прочности, повышает износоустойчивость ткани, что особенно ценно для верхней одежды.
Вместе с тем, ткани из синтетических волокон, особенно из полиамидных, имеют ряд существенных недостатков. Обладая очень низкой гигроскопичностью (0-5%), они гигрофобны и липофильны. В связи с этим жировые вещества, выделяемые кожей, поглощаясь волокнами, закупоривают поры ткани, что ведет к существенному ухудшению ее гигиенических свойств и, в первую очередь, резкому снижению воздухо- и паропроницаемости. Поэтому использование синтетических волокон для изготовления предметов одежды, близко соприкасающихся с кожными покровами ребенка (белье, легкое платье), недопустимо.
Низкие сорбционные свойства химических материалов (за исключением вискозных) способствуют накоплению электрических зарядов на поверхности изделий, значительно превышая допустимые уровни напряженности электрического поля. Кроме того, основные виды синтетических и искусственных материалов выделяют в окружающую среду ряд химических веществ (акрилонитрил, этиленгликоль, метиленхлорид, уксусная кислота, высшие спирты), представляющих собой потенциальную опасность. В связи с неблагоприятными как физическими, так и химическими свойствами синтетических волокон, использование тканей с 100% вложением синтетических волокон в изделиях детской одежды недопустимо.
Неблагоприятное воздействие на растущий организм могут оказывать и некоторые вещества (аппреты), используемые для отделки и улучшения промышленного вида тканей. Поэтому использование аппретов, обладающих токсическим действием, при производстве материалов, предназначенных для детского населения, не допускается.
Трикотажные материалы по сравнению с тканями из тех же волокон обладают целым рядом положительных гигиенических свойств, петлистой, высокопористой и воздушной структуре, они имеют высокую воздухо- и паропроницаемость, низкую минимальную водоемкость (около 40%), большую гибкость и мягкость. При этом трикотажное полотно обеспечивает одежде существенно более высокие теплозащитные свойства, чем ткань и должны широко использоваться при изготовлении детской одежды самого широкого ассортимента.
Приложение 3
Толщина подошвы
Виды материалов | Род обуви, мм |Гусариковая | Младшая | Дошкольная | Школьная | | дошкольная | старшая | Кожа 3,0-3,5 3,5-4,0 3,8-4,3 4,0-4,5 Пористая резина - - 4,5-5,0 4,5-5,0 Рекомендуемая высота обуви в мм Вид обуви | Сапожки | Полусапожки | Ботинки | Полу- | Высота | | | | ботинки| задника Гусариковая 120 - 93,5 43 30 Дошкольная 150 - 118 49 36 Школьная для девочек 170 140 135 57 42 Школьная для мальчиков 170 140 109,5 57 42 Девичья 190 160 143 61 44 Мальчиковая 195 160 117 61 44 Нормы массы детской обуви Вид обуви | Род обуви | Масса обуви в г. на подошве из:
| | кожи | пористой резины Туфли комнатные Гусариковые 65-70 - спортивные То же Дошкольные 90-100 - То же Школьные 110,0 130,0 Полуботинки и туфли Мальчиковые 310,0 290,0 То же Детские 170,0 - То же Школьные 245,0 225,0 Сандалеты Мальчиковые 290,0 270,0 То же Детские 160,0 150,0 Сапожки с высотой голенищ 19 см. Школьные - 290,0 Приложение 4 Характеристика материалов для производства обуви и Натуральная кожа по своим гигиеническим свойствам является идеальным материалом для изготовления обуви. Высокие гигиенические свойства натуральной кожи обусловлены ее способностью впитывать большое количество влаги. Обувь из натуральной кожи поглощает 25-50% пота, выделяющегося стопой. Благодаря этому при одинаковом содержании воды кожа ощущается не такой влажной, как кожзаменители. Кроме того, так как вода из кожи испаряется медленнее, не испытывается чувство сырости и холода. Впитывание воды и пота натуральной кожей имеет то преимущество, что площадь верха обуви в течение дня увеличивается в том же объеме, что и стопа человека.
По таким показателям как воздухопроницаемость, теплопроводность, гигроскопичность, отсутствию миграции вредных химических веществ и способности накапливать на своей поверхности статическое электричество натуральная кожа намного превосходит все искусственные кожи из синтетических материалов.
Полимерные материалы на основе синтетических каучуков (далее - СК)
широко используются при изготовлении искусственных кож, подошвенных, пленочных и других материалов. Материалы на основе СК характеризуются отсутствием воздухопроницаемости и влагопроводности, низкими уровнями влагоемкости и гигроскопичности, повышенной способностью к загрязнению продуктами выделения стопы. Сочетание материалов на основе СК с натуральными текстильными материалами несколько улучшает их сорбционные показатели.
Высокие теплозащитные свойства (в 2 раза выше натуральной кожи)
показали пористые резины, которые характеризуются также хорошей амортизационной способностью, что увеличивает срок носки обуви в 3-4 раза по сравнению с обувью на натуральной подошве. Пористые подошвы благодаря наличию не сообщающихся пор в структуре резины стойки к действию влаги и благодаря достаточной гибкости способствуют улучшению микроклимата в обуви.
Полиэфируретановые материалы применяются в производстве синтетических кож. Исследование физико-механических свойств синтетических кож с полиэфируретановым покрытием показало, что они характеризуются низкими уровнями ряда показателей в сравнении с натуральной кожей. Они практически воздухонепроницаемы, плохо проводят влагу, малогигроскопичны, что отрицательно сказывается на внутриобувном микроклимате и тепловом состоянии организма человека. Однако они имеют высокую совместимость со всеми материалами, используемыми в обувной промышленности, и после покрытия придают им высокую атмосферостойкость.
В обувной промышленности широко используются искусственные кожи из пластифицированного поливинилхлорида (далее - ПВХ). Эти материалы химически нестабильны и при действии тепла и света происходит их деструкция с выделением вредных веществ. В вытяжках из ряда материалов (замша, совинол, винилискожа, вулканол) обнаружены непредельные соединения, сложные эфиры фталевой кислоты, хлористый водород, нитрил акриловой кислоты).
