Қазақша:
Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345 Заңы Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы
1) арнаулы көрсетілетін әлеуметтік қызметтерге мұқтаж бала (балалар) – Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасында көзделген қалыптасқан мән-жайлардың салдарынан тыныс-тіршілігі бұзылған және осы мән- жайларды өз бетінше немесе отбасының көмегімен еңсере алмайтын бала (балалар);
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды 1-1) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала – ата-анасының ата-ана құқықтарының шектелуіне немесе олардан айырылуына, ата-анасының хабарсыз кетті деп танылуына, қайтыс болды деп жариялануына, әрекетке қабілетсіз (әрекет қабілеті шектеулі) деп танылуына, ата-анасының бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеуіне, ата-анасының баласын тәрбиелеуден немесе оның құқықтары мен мүдделерін қорғаудан жалтаруына, оның ішінде ата- анасының өз баласын тәрбиелеу немесе емдеу мекемесінен алудан бас тартуына байланысты, сондай-ақ ата-анасы қамқорлық жасамаған өзге де жағдайларда жалғызбасты ата-анасының немесе екеуінің де қамқорлығынсыз қалған бала;
2) бала – он сегіз жасқа (кәмелетке) толмаған адам;
3) бала құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдар – бұл балаларды әлеуметтік қолдауды, әлеуметтік-тұрмыстық, медициналық-әлеуметтік, әлеуметтік-педагогикалық, психологиялық- педагогикалық, құқықтық қызметтер көрсету мен материалдық көмек көрсетуді, арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды әлеуметтік оңалтуды, мұндай балалар еңбекке қабілетті жасқа жеткенде олардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуді жүзеге асыратын ұйымдар;
4) баланы әлеуметтік оңалту – бала жоғалтқан әлеуметтік байланыстар мен функцияларды қалпына келтіру, тұрмыс-тіршілікті қамтамасыз ету ортасын толықтыру, оған қамқорлық жасауды күшейту жөніндегі іс-шаралар;
4-1) баланы жәбірлеу (буллинг) – қорлау сипатындағы жүйелі (екі және одан көп) әрекеттер, қудалау және (немесе) қорқыту, оның ішінде қандай да бір әрекетті жасауға немесе жасаудан бас тартуға мәжбүрлеуге бағытталған әрекеттер, сол сияқты жария түрде немесе масс-медиа және (немесе)
телекоммуникация желілері және (немесе) онлайн-платформалар пайдаланыла отырып жасалған дәл сол әрекеттер (кибербуллинг);
5) баланың әлеуметтік бейімделуі – арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерге мұқтаж баланың қоғамдағы құндылықтарды, мінез-құлық қағидалары мен нормаларын игеру және қабылдау арқылы әлеуметтік ортаның жағдайларына белсенді түрде бейімделу процесі, сондай-ақ басынан кешірген психологиялық және (немесе)
моральдық зардаптарды еңсеру процесі;
6) баланың заңды өкілдері – ата-аналар (ата-ана), бала асырап алушылар, қорғаншы немесе қамқоршы, баланы қабылдайтын ата-ана (баланы қабылдайтын ата-аналар), баланы қабылдайтын кәсіби тәрбиеші (баланы қабылдайтын кәсіби тәрбиешілер), патронат тәрбиеші және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балаға қамқорлық жасауды, білім, тәрбие беруді, оның құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды жүзеге асыратын олардың орнындағы басқа да адамдар;
7) баланы экономикалық жағынан қанау – бұл бала еңбегінің ең нашар нысандары, оның ішінде кәмелетке толмағандармен сауда жасау, оларды қылмыстық әрекетке немесе қоғамға жат іс-әрекеттер жасауға, жезөкшелікпен айналысуға, порнографиялық суреттер шығаруға немесе кәмелетке толмағандарды порнографиялық сипаттағы ойын-сауық іс-шараларына қатысуға тарту, сондай-ақ жұмысқа қабылдау үшін Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген ең төменгі жастан кіші балалардың еңбегі;
8) жетім бала – ата-анасының екеуі де немесе жалғыз басты ата-анасы қайтыс болған бала;
8-1) жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға тәлімгерлік (бұдан әрі – тәлімгерлік) – жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы он жасқа толған жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды өз бетінше өмір сүруге дайындауға жеке қолдау мен көмек көрсетуге бағытталған қызмет;
8-2) жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар тәлімгері (бұдан әрі – тәлімгер) – тәлімгерлік туралы үлгілік шарт негізінде тәлімгерлікті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының кәмелетке толған азаматы;
8-3) Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары жөніндегі уәкіл – Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын, өзіне балалардың құқықтары мен заңды мүдделерінің негізгі кепілдіктерін қамтамасыз ету, сондай- ақ мемлекеттік және қоғамдық институттармен өзара іс-қимыл жасай отырып, балалардың бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіру жөніндегі функциялар жүктелетін адам;
8-4) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органы – балалардың негізгі құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, олардың құқықтарын бұзушылық профилактикасы және оны ерте анықтау, оларды қалпына келтіру және қорғау жөніндегі шараларды қабылдау қызметін үйлестіруді жүзеге асыратын, сондай-ақ мемлекеттің кәмелетке толмағандарға қатысты қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларын орындайтын жергілікті атқарушы орган;
8-5) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органының қызметкері – кәсіптік білімі бар және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын адам;
8-6) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы – Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын, балалардың құқықтарын қорғау саласында басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
9) қамқоршылық – он төрт жастан он сегіз жасқа дейінгі балалардың құқығы мен заңды мүдделерін қорғаудың құқықтық нысаны;
10) қорғаншылық – он төрт жасқа толмаған балалардың құқығы мен заңды мүдделерін қорғаудың құқықтық нысаны;
11) мемлекеттік ең төменгі әлеуметтік стандарттар – мемлекет белгілеген әлеуметтік қызметтер көрсетудің, нормалар мен нормативтердің ең төменгі көлемін қамтитын, балалар өмірінің сапасын қамтамасыз ететін негізгі көрсеткіштер;
мүгедектігі бар бала – тіршілік етуінің шектелуіне және оны әлеуметтік қорғау қажеттігіне әкеп соқтыратын аурулардан, жарақаттардан, олардың салдарынан, кемістіктерден организмінің функциялары тұрақты бұзылып, денсаулығына зақым келген он сегіз жасқа дейінгі адам;
12-1) нысаналы активтер – нысаналы жинақтарды төлеуді қамтамасыз етуге және жүзеге асыруға, сондай-ақ осы Заңда көзделген өзге де мақсаттарға арналған ақша;
12-2) нысаналы жинақтарды алушы – Қазақстан Республикасының он сегіз жасқа толған, нысаналы жинақтарды алуға құқығы бар азаматы;
12-3) нысаналы жинақтау шоты – нысаналы жинақтарды алушының осы Заңға және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында ашылған, нысаналы жинақтар есепке алынатын және нысаналы жинақтарды төлеу жүргізілетін жеке атаулы шоты;
12-4) нысаналы жинақ төлемдері – нысаналы жинақтарды алушыға, сондай- ақ мұрагерлерге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен нысаналы жинақтау шотынан төленетін нысаналы жинақтар сомасы;
12-5) нысаналы талаптарға қатысушы – Қазақстан Республикасының он сегіз жасқа толмаған, нысаналы талаптарға құқығы бар азаматы;
12-6) облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бала құқықтары жөніндегі өңірлік уәкілі – Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары жөніндегі уәкілдің өз қызметін қоғамдық негізде жүзеге асыратын өкілі, оған тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте мемлекеттік және қоғамдық институттармен өзара іс-қимыл жасай отырып, балалардың құқықтары мен заңды мүдделерінің негізгі кепілдіктерін қамтамасыз ету, сондай-ақ олардың бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіру жөніндегі функциялар жүктеледі;
13) патронат – жетім балаларды, ата-аналарының (ата-анасының)
қамқорлығынсыз қалған балаларды қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын орган мен баланы (балаларды)
тәрбиелеуге алуға ниет білдірген адам жасасатын шарт бойынша отбасына патронаттық тәрбиелеуге берген кездегі тәрбие нысаны;
14) алып тасталды - ҚР 01.04.2019 № 240-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
15) алып тасталды – ҚР 30.12.2024 № 148-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен;
15-1) тәлімгерлік жөніндегі ұйым – жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы, он жасқа толған жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға тәлімгерлікті ұйымдастыру жөніндегі қызметті Қазақстан Республикасының аумағында өтеусіз негізде жүзеге асыратын коммерциялық емес ұйым;
16) тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) білім беру ақысын төлеу мақсатында бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетін нысаналы жинақтар (бұдан әрі – нысаналы жинақтар) – нысаналы жинақтарды алушының нысаналы жинақтау шотында Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының есепті жылдың алдындағы он сегіз жылдағы орташаланған инвестициялық кірісінің және жыл сайын осы сомаға есепке жазылатын, есепті жылдың алдындағы он сегіз жылдағы орташаланған инвестициялық кірістің елу пайызы есебінен жинақталған ақша;
17) уәкілетті операторлар – тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе)
білім беру ақысын төлеу мақсатында бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры аударатын нысаналы жинақ төлемдерін есепке жатқызуға арналған банктік шоттарды ашуды және жүргізуді жүзеге асыратын екінші деңгейдегі банктер, Ұлттық пошта операторы;
2-бап. Осы Заңның қолданылуы
1. Осы Заңның күші Қазақстан Республикасының азаматтарына қолданылады. Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын бала, егер Қазақстан Республикасының Конституциясында, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, Республикада азаматтар үшін белгіленген құқықтар мен бостандықтарды пайдаланады, сондай-ақ міндеттерді атқарады.
2. Осы Заңның баланың құқықтары мен міндеттерін белгілейтін нормаларының күші кәмелетке толғанға дейін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес азаматтық әрекетке қабілеттілігін толық көлемінде алған балаларға қолданылады.
1. Қазақстан Республикасының баланың құқықтары туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi және осы Заң мен Қазақстан Республикасының бала құқықтарын қорғау саласындағы өзге де нормативтiк құқықтық актілерiнен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, халықаралық шарттағы оны қолдану үшiн Қазақстан Республикасының заңын шығару талап етiлетiн жағдайларды қоспағанда, халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.
3-1-бап. Осы Заңның негізгі мақсаттары, қағидаттары мен міндеттері
1. Осы Заңның негізгі мақсаттары балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету, баланың құқықтарының негізгі кепілдіктерін нығайту және құқықтары бұзылған жағдайларда оларды қалпына келтіру болып табылады.
2. Осы Заңның негізгі қағидаттары мыналар болып танылады:
1) балаларды қоғамдағы толымды өмірге даярлау басымдығы;
2) балалардың қоғамдық мәні бар және шығармашылық белсенділігін дамыту;
3) әлемдік өркениеттің жалпы адамзатқа тән құндылықтары негізінде жоғары адамгершілік қасиеттерді, патриотизм мен азаматтық қасиеттерін дамыту, ұлттық сана-сезімді қалыптастыру.
4) балаға қатысты кез келген әрекеттерді жасау кезінде баланың ең жақсы мүдделерінің басымдығы;
5) кемсітпеушілік.
3. Осы Заңның негізгі міндеттері мыналар болып табылады:
1) балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету, сондай-ақ баланың құқықтары кепілдіктерінің құқықтық негіздерін қалыптастыру;
2) балалардың құқықтарын қамтамасыз ету шараларын әзірлеу және іске асыру;
3) балалардың дене бiтiмi, зияткерлік, рухани және адамгершілік тұрғысынан дамуына, олардың құқықтық санасы мен құқықтық мәдениетін қалыптастыруға, олардың бойында патриотизм, азаматтық және бейбiтшiл сезiмдердi тәрбиелеуге, сондай-ақ баланың жеке адами тұлғасының қоғам мүддесі, Қазақстан халқының дәстүрлерi, ұлттық және әлемдiк мәдениет жетiстiктерiне қол жеткізуі үшін мүмкіндіктерін ашуға жәрдемдесу;
4) баланың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау жөніндегі тиісті органдар мен ұйымдарды құру;
5) балалардың құқықтарын қорғау жүйесін қалыптастыру және оның тиімді жұмыс істеуін және оны жетілдіруді қамтамасыз ету;
6) балалардың өмірін жақсартуға бағытталған мемлекеттік ең төмен әлеуметтік стандарттарды белгілеу.
1. Тегiне, нәсiлiне және қай ұлтқа жататындығына, әлеуметтiк және мүлiктiк жағдайына, жынысына, тiліне, бiлiмiне, дiнге көзқарасына, тұрғылықты жерiне, денсаулық жағдайына, балаға және ата-анасына немесе басқа заңды өкілдерiне қатысты өзге де мән-жайларға қарамастан, барлық бала тең құқыққа ие.
2. Некеден де және некесіз де туған балалар тең әрi жан-жақты қорғауды пайдаланады.
7-бап. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының, Қазақстан Республикасының орталық және жергілікті атқарушы органдарының мемлекетте баланың құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі өкілеттіктері
1. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының өкілеттіктеріне:
1) өз құзыреті шегінде стратегиялық, реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын жүзеге асыру;
2) мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының Қазақстан Республикасының Президенті айқындаған негізгі бағыттары және мемлекеттің әлеуметтік- экономикалық саясатының, оның қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің Қазақстан Республикасының Үкіметі әзірлеген негізгі бағыттары негізінде және оларды орындау үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балалардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру;
3) балалардың құқықтарын қорғау саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру;
4) баланың құқықтарын қорғау саласындағы басқа да мүдделі уәкілетті органдардың қызметін, оның ішінде халықаралық ынтымақтастық саласында үйлестіру;
5) баланың құқықтарын қорғау саласында жергілікті атқарушы органдарды үйлестіруді және оларға әдістемелік басшылық жасауды жүзеге асыру;
6) балалардың өмірін жақсартуға бағытталған мемлекеттік ең төмен әлеуметтік стандарттарды белгілеу;
6-1) мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру;
6-2) Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау және қарау, сондай-ақ әкімшілік жаза қолдану;
7) осы Заңның негізгі мақсаттары мен міндеттеріне және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балалардың құқықтарын қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және бекіту;
8) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.»;
1-1. Орталық атқарушы органдардың баланың құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі өкілеттіктеріне:
1) балалардың құқықтарын қорғау саласында халықаралық
2) осы Заңның негізгі мақсаттары мен міндеттеріне және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балалардың құқықтарын қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және бекіту;
3) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.
2. Алынып тасталды.
3. Жергiлiктi атқарушы органдардың бала құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі өкiлеттiктерiне:
1) алып тасталды - ҚР 03.07.2013 № 124-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
1-1) балаларды денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттан қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың іске асырылуын қамтамасыз ету;
2) балаларға арналған әлеуметтiк инфрақұрылымды қалыптастыруға қатысу;
3) баланың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау жөнiндегi консультацияларды хабарлау мен өткiзу, iс-шараларды жүзеге асыру тәртiбiн белгiлеу;
4) тәрбие, бiлiм беру, денсаулық сақтау, ғылым, мәдениет, дене тәрбиесi мен спорт, әлеуметтiк қызмет көрсету және отбасын әлеуметтiк қорғау саласында балалар мүдделерiне орай Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы, орталық атқарушы органдар айқындаған мемлекеттiк саясатты iске асыру жөнiндегi iс-шараларды жүзеге асыру;
4-1) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды міндетті түрде жұмысқа орналастыруды және тұрғын үймен қамтамасыз етуді белгіленген тәртіппен жүзеге асыру;
5) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру жатады.
1. Баланың құқықтары жөніндегі уәкіл институтын Қазақстан Республикасының Президенті құрады және ол өз қызметін балалардың құқықтары мен заңды мүдделерінің кепілдіктерін қамтамасыз ету, сондай-ақ мемлекеттік және қоғамдық институттармен өзара іс-қимыл жасай отырып, балалардың бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіру мақсатында қоғамдық негізде жүзеге асырады.
2. Баланың құқықтары жөніндегі уәкілдің қызметі:
1) заңдылық;
2) тәуелсіздік;
3) балалар үшін қолжетімділік;
4) баланың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау басымдығы;
5) объективтілік;
6) жариялылық қағидаттарына негізделеді.
3. Баланың құқықтары жөніндегі уәкіл өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің актілерін және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін басшылыққа алады.
1) баланың құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына қатысты өтініштерді және баланың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзатын орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар мен ұйымдардың, кәсіпорындардың, олардың лауазымды адамдарының шешімдеріне немесе әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдарды қарайды;
2) баланың бұзылған құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін кедергісіз іске асыруға және қалпына келтіруге жәрдем көрсетеді;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру жөніндегі ұсынымдарды әзірлейді және Қазақстан Республикасының Үкіметіне енгізеді;
4) білім беру, денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт жүйелерінің мемлекеттік органдары мен ұйымдарына, сондай-ақ кәмелетке толмағандар ұсталатын қылмыстық-атқару жүйесі мекемелеріне баруға кедергісіз қол жеткізеді;
5) баланың құқықтарымен айналысатын мемлекеттік және қоғамдық институттардың құжаттарына кедергісіз қол жеткізеді;
6) өзіне осы Заңмен, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
7) отбасы, әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша «111» байланыс орталығының қызметін және мемлекеттік және қоғамдық институттармен өзара іс-қимылын ұйымдастыруды үйлестіреді.
Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бала құқықтары жөніндегі өңірлік уәкілі қызметінің тәртібін Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы бекітеді.
1. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры:
1) осы Заңға сәйкес нысаналы жинақтарды есепке алу және есепке жатқызу үшін нысаналы жинақтау шоттарын ашуды жүзеге асыруға;
2) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтарды нысаналы жинақтау шоттарына есепке алу мен есепке жатқызуды, нысаналы жинақтарды алушыға нысаналы жинақтау шотынан уәкілетті операторлардың шоттарына нысаналы жинақтарды төлеуді, нысаналы жинақтардың қайтарылуын есепке алуды жүзеге асыруға;
3) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының интернет-ресурсы және (немесе) «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы мынадай:
нысаналы талаптарға қатысушыға немесе оның заңды өкіліне нысаналы талаптардың сомасы;
нысаналы жинақтарды алушының сұрау салуы бойынша осы Заңның 7-7- бабында көзделген ережелерді ескере отырып, нысаналы жинақтау шоты ашылған күннен бастап кез келген сұрау салынатын күнге нысаналы жинақтардың сомасы туралы мәліметтерді төлемақы алмай ұсынуға;
4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) білім беру ақысын төлеу мақсатында нысаналы жинақтарды нысаналы жинақтарды алушылардың уәкілетті операторда ашылған шоттарына, сондай-ақ қайтыс болған не соттың заңды күшіне енген шешімімен қайтыс болды деп жарияланған нысаналы талаптарға қатысушылар немесе нысаналы жинақтарды алушылар мұрагерлерінің уәкілетті операторда ашылған банктік шоттарына АҚШ долларында төлеуді жүзеге асыруға;
5) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен нысаналы жинақтарды есепке алу, төлеу және қайтару мәселелері бойынша уәкілетті оператормен өзара іс-қимылды жүзеге асыруға;
6) нысаналы жинақтарды алушы он сегіз жасқа толғаннан кейін он жыл ішінде пайдаланылмаған нысаналы жинақтарды алушының нысаналы жинақтарын нысаналы жинақтау шоттарынан ерікті зейнетақы жарналарын есепке алуға арналған жеке зейнетақы шотына аударуды жүзеге асыруға міндетті.
1. Қазақстан Республикасының он сегіз жасқа толмаған азаматтары ғана нысаналы талаптарға қатысушылар бола алады.
2. Осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, нысаналы талаптарға қатысушыларға нысаналы талаптарды есепке жазу олар он сегіз жасқа толғанға дейін жыл сайын жүзеге асырылады.
3. Нысаналы талаптар мен нысаналы жинақтарды есепке алу АҚШ долларында жүргізіледі.
4. Нысаналы талаптар нысаналы талаптарға қатысушы он сегіз жасқа толатын жылға дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі инвестициялық қызмет шеңберінде қаржы құралдарына инвестицияланады.
5. Нысаналы жинақтарды нысаналы жинақтау шотына есепке алу және есепке жатқызу үшін бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында нысаналы жинақтау шоттарын ашу Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен жүзеге асырылады.
6. Нысаналы талаптарды есепке жазу нысаналы талаптарға қатысушы қайтыс болған не оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда тоқтатылады.
7. Нысаналы жинақ төлемдері нысаналы жинақтарды алушылардың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен уәкілетті операторларда АҚШ долларында өздері ашатын банктік шоттарына есепке жатқызылады.
8. Нысаналы талаптарды, нысаналы жинақтарды және нысаналы жинақ төлемдерін қалыптастыру мен есепке алу, сондай-ақ нысаналы талаптарды есепке жазу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.
9. Нысаналы жинақ төлемдерін нысаналы жинақтарды алушының бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында ашылған нысаналы жинақтау шотына қайтару АҚШ долларында жүзеге асырылады.
Бұл ретте айырбастауға байланысты шығыстарға төлем жасау, нысаналы жинақ төлемдерін нысаналы жинақтарды алушының бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорында ашылған нысаналы жинақтау шотына аударуға (қайтаруға)
байланысты банктік көрсетілетін қызметтерге төлем жасау нысаналы жинақтарды алушының қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
1. Тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) білім беру ақысын төлеу мақсатында нысаналы жинақ төлемдеріне құқық нысаналы жинақтары бар нысаналы жинақтарды алушыларға беріледі.
2. Нысаналы жинақтары бар нысаналы талаптарға қатысушы немесе нысаналы жинақтарды алушы қайтыс болған не оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда, мұндай нысаналы жинақтар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен мұраға қалдырылады.
Нысаналы жинақ төлемдерін есепке жатқызу үшін қайтыс болған не соттың заңды күшіне енген шешімімен қайтыс болды деп жарияланған нысаналы талаптарға қатысушылардың немесе нысаналы жинақтарды алушылардың мұрагерлері уәкілетті операторда АҚШ долларында банктік шот ашады.
3. Нысаналы талаптарға қатысушының не нысаналы жинақтарды алушының Қазақстан Республикасының азаматтығын тоқтатуы нысаналы жинақтарды төлеуден бас тартуға негіз болып табылады.
4. Білім беру ақысын төлеу нысаналы жинақтарды алушының өтінім беруі және өзі мен техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдары арасында шарт жасасу арқылы не «Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес білім беру жинақтау сақтандыруы шартын немесе білім беру жинақтау салымы туралы шарт жасасу арқылы нысаналы жинақ төлемдері есебінен жүзеге асырылады.
1. Нысаналы жинақтар құпиясы нысаналы жинақтарды алушылардың нысаналы жинақтау шоттарындағы ақшаның қалдықтары мен қозғалысы туралы мәліметтерді қамтиды.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры нысаналы жинақтар құпиясына кепілдік береді.
Нысаналы талаптарға қатысушылардың нысаналы талаптарының сомасы туралы мәліметтер құпия болып табылмайды.
2. Осы баптың 3 және 4-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, өздерінің қызметтік және функционалдық міндеттерін жүзеге асыруға байланысты нысаналы жинақтар құпиясын құрайтын мәліметтерге қол жеткізген бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының лауазымды адамдары, жұмыскерлері нысаналы жинақтар құпиясын құрайтын мәліметтерді жария етуге құқылы емес және оларды жария еткені үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган арасында ақпарат, оның ішінде нысаналы жинақтар құпиясын құрайтын мәліметтер алмасуды жүзеге асыру нысаналы жинақтар құпиясын жария ету болып табылмайды.
3. Нысаналы жинақтар құпиясы нысаналы жинақтарды алушыға бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен ашылуы мүмкін.
4. Нысаналы жинақтау шоттарындағы ақшаның қалдықтары мен қозғалысы туралы анықтамалар:
1) соттарға – олардың іс жүргізуіндегі істер бойынша сот ұйғарымының негізінде;
2) қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органға – бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қызметін бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыру шеңберінде;
3) прокурорға – оның қарауындағы материал бойынша өз құзыреті шегінде тексеру жүргізу туралы қаулының негізінде;
4) нысаналы жинақтарды алушының өкілдеріне – нотариат куәландырған сенімхаттың немесе сот шешімінің негізінде;
5) халықты әлеуметтік қорғау саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы органға –нысаналы жинақтарды алушының өтінішіне байланысты туындаған мәселе бойынша;
6) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының жыл сайынғы міндетті аудитін жүргізетін аудиторлық ұйымдарға;
7) мұрагерлерге – нысаналы жинақтарды алушы қайтыс болған не оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда мұраға құқық туралы куәлік ұсыныла отырып, сұрау салу бойынша;
8) нотариустар мен шетелдік консулдық мекемелерге – нысаналы жинақтарды алушы қайтыс болған не оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген жағдайда өздерінің іс жүргізуіндегі мұрагерлік істер бойынша сұрау салу арқылы;
9) жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған барлық типтегі ұйымдардың басшыларына мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріндегі мәліметтер және (немесе) жетім балалардың, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың осындай ұйымдарда болуын растайтын құжаттардың негізінде берілуі мүмкін.
1. Нысаналы жинақтарды алушының, бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, уәкілетті операторлардың борыштары бойынша, оның ішінде санамаланған субъектілер таратылған және (немесе) банкрот болған жағдайларда нысаналы активтерге, нысаналы жинақтарға және нысаналы жинақ төлемдеріне тыйым салуды немесе өндіріп алуды қолдануға жол берілмейді.
