Қазақша:
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Қазақстан Республикасы Қаржы Министерство финансов Республики Казахстан министрінің 1999 жылғы 19 мамыр N 216 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 1999 жылғы 24 тамызда тіркелді. Тіркеу N 901.
Бұйрықтың күші жойылды - министрлігінің 2008 жылғы 15 сәуірдегі N 179 бұйрығымен.
Аудиттің 11 "Кезең басындағы бірінші аудиторлық тексеру, шоттар сальдосы" ережесін (стандартын) бекіту туралы "Аудиторлық қызмет туралы" 1998 жылғы 20 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабының 2-тармағына және Қазақстан Республикасы Президентінің "Бухгалтерлік есеп туралы" 1995 жылғы 26 желтоқсандағы N 2732 Заң күші бар Жарлығына сәйкес БҰЙЫРАМЫН
1. Аудиттің 11 "Кезең басындағы бірінші аудиторлық тексеру, шоттар сальдосы" ережесі (стандарты) бекітілсін.
2. Бухгалтерлік есеп және аудит әдіснамасы басқармасы Аудиттің 11 "Кезең басындағы бірінші аудиторлық тексеру, шоттар сальдосы" ережесін (стандартын) заңдармен белгіленген тәртіпте Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде тіркеуді қамтамасыз етсін.
3. Аудиттің осы Ережесі (стандарты) Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткен күнінен бастап күшіне енеді деп белгіленсін.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау бірінші қаржы вице-министрі Ж.Ж.Ертілесоваға жүктелсін.
Министр
Қазақстан Республикасы ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Қаржы министрлігінің 1999 жылғы 19.05. N 216 бұйрығымен бекітілген Бірінші аудиторлық тексеру, кезеңнің басындағы шоттардың сальдосы 11 аудит (стандарт) ережесі Кіріспе
1. Осы аудит (стандарт) ережесiнің мақсаты қаржы есептемесiн бiрiншi рет жүргiзгенде немесе егер қаржы есептемесi аудитiн бұрынғы кезең үшiн басқа аудитор жүргiзген жағдайда, кезең басындағы шоттардың сальдосына қатысты стандарттарды белгiлеу және басшылықты жүзеге асыру болып табылады. Осы ереженi (стандартты) болжаусыз жағдайларда және кезеңнің басында жас алынған келiсiм-шарттардың шартты сомасына қатысты назар аударуды ескеру қажет.
Аудит бойынша басшылыққа және салыстыруға қатысты аудиторлық қорытындылар талаптары осы стандартта қаралмайды.
2. Бiрiншi аудиторлық тексеру кезiнде аудитор тиiстi аудиторлық жеткiлiктi дәлелдемелердi алуға тиiстi, атап айтқанда:
1) кезеңнiң басында шоттардың сальдосы бұрмаланбайды, ол есептi кезеңнің қаржы есептемесiне елеулi ықпал ете алады.
2) бұрынғы кезеңнің соңында шоттардың сальдосы есептi кезеңге дұрыс ауыстырылған болатын.
3) тиiстi есеп саясаты тiзбектiлiкпен қолданылады, ал оның өзгерiстерi ескерiледi және бiрдей ашылады.
3. Кезеңнің басында шоттардың сальдосы бұрынғы кезеңнің соңындағы шоттардың сальдосында есептеледi және мынадай нәтижелердi бiлдiредi:
1) бұрынғы кезеңдердiң операциялары;
2) бұрынғы кезеңде қолданылған есеп саясаты.
Бiрiншi аудиторлық тексеру кезiнде аудитор осы шоттардың сальдосын растайтын дәлелдемелердi кездестiрмейдi.
Аудит рәсiмдерi
4. Кезеңнің басындағы шоттар сальдосына қатысты аудитордың алуына қажеттi аудиторлық дәлелдемелердің жеткiлiктiлiгi және сәйкестiлiгi мыналарға байланысты:
1) субъектiлер қолданылатын есеп саясатына;
2) бұрынғы кезеңнің қаржылық есептемелiгiнде аудит жүргiзiлдi ме, және егер жүргiзiлсе, аудитордың қорытындысы өзгертілдi ме;
3) шоттардың мәнi және есептi кезеңнiң қаржылық есептемелiктiң елеулi бұрмалануының тәуекелдiгi;
4) есептi кезеңде қаржылық есептiлiк көрсеткiштерiне қатысты кезең басындағы шоттар сальдосының мәндiлiгi.
