Қазақша:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Министерство здравоохранения Республики министрлігі Казахстан Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрінің 2005 жылғы 22 қыркүйектегі № 465 Бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2005 жылғы 13 қазанда тіркелді. Тіркеу № 3886.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2009 жылғы 6 қарашадағы № 666 Бұйрығымен Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарда қан мен оның компоненттерін, қан препараттарын, консервациялау құралдарын дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу ережесін бекіту туралы Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2009.11.06 № 666 бұйрығымен.
"Қан мен оның компоненттерінің донорлығы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес БҰЙЫРАМЫН
1. Қоса беріліп отырған Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарда қан мен оның компоненттерін, қан препараттарын, консервациялау құралдарын дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу ережесі бекітілсін.
2. Емдеу-алдын алу ісі департаменті (Нерсесов А.В.) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуге жолдауды қамтамасыз етсін.
3. Ұйымдастыру-құқықтық жұмыс департаменті (Акрачкова Д.В.) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткізгеннен кейін оның бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау вице-министрі С.Ә.Диқанбаеваға жүктелсін.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
5. Осы бұйрық ресми жарияланған күнінен бастап күшіне енеді.
Министр
Қазақстан Республикасы 2005 жылғы 22 қыркүйектегі № 465 бұйрығымен бекітілген Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарда қан мен оның компоненттерін, қан препараттарын, консервациялау құралдарын дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу ережесі
1. Жалпы ережелер
1. Осы ереже қан қызметі ұйымдарында қан мен оның компоненттерін, қан препараттарын дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу тәртібін белгілейді.
2. Донорлардан қан дайындау медициналық ұйымдарының қанға, оның компоненттері мен препараттарға деген мұқтаждығын қанағаттандыру және табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар үшін жұмылдыру қорын құру мақсатында жүзеге асырылады.
2. Қанды дайындау мен өңдеу
3. Донорлардан қанды стационарларда немесе көшпелі жағдайда қызметін қан қызметі саласында жүзеге асыратын және тиісті лицензиясы бар денсаулық сақтау ұйымдары, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау жүйесінің емдеу- алдын алу ұйымдарының қан құю бөлімшесінде (бұдан әрі - ҚҚБ) дайындайды.
4. Донордан қан алу тек жеке басын куәландыратын құжаты болған кезде ғана жүргізіледі.
5. Көшпелі жағдайда кәсіпорындарда, ұйымдарда және оқу орындарында донорлардан қан алуды қызметін қан қызметі саласында жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарының көшпелі бригадасы жүргізеді. Қан алу үшін донорлардың медициналық куәландырылуын, олардың тіркелуін, қан алуды, донорлардың донорлық функцияны жүзеге асыру туралы анықтама беруді және тегін тамақтануды қамтамасыз ететін қан дайындау пункті ашылады.
6. Көшпелі жағдайда қосалқы жұмыстар жүргізу үшін қосымша қан дайындауды ұйымдастыратын кәсіпорындардың, мекемелердің қызметкерлерінің арасынан еріктілер тартылуы мүмкін.
7. Қан алуды (бұдан әрі - эксфузия) дәрігер немесе медбике (бұдан әрі - эксфузионист) жүргізеді.
8. Қанды гемакон үлгісіндегі әртүрлі сыйымдылықтағы полимерлі контейнерлерде дайындайды.
9. Қан алу үшін барынша таза және жарық, жақсы желдетілген дымқылды санитарлық тазарту оңай жүргізілетін және донорлық орындардың қажетті санын орналастырылатын бөлмелер бөлінеді.
10. Жұмыс орындарын тарату кезінде донорлардың қан алуға байланысты барлық кезеңді өтуі қамтамасыз етіледі, донорлардың ерсілі-қарсылы жүруі мен жұмыстың жекелеген кезеңінде үлкен топтардың жиналып қалуы болмайды.
11. Қан алуға арналған үй-жайларда дымқылдап тазартуға оңай болатын қажетті үсті жалпақ қажетті мынадай жабдықтар болады:
донорларға арналған креслолар;
эксфузионистің гемакондар, шыны аспаптар, антисептикалық ерітіндісі бар ыдыстар орналастырылған үстелі;
стерильдеу материалына, аспаптарға арналған үстел;
медициналық тіркеушіге арналған үстел;
пайдаланылатын жүйелер мен іріктелген материалды жинауға арналған қақпағы бар ыдыстар;
дезинфекциялаушы ерітіндісі бар ыдыстар.
12. Үй-жайларды, жабдықтар мен мүккамалдарды санитарлық тазарту мен дезинфекциялау Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерінің "Аурухана ұйымдары мен ана мен баланы сақтау ұйымдарын салу мен ұстауға талаптар" туралы санитарлық ережелер мен нормаларды бекіту туралы"
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1913 тіркелген 2002 жылғы 24 маусымдағы № 23 бұйрығымен бекітілген Санитарлық ережелер мен нормалардың талаптарына сәйкес жүргізіледі.