2. Нысаналы активтер:
1) тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) білім беру ақысын төлеу мақсатында және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өзге де жағдайларда нысаналы жинақ төлемдерін жүзеге асыруға;
2) қате есепке жатқызылған нысаналы жинақтарды және өзге де қате есепке жатқызылған ақшаны қайтаруға ғана пайдаланылады.
1. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының нысаналы активтері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры арасында жасалатын шартқа сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі шоттарда жалпы сомада сақталады және есепке алынады.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының нысаналы активтерін есепке алу және сақтау мақсатында шетелдік кастодиан-банктерде шоттар ашуға құқылы.
1. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен нысаналы талаптар, нысаналы жинақтар және нысаналы активтер бойынша есепке алуды жүргізеді және есептілік жасайды.
Нысаналы активтерді есепке алуды жүзеге асыру және ақпараттың сенімділігін, сақталуын және санкцияланбаған қол жеткізуден қорғалуын қамтамасыз ету үшін бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының бағдарламалық қамтылымы түріндегі автоматтандырылған ақпараттық жүйелер пайдаланылады.
2. Нысаналы талаптарды, нысаналы жинақтар мен нысаналы активтерді есепке алуды жүргізу тәртібін бақылауды қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті орган жүзеге асырады.
1) баланың құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына қатысты жолданымдарды және жергілікті атқарушы органдар мен ұйымдардың, олардың лауазымды адамдарының баланың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзатын шешімдеріне немесе әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдарды қарайды;
2) баланың құқықтарының, бостандықтары мен заңды мүдделерінің кедергісіз іске асырылуына және олар бұзылған жағдайда қалпына келтірілуіне жәрдем көрсетеді;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру жөнінде ұсынымдарды әзірлейді және Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары жөніндегі уәкілге енгізеді;
4) жергілікті атқарушы органдарға және білім беру, денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт жүйелерінің ұйымдарына, сондай-ақ кәмелетке толмағандар ұсталатын қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелеріне кедергісіз барады;
5) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиісті әкімшілік- аумақтық бірлікте балалардың құқықтарымен айналысатын мемлекеттік және қоғамдық институттардың құжаттарына сұрау салу бойынша қол жеткізуге құқылы;
6) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасына сәйкес өзге де өкілеттіктерді орындайды.
7-13-бап. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органының өкілеттіктері
1. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органының өкілеттіктеріне мыналар жатады:
1) балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру;
2) балалардың құқықтарын қамтамасыз етуді, олардың құқықтарын бұзушылық профилактикасын және оны ерте анықтауды үйлестіру, балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі шараларды қабылдау;
3) тәрбие, білім беру, денсаулық сақтау, ғылым, мәдениет, дене шынықтыру және спорт, әлеуметтік қызмет көрсету және отбасын әлеуметтік қорғау саласында балалар мүдделеріне орай Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындаған мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру;
4) балалардың құқықтарын қамтамасыз етуге, олардың құқықтарын бұзушылық профилактикасына және оны ерте анықтауға, балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі шараларды қабылдауға бағытталған шаралардың іске асырылуына мониторингті жүзеге асыру;
5) мемлекеттің кәмелетке толмағандарға қатысты қорғаншылық және қамқоршылық жөніндегі функцияларын жүзеге асыру;
6) уәкілетті органдар мен ұйымдарды, оның ішінде отбасын қолдау орталықтары мен психологиялық қолдау орталықтарын тарта отырып, өз құзыреті шегінде отбасыларға және мынадай:
орта білім беру ұйымдары мен техникалық және кәсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын ұйымдардың педагог-психологтарында және әлеуметтік педагогтерінде тәуекел тобында тұрған балаларға, оның ішінде зорлық- зомбылық және қатыгездікпен қарау туралы хабарлаған, суицидтік ниеті, суицид жасауға әрекет ету фактілері бар кәмелетке толмағандарға, сондай-ақ педагогикалық қолдап отыру шеңберінде баса назар аударуды талап ететін балаларға;
отбасын қолдау орталықтары мен психологиялық қолдау орталықтары қолдап отырған;
кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның отырыстарында қаралған;
баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдарда құқықтарының бұзылуына байланысты (оның ішінде зорлық- зомбылық және қатыгездікпен қарау салдарынан) бұрын болған;
тұрмыстық зорлық-зомбылық фактілері анықталған, өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарды (отбасыларды) ерте анықтау және оларға қолдау көрсетуді ұйымдастыру жөніндегі мобильдік топтар анықтаған;
кәмелетке толмағандарды тәрбиелеу, оқыту және (немесе) күтіп-бағу бойынша өз міндеттерін орындамайтын, сондай-ақ олардың мінез-құлқына теріс әсер ететін ата-аналары, заңды өкілдері бар балаларға көмек ұйымдастыру және жеке профилактика шараларын қолдану;
7) осы тармақтың 6) тармақшасында аталған балаларға алты айда кемінде бір рет ұдайы бару және олардың жағдайын бағалау;
8) қорғаншылықтағы (қамқоршылықтағы), патронаттағы, баланы қабылдайтын отбасылардағы, баланы қабылдайтын кәсіби отбасылардағы балалардың жай-күйін бағалау және оларға қажетті көмек көрсету мақсатында ұдайы бару арқылы алты айда кемінде бір рет балалардың жағдайын мониторингтеу және бағалау;
9) кәмелетке толмағандарға қатысты жасалған жеке адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар бойынша қылмыстық процесс шеңберінде балаға көмек көрсетуді және оны қолдап отыруды ұйымдастырудың жеке жоспарын құру;
10) кәмелетке толмағандар болатын білім беру, денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт жүйелерінің мемлекеттік органдары мен ұйымдарына кедергісіз бару;
11) мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдардан балалардың құқықтарын қамтамасыз ету, олардың құқықтарын бұзушылық профилактикасы және оны ерте анықтау мәселелері бойынша, сондай-ақ балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі қабылданған шаралар туралы ақпарат сұрату;
12) Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру.
1. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органы қызметкерінің балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын адам ретінде ерекше мәртебесі болады.
Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен балалардың құқықтарын қорғау саласында кәсіптік қызметті жүзеге асыру және тиісті мекемемен еңбек қатынастарында болу кезеңінде адам Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органының қызметкері мәртебесіне ие болады.
2. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органының қызметкерлері әрбір екі жыл сайын біліктілігін арттырудан өтуге міндетті.
Біліктілікті арттырудан өту тәртібін, мерзімдерін Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындайды.
Белгіленген үлгідегі киіммен қамтамасыз ету тәртібін және оны киіп жүру қағидаларын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындайды.
1) орта білім беру ұйымдары мен техникалық және кәсіптік білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын ұйымдарға бармайтын, сондай-ақ осындай ұйымдардың педагог-психологтары мен әлеуметтік педагогтерінде тәуекел тобында тұрған кәмелетке толмағандарға, суицидтік ниеті, суицид жасауға әрекет ету фактілері бар кәмелетке толмағандарға, педагогикалық қолдап отыру шеңберінде баса назар аударуды талап ететін балаларға қатысты өз құзыреті шегінде оларды анықтауға қатысу, есепке алуды жүргізу және жеке профилактика шараларын жүргізу;
2) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органын осы баптың 1) тармақшасында көрсетілген фактілер туралы дереу хабардар ету;
3) балалардың құқықтарын қорғау бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру.
1) өмірде қиын жағдайға ұшыраған адамдарға (отбасыларға) қатысты, сондай-ақ отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық, әкімшілік және (немесе)
қылмыстық құқық бұзушылықтар жасау фактілері туралы ақпарат болған жағдайларда, оларды анықтау, есепке алуды жүргізу және жеке профилактика
2) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органын осы баптың 1) тармақшасында көрсетілген фактілер
3) балалардың құқықтарын қорғау бойынша Қазақстан Республикасының
1) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі өңірлік уәкілетті органын балалардың құқықтарын бұзушылық, балаларға қатысты әкімшілік және (немесе) қылмыстық құқық бұзушылықтар жасау фактілері мен қауіп-қатері туралы дереу хабардар ету;
2) балалардың құқықтарын қорғау бойынша Қазақстан Республикасының
1. Әрбiр баланың денсаулық сақтауға бұлжымас құқығы бар.
2. Мемлекет денi сау бала тууды қамтамасыз ету үшiн ананың денсаулығын сақтау жөнiнде жағдайлар жасайды.
3. Баланың денсаулық сақтауға құқығы:
1) баланың денсаулығын сақтау саласында Қазақстан Республикасының заңдарын қабылдау;
2) балалардың салауатты өмiр салтын насихаттау және ынталандыру;
3) балалардың денсаулығын сақтау саласындағы ғылыми зерттеулердi мемлекеттiк қолдау;
4) баланың, оның ата-анасының денсаулық жағдайына бақылау жасау және балалар ауруларының алдын алу;
5) бiлiктi медициналық көмек көрсету;
6) баланың денi сау болып өсiп жетiлуiне қажеттi қолайлы қоршаған орта жасау;
7) балалар үшiн сапасы тиiстi деңгейдегі тағам өнiмдерiнің өндiрiлуiне және сатылуына бақылау жасау арқылы қамтамасыз етiледi.
4. Мемлекет Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес балаларға тегiн медициналық көмектiң көлемiне кепілдiк бередi.
5. Баланың өмiрiне, денсаулығына және дене бітімі мен психикасының қалыпты өсiп-жетілуіне зиян келтiретiн кез келген ғылыми тәжiрибелер немесе өзге де эксперименттерге тыйым салынады.
1. Әрбiр баланың өмiр сүруге, жеке басының бостандығына, қадiр-қасиетiне және жеке өмiрiне қол сұғылмауға құқығы бар.
2. Мемлекет баланың жеке басына ешкiмнiң тиiспеуiн қамтамасыз етедi, оны физикалық және (немесе) психикалық күш көрсетуден, адамның қадір- қасиетіне қатыгездікпен, дөрекілікпен қараудан немесе оны қорлаудан, баланы жәбірлеуден (буллингтен), жыныстық қатынас сипатындағы әрекеттерден, баланы қылмыстық iс-әрекетке және қоғамға жат әрекеттер жасауға тартудан, және оны адам мен азаматтың Қазақстан Республикасының Конституциясында бекiтiлген құқықтары мен бостандығына қысым жасаудың өзге де түрлерiнен қорғауды жүзеге асырады.
1. Әрбiр баланың сөз бостандығына және өз пiкiрiн айтуға, ар-ождан бостандығына, өзiнiң қоғамдық белсендiлiгiн дамытуға, жасына сәйкес ақпарат алуға және оны таратуға, қоғамдық бiрлестiктерге, сондай-ақ басқа да коммерциялық емес ұйымдардың нысандарына және Қазақстан Республикасының заңдарымен рұқсат етiлген бейбiт жиналыстарға өз еркiмен қатысуға құқығы бар.
2. Мемлекеттiк органдар балалардың жеке адами тұлғасын, олардың шығармашылық бейiмдiлiгiн, әлеуметтiк белсендiлiгiн, ғылыми, техникалық және көркем шығармашылығын дамытуды, олардың интеллектуалдық меншiгiн қорғауды, балалардың өмiрi мен денсаулығын сақтауды, қоршаған табиғи ортаны, тарих пен мәдениет ескерткiштерiн қорғауды өзiне мақсат тұтатын, қайырымдылықты жүзеге асыратын, мәдени және спорттық өмiрге қатысуға тартатын, демалысты ұйымдастыратын қоғамдық ұйымдарға жәрдемдеседi.
1. Әрбiр баланың дене бiтiмінің, психикасы мен жан дүниесiнің толымды дамуы үшiн қажеттi тұрмыс деңгейi мен жағдайы болуға құқығы бар.
2. Мемлекет бұл жағдайлардың жасалуын әлеуметтік және экономикалық шаралар жүйесi арқылы қамтамасыз етедi.
13-бап. Баланың мүлiктiк құқықтары
1. Әрбiр баланың заңмен белгiленген тәртiппен және мөлшерде өз ата- анасынан және отбасының басқа да мүшелерiнен қаражат алуға құқығы бар.
Балаға алименттер, жәрдемақылар және басқа да әлеуметтiк төлемдер ретiндегi тиесiлi сомалар ата-анасының (олардың орнындағы адамдардың) билiк етуiне келiп түседi және олар баланы күтiп-бағуға, оған бiлiм беруге және оны тәрбиелеуге жұмсалады.
2. Әрбiр баланың заңнамада белгiленген тәртiппен өз бетiнше немесе өзiнiң заңды өкілдері арқылы мәмiлелер жасауға, банктерде, Ұлттық пошта операторында салымдары болуға және жалақысына, стипендиясына немесе өзге де кiрiстерiне және зияткерлік меншiк құқығы объектiлерiне билiк етуге, өзге де мүлiктiк құқықтарды иемденуге және оларды жүзеге асыруға құқығы бар.
Ата-аналар немесе заңды өкілдер баланың жәрдемақысы немесе материалдық көмек ретiнде мемлекет бөлетін ақшаны баланың атына банктерге және (немесе) Ұлттық пошта операторына салуға құқылы.
3. Әрбiр баланың өзi тапқан табысқа, өзi сыйға немесе мұра ретiнде алған мүлiкке, сондай-ақ баланың қаражатына сатып алынған басқа да кез келген мүлiкке меншiк құқығы бар.
Өз еңбегiмен табыс табатын бала, егер ол ата-анасымен бiрге тұратын болса, отбасын асырауға жұмсалатын шығындарды бөлiсуге қатысуға құқылы.
Баланың өзiне меншiк құқығымен тиесілі мүлiкке билiк ету құқығы Қазақстан Республикасының азаматтық заңдарымен айқындалады.
1. Әрбiр баланың Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес тұрғын үйге құқығы бар.
2. Білім беру ұйымдарындағы, медициналық және басқа да ұйымдардағы, оның ішінде қоғамнан уақытша оқшаулауды қамтамасыз ететін ұйымдардағы, қорғаншылықтағы немесе қамқоршылықтағы, патронаттық тәрбиедегі жетiм бала, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала тұрғын үйге меншiк құқығын немесе тұрғын үйді пайдалану құқығын caқтайды, ал құқығы болмаған жағдайда олардың Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес тұрғын үй алуға құқығы бар.
Мемлекеттiк тұрғын үй қорынан берілген тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергiлiктi атқарушы орган жалдаған тұрғын үй жетiм балаларда, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балаларда олар білім беру ұйымдарында, медициналық және басқа да ұйымдарда, оның ішінде қоғамнан уақытша оқшаулауды қамтамасыз ететін ұйымдарда, қорғаншылықта немесе қамқоршылықта, патронаттық тәрбиеде болған кезеңде олар кәмелетке толғанға дейін сақталады.
3. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды, оның iшiнде жетiм балаларды оларға басқа тұрғын үй берiлмейiнше, тұрып жатқан тұрғын үйінен шығаруға болмайды.
4. Осы баптың 2-тармағында аталған балалардың тұрғын үйге меншiк құқығын немесе тұрғын үйді пайдалану құқығын сақтауды жергiлiктi атқарушы органдар қамтамасыз етедi.
5. Он төрт жасқа толмаған жетім баланың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланың тұрғын үйін иеліктен шығару, оның ішінде айырбастау немесе сыйға тарту бойынша мәмілелер жасауға немесе олардың атынан кепілгерлік шартын, тұрғын үйді өтеусіз пайдалануға тапсыру немесе кепілге қою бойынша мәмілелер, заң жүзінде, өсиет бойынша оларға тиесілі мұрагерлік құқықтардан бас тартуына, олардың тұрғын үйін бөлуге немесе одан үлес бөліп алуға әкеп соқтыратын мәмілелер жасасуға жол берілмейді.
1. Жергiлiктi атқарушы органдар:
1) жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғын үйін есепке алуды жүргізеді және оның сақталуын бақылауды жүзеге асырады;
2) жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар қорғаншылыққа немесе қамқоршылыққа, патронаттық тәрбиелеуге, білім беру ұйымдарына, медициналық және басқа да ұйымдарға орналастырылғанға дейін олардың тұрғын үйін сақтауды қамтамасыз етеді;
3) жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғын үйіне қорғаншылық белгiлейдi.
2. Баланың заңды өкілдері жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғынжайының сақталуын қамтамасыз етеді.
Баланың заңды өкілдері қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органның келісімімен, жетім балалардың, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғынжайын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы бекітетін үлгілік шарт негізінде жалдауға (қосымша жалдауға) бере алады.
Тұрғын үйді жалдау (жалға алу) шарты бойынша алынған ақша жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың банктік шотына есепке жазылуға жатады.
Жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғынжайының сақталу қағидаларын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы бекітеді.
3. Жергілікті атқарушы органдардың лауазымды адамдары және баланың заңды өкілдері жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың тұрғын үйін сақтау жөніндегі міндеттерді орындамағаны үшін Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауаптылықта болады.
1. Әрбiр баланың бiлiм алуға құқығы бар және Қазақстан Республикасының бiлiм туралы заңдарына сәйкес оған тегiн бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім және конкурстық негiзде тегiн техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары бiлiм алуға кепiлдiк берiледi.
2. Тегiн жалпы орта бiлiм немесе техникалық және кәсіптік бiлiм алғанға дейiн баланы мемлекеттiк бiлiм беру мекемесiнен шығару, шығарудың жалпы тәртiбiн сақтаумен қатар тек қорғаншы және қамқоршы органдарды хабардар ете отырып қана жүргiзiлуi мүмкiн.
Ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалауға сәйкес арнаулы педагогикалық тәрбиенi қажет ететiн мүмкіндігі шектеулі балаларға мемлекеттiк бюджеттен белгiленген стандарттар деңгейiнде олардың бiлiм алуына кепiлдiк беретiн қосымша қаражат бөлінеді.
4. Мемлекет балалардың бiлiм алу кезеңiнде әлеуметтiк қорғауды қажет ететiндерiнің күтiп-бағу шығынын толық немесе iшiнара көтередi. Олардың бiлiм алу кезеңiнде әлеуметтiк көмектің мөлшерлерi мен көздерiн Қазақстан Республикасының Yкiметi белгiлейдi.
1. Әрбiр баланың еңбек бостандығына, қызмет және кәсiп түрлерiн еркiн таңдауға құқығы бар.
2. Балалар он төрт жастан бастап, ата-аналарының рұқсатымен оқудан бос кезiнде денсаулығына және өсіп-жетiлуiне оңтайлы, баланың дене бiтiмiне, имандылығына және психикалық жай-күйiне зиян келтiрмейтiн қоғамдық пайдалы еңбекке қатысуға, сондай-ақ мамандық алуға құқығы бар. Бұл құқықты халықты еңбекпен қамту қызметi мен жергiлiктi мемлекеттiк басқару органдары қамтамасыз етедi.
3. Он сегiз жасқа толмаған қызметкерлермен еңбек шартын жасасу және оны бұзу тәртiбi және олардың еңбегін реттеудің басқа да ерекшелiктерi Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленедi.
4. Баланы оның денсаулығына қауіп төндіруі немесе білім алуына кедергі келтіруі не оның денсаулығына және дене бітімі, ақыл-ойы, рухани, моральдық және әлеуметтік жағынан дамуына нұқсан келтіруі мүмкін кез келген жұмысты орындауға қабылдауға немесе тартуға тыйым салынады.
1. Мемлекеттiк көмек оны алуға құқығы бар әрбiр балаға тағайындалады.
Мемлекеттiк көмектің мөлшерi және оны көрсетудің шарты мен тәртiбi Қазақстан Республикасының заңдарымен белгiленедi.
2. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, оның iшiнде жетiм балалар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес толық мемлекеттiк қамсыздандырылуда болады.
3. Мемлекеттiк органдар ата-анасының қамқорлығынсыз қалған әрбiр балаға, қорғаншылық немесе қамқоршылық нысанына қарамастан, бiрдей материалдық және өзге де жағдайларды қамтамасыз етедi.
18-бап. Мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттарды белгiлеу
1. Балалардың мүддесiн көздейтiн мемлекеттiк саясат мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттар негiзiнде жүзеге асырылады.
2. Мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттар әлеуметтiк қызмет көрсетулер бойынша белгiленген ең төменгi көлемде мыналарды:
1) мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысына сәйкес кепiлдiк берiлген, жалпыға бiрдей қолжетiмдi тегiн бастауыш, негізгі орта және жалпы орта бiлiм мен конкурстық негiзде тегiн техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары бiлiм берудi;
2) балаларға тегiн медициналық қызмет көрсетудi, оларды тамақтандырудың ең төменгi нормаларына сәйкес тамақтандыруды қамтамасыз етудi;
3) он бес жасқа толған балалардың кәсiби бағдарлау, қызмет саласын таңдау, жұмысқа орналасу, еңбегiнің қорғалу, еңбегiне ақы төлену құқығын Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен кепілдi қамтамасыз етудi;
4) балаларға әлеуметтiк қызмет көрсету, оларды әлеуметтiк қорғау, соның iшiнде туылуы мен тәрбиеленуiне байланысты, балалары бар азаматтарға мемлекеттiк жәрдемақы төлеу жолымен кепiлдi материалдық қолдауды қамтамасыз ету, сондай-ақ арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды әлеуметтiк бейiмдеу және әлеуметтiк оңалту жөнiндегi шараларды;
5) Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңдарына сәйкес тұрғын үйге құқығын қамтамасыз етудi;
6) балаларды сауықтыру мен олардың демалысын ұйымдастыруды, соның iшiнде төтенше жағдайларда, сондай-ақ экологиялық жағынан қолайсыз және Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен сондай деп танылған аумақтарда тұратын балаларды сауықтыруды ұйымдастыруды;
7) бiлiктi заң көмегiн көрсетудi қамтиды.
3. Мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттар олардың өмiр сүру жағдайларындағы аймақтық айырмашылықтар ескерiле отырып айқындалады.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың органдары қосымша әлеуметтiк стандарттар белгiлей алады.
4. Тиiстi бiлiм беру ұйымдарындағы, арнаулы оқу-тәрбие ұйымдарындағы, денсаулық сақтау, әлеуметтiк қызмет көрсету ұйымдарындағы немесе өзге де мекемелер мен ұйымдардағы балалардың өздерiне ұсынылған қызмет көрсетулердiң мемлекеттiк ең төменгi әлеуметтiк стандарттарға сәйкестiгін мезгiл- мезгiл бағалап отыруға құқығы бар.
1. Әрбiр бала өзiнiң жасына, денсаулығына және қажеттерiне қарай демалуға және бос уақытын пайдалануға құқылы.
2. Ата-анасы немесе олардың орнындағы адамдар өздерiнiң қабiлеттерi мен мүмкiндiктерiне сәйкес баланың күтiлуi мен жан-жақты дамуына қажеттi өмiрлiк жағдайларды қамтамасыз етедi.
3. Мемлекеттiк органдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес балалардың сауықтыру, спорт, шығармашылық және бос уақытын пайдаланатын өзге де ұйымдарын, лагерьлер мен санаторийлердi құрады және оларды қолдап отырады.
4. Мемлекет балалардың демалуға, сауығуға және бос уақытын пайдалануға құқығын қамтамасыз ету жөнiндегi iс-шараларды жүзеге асырады.
5. Балалардың сауықтыру, спорт, шығармашылық және бос уақытты өткізетін өзге де ұйымдарында, лагерьлері мен санаторийлерінде құдайға құлшылық етуді, дiни жораларды, рәсімдерді және (немесе) жиналыстарды өткізуге, сондай-ақ діни ілімдерді таратуға бағытталған іс-әрекеттерге жол берілмейді.
1. Ата-анасы немесе басқа да заңды өкілдері баланың жан-жақты дамуы үшiн қажеттi өмір сүру жағдайын жасауға мiндеттi.
2. Ата-анасы баланы тәрбиелеуге, оны күтiп-бағуды жүзеге асыруға, материалдық жағынан қолдап, оның әл-ауқатына қамқорлық жасауға, тұрғын үймен қамтамасыз етуге міндеттi.
25-бап. Баланың ата-анасымен бiрге тұру құқығы
1. Баланың өз ата-анасымен немесе басқа да заңды өкілдерiмен бiрге тұруға
2. Баланың, ата-анасының немесе заңды өкілдерiнiң ықтиярынсыз баланы ата-анасынан немесе заңды өкілдерiнен айыруға тыйым салынады. Оларды айыру туралы шешiмдi ерекше жағдайларда және баланы қорғау мақсатында қандай дәрежеде қажет болуына қарай сот қана қабылдайды.
3. Ата-анасы бiр-бiрiнен бөлек тұрған жағдайда баланың тұратын жерi ата- анасының келiсiмiмен, ал ол болмаған жағдайда, ата-аналар арасындағы дау сот арқылы шешiледi. Бұл орайда сот бала ата-анасының жеке қасиеттерi мен жағдайларын, сондай-ақ баланың мүдделерi мен пiкiрiн ескередi.
26-бап. Баланың өзiнен бөлек тұратын ата-анасымен қарым-қатынас жасау құқығы
1. Баланың өмiрi мен денсаулығына қатер төндiретiн жағдайлардың болуын қоспағанда, баланың өзiнен бөлек тұратын ата-анасы туралы ақпарат алуға, олармен кездесiп, араласып тұруға құқығы бар.
