Қазақша:
Маслихат Костанайской области Қостанай облысының мәслихаты Қостанай облысы мәслихатының 2003 жылғы 16 мамырдағы № 284 шешімі. Қостанай облысының Әділет басқармасында 2003 жылғы 16 маусымда № 2307 болып тіркелді. Қабылданған мерзiмінің өтуіне байланасты қолданылуы тоқтатылды - Қостанай облысы әкімі аппараты басшысының 2006 жылғы 4 шілдедегі № 336 хатымен Қостанай облысында кедейшілікті төмендету жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған кешенді бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 11)-тармақшасына сәйкес Костанай облыстық мәслихаты ШЕШТІ
1. Облыс әкімияты ұсынып отырған, Қостанай облысында кедейшілікті төмендету жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған кешенді бағдарламасы бекітілсін (қоса беріліп отыр).
2. Осы шешімнің орындалуына бақылау жасау облыс әкімінің орынбасары Б.
Б. Баймағамбетоваға және облыстық мәслихаттың білім, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт және халықты әлеуметтік қорғау мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
И.
Қостанай облыстық мәслихатының кезектен тыс сессиясының торайы Аронова Қостанай облыстық мәслихатының хатшысы В. Мягков ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Костанай облысы мәслихатының 2003 жылғы 16 мамырдағы № 284 шешімімен бекітілген Қостанай облысында кедейшілікті төмендету жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған кешенді бағдарлама Мазмұны
1. Кешенді бағдарламаның паспорты
2. Кіріспе
3. Облыстағы проблеманың қазіргі жағдайын талдау
4. Кедейшілікті төмендету жөніндегі кешенді бағдарламаның мақсаттары және міндеттері
5. Кедейшілікті төмендетудегі негізгі бағыттар және кешенді бағдарламаны іске асыру тетігі
6. Қажет ресурстар және оларды қаржыландыру көздері
7. Кешенді бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер
8. Кешенді бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары
1. Бағдарламаның паспорты Атауы кешенді бағдарлама (әрі қарай - Кешенді бағдарлама)
Әзірлеу үшін негіз
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 26 наурыздағы № 296 «Қазақстан Республикасында кедейлікті азайту бағдарламаны бекіту туралы» қаулысына Негізгі әзірлеуші «Облыстық еңбек, жұмыспен камту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы» мемлекеттік мекемесі облыстың басқармалары және департаменттерімен бірлесіп Мақсаты Экономикалық өсу үшін жағдай туғызу жолымен кедейшілік пен жұмыссыздықты қысқарту, халықты жұмыспен қам- туға және халықтың өзін өзі жұмыспен қамтуына жәрдемдесу, халықтың табысып өсіру, халықтың кедей топтарының денсаулық сақтау, білім алу, атаулы әлеуметтік қорғалуға қол жеткізуін арттыру үшін жағдай туғызу Жоғарыда аталған мақсатқа жету үшін томендегі міндеітерді шешу қарастырылады:
облыс экономикасының әрі қарай дамуы, жаңа жұмыс орындарын құру, жұмыспен қамтымаған азаматтардың жұмысқа орналасуына жәрдемдесу;
Міндет- тер әлеуметтік жұмыс орындарын, қоғамдық жұмыстарды, кәсіби оқытуды, біліктілікті жетілдіру мен жұмыссыздарды қай- та даярлауды ұйымдастыру;
кәсіпкерлікті дамыту, халықтың өзін-өзі жұмыспен қамтуы үшін жеке қосалкы шаруашылықты ұйымдастыруға жәр- демдесу жолымен қолайлы жағдай жасау Кешенді бағдарламаның негізгі принциптері:
әлеуметтік көмектің атаулылық сипатын қамтамасыз ету;
прин- циптер кедейшіліктің гендерлік, жас шамалық, географиялык және басқа да жағдайларын ескеру Қаржы- ландыру көздері Қостанай облысында кедейшілікті төмендету жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған кешенді бағдарлама жергілікті бюджеттен жеке қаржыландыруды талап етпейді. Бүл кешендік сипаттағы бағдарлама.сондықтан 2003-2005 жылдары кедейшілікті томендетуге бағытталған қаражат кедейшілікті томендету мәселесіп жанама шешетіп қолданыстағы және әзірленетін салалық жәнс аймақтык бағдармалардың шегінде қарастырылады 2005 жылга 2002 жылмен салыстырганда халықтың кедейшілік шегінен төмен күн коріп жатқан үлесіп 48,8%-га төмен- дету 2005 жылға жүмыссыздықтын жалпы деңгейі халықтың экономикалық жағынан беленді топтарының 8,1 %-ын құрай- ды.
Бағдар- ламаны іске асыру- дан күтілетін нәтиже- лер 2003-2005 жылдар Іске асы- ру мерзі- мі Осы бағдарламаны әзірлеу қажеттілігі облыста кедейшілікті болуымен шарттасылған. 2003 жылдың 1қантарына кедейшілік шегінен тьіс 52794 адам өмір сүріп, кедсейшілік деңгейі 5.6%-ды қүрап отыр. Кедейшілік дедгейі, әсіресе, облыстың оңтүстік аймағында жоғары, ол 14-26%-га жетіп отыр.
Халықтың кедей жіктері тек жалғызбасты көп балалы аналармен, мүгедектермен, зейнеткерлермен ғана емес, еңбекке қабілетті азаматтармен толығып отыр. Кедейшшктің әлеуметтік қүрылымы әзгерді: кедейлердің жалпы санынан 26,5 мыңы 18 жасқа дейінгі балалар (50,2%), 25,2 мыңы (47,6%) - еңбекке кабілетті жастагы азаматтар, олардың 19,9 мыңы (кедейлердің жалпы санына 37,7%) - жұмыс істемейтіндер.
Кедейшіліктің негізгі себептері:
жұмыссыздардың біліктілігінің еңбек рыноғындағы талаптарға сәйкес келмеуі;
азық-түліктің, тауарлар мен қызмет көрсетулердің бағасының өсуі;
еңбекақы, зейнетақы және жәрдемакы молшерінің төмемдігі;
халықтың масылдық көңіл-күні, жұмысқа орналасу мүмкіндігі туралы хабарсыздық;
тегін медициналық көмек алудың кысқаруы;
село инфрақүрылымның әлсіз дамуы.
Кедейшілікті төмендетудің негізгі жолдары:
экономикалық өсу, халықтың жұмыспен қамтылуы;
әлеуметтік көмектің атаулығы;
кедейлердің базалық білімге, бірінші медициналык көмегі, тұрғын үйге, коммуналдық қызметке, ауыз суды қоса есептегенде, көлік инфрақүрылымына қол жеткізуі;
бюджеттік бағдармаларға өкімшілік етудід тиімділігі;
кедейлердің мемлекеттік шешім қабылдауға қатысуы, ақпаратқа қол жеткізуінің арттырылуы.
Кедейшілік проблемасын шешуде мемлекеттік органдардың, үкіметтік емес үйымдардын, кәсіпорындардың, басқа да қоғамдық бірлестіктердің озара іс-қимылы және белсенді катысуы көзделуде.
3. Облыстағы проблеманың қазіргі, жадайын талдау.