13. Қан алатын үй-жайда тура жұмыстың алдында донорлардың орынынан барынша алшақ қойылған стерильденген медициналық бұйымдар мен жұмсақ материалдарға арналған үстел дайындалады.
14. Донорлар қан тапсыруға таза киімімен және аяқ киімімен жіберіледі, аяқ киімінің сыртынан бахила кигізіледі.
15. Қан алу кезінде тыныштық пен тәртіп сақталады, артық жүруге, әңгімелесуге, донорлардың ағынын бұзуға жол берілмейді.
16. Көшпелі жағдайда қан алу жабдықталған үй-жайларда, сондай-ақ автокөліктерде, теміржол вагондары мен палаткаларда және басқа да үй-жайларда және сондай-ақ донорлардың, қан алуды жүргізетін қызметкерлердің қауіпсіздігі мен консервацияланатын қанның сапасын қамтамасыз еткен жағдайда жүргізіледі.
17. Донорлық функцияның орындалу ұзақтығы қан алудың бүкіл кезеңін ұтымды ұйымдастыру есебінен барынша қысқаруы тиіс.
18. Көшпелі жағдайда көшпелі бригаданың жетекшісі:
бригаданың құрамын, жарақтандыру мен жабдықтауды толықтырады;
қан дайындаудың барлық кезеңін, оны сақтау мен қан қызметі ұйымына тасымалдауды ұйымдастырады;
донорларды медициналық куәландыруды жүргізеді;
донорларда реакция немесе асқынулар туындаған жағдайда шұғыл көмек көрсетеді;
донорлық мәселесі бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізеді.
19. Тіркеу орнының медициналық тіркеушісі:
1) "Тегін донор картасын" немесе "Ақылы донордың медициналық картасын" немесе қызметін қан қызметі саласында жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарының картотекаларын толтырады. Қан тапсырғаннан кейін жоғарыда көрсетілген нысандағы мәліметтердің негізінде бұл күнге жұмыстан босату туралы анықтама мен ақшалай өтемақыға құжат беріледі;
2) есепке алу журналы толтырылады (көшпелі жағдайларда - өтеусіз донорларға, стационарлық жағдайда - өтеусіз немесе ақылы донорларға бөлек).
Жұмыс аяқталғаннан кейін есепке алу нысандары тапсырылады.
20. Дәрігер-зертханашы немесе зертханашы донорлардағы гемоглобиннің көрсеткіші мен ҚТТ (қанның топтық тиістілігін), қанның резус тиістілігін анықтайды, "Донордың медициналық картасына" енгізіледі және түсі топтық тиістілігіне сәйкес келетін, бірдей нөмірлі, жабысқақ таңбалар жиынтығы жапсырылады.
21. Дәрігер қан донорларын тексеруді жүргізеді, қан тапсыруға рұқсат беру немесе "Донордың медициналық картасына" енгізілетін қан беруге, плазма беруге қарсы айғақтарының бар екендігі туралы қорытынды береді.
22. Қан, оның компоненттерін дайындау процесінде донорларда реакция немесе асқыну туындаған жағдайда шұғыл медициналық көмек көрсетуді донорларды толықтыру бөлімшесінің дәрігері жүргізеді.
23. Қан дайындау бөлімшесінің медициналық тіркеушісі донордан сұрай отырып оның атының, тегінің, әкесінің атының "Донордың медициналық картасындағы" және жеке басын куәландыратын құжаттағы мәліметтерімен сәйкестігін салыстырады да "Донордың медициналық картасына" қан, плазма тапсырғаннан кейін жазба жасайды.
24. Қаны бар гемакондар сақтау орындарына арнайы науаларда тасымалдайды.
25. Қан беруге дейін донорлар нан немесе печеньемен және тәтті шаймен қамтамасыз етіледі.
26. Қанды дайындау кезінде қанның байланыс арқылы жұқтырылуын болдырмау үшін медицина қызметкерлерінің құрамы антисептиканың барлық талаптарын сақтайды.
27. Эксфузионистер жұмыстың басында арнайы медициналық киім, қалпақ, аяқ киім киеді, қолын тазалайды және стерильденген резеңке қолғаптар киеді.
28. Қан алу процесінде қолмен ұстауға немесе гемакон инесінің тікенекті бөлігін, антисептик ерітіндісімен тазартылған көктамырды тесетін тұстағы теріні стерильденбеген нәрселермен, материалмен тиісуге жол берілмейді.
29. Жұмыс істеу кезінде аспаптар (қысқыштар, пинцеттер, қайшылар мен о басқалар) 70 спирті немесе 4% сутегі тотығы бар ыдыста бұйымдар толығымен бататындай болып жатуы керек.