Максимальные уровни миграции химических компонентов определяются на 3-5 сутки после начала настаивания, но в дальнейшем происходит постепенное уменьшение, хотя следовые количества обнаруживаются длительное время.
Помимо неудовлетворительных санитарно-химических свойств искусственные кожи из ПВХ обладают также и невысокими физико- механическими показателями, с которыми связаны повышенная загрязненность обуви, затруднение эвакуации пота, адсорбция продуктов метаболизма стопы на внутренней поверхности обуви. Для большинства ПВХ материалов характерно практическое отсутствие воздухопроницаемости, водопромокаемости и капиллярности. Гигроскопичность, паропроницаемость и относительная влагоотдача искусственных кож в 3-13 раз ниже по сравнению с натуральной.
В средней климатической зоне обувь с верхом из ПВХ материалов, утепленная искусственным мехом и байкой, обеспечивает комфортное состояние при температурах, характерных для этой зоны. В условиях жаркого и влажного климата противопоказаний для применения обуви (полуоткрытой и открытой) с использованием ПВХ материалов также не выявлено, однако в условиях жаркого и сухого климата (температура воздуха 36-40 о С, относительная влажность 15- 30%) такая обувь не обеспечивает комфортного состояния человека, и ее применение в этой климатической зоне нецелесообразно.
"Санитарно-эпидемиологические требования к эксплуатации персональных компьютеров, видеотерминалов и условиям работы с ними"
эпидемиологические требования к эксплуатации персональных компьютеров, видеотерминалов и условиям работы с ними" (далее - санитарные правила)
регламентируют санитарно-эпидемиологические требования к размещению и эксплуатации персональных компьютеров (далее - ПК), видеотерминалам (далее - ВТ) и условиям работы с ними.
2. Настоящие санитарные правила предназначены для организаций, физических и юридических лиц, независимо от форм собственности, использующих в своей деятельности ПК и ВТ.
3. Настоящие санитарные правила не распространяются на телевизоры, используемые в быту, на телевизионные игровые приставки; бортовые и портативные компьютеры.
4. В настоящих санитарных правилах использованы следующие термины и
1) видеотерминал - устройство визуального отображения. Терминал пользователя с экраном дисплея, обычно оборудуемый устройством ввода (входным блоком) типа клавиатуры;
2) персональный компьютер - микрокомпьютер, прежде всего предназначенный для автономного использования индивидуумом;
3) контур заземления - совокупность металлических проводников, размещенных по контуру помещения (здания), в котором установлено заземляемое оборудование, непосредственно соприкасающихся с землей;
4) периметральная расстановка - расстановка мебели, оборудования вдоль стен (по периметру);
5) рядная расстановка - расстановка мебели и оборудования рядами в центре помещения, друг за другом;
6) центральная расстановка - расстановка мебели и оборудования в центре помещения группами;
7) безопасное электромагнитное излучение - уровень электромагнитного излучения, не оказывающий вредного воздействия на здоровье человека.
2. Санитарно-эпидемиологические требования к ПК
5. Проекты нормативно-технической документации ПК подлежит санитарно-эпидемиологической экспертизе.
6. Перечень продукции и контролируемых гигиенических параметров вредных и опасных факторов представлены в таблице 1 приложения 1 к настоящим санитарным правилам.
7. Допустимые уровни звукового давления и уровней звука, создаваемого ПК, не должны превышать значений, представленных в таблице 2 приложения 1 к
8. Допустимые визуальные параметры устройств отображения информации представлены в таблице 3 приложения 1 к настоящим санитарным правилам.
9. Концентрации вредных веществ, выделяемых ПК в воздух помещений, не должны превышать предельно допустимых концентраций (далее - ПДК), установленных для атмосферного воздуха.
10. Мощность экспозиционной дозы мягкого рентгеновского излучения в любой точке на расстоянии 0,05 метра (далее - м) от экрана и корпуса ВТ на электроннолучевой трубке (далее - ЭЛТ) при любых положениях регулировочных устройств не должна превышать 0,1 микро Зиверт в час.
11. Конструкция ПК должна обеспечивать возможность поворота корпуса в горизонтальной и вертикальной плоскости с фиксацией в заданном положении для обеспечения фронтального наблюдения экрана ВТ. Дизайн ПК должен предусматривать окраску корпуса в спокойные мягкие тона с диффузным рассеиванием света. Корпус ПК, клавиатура и другие блоки и устройства ПК должны иметь матовую поверхность с коэффициентом отражения 0,4 - 0,6 и не иметь блестящих деталей, способных создавать блики.
12. Конструкция ВТ должна предусматривать регулирование яркости и контрастности.
13. Документация на проектирование помещений, изготовление и эксплуатацию ПК должна соответствовать требованиям настоящих санитарных правил.
3. Санитарно-эпидемиологические требования к помещениям для работы с ПК
14. Помещения для эксплуатации ПК должны иметь естественное и искусственное освещение и соответствовать требованиям действующих строительных норм и правил. Не допускается размещение рабочих мест в подвальных помещениях. Использование под рабочие места цокольных этажей допускается при соблюдении параметров освещенности, микроклимата, вентиляции, приведенных в настоящих санитарных правилах.
Не допускается размещение ПК в цокольных помещениях организациях образования и организаций культурно-развлекательного назначения для детей и подростков.
Запрещается размещать рабочие места с ПК вблизи силовых кабелей и вводов, высоковольтных трансформаторов, технологического оборудования, создающего помехи в работе ПК.
15. Окна в помещениях, где установлены ПК и ВТ должны быть ориентированы на север и северо-восток. Оконные проемы оборудуются регулируемыми устройствами типа жалюзи, занавесей.
16. Площадь на одно рабочее место пользователей ПК и ВТ на базе ЭЛТ, в том числе в помещениях организаций культурно-развлекательного назначения, должна составлять не менее 6 квадратных метров (далее - м 2 ) при рядном и центральном расположении, при периметральном - 4 м 2 ; при использовании ВТ на базе плоских дискретных экранов (жидкокристаллические, плазменные) при любом расположении - 4 м 2 .
17. При использовании ПК и ВТ на базе ЭЛТ (без вспомогательных устройств - принтер, сканер и другие), с продолжительностью работы менее четырех часов в день допускается минимальная площадь 5,0 м 2 на одно рабочее место для взрослых и студентов высших учебных заведений.