Кедейшіліктің беиіні 2002 жылдың 1 қаңтарына Қостанай облысындағы кедейшілік бейіні төмендегі деректермен сипатталады:
2002 жылдың екінші токсанында халықтың 31,6 %-ның табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен болды; 8,1%-азық- түлік себетінің бағасынан төмен;
кедейшілік шегінен тыс омір сүріп жатқан халықтың үлссі халықтың жалпы санының облыс бойынша 5,6% қүрайды, селолық жерде-5,4%, олардан:
Жангелдин ауданында-25,7%, Амангелдіде —22,5%, қаладағы кедейшілік көбіне шағын қалаларда орын алған;
2002 жылдың екінші тоқсанында халықтың, ең жоғары қамтамасыз етілген тобының 10% мен ең төмен қамтамасыз етілген тобының 10% ара қатынасы 12 қүрады (бастапқы көрсеткіші 8).
2003 жылдың 1 қаңтарына кедейлік шегінен тыс 52794 адам өмір сүруде, кедейшілік деңгейі 5,6 % қүрайды.
Кедейлердің жалпы санынан:
26,5 мыңы 18 жасқа дейінгі балалар немесе 50,2%;
экономикалық енжар халықтың елеулі үлесін, сондай-ақ жұмыссыз халықтың -12,5% жастар құрайды.
25,2 мың адам- еңбекке қабілетті жастағы азаматтар, бүл 47,6 % құрайды, олардан-19,9 мыңы (кедейлердің жалпы санына 37,7%)- жұмыс істемейтіндер;
0,6 мыңы-мүгедектер (1,1%);
1,1 мыңы-зейнеткерлер (2,0%).
Экономикалық өсу және кедейшілік Соңғы үш жылда облыс экономикасында жалпы экономикалық және қаржылық жағдайдың жақсару үрдісі сақталды. Өнеркәсіп және ауыл шаруашылық өндірісінде оң қарқын қалыптасты.
1999 жылғы өнеркәсіп өндірісінің көлемі қолданыстағы бағамен 49,7 миллиард теңгені құрады, 2000 жылы - 59,3 миллиард теңге, 2001 жылы - 62,1 миллиард теңге, 2002 жылы - 71,7 миллиард теңге. Облыста шығарылатын барлық онім түрлерінің ішінде кен өндіру өнеркәсібі кәсіпорындарының өнімі ең маңыздысы болып табылады. Өндіріс өнеркәсібінің жалпы келемінде бүл саланың үлес салмағы осы жылдар ішінде 33,3% - дан 49,9% - ға дейін көбейді. Өндеуші өнеркәсіп кәсіпорындарының үлесі 38,9% - дан 32,7% - ға дейін кеміді, электр энергиясын, газ бен суды өндіру және болу 27,8% - дан 17,4 % дейнге 1999 жылы өнеркәсіп қызметкерлерінің орташа айлық еңбек ақысы 13715 теңгені құрады, 2000 жылы - 24,1 % көбейді және 17031 теңгені құрады. 2001 жылы еңбек ақы 18836 теңгені құрады және 2000 жылмен салыстырғанда 10,6%-ға өсті. 2002 жылы ол 7,5%-га көбейді және 20250 теңгені құрады. Өнеркәсіпті орташа еңбек ақы 2002 жылы орташа облыстықтан 1,4 есе жоғары. 1999-2001 жылдары күрделі қаржы жұмсалымын біртіндеп қалпына келтірудің тұрақты үрдісі байқалды. 2001 жылы 1998 жылмен салыстырғанда негізгі капиталға инвестициялар 2 еседен көп өсті. 2001 жылда 2000 жылмен салыстырғанда олар 1,6 есе көбейді. Күрделі қаржы жұмсалымын салу үшін өндіріс саласында кен өндіру өнеркәсібі басымдыққа ие болып отыр.
2001 жылы облыстың жалпы аймақтық онімінің 26,4% ауыл шаруашылық өндірісінің үлесіне тиді, бүл 2000 жылмен салыстырғанда 4,4 %-ға коп. Өткен 2001 жылы 80,4 миллиард теңгеге жалпы ауыл шаруашылық өнімі өндірілді, бүл алдағы жылдың тиісті мерзімімен салыстырғанда 11%-ға жоғары. 1999 жылы-2,4 миллиард теңге, 2000 жылы-0,9 миллиард теңге және 2001 жылы 1,8 миллиард теңге табыс алынды. Бұл негізінен өсімдік шарауашылығынан алынған табыспен байланысты.
Кейінгі үш жыл ішінде орта есеппен 3,3 миллион тонна астық өндірілді, астықтың шығымдьшығы гектардан 11,4 центнерді құрады.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету үшін 2001 жылы екі несис беретін серіктестік қүрылды, Федоровта «Капитал» және Қарабалық ауданында «Карлығаш» ауыл шаруашылық несиелік серіктестігі.
2002 жылы Жітіқара ауданында —бір серіктестік және Денисов ауданында —бір серіктестік құрылды. Ауыл шаруашылық несиелік серіктестіктер 115,2 миллион теңге мөлшерінде жарғылық капитал қалыптастырды.
Ауыл шаруашылық өнімінің өсуін ынталандыру үшін тірі мал мен ауыл шаруашылық өнімін дайындаушы пункттер ұйымдастырылды: сүт сатып алатын 113, ет сатып алатын 89 пункт құрылды.
2001 жылы салықтар мен алымдардың түсуі 1998 жылмен салыстырғанда 2,2 есе өсті,ал жергілікті бюджетке түсім - 1,8 есе өсті.
Соңғы үш жылда жалпы аймақтық өнім халықтың жан басына шаққанда 22%-ға, орташа айлық еңбек ақы - 1,5 есеге өсті.
Тоқтап тұрған өндірісті қалпына келтіру және жаңадан өндірістер ашу жұмысы жүргізілуде. 2001 жылдың өзінде 14,8 мың жаңа жұмыс орындары құрылды, 2002 жылы-12178 жұмыс орны ашылды.
Жұмыспен қамту және жұмыссыздық 1999 жылға дейін облыста жұмыссыздық деңгейінің әсу үрдісі сақталды, бүл көрсеткіш аталған жылы экономикалық белсенді халыққа алғанда 15,8 %-ға жетті. 2000 жылдан бастап халықты жұмыспен қамтуды жақсарту жөніндегі қабылданған шараларға байланысты бүл көрсеткіштің біртіндеп төмендегені байқалады. 2002 жылы жұмыссыздық деңгейі 9,3% құрады.
Өздігінен жұмыспен қамтылған халықтың саны 1997 жылмен салыстырғанда 43,4 %-ға өсті.
Қоғамдық жұмыстар
Ақылы қоғамдық жүмысты үйымдастыру, әлеуметтік шиеленісті төмендетіп, қызметкерлердің еңбек рыногымен байланысын сақтап, жүмыссыз отбасының табысын көбейтіп және аймаққа қажет жұмыс түрлерін өткізуге жұмыс күшін жұмылдыруға мүмкіндік беріп, елеулі пайда келтіріп отыр.
Соңғы үш жыл ішінде облыста қоғамдық жұмыстарға қатысушылардың саны 6197-ден 6718 адамға дейін қүрап отыр.
Ақылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырғанда жұмыстың негізгі түрлері елді мекендерде тиісті санитарлық жағдайды сақтау, объектілерді жөндеу болып табылады. Елді мекендерді тазарту және абаттандыру сияқты қоғамдық жұмыстардың дәстүрлі түрлеріне қатысушылардың жалпы санының 58,5 % қатысты. Өткен жылдың тиісті мерзімімен салыстырғанда жұмыссыздардың әлеуметтік-мәдени сала нысандарын жөндеуге қатысуы өсті. Жұмысқа қатысушылардың ішінде 88% нысаналы топтарға жатады, 522 қатысушы түрақты жұмыс орнына жұмысқа орналастырылды.
Жылына орта есеппен кемінде екі айға созылатын еңбекке төленетін ақының төмендігі, сонымен қатар көбісіне тартымсыз, беделсіз қол жұмысы, жұмыссыздардың қоғамдық жұмыстан бас тартуының негізгі себебі болып табылады. Бүл жұмыстарға азаматтардың ең мүқтажы ғана қатысады.
Кәсіптік дайындау және қайта дайындау Бүгінде кәсіптік білім беру жүйесі еңбек рыноғының мүқтажын жеткілікті көрсете алмай өтыр, сондықтан оку орындарын бітірушілер және халықтың кейбір жіктері талап етілмей отыр. Көптеген оқу орындары білім беру рыноғын дамытып, заңгер мен экономика саласындағы кадрларды дайындауға маманданып отыр. Сонымен қатар көптеген кәсіпорындарға, әсіресе өнеркәсіпке қажет инженерлік- техникалық мамандар жоқтың қасы.
Ұзақ мерзім жұмыс істемеген, қазіргі еңбек рыноғында сүраныс таппайтын мамандықтары бар немесе қандай да болмаса мамандығы жоқ жұмыссыздар санының елеулі екенін ескерсек, оқытудың, қайта оқытудың және біліктілікті жетілдірудің қажеттілігі зор екені түсінікті болар.
Әлеуметтік жұмыс орындары Халықтың нысаналы топтарының ішіндегі жұмыссыздарды, бірінші кезекте күнкөрістері төмендерді, үзақ уақыт жұмыс істемейтіндерді, жастарды әлеуметтік қорғау мақсатында әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру және қаржыландыру ережесі әзірленді.
Қостанай облысы әкімиятының «Әлеуметтік жұмыс орындарын үйымдастыру және қаржыландыру ережелері туралы»
2002 жылдың 2 мамырында № 102 қаулысы қабылданды, мемлекеттік тіркеу нөмірі 1510.
Білім алу мүмкіндігі 2002 жылы 76 елді мекенде тіпті мектеп болған жоқ, 147 селода орта мектеп, 208-інде негізгі мектеп болмады. Осының салдарынан күніне 3391 оқушы қатынап оқуға мәжбүр. Күніне 3- тен 50 шақырымға дейін мектепке жол жүру (әсіресе қыста) оқушылардың бүл санаттарының сабақты жиі жіберуіне әкеп соқтырып отыр.
Мектептен тыс жүрген балалар мен жастардың елеулі үлесі күнкөрістері төмен және бейберекет отбасыларының өкілдерін құрайды. 2002 жылдың 15 мамырына текті 10 күннен артық мектепке бармаған 25 мектеп жасындағы баланың 14-і бейберекет отбасынан. Түрақсыз материалдық Жағдай, жұмыссыздық және көшіп-қонуға мәжбүр болу отбасы бюджетінің жағдайына әсер етеді және кейбір отбасының балаға білім беруге жұмсайтын қаражатты үнемдеуіне мәжбүр етеді. Осының нәтижесінде балалар не күнкөріске қаражат табушы, не үйсіз, қаңғыбас болып кетеді.
Күнкөрістері төмен отбасылары балаларының, жетім балалардың және денсаулықтары нашар балалардың толық білім алуға қол жеткізуіне байланысты күрделі проблемалардың бірі ыстық тамақпен қамтамасыз ету болып отыр. Облыс бойынша күнкерістері тәмен отбасыларынан 5957 бала мектеп асханаларында тегін тамақтанады, бүл жалпы санның 15,4% қүрайды, 6487 оқушы (16,7%)
арзандатылған тамақ алады.
Білім берудің барлық сатыларында әйел балалардың (6 жастан 24 жасқа дейін) 71,6 %, ер балалардың 70,1 % қамтылған. Студенттердің арасында қыздардың үлесі жігіттерден жогары.Бірақ еңбек рыноғында жұмысқа орналасуға қыздардың мүмкіндігі төмен. Жоғары оқу орындарына түсе алмай, қалада қалуды қалап отырған село жастарының жағдайы көкейтесті проблема болып отыр.
Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек Қоғамның әлеуметтік саралануының күшеюі және денсаулық сақтау, білім беру, түрғын үй-коммуналдық шаруашылық, қоғамдық көлік саласындағы тегін қызмет көрсетудің қысқаруы халықтың әлеуметтік көмекке мүқтаждығының өсуіне әкеліп соқтырды. Еғер 1996 жылы әлеуметтік қамтамасыз ету мен әлеуметтік комекке жүмсалған шығынның үлесі жергілікті бюджеттің барлық шығынының 4,1% қүраса, 1999 жылы-8,3%, 2000 жылыг7,3%,2001жылы-10,1%, 2002 жылы-10,4% қүрап отыр.
1990 жылдың аяғында кедейлер, санатына мүгедектер, жалғыз басты аналар мен коп балалы отбасыларынан басқа балалардың, жастардың, зейнеткерлердің, жүмыссыздардың, үйсіздердің, қоныс аударушылардың және босқындардың кейбір санаттары жататын болды.
2000 жылдың басында аймақтық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармалары елді мекендердің әлеуметтік карталарын жасап, орта есеппен жан басына шаққандағы табыс кедейлік шегінен аспайтын әр отбасына әлеуметтік карталар жүргізген. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халыкты әлеуметтік қорғау басқармасында деректердің ; электрондық базасы қүрылған.
Сонымен қатар халықты әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша түрлі мемлекеттік органдардың қызметі нашар үйлестіріліп отырғандығын атап өту керек. Халықтың әлеуметтік комек алу мүмкіндігі туралы жеткіліксіз хабардар болуы, мемлекеттік емес сектордың әлеуметтік қызмет көрсетуде нашар қатысуы еуәуір әсер етіп отыр.
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік комек туралы» Заңының 2002 жылғы қаңтардан бері іске асырылуы көмекке оте мүқтаждарға мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек көрсетуге бағытталған.
2002 жылы атаулы әлеуметтік көмек алушылар 31,5 мың адам болды немесе кедейлік шегінен тыс өмір сүріп жатқан халықтың жалпы санының 59,6%.
Халықтың тұрғын үй және коммуналдық кызмет көрсетулермен, таза ауыз сумен, жол және автокөлікпеп, байланыспен қамтамасыз етілуі Облыста халықтың түрғын үймен қамтамасыз етілу көрсеткіші рсспублика бойынша ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
Мысалы, бір адамға 19,6 шаршы метр түрғын үй келеді. Үй шаруашылығының 99,2%-ның жеке үйі бар, бүл республикалық көрсеткіштен 10,2%-ға жоғары; олардың 60%-ы барлық коммуналдық жағдай жасалған түрғын үймен қамтамасыз етілген, республика бойынша бүл көрсеткіш 44% қүрайды. Көріктеңдіру керсеткіші қалалық жерде-87%, селолық жерде-33% қүрайды.