2. Бала құқығын шектеуге байланысты туындаған, осы бапта көзделген даулар сот тәртiбiмен шешiледi.
5-тарау. АТА-АНАСЫНЫҢ ҚАМҚОРЛЫҒЫНСЫЗ ҚАЛҒАН БАЛАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ 27-бап. Қорғаншылық, қамқоршылық, патронат баланы қабылдайтын және баланы қабылдайтын кәсіби отбасы
1. Ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаға қорғаншылық, қамқоршылық немесе патронат белгіленеді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оның мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтарының қорғалуы үшін ол баланы қабылдайтын және баланы қабылдайтын кәсіби отбасына берілуі мүмкін.
2. Жасы он төртке толмаған балаларға қорғаншылық белгіленеді, ал он төрттен бастап он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандарға қамқоршылық белгіленеді.
3. Жергілікті атқарушы органдар қорғаншылық және қамқоршылық органдары болып табылады.
4. Ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған, оның ішінде тәрбиелеу, емдеу немесе басқа да мекемедегі балаға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес патронат белгіленуі мүмкін.
5. Тәрбиелеу мекемесіндегі жетім балалар, ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балалар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
6. Бір отбасында тәрбиеленген туған ағалы-інілілер мен апалы-сіңлілілерді (қарындастарды) әртүрлі адамдардың қорғаншылыққа немесе қамқоршылыққа алуына, осы мән-жайлар балалардың заңды мүдделеріне сай келетін жағдайларды қоспағанда, жол берілмейді.
Барлық үлгідегі (білім беру, медициналық және басқа да) ұйымдардағы жетім балалар және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балалар білім беру процесіне байланысты емес кезеңдерде (каникулдар, демалыс және мереке күндері) бала қонақтайтын отбасыларға берілуі мүмкін.
1. Жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы он жасқа толған жетім балаларға, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға тәлімгерлікті өтеусіз негізде жүзеге асыратын тәлімгер бекітілуі мүмкін. Тәлімгерлікті ұйымдастыру тәртібін Қазақстан Республикасының балалар құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындайды.
2. Тәлімгер жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы он жасқа толған жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға өз бетінше өмір сүруге дайындалуға жеке қолдау мен көмек көрсетеді.
3. Мыналар тәлімгер бола алмайды:
1) Қазақстан Республикасының азаматтығы жоқ және кәмелетке толмаған адам;
2) сот әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған адам;
3) жұбайын (зайыбын) сот әрекетке қабiлетсiз немесе әрекет қабiлеті шектеулі деп таныған адам;
4) сот ата-ана құқықтарынан айырған немесе сот ата-ана құқықтарын шектеген адам;
5) өзіне Қазақстан Республикасының заңымен жүктелген міндеттерді тиісінше орындамағаны үшін қорғаншы немесе қамқоршы міндеттерінен шеттетілген адам;
6) бұрынғы бала асырап алушы, егер оның кінәсінен сот бала асырап алудың күшін жойса;
7) денсаулық жағдайына байланысты ата-ана құқықтарын жүзеге асыра алмайтын адам (адам бала асырап ала алмайтын, оны қорғаншылыққа немесе қамқоршылыққа, патронатқа қабылдай алмайтын аурулардың тiзбесiн денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган белгiлейдi);
8) тұрақты тұрғылықты жері жоқ адам;
9) дәстүрлi емес сексуалдық бағдарды ұстанатын адам;
10) сотталғандығы бар немесе болған, қылмыстық қудалауға ұшырап отырған немесе ұшыраған адам (өздеріне қатысты қылмыстық қудалау Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 35-бабы бірінші бөлігінің 1) және
2) тармақтары негізінде тоқтатылған адамдарды қоспағанда);
11) тәлімгерлік белгіленген кезде өзін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейімен қамтамасыз ететін кірісі жоқ адам;
12) психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсететін ұйымдарда динамикалық бақылаудағы адам;
13) алып тасталды – ҚР 04.12.2025 № 236-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
14) тәлімгерлік бойынша оқытудан өтпеген адам.
Егер тәлімгер болып тағайындалатын адам некеде тұрса (ерлі-зайыпты болса) не өзге адамдармен бірге тұрып жатса, жұбайына (зайыбына) не бірге тұратын адамдарға осы тармақтың бірінші бөлігінің 4) – 6), 10)
және 12) тармақшаларында белгіленген талаптар қолданылады.
4. Тәлімгердің:
тәлімгерлік туралы шартта айқындалған талаптармен, жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарында тұрып жатқан балаға баруға, сондай-ақ баланың және осы білім беру ұйымы басшысының келісімімен баламен тұрып жатқан жерінен тыс жерде қарым-қатынас жасауға;
2) білім беру процесіне байланысты емес кезеңдерде (каникулдар, демалыс және мереке күндері) баланың қосымша білім беру қызметтерін, тәрбиелік және медициналық қызметтерді алуына көмек көрсетуге құқығы бар.
5. Тәлімгердің:
1) баланы Қазақстан Республикасының аумағынан тысқары жерге әкетуге;
2) медициналық көмек көрсету үшін баланы медициналық ұйымға орналастыру немесе оны ішкі істер органдарына жеткізу жағдайларын қоспағанда, баламен оның тұрып жатқан жерінен тыс жерде қарым-қатынас жасаған кезде баланы үшінші тұлғалардың (жеке және (немесе) заңды тұлғалардың) қарауына қалдыруға;
3) тәлімгерлік туралы шарттың өзге де талаптарын бұзуға құқығы жоқ.
6. Тәлімгер:
1) баламен бірге болу кезеңінде оның өмірі мен денсаулығына жауапты болуға;
2) қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органдарға немесе жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған, бала тұрып жатқан білім беру ұйымына баланың өміріне және (немесе) денсаулығына қауіп төндіретін жағдайдың туындағаны, оның ауырып қалғаны, жарақат алғаны, медициналық көмек көрсету үшін баланың медициналық ұйымға орналастырылғаны немесе ішкі істер органдарына жеткізілгені туралы дереу хабарлауға;
3) тәлімгерлік туралы шарттың өзге де талаптарын сақтауға міндетті.
7. Тәлімгер болуға ниет білдірген адамдарды оқытуды тәлімгерлік жөніндегі ұйымдар, сондай-ақ жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдары аталған ұйымдардың қаражаты есебінен Оқыту бағдарламасының мазмұнына қойылатын талаптарды, тәлімгер болуға ниет білдірген адамдарды оқытуды ұйымдастыру тәртібін және осындай оқытудан өткені туралы сертификат нысанын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы бекітеді.
8. Қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын орган тәлімгерлік жөніндегі ұйыммен тәлімгерлік туралы шарт жасасады.
9. Тәлімгерлік жөніндегі ұйым:
1) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындаған көлемде жетім балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы ақпаратты олардың заңды өкілдерінің келісімімен Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен алуға;
2) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқылы.
10. Тәлімгерлік жөніндегі ұйым:
1) тәлімгер болуға ниет білдірген адамдарға консультациялық көмек көрсетуге;
2) тәлімгер болуға ниет білдірген адамдарды оқытуды жүзеге асыруға;
3) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы он жасқа толған жетім балаларға, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға тәлімгерлерді іріктеуді жүзеге асыруға;
4) тәлімгерлерге құқықтық және психологиялық көмек көрсетуге;
5) қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органға қызметі туралы тоқсан сайынғы есепті беруге;
6) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарындағы он жасқа толған жетім балалардың, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың, сондай-ақ тәлімгерлердің дербес деректерінің құпиялылығын қамтамасыз етуге;
7) бала орналасқан жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымын, қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органды, ішкі істер органдарын тәлімгерлік жүзеге асырылатын баланың қайтыс болу, оған қатыгездікпен қарау, оның ішінде балаға қатысты күштеп немесе психикалық зорлық-зомбылықты жүзеге асыру, сондай-ақ баланың жыныстық тиіспеушілігіне қол сұғу фактісі анықталған кезден бастап жиырма төрт сағат ішінде хабардар етуге;
8) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де міндеттерді сақтауға міндетті.
1. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала, оны отбасында тәрбиелеуге беруге мүмкіндiк болмаған жағдайда, тәрбиелейтiн, емдейтiн немесе сол сияқты өзге де балалар мекемелерiне орналастырылуға тиiс.
2. Балаға тиесiн алимент, жәрдемақы және басқа әлеуметтiк төлемдер оның банк шотына аударылады және Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен төленедi.
3. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған тәрбиелейтiн, емдейтiн және сол сияқты өзге де мекемелердегi балаға отбасылық тәрбиеге жақындатылған жағдай жасалады. Баланың күтіп-бағуды пайдалануға, тәрбие, бiлiм алуға, жан-жақты дамуға, ар-ожданы мен қадiр-қасиетінің құрметтелуiне, өз мүдделерiнің қамтамасыз етiлуiне, ана тiлінiң, мәдениетiнiң, ұлттық әдет-ғұрпы мен дәстүрiнің сақталуына құқығы бар.
4. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар тәрбиеленетiн, емделетiн және сол сияқты өзге де мекемелердiң аталған мекемелердегi балаларға қатысты педагогикаға жат немесе азғындық әрекеттер жасаған қызметкерлерi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауаптылықта болады.
5. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған тәрбиелейтiн, емдейтiн және соған ұқсас басқа да мекемелердегi баланың құқықтары мен мүдделерiн қорғауды, оның жұмысқа орналасуына жәрдемдесудi жергiлiктi атқарушы органдар жүзеге асырады. Ата-анасынан кәмелеттiк жасқа толғанға дейiн айрылған жетiм балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңдарына сәйкес пайдалануға мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй беріледi.
1. Туғаннан үш жасқа дейінгі жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, туғаннан төрт жасқа дейінгі психикалық және физикалық дамуы бұзылған балаларға арналған, баладан бас тарту қаупі бар отбасыларды психологиялық-педагогикалық қолдап отыруды жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарына туғаннан үш (төрт) жасқа дейінгі жетім балалар мен ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалар қабылданады. Туғаннан үш жасқа дейінгі жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, туғаннан төрт жасқа дейінгі психикалық және физикалық дамуы бұзылған балаларға арналған, баладан бас тарту қаупі бар отбасыларды психологиялық-педагогикалық қолдап отыруды жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарында балаларды уақытша бағып-күту үшін арнаулы бөлімшелер ашылады.
Арнаулы бiлiм беру ұйымдарына он бiр жастан он сегiз жасқа дейiнгi девиантты мiнез-құлықты балалар орналастырылады.
Ерекше режимде ұстайтын білім беру ұйымдарына он бір жастан он сегіз жасқа дейінгі, тәрбиелеудің, оқытудың ерекше жағдайларын қажет ететін және арнаулы педагогикалық тәсілді талап ететін балалар орналастырылады.
Отбасы үлгісіндегі балалар ауылын, жасөспірімдер үйін және кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығын қоспағанда, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарына үш жастан он сегіз жасқа дейінгі жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар қабылданады.
Жалпы үлгiдегi жалпы білiм беретiн мектеп-интернатқа жетiм балалар, ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалар, сондай-ақ табысы аз және көп балалы отбасылардың алты жастан он сегiз жасқа дейiнгi, осы үлгiдегi ұйымдарда күтіп- бағуға медициналық қарсы көрсетілімдері жоқ балалар қабылданады.
Медициналық-әлеуметтік мекемеге (ұйымға) күтімге, медициналық, тұрмыстық қызмет көрсетуге және әлеуметтік-еңбекке бейімдеуге мұқтаж, төрт жастан он сегіз жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар қабылданады.
Отбасы үлгiсiндегi балалар ауылына он сегiз жасқа дейiнгi жетiм балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар қабылданады. Балаларды отбасы үлгiсiндегi балалар ауылдарына қабылдау тәртібі мен оларды күтiп-бағу шарттары Қазақстан Республикасының отбасы үлгісіндегі балалар ауылдары және жасөспірімдер үйлері туралы заңнамасында айқындалады.
Жасөспірімдер үйінде балалар ауылы, балалар үйі, жетім балалар мен ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернат әкімшілігінің шешімі негізінде, психоневрологиялық аурулары бар адамдарды қоспағанда, он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі балалар ауылдарының тәрбиеленушілері және балалар үйлерінің, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернаттардың түлектері әлеуметтік бейімдеуден өте алады.
Дербес заңды тұлға ретінде жұмыс істейтін Жасөспірімдер үйінде жергілікті атқарушы органдардың шешімі негізінде, психоневрологиялық аурулары бар адамдарды қоспағанда, он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі балалар ауылдарының тәрбиеленушілері және балалар үйлерінің, жетім балалар мен ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернаттардың түлектері әлеуметтік бейімдеуден өте алады.
Кәмелетке толмағандарды бейiмдеу орталықтарына ата-анасын немесе басқа да заңды өкілдерін анықтау және оларға беру үшін үш жастан он сегiз жасқа дейiнгi қадағалаусыз және панасыз қалған балалар, уақтылы орналастыру мүмкіндігі болмаған жағдайда ата-анасының немесе оларды алмастыратын адамдардың қамқорлығынсыз қалған балалар, өміріне немесе денсаулығына тікелей қатер төнген кезде қорғаншылық және қамқоршылық органы ата- анасынан (олардың біреуінен) немесе оларды қамқорлығына алған басқа да адамдардан алып қойған балалар, арнаулы білім беру ұйымдарына жіберілетін балалар, сондай-ақ әлеуметтік бейімсіздікке және әлеуметтік депривацияға алып келген қатыгездікпен қарау салдарынан арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж Арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарына үш жастан он сегіз жасқа дейінгі, арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж Арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтары Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 133-бабы 1- тармағының 1), 2), 3) және 9) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерге мұқтаж балаларды тәрбиелеуге қабылдаған отбасыларға жетім балаларға, ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларына сәйкес әлеуметтік, құқықтық, психологиялық, педагогикалық көмек көрсетуге бағытталған шаралар кешенін жүзеге асырады.
«Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құрылған көмек көрсету жөніндегі ұйымдарға әлеуметтік бейімсіздікке және әлеуметтік депривацияға алып келген қатыгездікпен қарау салдарынан арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балалар қабылданады.
2. Баланың құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияларды жүзеге асыратын ұйымдарға балаларды қабылдау және оларды күтiп-бағу талаптары, осы Заңмен белгiленбеген бөлiгiнде, Қазақстан Республикасының Үкiметi уәкiлеттiк берген орган бекiткен осы ұйымдар туралы ережемен айқындалады.
3. Баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуына байланысты құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасы қолданылмайды.
Баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың тауарлары мен көрсетілетін қызметтерін сатып алу қағидаларын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы айқындайды.
1. Мүгедектігі бар баланың өз қадір-қасиетін қамтамасыз ететін, қоғам өміріне белсене араласуына ықпал ететін жағдайдағы толыққанды өмірге дені сау балалармен бірдей құқықтары бар.
2. Мүгедектігі бар бала өзінің дене бітіміне, ақыл-ес қабілетіне және тілегіне сай білім алуға, қызмет түрі мен кәсіпті таңдауға, шығармашылық және қоғамдық қызметке қатысуға құқылы.
3. Ақыл-есінің немесе дене бітімінің дамуында кемістігі бар балаларды қоса алғанда, мүгедектігі бар балалардың ата-анасының (заңды өкілдерінің), сондай-ақ бала мен отбасының жеке талаптарына сәйкес әлеуметтік қызметкердің және басқа да мамандардың басшылығымен жасалған баланың жеке даму жоспарына сай медициналық-әлеуметтік көмек алуға құқығы бар.
32-бап. Мүгедектігі бар баланы жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік кепілдіктер
1. Мемлекеттік органдар және жергілікті өзін-өзі басқару органдары мүгедектігі бар баланың денсаулық жағдайын, қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін ескере отырып, оны оқытуға, кәсіптік даярлауға, лайықты жұмысты таңдап беруге және жұмысқа орналастыруға қажетті жағдайлар жасауға міндетті.
2. Мүгедектігі бар балалардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету, оларды кәсіптік даярлау мен қайта даярлауды ұйымдастыру жөніндегі қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар үшін Қазақстан Республикасының заңдарында жеңілдіктер белгіленуі 33-бап. Мүгедектігі бар балаларға мемлекеттік көмек
1. Мемлекет мүгедектігі бар балаларды қолдауға бағытталған медициналық, құқықтық, әлеуметтік-экономикалық шаралар кешенін жүзеге асырады.
2. Мүгедектігі бар балаларға көрсетілетін мемлекеттік көмек Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.
3. Мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған және оның күтімін жүзеге асыратын ата-ананың және басқа да заңды өкілдердің мемлекеттік көмек алуға 7-тарау. БАЛА ЖӘНЕ ҚОҒАМ 34-бап. Ұлттық және әлемдiк мәдениетке баулу
1. Мемлекет балалардың Қазақстан халқының тарихымен, дәстүрлерiмен, рухани қазыналарымен және әлемдік мәдениет жетiстiктерiмен танысуына мүмкіндiк жасайды.
2. Мемлекет балалардың шығармашылық және ғылыми қабiлетiн дамыту үшiн ұйымдар құруды, кино және бейнефильмдер, теледидар және радио хабарларын шығаруды, балаларға арналған газеттер, журналдар, кiтаптар басып шығаруды көтермелейдi, Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен оларға қолжетiмдiлiктi қамтамасыз етедi.
3. Порнографияны, қатыгездiк пен зорлық-зомбылықты дәрiптейтiн, дәстүрлі емес сексуалдық бағдарды, педофилияны насихаттайтын, адамның қадiр-қасиетiн қорлайтын, балаларға зиянды әсер ететiн және құқық бұзушылыққа ықпал ететiн масс-медианы, телекоммуникация желілерін, онлайн-платформаларды, әдебиеттi, ойын-сауық және басқа iс-шараларды пайдалану заң бойынша қудаланады.
1. Мемлекет баланың ата-анасының немесе олардың орнындағы адамдардың дiни дүниетанымына негiзделген тәрбиеге араласпауға, бiлiм беру, тәрбиелеу, емдеу ұйымдарының және өзге де сол сияқты мекемелердiң шегiнен тыс жерлерде баланың қатысуымен дiни жоралардың жасалуына, аталған әрекеттер баланың өмiрi мен денсаулығына қатер төндiретiн, оның құқығын бұзатын және жауапкершiлiгiн шектейтiн жағдайларды қоспағанда, кепiлдiк бередi.
2. Кәмелеттiк жасқа толмаған балаларға қатысты дiни жоралар ата- анасының немесе олардың орнындағы адамдардың келiсiмiмен жасалады.
Балаларды дiнге тарту жөнiндегi мәжбүрлеу шараларына жол берiлмейдi.
36-бап. Баланы әлеуметтiк ортаның терiс ықпалынан қорғау
1. Мемлекеттiк органдар, жеке және заңды тұлғалар баланы оның денсаулығына, имандылық жағынан және рухани дамуына зиян келтiретiн әлеуметтiк ортаның, ақпараттың, насихат пен үгiттiң терiс ықпалынан қорғауға мiндеттi.
2. Салауатты өмiр салтын насихаттау мен балаға құқықтық бiлiм берудi мемлекет өз саясатының басым бағыттарының бiрi деп таниды.
3. Қылмыстық құқық бұзушылықтың, зорлық-зомбылықтың немесе өзге де заңсыз әрекеттің салдарынан тән немесе жан жарақатын алған балаға денсаулығын қалпына келтіру және әлеуметтiк бейiмделу үшiн қажеттi көмек көрсетiлуге тиiс.
4. Баланың заңды өкілдерінің ертіп жүруінсіз түнгі уақытта (сағат 22-ден таңғы 6-ға дейін) ойын-сауық мекемелерінде болуына, сол сияқты онда жіберілуіне тыйым салынады.
5. Заңды өкiлдерi еріп жүрмеген баланың тұрғын жайынан тыс жерлерде сағат 23-тен таңғы 6-ға дейiн болуына тыйым салынады.
1. Баланың ата-анасы, басқа да заңды өкілдері, мемлекеттiк органдар, сондай-ақ баланы тәрбиелеу мен оған бiлiм беру функциясын жүзеге асыратын ұйымдар салауатты өмiр салтын және алкогольдi өнiмдер мен темекi бұйымдарының зиянды екенiн насихаттауға мiндеттi.
2. Балаға алкоголь өнімін, темекiнi және темекi бұйымдарын сатуға тыйым салынады.
3. Алкогольдi өнiмдер мен темекi бұйымдарын өндiруде немесе сатуда бала еңбегiн пайдалануға тыйым салынады.
4. Балалар тауарларын сататын сауда ұйымдарында және мәдениет мекемелерiнде, сондай-ақ балаларға арналған iс-шараларды жүргiзу кезiнде шылым шегуге, темекi бұйымдарын сатуға тыйым салынады.
5. Денсаулық сақтау, білім беру ұйымдарының, дене шынықтыру- сауықтыру, спорттық және спорттық-техникалық құрылыстардың, мәдени- демалыс ұйымдарының ғимараттарында және аумақтарында алкоголь өнiмiн сақтауға және өткізуге тыйым салынады.
38-бап. Баланы психикаға белсенді әсер ететін заттардан, күштi әсер ететiн немесе улы заттардан қорғау
1. Бала психикаға белсенді әсер ететін заттарды, күштi әсер ететiн немесе улы заттарды медициналық емес мақсатта тұтынудан, оларды дайындаудан, сатудан немесе өзге де таратудан қорғалуға тиiс.
2. Баланы психикаға белсенді әсер ететін заттарды медициналық емес мақсатта тұтынуға тартқаны үшiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылық шаралары қолданылады.
1. Балаларға арнап нәсілдік, ұлттық, әлеуметтік және діни өшпенділікті қоздыруға бағытталған, тектік-топтық ерекшелікті, соғысты, терроризмді насихаттайтын, Қазақстан Республикасының конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге және аумақтық тұтастығын бұзуға шақыру, порнография бар, дәстүрлі емес сексуалдық бағдарды, педофилияны насихаттайтын, балалардың денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін, сондай-ақ баланың рухани және имандылық тұрғысынан дамуына өзгеше түрде нұқсан келтіретін ойыншықтарды және ақпараттық өнімді көрсетуді, сатуды, сыйға тартуды, көбейтуді, прокаттауды және таратуды жүзеге асыруға тыйым салынады.»;
Педофилияны насихаттау деп қоғамдық оң пікірді қалыптастыру мақсатында жария түрде немесе масс-медиа, телекоммуникация желілері немесе онлайн-платформалар пайдаланыла отырып жасалған, оның ішінде адамдардың белгісіз тобы үшін әдейі бұрмаланған педофилия және (немесе) оған бейілділік туралы ақпаратты тарату түсініледі.
Дәстүрлі емес сексуалдық бағдарды насихаттау деп қоғамдық оң пікірді қалыптастыру мақсатында жария түрде немесе масс-медиа, телекоммуникация желілері немесе онлайн-платформалар пайдаланыла отырып жасалған, оның ішінде адамдардың белгісіз тобы үшін әдейі бұрмаланған дәстүрлі емес сексуалдық бағдар және (немесе) оған бейілділік туралы ақпаратты тарату түсініледі.
2. Осы баптың 1-тармағында аталған әрекеттердiң жасалғаны үшiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылық шаралары қолданылады.
1. Балаларға, он сегіз жасқа дейінгі адамдарға тыйым салынған ақпаратты қамтитын ақпараттық өнімнің таратылуын, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың ойын-сауық мекемелерінде болу тәртібін мемлекеттік бақылау бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нысанында жүзеге асырылады.
2. Балаларға, он сегіз жасқа дейінгі адамдарға тыйым салынған ақпаратты қамтитын ақпараттық өнімнің таратылуын, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың ойын-сауық мекемелерінде болу тәртібін мемлекеттік бақылауды Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының (бұдан әрі – ішкі істер органдары)
лауазымды адамдары бақылау субъектілеріне (объектілеріне) бару арқылы жүзеге
3. Тексеру бұзушылықтардың жолын кесу және (немесе) олардың жасалу мән-жайларын анықтау қажеттілігімен (демалыс, мереке күндері немесе тәуліктің түнгі уақытында) байланысты болатын жағдайларды қоспағанда, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру бақылау субъектісінің (объектісінің) ішкі еңбек тәртібі қағидаларында белгіленген жұмыс уақытында жүзеге асырылады.
4. Балаларға, он сегіз жасқа дейінгі адамдарға тыйым салынған ақпаратты қамтитын ақпараттық өнімді тарату фактілері бойынша, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың ойын-сауық мекемелерінде болу тәртібі бойынша бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу:
1) жеке және заңды тұлғалардың жолданымдарынан белгілі болған бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдар;
2) ішкі істер органдары жүргізетін жедел-профилактикалық іс-шаралар;
3) ішкі істер органдары қызметкерлерінің бұзушылықты тікелей көріп-білуі негізінде жүзеге асырылады.
5. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру бақылау субъектілерін (объектілерін) алдын ала хабардар етпестен және тексеруді тағайындау туралы актіні тіркеместен жүргізіледі.