18. Для внутренней отделки интерьера помещений, где расположены ПК, должны использоваться диффузно-отражающие материалы с коэффициентом отражения для потолка - 0,7-0,8; для стен - 0,5-0,6; для пола - 0,3-0,5.
19. Полимерные материалы, используемые для внутренней отделки интерьера помещений с ПК, должны подвергаться санитарно- эпидемиологической экспертизе. В дошкольных организациях, запрещается использовать для отделки помещений древесностружечные плиты, слоистый пластик, синтетические ковровые покрытия.
20. Поверхность пола в помещениях должна обладать антистатическими свойствами, быть ровной. В помещениях, оборудованных ПК, проводится ежедневно влажная уборка.
21. Помещения, где размещаются ПК и ВТ, оборудуются защитным заземлением, в соответствии с техническими требованиями по эксплуатации ПК, электрические розетки подключаются к контуру заземления.
22. При эксплуатации ПК и ВТ не допускается использование удлинителей, фильтров, тройников не имеющих заземляющих контактов.
4. Санитарно-эпидемиологические требования к микроклимату, содержанию аэроионов и вредных химических веществ в воздухе рабочей зоны
23. В производственных помещениях, в которых работа с использованием ПК является вспомогательной, температура, относительная влажность и скорость движения воздуха на рабочих местах должны соответствовать требованиям, указанным в таблице 1 приложения 2 к настоящим санитарным правилам.
24. Микроклимат производственных помещений, в которых работа с использованием ПК является основной (диспетчерские, операторские, расчетные, кабины и посты управления, залы вычислительной техники) и связана с нервно- эмоциональным напряжением, должен соответствовать оптимальным параметрам микроклимата для категории работ 1а и 1б.
25. В помещениях всех типов организаций образования и организаций культурно-развлекательного назначения для детей и подростков, где расположены ПК, должны обеспечиваться оптимальные параметры микроклимата, приведенные в таблице 2 приложения 2 к настоящим санитарным
26. Помещения с ВТ и ПК должны оборудоваться системами отопления и иметь общеобменную вентиляцию. При отсутствии кондиционирования в помещениях должно обеспечиваться естественное проветривание перед началом, до и после каждого часа работы.
27. Уровни положительных и отрицательных аэроионов в воздухе помещений, где расположены ПК, должны соответствовать нормам, приведенным в приложении 3 к настоящим санитарным правилам.
28. Содержание вредных химических веществ в воздухе производственных помещений, в которых работа с использованием ПК является вспомогательной, не должно превышать предельно допустимых концентраций вредных веществ в воздухе рабочей зоны, в соответствии с требованиями действующих гигиенических нормативов.
29. Содержание вредных химических веществ в производственных помещениях, в которых работа с использованием ПК является основной (диспетчерские, операторские, расчетные, кабины и посты управления, залы вычислительной техники), не должно превышать предельно допустимых концентраций загрязняющих веществ в соответствии с требованиями действующих гигиенических нормативов.
30. Содержание вредных химических веществ в воздухе помещений, предназначенных для использования ПК в организациях образования, не должно превышать предельно допустимых среднесуточных концентраций в соответствии с требованиями действующих гигиенических нормативов.
5. Санитарно-эпидемиологические требования к уровням шума и вибрации на рабочих местах
31. В производственных помещениях, где работа на ПК и ВТ является основной, в соответствующих помещениях организаций образования, дошкольных организаций, компьютерных клубов уровень звука на рабочем месте не должен превышать 50 децибел А (далее - дБА).
При выполнении инженерно-технических работ, при осуществлении лабораторного, аналитического и измерительного контроля уровень шума в помещении с ВТ и ПК не должен превышать 60 дБА. В помещениях операторов уровень шума не должен превышать 65 дБА. На рабочих местах в помещениях, где размещены шумные агрегаты вычислительных машин уровень шума не должен превышать 75 дБА.
32. В целях снижения уровня шума, для отделки помещений используются звукопоглощающие материалы, разрешенные к применению в Республике Казахстан, занавеси из плотной ткани, подвешенные складкой на расстоянии 15- 20 сантиметров (далее - см) от ограждения. Ширина занавеси должна быть в 2 раза больше ширины окна. Оборудование, создающее шум выше допустимого уровня (шумные агрегаты вычислительных машин, серверы с агрегатами обеспечения климатических параметров и другие), размещается вне помещений с ПК и ВТ.
33. Уровни вибрации в производственных помещениях с ПК, ВТ не должны превышать допустимых значений для категории 3 тип "в" указанных в приложении 4 к настоящим санитарным правилам. Для соответствующих помещений в организациях образования, дошкольных организациях общественных зданиях и компьютерных клубах уровни вибрации должны соответствовать параметрам, указанным в приложении 5 к настоящим
34. Допустимые уровни неионизирующих электромагнитных излучений на рабочих местах у ВТ и ПК приведены в приложении 6 к настоящим санитарным правилам. Методика проведения инструментального контроля уровней электромагнитных полей (далее - ЭМП) на рабочих местах пользователей ПК приведена в приложении 7 к настоящим санитарным правилам.
6. Санитарно-эпидемиологические требования к освещению на рабочих местах
35. ВТ и ПК должны быть ориентированы боковой стороной к световым проемам так, чтобы естественный свет падал слева.
36. Искусственное освещение в помещениях для эксплуатации ПК должно осуществляться системой общего равномерного освещения. В производственных и административно-общественных помещениях при работе с документами, следует применять системы комбинированного освещения (к общему освещению дополнительно устанавливаются светильники местного освещения, предназначенные для освещения зоны расположения документов).
37. Освещенность на поверхности стола в зоне размещения рабочего документа должна быть 300 люкс (далее - лк) от общей системы, 500 лк при комбинированном освещении и при ее отсутствии - 400 лк. Освещение не должно создавать бликов на поверхности экрана. Освещенность поверхности экрана должна быть не более 200 лк.