Халықтың төлеу қабілетінің төмендігінен коммуналдық қызмет көрсетуге төленбеген толемдердің деңгейі жоғары болып отыр.
Бүл проблеманы шешуге тұрғын үй жәрдемақысы оң әсер етіп отыр. 2002 жылы тұрғын үй жәрдемақысын төлеуге жергілікті бюджеттен 603,8 миллион теңге жүмсалған, бүл 1999 жылдағыдан 7,3 есе көп. Осы уақыт ішінде тұрғын үй көмегін алушылардың саңы 2,2 есеге өсті.
Облыста жергілікті маңыздағы автокөлік жолдарының жүйесі 7732 шақырымды қүрайды: оның ішінде 4125,5 шақырым- жетілдіріп жабылған, 2259,5 шақырымы үсақ тас және қиыршық таспен жабылған, 1347-тегістелген жол. Автокөлік жолдары негізімен 60-70 жылдары салынған, жеңіл көлікке арналган, қазіргі заманғы ауыр салмақты көліктердің көбеюіне байланысты жол мен жол қүрылыстары тез тозуға ұшырап отыр.
Облыс қалаларында жолаушы тасымалдаудың орташа деңгейі 82,5% қүрайды, селолық жерде-51%. 344 селолық елді мекенде көлік қатынасы жоқ, бүл халықты әлеуметтік кызмет корсетулерге қол жеткізу мүмкіндігінен айырып, кедейлердің жағдайын одан сайын қиындатып отыр.
Кедейшіліктің аймақтық және экологиялық аспектілері оңғы жылдары Қостанай облысында экологиялық жағдай салыстырмалы түрде түрақты болып келеді. Оған уран өндіру саласы мен химия өнеркәсібі кәсіпорындарының болмауы, сондай-ақ бірқатар ірі кәсіпорындардың, оның ішінде химия талшығын өндіру жөніндегі үш зауыттың (Қостанай, Рудный және Лисаков калалары) жойылуы ықпал етіп отыр.
Облыста 95 елді мекенде су қүбыры жоқ, ол жерлердің халкы суды тасып пайдаланады.
Ауыз судың 19% бактериологиялық көрсеткіштер бойынша стандартқа сай емес. Халықтың 6,7% ауыз судың орталықтандырылган көзіне қол жеткізе алмай отыр.
Облыстың мәслихаты бекіткен 2010 жылға дейін арналган облыстың стратегиялық даму жоспарын іске асыру мақсатында «Қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстар» бөлімі бойынша Ұзынкөл, Сарыкөл, Қарасу аудандарын сумен қамтамасыз ету проблемасын шешу жоспарлануда.
«Ауыз су» бағдарламасын іске асыру үшін 2002 жылы республикалық бюджеттен 183,526 миллион теңге бөлінді және игерілді, соның ішінде Сарыкөл ауданында Лихачев топтық су құбырын салуға Сарыкөл ауданы -86,04 миллион теңге, Ұзынкөл жер асты су құбырынан топтық су құбырын салуға (Ұзынкол ауданы) - 77,8 миллион теңге, Амангелді ауданың Амангелді кептінде су қүбыры жүйесін қайта салуға (Байғабыл жер асты су құбыры) - 19,686 миллион теңге.
2002 жылы облыстық бюджеттен суды қорғау іс- шараларына (су және канализация) 119751,0 мың теңге бөлініп игерілді
4. Кедейшілікті төмендету жөніндегі кешенді бағдарлама мақсаты және міндеттері Бұл бағдарламаның мақсаты төмендегі жағдайларды жасау жолымен кедейшілік деңгейін қысқарту болып табылады:
Экономикалық өсу үшін, шағын бизнесті қосқанда кәсіпкерлікті дамыту;
жұмыспен қамтуды және халықтың табысын көбейту;
білім мен денсаулық сақтау көрсететін қызметтерге кедейлердің қол жеткізуін көтеру;
халықты әлеуметтік қорғаудың атаулылық сипаттын жақсарту.
5. Кедейшілікті төмендетудің негізі бағыттары және Кешенді бағдарламаны іске асыру тетігі Нысаналы топтардағы кедейшілікті қысқарту жөніндегі шаралар оқымайтын және жұмыс істемейтін жастар.
Осы санаттағы жастарды анықтау және оларды еңбек пен әлеуметтік омірге тарту үшін құқықтық және психологиялық көмек көрсету жөнінде шаралар қабылдау.
Уәкілетті аймақтық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармаларының жанындағы жастардың еңбек биржалары және жұмыс іздеу клубтарында жұмыс іздеу технологиясы жөнінде семинар ұйымдастыру және өткізу.
Маусымдық, уақытша немесе толымсыз жұмыс күніне жұмыска орналасуға көмек көрсету.
Кеп балалы және кедей отбасыларыңың балалары.
Жалғыз басты қарт адамдар.
Жалғыз басты қарт адамдарды үйде әлеуметтік көмек көрсетудің 18 бөлімшесі арқылы күтуді ұйымдастыру. Бүл жұмысқа үкіметтік емес ұйымдарды тарту.
Мүгедектер.
Мүгедектердің түрғын үй, қөғамдық және өндірістік ғимараттарға, әлеуметтік инфрақүрылым нысандарына қол жеткізуін қамтамасыз ету:
мүгедектерді оңалту бағдарламасын іске асыру шеңберінде:
2-3 топтағы мүгдектерді оңалту бағдарламасы бойынша оқыту;
кресло-арбалармен қамтамасыз ету;
мүгедек балаларды және мүгедектердің жекелген санаттарын санаторлық- курорттық емдеу;
16 жасқа дейінгі мүгедек балаларды компьютерлік томографпен тексеруге әлеуметтік көмек көрсету;
2003 жылы 50 орындық мүгедек балаларды оңалту орталығын салу.
Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 11 шілдедегі «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық- педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы»
Заңын іске асыру мақсатында:
кемтар балаларға үйде қызмет көрсету үшін жүмыс істеп жатқан өлеуметтік көмек бөлімшілеріне әлеуметтік қызметкерлердің қөсымша штаттық бірліктерін енгізу;
кемтар балаларға көмек көрсету үшін қалаларда психологиялық- медициналық-педагогикалық көмиссиялар, аудан орталықтарында - коррекциялық кабинеттер құру.
Шағын кәсіпкерлікті дамыту Шағын кәсіпкерліктің жене облыс экономикасының ойдағыдай дамуы үшін технопарктер жүйесін қүру және бизнес- инкубаторларды әрі қарай дамыту міндеттердің бірі болып табылады. Инфрақүрылым элементтерін қүру және дамытудың негізгі идеясы- өзін-өзі қаржыландыру негізінде әрі қарай ойдағыдай даму үшін жаңа кәсіпорының негізін қалауга кемектесу. Бүл қосымша жүмыс орындарын қүруга мүмкіндік береді және ондіріс колемін арттыру есебінен экономикалық әсуді қамтамасыз етеді.
2003-2005 жылдар арасында шағын кәсіпкерлік нысандарының саны 39758 бірлікке немесе 8,3 %-ға өседі.