30. Эксфузионисттер жұмыс басталардың алдында антисептикпен қолындағы резеңке қолғаптарды және донорлармен жұмыс істеу кезінде дезинфекциялаушы ерітінділермен қайта-қайта тазартады.
31. Қан алу бойынша үздіксіз жұмыстың ұзақтығы төрт сағаттан аспауы тиіс, одан кейін медицина қызметкерлерінің құрамына демалыс беріледі немесе толығымен бригаданың құрамы ауыстырылады.
32. Эксфузионист гемакондары бар пакеттерді ашпай тұрып бұйымның жарамдылық мерзімін тексереді, қолмен басу арқылы орамдардың бүтіндігін көзбен бақылауды жүзеге асырады. Пакеттер басылып қалған жағдайда, яғни ауа шыққанда орам тұмшаланбаған деп саналып, гемакон пайдаланылмайды.
Орамдарды ашқаннан кейін қаптың ылғалды үстіңгі беті сұйықтың ағып кеткендігі туралы күдік туғызады. Егер орамда бір және одан да көп қап су болса немесе консервациялайтын ерітінді лайланған, жүзгін, зең бар болған жағдайда бүкіл гемакон пакеттерін пайдаланбаған жөн. Консервациялайтын ерітіндісі бар гемакондарды қолмен басу арқылы оның тұмшалылығы тексеріледі, штуцер мембраналарының тұмшалылығына аса көңіл бөлінеді. Штуцер мембранасының үстінде консервациялайтын ерітінді болған жағдайда гемакон жарамсыз деп табылады. Ақаулар контейнердегі жапсырғыштардың астында жасырылуы мүмкін.
33. Контейнерлердің арасында консерванттардың қозғалуына кедергі жасамайтын қосарланған гемаконды қолдану кезінде қан алуға арналған контейнерге консервантты ауыстырғаннан кейін эксфузионист олардың арасындағы түтікке қысқыш қояды. Гемаконнан 7-10 см қашықтықта донорлық түтікке ілгек жасалады, 15-20 см қашықтықта екінші ілгек жасалады. Иненің жанына қысқыш қойылады да гемакон таразыға орналастырылады.
34. Қанның қажетті мөлшерін алғаннан кейін эксфузионист түтікті инеге жақынырақ қылып қысқышпен қайта қысады, дәнекерлеуішпен, дайындалған ілгектермен түйіншектеп тарта отырып немесе басқа да тәсілмен тұмшалайды.
Тұмшалау орнын қысқышқа қатысты біріншіге тым жақын түтікті қайшымен кеседі. Түйіншек пен тұмшалау қысқышының арасы сенімді болуы тиіс. Қапты кесіп тастағаннан кейін екінші түйіншекті тартуға және бірінші түйіншекті алдын ала тартуға жол беріледі. Одан әрі эксфузионист шыны аспапты қанмен толтырады. Көктамырды тескен жерге стерильденген тығын, белгілейтін таңғыш салынады. Қаны бар гемакон мен шыныаспаптар таңбаланады. Донордың қатысуы арқылы тегі, аты, әкесінің аты, қанның тобы таңбалау бақыланады.
35. Гемаконмен қосылған төменгі түтіктің бөлігінде қалған қан ұйып қалудан сақтайтын консервациялайтын ерітіндімен араластыру үшін гемаконға толығымен ауыстырылады, содан кейін түтіктің бөлігі қайтадан консервациялайтын ерітіндімен араластырылған қанмен толтырылады.
36. Жұмыс процесінде қолғап қанмен ластанған жағдайда оларды тездетіп дезинфекциялайтын ерітінділердің біреуімен қатты суланған тығынмен сүртіп, содан кейін ағынды сумен жуып, қолғаптарды ауыстырған жөн.
37. Орамданған донорлық қаны бар гемакондар мен шыны аспаптар арнайы металл торға орналастырылады және мүмкін қысқа мерзімде +4 2 С температурада тоңазытқышта сақтау үшін ауыстырылады.
38. Көшпелі жағдайда дайындалған консервацияланған қаны бар гемакондар қан қызметі ұйымдарына жылу өткізбейтін контейнерлерде тігінен орналастырылып, кез-келген көлікпен тасымалданады. Контейнерлер бәсеңдеткіш төсеніштерсіз мықтап бекітіледі.
39. Қанды қан қызметі ұйымдарына жеткізгеннен кейін ол тездетіп сақтау режимін қамтамасыз ететін тоңазытқышқа ауыстырылады.
40. Жаңадан тоңазытылған плазма, криопреципит алуға арналған консервацияланған, тағайындалған қан тездетіп, оны дайындау мөлшері бойынша тоңазытқышта сақтау үшін ауыстырылады. Қаны бар шыны аспаптар одан әрі зерттеу үшін тиісті зертханаларға жеткізіледі.