38. Необходимо ограничивать прямую блесткость от источников освещения, при этом яркость светящихся поверхностей (окна, светильники), находящихся в поле зрения, должна быть не более 200 кандела на квадратный метр (далее - кд/м 2 ). Отраженная блесткость на рабочих поверхностях (экран, стол, клавиатура) ограничивается за счет правильного выбора типов светильников и расположения рабочих мест по отношению к источникам естественного и искусственного освещения, при этом яркость бликов на экране ПК не должна превышать 40 кд/м 2 и яркость потолка не должна превышать 200 кд/м 2 .
39. Показатель ослепленности для источников общего искусственного освещения в производственных помещениях должен быть не более 20, показатель дискомфорта в административно-общественных помещениях - не более 40, в помещениях дошкольных организаций и организациях образования - не более 15.
40. Яркость светильников общего освещения в зоне углов излучения от 50 до 90 градусов с вертикалью в продольной и поперечной плоскостях должна составлять не более 200 кд/м 2 , защитный угол светильников должен быть не менее 40 градусов.
41. Светильники местного освещения должны иметь не просвечивающий отражатель с защитным углом не менее 40 градусов.
Следует ограничивать неравномерность распределения яркости в поле зрения пользователя ПК, при этом соотношение яркости между рабочими поверхностями не должно превышать 3:1 - 5:1, между рабочими поверхностями и поверхностями стен и оборудования - 10:1.
42. В качестве источников света при искусственном освещении используются люминесцентные лампы.
43. Для освещения помещений с ПК используются светильники с зеркальными параболическими решетками, укомплектованными электронными пускорегулирующими аппаратами (далее - ЭПРА). Допускается использование многоламповых светильников с ЭПРА, состоящих из равного числа опережающих и отстающих ветвей.
Применение светильников без рассеивателей и экранирующих решеток не допускается. При отсутствии светильников с ЭПРА лампы многоламповых светильников, металлогалогеновых ламп включаются на разные фазы трехфазной сети.
44. Общее освещение при использовании люминесцентных светильников следует выполнять в виде сплошных или прерывистых линий светильников, расположенных сбоку от рабочих мест, параллельно линии зрения пользователя при рядном расположении ВТ. При периметральном расположении компьютеров линии светильников должны располагаться локализовано над рабочим столом ближе к его переднему краю, обращенному к оператору.
45. Коэффициент запаса для осветительных установок общего освещения должен приниматься 1,4.
46. Коэффициент пульсации освещенности в дошкольных организациях не должен превышать 5%, в административно-общественных зданиях - не более 10,0%.
47. Для обеспечения нормируемых значений освещенности в помещениях для использования ПК следует проводить замену перегоревших ламп, чистку стекол оконных рам и светильников не реже двух раз в год.
7. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям работы с ПК
48. При размещении рабочих мест с ПК, расстояние между рабочими столами с видеомониторами между тыльной поверхностью одного видеомонитора до экрана другого должно быть не менее 2 м, между боковыми поверхностями видеомониторов - не менее 1,2 м.
49. Рабочие места с ПК в помещениях с источниками вредных производственных факторов должны размещаться в изолированных кабинах с организованным воздухообменом.
50. Рабочие места с ПК при выполнении творческой работы, требующей значительного умственного напряжения или высокой концентрации внимания изолируются друг от друга перегородками высотой 1,5 - 2 м.
51. Экран видеомонитора должен находиться от глаз пользователя на расстоянии 600 - 700 миллиметров (далее - мм), но не ближе 500 мм с учетом размеров алфавитно-цифровых знаков и символов.
52. Конструкция рабочего стола должна обеспечивать оптимальное размещение на рабочей поверхности используемого оборудования с учетом его количества и конструктивных особенностей, характера выполняемой работы. При этом допускается использование рабочих столов различных конструкций, отвечающих современным требованиям эргономики. Поверхность рабочего стола должна иметь коэффициент отражения 0,5-0,7.
53. Конструкция рабочего стула (кресла) должна обеспечивать поддержание рациональной рабочей позы при работе на ПК позволять изменять позу с целью снижения статического напряжения мышц шейно-плечевой области и спины для предупреждения развития утомления. Тип рабочего стула (кресла) следует выбирать с учетом роста пользователя, характера и продолжительности работы с ПК.
54. Рабочий стул (кресло) должен быть подъемно-поворотным, регулируемым по высоте и углам наклона сиденья и спинки, а также расстоянию спинки от переднего края сиденья, при этом регулировка каждого параметра должна быть независимой, легко осуществляемой и иметь надежную фиксацию.
55. Поверхность сиденья, спинки и других элементов стула (кресла) должна быть полумягкой, с нескользящим, слабо электризующимся и воздухопроницаемым покрытием, обеспечивающим легкую очистку от загрязнений.
56. Шкафы, сейфы, стеллажи для хранения дисков, дискет, комплектующих, запасных блоков, инструментов следует располагать в специальных подсобных помещениях.
57. При организации рабочих мест у технологического оборудования, в состав которого входят ВТ, ПК (станки с программным управлением, роботизированные технологические комплексы, диспетчерские пульты управления) должны предусматриваться:
1) безопасные условия труда;
2) расположение устройств, для ввода-вывода информации, обеспечивающее оптимальную видимость экрана;
3) легкую досягаемость органов ручного управления;
4) расположение экрана ВТ или ПК в месте рабочей зоны в вертикальной плоскости под углом плюс-минус 30 градусов от нормальной линии взгляда оператора;
5) возможность поворота экрана ВТ или ПК вокруг горизонтальной и вертикальной осей.
58. Помещения, в которых размещены ВТ и ПК должны быть оснащены аптечкой первой медицинской помощи и углекислотными огнетушителями.
59. Продолжительность непрерывной работы с ВТ и ПК не должна превышать двух часов. При работе в ночную смену (с 23 до 6 часов), продолжительность перерывов увеличивается с 30 до 60 минут.
60. При 12-часовой рабочей смене регламентированные перерывы устанавливаются в первые 8 часов работы аналогично перерывам при 8-часовой рабочей смене от 30 до 70 минут, в течение последних 4 часов - каждый час продолжительностью 15 минут.
61. Во время регламентированных перерывов выполняются комплексы упражнений для снижения нервно-эмоционального напряжения, утомления глаз, устранения влияния гиподинамии и гипокинезии, которые меняются каждые 2-3 недели.