5. Аудитор кезеңнiң басында тиiстi есеп саясатын қолдану және осы есеп саясатының есептi кезеңдегi қаржылық есептемелiгiнде қолданудың тiзбектiлiгi шоттардың сальдосын бiлдiретiнiн қарауы қажет. Аудитор есеп саясатында немесе оны қолдануда әлдеқандай өзгерiстер кезiнде есептiң сәйкестiлiгi мен дұрыстығын және баламалылығын ашуын қарау керек.
6. Егер алдағы кезеңнің қаржылық есептемелiгi басқа аудитормен жүргiзiлген болса, аудитор бұрынғы аудитордың жұмыс құжаттарын қарай отырып, кезең басындағы шоттар сальдосына қатысты жеткiлiктi тиiстi аудиторлық дәлелдемелердi алуға мүмкiндiгi бар. Осындай жағдайларда аудиторға бұрынғы аудитордың кәсiби шеберлiгi мен тәуелсiздiгiн назарға ұстауы қажет. Егер өткен кезеңдегi аудиторлық қорытынды өзгерiлген болса, аудитор қорытындыға өзгерiстің енгiзiлу себебiн анықтауы тиiс.
7. Аудиторға осы қатынастарды реттейтiн аудиторлардың этикалық кодексiн басшылыққа ала отырып, бұрынғы аудиторға жолығуы керек.
8. Егер өткен кезеңдегi қаржы есептемесiне аудит жүргiзiлмеген болса немесе егер аудитор 6 параграфта көрсетiлген рәсiмдердің қолданылуына қанағаттанбаса, аудиторға 9, 10 параграфтарда көрсетiлген басқа рәсiмдерге жүгiнуi қажет.
9. Ағымдағы активтердi және мiндеттемелердi растау үшiн есептi кезеңдегi аудиторлық рәсiмдердің орындалу барысында аудиторлық дәлелдемелердің алынуы мүмкiн. Мәселен, есептi кезең iшiнде кредиторлық берешектердi алуға, жабуға, шоттарды төлеу олардың кезең басында нақтылығын, құқықтары мен мiндеттемелерiн, құнының аяқталуы мен айқындалуын кейбiр аудиторлық дәлелдемелер қамтамасыз етедi. Алайда, тауар-материалдық қорларды тексеру кезiнде аудиторға кезең басында болған олардың нақтылығын анықтау қиын. Сондықтан қосымша рәсiмдердi, атап айтқанда, тауар- материалдық қорларды түгендеу, керi шот жолымен есептi кезеңнiң басындағы тауар-материалдық қорлардың санын салыстыру, тауар-материалдық қорлар бiрлiктерi бағаларының дұрыстығын тексеру, сондай-ақ есептi кезеңнің соңындағы жалпы табыстың сомасын тексеру жүргiзу қажет. Осы рәсiмдердiң комбинациясы тиiстi аудиторлық дәлелдемелердi жеткiлiктi қамтамасыз етедi.
10. Ұзақ мерзiмдi активтер мен мiндеттемелердi, атап айтқанда, негiзгi құралдарды, инвестициялар мен ұзақ мерзiмдi берешектердi растау үшiн аудитор кезең басындағы шоттар сальдосы бойынша есептi жазбаларды тексередi. Кейбiр жағдайларда аудитор үшiншi тараптан, мәселен, ұзақ мерзімдi берешектер және инвестициялар бойынша кезең басындағы шоттар сальдосының дәлелдемесiн алады. Аудитор басқа жағдайларда, қажет кезiнде қосымша аудиторлық рәсiмдердi тексере алады.
Аудиторлық тұжырымдар және қорытындылар
11. Егер жоғарыда айтылғандарды қоса, рәсiмдердi орындаудан кейiн аудитор кезең басындағы шоттар сальдосы бойынша жеткiлiктi тиiстi аудиторлық қорытындыларды ала алмайды, аудиторлық қорытынды оның негiзгi элементтерiнен басқа, мыналарды ұстауға тиiс:
1) шартты пiкiр, мәселен:
"Аудиторлар ретiнде бiздің тағайындалуымыз 19...1 жылғы 31 желтоқсаннан кейiн болуына байланысты бiздiң тауар-материалдық қорларды түгендеу жүргiзу барысын қадағалау мүмкiндiгiмiз болмады. Бiз басқа аудиторлық рәсiмдердің көмегiмен осы күнге тауар-материалдық қорлар санағының қорытындысынан бiз қанағаттандырарлық нәтижелердi ала алмадық.