Демографиялық және көші-қон факторларының кедейшілікке ықпалын жұмсарту жөніндегі шаралар облыста демографиялық жағдайды жақсартудың 2002-2005 жылдарға арналған бағдарламасында қарастырылған іс-шараларды орындау демографиялық факторлардың кедейшілікке ықпалын жүмсартуға мүмкіндік береді. Жоғарьща аталған бағдармаларда бүл үшін:
табысы жағынан аз қамтылған отбасылары балаларының мектепке дейінгі мекемелерге баруға қол жеткізуін қамтамасыз ету;
жүкті әйелдерді ерте анықтауды үйымдастыру, қауіп-қатер тобына жататындарды анықтау, оларды жоспарлы түрде қарап түруды үйымдастыру;
қыз балалардың ішінде ішкі қүрылыстарында ауытқу бар, қауіп-қатер тобына жататындарын сауықтыру және оларды болашақта ана болуға дайындау мақсатында емдеу үшін анықтау;
халықтың, әсіресе көп балалы отбасылары көп аудандардың отбасын жоспарлау ақпаратына қол жеткізуін жақсарту қарастырылған.
Көші-қонның кедейшілікке ықпалын төмендету мақсатында төмендегі шаралар қабылданады:
көшіп келушілердің, оның ішінде репатриаттардың (оралмандардың) бейімделулеріне және орналасуларына жәрдемдесуді жақсарту;
жақын және алыс шет елден кошіп келудің бекітілген квотасын орындау.
Келген репатрианттарды түрғын үймен, біржолғы жердемақымен, жер учаскесімен қатамасыз ету;
қоныс аудару қарқынын тәмендету үшін жағдай туғызу, білікті кадрлардың кетуіне жол бермеу;
облыс ішіндегі көші-қонды реттеу.
Білім беру қызметтеріне қол жеткізуді жақсарту халықтың білім беру қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту үшін қажет:
жалпы оқыту қорына бюджетгік қаражатты уақытында және толық аударуды қамтамасыз ету, қаражатгы жүмсаудың тиімділігін арттыру және бақылауды күшейту;
мектептері жоқ елді мекендерден балаларды мектепке үздіксіз тасымалдауды ұйымдастыру;
мемлекеттік жалпы білім беретін және кәсіптік мектептерде (лицейлерде) аз қамтылған отбасыларының балаларын тегін ыстық тамақпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру;
мемлекеттік мектепке дейінгі, мектептен тыс ұйымдар жүйесін сақтау жонінде шаралар қабылдау;
аз камтылған отбасының балалары үшін жазғы демалыс ұйымдастыру;
ауыл шаруашылық өндірісі үшін орта кәсіптік білімі бар мамандар мен білікті еңбек (жұмысшылар, қызметкерлер)
қызметкерлерін дайындау жөніндегі мемлекеттік кәсіптік мектептер (лицейлер) және колледждер жүйесін сақтау жонінде шаралар қабылдау.
Әлеуметтік көмектің атаулы сипатын көтеру мақсатында:
учаскелік комиссиялардың сандық және сапалық қүрамын қайта қарау;
мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алудан үміткер халықтың кедей санаттарының масылдығының алдын алу үшін мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекті тағайындау және төлеу ережесіне өзгертулер енгізу; атаулы әлеуметтік көмек алудан үміткер отбасының, адамның жиынтық табысын анықтау ережесіне өзгертулер енгізу.
Бағдарлама кешенді сипатқа ие, сондықтан 2003-2005 жылдары кедейшілікті төмендетуге бағытталған қаражат қолданыстағы және әзірленетін кедейшілікті төмендету мәселесін жанама шешетін салалық және аймақтық бағдарламалар шеңберінде жыл сайынғы тиісті бюджет аясында қарастырылады.
7. Кешенді бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтиже Кешенді бағдарламаны іске асыру және онда қарастырылған барлық шараларды қабылдау облыс халқының әл-ауқатын котеруге, кедейшілік пен жүмыссыздық деңгейін төмендетуге ықпал етуге тиіс.
2005 жылға халықтың кедейшілік шегінен төмен күн көріп жатқан үлесін 2002 жылмен салыстырғанда 48,8 % -ға төмендету.
2005 жылға жұмыссыздықтың жалпы деңгейі халықтың экономикалық жағынан белсенділігіне қарағанда 8,1% құрайды.
8. 2003-2005 жылдарға арналған Қостанай облысында кедейшілікті төмендету жөніндегі кешенді бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

На русском языке:
Қостанай облысының мәслихаты Решение маслихата Костанайской Маслихат Костанайской области области от 16 мая 2003 года №
284. Зарегистрировано Управлением юстиции Костанайской области 16 июня 2003 года № 2307. Прекратил действие в связи с истечением срока применения - письмо руководителя аппарата акима Костанайской области от 4 июля 2006 года № 336 Об утверждении Комплексной программы по снижению бедности в Костанайской области на 2003 - 2005 годы В соответствии с подпунктом 11) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан «О местном государственном управлении в Республике Казахстан»
Костанайский областной маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить представленную акиматом области Комплексную программу по снижению бедности в Костанайской области на 2003 - 2005 годы (прилагается).
2. Контроль за выполнением настоящего решения возложить на заместителя акима области Баймагамбетову Б.Б. и постоянную комиссию областного маслихата по вопросам образования, здравоохранения, культуры, спорта и социальной защиты населения.
И.
Председатель внеочередной сессии Костанайского областного маслихата Аронова Секретарь Костанайского областного маслихата В. Мягков Утверждена решением Костанайского областного маслихата от 16 мая 2003 года № 284 Комплексная программа по снижению бедности в Костанайской области на 2003 -2005 годы Содержание
1. Паспорт Комплексной программы
2. Введение
3. Анализ современного состояния проблемы в области
4. Цели и задачи Комплексной программы по снижению бедности
5. Основные направления снижения бедности и механизм реализации Комплексной программы
6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования
7. Ожидаемые результаты от реализации Комплексной программы
8. План мероприятий по реализации Комплексной программы
1. Паспорт программы
Наименование
Основание для разработки Постановление Правительства Республики Казахстан от 26 марта 2003 года № 296 «Об утверждении Программы по снижению бедности в Республике Казахстан на 2003-2005 годы»
Основной разработчик
Государственное учреждение «Областное управление труда, занятости и социальной защиты населения» совместно с департаментами и управлениями области Цель Сокращение бедности и безработицы путем создания условий' для экономического роста, содействия занятости и самозанятости населения, увеличения доходов населения, повышение доступа бедных слоев населения к услугам здравоохранения, образования, адресности социальной защиты Задачи Для достижения вышеназванной цели предусматривается решение следующих задач:
дальнейшее развитие экономики области Создание новых рабочих мест, содействие трудоустройству незанятых граждан;
организация социальных рабочих мест, общественных работ, профессионального обучения, повышения квалификации и переподготовки безработных;
создание благоприятных условий для развития предпринимательства, самозанятости населения путем содействия в организации личного подсобного хозяйства Основные прин- ципы Основными принципами Комплексной программы являются:
обеспечение адресности социальной помощи;
учет тендерных, возрастных, географических и других условий бедности;
улучшение основных экономических и социальных факторов;
Источники фи- нансирования на 2003 -2005 годы не требует самостоятельного финансирования из местного бюджета. Программа носит ком- плексный характер, поэтому средства, направляемые на снижение бедности в 2003-2005 годах, будут преду- сматриваться в рамках действующих и разрабатываемых отраслевых и региональных программ, косвенно реша- ющих вопросы снижения бедности Снижение доли населения, проживающей ниже черты бедности, к 2005 году по сравнению с 2002 годом на 48,8 Общий уровень безработицы к 2005 году составит 8,1 % от экономически активного населения Ожидаемые ре- зультаты реали- зации Комплекс- ной программы 2003-2005 годы Срок реализа- ции Комплексная программа по снижению бедности в Костанайской области на 2003 -2005 годыразработана на основе постановления Правительства Республики Казахстан от 26 марта 2003 года № 296 «Об утверждении Программы по снижению бедности в Республике Казахстан на 2003-2005 годы».
