Қазақша:
Маслихат Алматинской области Алматы облысының мәслихаты Алматы облысы мәслихатының 2003 жылғы 30 мамырдағы № 34- 193 шешімі. Алматы облыстық Әділет басқармасында 2003 жылы 10 маусымда № 1191 тіркелген.
Күші жойылды - Алматы облысы мәслихатының 2004 жылғы 21 желтоқсандағы № 13-89 шешімімен Тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2004 жылдарға арналған
1. Алматы облысында тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2004 жылдарға арналған өңірлік бағдарламасы қосымшаға сәйкес бекітілсін.
2. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыс Әкімінің орынбасары Б.
Тәкеновке және Алматы облыстық Мәслихатының әлеуметтік сала, тіл және ұлттық қатынастар жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
Облыстық Мәслихат сессиясының төрағасы М. Хасенов Облыстық Мәслихаттың хатшысы Е. Жүнісбеков ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Алматы облыстық Мәслихаты N 34-193 Сессиясының 2003 жылғы 30 маусымындағы шешімімен бекітілген Тілдерді қолдану мен дамытудың Алматы облысы бойынша 2003-2004 жылдарға арналған өңірлік БАҒДАРЛАМАСЫ Орындауға Іс-шаралар Орын- далу жауаптылар мерзім- дері І. Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту Қазақ тілінің мемлекеттік мәртебесін нақты іске асыру, оны облыс аумағында қоғамдық қатынастардың барлық салаларына енгізу.
Ұдайы
Облыс мемлекеттік органдары- ның, кәсіпорын, мекеме, ұйым- дардың басшылары Аудан қала әкімдері, облыстық мекемелердің басшылары 2003- жылда- ры ҚР Премьер-Министрінің 2002 жылғы 6 мамырдағы N 01-И-428 хатының 5- тармақшасы бойынша Алматы облысын 2004 жылы мемлекеттік тілде жұмыс істеуге көшіру туралы тапсырмасына сәйкес облыстық аудандары мен қалала- рында, облыстық мекемелерінде іс жүргізуді мемлекеттік тілге кезең-кезеңмен көшірудің кестесі негізінде бұл шараны жүйелі түрде жүзеге асыру Мемлекеттік органдардың барлық құрылымдарын мемлекеттік тілді үйрететін компьютерлік бағдарламалар, белгілі сөздік қоры қамтылған дискеталар, оқу құралдарымен қамтамасыз етуді жалғастыру жыл- дың қаза- нына дейін Облыс бойынша ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы, облыстық мекемелер, аудан, қа- ла, әкімдері (облыс бюджетінен тілдерді дамытуға бөлінген қар- жы есебінен)
Мәжіліс залдарын ілеспе аударма жасауға қажетті техникалық құрал-жабды- қтармен қамтамасыз етіп, іске қосу Аудан, қала әкімдері, облыс ме- кеме басшылары аяғы- на дей- ін ның басшылары, барлық деңгей- дегі кәсіпорын, мекеме, ұйым басшылары Азаматтардың сұраныстарын қарау, жеке қабылдауын жүргізу кезінде мемле- кеттік тілдің қолданылуын кеңейту Меншік нысандарына қарамастан барлық кәсіпорындар, ұйымдар мен мекемелерде "Қазақ тілі- мемлекеттік тіл", "Мем- лекеттік тілде сөйлеу- біздің азаматтық парызымыз", "Азаматтарды қабылдау екі тілде жүргізіледі" деген жазулар дайындап, ілу, қызметкерлер арасында мемлекеттік тілді қолдау жөніндегі жұмысты жетілдіру жылы Мемлекеттік органдарда, халыққа қызмет көрсету салаларында мемлекеттік тілді жеделдетіп оқытуға арналған тегін тіл курстарының жүйесін ұйымдасты- ру, материалдық- техникалық жағдайлар жасау Облыстық мемлекеттік органда- рының, халыққа қызмет көрсету мекемелерінің басшылары, аудан, қала әкімдері Облыс Әкімінің 2002 жылғы 14 тамыздағы N№8-211 шешімі бойынша Алма- ты облысының аудан, қалаларындағы іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшіру кестесінің орындалуына бақылау жасау.