41. Әрбір зертханалық зерттеудің нәтижелері "Донордың медициналық картасына" және тиісті зертханалық журналға жазылады.
42. Қанды толық сынағаннан кейін арнайы бөлінген қызметкер бақылау зерттеулердің негізінде қанның пайдалануға жарамдылығы туралы мәселені шешеді және оның заттаңбалауды жүзеге асырады.
43. Осы ережеге қосымшаға сәйкес заттаңба мынадай ақпараттан тұрады:
ведомстволық тиістілігі (аббревиатураға жол беріледі), қан дайындайтын ұйым мен қаласының толық атауы, донордың тіркеу нөмірі, донордың тегі, аты, әкесінің аты, қанның тобы, резус тиістілігі, дайындау күні, жарамдылық мерзімі, сақтау температурасы, қанды дайындауға жауапты дәрігердің тегі, аты, әкесінің аты.
Қанның резус-теріс заттаңбасына "Резус-оң (Rh-)", қанның резус-оң заттаңбасына "Резус-оң (Rh+)" деген мөртаңба қойылады.
Дайындалған күні, жарамдылық мерзімі нүкте арқылы араб сандарымен белгіленеді. Мысалы: 02.05.1999 жыл.
44. Заттаңба қосымша жүргізілген тесттер (Мысалы: цитомегаловирус, токсоплазмозға және басқаларға тестілеу туралы) туралы ақпараттан тұрады.
45. Қан препараттары әрбір қан препаратына арналған белгіленген тәртіппен бекітілген технологиялық регламентке сәйкес жүргізіледі.
3. Қан мен оның компоненттерін, препараттарды, консервациялау ерітінділерін сақтау, өткізу
46. Дайындалған қан сынаққа дейін және нақты паспорттауға дейін тоңазытқыштар мен тоңазытқыш камераларда арнайы бөлінген сөрелерде "Тексерілмеген қан! Беруге болмайды!" деген жазумен сақталады.
47. Консервацияланатын қанды сақтауға арналған тоңазытқыштар немесе тоңазытқыш камералар негізгі желіге қосуға қосымша резервтік электрлік коректендіру көзіне қосылуы тиіс.
48. Сақтаудың температуралық режимінің мониторингі жүргізіледі.
49. Қаны мен оның компоненттері бар гемакондар топтық және резус- тиістілігіне қарай тоңазытқыштарда немесе тоңазытқыш камераларда жеке сақталады. Әрбір топтың өзінің сақталатын тоңазытқышы мен тоңазытқыш камерасының сөрелерінде тиісті белгілері болады.
50. Дайындалған қан мен эритроциттерден тұратын компоненттер +4 С- дан +6 С-қа дейінгі температурада тік күйінде сақталады. Сақтау мерзімі консервациялайтын ерітіндінің құрамына қарай болады.
51. Лейкоциттермен және тромбоциттермен біріктірілген эритроциттер 24 сағат бойы +4 С-дан +6 С-қа дейінгі температурада сақталады.
52. Тромбоциттер бөлуге арналған қан дайындалған сәтінен бастап кем дегенде 6 сағат бойы +20 С-дан +22 С-қа дейінгі температурада сақталады.
53. Тромбоциттік қоймалжың 5 тәулік бойы +20 С-дан +22 С-қа дейінгі температурада тромбомиксері бар термостатта және ол болмаған жағдайда 24 сағатқа дейін сақталады.
54. Лейкоциттік қоймалжың 24 сағат бойы +20 С-дан +22 С-қа дейінгі температурада сақталады.
55. Жаңа тоңазытылған плазма дайындауға арналған қан кем дегенде 6 сағат бойы +4 С-дан +6 С-қа дейінгі температурада, ал тоңазытылған плазма дайындалған сәтінен бастап 24 сағат бойы сақталады.
56. Жаңа тоңазытылған плазма, жаңа тоңазытылған крипреципитат -30 С 24 ай бойы, -25 С-тан 30 С-қа дейін 12 ай бойы, -18 С -24 С 3 ай бойы сақталады.
57. Альбумин ерітінділері, иммуноглобулиндер, VІІІ факторы глюнаты, қоймалжың-қан препараттары, құрғақ крипреципитат заттаңбада көрсетілген температурада және мерзімдер бойы сақталады.
58. Консервациялайтын ерітіндісі бар гемакондар құрғақ, көлеңке үй-жайда заттаңбада көрсетілген мерзімде 0 С-дан +25 С-қа дейінгі температурада
59. Сынақтың нәтижесі бойынша пайдалануға жарамды деп танылған қан арнайы журналда тіркеледі және компоненттер дайындау үшін, препараттарды дайындау үшін өңдеуге немесе ерекше жағдайларда медициналық ұйымдарға беру үшін тиісті бөлімшелерге беріледі.