При работе на ВТ, ПК с высоким уровнем напряженности, во время регламентированных перерывов и в конце рабочего дня, в специально оборудованных помещениях (комната психологической разгрузки) проводится психологическая разгрузка.
8. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям работы с ПК для взрослых пользователей
62. Высота рабочей поверхности стола для взрослых пользователей должна регулироваться в пределах 680 - 800 мм; при отсутствии такой возможности высота рабочей поверхности стола должна составлять 725 мм.
63. Модульными размерами рабочей поверхности стола для ПК, на основании которых должны рассчитываться конструктивные размеры, следует считать: ширину 800, 1000, 1200 и 1400 мм, глубину 800 и 1000 мм при нерегулируемой его высоте, равной 725 мм.
64. Рабочий стол должен иметь пространство для ног высотой не менее 600 мм, шириной - не менее 500 мм, глубиной на уровне колен - не менее 450 мм и на уровне вытянутых ног - не менее 650 мм.
65. Конструкция рабочего стула должна обеспечивать: ширину и глубину поверхности сиденья не менее 400 мм; поверхность сиденья с закругленным передним краем; регулировку высоты поверхности сиденья в пределах 400 - 550 мм и углов наклона: вперед до 15 градусов, и назад до 5 градусов.
66. Высота опорной поверхности спинки должна быть 300 (плюс-минус 20)
мм, ширина - не менее 380 мм, радиус кривизны горизонтальной плоскости - 400 мм; угол наклона спинки в вертикальной плоскости в пределах плюс-минус 30 градусов. Расстояние спинки от переднего края сиденья должны регулироваться в пределах 260-400 мм; стационарные или съемные подлокотники - иметь длину не менее 250 мм и ширину - 50-70 мм.
Подлокотники должны регулироваться по высоте над сиденьем в пределах 230 (плюс-минус 30) мм, между подлокотниками - в пределах 350-500 мм.
67. Рабочее место пользователя ПК следует оборудовать подставкой для ног, шириной не менее 300 мм, глубиной не менее 400 мм, регулировкой по высоте в пределах до 150 мм и углом наклона опорной поверхности подставки до 20 градусов. Поверхность подставки должна быть рифленой и иметь по переднему краю бортик высотой 10 мм.
68. Клавиатура должна располагаться на поверхности стола на расстоянии 100-300 мм от края, обращенного к пользователю или на специальной, регулируемой по высоте рабочей поверхности, отделенной от основной столешницы.
9. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям работы с ПК в общеобразовательных организациях, организациях среднего и высшего образования
69. Помещения для занятий оборудуются одноместными столами.
Конструкция одноместного стола для работы с ПК должна предусматривать:
1) две раздельные поверхности: одну горизонтальную для размещения ПК с плавной регулировкой по высоте в пределах 520-760 мм и вторую - для клавиатуры с плавной регулировкой по высоте и углу наклона от 0 до 15 градусов с надежной фиксацией в оптимальном рабочем положении (12-15 градусов);
2) ширину поверхностей для ВТ и клавиатуры не менее 750 мм (ширина обеих поверхностей должна быть одинаковой) и глубину не менее 550 мм;
3) опору поверхностей для ПК или ВТ и для клавиатуры на стояк, в котором должны находится провода электропитания и кабель локальной сети. Основание стояка следует совмещать с подставкой для ног;
4) увеличение ширины поверхностей до 1200 мм при оснащении рабочего места принтером;
5) специальную подставку для клавиатуры, регулируемую по высоте и углу наклона, отдельную от основной столешницы, подставку для ног совмещенную с основанием стояка.
70. Основные размеры рабочего места с ПК, высота края стола и высота пространства для ног должны соответствовать росту обучающихся в обуви, таблица 1,2 приложения 8 к настоящим санитарным правилам.
71. Линия взора должна быть перпендикулярна центру экрана и ее оптимальное отклонение от перпендикуляра, проходящего через центр экрана в вертикальной плоскости, не должно превышать плюс-минус 5 градусов.
Цветной демонстрационный телевизор (экран по диагонали не менее 61 см)
располагается в учебных помещениях слева от экрана кодоскопа или компьютерной классной доски и монтируется на кронштейне на высоте 1,5 м от пола, при этом расстояние от экрана до рабочих мест учащихся (студентов)
должно быть не менее 3 м.
Компьютерный класс оборудуется специальной компьютерной (маркерной)
доской для устранения меловой пыли.
10. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям обучения на ВТ и ПК в организациях для детей дошкольного возраста
72. В дошкольных организациях продолжительность занятий с использованием компьютерных развивающих программ не должна превышать 7 минут для детей 5 лет и 10 минут для детей 6 лет.
73. В дошкольных и общеобразовательных организациях использование компьютеров выпуска ранее 1998 года не допускается.
74. Компьютерные игровые занятия в дошкольных организациях следует проводить не чаще 2 раз в неделю в дни наибольшей работоспособности детей: во вторник, в среду и в четверг. Занятиям должны предшествовать спокойные игры.
После занятий проводится гимнастика для глаз.
75. Не допускается проводить занятия с ВТ, ПК за счет времени, отведенного для сна, дневных прогулок и других оздоровительных мероприятий.
76. Занятия дошкольников с использованием ВТ, ПК проводится методистом или в его присутствии. Занятиям с ВДТ, ПК должны предшествовать спокойные игры.
77. Запрещается одновременное использование ВТ, ПК двумя и более детьми, независимо от возраста.
78. В дошкольных организациях смежно с помещением, где устанавливается ВТ и ПК должен располагаться игровой зал площадью не менее 20,0 м 2 .
Помещения для занятий оборудуются одноместными столами. Конструкция одноместного стола должна состоять из двух частей или столов, соединенных вместе: на одной поверхности стола располагается ВТ, на другой - клавиатура.
Конструкция стола для размещения ПК должна предусматривать:
1) плавную и легкую регулировку по высоте с надежной фиксацией горизонтальной поверхности для видеомонитора в пределах 460-520 мм при глубине не менее 550 мм и ширине - не менее 600 мм;
2) возможность плавного и легкого изменения угла наклона поверхности для клавиатуры от 0 до 10 градусов, с надежной фиксацией;
3) ширину и глубину поверхности под клавиатуру не менее 600 мм;
4) ровную без углублений поверхность стола;
5) пространство для ног под столом над полом не менее 400 мм.