6. Ішкі істер органдары лауазымды адамдарының бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу кезінде:
1) бақылау субъектісінің (объектісінің) аумағына және үй-жайларына кедергісіз кіруге;
2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиялар және заңмен қорғалатын өзге де құпия туралы талаптарын сақтай отырып, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру материалдарына қоса тіркеу үшін қағаз және электрондық жеткізгіштердегі құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін алуға;
3) аудио-, фото- және бейнетүсірілімді жүзеге асыруға;
4) мемлекеттік органдардың, ведомстволық бағыныстағы және өзге де ұйымдардың мамандарын, консультанттарын және сарапшыларын тартуға
7. Ішкі істер органдарының лауазымды адамдары бақылау субъектісіне
1) қызметтік куәлікті көрсетуге;
2) Қазақстан Республикасының заңнамасын, бақылау субъектілерінің құқықтары мен заңды мүдделерін сақтауға;
3) бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу кезеңінде бақылау субъектілерінің (объектілерінің) белгіленген жұмыс режиміне кедергі келтірмеуге;
4) бақылау субъектісіне не оның уәкілетті өкіліне бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу кезінде қатысуға кедергі келтірмеуге, тексеру нысанына жататын мәселелер бойынша түсініктемелер беруге;
5) бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу кезінде бақылау субъектісіне тексеру нысанасына қатысты қажетті ақпаратты ұсынуға міндетті.
8. Бақылау субъектілері:
1) егер мәліметтер жүргізілетін бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нысанасына немесе тексеруді тағайындау туралы актіде көрсетілген кезеңдерге жатпаса, оларды ұсынбауға;
2) бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы актіге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға;
3) қызметтік куәлігі болмаған жағдайда, тексеру жүргізу үшін келген Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының қызметкерін (қызметкерлерін)
тексеруге жібермеуге;
4) өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ оның қызметіне кедергі келтірместен ішкі істер органдары лауазымды адамының жекелеген іс- әрекеттерін аудио-, фото- және бейнетүсіруді жүзеге асыруы мақсатында тексеруге қатысуға үшінші тұлғаларды тартуға құқылы.
9. Бақылау субъектілері:
1) ішкі істер органдары лауазымды адамдарының бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу үшін өз аумағына және үй-жайларға кедергісіз кіруін қамтамасыз етуге;
2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиялар және заңмен қорғалатын өзге де құпия туралы талаптарын сақтай отырып, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру материалдарына қоса тіркеу үшін ішкі істер органдарының лауазымды адамдарына қағаз және электрондық жеткізгіштердегі құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін ұсынуға;
3) тексеру аяқталған күні тексеру нәтижелері туралы актіні алғандығы туралы белгі қоюға міндетті.
10. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері бойынша балаларға, он сегіз жасқа дейінгі адамдарға тыйым салынған ақпаратты қамтитын ақпараттық өнімнің таралу, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың ойын- сауық мекемелерінде болу тәртібін бұзу фактісі расталған кезде бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы акт жасалады, бақылау субъектісіне қатысты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауаптылыққа тарту жөнінде шаралар қабылданады.
11. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы актінің бірінші данасы электрондық нысанда өз құзыреті шегінде мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік органға тапсырылады, екінші данасы танысу және анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау үшін бақылау субъектісіне (заңды тұлғаның басшысына не оның уәкілетті адамына, жеке тұлғаға) қолын қойғыза отырып қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда беріледі, үшіншісі ішкі істер органдарында қалады. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы акті табыс етілген күннен бастап бұзушылықты жою мерзімі есептеледі.
12. Төменде санамаланған тәсілдердің бірімен жіберілген бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы акт мынадай жағдайларда:
1) қолма-қол – актіде алынғандығы туралы белгі қойылған күннен бастап;
2) поштамен – хабарламасы бар тапсырысты хатпен;
3) электрондық тәсілмен – ішкі істер органы, егер бақылау субъектісі бұрын мұндай мекенжайды ұсынған болса, бақылау субъектісінің электрондық мекенжайына жіберген күннен бастап табыс етілді деп есептеледі.
13. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу мерзімі алдағы жұмыстардың көлемін, қойылған міндеттерді ескере отырып белгіленеді және бес жұмыс күнінен аспауға тиіс.
14. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы актіде көрсетілген анықталған бұзушылықтарды жою мерзімдері оны орындаудың нақты мүмкіндігіне ықпал ететін мән-жайларды ескере отырып, бірақ табыс етілген күнінен бастап күнтізбелік отыз күннен асырылмай айқындалады.
15. Бақылау субъектісі қабылдаған шаралар туралы хабарламаған және (немесе) анықталған бузушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдамаған жағдайда, ішкі істер органдарының лауазымды адамы өкілеттіктері шегінде бақылау субъектісін Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа тарту жөнінде шаралар қабылдайды.
16. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы актіде мыналар көрсетіледі:
1) актінің жасалған күні, уақыты және орны;
2) ішкі істер органдарының бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізген лауазымды адамының тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және лауазымы;
3) бақылау субъектісінің атауы немесе өзіне қатысты бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу тағайындалған жеке тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізу кезінде қатысқан уәкілетті адамның лауазымы (бар болған кезде);
4) тұрған жері көрсетілген бақылау объектісі;
5) анықталған бұзушылықтардың тізбесі және анықталған бұзушылықтарды жою мерзімін көрсете отырып, оларды жою туралы талаптар;
6) бақылау субъектісінің немесе оның уәкілетті адамының актімен танысқаны немесе танысудан бас тартқаны туралы мәліметтер, олардың қолтаңбалары немесе қол қоюдан бас тартуы;
7) бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру жүргізген ішкі істер органдарының лауазымды адамының қолтаңбасы.
17. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру нәтижелері туралы актінің бақылау субъектісіне табыс етілген күні бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы тексеру мерзімінің аяқталуы болып есептеледі.
1. Баланың заңды өкілдерi барлық мемлекеттiк органдарда және меншік нысанына қарамастан, барлық ұйымдарда, оның iшiнде соттарда кез келген тұлғамен қарым-қатынаста, арнаулы өкiлеттiксiз баланың туу туралы куәлiгi, заңды өкілінің жеке басын куәландыратын құжаты негiзiнде балаларға өкілдiк етудi және олардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғауды
2. Қазақстан Республикасының заңдарында кәмелетке толмағандардың дербес азаматтық, неке-отбасылық, еңбек және өзге де құқықтық қатынастарға түсу және өз құқықтары мен мүдделерiн қорғау құқығы көзделген жағдайларды қоспағанда, он төрттен он сегiз жасқа дейiнгi кәмелетке толмағандардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн олардың заңды өкілдерi қорғайды.
3. Тәрбиелеу, емдеу ұйымдарындағы, халықты әлеуметтiк қорғау ұйымдарындағы балаларға өкілдiк ету мен олардың мүдделерiн қорғауды осы ұйымдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырады.
4. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға өкілдік ету мен оның құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау уақытша, баланы отбасына немесе балалардың құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияны жүзеге асырушы ұйымға орналастырғанға дейiн қорғаншылық, және қамқоршылық органына жүктеледi.
Балалардың құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғауды өздерiнiң өкiлеттiктерiне сәйкес мемлекеттiк органдар жүзеге асырады.
45-бап. Осы Заңды орындау кезiнде дауларды шешу тәртiбi
1. Босқын және амалсыз қоныс аударушы балалардың өз мүдделерiнiң қорғалуына құқығы бар.
2. Баланың тұрып жатқан жерiндегі қорғаншы және қамқоршы органдар, босқындар мәселелері жөніндегі қатынастарды реттеу саласындағы басшылықты жүзеге асыратын уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерi ата-анасының не өзге де заңды өкілдерiнiң бар-жоқ екендігі және тұратын жерi туралы мәлiметтер алуға жәрдемдеседi, қажет болған жағдайда баланы емдеу-профилактикалық немесе бала құқықтарын қорғау жөнiндегi функцияларды жүзеге асыратын өзге де ұйымдарға орналастырады.
1. Ұлттық алдын алу тетiгi ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының қызметі арқылы жұмыс істейтін, азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын iс-әрекеттер мен жазалау түрлерiнiң алдын алу жүйесі түрінде қолданылады.
2. Ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушылары өз қызметі шеңберінде баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияны жүзеге асыратын ұйымдарға және осы қатысушылардың баруы (бұдан әрі – алдын ала бару) үшін Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалатын өзге де ұйымдарға барады.
Қазақстан
Республикасындағы
Адам құқықтары жөнiндегi уәкiл, сондай-ақ Үйлестіру кеңесі іріктейтін, азаматтардың құқықтарын, заңды мүдделерін қорғау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын қоғамдық байқаушы комиссиялардың және қоғамдық бiрлестiктердiң мүшелерi, заңгерлер, әлеуметтік қызметкерлер, дәрігерлер ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушылары болып табылады.
4. Адам құқықтары жөнiндегi уәкiл ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының қызметін үйлестіреді, ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының қажетті әлеуеті мен кәсіптік білімін қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шаралар қолданады.
5. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының алдын ала болу бойынша шығыстарын өтеу Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен бюджет қаражатынан жүзеге асырылады.
1. Ұлттық алдын алу тетiгiнің қызметін тиімді үйлестіруді қамтамасыз ету мақсатында Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлдің жанынан Үйлестіру кеңесі құрылады.
Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлді қоспағанда, Үйлестіру кеңесінің мүшелерін Адам құқықтары жөнiндегi уәкiл құратын комиссия Қазақстан Республикасы азаматтарының қатарынан сайлайды.
Адам құқықтары жөнiндегi уәкiл:
Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлдің жанындағы Үйлестіру кеңесі туралы ережені;
ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушыларын іріктеу тәртібін;
алдын ала болу үшін ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушыларынан топтар құру тәртібін;
алдын ала болу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарды;
алдын ала болу қорытындылары бойынша жыл сайынғы жинақталған баяндаманы дайындау тәртібін бекітеді.
3. Үйлестіру кеңесі Біріккен Ұлттар Ұйымы Азаптауға қарсы комитетінің Азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар- намысты қорлайтын іс-әрекеттер мен жазалау түрлерінің алдын алу жөніндегі кіші комитетімен өзара іс-қимыл жасайды.
1. Мынадай:
1) заңда белгіленген тәртіппен жойылмаған немесе алынбаған соттылығы бар;
2) қылмыстық құқық бұзушылықтар жасады деп күдік келтірілген немесе айыпталған;
3) сот әрекетке қабiлетсiз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп таныған
4) судьялар, адвокаттар, мемлекеттік қызметшілер және әскери қызметшілер, сондай-ақ құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдар, азаматтық қорғау органдары қызметкерлері;
5) психикалық денсаулық саласында медициналық көмек көрсететін ұйымдарда динамикалық бақылаудағы адамдар ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары бола алмайды.
2. Қасақана қылмыс жасағаны үшін ақталмайтын негіздер бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылған; теріс себептер бойынша мемлекеттік немесе әскери қызметтен, азаматтық қорғау органдарындағы қызметтен, құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардан, соттардан босатылған немесе адвокаттар алқасынан шығарылған; адвокаттық қызметпен айналысуға арналған лицензиядан айырылған адамдар да ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары бола алмайды.
1. Ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушысы:
1) алдын ала болуға жататын ұйымдарда ұсталатын адамдардың саны, осындай ұйымдардың саны және олардың орналасқан жері туралы ақпарат алуға;
2) алдын ала болуға жататын ұйымдарда ұсталатын адамдармен қарым- қатынас жасауға, сондай-ақ оларды ұстау жағдайларына қатысты ақпаратқа қол жеткізе алуға;
3) алдын ала болуды құрылған топтардың құрамында белгіленген тәртіппен жүзеге асыруға;
4) алдын ала болуға жататын ұйымдарда ұсталатын адамдармен және (немесе) олардың заңды өкілдерімен куәларсыз, жеке өзі немесе қажет болған кезде аудармашы арқылы, сондай-ақ ұлттық алдын алу тетiгi қатысушысының пiкiрi бойынша тиiстi ақпарат бере алатын кез келген басқа адаммен әңгімелесулер өткiзуге;
5) алдын ала болуға жататын ұйымдарды кедергісіз таңдауға және оларда
6) азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар- намысты қорлайтын iс-әрекеттер мен жазалау түрлерінің қолданылғаны туралы хабарламалар мен шағымдарды қабылдауға құқылы.
2. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы заңды қызметін жүзеге асырған кезде тәуелсіз болып табылады.
1. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары өз өкілеттіктерін атқару кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауға міндетті.
2. Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының алдын ала болуға жататын ұйымдардың қызметіне араласуына жол берілмейді.
3. Алдын ала болу жөніндегі топқа кіретін ұлттық алдын алу тетігі қатысушысының турашылдығына күмән туғызатын мән-жайлар болған кезде, ол алдын ала болуға қатысудан бас тартуға міндетті.
4. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын iс-әрекеттер мен жазалау түрлерінің қолданылғаны туралы қабылданатын хабарламалар мен шағымдарды Адам құқықтары жөнiндегi уәкiл айқындайтын тәртіппен тіркеуге міндетті.
Қабылданған хабарламалар мен шағымдар Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен Адам құқықтары жөнiндегi уәкiлдің қарауына беріледі.
Қабылданған және берілген хабарламалар мен шағымдар туралы ақпарат алдын ала болу нәтижелері жөніндегі есепке енгізіледі.
5. Осы Заңның ережелерін бұзған ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
1) осы Заңның ережелері бұзылған;
2) өз өкілеттіктерін доғару туралы жазбаша өтініш берілген;
3) ол қайтыс болған не оны қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімі заңды күшіне енген;
4) Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге тұрақты тұруға кеткен;
5) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан;
6) соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген;
7) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де жағдайлар басталған кезде тоқтатылады.
1. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының алдын ала болуы мыналарға бөлінеді:
1) төрт жылда кемінде бір рет, ұдайы негізде жүргізілетін кезеңдік алдын ала болу;
2) алдыңғы кезеңдік алдын ала болу нәтижелері бойынша ұсынымдарды іске асыру мониторингі, сондай-ақ ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушылары әңгімелесулер өткізген адамдарды алдын ала болуға жататын ұйымдардың әкімшіліктері тарапынан қудалаудың алдын алу мақсатында кезеңдік алдын ала болулар аралығындағы кезеңде жүргізілетін аралық алдын ала болу;
3) азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар- намысты қорлайтын iс-әрекеттер мен жазалау түрлерінің қолданылғаны туралы келіп түскен хабарламалардың негізінде жүргізілетін арнаулы алдын ала болу.
2. Үйлестіру кеңесі бөлінген бюджет қаражаты шегінде алдын ала болу мерзімдерін және алдын ала болуға жататын ұйымдардың тізбесін айқындайды.
1. Алдын ала болуды
Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің келісуі бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін қағидаларға сәйкес Үйлестіру кеңесі ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларынан құратын топтар жүргізеді.
2. Алдын ала болу үшін топтар құру кезінде ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының ешқайсысын тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне қатысты себептер бойынша немесе кез келген өзге де мән- жайлар бойынша қандай да бір кемсітуге болмайды.
3. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету алдын ала болуға жататын ұйымдардың әкімшілігіне жүктеледі. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының құқыққа сыйымсыз әрекеттері орын алған жағдайда, алдын ала болуға жататын ұйымдар әкімшілігінің басшысы Адам құқықтары жөніндегі уәкілді жазбаша хабардар етеді.
4. Әрбір алдын ала болудың нәтижелері бойынша топтың атынан Үйлестіру кеңесі бекіткен нысанда жазбаша есеп жасалады, оған алдын ала болуды жүзеге асырған топтың барлық мүшелері қол қояды. Ерекше пікірі бар топ мүшесі оны жазбаша түрде ресімдейді және есепке қоса береді.
1. Үйлестіру кеңесі ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының жыл сайынғы жинақталған баяндамасын олардың алдын ала болу нәтижелері бойынша есептерін ескере отырып дайындайды.
2. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының жыл сайынғы жинақталған баяндамасына:
уәкілетті мемлекеттік органдарға алдын ала болуға жататын ұйымдарда ұсталатын адамдармен қарым-қатынас жағдайларын жақсарту және азаптаудың және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын iс-әрекеттер мен жазалау түрлерінің алдын алу бойынша ұсынымдар;
Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру бойынша ұсыныстар да енгізіледі.
Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының жыл сайынғы жинақталған баяндамасына өткен жылғы алдын ала болу жөніндегі қаржылық есеп қоса беріледі.
3. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының жыл сайынғы жинақталған баяндамасы қарау үшін уәкілетті мемлекеттік органдарға жіберіледі және оны Үйлестіру кеңесі бекіткен күннен бастап бір айдан кешіктірілмейтін мерзімде Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің интернет-ресурсында орналастырылады.
1. Ұлттық алдын алу тетiгiнің қатысушылары алдын ала болу барысында адамның жеке өмірі туралы өздеріне белгілі болған мәліметтерді осы адамның келісуінсіз жария етуге құқылы емес.
2. Ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының алдын ала болу барысында адамның жеке өмірі туралы өздеріне белгілі болған мәліметтерді осы адамның келісуінсіз жария етуі Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
1. Мемлекеттік органдар және олардың лауазымды адамдары ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларына өздерінің заңды қызметін жүзеге асыруына жәрдем көрсетеді.
Бірде-бір мемлекеттік орган немесе лауазымды адам азаптауды және басқа да қатыгез, адамгершiлiкке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын iс- әрекеттер мен жазалау түрлерiн қолдану фактілері туралы ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларына хабарлағаны үшін азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын шектеуге құқылы емес.
Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының заңды қызметіне кедергі келтіретін лауазымды адамдар Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылықта болады.
2. Уәкілетті мемлекеттік органдар ұлттық алдын алу тетiгi қатысушыларының жыл сайынғы жинақталған баяндамасын алған күннен бастап үш ай ішінде Адам құқықтары жөніндегі уәкілді алынған баяндамаларды қарау нәтижелері бойынша қолданылған шаралар туралы жазбаша нысанда хабардар етеді.
3. Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының алдын ала болу нәтижелері бойынша есептері негізінде Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен уәкілетті мемлекеттік органдарға немесе лауазымды адамдарға адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын бұзған лауазымды адамға қатысты тәртіптік немесе әкімшілік іс жүргізуді не қылмыстық істі қозғау туралы өтінішхат беруге құқығы бар.
1. Құқыққа қарсы әрекет жасаған бала Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
2. Мемлекеттiк органдар мен лауазымды адамдар жаза түрiн белгiлеу кезiнде баланың өмiр сүру мен тәрбиелену жағдайын, психикалық даму деңгейiн, жеке басының өзге де ерекшелiктерiн, сондай-ақ оған жасы үлкен адамдардың ықпалын ескеруге тиiс.
49-бап. Баланың мiнез-құлқына әсер етудің ерекшелiктерi Ата-анасы және басқа да заңды өкілдері ата-аналық құқықтарын жүзеге асырған кезде баланың дене және психикалық денсаулығына, оның имандылық дамуына зиян келтiруге құқылы емес. Баланы тәрбиелеу тәсiлдерiнде баланың адамдық қадiр-қасиетiне менсiнбей, қатал, дөрекi қарау, оны қорлау немесе қанау болмауға тиiс.
10-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР 50-бап. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауапкершілік
1. Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңдарының бұзылуына кiнәлi адамдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес
2. Ата-аналардың (олардың орнындағы адамдардың) міндеттерін орындаудан жалтаруы, сондай-ақ міндеттерін тиісінше орындамауы, ата-ананың перзентханадағы (оның бөлiмшесiндегі) немесе балаларды емдеу мекемесiндегi баласынан бас тартуы, балаларды қадағалаусыз қалдыруы, оларға қатыгездiкпен қарауы, оларды қанауы ата-аналық құқықтарынан айыруға немесе оларды ата- аналардың орнындағы адамдардан шектеуге әкеп соғады.
Баланы алып қойған кезден бастап балаға арналған жәрдемақы төлеу, сондай-ақ өзге де төлемдер соттың шешiмi бойынша тоқтатылады.
3. Ата-ана (олардың орнындағы адамдар) балаларға арналған жәрдемақыларды және өзге де төлемдердi мақсатсыз пайдаланған жағдайда, егер бұл баланың мүдделерiне елеулi нұқсан келтiрсе, әлеуметтiк қорғау органдары, қорғаншы және қамқоршы органдар, кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссиялар немесе прокурор бала мүдделерiне орай оған негiзсiз жұмсалған қаражатты өтеу туралы талап қояды. Сот арқылы өндiрiлген қаражат баланың банк шотына аударылады.
4. Ата-аналық құқықтарынан айырылған ата-ана ата-аналық құқықтарынан айырылуына қатысты балаларға алименттер төлеу жөнiндегi мiндеттерден босатылмайды.
1. Баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау баланың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз етуге бағытталады және оны уәкілетті мемлекеттік органдар мен жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған құзыреті шегінде жүзеге асырады.
2. Баланың құқықтарын іске асыруға бағытталған жеке және заңды тұлғалардың қызметі баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау объектісі болып табылады.
3. Меншік түріне, нысанына және ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, білім беру ұйымдары және баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдар баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау субъектілері болып табылады.
4. Осы Заңға сәйкес баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау балалардың тамақтануына, тұруына, оларға медициналық көмек көрсетуге, білім беруге, оларды тәрбиелеуге, сауықтыруға мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын бақылау субъектілеріне (объектілеріне) қатысты жоспарлы және жоспардан тыс тексеру нысанында жүзеге асырылады.
5. Баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау, бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау және жоспардан тыс тексеру нысанында жүзеге асырылады.
Бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау және жоспардан тыс тексеру Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.
Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес жүзеге асырылады.
6. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылаудың мақсаттары бұзушылықтардың дер кезінде жолын кесу және оларға жол бермеу, бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша уәкілетті мемлекеттік органдар анықтаған бұзушылықтарды өз бетінше жою құқығын бақылау субъектілеріне беру және оларға әкімшілік жүктемені азайту болып табылады.
7. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың және отбасына қабылдауға ниет білдірген адамдардың республикалық деректер банкіндегі, білім берудің бірыңғай ақпараттық жүйесіндегі деректерді, сұрау салу арқылы уәкілетті ұйымдар мен мемлекеттік органдардан түскен мәліметтерді және бұқаралық ақпарат құралдарынан және өзге де ашық дереккөздерден, жеке және заңды тұлғалардың жолданымдарынан алынған мәліметтерді өзара салыстыру арқылы жүргізіледі.
8. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау қорытындылары бойынша бақылау субъектісіне бұзушылықтарды жою тәсілін міндетті түрде түсіндіре отырып, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғамай, бұзушылықтар анықталған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыным (бұдан әрі – ұсыным)
жасалады.
9. Ұсыным бақылау субъектісіне қол қойғызып, жеке өзіне немесе жөнелту және алу фактілерін растайтын өзге де тәсілмен табыс етілуге тиіс.
Төменде санамаланған тәсілдердің бірімен жіберілген ұсыным мынадай
1) қолма-қол – ұсынымға алғаны туралы белгі қойылған күннен бастап;
2) поштамен – тапсырысты хатпен;
3) электрондық тәсілмен – сұрау салынған кезде хатта көрсетілген бақылау субъектісінің электрондық мекенжайына уәкілетті мемлекеттік органдар жөнелткен күннен бастап табыс етілді деп есептеледі.
10. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсыным табыс етілген күнінен кейінгі күннен бастап он жұмыс күні ішінде орындалуға тиіс.
11. Бақылау субъектісі ұсынымда көрсетілген бұзушылықтармен келіспеген жағдайда, ұсынымды жіберген уәкілетті мемлекеттік органға ол табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қарсылық жіберуге құқылы.
12. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынымды белгіленген мерзімде орындамау бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізудің жартыжылдық тізіміне енгізу жолымен бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылауды тағайындауға алып келеді.
13. Бақылау субъектісіне (объектісіне) бармай профилактикалық бақылау жүргізудің еселілігі – ай сайын, 25-і күнінен кешіктірмей, айына бір реттен асырылмайды.
1. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) білім беруді басқару органдарына қатысты мемлекеттік бақылау облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың)
білім беруді басқару органдары қызметінің Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етуге бағытталған және оны Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы жүзеге асырады.
2. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) білім беруді басқару органдарына мемлекеттік бақылауды жүргізу тәртібі және осы тексерілетін органдардың қызметіне қойылатын талаптар осы Заңда белгіленген тәртіппен
3. Тексеру мынадай әрекеттердің бірін жасау:
1) мемлекеттік бақылау субъектісіне бару;
2) тексеру нысанасына қатысты қажетті ақпаратты сұрату;
3) мемлекеттік бақылау субъектісін Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасында белгіленген талаптарды сақтауы туралы ақпаратты алу мақсатында шақыру арқылы жүргізіледі.
4. Мемлекеттік бақылау субъектілерінің осы баптың 2-тармағына сәйкес белгіленген талаптарды сақтауы тексеру нысанасы болып табылады.
5. Мемлекеттік бақылау субъектісіне қатысты жоспарлы тексеру осы баптың 2-тармағында көзделген талаптарды сақтау мәселелерінің кешені бойынша үш жылда бір рет жүргізіледі.
Мемлекеттік бақылау субъектісіне қатысты жоспардан тыс тексеру осы баптың 2-тармағында көзделген талаптарды сақтаудың жекелеген мәселелері бойынша тағайындалады.