60. Қан мен оның компоненттерін, препараттарды өткізбестен бұрын оларды макробағалау мен заттаңбаға сәйкестігі жүзеге асырылады, жарамдылық мерзімі тексеріледі.
61. Өткізу немесе өңдеу үшін жарамсыз қан, оның компоненттері мен препараттары акты бойынша есептен шығарылуы және жойылуы тиіс.
62. Консервацияланған қанның жарамсыздығы туралы қорытынды үшін мыналар негіздер болып табылады:
1) орамның тұмшалануының бұзылуы;
2) айқын көрінетін гемолиз, қан мен эритроциттерден тұратын компоненттерінде қоймалжыңдардың болуы;
3) плазмалардың лайлануы, үлпектердің, жабындардың және жұқпалардың басқа да белгілерінің болуы;
4) мерезге, АГ-АТ мен АҚТҚ-1,2-ге және С гепатиті вирусына антиденеге, (HbsAg) үстірт антигеніне оң реакция, АЛТ-тың деңгейінің артуы;
5) қанның нақты мөлшерінің контейнердің заттаңбасында көрсетілген мөлшеріне сәйкессіздігі;
6) талдау нәтижелерінің болмауы;
7) таңбалар мен заттаңбалардың болмауы, сондай-ақ оларды түсініксіз ресімдеу;
8) қан препараттарының нормативтік құжаттарға сәйкессіздігі.
Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарда қан мен оның компоненттерін, қан препараттарын, консервациялау құралдарын дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу ережесіне қосымша Үлгі_______________________________________________________________ (ведомствоның атауы)
(мекеменің атауы)
Консервацияланған қан ___________________________________________мл Консервант_________________ (атауы)______________________________мл Донордың тіркеу нөмірі (таңбасы) __________________________________ Донор (Т.А.Ә.) ____________________________________________________ Қанның тобы________________________________________________________ Резус-тиістілігі_______________________________________(мөртаңбасы)
Қан дайындалған күн
Жарамдылық мерзімі ________________________________________________ Сақтау температурасы 4 2 С__________________________________________________________ Қанды дайындауға жауапты дәрігер (Т.А.Ә.) ________________________ В, С гепатиттеріне, АҚТҚ-ға, мерезге тесттер - теріс.
Назар аударыңыз! Дәрігер қан құю алдында мыналарға міндетті:
науқастың қан тобы мен құйылатын қанның тобын тексеруге;
донор эритроциттерінің топтың және резус-тиістілігі бойынша науқастың сарысуымен сәйкестілігіне сынау жүргізу;
биологиялық сынау жүргізу.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Приказ Министра Министерство здравоохранения Республики министрлігі Казахстан здравоохранения Республики Казахстан от 22 сентября 2005 года № 465. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан от 13 октября 2005 года № 3886.
Утратил силу приказом Министра Казахстан от 6 ноября 2009 года № Об утверждении Правил заготовки, переработки, хранения, реализации крови и ее компонентов, препаратов крови, консервирующих средств в организациях, осуществляющих деятельность в области службы крови
1. Утвердить прилагаемые Правила заготовки, переработки, хранения, реализации крови и ее компонентов, препаратов крови, консервирующих средств в организациях, осуществляющих деятельность в области службы крови.
2. Департаменту лечебно-профилактической работы (Нерсесов А.В.)
направить настоящий приказ на государственную регистрацию в Министерство юстиции Республики Казахстан.
3. Департаменту организационно-правовой работы (Акрачкова Д.В.) после государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан обеспечить официальное опубликование настоящего приказа в средствах массовой информации.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице- министра здравоохранения Республики Казахстан Диканбаеву С.А.
5. Настоящий приказ вводится в действие со дня официального опубликования.
Министр
Утверждены приказом
Министра здравоохранения Республики Казахстан от 22 сентября 2005 года № 465 Правила заготовки, переработки, хранения, реализации крови и ее компонентов, препаратов крови, консервирующих средств в организациях, осуществляющих деятельность в области службы крови
1. Общие положения
1. Настоящие Правила определяют порядок заготовки, переработки, хранения, реализации крови и ее компонентов, препаратов крови, консервирующих средств (далее - консервирующий раствор) в организациях, осуществляющих деятельность в области службы крови.
2. Заготовка крови от доноров осуществляется с целью удовлетворения потребности медицинских организаций в крови, ее компонентах и препаратах и создания мобилизационного резерва для чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера.
2. Заготовка и переработка крови
3. Заготовку крови в стационарных и выездных условиях производят государственные организации здравоохранения, осуществляющие деятельность в области службы крови и имеющие соответствующую лицензию, отделения переливания крови (далее - ОПК) медицинских организаций системы здравоохранения Республики Казахстан.