Ширина определяется конструкцией стола.
79. Размеры стульев для занятий приведены в таблице 3 приложения 8 к настоящим санитарным правилам. Замена стульев на табуретки или скамейки не допускается.
11. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям обучения на ВТ и ПК в общеобразовательных организациях
80. Непрерывная длительность занятий непосредственно с ВТ, ПК в школах не должна превышать:
1) для учащихся 1 классов - 10 минут;
2) для учащихся 2-5 классов - 15-30 минут (с учетом возраста);
3) для учащихся 6-7 классов - 45 минут;
4) для учащихся 8-9 классов - 45 минут;
5) для учащихся 10-11 классов на первом часу учебных занятий - 30 минут, на втором - 30 минут.
81. Длительность перерывов между спаренными уроками для учащихся 10- 11 классов должна быть не менее 10 минут, в период которых следует проводить сквозное проветривание с обязательным выходом учащихся из помещения.
82. В период производственной практики, для учащихся старше 16 лет, непосредственное время работы на ВТ, ПК или ПК должно быть не более трех часов, для учащихся моложе 16 лет - не более двух часов, с обязательным соблюдением режима работы. В период работы проводятся профилактические мероприятия: упражнения для глаз через 20-25 минут и физкультурная пауза через 45 минут во время перерыва.
83. Дополнительные занятия с использованием ВТ, ПК должны проводиться не раньше, чем через 60 минут после окончания учебных занятий и не чаще 2 раз в неделю общей продолжительностью:
1) для учащихся 2-5 классов (7-10 лет) - не более 60 минут;
2) для учащихся 6 и старше классов - до 90 минут;
3) длительность компьютерных игр для учащихся 2-5 классов должна быть не более 10 минут, для более старших учащихся - не более 15 минут.
12. Санитарно-эпидемиологические требования к условиям обучения на ВТ и ПК студентов средних и высших учебных заведений
84. Для студентов первого курса оптимальное время учебных занятий при непосредственной работе с ВТ, ПК должно составлять 1 час, для студентов 2 курса - 2 часа, для студентов старших курсов - до 4 часов, с обязательным соблюдением между академическими часами занятий перерывов, длительностью 15-20 минут.
85. Для предупреждения развития переутомления необходимо выполнять сквозное проветривание помещений с ВТ и ПК, с обязательным выходом студентов из этих помещений.
86. При составлении расписания учебных занятий с ВТ, ПК необходимо соблюдать следующие требования:
1) перерывы между спаренными академическими часами, отведенными для занятий с ВТ, ПК не должны превышать 20 минут;
2) не допускается объединение третьей и четвертой пар учебных занятий с работой на ВТ, ПК;
3) для студентов первого курса занятия с ВТ, ПК должны проводиться в первой половине дня, в первую или вторую пары уроков;
4) учебные занятия для студентов старших курсов с ВТ, ПК допускается проводить в период с 17 до 20 часов при обязательном смещении учебных занятий в расписании на первую или вторую пару уроков. Проводить их третьей и четвертой парой не допускается.
87. В период прохождения производственной практики непосредственная работа с ВТ, ПК для студентов первых курсов допускается в течение не более 3 часов, для студентов старших курсов - четырех часов.
88. В средних специальных учебных заведениях длительность непосредственной работы на ВТ, ПК должна составлять:
1) для учащихся первого курса - не более 1 академического часа в день;
2) для учащихся второго и третьего курсов - 1 астрономический час в день при сдвоенных уроках: 30 минут на первом уроке и 30 минут на втором с интервалом работы на ВТ, ПК не менее 20 минут, включая перемену, объяснение учебного материала;
3) для учащихся третьего курса длительность учебных занятий с ВТ, ПК допускается увеличивать до 3 академических часов.
89. После каждого академического часа занятий с ВТ, ПК устраиваются перемены длительностью 15-20 минут с обязательным выходом учащихся из комнаты и организацией сквозного проветривания.
90. При односменных занятиях в учебном заведении в середине учебного дня (после 3-4 уроков) организовывается перерыв длительностью 50-60 минут для обеда и отдыха учащихся.
91. Общая продолжительность дополнительных занятий с использованием ВТ и ПК при непосредственной работе на них не должна превышать 1 астрономического часа в неделю.
92. Дополнительные занятия с использованием ВТ и ПК проводятся не ранее, чем через 50-60 минут после окончания основных учебных занятий.
93. Во время производственной практики длительность непосредственной работы на ВТ или ПК не должна превышать 3 академических часов в день.
13. Санитарно-эпидемиологического требования к размещению игровых залов, интернет-кафе, компьютерных клубов
94. Игровые залы, интернет-кафе, компьютерные клубы (далее - клубы)
размещаются в специально построенных, пристроенных, реконструированных помещениях, а также на нижних этажах жилых домов или на любых этажах общественных зданий.
95. При размещении в жилых зданиях, вход для посетителей в игровой комплекс изолируется от входа в жилые квартиры.
96. Размещение игровых залов, интернет-кафе, компьютерных клубов на первых этажах жилых зданий разрешается при обеспечении звукоизоляции и вентиляции помещений с устройством изолированных от жилых помещений вентиляционных каналов для отвода загрязненного воздуха выше уровня кровли здания. Размещение буфетов, кафе при данных заведениях должно соответствовать санитарно-эпидемиологическим требованиям действующих нормативных правовых актов.
97. Не допускается размещение игровых комплексов, компьютерных залов, интернет-кафе в подвалах.
98. В помещениях предусматриваются гардеробные комнаты из расчета 0,8 м 2 на одного посетителя, санитарные узлы, комната для персонала.
99. Компьютерный зал с компьютерами должен иметь площадь из расчета 6м 2 на 1 место при рядном расположении и 4м 2 - при периметральном расположении, высоту помещений - не менее 2,5м. При периметральной расстановке, расстояние между стеной с оконными проемами и столами должно быть 0,5 м, стеной и столами - 0,4 м.