Облыстық әкімдік, облыстық ақ- парат және қоғамдық келісім басқармасы Көрнекі ақпараттың, маңдайшалардың, жарнамалардың, стендтердің, облыста өндірілетін тауарлардың жапсырмалары, таңбаламалары, нұсқаулықтары мем- лекеттік тілде жасалып, ресімделуін қамтамасыз ету, мазмұны мен сапасына, жоғарғы талғаммен жасалуына бақылау орнату Кәсіпорын, ұйым, мекеме бас- шылары, аудан, қала әкімдері, облыс бойынша ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы Облыс әкімі аппаратының бас- шысы, аудан, қала әкімдері, об- лыстық мекеме басшылары Мемлекеттік қызметкерлердің ұлтына қарамастан мемлекеттік тілді білу дең- гейін анықтау мақсатымен жыл сайын аттестация, сынақ өткізу. Азаматтарды мемлекеттік тілді міндетті түрде қажетті мөлшерде білгенде ғана мемлекеттік қызметке қабылдау дан ба- стап Өзге ұлт өкілдерінің мемлекеттік тілді үйренулеріне жағдай жасау, ынталан- дыру, озат тәжірбелерді насихаттау, байқаулар, телерадио хабарлар ұйымда- стыру облыс әкімі аппаратының бас- лыс кәсіпорындары, мекемелері мен ұйымдардың, бұқаралық ақ- парат құралдарының басшыла- Қазақстан Республикасының "Тіл туралы" Заңының мемлекеттік органдар мен облыстық мекемелерде орындалуын жеке кесте бойынша тексеріп, бақылау жасауды одан әрі жалғастыру Облыста тілдерді дамыту мәселелері жөнінде әлеуметтік зерттеулер жүргізу және тілдік ахуал туралы деректер қалыптастыру Облыстық әскери комиссариат, әскери бөлімдер, облыстық мем- лекеттік бақылау, қадағалау, құқық қорғау органдары Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" За- ңының 12-бабында көрсетілгендей, ҚР-сының Қарулы Күштерінде, мемлекет- тік бақылау мен қадағалау, азаматтарды құқықтың қорғау ұйымдарында және құқық қорғау органдарында мемлекеттік тілдің қолданылуы жөніндегі іс-шара- ларды жүзеге асыру Облыс бойынша әкімшілік-аумақтық бірліктердің және физикалық-география- лық атаулардық әліпбилік көрсеткіштерін жасап, шығару Облыстық статистика басқарма- сы Облыстық әкімшілік-аумақтық қарталарын мемлекеттік тілде "Картография"
мекемесі арқылы дайындап,шығару Жыл сайын Облыстық жер ресурстарын басқару жөніндегі комитет ІІ Білім беру және тіл оқыту салаларындағы тілдік даму Жоғары және орта кәсіптік оқу орындарында қазақ тілінде оқытатын бөлімдер- дің және оқытылатын пәндердің санын көбейту жөнінде шаралар қабылдау Облыстық білім департаменті, аудан, қала әкімдері мен ондағы білім бөлімдері, оқу орындары- ның ректоры, директорлары аудан, қала әкімдері, оқу орын- дарының ректоры, директорла- Жалпы білім беретін орта, орта кәсіптік және жоғары кәсіптік оқу орындары- ның өзге тілдерде оқытатын бөлімшелерінде қазақ тілін оқытуға арналған сағаттар санын оқу процесін оңтайландыру жолымен (негізгі оқу жоспары бой- ынша жалпы сағат санын көбейтпей) арттыру жөнінде шаралар қабылдап, жү- зеге асыру Облыстық орта кәсіптік және жоғары кәсіптік оқу орындарында ұлт тілдері бойынша мамандар даярлауды қамтамасыз ету Жетім балаларға және ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған қа- зақ тілінде оқытатын ұйымдар желісін кеңейту жөнінде шаралар қабылдау Қазақ тілінде оқытатын мектептердің және тәрбие беретін мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының санын көбейту жөнінде шаралар қабылдау аудан, қала әкімдері, оқу бөлім- дар Диаспоралар өкілдерін ұлт тілдерінде мектепке дейінгі тәрбие беру және оқы- тумен қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдау аудан, қала әкімдері, білім бөлімдері Ана тілдерін оқытатын жексенбілік мектептер арқылы ұлттық-мәдени бірле- стіктердің бірыңғай мемлекеттік тіл саясатын іске асыруға қатысуын қамтама- сыз ету Облыстық ақпарат және қоғам- дық келісім басқармасы, аудан, қала әкімдері Жалпы білім беретін мектептер негізінде оралмандарға қазіргі қазақ әліпбиіне оқытуды ұйымдастыру көші-қон және демография жөніндегі басқармасы, аудан, қа- ла әкімдері Жалпы білім беретін мекемелерде оқушылардың мемлекеттік тілді іскерлік қа- рым-қатынастың негізгі құралы ретінде меңгеріп, білімдерін жоғары деңгейге көтеруді қамтамасыз ету үшін үйірмелер, факультатив жұмыстарын, түрлі кон- курстар ұйымдастыру Облыстық білім департаменті Тілдерді оқытудың, дамытудың өзекті мәселелері бойынша аймақтық, аудан- дық, қалалық конференциялар мен семинарлар өткізу Жалпы білім беретін мектептерді қазақ тілінде шығарылған табиғаттану, эко- логия және валеология бойынша дыбыс-бейне құралдар, оқулықтар, термино- логиялық сөздіктермен қамтамасыз ету ІІІ-ІҮ тоқса- ны Ұлт тілдерінде оқытатын оқу орындарын ана тілі мен әдебиетін оқытудың үл- гілік бағдарламасымен қамтамасыз ету ІІІ Мәдениет және бұқаралық ақпарат құралдары, халыққа қызмет көрсету салаларындағы тілдік даму Қазақстан халықтары тілдерінің облыстық фестивалін өткізу дық келісім, мәдениет басқарма- лары, аудан, қала әкімдері қыр- күйек айы О. Бөкей атындағы көркемсөз оқу шеберлерінің дәстүрлі облыстық конкурсын өткізу:
1. Аудандар мен қалалар, облыстық мекемелер мен ұйымдарда Тамыз
2. облыстық байқау қала әкімдері, бұқаралық ақпа- рат құралдары, облыстық басқармалар, комитеттер, депар- таменттер Қазақстан халықтары тілдерінің республикалық фестивалі шеңберінде облы- стық "Үздік аудармашы" конкурсын өткізу күйек- те Мемлекеттік және басқа тілдердегі хабарлар көлемінің барабар арасалмағы сақталуы бөлігінде ҚР Заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз ету Облыстық көлік департаменті кәсіпорны, телекоммуникация Көлік пен байланыс, сауда, денсаулық сақтау және тұрмыстық қызмет көрсе- ту, анықтама ақпараттық қызмет көрсету салаларында мемлекеттік тілдің қол- данылуын қамтамасыз ету лар дирекциясы, денсаулық сақтау басқармасы, облыстық мекемелердің басшылары, Облыстық мәдениет басқарма- сы, білім департаменті, аудан, Тіл-мәдени шаралардың негізгі құралы. Мемлекеттік тіл арқылы халықтық ұлттық мәдениетін, рухын, ділін, сана-сезімін көтеру, ояту. Осы мақсатпен әр- түрлі кездесулер, ән-би кештерін, фестивальдар, ұлттық ойындар, телехабар- лар, байқаулар, ақындар айтысын, т.б. шараларды ұйымдастыру 22 қыркүйек "Қазақстан Халықтарының Тілдер Күні"»мерекесіне арнап "Тіл халықтың тарихы"»атты ғылыми-практикалық конференция өткізу Облыстың кітапханаларын қазақ және Қазақстан Республикасындағы басқа да тілдердегі әдебиеттермен толықтыруды жүйелі түрде қамтамасыз ету мәдениет басқармасы Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақ тіліндегі суретті кітапшаларымен жә- не буклеттермен қамтамасыз ету ( тапсырыс беру)