4. Забор крови у донора производится при наличии документа, удостоверяющего личность.
5. В выездных условиях на предприятиях, в организациях и учебных заведениях забор крови производится выездной бригадой организации здравоохранения, осуществляющие деятельность в области службы крови.
6. В выездных условиях для проведения вспомогательных работ дополнительно могут привлекаться волонтеры из числа сотрудников предприятий, организаций, в которых организуется заготовка крови.
7. Забор крови (далее - эксфузия) у донора производят врач или медсестра (далее - эксфузионист).
8. Кровь заготавливают в полимерные контейнеры гемакон с консервирующим раствором (далее - гемакон).
9. Для забора крови выделяются чистые, светлые, хорошо проветриваемые комнаты, в которых легко провести влажную санитарную обработку и разместить необходимое количество донорских мест.
10. При размещении рабочих мест обеспечивается последовательность прохождения донорами всех этапов, связанных с выполнением донорской функции, исключается встречный поток.
11. В помещении для взятия крови располагается необходимое оборудование с поверхностью, легко поддающейся влажной уборке:
кресла для доноров;
стол эксфузиониста, на котором размещаются гемаконы, пробирки, емкости с антисептическими растворами;
стол для стерильного материала, инструментов;
стол для медицинского регистратора;
емкости с крышками для сбора использованных систем и отработанного материала;
емкости с дезинфицирующими растворами.
12. Санитарная обработка и дезинфекция помещений, оборудования и инвентаря проводится в соответствии с приказом Главного государственного санитарного врача Республики Казахстан от 24 июня 2002 года № 23 "Об утверждении санитарных правил и норм "Требования к устройству и содержанию больничных организаций и организаций охраны материнства и детства", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 1913.
13. В помещении для забора крови непосредственно перед работой накрывается стол для стерильного медицинского инструментария и мягкого материала, устанавливаемый в наиболее удаленном от доноров месте.
14. Доноры к даче крови допускаются в чистой одежде и обуви, поверх обуви надеваются бахилы.
15. Во время забора крови соблюдаются тишина и порядок, не допускаются излишние хождения, разговоры, нарушение потока доноров.
16. В выездных условиях забор крови проводится в приспособленных помещениях, в специализированных автомашинах, железнодорожных вагонах, палатках и так далее при условии обеспечения безопасности доноров, персонала, проводящего забор крови, и качества консервируемой крови.
17. Продолжительность выполнения донорской функции должна быть максимально сокращена за счет рациональной организации всех этапов забора крови.
18. В выездных условиях руководитель выездной бригады:
комплектует состав бригады ее оснащение и оборудование;
организует все этапы заготовки крови ее хранение и транспортировку в организацию службы крови;
организует медицинское освидетельствование доноров;
оказывает неотложную помощь при возникновении у доноров реакций или осложнений;
проводит разъяснительные беседы по вопросам донорства.
19. Медицинский регистратор регистратуры:
1) заполняет "Карту безвозмездного донора", "Медицинскую карту платного донора" или картотеки организации здравоохранения, осуществляющие деятельность в области службы крови. После дачи крови на основании данных вышеуказанных форм выдают справку об освобождении от работы на этот день и документ на денежную компенсацию либо талон на бесплатное питание;
2) заполняет учетную ведомость (в выездных условиях - на безвозмездных доноров, в стационарных условиях - раздельно на безвозмездных или платных доноров). По окончании работы сдает учетные формы.
20. Врач - лаборант или лаборант определяет у доноров показатель гемоглобина, групповую АВО и резус принадлежность крови, вносит результаты в "Медицинскую карту донора" и наклеивает комплект клеевых марок, имеющих единый номер, цвет которых соответствует групповой принадлежности крови.
21. Врач проводит обследование доноров крови, дает заключение о допуске или наличии противопоказаний к кроводаче, плазмадаче, которые заносит в "Медицинскую карту донора".
22. При возникновении у доноров реакций или осложнений в процессе заготовки крови, ее компонентов оказание неотложной медицинской помощи проводится врачом.
23. Медицинский регистратор отделения заготовки крови сверяет соответствие фамилии, имени, отчества донора путем его опроса с данными "Медицинской карты донора" и документа, удостоверяющего личность и после дачи крови, плазмы делает запись в "Медицинскую карту донора".
24. Гемаконы с кровью переносятся в специальных лотках в место хранения.
25. Доноры до кроводачи обеспечиваются сладким чаем с хлебом или печеньем.
26. Для предотвращения контактного инфицирования крови при ее заготовке медицинским персоналом соблюдаются все требования антисептики.