Бiздің пiкiрiмiз бойынша, мүмкiндiгi бар түзетулерден басқа, қажеттiлiк туған сәтте бiз тауар-материалдық қорлардың санағын қадағалау және жыл басындағы олардың қалдығы туралы толық ақпарат алуға мүмкiндiк болмады, қаржылық есептілік 19...2 жылғы 31 желтоқсандағы компанияның қаржылық жағдайы, оның қаржы-шаруашылық қызметiң және Қазақстан Республикасында бекiтiлген бухгалтерлiк есеп стандарттарына сәйкес көрсетiлген күнге ақша қаражаты қозғалысының нәтижелерi туралы дәлелдi және объективтi (немесе барлық нақты аспектілер бойынша дәл берiлген) көрiнiстi бiлдiредi.";
2) пiкiр бiлдiруден бас тарту; немесе
3) шартты пiкiр немесе қызмет нәтижелерiне қатысты пiкiрден, және қаржылық жағдайға қатысты сөзсiз пiкiр бiлдiруден бас тарту, мәселен:
"Бiз 19...1 жылғы 31 желтоқсандағы тауар-материалдық қорлардың санағын қадағалай алмадық, өйткенi бұл күн аудиторлар ретiнде бiздi тағайындаған ... .... күнге сәйкес келедi. Бiз басқа аудиторлық рәсiмдердің көмегімен осы күнге тауар-материалдық қорлардың санағының қорытындысы бiздi қанағаттандырарлық нәтижелердi ала алмадық.
Компанияның 19... 2 жылғы 31 желтоқсанға дейiнгi жыл iшiндегi қаржы- шаруашылық қызметiнің нәтижелерiне қатысты жоғарыда айтылған мәселелердің ерекшелiгiне байланысты бiз осы нәтижелер және ақша қаражатының қозғалысы бойынша бiз пiкiр айтуымыз мүмкiн деп есептемеймiз және айтпаймыз да.
Бiздiң пiкiрiмiз бойынша, баланс 19...2 жылғы 31 желтоқсандағы компанияның қаржылық жағдайы туралы Қазақстан Республикасында бекiтiлген бухгалтерлiк есеп стандарттарына сәйкес дәлелдi және объективтi көрiнiстi (немесе барлық нақты аспектiлер бойынша дәл берiлген) бiлдiредi...".
12. Егер кезең басындағы шоттар сальдосында есеп кезеңiндегi қаржылық есептемеге елеулi ықпал тигiзетiн бұрмалану болса аудитор ол туралы басшылықты хабардар етуге тиiс, және, оның рұқсатын алып бұрынғы аудиторға хабарлама жасау қажет, егер ондай болса. Егер бұрмаланудың нәтижелерi ескерiлмеген болса және ашылмаса, аудитор тиісті шарты немесе жағымсыз пікірлерді білдіреді.
13. Егер есеп саясаты үстіміздегі кезеңінде өткен кезеңдермен салыстырғанда өзгерсе және, егер бұл тиісті дәрежеде ескерілмесе және ашылмаса, аудитор шартты немесе жағымсыз пікір білдіреді.
14. Егер өткен кезеңдегі аудиторлық қорытынды модификацияланған болса, аудитор мұның есепті кезеңнің қаржы есептемесіне қалай ықпал ететінін ескеруі тиіс. Алайда, егер есеп кезеңдегі қаржылық есептілік үшін өткен кезеңдегі қаржылық есептемеліктегі өзгерістер бұрынғыша елеулі және нақты болып табылса онда аудитор үстіміздегі аудиторлық қорытындыға тиісті модификациялар жасауы керек.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Приказ Министра финансов Министерство финансов Республики Казахстан Республики Казахстан от 19 мая 1999 года N 216. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 21.06.1999 г. за N 814. Утратил силу приказом Министра финансов Республики Казахстан от 15 апреля 2008 года N 179.