Необходимость разработки настоящей программы обусловлена наличием бедности в области. На 1 января 2003 года за чертой бедности проживало 52794 человека, уровень бедности составил 5,6%. Особенно высок уровень бедности в южном регионе области, где достигает 14-26%.
Бедные слои населения стали пополняться не только одинокими многодетными матерями, инвалидами, пенсионерами, но и трудоспособными гражданами. Произошла трансформация социальной структуры бедности: из общего количества бедных - 26,5 тысяч детей до 18 лет (50,2 %), 25,2 тысяч (47,6 %)- граждан трудоспособного возраста, из них - 19,9 тысяч (37,7 % к общей численности бедных) неработающих.
Основные причины бедности:
несоответствие квалификации безработных требованиям рынка труда;
рост цен на продукты питания, товары и услуги;
низкий размер оплаты труда, пенсий и пособий;
иждивенческие настроения населения, его низкая информированность о возможностях трудоустройства;
сокращение доступности бесплатной медицинской помощи;
слабое развитие сельской инфраструктуры.
Основные пути снижения бедности :
экономический рост, занятость населения;
адресность социальной помощи;
доступность базового образования, первичной медицинской помощи, жилья, коммунальных услуг, включая питьевую воду, транспортной инфраструктуры для бедных;
эффективность администрирования бюджетных программ;
участие бедных в принятии государственных решений, повышение доступности информации.
В решении проблем бедности предполагается активное участие и взаимодействие государственных органов, неправительственных организаций, профессиональных союзов, других общественных объединений.
В настоящее время в области реализуются более 20 региональных программ, которые прямо или косвенно связаны с улучшением положения бедных.
Разработана программа «Мониторинг социальных процессов». Опыт работы города Рудного по этой программе обобщен и используется в других городах области. В сельской местности были выделены 28 депрессивных сельских округов, что позволило конкретизировать работу и добиться положительных результатов в большинстве из них.
Однако в данную программу не были включены такие факторы, как состояние системы здравоохранения, образования, инфраструктуры, экологии и ряда других, влияющих на уровень бедности.
Профиль бедности
Профиль бедности в Костанайской области на 1 января 2002 года характеризуется следующими данными:
во втором квартале 2002 года 31,6 % населения имели доходы ниже величины прожиточного минимума; 8,1% - ниже стоимости продовольственной корзины; , доля населения, проживающего за чертой бедности, в целом по области составила 5,6% к общей численности населения, в сельской местности - 5,4%, из них: в Джангельдинским районе- 25,7%, в Амангельдинском- 22,5%, городская бедность массово представлена в малых городах;
соотношение доходов 10 % наиболее и 10 % наименее обеспеченных групп населения во втором квартале 2002 года в области составило 12 (пороговый показатель 8).
Уровень безработицы составил в 2001 году 10,3%, в 2002 году- 9,3%.
Портрет бедности
Несмотря на то, что принимаемые меры в области экономической и социальной политики, улучшения финансирования социальной сферы способствуют снижению бедности в целом, требуется принятие особых мер, направленных на людей, находящихся в непосредственной бедности.
Действия по отношению к этим группам людей должны быть приоритетными в силу их тяжелого положения.
В целевые группы бедных входят:
дети и многодетные семьи;
длительно безработные;
неучащаяся и неработающая молодежь;
одинокие пожилые люди;
Экономический рост и бедность В последние три года в экономике области сохранялась тенденция улучшения общеэкономической и финансовой ситуации. Сформировалась положительная динамика промышленного и сельскохозяйственного производства.
В 1999 году объем промышленного производства в действующих ценах составил 49,7 миллиардов тенге, в 2000 году- 59,3 миллиардов тенге, в 2001 году- 62,1 миллиарда тенге, в 2002 году - 71,7 миллиардов тенге.
Среди всех видов продукции, выпускаемых в области, наиболее важной является продукция предприятий горнодобывающей промышленности.
Удельный вес этой отрасли в общем, объеме промышленного производства за эти годы увеличился с 33,3% до 49,9%. Доля предприятий обрабатывающей промышленности уменьшилась с 38,9 % до 32,7%, по производству и распределению электроэнергии, газа и воды - снизилось с 27,8 % до 17,4 %.
В 1999 году в промышленности, с учетом субъектов малого бизнеса, было занято 50,5 тысяч человек, или 26 % от числа занятых в отраслях экономики. В 2000 году -55,1 тысяч человек, или 26,8 % от числа занятых в отраслях. В 2001 году -51,7 тысяч человек, или 25 %, что ниже, чем в 2000 году на 3,4 тысячи человек, или на 6,2 %. В 2002 году увеличилось число занятых в промышленности на 5 % по сравнению с 2001 годом.
В среднем за последние три года произведено 3,3 миллиона тонн зерна, урожайность зерновых составила 11,4 центнеров с гектара.
В течение 2000-2002 года наблюдается положительная тенденция в развитии животноводства, достигнут рост поголовья всех видов животных и птицы, значительно повысилась их продуктивность.
За истекший 2001 год в области произведено 199,5 тысяч тонн мяса, 496,5 тысяч тонн молока, 246,8 миллио'нов штук яиц, что полностью обеспечивает внутреннюю потребность области в продуктах животноводства и позволяет вести поставку их в другие регионы республики и за ее пределы.
Для обеспечения государственной поддержки сельскохозяйственных товаропроизводителей в 2001 году созданы два кредитных товарищества:
«Капитал» в Федоровском и «Карлыгаш» в Карабалыкском районах. В 2002 году - одно в Житикаринском и одно в Денисовском районах. Сельскохозяйственные кредитные товарищества сформировали уставной капитал в размере 115,2 миллионов кредитных ресурсов.
Для стимулирования роста животноводческой продукции организованы заготовительные пункты животноводческой продукции и живого скота: 113 - по закупу молока, 89 - по закупу мяса.
Поступление налогов и сборов в 2001 году по сравнению с 1998 годом увеличилось в 2,2 раза, а поступление в местный бюджет -в 1,8 раза.
Валовый региональный продукт на душу населения за последние три года увеличился на 22%, среднемесячная заработная плата - в 1,5 раза.
Ведётся восстановление простаивающих и образование новых производств.
Только за 2001 год в области создано 14,8 тысяч новых рабочих мест, за 2002 год- 12178 рабочих места.
Развитие малого бизнеса Состояние развития малого предпринимательства в Костанайской области в 2001 году характеризуется следующими показателями: число зарегистрированных субъектов малого бизнеса составило 23840, из них число действующих юридических лиц - 3144, а число действующих физических лиц - 19687, что в 1,3 раза больше количества действующих юридических и физических лиц на конец 1.9197 года. На 1 января 2002 года в этой сфере экономики было занято 92239 человек. За 2001 год вклад субъектов малого предпринимательства в экономику области составил 55543,9 миллиона тенге. В доход бюджета от субъектов Малого предпринимательства поступило 3762,9 миллиона тенге.