ІІІ-ІV
Теледидар, бұқаралық ақпарат құралдары арқылы "Қазақ тілін үйренеміз", "Сөздік ойын", "Қазақша білесіз бе" т.б. айдарымен бұқара халықты оқыту, тіл- ді дамытуға арналған хабарлар ұйымдастыру бұқаралық ақпарат құралдары, аудан, қала әкімдері, облыстық Облыстық "Жетісу", "Огни Алатау", "Алатау" және аудандың, қалалық газет- тердің беттерінде тілді дамыту, қолдану аясын кеңейтуге арналған материал- дар беріп тұру.
облыстық, аудандық, қалалық газет редакциялары Облыста тұратын халықтардың тілдерінде телерадиохабарлар дайындау, олар- дың салт-дәстүрлерін, қолөнерін, тарихын насихаттау жөнінде кездесулер, "дөңгелек үстелдер", сауалнамалар өткізу ар?ылы тілдерді дамыту шараларын ұйымдастыру Тілдерді дамытуға арналған конференциялар, "дөңгелек үстелдер", кеңестер, ақын- жазушылармен кездесулер т.б. шараларды өткізу облыс аудан, қала әкімдері Театр және концерт ұйымдарының буклеттерін, плакаттарын, роликтерін және басқа да жарнамалық өнімдерді мемлекеттік тілде шығаруды қамтамасыз ету және олардың сапасына назар аудару

На русском языке:
Маслихат Алматинской области Алматы облысының мәслихаты Решение маслихата Алматинской области от 30 мая 2003 года № 34-
193. Зарегистрировано Управлением юстиции Алматинской области 10 июня 2003 года № 1191. Утратило силу решением маслихата Алматинской области от 21 декабря 2003 года № 13-89 О региональной программе функционирования и развития языков на 2003- 2004 годы В целях реализации Указа Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года № 550 "О государственной программе функционирования и развития языков на 2001-2010" годы и Постановления Правительства Республики Казахстан от 9 апреля 2003 года № 334 "Об утверждении плана мероприятий по реализации данной программы на 2003-2004 годы" областной Маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить региональную программу функционирования и развития языков на 2003-2004 гг. в Алматинской области.
2. Контроль за выполнением настоящего решения возложить на заместителя Акима области Б. Такенова.
Председатель сессии областного Маслихата М.Хасенов Секретарь областного Маслихата Е.Жунусбеков Приложение к решению Алматинского областного Маслихата 30 мая 2003 г.
Региональная программа функционирования и развития языков на 2003- 2004 гг. по Алматинской области Ответствен Мероприятия Сроки ис- полнения ные за исполнение п /п І Расширение сферы применения государственного языка Принять практические меры по реализации государственного статуса казахского языка, внедрить его во всех сферах общественных отношений на территории обла- сти постоянно Руководители госу- дарственных органов, предприятий, учре- ждений и организа- ций 2003- 2004гг.
Согласно письма N№01-И-428 от 6 мая 2002 года п.5 и в соответствии с заданием Премьер-министра о переводе делопроизводства Алматинской области на государ- ственный язык принять меры к ведению документации в районах, городах и област- ных учреждениях на основе графика поэтапного перехода на государственный язык Руководители област- ных государственных органов, акимы райо- нов и городов до октября 2003 г.