6. Білім беру саласындағы уәкілетті органның бірінші басшысы бекіткен және құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы уәкілетті органға жоспарлы тексерулер жүргізілетін жылдың алдындағы жылдың 20 желтоқсанына дейін жіберілген жыл сайынғы тізбе мемлекеттік бақылау субъектісіне жоспарлы тексеруді тағайындауға негіз болып табылады.
Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы жоспарлы тексерулер тізбесін жоспарлы тексерулер жүргізілетін жылдың алдындағы жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде өз интернет- ресурстарына орналастырады.
Жоспарлы тексерулер тізбесіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу бақылау субъектілері таратылған, қайта ұйымдастырылған, атаулары өзгертілген, олардың арасында өкілеттіктер қайта бөлінген жағдайларда, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған, төтенше жағдай режимі енгізілген, эпидемияның, карантиндік объектілер мен аса қауіпті зиянды организмдер ошақтарының, инфекциялық, паразиттік аурулардың, уланулардың, радиациялық авариялардың таралуының және соған байланысты шектеулердің пайда болуы немесе олардың пайда болу қатері төнген жағдайларда жүзеге Жоғарыда аталған жағдайлар туындаған кезде жоспарлы тексеру ұзартылуы, тоқтатыла тұруы және қайта басталуы мүмкін.
Жоспарлы тексерулер тізбесі өзгертілген жағдайда жоспарлы тексерулердің өзгертілген тізбесі де құқықтық статистика және арнаулы есепке алу саласындағы уәкілетті органға жіберіледі.
7. Мемлекеттік бақылау субъектілерін жоспардан тыс тексерудің негіздері мыналар болып табылады:
1) білім беру саласындағы уәкілетті органның, Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының бірінші басшысының тапсырмасы;
2) прокурор талабы немесе қылмыстық қудалау органының тапсырмасы;
3) тексеру нәтижесінде анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалуын бақылау;
4) құқықтары мен заңды мүдделері бұзылған жеке және заңды тұлғалардың жолданымдары;
5) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарын бұзудың нақты фактілері бойынша жеке және заңды тұлғалардың, сондай-ақ мемлекеттік органдардың жолданымдары;
6) бұқаралық ақпарат құралдарындағы Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының бұзушылықтары туралы жарияланымдар мен хабарламалар.
Жоспардан тыс тексерулер анонимдік жолданымдар түскен жағдайларда жүргізілмейді.
1. Облыстың білім беруді басқару органдарының қызметіне мыналар бойынша қойылатын талаптар:
1) облыстық және аудандық (облыстық маңызы бар қала) ауқымдағы мемлекеттік білім беру ұйымдарының мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан, сондай-ақ жан басына шаққандағы орташа кірісі ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасынан төмен, мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алмайтын отбасылардан шыққан білім алушылары мен тәрбиеленушілеріне және жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалып, отбасыларда тұратын балаларға, төтенше жағдайлардың салдарынан шұғыл көмекті қажет ететін отбасылардан шыққан балаларға және білім беру ұйымының алқалы басқару органы айқындайтын білім алушылар мен тәрбиеленушілердің өзге де санаттарына жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күтіп-ұстауға және шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындарда орта білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға бөлінетін бюджет қаражатының кемінде екі пайызы мөлшерінде қаржылай және материалдық көмек көрсетуге қаражат жұмсау;
2) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының кадрларын қайта даярлауды және жұмыскерлерінің біліктілігін арттыруды ұйымдастыру;
3) кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталықтарында және арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарында ұсталатын адамдарға жағдай жасауды қамтамасыз ету;
4) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының қамқоршылық кеңестеріне жәрдем көрсету;
5) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының кадрмен қамтамасыз етілуін ұйымдастыру және жүзеге асыру;
6) білім беру ұйымдарындағы, оның ішінде аудандарда (облыстық маңызы бар қалаларда) орналасқан білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметке әдiстемелiк басшылық етуді қамтамасыз ету;
7) кәмелетке толмағандардың жазғы демалысын, бос уақытты өткізуін және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыруға қатысу;
8) кәмелетке толмағандардың заңға мойынсынушылық мінез-құлқын қалыптастыруға, оларға адамгершілік және саламатты өмір салты негіздерін дарытуға бағытталған бағдарламалар мен әдістемелерді әзірлеу және білім беру ұйымдарының жұмыс істеу практикасына ендіру;
9) дамуында немесе мінез-құлқында ауытқулары бар кәмелетке толмағандарды анықтайтын, оларды кешенді тексеріп-қарауды жүргізетін және оларды одан әрі оқыту және тәрбиелеу нысандарын айқындау жөнінде ұсынымдар дайындайтын психологиялық-медициналық-педагогикалық комиссиялар құру;
10) кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз, панасыз қалудың және қоғамға жат әрекеттердің алдын алу, оларға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау және жою;
11) террористік әрекеттен зардап шеккен балаларды әлеуметтік оңалтумен қамтамасыз ету;
12) Қазақстан Республикасының білім беру саласында қызметін жүзеге асыратын, террористік тұрғыдан осал объектілерді терроризмнен қорғаудың ұйымдастырылуын қамтамасыз ету.
13) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ерекше білім беруді қажет ететін адамдарға (балаларға) білім беру ұйымдарында білім алу, білім беру ұйымдары ғимараттарының, құрылысжайлары мен үй-жайларының қолжетімді болуы үшін арнаулы жағдайлар жасау;
14) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен балалар мен жасөспірімдердің психикалық денсаулығын зерттеп-қарауды қамтамасыз ету және психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялық көмек көрсету;
15) жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының бірінші басшыларын және педагогтерін лауазымға тағайындау, лауазымынан босату тәртібін сақтау;
16) дамуында проблемалары бар балалар мен жасөспірімдерді арнаулы білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оңалтуды және әлеуметтік бейімдеуді қамтамасыз ету;
17) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қамсыздандыруды жүзеге асыру;
18) білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жекелеген санаттарын Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен тегін және жеңілдікпен тамақтандыруды ұйымдастыру;
19) білім беру саласындағы уәкілетті орган айқындаған тәртіпке және шарттарға сәйкес кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталықтарының және арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
20) тиiстi кентте, ауылда, ауылдық округте мектеп болмаған жағдайда білім алушыларды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен жақын жердегі мектепке дейін тегін алып баруды және одан алып қайтуды ұйымдастыру.
2. Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың білім беруді басқару органдарының қызметіне мыналар бойынша қойылатын талаптар:
1) мемлекеттік білім беру ұйымдарының мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан, сондай-ақ жан басына шаққандағы орташа кірісі ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасынан төмен, мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алмайтын отбасылардан шыққан білім алушылары мен тәрбиеленушілеріне және жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалып, отбасыларда тұратын балаларға, төтенше жағдайлардың салдарынан шұғыл көмекті қажет ететін отбасылардан шыққан балаларға және мемлекеттік білім беру ұйымының алқалы басқару органы айқындайтын білім алушылар мен тәрбиеленушілердің өзге де санаттарына жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күтіп-ұстауға және шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындарда орта білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға бөлінетін бюджет қаражатының жиынтық көлемінің кемінде екі пайызы мөлшерінде қаржылай және материалдық көмек көрсетуге қаражат жұмсау;
2) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының кадрларын қайта даярлауды және
3) кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталықтарында және арнаулы әлеуметтік көрсетілетін қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарында
4) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының қамқоршылық кеңестеріне жәрдем көрсету;
5) жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының кадрмен қамтамасыз етілуін ұйымдастыру;
6) білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметке әдістемелік басшылық етуді қамтамасыз ету;
7) мемлекеттің кәмелетке толмағандарға қорғаншылық немесе қамқоршылық ету жөніндегі функцияларын іске асыру;
8) кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз, панасыз қалудың және қоғамға жат әрекеттердің алдын алу, оларға
9) кәмелетке толмағандардың жазғы демалысын, бос уақытты өткізуін және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру;
10) жалпы білім беретін оқу орындарына дәлелсіз себептермен бармайтын кәмелетке толмағандарды анықтау және есепке алу, олармен және олардың ата- аналарымен немесе өзге де заңды өкілдерімен жеке профилактика шараларын жүргізу;
11) дамуында немесе мінез-құлқында ауытқулары бар кәмелетке толмағандарды анықтайтын, оларды кешенді тексеріп-қарауды жүргізетін және оларды одан әрі оқыту және тәрбиелеу нысандарын айқындау жөнінде ұсынымдар дайындайтын психологиялық-медициналық-педагогикалық
12) кәмелетке толмағандардың заңға мойынсынушылық мінез-құлқын қалыптастыруға, оларға адамгершілік және саламатты өмір салты негіздерін дарытуға бағытталған бағдарламалар мен әдістемелерді әзірлеу және білім беру
13) девиантты мінез-құлықты кәмелетке толмағандарды, жағдайы нашар отбасыларды анықтауға, оларды ішкі істер органдарына есепке қоюға қатысу және олармен жеке профилактика шараларын жүргізу;
14) жалпы білім беретін оқу орындарында қолжетімді спорт секцияларының, техникалық және өзге де үйірмелердің, клубтардың ұйымдастырылуын қамтамасыз ету және оларға кәмелетке толмағандарды тарту;
15) баланы жәбірлеудің (буллингтің) профилактикасы жөніндегі іс- шаралардың іске асырылуын қамтамасыз ету;
16) террористік әрекеттен зардап шеккен балаларды әлеуметтік оңалтумен
17) Қазақстан Республикасының білім беру саласында қызметін жүзеге асыратын, террористік тұрғыдан осал объектілерді терроризмнен қорғаудың
18) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ерекше білім беруді қажет ететін адамдарға (балаларға) білім беру ұйымдарында білім алу, білім беру ұйымдары ғимараттарының, құрылысжайлары мен үй-жайларының қолжетімді
19) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен балалар мен жасөспірімдердің психикалық денсаулығын зерттеп-қарауды
20) жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін
21) дамуында проблемалары бар балалар мен жасөспірімдерді арнаулы білім беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен оңалтуды және әлеуметтік бейімдеуді қамтамасыз ету;
22) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қамсыздандыруды
23) білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жекелеген санаттарын Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен тегін және
24) білім беру саласындағы уәкілетті орган айқындаған тәртіпке және шарттарға сәйкес кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталықтарының және арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарының
25) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті түрде жұмысқа орналастыруды жүзеге асыру және тұрғынжаймен қамтамасыз ету.
3. Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) білім беруді басқару
1) аудандық ауқымдағы (облыстық маңызы бар қаланың) мемлекеттік білім беру ұйымдарының мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан, сондай-ақ жан басына шаққандағы орташа кірісі ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасынан төмен, мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алмайтын отбасылардан шыққан білім алушылары мен тәрбиеленушілеріне және жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалып, отбасыларда тұратын балаларға, төтенше жағдайлардың салдарынан шұғыл көмекті қажет ететін отбасылардан шыққан балаларға және мемлекеттік білім беру ұйымының алқалы басқару органы айқындайтын білім алушылар мен тәрбиеленушілердің өзге де санаттарына жалпы білім беретін мектептерді ағымдағы күтіп-ұстауға және шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорындарда орта білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға бөлінетін бюджет қаражатының жиынтық көлемінің кемінде екі пайызы мөлшерінде қаржылай және материалдық көмек көрсетуге қаражат жұмсау;
2) аудандарда (облыстық маңызы бар қалаларда) орналасқан білім беру ұйымдарының психологиялық қызметін үйлестіруді қамтамасыз ету;
3) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды мемлекеттік қамтамасыз етуді белгіленген тәртіппен жүзеге асыру;
4) мемлекеттің кәмелетке толмағандарға қорғаншылық немесе
5) кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз, панасыз қалудың және қоғамға жат әрекеттердің алдын алу, оларға
6) кәмелетке толмағандардың жазғы демалысын, бос уақытты өткізуін және
7) жалпы білім беретін оқу орындарына дәлелсіз себептермен бармайтын кәмелетке толмағандарды анықтау және есепке алу, олармен және олардың ата- аналарымен немесе өзге де заңды өкілдерімен жеке профилактика шараларын
8) кәмелетке толмағандардың заңға мойынсынушылық мінез-құлқын қалыптастыруға, оларға адамгершілік және саламатты өмір салты негіздерін дарытуға бағытталған бағдарламалар мен әдістемелерді әзірлеу және білім беру
9) девиантты мінез-құлықты кәмелетке толмағандарды, жағдайы нашар отбасыларды анықтауға, оларды ішкі істер органдарына есепке қоюға қатысу
10) жалпы білім беретін оқу орындарында қолжетімді спорт секцияларының, техникалық және өзге де үйірмелердің, клубтардың ұйымдастырылуын қамтамасыз ету және оларға кәмелетке толмағандарды тарту;
11) террористік әрекеттен зардап шеккен балаларды әлеуметтік оңалтумен
12) Қазақстан Республикасының білім беру саласында қызметін жүзеге асыратын, террористік тұрғыдан осал объектілерді терроризмнен қорғаудың ұйымдастырылуын қамтамасыз ету;
13) баланы жәбірлеудің (буллингтің) профилактикасы жөніндегі іс- шаралардың іске асырылуын қамтамасыз ету.
14) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ерекше білім беруді қажет ететін адамдарға (балаларға) білім беру ұйымдарында білім алу, білім беру ұйымдары ғимараттарының, құрылысжайлары мен үй-жайларының қолжетімді
15) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік қамсыздандыруды
16) білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жекелеген санаттарын Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен тегін және
17) жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес міндетті түрде жұмысқа орналастыруды жүзеге асыру және тұрғынжаймен қамтамасыз ету.
1. Тексерулер жүргізу кезінде тексерудің басталатын күнін көрсете отырып, ол басталардан кемінде бір тәулік бұрын бақылау субъектісін тексерудің тағайындалғаны туралы алдын ала хабардар ету талап етіледі.
2. Бақылау субъектісіне тексеру жүргізу мерзімдері мен нысанасы көрсетіле отырып тексеруді тағайындау туралы акт табыс етілген күн тексеру жүргізудің басталуы болып есептеледі.
Тексеруді тағайындау туралы актіде мыналар көрсетіледі:
1) актінің күні мен нөмірі;
2) мемлекеттік органның атауы;
3) тексеру жүргізуге уәкілеттік берілген адамның (адамдардың) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және лауазымы;
4) тексеру жүргізуге тартылатын мамандар, консультанттар мен сарапшылар туралы мәліметтер;
5) бақылау субъектісінің атауы;
6) тағайындалған тексерудің түрі мен нысанасы;
7) тексеру жүргізу мерзімі;
8) тексеру жүргізу негіздері, оның ішінде міндетті талаптары тексерілуге жататын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері;
9) тексеру жүргізілетін кезең;
10) бақылау субъектісінің осы баптың 15 және 16-тармақтарында көзделген құқықтары мен міндеттері;
11) бақылау субъектісі басшысының не оның уәкілетті адамының актіні алғаны немесе алудан бас тартқаны туралы қолтаңбасы;
12) актілерге қол қоюға уәкілеттік берілген адамның қолтаңбасы және мемлекеттік органның мөрі.
3. Тексеру жүргізу мерзімдері алдағы жұмыстардың көлемі, сондай-ақ қойылған міндеттер ескеріле отырып белгіленеді және олар:
1) жоспардан тыс тексерулер жүргізілген кезде – бес жұмыс күнінен аспауға тиіс және бес жұмыс күніне дейін ұзартылуы мүмкін;
2) жоспарлы тексерулер жүргізілген кезде – он жұмыс күнінен аспауға тиіс және он жұмыс күніне дейін ұзартылуы мүмкін.
Мемлекеттік органдарға сұрау салуды жүргізу қажет болған кезде, сондай- ақ тексерудің елеулі көлеміне байланысты тексеру жүргізу мерзімін Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының басшысы осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген мерзімдерге бір рет қана ұзарта алады.
Тексеру мерзімдері ұзартылған жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы міндетті түрде тексеру мерзімін ұзарту туралы қосымша актіні ресімдейді және бұл туралы бақылау субъектісін тексеру ұзартылғанға дейін бір жұмыс күні бұрын хабардар
4. Тексерулер бақылау субъектісінің жұмыс регламентінде белгіленген бақылау субъектісінің жұмыс уақытында жүзеге асырылады.
5. Тексеру нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамы тексеру нәтижелері туралы қорытынды жасайды.
6. Тексеру нәтижелері туралы қорытындыда мыналар көрсетіледі:
1) қорытындының жасалған күні, уақыты және орны;
3) тексеру жүргізуге негіз болған тексеруді тағайындау туралы актінің күні мен нөмірі;
4) тексеру жүргізген адамның тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және лауазымы;
6) тексерудің жүргізілген күні, орны және кезеңі;
7) тексерудің түрі мен нысанасы;
8) тексеру нәтижелері туралы, оның ішінде анықталған бұзушылықтар туралы, олардың сипаты туралы мәліметтер;
9) талаптарды орындау және бұзушылықтарға жол берген адамдарға қатысты шаралар қабылдау мерзімі көрсетіле отырып, анықталған бұзушылықтарды жою туралы талаптар;
10) бақылау субъектісі өкілінің, сондай-ақ тексеру жүргізу кезінде қатысқан адамдардың қорытындымен танысқаны немесе танысудан бас тартқаны туралы мәліметтер, олардың қолтаңбалары немесе қол қоюдан бас тартуы;
11) тексеру жүргізген лауазымды адамның қолтаңбасы.
7. Тексеру нәтижелері туралы қорытындыға тексеру нәтижелеріне байланысты құжаттардың көшірмелері (олар болған кезде) қоса беріледі.
8. Қосымшалардың көшірмелері бар тексеру нәтижелері туралы қорытындының бірінші данасы танысу және анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдау үшін бақылау субъектісіне (басшыға не оның уәкілетті адамына) қолын қойғызып қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда табыс етіледі, екінші данасы өз құзыреті шегінде мемлекеттік құқықтық статистика және арнаулы есепке алу саласындағы қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік органға және оның аумақтық органдарына электрондық нысанда тапсырылады, үшінші данасы Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органында қалады.
9. Тексеру нәтижелері бойынша ескертулер және (немесе) қарсылықтар болған жағдайда, бақылау субъектісінің басшысы оларды жазбаша түрде баяндайды.
Ескертулер және (немесе) қарсылықтар тексеру жүргізу нәтижелері туралы қорытындыға қоса беріледі, ол туралы тиісті белгі жасалады.
Тексеру нәтижелері туралы қорытындыны қабылдаудан бас тартылған жағдайда акт жасалады, оған тексеруді жүзеге асыратын лауазымды адамдар және бақылау субъектісінің басшысы не оның уәкілетті өкілі қол қояды.
Бақылау субъектісі бас тарту себебі туралы жазбаша түсіндірме бере отырып, актіге қол қоюдан бас тартуға құқылы.
10. Бақылау субъектісі тексеру нәтижелері туралы қорытындыда көрсетілген бұзушылықтар бойынша ол табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамымен келісілетін мерзімдерді көрсете отырып, анықталған бұзушылықтарды жою бойынша қабылданатын шаралар туралы ақпарат береді.
Тексеру нәтижелері туралы қорытындыны орындау мерзімдері оны орындаудың нақты мүмкіндігіне әсер ететін мән-жайлар ескеріле отырып айқындалады, бірақ қорытынды табыс етілген күннен бастап күнтізбелік он күннен кем болмайды.
Тексеру нәтижелері туралы қорытындыда көрсетілген анықталған бұзушылықтарды жою мерзімі өткеннен кейін бақылау субъектісі осы қорытындыда белгіленген мерзім ішінде Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органына анықталған бұзушылықтардың жойылғаны туралы ақпарат беруге міндетті.
Анықталған бұзушылықтардың жойылғаны туралы берілген ақпаратқа бақылау субъектісі (қажет болған кезде) бұзушылықтың жойылу фактісін дәлелдейтін материалдарды қоса береді.
Бұл жағдайда жоспардан тыс тексеру жүргізу талап етілмейді.
Бақылау субъектісі тексеру нәтижелері туралы қорытындының орындалуы туралы ақпаратты белгіленген мерзімде бермеген жағдайда, Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы екі жұмыс күні ішінде бақылау субъектісіне қорытындының орындалуы туралы ақпарат беру қажеттігі туралы сұрау салуды жібереді.
Тексеру нәтижелері туралы қорытындының орындалуы туралы ақпарат қайта берілмеген жағдайда, Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы жоспардан тыс тексеру тағайындауға құқылы.
11. Тексеру жүргізу кезінде осы Заңның 52-2-бабында белгіленген талаптарды бұзушылықтар болмаған жағдайда, тексеру нәтижелері туралы қорытындыда тиісті жазба жасалады.
12. Тексеру нәтижелері туралы қорытынды тексеруді тағайындау туралы актіде немесе тексеру мерзімін ұзарту туралы қосымша актіде көрсетілген тексерудің аяқталу мерзімінен кешіктірілмей бақылау субъектісіне табыс етілген күн тексеру мерзімінің аяқталуы болып есептеледі.
13. Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленбеген тексерудің өзге де түрлерін жүргізуге тыйым салынады.
14. Тексеру жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдары:
1) осы Заңның 52-2-бабында белгіленбеген талаптардың орындалуын, сондай-ақ егер мұндай талаптар Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының құзыретіне жатпаса, тексеруге;
2) егер құжаттар, ақпараттар тексеру объектілері болып табылмаса немесе тексеру нысанасына жатпаса, оларды ұсынуды талап етуге;
3) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларды қоспағанда, тексеру жүргізу нәтижесінде алынған және коммерциялық, салықтық немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын ақпаратты жария етуге және (немесе) таратуға;
4) тексеру жүргізудің белгіленген мерзімінен асыруға;
5) мемлекеттік бақылау мақсатында шығынды сипаттағы іс-шараларды бақылау субъектілері есебінен жүргізуге құқылы емес.
15. Бақылау субъектілері:
саласындағы уәкілетті органының объектіге тексеру жүргізуге келген лауазымды адамдарын:
жоспарлы тексеру тағайындалған кезде алдыңғы тексеруге қатысты уақыт аралықтары сақталмаған;
осы бапта белгіленген мерзімдерге сәйкес келмейтін, тексеру мерзімдерін тағайындау туралы актіде (болған кезде мерзімді ұзарту туралы қосымша актіде)
көрсетілген мерзімдерден асып кеткен не өтіп кеткен;
тексеруді жүргізу тиісті өкілеттіктері жоқ адамдарға тапсырылған;
тексеру мерзімдері осы бапта белгіленген мерзімнен асырып ұзартылған;
тексеруді тағайындау туралы акт, қызметтік куәлігі (сәйкестендіру картасы)
болмаған жағдайларда, тексеруге жібермеуге;
2) егер мәліметтер жүргізілетін тексерудің нысанасына жатпаса, оларды ұсынбауға;
3) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының тексеру нәтижелері туралы қорытындысына Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға;
4) тексеруді жүзеге асыру процесін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы лауазымды адамының тексеру шеңберінде жасайтын жекелеген әрекеттерін лауазымды адамның қызметіне кедергі келтірмей, аудио-және бейнетехника құралдарының көмегімен, сондай-ақ оның хабарламасы арқылы тіркеп-белгілеуге құқылы.
16. Бақылау субъектілері:
саласындағы уәкілетті органы лауазымды адамдарының тексерілетін объектінің аумағына және үй-жайларына кедергісіз кіруін қамтамасыз етуге;
2) Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдарының шақыруы бойынша келуге;
саласындағы уәкілетті органының сұрау салуы бойынша ақпарат беруге;
4) коммерциялық, салықтық не өзге де құпияны қорғау жөніндегі талаптарды сақтай отырып, Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдарына тексеру нәтижелері туралы қорытындыға қосу үшін қағаз және электрондық жеткізгіштердегі құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін, сондай-ақ тексерудің міндеттері мен нысанасына сәйкес автоматтандырылған дерекқорларға (ақпараттық жүйелерге) қолжетімділікті ұсынуға;
5) тексеру аяқталған күні оның нәтижелері туралы қорытындыны алғаны туралы белгі қоюға;
6) егер осы Заңда не Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында өзгеше көзделмесе, тексеруді жүзеге асыру кезеңінде тексерілетін құжаттарға өзгерістер мен толықтырулардың енгізілуіне жол бермеуге;
7) тексеруді тағайындау туралы актіні алған жағдайда бақылау субъектісі басшысының не оны алмастыратын адамның тексерудің тағайындалған мерзімдерінде бақылау объектісі тұрған жерде болуын қамтамасыз етуге міндетті.
17. Бақылау субъектілері Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы мен оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға құқылы.
1. Балалардың тамақтануына, тұруына, оларға медициналық көмек көрсетуге, білім беруге, оларды тәрбиелеуге, сауықтыруға мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына және баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдарға (бұдан әрі – мемлекеттік бақылау субъектілері (объектілері) қатысты баланың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау (бұдан әрі – мемлекеттік бақылау) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасы талаптарының сақталуы тұрғысынан мемлекеттік бақылау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы жоспарлы және жоспардан тыс тексерулер нысанында
2. Мыналарды:
1) Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және осы Заңға сәйкес баланың құқықтарын қорғау саласындағы алдыңғы мемлекеттік бақылауды;
2) мемлекеттік бақылау субъектілері, оның ішінде «Ұлттық білім беру дерекқоры» ақпараттық жүйесі және Жетім балалардың, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың және балаларды өз отбасына тәрбиелеуге қабылдауға тілек білдірген адамдардың республикалық деректер банкі арқылы ұсынатын есептілік пен мәліметтердің мониторингін;
3) мемлекеттік органдардың, білім беру ұйымдарының және баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың интернет-ресурстарының және өзге де ашық дереккөздердің деректерін;
4) күнтізбелік бір жыл ішінде жеке немесе заңды тұлғалардан, мемлекеттік органдардан келіп түскен, расталған жолданымдардың санын талдау нәтижелері бойынша тәуекелдерді бағалау мен басқару жүйесі негізінде Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы мемлекеттік бақылау субъектілеріне (объектілеріне) қатысты тағайындайтын тексеру жоспарлы тексеру болып табылады.