По сравнению с данными на конец 1997 года численность занятых возросла в 2001 году в 1,7 раза. Прирост объемов производства и оказанных услуг составил за рассматриваемый период 298 %. Стабильная деятельность малого предпринимательства обеспечила рост налоговых поступлений в государственный бюджет области более чем в 5 раз.
Банками второго уровня выдано кредитных ресурсов за этот период более 10 миллиардов тенге, в том числе: в 1997 году - 752 миллиона тенге, 1998 году - 733,4 миллиона тенге, в 1999 году - 496,9 миллионов тенге, в 2000 году - 2015,4 миллиона тенге, в 2001 году - 6976,1 миллионов тенге.
Через региональный фонд поддержки малообеспеченных граждан на развитие индивидуального и семейного производства с 1998 года выделено 495 микрокредитов на сумму 15,2 миллиона тенге, в том числе: 1998 году - 371 микрокредит на сумму 11,1 миллиона тенге, в 1999 году - 37 на 1,2 миллиона тенге, в 2000 году - 47 на 1,5 миллиона тенге, в 2001 году - 40 на 1,4 миллиона тенге, в 2002 году -31 на 1,0 миллион тенге.
В 1998 году через неправительственную организацию «Микрокредит» в городе Аркалыке выдано 385 микрокредитов на сумму 12,4 миллиона тенге.
Общественные работы
Основными при организации оплачиваемых общественных работ являются виды работ по поддержанию в населенных пунктах соответствующего санитарного состояния, проведению ремонта объектов.
В традиционном виде общественных работ - уборке и благоустройстве населенных пунктов, приняли участие 58,5% от общего числа участников.
Против соответствующего периода прошлого года возросло участие безработных в ремонтах объектов социально- культурной сферы. Среди участников работ 88 % относятся к целевым группам, 522 участника работ трудоустроены на постоянное место работы.
Невысокий уровень оплаты при средней продолжительности труда менее двух месяцев в год, а также непривлекательный в большинстве своем физический труд, не престижность являются основными причинами отказа от участия безработных в общественных работах. Только наиболее нуждающиеся граждане принимают в них участие.
Социальные рабочие места В целях социальной защиты безработных из целевых групп населения, в первую очередь малообеспеченных, длительно неработающих, молодежи, разработаны Правила организации и финансирования социальных рабочих мест.
Принято соответствующее постановщике акимата Костанаиской области «О правилах организации и финансирования социальных рабочих мест» от 2 мая 2002 года № 102, номер государственной регистрации 1510.
Социальные рабочие места предоставляются с письменного согласия работодателя для трудоустройства безработных граждан из целевых групп населения на срок до б месяцев с частичной компенсацией затрат на оплату труда принятых работников за счет средств местного бюджета. В области это составляет 50% от минимальной заработной платы. Приказом Министерства финансов Республики Казахстан от 14 июня 2002 года №275 030«Программа занятости» дополнена подпрограммой 033 «Дополнительные меры по социальной защите граждан в сфере занятости населения».
В июне-сентябре 2002 года приняты постановления акиматов районов и городов об утверждении перечня организаций, предоставляющих или создающих социальные рабочие места.
На 1 января 2003 года на социальные рабочие места трудоустроены 770 безработных, из них - 588 малообеспеченных, 78 - длительное время неработающих, 11- граждан предпенсионного возраста, 23 - из числа молодежи до 21 года, 5 - репатриантов и другие. На эти цели из областного бюджета направлено 3804,0 тысяч тенге.
Доступность образования В 2002 году в 76 населенных пунктах области вообще отсутствовали школы, в 147 селах не имеется средних и в 208 –основных школ. Вследствие этого 3391 школьник нуждается в ежедневном подвозе. Необходимость ежедневно преодолевать расстояние от 3 до 50 км до школы (особенно в зимнее время) приводит к тому, что эта категория учащихся чаще всего пропускает занятия.
Среди детей и молодежи, находящихся вне школ, значительную долю составляют представители малообеспеченных и неблагополучных семей. По состоянию на 15 мая 2002 года, из 25 детей школьного возраста, не посещавших школу более 10 дней, 14- были из неблагополучных семей. Нестабильное материальное положение, безработица и вынужденная миграция сказываются на состоянии семейного бюджета и вынуждают отдельные семьи экономить на образовании. В результате дети либо становятся добытчиками средств к существованию, либо превращаются в бродяг и бездомных.
Одной из серьезных проблем, связанных с полноценным доступом к образованию детей из малообеспеченных семей, детей-сирот и детей с ослабленным здоровьем, является обеспечение горячим питанием. В целом по области в школьных столовых бесплатно питаются 5957 учащихся из малообеспеченных семей, что составляет 15,4% от их общего числа, 6487 учащихся (16,7%) получают удешевленное питание.
Охват учащихся женского пола на всех ступенях образования (от 6 до 24 лет) составляет 71,6%, а мужского пола - 70,1 %. Среди студентов доля девушек выше, чем юношей. Однако на рынке труда они имеют меньше шансов трудоустроиться. Актуальной остается проблема сельских абитуриентов, не поступивших в высшие учебные заведения и предпочитающих оставаться в городах.
Принятие Закона Республики Казахстан «Об образовании» и Государственной программы «Образование» способствовало улучшению доступа к услугам образования. С 1999'года наблюдается постепенное увеличение количества дошкольных организаций. Однако качество услуг образования и их реальная стоимость для потребителей, материально- техническая база и санитарное состояние организаций образования все еще остаются серьезным ограничителем доступа населения к качественному образованию.
Государственная адресная социальная помощь Усиление социальной дифференциации общества и сокращение объема бесплатных услуг в области здравоохранения, образования, жилищно-коммунального хозяйства и общественного транспррта привели к росту потребности населения в социальной помощи.
В начале 2000 года региональными управлениями труда, занятости и социальной защиты населения были составлены социальные паспорта населенных пунктов, на каждую семью, среднедушевой доход которой не превышал черту бедности, заведены социальные карты. В областном управлении труда, занятости и социальной защиты населения создана электронная база данных.
Вместе с тем, надо отметить слабую координацию деятельности различных государственных органов по вопросам социальной защиты населения.
Немаловажным является и недостаточная информированность населения о возможностях получения социальной помощи, слабое участие негосударственного сектора в социальном обслуживании.
Реализация с января 2002 года Закона Республики Казахстан «О государственной адресной социальной помощи» направлена на оказание государственной социальной помощи наиболее нуждающимся.
В 2002 году получателями адресной социальной помощи являлись 31,5 тысяч человек, или 59,6 % от общей численности населения, проживающего за чертой бедности.
Обеспеченность населения жильем и коммунальными услугами, чистой питьевой водой, дорогами и транспортом, услугами связи Показатели обеспеченности жильем в области являются одними из высоких в целом по республике. Так, на одного человека приходится 19,6 квадратных метров жилья. Отдельное жилье имеют 99,2% домохозяйств, что выше республиканского показателя на 10,2%; из них 60% занимают жилье со всеми коммунальными удобствами, тогда как в среднем по республике он составляет 44%. Показатели благоустройства в городской местности составляют 87% , в сельской местности- 33%.
Из-за низкой платежеспособности населения остается высоким уровень неплатежей за коммунальные услуги.