Об утверждении положения (стандарта) аудита 11 "Первая аудиторская проверка, сальдо счетов на начало периода"
В соответствии с пунктом 2 статьи 16 Закона Республики Казахстан от 20 ноября 1998 года "Об аудиторской деятельности" и Указом Президента Республики Казахстан, имеющим силу Закона, от 26 декабря 1995 года № 2732 "О бухгалтерском учете"
ПРИКАЗЫВАЮ
1. Утвердить положение (стандарт) аудита 11 "Первая аудиторская проверка, сальдо счетов на начало периода".
2. Управлению методологии бухгалтерского учета и аудита обеспечить регистрацию положения (стандарта) аудита 11 "Первая аудиторская проверка, сальдо счетов на начало периода" в Министерстве юстиции Республики Казахстан в установленном законодательством порядке.
3. Установить, что настоящее положение (стандарт) аудита вступает в силу со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на первого вице-Министра финансов Ж.Д. Ертлесову.
Министр
Положение (стандарт) аудита 11 Первая аудиторская проверка, сальдо счетов на начало периода Введение
1. Целью данного положения (стандарта) аудита является установление стандартов и осуществление руководства в отношении сальдо счетов на начало периода, когда аудит финансовой отчетности проводится впервые, или в случае, если аудит финансовой отчетности за предыдущий период проводился другим аудитором. Данное положение (стандарт) необходимо принимать во внимание в отношении непредвиденных обстоятельств и условных сумм заключенных контрактов на начало периода. Руководство по аудиту и требования к аудиторскому заключению относительно сопоставимости в этом стандарте не рассматривается.
2. При первой аудиторской проверке аудитор должен получить достаточные соответствующие аудиторские доказательства того, что:
1) сальдо счетов на начало периода не содержат искажений, которые могут существенно влиять на финансовую отчетность отчетного периода;
2) сальдо счетов на конец предыдущего периода были правильно перенесены в отчетный период в соответствии с установленными требованиями;
3) соответствующая учетная политика последовательно применяется, а ее изменения учитываются и адекватно раскрываются.
3. Сальдо счетов на начало периода рассчитываются из сальдо счетов на конец предыдущего периода и отражают результаты:
1) операций предыдущих периодов;
2) учетной политики, применяемой в предыдущем периоде.
При первой аудиторской проверке аудитор еще не имеет доказательств, подтверждающих эти сальдо счетов.
Процедуры аудита
4. Достаточность и соответствие аудиторских доказательств, которые необходимо аудитору получить в отношении сальдо счетов на начало периода, зависят от:
1) учетной политики, применяемой субъектом;
2) был ли проведен аудит финансовой отчетности предыдущего периода, и если да, то было ли модифицировано заключение аудитора;
3) содержания счетов и риска существенного искажения финансовой отчетности отчетного периода;
4) существенности сальдо счетов на начало периода по отношению к показателям финансовой отчетности за отчетный период.
5. Аудитору необходимо рассмотреть, отражают ли сальдо счетов на начало периода применение соответствующей учетной политики и последовательность применения этой учетной политики в финансовой отчетности отчетного периода. При каких-либо изменениях в учетной политике или ее применении аудитор должен рассмотреть соответствие и правильность учета и адекватность раскрытий.
6. В случае, если аудит финансовой отчетности предыдущего периода проводился другим аудитором, аудитор имеет возможность получить достаточные соответствующие аудиторские доказательства относительно сальдо счетов на начало периода, просмотрев рабочие документы предшествующего аудитора. В таких случаях аудитору необходимо принимать во внимание профессиональную компетентность и независимость предшествующего аудитора.
Если аудиторское заключение предшествующего периода было модифицировано, аудитор должен выяснить, чем вызвано внесение модификаций в заключение.
7. Аудитору необходимо обращаться к предшествующему аудитору, руководствуясь кодексом этики аудиторов, регламентирующим эти отношения.
8. Если аудит финансовой отчетности предыдущего периода не проводился или если аудитор не удовлетворен применением процедур, описанных в параграфе 6, аудитору необходимо прибегнуть к другим процедурам, указанным в параграфах 9, 10.