Тәуекелдерді бағалау мен басқару жүйесі тәуекелдерді бағалау мен басқарудың ақпараттық жүйесі пайдаланыла отырып жүргізіледі.
Тәуекелдерді бағалау мен басқарудың ақпараттық жүйесі болмаған кезде өздеріне қатысты мемлекеттік бақылау жүзеге асырылатын мемлекеттік бақылау субъектілері (объектілері) санының ең аз жол берілетін шегі осындай мемлекеттік бақылау субъектілері (объектілері) жалпы санының бес пайызынан аспауға тиіс.
3. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы тәуекелдерді басқару мақсаттары үшін жоспарлы тексеру нысанындағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру кезінде мемлекеттік бақылау субъектілерін (объектілерін) мынадай тәуекел дәрежелерінің біріне жатқызады:
1) жоғары тәуекел;
2) орташа тәуекел;
3) төмен тәуекел.
Тәуекелдің жоғары дәрежесіне жатқызылған субъектілер (объектілер) үшін жоспарлы тексеруді жүргізу жиілігі жылына бір реттен жиілетпей айқындалады.
Тәуекелдің орташа дәрежесіне жатқызылған субъектілер (объектілер) үшін жоспарлы тексеруді жүргізу жиілігі екі жылда бір реттен жиілетпей айқындалады.
Тәуекелдің төмен дәрежесіне жатқызылған субъектілер (объектілер) үшін жоспарлы тексеруді жүргізу жиілігі үш жылда бір реттен жиілетпей айқындалады.
Жоспарлы тексеруді жүргізу үшін қолданылатын тәуекел дәрежесін бағалау өлшемшарттарын және тексеру парақтарын Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы бекітеді және өзінің интернет-ресурсында орналастырылады.
4. Жоспарлы тексерулердің жылдық тізімі (бұдан әрі – тексерулердің жылдық тізімі) мемлекеттік бақылау субъектісіне (объектісіне) жоспарлы тексеруді тағайындау үшін негіз болып табылады.
Тексерулердің жылдық тізімі тәуекелдерді бағалау мен басқарудың ақпараттық жүйесінде автоматты режимде қалыптастырылады.
Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы тексерулердің жылдық тізімін өзінің интернет-ресурсында жоспарлы тексерулер жүргізілетін жылдың алдындағы жылдың 25 желтоқсанына дейінгі мерзімде орналастырады.
Тәуекелдерді бағалау мен басқарудың автоматтандырылған ақпараттық жүйесі болмаған кезде тексерулердің жылдық тізімін Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының бірінші басшысы осы тармақтың үшінші бөлігінде белгіленген мерзімдерде бекітеді.
Жоспарлы тексерулер тізбесіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу мемлекеттік бақылау субъектілері таратылған, қайта ұйымдастырылған, атауы өзгертілген, олардың арасында өкілеттіктер қайта бөлінген, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған, төтенше жағдай режимі енгізілген, эпидемияның, карантиндік объектілер мен аса қауіпті зиянды организмдер ошақтарының, инфекциялық, паразиттік аурулардың, уланулардың, радиациялық авариялардың таралуы және оларға байланысты шектеулер туындаған немесе туындау қатері төнген жағдайларда жүзеге асырылады.
Жоғарыда көрсетілген жағдайлар басталған кезде жоспарлы тексеру
5. Жоспарлы тексерулер тексерулердің жылдық тізіміне сәйкес тексеруді тағайындау туралы актінің негізінде жүргізіледі.
6. Мемлекеттік бақылау субъектілерін (объектілерін) жоспардан тыс тексеруге мыналар негіз болып табылады:
1) егер мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтарды жою туралы ақпаратты бір реттен көп бермесе және (немесе) бұзушылықтарды жоймаса, мемлекеттік бақылау нәтижесінде анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалуын бақылау;
2) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарын бұзушылықтар бойынша жеке және заңды тұлғалардың
3) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарын бұзудың нақты фактілері бойынша прокурордың талаптары;
4) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарын бұзудың нақты фактілері бойынша мемлекеттік органдардың
5) Қазақстан Республикасының бала құқықтары туралы заңнамасының талаптарын бұзудың нақты фактілері бойынша масс-медиадағы жарияланымдар мен хабарлар;
6) Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінде көзделген негіздер бойынша қылмыстық қудалау органының тапсырмасы.
Анонимдік жолданымдар берілген жағдайларда жоспардан тыс тексерулер
7. Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы мемлекеттік бақылау субъектісін тексеру басталғанға дейін кемінде күнтізбелік отыз күн бұрын оның басталған күнін көрсете отырып, жоспарлы тексеру жүргізудің басталғаны туралы жазбаша түрде хабардар етуге міндетті.
Жоспардан тыс тексеру мемлекеттік бақылау субъектісіне хабарламастан жүргізіледі.
8. Тексеру жүргiзудің мерзiмдерi мен нысанасын көрсете отырып, мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органда тiркелген тексерудi тағайындау туралы акт мемлекеттік бақылау субъектiсіне табыс етілген күн тексерудiң басталуы болып есептеледі.
Тексеруді тағайындау туралы актіні қабылдаудан бас тартылған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамының тексеру жүргізуге қажетті материалдарға қол жеткізуіне кедергі келтірілген жағдайларда Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 462-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалады.
Хаттамаға Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының мемлекеттік бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамы және мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды.
Мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам бас тартудың себебіне жазбаша түсініктеме бере отырып, хаттамаға қол қоюдан бас тартуға құқылы.
Тексеруді тағайындау туралы актіні алудан бас тарту тексерудің күшін жою үшін негіз болып табылмайды.
Тексеруді тағайындау туралы актіде аталған лауазымды адам (адамдар) ғана тексеру жүргізе алады.
9. Тексеруді тағайындау туралы акт, тексеру мерзімдерін ұзарту туралы қосымша акт мемлекеттік бақылау субъектісінің (объектісінің) тұрған жері бойынша мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органның аумақтық органына оларды электрондық нысанда ұсыну арқылы тексеру басталғанға дейін тіркеледі.
3) тексеру жүргізуге уәкілеттік берілген адамның (адамдардың) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және
4) тексеруді жүргізуге тартылатын мамандар, консультанттар мен
5) мемлекеттік бақылау субъектісінің (объектісінің) атауы, тұрған жері;
6) тағайындалған тексерудің нысанасы;
8) тексеру жүргізу негіздері, оның ішінде міндетті талаптары тексерілуге жататын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері;
10) тексеру субъектісінің осы баптың 21-тармағында көзделген құқықтары мен міндеттері;
11) актіге қол қоюға уәкілеттік берілген адамның қолтаңбасы және мемлекеттік органның мөрі;
12) мемлекеттік бақылау субъектісі басшысының, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адамның тексеруді тағайындау туралы актіні алғаны туралы немесе алудан бас тартқаны туралы қолтаңбасы.
Тексеруді тағайындау туралы актiлерді, тексеру мерзiмдерiн ұзарту туралы қосымша актiлердi тіркеудің, тiркеуден бас тартудың және олардың күшін жоюдың, тексеруді тоқтата тұру, қайта бастау, оның мерзімдерін ұзарту туралы, қатысушылар құрамын өзгерту және тексеру мен оның нәтижелерi туралы ақпараттық есепке алу құжаттарын ұсыну туралы хабарламалар жасау тәртiбiн Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы айқындайды.
10. Тексерулер жүргізу мерзімдері алдағы жұмыстардың көлемі, сондай-ақ алға қойылған міндеттер ескеріле отырып белгіленеді және:
жоспарлы тексерулер жүргізу кезінде – он бес жұмыс күнінен аспауға тиіс және он бес жұмыс күнінен аспайтын мерзімге ұзартылады;
жоспардан тыс тексерулер жүргізу кезінде – он жұмыс күнінен аспауға тиіс және он жұмыс күніне дейінгі мерзімге ұзартылады.
Мемлекеттік органдарға сұрау салуды жіберу қажет болған кезде, сондай-ақ тексерудің елеулі көлеміне байланысты тексеру жүргізу мерзімін Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының басшысы осы тармақтың бірінші бөлігінде көзделген мерзімге бір рет қана ұзарта алады.
Тексеру мерзімдері ұзартылған жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органда тіркей отырып, тексеру мерзімдерін ұзарту туралы қосымша актіні ресімдейді, онда тексеруді тағайындау туралы алдыңғы актінің тіркелген күні мен нөмірі және оларды ұзарту себебі көрсетіледі.
Тексеру мерзімдері ұзартылған жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы тексеру мерзімдерін ұзарту туралы қосымша актіні міндетті түрде ресімдейді және бұл туралы мемлекеттік бақылау субъектісін тексеру ұзартылғанға дейін бір жұмыс күні бұрын хабардар етеді.
Тексеру мерзімдерін ұзарту туралы хабарлама табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырысты пошта жөнелтілімі нысанында не егер мемлекеттік бақылау субъектісі Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органына электрондық пошта мекенжайын бұрын ұсынған болса, осы мемлекеттік бақылау субъектісінің осындай мекенжайы бойынша электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған электрондық құжат арқылы немесе өзге де қолжетімді тәсілмен жіберіледі.
11. Тексерулер мемлекеттік бақылау субъектілерінің (объектілерінің)
жұмыс регламентінде белгіленген жұмыс уақытында жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының тексеруге келген лауазымды адамдары мемлекеттік бақылау субъектісіне:
1) тексеруді тағайындау туралы актіні;
2) қызметтік куәлігін не сәйкестендіру картасын көрсетуге міндетті.
12. Тексеру нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамы:
1) тексеру нәтижелері туралы акт;
2) бұзушылықтар анықталған жағдайларда анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқама жасайды.
Тексеру нәтижелері туралы актіге қажет болған кезде тексеру нәтижелеріне байланысты құжаттардың көшірмелері қоса беріледі.
13. Тексеру нәтижелері туралы актіде мыналар көрсетіледі:
3) тексеру жүргізуге негіз болған тексеруді тағайындау туралы актінің күні
4) тексеруді жүргізген адамның (адамдардың) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және лауазымы;
5) мемлекеттік бақылау субъектісінің атауы;
6) тексеруді жүргізу күні, орны және кезеңі;
8) тексеру нәтижелері туралы, оның ішінде анықталған бұзушылықтар
9) талаптарды орындау және бұзушылықтарға жол берген адамдарға қатысты шаралар қабылдау мерзімі көрсетіле отырып, анықталған
10) мемлекеттік бақылау субъектісі басшысының, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адамның, сондай-ақ тексеруді жүргізу кезінде қатысқан адамдардың актімен танысқаны немесе танысудан бас тартқаны туралы мәліметтер, олардың қолтаңбалары немесе қол қоюдан бас тартуы;
11) тексеруді жүргізген лауазымды адамның (адамдардың) қолтаңбасы.
14. Тексеру нәтижесінде анықталған бұзушылықтар бойынша мемлекеттік бақылау субъектісіне анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беріледі.
Анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамада мыналар көрсетіледі:
1) нұсқаманың жасалған күні, уақыты және орны;
3) тексеруді жүргізген адамның (адамдардың) тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе) және лауазымы;
4) мемлекеттік бақылау субъектісінің атауы, сондай-ақ мемлекеттік бақылау субъектісі басшысының, ал ол болмаған жағдайда тексеруді жүргізу кезінде қатысқан оны алмастыратын адамның лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе);
5) тексеруді жүргізу күні, орны және кезеңі;
6) анықталған бұзушылықтардың тізбесі;
7) анықталған бұзушылықтарды жою мерзімдерін көрсете отырып, оларды жою бойынша нұсқаулар;
8) мемлекеттік бақылау субъектісі басшысының, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адамның нұсқамамен танысқаны немесе танысудан бас тартқаны туралы мәліметтер;
9) тексеруді жүргізген лауазымды адамның (адамдардың) қолтаңбасы.
15. Тексеру нәтижелері бойынша ескертулер және (немесе) қарсылықтар болған жағдайда мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы алғаннан кейін бір жұмыс күні ішінде оларды жазбаша түрде Ескертулер және (немесе) қарсылықтар тексеру нәтижелері туралы актіге қоса беріледі, ол туралы тиісті белгі жасалады.
Тексеру нәтижелері туралы актіні қабылдаудан бас тартылған жағдайда акт жасалады, оған тексеруді жүзеге асыратын лауазымды адамдар және мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам қол қояды.
Мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысы, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адам бас тартудың себебі туралы жазбаша түсініктеме бере Тексеру нәтижелері туралы актінің бірінші данасы қосымшаларының көшірмелерімен қоса, мемлекеттік бақылау субъектісінің басшысына, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адамға танысу және анықталған бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдау үшін қолын қойғызып қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда табыс етіледі, екінші данасы мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органға және оның аумақтық органдарына электрондық нысанда тапсырылады, үшінші данасы Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органында қалады.
16. Анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы орындау мерзімдері оны орындаудың нақты мүмкіндігіне ықпал ететін мән-жайлар ескеріле отырып, бірақ нұсқама табыс етілген күннен бастап кемінде күнтізбелік он күн болып айқындалады.
Мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамада көрсетілген бұзушылықтар бойынша ол табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде анықталған бұзушылықтарды жою мерзімдерін көрсете отырып, олар бойынша қабылданатын шаралар туралы ақпарат береді.
17. Мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамада көрсетілген анықталған бұзушылықтарды жою мерзімі өткеннен кейін нұсқамада белгіленген мерзім ішінде Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органына анықталған Мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамада көрсетілген анықталған бұзушылықтар мерзімінен бұрын жойылған жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органына анықталған бұзушылықтардың жойылғаны туралы ақпарат беруге міндетті.
Мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтардың жойылғаны туралы берілген ақпаратқа бұзушылықтарды жою фактісін дәлелдейтін материалдарды қоса береді.
18. Мемлекеттік бақылау субъектісі анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманың орындалуы туралы ақпаратты белгіленген мерзімде бермеген жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы мемлекеттік бақылау субъектісіне нұсқаманы орындау жөнінде ақпарат беру қажеттілігі туралы сұрау салуды екі жұмыс күні ішінде жібереді.
Анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы орындау туралы ақпарат қайта берілмеген жағдайда Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы осы баптың 6-тармағының 1)
тармақшасына сәйкес жоспардан тыс тексеруді тағайындауға құқылы.
19. Жоспарлы немесе жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы акт мемлекеттік бақылау субъектісіне жоспарлы немесе жоспардан тыс тексеруді тағайындау туралы актіде немесе тексеру мерзімдерін ұзарту туралы қосымша актіде көрсетілген тексерудің аяқталу мерзімінен кешіктірілмей табыс етілген күн тексеру мерзімінің аяқталуы болып есептеледі.
20. Осы бапта белгіленбеген өзге де тексеру түрлерін жүргізуге тыйым
21. Мемлекеттік бақылау субъектілері:
саласындағы уәкілетті органының объектіге тексеру жүргізуге келген лауазымды жоспарлы тексеру тағайындалған кезде алдыңғы тексеруге қатысты уақыт осы бапта белгіленген мерзімдерге сәйкес келмейтін, тексеруді тағайындау туралы актіде (мерзімін ұзарту туралы қосымша актіде (болған кезде) көрсетілген мерзімдер асып кеткен не өтіп кеткен;
тексеруді жүргізу тиісті өкілеттіктері жоқ адамдарға тапсырылған;
тексеру мерзімдері осы бапта белгіленген мерзімнен асырып ұзартылған;
тексеруді тағайындау туралы акт болмаған жағдайларда, тексеруге жібермеуге;
2) егер мәліметтер жүргізілетін тексеру нысанасына жатпаса, оларды саласындағы уәкілетті органының тексеру нәтижелері туралы актісіне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасауға;
4) тексеруді жүзеге асыру процесін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органы лауазымды адамының тексеру шеңберінде жасайтын жекелеген әрекеттерін лауазымды адамның қызметіне кедергі келтірмей, оны хабардар ете отырып, аудио- және бейнетехника құралдарының көмегімен тіркеп-белгілеуге құқылы.
22. Мемлекеттік бақылау субъектілері:
саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдарының мемлекеттік бақылау субъектісінің аумағы мен үй-жайларына кедергісіз кіруін қамтамасыз етуге;
саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдарының шақыруы бойынша саласындағы уәкiлеттi органының сұратуы бойынша материалдарды ұсынуға;
4) коммерциялық, салықтық не заңмен қорғалатын өзге де құпияны қорғау жөніндегі талаптарды сақтай отырып, Қазақстан Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті органының лауазымды адамдарына тексеру нәтижелері туралы актіге қоса тіркеу үшін тексерудің міндеттері мен нысанасына сәйкес құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін қағаз және электрондық жеткізгіштерде ұсынуға, сондай-ақ автоматтандырылған дерекқорларға (ақпараттық жүйелерге) қолжетімділік беруге;
5) тексеру аяқталған күні оның нәтижелері туралы актіні алғаны туралы белгі қоюға;
6) егер осы Заңда не Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында өзгеше көзделмесе, тексеруді жүзеге асыру кезеңінде тексерілетін құжаттарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол бермеуге;
7) тексеруді тағайындау туралы актіні алған жағдайда мемлекеттік бақылау субъектісі басшысының, ал ол болмаған жағдайда оны алмастыратын адамның тексерудің белгіленген мерзімінде мемлекеттік бақылау субъектісі тұрған жерде болуын қамтамасыз етуге міндетті.
23. Мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексерулер, егер олар мынадай бұзушылықтардың бірімен жүргізілсе, жарамсыз деп танылады:
1) мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексеруді жүргізу негіздерінің болмауы;
2) тексеруді жүргізудің басталғаны туралы немесе тексеру мерзімдерін ұзарту туралы хабарламаның болмауы, сол сияқты хабарлама мерзімдерінің сақталмауы;
3) мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексеруді тағайындау туралы актінің немесе тексеру мерзімдерін ұзарту туралы қосымша актінің болмауы;
4) мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексеруді жүргізу кезеңділігінің бұзылуы;
5) мемлекеттік бақылау субъектісіне мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексеруді тағайындау туралы актінің ұсынылмауы;
6) мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) өз құзыретіне кірмейтін мәселелер бойынша тексерудің тағайындалуы;
7) мемлекеттік бақылау субъектісін (объектісін) тексерудің мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы қызметті өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік органға тексеруді тағайындау туралы акт белгіленген мерзімдерде жіберілмей жүргізілуі.
Республикасының балалардың құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті орган

На русском языке:
Закон Республики Казахстан от 8 августа 2002 года № 345 О правах ребенка в Республике Казахстан
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе В настоящем Законе используются следующие основные понятия:
1) ребенок (дети), нуждающийся в специальных социальных услугах, – ребенок (дети), жизнедеятельность которого нарушена в результате сложившихся обстоятельств, предусмотренных законодательством Республики Казахстан о социальной защите, и который не может преодолеть данные обстоятельства самостоятельно или с помощью семьи;
1-1) ребенок, оставшийся без попечения родителей, – ребенок, который остался без попечения единственного или обоих родителей в связи с ограничением или лишением их родительских прав, признанием родителей безвестно отсутствующими, объявлением их умершими, признанием недееспособными (ограниченно дееспособными), отбыванием родителями наказания в местах лишения свободы, уклонением родителей от воспитания ребенка или от защиты его прав и интересов, в том числе при отказе родителей взять своего ребенка из воспитательного или лечебного учреждения, а также в иных случаях отсутствия родительского попечения;
2) ребенок – лицо, не достигшее восемнадцатилетнего возраста (совершеннолетия);
3) организации, осуществляющие функции по защите прав ребенка, – это организации, осуществляющие социальную поддержку, оказание социально- бытовых, медико-социальных, социально-педагогических, психолого- педагогических, правовых услуг и материальной помощи, социальной реабилитации детей, нуждающихся в специальных социальных услугах, обеспечение занятости таких детей по достижении ими трудоспособного возраста;
4) социальная реабилитация ребенка – мероприятия по восстановлению утраченных ребенком социальных связей и функций, восполнению среды жизнеобеспечения, усилению заботы о нем;
4-1) травля (буллинг) ребенка ‒ систематические (два и более раза) действия унизительного характера, преследование и (или) запугивание, в том числе направленные на принуждение к совершению или отказу от совершения какого- либо действия, а равно те же действия, совершенные публично или с использованием масс-медиа и (или) сетей телекоммуникаций, и (или) онлайн- платформ (кибербуллинг);
5) социальная адаптация ребенка – процесс активного приспособления ребенка, нуждающегося в специальных социальных услугах, к условиям социальной среды путем усвоения и восприятия ценностей, правил и норм поведения, принятых в обществе, а также процесс преодоления последствий психологической и (или)
моральной травмы;
6) законные представители ребенка – родители (родитель), усыновители (удочерители), опекун или попечитель, приемный родитель (приемные родители), приемный профессиональный воспитатель (приемные профессиональные воспитатели), патронатный воспитатель и другие заменяющие их лица, осуществляющие в соответствии с законодательством Республики Казахстан заботу, образование, воспитание, защиту прав и законных интересов ребенка;
7) экономическая эксплуатация ребенка – это наихудшие формы детского труда, в том числе торговля несовершеннолетними, вовлечение их в преступную деятельность или в совершение антиобщественных действий, занятие проституцией, производство порнографических снимков или участие несовершеннолетних в зрелищных мероприятиях порнографического характера, а также труд, совершаемый детьми младше минимального возраста для приема на работу, установленного законами Республики Казахстан;
8) ребенок-сирота – ребенок, у которого умерли оба или единственный родитель;
8-1) наставничество над детьми-сиротами, детьми, оставшимися без попечения родителей (далее – наставничество), – деятельность, направленная на оказание индивидуальной поддержки и помощи в подготовке к самостоятельной жизни детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, находящихся в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигших десятилетнего возраста;
8-2) наставник для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей (далее – наставник), – совершеннолетний гражданин Республики Казахстан, осуществляющий наставничество на основании типового договора о наставничестве;
8-3) Уполномоченный по правам ребенка в Республике Казахстан – лицо, назначаемое Президентом Республики Казахстан, на которого возлагаются функции по обеспечению основных гарантий прав и законных интересов детей, а также восстановлению их нарушенных прав и свобод во взаимодействии с государственными и общественными институтами;
8-4) региональный уполномоченный орган по защите прав детей Республики Казахстан – местный исполнительный орган, осуществляющий координацию деятельности по защите основных прав и законных интересов детей, профилактике и раннему выявлению нарушений их прав, принятию мер по их восстановлению и защите, а также выполняющий функции государства по опеке или попечительству в отношении несовершеннолетних;
8-5) сотрудник регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан – лицо, имеющее профессиональное образование и осуществляющее деятельность по защите прав детей;
8-6) уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан – центральный исполнительный орган, определяемый Правительством Республики Казахстан, осуществляющий руководство и межотраслевую координацию в области защиты прав детей;
9) попечительство – правовая форма защиты прав и законных интересов детей в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет;
10) опека – правовая форма защиты прав и законных интересов детей, не достигших четырнадцати лет;
11) государственные минимальные социальные стандарты – основные показатели обеспечения качества жизни детей, включающие в себя установленный государством минимальный объем социальных услуг, норм и нормативов;
ребенок с инвалидностью – лицо в возрасте до восемнадцати лет, имеющее нарушение здоровья со стойким расстройством функций организма, обусловленное заболеваниями, травмами, их последствиями, дефектами, приводящее к ограничению жизнедеятельности и необходимости его социальной защиты;
12-1) целевые активы – деньги, предназначенные для обеспечения и осуществления выплат целевых накоплений, а также иных целей, предусмотренных настоящим Законом;
12-2) получатель целевых накоплений – гражданин Республики Казахстан, достигший восемнадцатилетнего возраста, имеющий право на получение целевых накоплений;
12-3) целевой накопительный счет – личный именной счет получателя целевых накоплений, открытый в едином накопительном пенсионном фонде в соответствии с настоящим Законом и законодательством Республики Казахстан, на котором учитываются целевые накопления и с которого производятся выплаты целевых накоплений;
12-4) выплаты целевых накоплений – сумма целевых накоплений, выплачиваемых с целевого накопительного счета получателю целевых накоплений, а также наследникам в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
12-5) участник целевых требований – гражданин Республики Казахстан, не достигший восемнадцати лет, имеющий право на целевые требования;
12-6) региональный уполномоченный по правам ребенка области, города республиканского значения, столицы – представитель Уполномоченного по правам ребенка в Республике Казахстан, осуществляющий свою деятельность на общественных началах, на которого возлагаются функции по обеспечению основных гарантий прав и законных интересов детей, а также восстановлению их нарушенных прав и свобод во взаимодействии с государственными и общественными институтами на соответствующей административно- территориальной единице;
13) патронат – форма воспитания, при которой дети-сироты, дети, оставшиеся без попечения родителей (родителя), передаются на патронатное воспитание в семьи по договору, заключаемому органом, осуществляющим функции по опеке или попечительству, и лицом, выразившим желание взять ребенка (детей) на воспитание;
14) исключен Законом РК от 01.04.2019 № 240-VІ (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования);
15) исключен Законом РК от 30.12.2024 № 148-VIII (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального 15-1) организация по наставничеству – некоммерческая организация, осуществляющая на безвозмездной основе на территории Республики Казахстан деятельность по организации наставничества над детьми-сиротами, детьми, оставшимися без попечения родителей, находящимися в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигшими десятилетнего возраста;
16) целевые накопления из единого пенсионного накопительного фонда в целях улучшения жилищных условий и (или) оплаты образования (далее – целевые накопления) – деньги, накопленные на целевом накопительном счете получателя целевых накоплений за счет пятидесяти процентов от усредненного за восемнадцать лет, предшествующих отчетному году, инвестиционного дохода Национального фонда Республики Казахстан и усредненного за восемнадцать лет, предшествующих отчетному году, инвестиционного дохода, ежегодно начисляемого на данную сумму;
17) уполномоченные операторы – банки второго уровня, Национальный оператор почты, осуществляющие открытие и ведение банковских счетов для зачисления выплат целевых накоплений, перечисляемых единым накопительным пенсионным фондом в целях улучшения жилищных условий и (или) оплаты образования;
2); от 10.02.2025 № 163-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования); от
30.12.2025 № 246-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Статья 2. Действие настоящего Закона
1. Действие настоящего Закона распространяется на граждан Республики Казахстан. Ребенок, не являющийся гражданином Республики Казахстан, пользуется в Республике правами и свободами, а также несет обязанности, установленные для граждан, если иное не предусмотрено Конституцией Республики Казахстан, законами Республики Казахстан и международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан.