Смягчают эту проблему жилищные пособия. В 2002 году на выплату жилищных пособий из местных бюджетов направлено 603,8 миллионов тенге, что в 7,3 раза больше, чем в 1999 году. Количество получателей жилищных пособий возросло за этот период в 2,2 раза.
Региональные и экологические аспекты бедности Экологическая обстановка Костанайской области в течение последних лет остается относительно стабильной. В немалой степени тому способствуют отсутствие предприятий уранодобывающей отрасли и химической промышленности, а также ликвидация ряда крупных предприятий, в том числе трех заводов по производству химического волокна (города Костанай, Рудный, Лисаковск).
На территории области не имеется зон экологического бедствия, неблагополучных районов или населенных пунктов с кризисными условиями проживания населения.
Тем не менее, в области существует ряд локальных проблем экологического характера, для решения которых проводится определенная работа.
Наиболее остро в настоящий момент стоит проблема обеспечения населения доброкачественной питьевой водой.
Доступ к воде является одним из основных индикаторов бедности.
В области 95 населенных пунктов не имеют водопровода, население которых пользуется привозной водой.
19% питьевой воды не соответствует стандартам по бактериологическим показателям. 6,7 % населения не имеют доступа к централизованным источникам питьевой воды.
В целях реализации утвержденного маслихатом области стратегического плана развития области до 2010 года по разделу «Охрана окружающей среды и природные ресурсы» планируется решить проблемы водоснабжения Узункольского, Сарыкольского и Карасуского районов области.
На реализацию плана мероприятий программы «Питьевые воды» в 2002 году выделено и освоено из республиканского бюджета 183,526 миллионов тенге, в том числе на строительство Лихачевского группового водопровода в Сарыкольском районе1 - 86,04 миллионов тенге, строительство группового водопровода из Узункольского месторождения подземных вод (Узункольский район) - 77,8 миллионов тенге, реконструкции водопроводных сетей в селе Амангельды Целью данной программы является сокращение уровня бедности путем создания условий для:
экономического роста, развития предпринимательства, включая малый бизнес;
занятости и увеличения доходов населения;
повышения доступа бедных к услугам здравоохранения и образования;
улучшения адресности социальной защиты населения.
5. Основные направления снижения бедности и механизм реализации Комплексной программы Меры по сокращению бедности в целевых группах Неучащаяся и неработающая молодежь.
Принять меры по выявлению данной категории и оказанию психологической и юридической помощи для вовлечения в трудовую и социальную жизнь.
Организация и проведение семинаров по технологии поиска работы в клубах поиска работы и молодежных биржах труда при уполномоченных территориальных управлениях труда, занятости и социальной защиты населения.
Длительно безработные.
Организовать работу по психологической поддержке, социальной реабилитации длительно неработающих безработных. При организации общественных работ, социальных рабочих мест, обучении предпринимательству, профессионального переобучения и переподготовки, проведении работы по социальной реабилитации отдавать предпочтение длительно безработным.
Одинокие пожилые люди.
Организация работы по уходу за одинокими пожилыми людьми через 18 отделений социальной помощи на дому. Привлечь к этой работе неправительственные организации.
Инвалиды.
Обеспечение доступа инвалидам к жилым, общественным и производственным зданиям, объектам социальной инфраструктуры:
в рамках реализации программы реабилитации инвалидов:
обучение инвалидов 2-3 группы по программе реабилитации;
обеспечение креслами-колясками;
санаторно-курортное лечение детей-инвалидов и отдельных категорий инвалидов;
оказание социальной помощи детям-инвалидам до 16 лет для обследования на компьютерном томографе;
строительство в 2003 году центра реабилитации детей-инвалидов на 50 мест.
В целях реализации Закона Республики Казахстан от 11 июля 2002 года «О социальной и медико-педагогической коррекционной поддержке детей с ограниченными возможностями»:
ввести в действующих отделениях социальной помощи дополнительные штатные единицы социальных работников для обслуживания на дому детей с ограниченными возможностями;
создать в городах психолого-медико-педагогические комиссии, районных центрах -коррекционные кабинеты для оказания помощи детям с ограниченными возможностями.
Развитие малого предпринимательства Одной из задач для успешного развития малого предпринимательства и экономического развития области является создание сети технопарков и дальнейшее развитие бизнес-инкубаторов. Основная идея создания и развития инфраструктурных элементов - это помощь в создании нового предприятия с целью заложить основы для его дальнейшего успешного развития на основе самофинансирования. Это позволит создать дополнительные рабочие места и обеспечит экономический рост за счет увеличения объемов производства.
За период 2003-2005 годы количество субъектов малого предпринимательства возрастёт до 39758 единиц, или на 8,3%.
Развитие социальной сферы Меры по смягчению влияния демографических и миграционных факторов на бедность.
Выполнение мероприятий, предусмотренных Программой улучшения демографической ситуации в области на 2002-2005 годы, позволит смягчить влияние демографических факторов на бедность.
Для этого в вышеназванной Программе предусмотрено:
обеспечение доступности детских дошкольных учреждений для посещения детей из малообеспеченных семей;
организация раннего выявления беременных, выделение групп риска, организация планового наблюдения за ними.
создание условий для сокращения темпов эмиграции, предотвращение утечки квалифицированных кадров;
регулирование внутриобластной миграции.
Улучшение доступа к услугам здравоохранения Для улучшения доступа населения к услугам здравоохранения необходимо:
обеспечить выполнение гарантированного законодательством бесплатного объема медицинской помощи населению;
совершенствовать службу профилактики и борьбы со СПИДом.
Обеспечить внедрение эпидемиологического мониторинга в качестве основного подхода для слежения за динамикой распространения ВИЧ.
Принять меры для реализации региональных программ:
1) DОТS (борьба с туберкулезом)
2) Диабет
3) Борьба с наркоманией и наркобизнесом Улучшение доступа к услугам образования Для улучшения доступа населения к услугам образования обеспечить своевременное и полное отчисление бюджетных средств в фонды всеобуча, повысить эффективность и усилить контроль за расходованием средств;
организовать бесперебойный подвоз в школы детей из населенных пунктов, не имеющих соответствующих школ;
обеспечить организацию бесплатного горячего питания учащихся государственных общеобразовательных и профессиональных школ (лицеев) из малообеспеченных семей;
принять меры по сохранению сети государственных дошкольных, внешкольных организаций;
организовать летний отдых детей из малообеспеченных семей;
принять меры по сохранению сети государственных профессиональных школ (лицеев) и колледжей по подготовке работников квалифицированного труда (рабочих, служащих) и специалистов со средним профессиональным образованием.
Программа носит комплексный характер, поэтому средства, направляемые на снижение бедности в 2003-2005 годах будут предусматриваться в рамках действующих и разрабатываемых отраслевых и региональных программ, косвенно решающих вопросы снижения бедности в рамках ежегодного соответствующего бюджета.
В целом, реализация Комплексной программы и принятие всех мер, предусмотренных в ней, должны способствовать повышению благосостояния населения области, снижению уровня безработицы и бедности.
Снижение доли населения, проживающей ниже черты бедности, к 2005 году по сравнению с 2002 годом на 48,8 %.
Общий уровень безработицы к 2005 году составит 8,1% от экономически активного населения.
8. План меропприятий по реализации Комплексной программы по снижению бедности в Костанайской области на 2003-2005