100. При двух - трехрядной расстановке одноместных столов с компьютерами и игровыми комплексами расстояния в каждом ряду между боковыми поверхностями столов должны быть не менее 0,5 м, при рядной расстановке расстояние между тылом поверхности одного видеомонитора и экраном другого - не менее 2 м, между боковыми поверхностями игровых автоматов - не менее 0,2 м.
101. Использование игровых автоматов, приставок, персональных компьютеров не допускается без наличия сертификата соответствия.
102. Длительность игры в зависимости от возраста должна быть следующая:
8-10 лет - не более 45 минут;
11-13 лет - 2 раза по 45 минут;
14-16 лет - 3 раза по 45 минут за день.
103. Уровни физических и химических факторов в помещениях игровых залов, интернет-кафе, компьютерных клубов с игровыми комплексами представлены в приложениях 1-6 к настоящим санитарным правилам.
к санитарно-эпидемиологическим правилам и нормам к эксплуатации персональных компьютеров, видеотерминалов и условиям работы с ними"
Перечень продукции и контролируемых гигиенических параметров Вид продукции | Код общей | Санитарно-эпидемиологические | классификации | параметры | продукции | Электронные Уровни ЭМП, акустического вычислительные шума, концентрация вредных веществ машины: 40 1300, в воздухе, визуальные показатели ВТ, цифровые, 40 1350, мягкое рентгеновское излучение 1)
цифровые персональные 40 1370 Принтеры, сканеры, 40 3000 Уровни ЭМП, акустического шума, модемы, сетевые концентрация вредных веществ устройства, блоки в воздухе бесперебойного питания и другие устройства Устройства 40 3200 Уровни ЭМП, визуальные показатели, отображения концентрация вредных веществ информации (видео в воздухе, мягкое рентгеновское терминалы) излучение 1 Автоматы игровые 96 8575 Уровни ЭМП, акустического шума, с использованием ПК концентрация вредных веществ в воздухе, визуальные показатели ВТ, мягкое рентгеновское излучение 1)
Контроль мягкого рентгеновского излучения осуществляется для видео терминалов с использованием электронно-лучевых трубок.
Допустимые значения уровней звукового давления в октавных полосах частот и уровня звука, создаваемого ПК Уровни звукового давления (дБ) в октавных полосах | Уровни звука (далее - ОП) со среднегеометрическими частотами | в дБА Герц (далее - Гц) | 31,5 | 63 | 125 | 250 | 500 | 1000 | 2000 | 4000 | 8000 | Гц | Гц | Гц | Гц | Гц | Гц | Гц | Гц | Гц | 86 | 71 | 61 | 54 | 49 | 45 | 42 | 40 | 38 | 50 дБ | дБ | дБ | дБ | дБ | дБ | дБ | дБ | дБ | Измерение уровня звука и уровней звукового давления проводится на рабочем месте пользователя.
Допустимые визуальные параметры устройств отображения информации Параметры | Допустимые значения Яркость белого поля Не менее 35 кд/м 2 Неравномерность яркости рабочего поля Не более плюс-минус 20% Контрастность (для монохромного режима) Не менее 3:1 Временная нестабильность изображения (непреднамеренное изменение во времени яркости Не должна изображения на экране дисплея) Фиксироваться Пространственная нестабильность изображения Не более 2 х 10(-4L), (непреднамеренные изменения положения где L - проектное расстояние фрагментов изображения на экране) наблюдения, мм Для дисплеев на ЭЛТ частота обновления изображения должна быть не менее 75 Гц при всех режимах разрешения экрана, гарантируемых нормативной документацией на конкретный тип дисплея, и не менее 60 Гц для дисплеев на плоских дискретных экранах.
"Санитарно-эпидемиологические требования к эксплуатации персональных компьютеров, видеотерминалов и условиям работы с ними"
Оптимальные нормы микроклимата для производственных помещений Период | Категория | Температура | Относительная | Скорость движения года | работ | воздуха, о С,| влажность | воздуха, метр в | | не более | воздуха, % | секунду | | | | (далее - м/с)
Холодный Легкая 1а 22-24 40-60 0,1 Легкая 1б 23-21 40-60 0,1 Теплый Легкая 1а 23-25 40-60 0,1 Легкая 1б 22-24 40-60 0,2
1. К категории 1а относятся работы, производимые сидя и не требующие физического напряжения, при которых расход энергии составляет до 120 кило калорий в час (далее - ккал/ч);
2. К категории 1б относятся работы, производимые стоя, сидя или связанные с ходьбой и сопровождающиеся некоторым физическим напряжением, при котором расход энергии составляет от 120 до 150 ккал/ч.