27. Эксфузионисты в начале работы надевают специальную медицинскую одежду, шапочку, обувь, обрабатывают руки и надевает стерильные резиновые перчатки.
28. В процессе забора крови не допускается касание руками или нестерильными предметами, материалами колющей части иглы гемакона, кожи в месте венепункции после ее обработки антисептиком.
29. Инструментарий во время работы находятся в емкости с 70 спиртом или 4% раствором перекиси водорода с полным погружением изделий в раствор.
30. Эксфузионисты обрабатывают руки в резиновых перчатках дезинфицирующими средствами перед началом работы и повторно при работе с каждым последующим донором.
31. Продолжительность непрерывной работы по забору крови не должна превышать четырех часов, после чего медицинскому персоналу предоставляется отдых или полностью заменяется состав бригады.
32. Эксфузионист перед вскрытием пакетов с гемаконами проверяет срок их годности, осуществляет визуальный контроль целостности упаковок путем сдавливания руками. При опадании пакетов, то есть выходе воздуха, упаковка считается негерметичной, и гемаконы не используются. При наличии после вскрытия в упаковке одного и более мешков влажных или с наличием мутности, взвеси, плесени в консервирующем растворе, не используется весь пакет гемаконов. Нажатием на гемакон с консервирующим раствором проверяется его герметичность, при наличии консервирующего раствора над мембраной штуцера гемакон не используется. Дефекты могут быть скрыты за наклейками на контейнере.
33. При применении сдвоенных гемаконов, не исключающих перемещение консерванта между контейнерами, после перевода консервирующего раствора в гемакон для забора крови, на соединительную трубку между ними эксфузионист накладывает зажим. На расстоянии 7-10 см от гемакона на донорской трубке делается петля, на расстоянии 15-20 см - вторая петля. Вблизи иглы накладывается зажим и гемакон помещается на весы.
34. После взятия дозы крови эксфузионист пережимает зажимом трубку ближе к игле, герметизирует запаивателем, металлическими кольцами или затягиванием приготовленных петель в тугие узлы. Отсекает ножницами трубку вплотную к первому по отношению к зажиму месту герметизации. Между узлом и зажимом герметизация должна быть надежной. Допускается затягивание второго узла после отсечения гемакона и предварительного затягивания первого узла. Далее эксфузионист заполняет пробирки кровью для анализов. На место венепункции накладывается стерильный тампон, фиксирующая повязка. Гемакон с кровью и пробирки маркируются. В присутствии донора контролируется правильность заполнения фамилии, имени, отчества, группы крови и маркировки.
35. Кровь, оставшаяся в нижнем отрезке трубки, которая соединена с гемаконом, полностью переводится в гемакон для смешивания с консервирующим раствором для предотвращения ее свертывания, после чего отрезок трубки вновь заполняется кровью, но уже смешанной с консервирующим раствором.
36. В случае загрязнения перчаток кровью в процессе работы, они немедленно протираются тампоном, обильно смоченным одним из дезинфицирующих растворов с последующим мытьем под проточной водой и сменой перчаток.
37. Упакованные гемаконы с донорской кровью и пробирки с кровью для анализов помещаются в специальные металлические сетки и в возможно короткий срок переносятся на хранение в холодильник при температуре +4 2 С.
38. Гемаконы с кровью, заготовленной в выездных условиях, транспортируются в организацию службы крови для дальнейшей переработки в вертикальном положении в термоизоляционных контейнерах. Контейнеры крепят жестко, без амортизационных прокладок.
39. По доставке крови в организацию службы крови, она немедленно переносится в холодильник, обеспечивающий температурный режим хранения.
40. Консервированную кровью, предназначенную для получения свежезамороженной плазмы, криопреципитата переносят на хранение в холодильник немедленно, по мере ее заготовки. Пробирки с кровью доставляются в соответствующие лаборатории для дальнейшего исследования.
41. Результаты каждого лабораторного исследования регистрируются в "Медицинской карте донора" и в соответствующих лабораторных журналах.
42. После полного обследования крови на основании контрольных исследований решается вопрос о пригодности крови к использованию для реализации или переработки и осуществляется соответствующее этикетирование.
43. В соответствии с приложением к настоящим Правилам этикетка содержит следующую информацию: ведомственную принадлежность (допускается аббревиатура), полное наименование организации, заготавливающей кровь с указанием города, регистрационный номер донора, фамилия, имя, отчество донора, группа крови, резус принадлежность, дата заготовки, срок годности, температура хранения, фамилия, имя, отчества врача, заготовившего кровь.
На этикетке резус-отрицательной крови ставится штамп "Резус- отрицательная (Rh-)", на этикетке резус-положительной крови - "Резус- положительная (Rh+)".
Дата заготовки, срок годности обозначаются арабскими цифрами через точку. Например: 02.05.1999 года.