2. Действие норм настоящего Закона, устанавливающих права и обязанности ребенка, распространяется на детей, которые приобрели гражданскую дееспособность в полном объеме до наступления совершеннолетия, в соответствии с законами Республики Казахстан.
Статья 3. Законодательство Республики Казахстан о правах ребенка
1. Законодательство Республики Казахстан о правах ребенка основывается на Конституции Республики Казахстан и состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан в области защиты прав ребенка.
2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора, за исключением случаев, когда из международного договора следует, что для его применения требуется издание закона Республики Казахстан.
Статья 3-1. Основные цели, принципы и задачи настоящего Закона
1. Основными целями настоящего Закона являются обеспечение прав и законных интересов детей, упрочение основных гарантий прав ребенка и восстановление прав в случаях их нарушений.
2. Основными принципами настоящего Закона признаются:
1) приоритетность подготовки детей к полноценной жизни в обществе;
2) развитие у детей общественно значимой и творческой активности;
3) развитие высоких нравственных качеств, патриотизма и гражданственности, формирование национального самосознания на основе общечеловеческих ценностей мировой цивилизации.
4) приоритетность наилучших интересов ребенка при совершении любых действий, касающихся ребенка;
5) недискриминация.
3. Основными задачами настоящего Закона являются:
1) законодательное обеспечение прав и законных интересов детей, а также формирование правовых основ гарантий прав ребенка;
2) разработка и реализация мер обеспечения прав детей;
3) содействие физическому, интеллектуальному, духовному и нравственному развитию детей, формированию их правосознания и правовой культуры, воспитанию в них патриотизма, гражданственности и миролюбия, а также реализации личности ребенка в интересах общества, традиций народа Казахстана, достижений национальной и мировой культуры;
4) создание соответствующих органов и организаций по защите прав и законных интересов ребенка;
5) формирование и обеспечение эффективного функционирования и совершенствования системы защиты прав детей;
6) установление государственных минимальных социальных стандартов, направленных на улучшение жизни детей.
Статья 4. Равноправие детей
1. Все дети имеют равные права независимо от происхождения, расовой и национальной принадлежности, социального и имущественного положения, пола, языка, образования, отношения к религии, места жительства, состояния здоровья и иных обстоятельств, касающихся ребенка и его родителей или других законных представителей.
2. Равной и всесторонней защитой пользуются дети, рожденные как в браке, так и вне его.
Статья 5. Запрещение ограничения прав ребенка Права ребенка не могут быть ограничены, за исключением случаев, установленных законами Республики Казахстан.
Глава 2. Государственная политика в интересах детей
Статья 6. Цели государственной политики в интересах детей
Статья 7. Полномочия уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, центральных и местных исполнительных органов Республики Казахстан по вопросам защиты прав ребенка в государстве
1. К полномочиям уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан относятся:
1) осуществление стратегических, регулятивных, реализационных и контрольных функций в пределах своей компетенции;
2) на основе и во исполнение основных направлений внутренней и внешней политики государства, определенных Президентом Республики Казахстан, и основных направлений социально-экономической политики государства, его обороноспособности, безопасности, обеспечения общественного порядка, разработанных Правительством Республики Казахстан, формирование государственной политики в области защиты прав детей в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
3) осуществление международного сотрудничества в области защиты прав детей;
4) координация деятельности других заинтересованных уполномоченных органов в области защиты прав ребенка, в том числе в области международного сотрудничества;
5) осуществление координации и методическое руководство местных исполнительных органов в области защиты прав ребенка;
6) установление государственных минимальных социальных стандартов, направленных на улучшение жизни детей;
6-1) осуществление государственного контроля;
6-2) возбуждение и рассмотрение дел об административных правонарушениях, а также наложение административных взысканий в порядке, установленном Кодексом Республики Казахстан об административных правонарушениях;
7) разработка и утверждение нормативных правовых актов в области защиты прав детей в соответствии с основными целями и задачами настоящего Закона и законодательством Республики Казахстан;
8) осуществление иных полномочий, предусмотренных настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и Правительства Республики Казахстан.
1-1. К полномочиям центральных исполнительных органов по вопросам защиты прав ребенка относятся:
1) осуществление международного сотрудничества в области защиты прав
2) разработка и утверждение нормативных правовых актов в области защиты прав детей в соответствии с основными целями и задачами настоящего
3) осуществление иных полномочий, предусмотренных настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан, актами Президента Республики
2. Исключен.
3. К полномочиям местных исполнительных органов по вопросам защиты прав ребенка относятся:
1) исключен Законом РК от 03.07.2013 № 124-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после его первого официального 1-1) обеспечение реализации государственной политики в сфере защиты детей от информации, причиняющей вред их здоровью и развитию;
2) участие в формировании социальной инфраструктуры для детей;
3) определение порядка информирования и проведения консультаций, осуществления мероприятий по защите прав и законных интересов ребенка;
4) осуществление мероприятий по реализации государственной политики в интересах детей в области воспитания, образования, здравоохранения, науки, культуры, физической культуры и спорта, социального обслуживания и социальной защиты семьи, определенных уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан, центральными исполнительными органами;
4-1) осуществление в установленном порядке обязательного трудоустройства и обеспечения жильем детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей;
5) осуществление в интересах местного государственного управления иных полномочий, возлагаемых на местные исполнительные органы законодательством Республики Казахстан.
Статья 7-1. Институт Уполномоченного по правам ребенка
1. Институт Уполномоченного по правам ребенка учреждается Президентом Республики Казахстан и осуществляет свою деятельность на общественных началах в целях обеспечения гарантии прав и законных интересов детей, а также восстановления их нарушенных прав и свобод во взаимодействии с государственными и общественными институтами.
2. Деятельность Уполномоченного по правам ребенка основывается на принципах:
1) законности;
2) независимости;
3) доступности для детей;
4) приоритетности защиты прав и законных интересов ребенка;
5) объективности;
6) гласности.
3. Уполномоченный по правам ребенка в своей деятельности руководствуется Конституцией Республики Казахстан, законами Республики Казахстан, актами Президента Республики Казахстан и иными нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
Статья 7-2. Уполномоченный по правам ребенка В целях обеспечения защиты прав и законных интересов детей Уполномоченный по правам ребенка:
1) рассматривает обращения, касающиеся нарушения прав, свобод и законных интересов ребенка, и жалобы на решения или действия (бездействие)
государственных центральных и местных исполнительных органов и организаций, предприятий, их должностных лиц, нарушающих права, свободы и законные интересы ребенка;
2) оказывает содействие беспрепятственной реализации и восстановлению нарушенных прав, свобод и законных интересов ребенка;
3) вырабатывает и вносит в Правительство Республики Казахстан рекомендации по совершенствованию законодательства Республики Казахстан;
4) имеет беспрепятственный доступ к государственным органам и организациям систем образования, здравоохранения и социальной защиты населения, культуры и спорта, а также учреждениям уголовно-исполнительной системы, где содержатся несовершеннолетние;
5) имеет беспрепятственный доступ к документам государственных и общественных институтов, занимающихся правами детей;
6) выполняет иные полномочия, возложенные на него настоящим Законом, иными законами Республики Казахстан и актами Президента Республики Казахстан.
7) координирует деятельность и организацию взаимодействия контакт- центра «111» по вопросам семьи, защиты прав женщин и детей с Порядок деятельности регионального уполномоченного по правам ребенка области, города республиканского значения, столицы утверждается уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
Законом РК от 15.04.2024 № 72-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Статья 7-3. Обязанности единого накопительного пенсионного фонда
1. Единый накопительный пенсионный фонд обязан:
1) осуществлять открытие целевых накопительных счетов для учета и зачисления целевых накоплений в соответствии с настоящим Законом;
2) осуществлять учет целевых активов и целевых требований, учет и зачисление целевых накоплений на целевых накопительных счетах, выплат целевых накоплений получателю целевых накоплений с целевого накопительного счета на счета уполномоченных операторов, учет возвратов целевых накоплений в порядке, определенном Правительством Республики Казахстан;
3) представлять без взимания платы посредством интернет-ресурса единого накопительного пенсионного фонда и (или) веб-портала «электронного правительства» следующие сведения о:
сумме целевых требований участнику целевых требований или его законному представителю;
сумме целевых накоплений по запросу получателя целевых накоплений на любую запрашиваемую дату с даты открытия целевого накопительного счета с учетом положений, предусмотренных статьей 7-7 настоящего Закона;
4) осуществлять выплаты целевых накоплений в долларах США в целях улучшения жилищных условий и (или) оплаты образования в соответствии с законодательством Республики Казахстан на счета получателей целевых накоплений, открытые у уполномоченного оператора, а также на банковские счета наследников умерших либо объявленных умершими вступившим в законную силу решением суда участников целевых требований или получателей целевых накоплений, открытые у уполномоченного оператора;
5) осуществлять взаимодействие с уполномоченным оператором по вопросам учета, выплаты и возврата целевых накоплений в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан;
6) осуществлять перевод целевых накоплений получателя целевых накоплений с целевых накопительных счетов, которые были не использованы в течение десяти лет после достижения получателем целевых накоплений восемнадцатилетнего возраста, на индивидуальный пенсионный счет для учета добровольных пенсионных взносов.
Статья 7-4. Участники целевых требований, целевые требования и целевые накопления
1. Участниками целевых требований могут быть только граждане Республики Казахстан, не достигшие восемнадцати лет.
2. Начисление целевых требований участникам целевых требований осуществляется ежегодно до достижения ими восемнадцати лет, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.
3. Учет целевых требований и целевых накоплений ведется в долларах США.
4. Целевые требования инвестируются в финансовые инструменты в рамках инвестиционной деятельности по управлению Национальным фондом Республики Казахстан до года достижения восемнадцатилетнего возраста участником целевых требований.
5. Открытие целевых накопительных счетов в едином накопительном пенсионном фонде для учета и зачисления целевых накоплений на целевой накопительный счет осуществляется в порядке, определенном Правительством
6. Начисления целевых требований прекращаются в случае смерти либо вступления в законную силу решения суда об объявлении умершим участника
7. Выплаты целевых накоплений зачисляются на банковские счета получателей целевых накоплений, открываемые ими в долларах США у уполномоченных операторов в порядке, установленном законодательством
8. Порядок формирования и учета целевых требований, целевых накоплений и выплат целевых накоплений, а также начисления целевых требований определяется Правительством Республики Казахстан.
9. Возврат выплат целевых накоплений на целевой накопительный счет получателя целевых накоплений, открытый в едином накопительном пенсионном фонде, осуществляется в долларах США.
При этом оплата расходов, связанных с конвертацией, оплата банковских услуг, связанных с переводами (возвратами) выплат целевых накоплений на целевой накопительный счет получателя целевых накоплений, открытый в едином накопительном пенсионном фонде, осуществляются за счет средств получателя целевых накоплений.
Статья 7-5. Особенности сбора, обработки персональных данных участников целевых требований, получателей целевых накоплений и их законных представителей Для исполнения обязанностей единого накопительного пенсионного фонда, указанных в статье 7-3 настоящего Закона, сбор, обработка персональных данных участников целевых требований, получателей целевых накоплений и их законных представителей осуществляются без их согласия.
Статья 7-6. Выплаты целевых накоплений
1. Право на выплаты целевых накоплений в целях улучшения жилищных условий и (или) оплаты образования предоставляется получателям целевых накоплений, имеющим целевые накопления.
2. В случае смерти либо вступления в законную силу решения суда об объявлении умершим участника целевых требований или получателя целевых накоплений, имеющего целевые накопления, такие целевые накопления наследуются в порядке, установленном законами Республики Казахстан.
Для зачисления выплат целевых накоплений наследники умерших либо объявленных умершими вступившим в законную силу решением суда участников целевых требований или получателей целевых накоплений открывают банковский счет у уполномоченного оператора в долларах США.
3. Основанием для отказа выплаты целевых накоплений является прекращение гражданства Республики Казахстан участника целевых требований либо получателя целевых накоплений.
4. Оплата образования осуществляется за счет выплат целевых накоплений путем подачи получателем целевых накоплений заявки и заключения договора между ним и организациями образования, реализующими образовательные программы технического и профессионального, послесреднего, высшего и послевузовского образования, либо путем заключения договора образовательного накопительного страхования или договора об образовательном накопительном вкладе в соответствии с Законом Республики Казахстан «О государственной образовательной накопительной системе».
Статья 7-7. Тайна целевых накоплений
1. Тайна целевых накоплений включает в себя сведения об остатках и о движении денег на целевых накопительных счетах получателей целевых накоплений.
Единый накопительный пенсионный фонд гарантирует тайну целевых Не являются тайной сведения о сумме целевых требований участников
2. Должностные лица, работники единого накопительного пенсионного фонда, которые в силу осуществления своих служебных и функциональных обязанностей получили доступ к сведениям, составляющим тайну целевых накоплений, не вправе разглашать сведения, составляющие тайну целевых накоплений, и несут ответственность за их разглашение в соответствии с законами Республики Казахстан, за исключением случаев, предусмотренных пунктами 3 и 4 настоящей статьи.
Не является разглашением тайны целевых накоплений осуществление обмена информацией, в том числе сведениями, составляющими тайну целевых накоплений, между Национальным Банком Республики Казахстан и уполномоченным органом по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций.
3. Тайна целевых накоплений может быть раскрыта получателю целевых накоплений в порядке, предусмотренном внутренними документами единого накопительного пенсионного фонда.
4. Справки об остатках и о движении денег на целевых накопительных счетах могут выдаваться:
1) судам – по находящимся в их производстве делам на основании определения суда;
2) уполномоченному органу по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций – в рамках осуществления контрольных и надзорных функций за деятельностью единого накопительного пенсионного фонда;
3) прокурору – на основании постановления о производстве проверки в пределах его компетенции по находящемуся у него на рассмотрении материалу;
4) представителям получателя целевых накоплений – на основании нотариально удостоверенной доверенности или решения суда;
5) центральному исполнительному органу, осуществляющему руководство и межотраслевую координацию в сфере социальной защиты населения, – по вопросу, возникшему в связи с заявлением получателя целевых накоплений;
6) аудиторским организациям, проводящим ежегодный обязательный аудит единого накопительного пенсионного фонда;
7) наследникам – в случае смерти либо вступления в законную силу решения суда об объявлении умершим получателя целевых накоплений по запросу с представлением свидетельства о праве на наследство;
8) нотариусам и иностранным консульским учреждениям – по находящимся в их производстве наследственным делам в случае смерти либо вступления в законную силу решения суда об объявлении умершим получателя целевых накоплений по запросу;
9) руководителям организаций всех типов для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, на основании сведений в информационных системах государственных органов и (или) документов, подтверждающих нахождение детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в таких организациях.
Статья 7-8. Целевые активы единого
1. Наложение ареста или обращение взысканий на целевые активы, целевые накопления и выплаты целевых накоплений по долгам получателя целевых накоплений, единого накопительного пенсионного фонда, Национального Банка Республики Казахстан, уполномоченных операторов не допускается, в том числе в случаях ликвидации и (или) банкротства перечисленных субъектов.
2. Целевые активы используются исключительно на:
1) осуществление выплат целевых накоплений в целях улучшения жилищных условий и (или) оплаты образования и в иных случаях в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
2) возврат ошибочно зачисленных целевых накоплений и иных ошибочно зачисленных денег.
Статья 7-9. Хранение и учет целевых активов единого накопительного пенсионного фонда
1. Целевые активы единого накопительного пенсионного фонда общей суммой хранятся и учитываются на счетах в Национальном Банке Республики Казахстан в соответствии с договором, заключаемым между Национальным Банком Республики Казахстан и единым накопительным пенсионным фондом.
2. Национальный Банк Республики Казахстан в целях учета и хранения целевых активов единого накопительного пенсионного фонда вправе открывать счета у зарубежных банков-кастодианов.
Статья 7-10. Учет и отчетность единого накопительного пенсионного фонда по целевым требованиям, целевым накоплениям и целевым активам и их контроль
1. Единый накопительный пенсионный фонд в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, ведет учет и составляет отчетность по целевым требованиям, целевым накоплениям и целевым активам.
Для осуществления учета целевых активов и обеспечения надежности, сохранности и защиты информации от несанкционированного доступа используются автоматизированные информационные системы в виде программного обеспечения единого накопительного пенсионного фонда.
2. Контроль за порядком ведения учета целевых требований, целевых накоплений и целевых активов осуществляется уполномоченным органом по регулированию, контролю и надзору финансового рынка и финансовых организаций.
Статья 7-11. Аудит единого накопительного пенсионного фонда по его целевым активам В рамках обязательного ежегодного аудита единого накопительного пенсионного фонда аудиторская организация осуществляет аудит по целевым активам единого накопительного пенсионного фонда. Расходы по обязательному ежегодному аудиту по целевым активам единого накопительного пенсионного фонда осуществляются за счет собственных активов единого накопительного пенсионного фонда.
Статья 7-12. Региональный уполномоченный по правам ребенка области, города республиканского значения, столицы.
региональный уполномоченный по правам ребенка области, города республиканского значения, столицы:
1) рассматривает обращения, касающиеся нарушения прав, свобод и законных интересов ребенка, и жалобы на решения или действия (бездействие)
местных исполнительных органов и организаций, их должностных лиц, нарушающих права, свободы и законные интересы ребенка;
2) оказывает содействие беспрепятственной реализации и восстановлению
3) вырабатывает и вносит Уполномоченному по правам ребенка в Республике Казахстан рекомендации по совершенствованию законодательства
4) беспрепятственно посещает местные исполнительные органы и организации систем образования, здравоохранения и социальной защиты населения, культуры и спорта, а также учреждения уголовно-исполнительной
5) вправе по запросу получать доступ к документам государственных и общественных институтов, занимающихся правами детей, на соответствующей административно-территориальной единице в соответствии с законодательством
6) выполняет иные полномочия в соответствии с законодательством Республики Казахстан о правах ребенка.
Статья 7-13. Полномочия регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан
1. К полномочиям регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан относятся:
1) реализация государственной политики в области защиты прав и законных интересов детей;
2) координация обеспечения прав детей, профилактики и раннего выявления нарушений их прав, принятия мер по защите прав детей;
3) осуществление мероприятий по реализации государственной политики в интересах детей в области воспитания, образования, здравоохранения, науки, культуры, физической культуры и спорта, социального обслуживания и социальной защиты семьи, определенных уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан;
4) осуществление мониторинга реализации мер, направленных на обеспечение прав детей, профилактику и раннее выявление нарушений их прав, принятие мер по защите прав детей;
5) осуществление функций государства по опеке и попечительству в отношении несовершеннолетних;
6) организация помощи и применение мер индивидуальной профилактики в пределах своей компетенции с привлечением уполномоченных органов и организаций, в том числе центров поддержки семьи и центров психологической поддержки, для семей и детей:
находящихся в группе риска у педагогов-психологов и социальных педагогов организаций среднего образования и организаций, реализующих образовательные программы технического и профессионального образования, в том числе для несовершеннолетних, сообщивших о насилии и жестоком обращении, с суицидальными намерениями, фактами попыток совершения суицида, а также детей, требующих повышенного внимания в рамках педагогического сопровождения;
находящихся на сопровождении центров поддержки семьи и центров психологической поддержки;
рассмотренных на заседаниях комиссии по делам несовершеннолетних и защите их прав;
ранее находившихся в организациях, осуществляющих функции по защите прав ребенка, в связи с нарушением их прав (в том числе вследствие насилия и жестокого обращения);
выявленных мобильными группами по раннему выявлению и организации оказания поддержки лицам (семьям), находящимся в трудной жизненной ситуации, где установлены факты бытового насилия;
родители, законные представители которых не исполняют свои обязанности по воспитанию, обучению и (или) содержанию несовершеннолетних, а также отрицательно влияют на их поведение;
7) регулярное посещение и оценка положения детей, указанных в подпункте
6) настоящего пункта, не реже одного раза в шесть месяцев;
8) мониторинг и оценка положения детей посредством регулярных посещений детей, находящихся под опекой (попечительством), на патронате, в приемных семьях, приемных профессиональных семьях, с целью оценки их состояния и оказания необходимой помощи не реже одного раза в шесть месяцев;
9) создание индивидуального плана организации оказания помощи и сопровождения ребенка в рамках уголовного процесса по уголовным правонарушениям против личности, совершенным в отношении несовершеннолетних;
10) беспрепятственное посещение государственных органов и организаций систем образования, здравоохранения и социальной защиты населения, культуры и спорта, где находятся несовершеннолетние;
11) запрашивание информации у государственных органов и иных организаций по вопросам обеспечения прав детей, профилактики и раннего выявления нарушений их прав, а также о принятых мерах по защите прав детей;
12) осуществление иных полномочий, возлагаемых на местные исполнительные органы законодательством Республики Казахстан.
Статья 7-14. Статус сотрудника регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан
1. Сотрудник регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан имеет особый статус лица, осуществляющего деятельность по защите прав детей.
Лицо обладает статусом сотрудника регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан в период осуществления профессиональной деятельности в области защиты прав детей и нахождения в трудовых отношениях с соответствующим учреждением в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
2. Сотрудники регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан обязаны каждые два года проходить повышение квалификации.
Порядок прохождения повышения квалификации, сроки определяются уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
Статья 7-15. Одежда сотрудника регионального уполномоченного органа по Сотрудник регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан в установленном законодательством Республики Казахстан порядке обеспечивается одеждой установленного образца бесплатно.
Порядок обеспечения и правила ношения одежды установленного образца определяются уполномоченным органом в области защиты прав детей
Статья 7-16. Полномочия органов внутренних дел в рамках профилактики, раннего выявления нарушения прав детей, а также принятия мер по защите прав детей Органы внутренних дел в пределах своей компетенции осуществляют полномочия по защите прав детей, предусмотренные законодательством
Статья 7-17. Полномочия органов образования в рамках профилактики, раннего выявления нарушения прав детей, а также принятия мер по защите К полномочиям органов образования относятся:
1) участие в выявлении, ведение учета и проведение мер по индивидуальной профилактике в пределах своей компетенции в отношении несовершеннолетних, не посещающих организации среднего образования и организации, реализующие образовательные программы технического и профессионального образования, а также находящихся в группе риска у педагогов-психологов и социальных педагогов таких организаций, несовершеннолетних с суицидальными намерениями, фактами попыток совершения суицида, детей, требующих повышенного внимания в рамках педагогического сопровождения;
2) незамедлительное информирование регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан о фактах, указанных в подпункте 1) настоящей статьи;
3) осуществление иных полномочий по защите прав детей, предусмотренных законодательством Республики Казахстан.
Статья 7-18. Полномочия органов здравоохранения в рамках профилактики, раннего выявления нарушения прав детей, а также принятия мер по защите детей Органы здравоохранения в пределах своей компетенции в рамках проведения универсальной прогрессивной модели патронажных посещений беременных, новорожденных и детей до пяти лет передают информацию о выявленных случаях социальных рисков в региональный уполномоченный орган по защите прав детей Республики Казахстан для организации помощи семье и ребенку, проведения мер индивидуальной профилактики.