Оптимальные параметры микроклимата в помещениях организациях образования с использованием ПК Температура, о С | Относительная | Скорость движения | влажность, не более, % | воздуха, м/с 19 62 <0,1 20 58 <0,1 21 55 <0,1 Уровни ионизации воздуха помещений при работе на ВТ и П К Уровни | Число ионов в 1 кубический метр | (далее - м 3 ) воздуха | n + | n - Минимально необходимые 400 600 Оптимальные 1500-3000 3000-5000 Максимально допустимые 50000 50000 Нормы уровней вибрации категории 3 типа "в"
Средне- | Допустимые значение по осям Z; Х; Y геометрические |-------------------------------------------------------- частоты полос, | Виброускорения | Виброскорости Гц | | метр на секунду дБ м/с ДБ в квадрате (далее - м/с 2 )
1/3 1/1 1/3 1/1 1/3 1/1 1/3 1/1 ОП ОП ОП ОП ОП ОП ОП ОП 1,6 0,0125 82 0,13 88 2,0 0,0112 0,02 82 86 0,089 0,18 85 91 2,5 0,01 80 0,063 82 3,15 0,009 79 0,045 79 4,0 0,008 0,014 78 83 0,032 0,063 76 82 5,0 0,008 78 0,025 74 6,3 0,008 78 0,02 72 8,0 0,008 0,014 78 83 0,016 0,032 70 76 10,0 0,01 80 0,016 70 12,0 0,0125 82 0,016 70 16,0 0,016 0,028 84 89 0,016 0,028 70 75 20,0 0,02 86 0,016 70 25,0 0,025 88 0,016 70 31,5 0,032 0,056 90 95 0,016 0,028 70 75 40,0 0,04 92 0,016 70 50,0 0,05 94 0,016 70 63,0 0,063 0,112 96 101 0,016 0,028 70 75 80,0 0,08 98 0,016 70 Корректированные и эквивалентные корректированные значения и их уровни 0,014 83 0,028 75 Приложение 5 Допустимые уровни вибрации для помещений с ПК, ВТ в детских, общеобразовательных организациях, общественных зданиях и компьютерных клубах Среднегеометрические | Допустимые значения частоты октавных |-------------------------------------------------- полос, Гц | виброускорени | виброскорости |мс-2*10 -2 | дБ | мс-1*10 -5 | дБ | Оси Z, X, Y 2 0,56 75 45 79 4 0,56 75 22 73 8 0,56 75 11 67 16 1,1 81 11 67 31,5 2,2 87 11 67 63 4,5 93 11 67 значения и их уровни 1,0 80 20 72 Приложение 6 Допустимые значения уровней неионизирующих электромагнитных излучений Наименование параметров | Части ПК, ВТ | Контрольное | Допустимое | | расстояние,см | значение Напряженность Монитор На уровне 20 килоВольт электростатического поля Клавиатура головы 1,0 на метр для профессиональных (далее - кВ/м)
пользователей 20 кВ/м Напряженность электро- Монитор На уровне 15 кВ/м статического поля на Клавиатура головы 1,0 15 кВ/м рабочих местах детских, учебных заведений и компьютерных клубов Напряженность Монитор На уровне 25 Вольт электрического поля на метр вокруг ПК, ВТ: (далее-В/м)
в диапазоне частот 2,5 В/м 5-2000Гц:
в диапазоне частот Монитор 2-400кГц:
Плотность магнитного потока вокруг ПК, ВТ:
в диапазоне частот Монитор На уровне 25 нанно Тесла 5-2000Гц: головы (далее-нТл)
в диапазоне частот 25 нТл 2-400кГц: Монитор Поверхностный Монитор Между 500 Вольт электростатический дисплеем и потенциал от монитора, установлен- не более (при сертифи- ной в 10 см кационных испытаниях) от негозазем- ленной изме- рительной пластиной Напряженность Клавиатура 1,0 0,5 кВ/м электрического поля Мышь 1,0 0,5 кВ/м промышленной частоты (50Гц)
Приложение 7
Методика инструментального контроля и гигиенической оценки уровней, электромагнитных полей на рабочих местах
1. Инструментальный контроль электромагнитной обстановки на рабочих местах пользователей ПК производится:
1) при вводе ПК в эксплуатацию и организации новых и реорганизации рабочих мест;
2) после проведения организационно-технических мероприятий, направленных на нормализацию электромагнитной обстановки;
3) при аттестации рабочих мест по условиям труда;
4) по заявкам организаций.
2. Инструментальный контроль осуществляется государственными органами санитарно-эпидемиологического надзора и (или) испытательными лабораториями (центрами), аккредитованными в установленном порядке.
3. Инструментальный контроль уровней электромагнитных полей должен осуществляться приборами с допускаемой основной относительной погрешностью измерений плюс-минус 20%, включенными в реестр государственной системы обеспечения единства измерений и имеющими действующие свидетельства о прохождении поверки.
4. Используются измерители с изотропными антеннами-преобразователями.
5. Составляется план (эскиз) размещения рабочих мест пользователей ПК в помещении.
6. Сведения об оборудовании рабочего места - наименования устройств ПК, фирм-производителей, моделей и заводские (серийные) номера, приэкранные фильтры (при их наличии), о наличии санитарно-эпидемиологического заключения на ПК заносятся в протокол.
7. На экране ВТ устанавливается типичное для данного вида работы изображение (текст, графики и другие).
8. При проведении измерений включается вся вычислительная техника, ВТ и другое используемое для работы электрооборудование, размещенное в данном
9. Измерения параметров электростатического поля проводится не ранее, чем через 20 минут после включения ПК.
10. Измерение уровней переменных электрических и магнитных полей, статических электрических полей на рабочем месте, оборудованном ПК, производится на трех уровнях на высоте 0,5 м, 1,0 м и 1,5 м на рабочем месте, включая клавиатуру.
11. Если на обследуемом рабочем месте, оборудованном ПК, интенсивность электрического и/или магнитного поля в диапазоне 5 - 2000 Гц превышает значения, приведенные в приложении 6 к настоящим санитарным правилам, проводятся измерения фоновых уровней ЭМП промышленной частоты (при выключенном оборудовании). Фоновый уровень электрического поля частотой 50 Гц и фоновые уровни индукции магнитного поля не должны превышать значений, вызывающих нарушения требований к визуальным параметрам ВТ (таблица 3 приложения 1 к настоящим санитарным правилам).
Приложение 8
Высота одноместного стола для занятий с ПК Рост учащихся или | Высота над полом, мм студентов в обуви, см |------------------------------------------------ | поверхность стола | пространство для ног, | | не менее 116-130 520 400 131-145 580 520 146-160 640 580 161-175 700 640 Выше 175 760 700 Ширина и глубина пространства для ног определяются конструкцией стола.
Основные размеры стула для учащихся и студентов Параметры стула | Рост учащихся и студентов в обуви, см | 116-130 | 131-145 | 146-160 | 161-175 | >175 Высота сиденья над полом, мм 300 340 380 420 460 Ширина сиденья, не менее, мм 270 290 320 340 360 Глубина сиденья, мм 290 330 360 380 400 Высота нижнего края спинки над сиденьем, мм 130 150 160 170 190 Высота верхнего края спинки над сиденьем,мм 280 310 330 360 400 Высота линии прогиба спинки, не менее, мм 170 190 200 210 220 Радиус изгиба переднего края сиденья, мм 20-50 Угол наклона сиденья, о 0-4 Угол наклона спинки, о 95-108 Радиус спинки в плане, не менее, мм 300 Размеры стула для занятий с ПК детей дошкольного возраста Параметры стула | Размеры, не менее, мм Высота сиденья над полом 260 Ширина сиденья 250 Глубина сиденья 260 спинки над сиденьем 120 спинки над сиденьем 250 Высота прогиба спинки 160 края сиденья 20-50