Обеспечить все структуры государственных органов компьютерными программами обучения государственному языку, дискетами с определенным количеством словар- ного запаса, учебниками Управление информа- ции и общественного согласия, областные учрежде- ния, акимы районов и городов (из средств областного бюджета, выделенных на разви- тие языка)
Оборудовать залы заседаний аппаратурой синхронного перевода до конца органов, акимы районов и го- родов Расширить сферу применения государственного языка при рассмотрении обращений граждан, организации приемов по личным вопросам во всех предприятиях, организа- циях учреждениях независимо от форм собственности, изготовить и вывесить надпи- си "Казахский язык является государственным языком", "Говорить на государствен- ном языке" на государственный долг, "Прием граждан проводится на двух языках", усилить работу среди служащих органов, учреждений, организаций, пред- приятий всех форм собственности Организовать системы бесплатных языковых курсов по интенсивному обучению го- сударственного языка в государственных органах и в сферах обслуживания населе- ния, создать материально-технические условия Руководители сферы обслуживания населе- ния, областных госу- В соответствии с решением Акима области N№8-211 от 14 августа 2002 г. вести контроль за выполнением графика перевода делопроизводства на госу- дарственный язык в районах и городах области, областных учреждениях Областной акимат, управление информа- родов, руководители областных учрежде- ний Обеспечить изготовление и оформление наглядной информации, вывесок, рекламы, стендов, товарных ярлыков, маркировки, инструкции к товарам, производимым в об- ласти на государственном языке, осуществлять контроль за их содержанием, каче- ством и эстетическим оформлением руководители органи- заций, предприятий и учреждений всех уровней, акимы райо- с 2003 го- да Ежегодно проводить аттестацию, тестирование государственных служащих незави- симо от национальности на предмет овладения государственным языком. Прини- мать граждан на государственную службу при обязательном знании в необходимом объеме государственного языка Руководитель аппара- та Акима области, Создать условия овладению государственным языком представителям других нацио- нальностей, стимулировать, пропагандировать передовой опыт, проводить смотры, теле радио передачи предприятий, органи- заций и учреждений, СМИ Осуществлять проверки и установить контроль за исполнением положений Закона "О языках в РК" государственными органами и областными учреждениями по от- дельному графику Проводить социологические исследования по проблемам развития языков и форми- рования данных о языковой ситуации в области согласия Принять меры по обеспечению в Вооруженных Силах РК, в организациях государ- ственного контроля и надзора, правовой Защиты граждан и правоохранительных ор- ганах функционирования государственного языка Областной военный комиссариат, воин- ские части, област- ные организации го- сударственного кон- троля и надзора, пра- вовой защиты граж- дан и правоохрани- тельные органы Выпускать алфавитные указатели административно-территориальных единиц и фи- зико-географических названий по области в разрезе районов Областное статисти- ческое управление ежегодно Подготовить и выпустить административно-территориальные карты области на госу- дарственном языке на предприятии Картография»
Областной комитет по управлению зе- мельных ресурсов ІІ Языковое развитие в сфере образования и обучения языкам Принять меры по увеличению качества отделений с казахским языком обучения и дисциплин, преподаваемых на казахском языке в высших и средних профессиональ- ных учебных заведениях Областной департа- мент образования, родов, отделы образо- вания, ректоры и ди- ректоры учебных за- ведений Принять меры по увеличению количества часов на обучение казахскому языку на от- делениях с иными языками обучения в средних общеобразовательных, средних про- фессиональных учебных заведениях путем оптимизации учебного процесса (без уве- личения общего количества часов по базисному учебному плану)
родов, ректоры и ди-