9. Для подтверждения текущих активов и обязательств аудиторские доказательства обычно могут быть получены в ходе выполнения аудиторских процедур отчетного периода. Например, оплата счетов к получению, погашение кредиторской задолженности в течение отчетного периода обеспечит некоторые аудиторские доказательства их наличия, прав и обязанностей, завершенности и определения стоимости на начало периода. Однако, при проверке товарно- материальных запасов аудитору трудно определить их наличие, имеющееся на начало периода. Поэтому обычно необходимо проводить дополнительные процедуры, такие, как наблюдение за проведением инвентаризации товарно- материальных запасов, сверка количества товарно-материальных запасов на начало отчетного периода путем обратного счета, проверка правильности оценки единиц товарно-материальных запасов, а также проверка суммы валового дохода на конец отчетного периода. Комбинация этих процедур может обеспечить достаточные соответствующие аудиторские доказательства.
10. Для подтверждения долгосрочных активов и обязательств, таких, как основные средства, инвестиции и долгосрочные задолженности, аудитор обычно проверяет учетные записи по сальдо счетов на начало периода. В определенных случаях аудитор может получить подтверждение сальдо счетов на начало периода от третьей стороны, например, по долгосрочным задолженностям и инвестициям.
В других случаях аудитор, при необходимости, может провести дополнительные аудиторские процедуры.
Аудиторские выводы и заключение
11. Если после выполнения процедур, включая вышеизложенные, аудитор не может получить достаточные соответствующие аудиторские доказательства по сальдо счетов на начало периода, аудиторское заключение, кроме других основных его элементов, должно содержать:
1) условное мнение, например:
"В связи с тем, что наше назначение в качестве аудиторов состоялось..., т.е. после 31 декабря 19..1 года, мы не имели возможности наблюдать за проведением инвентаризации товарно- материальных запасов. Мы не смогли получить удовлетворяющих нас результатов подсчета товарно-материальных запасов на данную дату с помощью других аудиторских процедур.
По нашему мнению, за исключением возможных корректировок, необходимость в которых могла возникнуть, поскольку мы не имели возможности наблюдать за подсчетом товарно-материальных запасов и получить полную информацию об их остатках на начало года, финансовая отчетность представляет достоверную и объективную картину (или представлена точно по всем существенным аспектам) о финансовом положении компании на 31 декабря 19..2 года, результатах ее финансово- хозяйственной деятельности и движении денежных средств на указанную дату, в соответствии со стандартами бухгалтерского учета, утвержденными в Республике Казахстан.";
2) отказ от выражения мнения; или
3) условное мнение или отказ от выражения мнения относительно результатов деятельности, и безусловное мнение относительно финансового положения, например:
"Мы не смогли проследить за подсчетом товарно-материальных запасов на 31 декабря 19..1 года в связи с тем, что эта дата предшествовала... - дате нашего назначения в качестве аудиторов. Мы не смогли получить удовлетворяющих нас результатов подсчета товарно- материальных запасов на данную дату с помощью других аудиторских процедур.
В силу значимости вышеизложенных вопросов по отношению к результатам финансово-хозяйственной деятельности компании за год до 31 декабря 19..2 года мы не считаем возможным выразить и не выражаем мнение по этим результатам и движению денежных средств.
По нашему мнению, баланс представляет достоверную и объективную картину (или представлен объективно по всем существенным аспектам) о финансовом положении компании на 31 декабря 19..2 года, в соответствии со стандартами бухгалтерского учета, утвержденными в Республике Казахстан...".
12. Если сальдо счетов на начало периода содержат искажения, которые могут существенно повлиять на финансовую отчетность отчетного периода, аудитор должен проинформировать об этом руководство, и, получив его разрешение, информировать предшествующего аудитора, если таковой имеется.
Если результаты искажений не были учтены и соответственно раскрыты, аудитор выражает условное или отрицательное мнение соответственно.
13. Если учетная политика в текущем периоде изменилась по сравнению с предыдущим периодом и, если это не было должным образом учтено и раскрыто, аудитор выражает условное или отрицательное мнение.
14. Если аудиторское заключение за предыдущий период было модифицировано, аудитор должен учесть, каким образом это может повлиять на финансовую отчетность отчетного периода. Однако, если изменения финансовой отчетности предыдущего периода по-прежнему являются значимыми и существенными для финансовой отчетности отчетного периода, то аудитор должен сделать соответствующие модификации в текущем аудиторском заключении.