44. Этикетка может содержать информацию о дополнительно проведенных тестах (например, о тестировании на цитомегаловирус, токсоплазмоз и другие).
45. Препараты крови производятся в соответствии с технологическими регламентами, утвержденными в установленном порядке на каждый препарат
3. Хранение, реализации крови и ее компонентов, препаратов, консервирующих растворов
46. Заготовленная кровь до ее окончательного обследования, переработки, этикетирования хранится отдельно от крови, готовой к реализации в медицинские организации, в специально отведенных холодильниках или холодильной камере на определенных полках с надписью "Кровь не обследована! Выдаче не подлежит!".
47. Холодильники и холодильные камеры для хранения подключаются к резервному источнику электропитания в дополнение к подключению к основной сети.
48. Проводится мониторинг температурного режима хранения.
49. Гемаконы с кровью и ее компонентами хранятся в холодильниках или холодильных камерах раздельно в зависимости от их групповой и резус- принадлежности. Каждая группа имеет соответствующее обозначение на полках холодильника или камеры, в которых она хранится.
50. Заготовленная кровь и ее эритроцитсодержащие компоненты хранятся в вертикальном положении при температуре от +4 С до +6 С. Срок хранения зависит от состава консервирующего раствора.
51. Эритроциты, обедненные лейкоцитами и тромбоцитами хранятся при температуре от +4 С до +6 С в течение 24 часов.
52. Кровь, предназначенную для выделения концентрата тромбоцитов, хранят при температуре от +20 С до +22 С не более 6 часов от момента заготовки.
53. Тромбоцитный концентрат хранится при температуре от +20 С до +24 С в течение 5 суток в термостате с тромбомиксером и до 24 часов при его отсутствии.
54. Лейкоцитный концентрат хранится при +20 С до +24 С в течение 24 часов.
55. Кровь, предназначенную для приготовления свежезамороженной плазмы, хранят при температуре от +4 С до +6 С не более 6 часов, замороженной плазмы не более 24 часов от момента заготовки.
56. Свежезамороженная плазма, замороженный криопреципитат хранят при температуре -30 С и ниже в течение 24 месяцев, при температуре от -25 С до 30 С в течение 12 месяцев, при температуре от -18 С до -24 С в течение 3-х месяцев.
57. Препараты крови - растворы альбумина, иммуноглобулины, глюнат, концентрат фактора VIII, сухой криопреципитат - хранятся при температуре и в течение сроков, указанных на этикетке.
58. Гемаконы с консервирующим раствором хранятся в сухом, защищенном от света помещении при температуре от 0 до +25 С в течение срока, указанного производителем.
59. Кровь, признанная годной для использования по результатам исследований, регистрируется в специальном журнале и передается в соответствующие отделения для приготовления компонентов, для производства препаратов или в исключительных случаях для реализации в медицинские организации.
60. Перед реализацией крови и ее компонентов, препаратов осуществляется их макрооценка и соответствие этикетке, проверяется срок годности.
61. Кровь, ее компоненты и препараты, не пригодные для реализации или переработки, подлежат списанию по акту и уничтожению.
62. Основаниями для заключения об их непригодности являются:
1) нарушения герметичности упаковки;
2) визуально определяемый гемолиз, наличие сгустков в крови и эритроцитсодержащих компонентах;
3) мутность, наличие хлопьев, пленки и другие признаки инфицирования в плазме, препаратах крови;
4) положительные реакции на сифилис, ВИЧ 1, 2 и антитела к вирусу гепатита С, поверхностного антигена (НвsAg), повышенный уровень АлАТ;
5) несоответствие фактического количества крови указанному на этикетке контейнера;
6) отсутствие результатов анализов;
7) отсутствие марки или этикетки, а также неясное их оформление;
8) несоответствие препаратов крови нормативным документам.
Приложение к Правилам заготовки, переработки, хранения, реализации крови, ее компонентов и препаратов в организациях, осуществляющих деятельность в области службы крови Образец ________________________________________________________ (наименование ведомства)
(наименование учреждения)
Консервированная кровь ______________________________________ мл Консервант ______________________ (название) ________________ мл Регистрационный номер донора (марка) ___________________________ Донор (Ф.И.О.) _________________________________________________ Группа крови ___________________________________________________ Резус-принадлежность __________________________________ (штампы)
Дата заготовки крови ___________________________________________ Срок годности __________________________________________________ Температура хранения 4 2 С__________________________________ Врач, ответственный за заготовку крови (Ф.И.О.) ________________ Тесты на гепатиты В, С, ВИЧ, сифилис - отрицательные.
Внимание! Врач перед переливанием обязан:
проверить группу крови больного и группу переливаемой крови;
провести пробу на совместимость эритроцитов донора с сывороткой больного по групповой и резус-принадлежности;
провести биологическую пробу.