Обеспечить подготовку специалистов по национальным языкам в средних професси- ональных учебных заведениях области Принять меры по расширению сети организаций для детей сирот и детей оставших- ся без попечения родителей, с казахским языком обучения Принять меры по увеличению количества дошкольных организаций образования с казахским языком обучения и воспитания вания Принять меры по обеспечению представителей диаспор дошкольным воспитанием и обучением на национальных языках Обеспечить участие национально-культурных объединений в реализации единой го- сударственной языковой политики через воскресные школы и изучению родных язы- ков согласия, акимы райо- Организовать обучение современному казахскому алфавиту репатриантов на базе об- щеобразовательных школ Организовать в общеобразовательных учреждениях для использования государствен- ного языка учащимся в деловом общении и повышения уровня их знаний организо- вать кружки, факультативные занятия и конкурсы Проводить региональные, районные, городские конференции и семинары по пробле- мам обучения и развития языков мент образования 2004 год ІІІ ІV квар- Обеспечить общеобразовательные школы учебниками, терминологическими слова- рями, аудиовизуальными средствами по природоведению, экологии и валеологии на казахском языке тал Обеспечит в учебные заведения с национальным языком обучения типовыми про- граммами преподавания родных языков и литературы ІІІ Языковое развитие в сфере культуры и средств массовой информации , обслуживания населения Проводить областной фестиваль языков народов Казахстана еже- год- но сен- тябрь Областные управле- ния информации и об- щественного согла- сия, культуры, акимы районов и городов Проводить традиционный областной конкурс мастеров художественного чтения имени О.
Бокея:
1. В районах, городах, областных учреждениях и организациях;
2. Областной конкурс ав- густ Областное управле- ние информации и об- сия, акимы районов и городов, средства массовой информа- ции, областные управления, комите- ты и департаменты В рамках республиканского фестиваля языков народов Казахстана проводить конкурс "Лучший переводчик"
Обеспечить выполнение требований Законодательства РК в части соблюдения пропорцио- нального соотношения объема передач на государственном и других языках по- сто- янно городов Обеспечить применение государственного языка в сферах транспорта и связи, торговли, Здравоохранения и бытового обслуживания, справочно-информационной службы мент транспорта, ди- рекция телекоммуни- каций, областное управление здраво- охранения, руководи- тели областных учре- ждений, акимы райо- Основное средство культурных мероприятий язык. Поднимать, возрождать националь- ную, духовную культуру, менталитет, самосознание народа посредством развития государ- ственного языка. С этой целью проводить различные встречи, вечера песен и танцев, фе- стивали, национальные игры, конкурсы, айтысы акынов ние культуры, депар- тамент образования, Ко дню праздника языков народов Казахстана 22 сентября провести научно-практическую конференцию на тему "Тіл халыќтыѕ тарихы"
г.
ние культуры
Обеспечить систематическое комплектование библиотек области литературой на казах- ском языке и других языках народов РК тамент образования Обеспечить детей дошкольного возраста иллюстрированными книгами и буклетами на ка- захском языке (по заявке)
ІV квар-
Организовать цикл телепередач, материалы в СМИ на темы: "Изучаем казахский язык", "Знаешь ли казахский?","Тайна слов" и т.д. в целях массового обучения населения и разви- тия языка сия, средства массо- вой информации, аки- мы районов и горо- дов Публиковать на страницах областных газет "Жетысу", "Огни Алатау", "Алатау", район- ных и городских газет материалы раскрывающие вопросы развития и функционирования языка в рубрике "Мемлекеттік тіл тјуелсіздік тірегі"
сия, руководители средств массовой ин- формации, акимы Проводить мероприятия, способствующие развитию языков и организовать телерадио пе- редачи, встречи, "круглые столы", пропагандирующие обычаи, традиции, народные ремес- ла, историю на языках народов проживающих в области городов, Малая Ас- самблея народов Ка- захстана Проводить конференции, "круглые столы", совещания встречи с писателями и поэтами, также другие мероприятия, способствующие развитию языку (по отдельному плану)
Областные организа- ции и учреждения, Обеспечить выпуск буклетов, плакатов, роликов и рекламной продукции театральных и концертных организаций на государственном языке и обратить внимание на их качество