Статья 7-19. Полномочия организаций социальной защиты и занятости населения в рамках профилактики, раннего выявления нарушения прав детей, а также принятия мер по защите прав детей К полномочиям организаций социальной защиты и занятости населения относятся:
1) выявление, ведение учета и проведение мер индивидуальной профилактики в отношении лиц (семей), находящихся в трудной жизненной ситуации, а также в случаях, когда имеется информация о фактах семейно- бытового насилия, совершения административных и (или) уголовных правонарушений;
2) незамедлительное информирование регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан о фактах, указанных в
Статья 7-20. Полномочия иных государственных органов, участвующих в защите прав детей в рамках профилактики, раннего выявления нарушения прав детей, а также принятия мер по защите прав детей К полномочиям иных государственных органов относятся:
1) незамедлительное информирование регионального уполномоченного органа по защите прав детей Республики Казахстан о фактах и рисках нарушения прав детей, совершения административных и (или) уголовных правонарушений в отношении детей;
2) осуществление иных полномочий по защите прав детей,
Глава 3. Основные права и обязанности ребенка
Статья 8. Право ребенка на охрану здоровья
1. Каждый ребенок имеет неотъемлемое право на охрану здоровья.
2. Государство создает условия матери по охране ее здоровья для обеспечения рождения здорового ребенка.
3. Право ребенка на охрану здоровья обеспечивается:
1) принятием законодательства Республики Казахстан в области охраны здоровья ребенка;
2) пропагандой и стимулированием здорового образа жизни детей;
3) государственной поддержкой научных исследований в области охраны здоровья детей;
4) контролем за состоянием здоровья ребенка, его родителей и профилактикой детских заболеваний;
5) оказанием квалифицированной медицинской помощи;
6) созданием благоприятной окружающей среды, необходимой для здорового развития ребенка;
7) контролем за производством и продажей продуктов питания для детей надлежащего качества.
4. Государство гарантирует детям бесплатный объем медицинской помощи в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
5. Запрещаются любые научные опыты или иные эксперименты с ребенком, наносящие вред его жизни, здоровью и нормальному физическому и психическому развитию.
Статья 9. Право ребенка на индивидуальность и ее сохранение Каждый ребенок после рождения должен быть зарегистрирован в соответствии с законами Республики Казахстан. С момента рождения он имеет право на имя, отчество и фамилию, национальность и гражданство, а в случаях, предусмотренных законами Республики Казахстан, право на их сохранение.
Статья 10. Право ребенка на жизнь, личную свободу, неприкосновенность достоинства и частной жизни
1. Каждый ребенок имеет право на жизнь, личную свободу, неприкосновенность достоинства и частной жизни.
2. Государство обеспечивает личную неприкосновенность ребенка, осуществляет его защиту от физического и (или) психического насилия, жестокого, грубого или унижающего человеческое достоинство обращения, травли (буллинга) ребенка, действий сексуального характера, вовлечения в преступную деятельность и совершения антиобщественных действий и иных видов деятельности, ущемляющих закрепленные Конституцией Республики Казахстан права и свободы человека и гражданина.
Статья 11. Право ребенка на свободу слова и совести, информацию и участие в общественной жизни
1. Каждый ребенок имеет право на свободу слова и выражение своего мнения, свободу совести, развитие своей общественной активности, получение и распространение информации, соответствующей его возрасту, добровольное участие в общественных объединениях, а также в других формах некоммерческих организаций и мирных собраниях, разрешенных законодательством Республики
2. Государственные органы содействуют деятельности тех общественных объединений, которые имеют своей целью развитие личности детей, их творческих задатков, социальной активности, научного, технического и художественного творчества, защиту их интеллектуальной собственности, охрану жизни и здоровья детей, охрану окружающей природной среды, памятников истории и культуры, осуществляющих благотворительность, приобщающих к участию в культурной и спортивной жизни, организации досуга.
Статья 12. Право ребенка на необходимый уровень жизни
1. Каждый ребенок имеет право на уровень жизни и условия, необходимые для полноценного физического, психического, нравственного и духовного развития.
2. Государство обеспечивает создание этих условий через систему социальных и экономических мер.
Статья 13. Имущественные права ребенка
1. Ребенок имеет право на получение содержания от своих родителей и других членов семьи в порядке и размерах, установленных законом. Суммы, причитающиеся ребенку в качестве алиментов, пособий и других социальных выплат, поступают в распоряжение родителей (лиц, их заменяющих) и расходуются ими на содержание, образование и воспитание ребенка.
2. Каждый ребенок в установленном законодательством порядке вправе самостоятельно или через своих законных представителей совершать сделки, иметь вклады в банках, у Национального оператора почты и распоряжаться заработком, стипендией или иными доходами и объектами права интеллектуальной собственности, приобретать и осуществлять иные имущественные права.
Родители или законные представители вправе вносить на имя ребенка в банки и (или) Национальному оператору почты деньги, выделяемые государством в качестве детского пособия или материальной помощи.
3. Каждый ребенок имеет право собственности на полученные им доходы, имущество, полученное им в дар или в порядке наследования, а также на любое другое имущество, приобретенное на средства ребенка.
Ребенок, получающий доходы с собственного труда, вправе участвовать в расходах по содержанию семьи, если он проживает у родителей.
Право ребенка на распоряжение принадлежащим ему на праве собственности имуществом определяется гражданским законодательством
Статья 14. Право ребенка на жилище
1. Каждый ребенок имеет право на жилище в соответствии с жилищным законодательством Республики Казахстан.
2. Ребенок-сирота, ребенок, оставшийся без попечения родителей, находящиеся в организациях образования, медицинских и других организациях, в том числе обеспечивающих временную изоляцию от общества, под опекой или попечительством, на патронатном воспитании, сохраняют право собственности на жилище или право пользования жилищем, а при его отсутствии имеют право на получение жилища в соответствии с жилищным законодательством Республики Жилище из государственного жилищного фонда или жилище, арендованное местным исполнительным органом в частном жилищном фонде, сохраняется за детьми-сиротами, детьми, оставшимися без попечения родителей, на период их нахождения в организациях образования, медицинских и других организациях, в том числе обеспечивающих временную изоляцию от общества, под опекой или попечительством, на патронатном воспитании – до достижения ими совершеннолетия.
3. Дети, оставшиеся без попечения родителей, в том числе дети-сироты, не могут быть выселены из занимаемого ими жилища без предоставления другого жилища.
4. Сохранение права собственности на жилище или права пользования жилищем детей, указанного в пункте 2 настоящей статьи, обеспечивается местными исполнительными органами.
5. Не допускается совершение сделок по отчуждению, в том числе обмену или дарению жилища ребенка-сироты, ребенка, оставшегося без попечения родителей, не достигшего четырнадцатилетнего возраста, или заключение от их имени договора поручительства, сделок по сдаче жилища в безвозмездное пользование или в залог, сделок, влекущих отказ от принадлежащих им прав на наследство по закону, завещанию, раздел их жилища или выдел из него доли.
Статья 14-1. Обеспечение сохранности жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей
1. Местные исполнительные органы:
1) производят учет и осуществляют контроль за сохранностью жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей;
2) обеспечивают сохранность жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, до их устройства под опеку или попечительство, на патронатное воспитание, в организации образования, медицинские и другие организации;
3) устанавливают опеку над жилищем детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей.
2. Законные представители ребенка обеспечивают сохранность жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей.
Законные представители ребенка с согласия органа, осуществляющего функции по опеке или попечительству, могут сдавать внаем (поднаем) жилище детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, на основании типового договора, утверждаемого уполномоченным органом в области защиты прав детей Деньги, полученные по договору найма (аренды) жилища, подлежат зачислению на банковский счет детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей.
Правила сохранности жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, утверждаются уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
3. За невыполнение обязанности по сохранности жилища детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, должностные лица местных исполнительных органов и законные представители ребенка несут ответственность, предусмотренную законами Республики Казахстан.
Статья 15. Право ребенка на образование
1. Каждый ребенок имеет право на образование и ему гарантируется получение бесплатного начального, основного среднего и общего среднего образования и на конкурсной основе - бесплатного технического и профессионального, послесреднего и высшего образования в соответствии с законодательством Республики Казахстан об образовании.
2. Отчисление ребенка из государственного образовательного учреждения до получения бесплатного общего среднего образования или технического и профессионального образования, помимо соблюдения общего порядка отчисления, может быть проведено только с уведомления органов опеки и попечительства.
3. На детей с ограниченными возможностями, нуждающихся в специальных педагогических подходах в соответствии с оценкой особых образовательных потребностей, из государственного бюджета выделяются дополнительные средства, гарантирующие получение ими образования на уровне установленных стандартов.
4. Государство полностью или частично несет расходы на содержание детей, нуждающихся в социальной защите, в период получения ими образования.
Размеры и источники социальной помощи в период получения ими образования определяются Правительством Республики Казахстан.
Статья 16. Право ребенка на свободу труда
1. Каждый ребенок имеет право на свободу труда, свободный выбор рода деятельности и профессии.
2. Дети с четырнадцатилетнего возраста вправе по разрешению родителей в свободное от учебы время участвовать в общественно-полезном труде, доступном им по состоянию здоровья и развитию, не наносящем вреда физическому, нравственному и психическому состоянию ребенка, а также имеют право на получение профессии. Это право обеспечивается службой занятости населения и органами местного государственного управления.
3. Порядок заключения и расторжения трудового договора и другие особенности регулирования труда работников, не достигших восемнадцатилетнего возраста, устанавливаются трудовым законодательством
4. Запрещается принимать или привлекать ребенка для выполнения любой работы, которая может представлять опасность для его здоровья или служить препятствием в получении им образования либо наносить ущерб его здоровью и физическому, умственному, духовному, моральному и социальному развитию.
Статья 16-1. Право ребенка на защиту от экономической эксплуатации Каждый ребенок имеет право на защиту от экономической эксплуатации.
Статья 17. Право ребенка на государственную помощь
1. Государственная помощь назначается каждому ребенку, имеющему право на ее получение. Размер, условия и порядок оказания государственной помощи устанавливаются законодательством Республики Казахстан.
2. Дети, оставшиеся без попечения родителей, в том числе дети-сироты, находятся на полном государственном обеспечении в соответствии с
3. Государственные органы каждому ребенку, оставшемуся без попечения родителей, обеспечивают одинаковые материальные и иные условия, независимо от формы опеки или попечительства.
Статья 18. Установление государственных минимальных социальных стандартов
1. Государственная политика в интересах детей осуществляется на основе государственных минимальных социальных стандартов.
2. Государственные минимальные социальные стандарты включают в себя установленный минимальный объем социальных услуг по:
1) гарантированному, общедоступному бесплатному начальному, основному среднему и общему среднему образованию и на конкурсной основе в соответствии с государственным образовательным заказом бесплатному техническому и профессиональному, послесреднему и высшему образованию;
2) бесплатному медицинскому обслуживанию детей, обеспечению их питанием в соответствии с минимальными нормами питания;
3) гарантированному обеспечению детям по достижении ими возраста пятнадцати лет права на профессиональную ориентацию, выбор сферы деятельности, трудоустройство, охрану труда, оплату труда в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
4) социальному обслуживанию, социальной защите детей, в том числе обеспечению гарантированной материальной поддержки путем выплаты государственных пособий гражданам, имеющим детей, в связи с их рождением и воспитанием, а также меры по социальной адаптации и социальной реабилитации детей, нуждающихся в специальных социальных услугах;
5) обеспечению права на жилище в соответствии с жилищным
6) организации оздоровления и отдыха, в том числе детей, проживающих в экстремальных условиях, а также на территориях, неблагоприятных в экологическом отношении и признанных таковыми в порядке, установленном
7) оказанию квалифицированной юридической помощи.
3. Государственные минимальные социальные стандарты определяются с учетом региональных различий в условиях их проживания. В соответствии с законодательством Республики Казахстан органы местного государственного управления могут устанавливать дополнительные социальные стандарты.
4. Дети, находящиеся в соответствующей образовательной организации, специальной учебно-воспитательной организации, организации здравоохранения, социального обслуживания или ином учреждении и организации, имеют право на периодическую оценку соответствия предоставляемых им услуг государственным минимальным социальным стандартам.
Статья 19. Право ребенка на отдых и досуг
1. Каждый ребенок имеет право на отдых и досуг, соответствующие его возрасту, здоровью и потребностям.
2. Родители или лица, их заменяющие, обеспечивают в соответствии со своими способностями и возможностями условия жизни, необходимые для содержания и всестороннего развития ребенка.
3. Государственными органами учреждаются и поддерживаются детские оздоровительные, спортивные, творческие и иные организации досуга, лагеря и санатории в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
4. Государство осуществляет мероприятия по обеспечению права детей на отдых, оздоровление и досуг.
5. Не допускаются проведение богослужений, религиозных обрядов, церемоний и (или) собраний, а также действия, направленные на распространение вероучений в детских оздоровительных, спортивных, творческих и иных организациях досуга, лагерях и санаториях.
Статья 20. Обязанности ребенка Каждый ребенок обязан соблюдать Конституцию и законодательство Республики Казахстан, уважать права, свободы, честь и достоинство других лиц, государственные символы Республики, заботиться о нетрудоспособных родителях, сохранении исторического и культурного наследия, беречь памятники истории и культуры, сохранять природу и бережно относиться к природным богатствам.
Глава 4. Ребенок и семья
Статья 21. Право ребенка жить и воспитываться в семье Каждый ребенок имеет право жить и воспитываться в семье, право знать своих родителей и других близких родственников, право на их заботу и воспитание, за исключением случаев, когда это противоречит его интересам.
Статья 22. Права ребенка в семье Каждый ребенок в семье обладает личными неимущественными и имущественными правами, установленными Конституцией Республики Казахстан, настоящим Законом и другими законами Республики Казахстан.
Статья 23. Государственная поддержка семей, воспитывающих детей Государство оказывает поддержку семьям, воспитывающим детей, путем предоставления социальной помощи в порядке, установленном
Статья 24. Обязанности родителей по воспитанию ребенка, уходу за ним и содержанию
1. Родители или другие законные представители обязаны создать условия жизни, необходимые для всестороннего развития ребенка.
2. Родители обязаны воспитывать ребенка, осуществлять уход за ним, содержать его материально, заботиться о его благосостоянии, обеспечивать жилищем.
Статья 25. Право ребенка на проживание с родителями
1. Ребенок имеет право на совместное проживание со своими родителями или другими законными представителями.
2. Запрещается разлучать ребенка с родителями или другими законными представителями против воли ребенка, родителей или законных представителей.
Решение о разлучении принимается только судом в исключительных случаях и лишь в той мере, в какой это необходимо в целях защиты ребенка.
3. Место жительства ребенка при раздельном проживании родителей устанавливается соглашением родителей, а при его отсутствии спор между родителями разрешается судом. При этом суд учитывает личные качества и положение родителей, а также интересы и мнение ребенка.
Статья 26. Право ребенка на общение с отдельно проживающими родителями
1. Ребенок имеет право на получение информации о родителе, проживающем отдельно от него, на встречи и общение с ним, за исключением случаев наличия угрозы для жизни и здоровья ребенка.
2. Споры, возникающие в связи с ограничением прав ребенка, предусмотренных настоящей статьей, разрешаются в судебном порядке.
Глава 5. Права ребенка, оставшегося без попечения родителей
Статья 27. Опека, попечительство, патронат, приемная и приемная профессиональная семьи
1. Над ребенком, оставшимся без попечения родителей, устанавливаются опека, попечительство или патронат, а также он может быть передан в приемную и приемную профессиональную семьи для защиты его имущественных и личных неимущественных прав в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
2. Опека устанавливается над детьми, не достигшими возраста четырнадцати лет, а попечительство – над несовершеннолетними в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет.
3. Органами опеки и попечительства являются местные исполнительные органы.
4. Над ребенком, оставшимся без попечения родителей, в том числе находящимся в воспитательном, лечебном или другом учреждении, может устанавливаться патронат в соответствии с законодательством Республики
5. Дети-сироты, дети, оставшиеся без попечения родителей, находящиеся в воспитательном учреждении, могут быть переданы в
6. Опека или попечительство родных братьев и сестер, воспитывавшихся в одной семье, разными лицами не допускается, за исключением случаев, когда данные обстоятельства отвечают законным интересам детей.
Статья 28. Усыновление (удочерение)
В целях создания условий для развития и воспитания в семье ребенок, оставшийся без попечения родителей, может быть передан на усыновление (удочерение) в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
Статья 28-1. Гостевая семья Дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей, находящиеся в организациях всех типов (образовательные, медицинские и другие), могут быть переданы гостевым семьям в периоды, не связанные с образовательным процессом (каникулы, выходные и праздничные дни). Сноска. Глава 5 дополнена статьей 28-1 в соответствии с Законом РК от 09.04.2016 № 501-V (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Статья 28-2. Наставничество
1. Над детьми-сиротами, детьми, оставшимися без попечения родителей, находящимися в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигшими десятилетнего возраста, может быть закреплен наставник, осуществляющий наставничество на безвозмездной основе.
Порядок организации наставничества определяется уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
2. Наставник оказывает индивидуальную поддержку и помощь в подготовке к самостоятельной жизни детям-сиротам, детям, оставшимся без попечения родителей, находящимся в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигшим десятилетнего возраста.
3. Наставником не может быть:
1) лицо, не имеющее гражданства Республики Казахстан и не достигшее совершеннолетия;
2) лицо, признанное судом недееспособным или ограниченно дееспособным;
3) лицо, у которого супруг (супруга) признан (признана) судом недееспособным или ограниченно дееспособным;
4) лицо, лишенное судом родительских прав или ограниченное судом в родительских правах;
5) лицо, отстраненное от обязанностей опекуна или попечителя за ненадлежащее исполнение возложенных на него законом Республики Казахстан обязанностей;
6) бывший усыновитель (удочеритель), если усыновление (удочерение)
отменено судом по его вине;
7) лицо, которое по состоянию здоровья не может осуществлять родительские права (перечень заболеваний, при наличии которых лицо не может усыновить ребенка, принять его под опеку или попечительство, патронат, устанавливается уполномоченным органом в области здравоохранения);
8) лицо, не имеющее постоянного места жительства;
9) лицо, придерживающееся нетрадиционной сексуальной ориентации;
10) лицо, имеющее или имевшее судимость, подвергающееся или подвергавшееся уголовному преследованию (за исключением лиц, уголовное преследование в отношении которых прекращено на основании пунктов 1) и 2)
части первой статьи 35 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан);
11) лицо, которое на момент установления наставничества не имеет дохода, обеспечивающего ему прожиточный минимум, установленный законодательством
12) лицо, находящееся на динамическом наблюдении в организациях, оказывающих медицинскую помощь в области психического здоровья;
13) исключен Законом РК от 04.12.2025 № 236-VIII (вводится в действие по истечении шестидесяти календарных дней после дня его первого официального
14) лицо, не прошедшее обучение по наставничеству.
Если лицо, назначаемое наставником, состоит в браке (супружестве) либо совместно проживает с иными лицами, на супруга (супругу) либо на совместно проживающих лиц распространяются требования, установленные подпунктами 4)
– 6), 10)
и 12) части первой настоящего пункта.
4. Наставник имеет право:
1) посещать ребенка по месту его проживания в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, а также с согласия ребенка и руководителя этой организации образования общаться с ребенком вне места его проживания на условиях, определенных договором о наставничестве;
2) в периоды, не связанные с образовательным процессом (каникулы, выходные и праздничные дни), предоставлять ребенку помощь в получении дополнительных образовательных, воспитательных и медицинских услуг.
5. Наставник не вправе:
1) вывозить ребенка за пределы территории Республики Казахстан;
2) при общении с ребенком вне места его проживания оставлять ребенка под надзором третьих лиц (физических и (или) юридических лиц), кроме случаев помещения ребенка в медицинскую организацию для оказания медицинской помощи или доставления его в органы внутренних дел;
3) нарушать иные условия договора о наставничестве.
6. Наставник обязан:
1) нести ответственность за жизнь и здоровье ребенка в период пребывания с ним;
2) незамедлительно информировать органы, осуществляющие функции по опеке или попечительству, или организацию образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, в которой находится ребенок, о возникновении ситуации, угрожающей жизни и (или) здоровью ребенка, его заболевании, получении им травмы, помещении ребенка в медицинскую организацию для оказания медицинской помощи или доставлении его в органы внутренних дел;
3) соблюдать иные условия договора о наставничестве.
7. Обучение лиц, желающих стать наставниками, осуществляется организациями по наставничеству, а также организациями образования для детей- сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, за счет средств указанных Требования к содержанию программы обучения, порядок организации обучения лиц, желающих стать наставниками, и форма сертификата о прохождении такого обучения утверждаются уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
8. Орган, осуществляющий функции по опеке или попечительству, заключает договор о наставничестве с организацией по наставничеству.
9. Организация по наставничеству вправе:
1) получать информацию в объеме, определенном уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан, о детях-сиротах, детях, оставшихся без попечения родителей, с согласия их законных представителей в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
2) осуществлять иные права, предусмотренные законами Республики
10. Организация по наставничеству обязана:
1) оказывать консультативную помощь лицам, желающим стать наставниками;
2) осуществлять обучение лиц, желающих стать наставниками;
3) осуществлять подбор наставников для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, находящихся в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигших десятилетнего возраста;
4) оказывать правовую и психологическую помощь наставникам;
5) представлять ежеквартальный отчет о своей деятельности в орган, осуществляющий функции по опеке или попечительству;
6) обеспечивать конфиденциальность персональных данных детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, находящихся в организациях образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, достигших десятилетнего возраста, а также наставников;
7) информировать организацию образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, в которой находится ребенок, орган, осуществляющий функции по опеке или попечительству, органы внутренних дел в течение двадцати четырех часов с момента установления факта смерти, жестокого обращения с ребенком, в том числе осуществления физического или психического насилия над ребенком, а также покушения на половую неприкосновенность ребенка, над которым осуществляется наставничество;
8) соблюдать иные обязанности, предусмотренные законами Республики
Статья 29. Содержание и воспитание ребенка в воспитательных, лечебных и иных аналогичных учреждениях
1. Ребенок, оставшийся без попечения родителей, при невозможности передать его на воспитание в семью подлежит устройству в воспитательное, лечебное или иное аналогичное учреждение.
2. Алименты, пособия и другие социальные выплаты, причитающиеся ребенку, перечисляются на его банковский счет и выплачиваются в порядке,
3. Ребенку, находящемуся в воспитательных, лечебных и иных аналогичных учреждениях для детей, оставшихся без попечения родителей, создаются условия, приближенные к семейным. Ребенок имеет право на содержание, воспитание, образование, всестороннее развитие, уважение его чести и достоинства, обеспечение своих интересов, сохранение родного языка, культуры, национальных обычаев и традиций.
4. Работники воспитательных, лечебных и иных аналогичных учреждений для детей, оставшихся без попечения родителей, совершившие антипедагогические или аморальные действия в отношении ребенка, находящегося в указанных учреждениях, несут ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.
5. Защита прав и интересов ребенка, находящегося в воспитательных, лечебных и других учреждениях для детей, оставшихся без попечения родителей, содействие в трудоустройстве осуществляются местными исполнительными органами. Детям-сиротам, потерявшим родителей до совершеннолетия, и детям, оставшимся без попечения родителей, предоставляются жилища из государственного жилищного фонда в пользование в соответствии с жилищным
Статья 30. Организации, осуществляющие функции по защите прав ребенка
1. В организации здравоохранения для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, от рождения до трех лет, детей с нарушениями психического и физического развития от рождения до четырех лет, осуществляющие психолого-педагогическое сопровождение семей с риском отказа от ребенка, принимаются дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей, от рождения до трех (четырех) лет.
Для временного содержания детей в организациях здравоохранения для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, от рождения до трех лет, детей с нарушениями психического и физического развития от рождения до четырех лет, осуществляющих психолого-педагогическое сопровождение семей с риском отказа от ребенка, открываются специальные отделения.
В специальные организации образования помещаются дети с девиантным поведением в возрасте от одиннадцати до восемнадцати лет.
В организации образования с особым режимом содержания помещаются дети в возрасте от одиннадцати до восемнадцати лет, нуждающиеся в особых условиях воспитания, обучения и требующие специального педагогического подхода.
В организации образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, за исключением детской деревни семейного типа, дома юношества и центра адаптации несовершеннолетних, принимаются дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей, в возрасте от трех до восемнадцати лет.
В общеобразовательную школу-интернат общего типа принимаются дети- сироты, дети, оставшиеся без попечения родителей, а также дети из малообеспеченных и многодетных семей в возрасте от шести до восемнадцати лет, не имеющие медицинских противопоказаний для содержания в организациях данного типа.
В медико-социальное учреждение (организацию) принимаются дети с инвалидностью, нуждающиеся в уходе, медицинском, бытовом обслуживании и социально-трудовой адаптации, в возрасте от четырех до восемнадцати лет.
В детскую деревню семейного типа принимаются дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей, в возрасте до восемнадцати лет. Порядок приема и условия содержания детей в детских деревнях семейного типа определяются законодательством Республики Казахстан о детских деревнях семейного типа и домах юношества.
В Доме юношества на основании решения администрации детской деревни, детского дома, школы-интерната для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, социальную адаптацию могут проходить воспитанники детских деревень и выпускники детских домов, школ-интернатов для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, в возрасте от шестнадцати до двадцати трех лет, за исключением лиц, имеющих психоневрологические заболевания.
В Доме юношества, функционирующем как самостоятельное юридическое лицо, на основании решения местных исполнительных органов социальную адаптацию могут проходить воспитанники детских деревень и выпускники детских домов, школ-интернатов для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, в возрасте от шестнадцати до двадцати трех лет, за исключением лиц, имеющих психоневрологические заболевания.
В центры адаптации несовершеннолетних принимаются безнадзорные и беспризорные дети в возрасте от трех до восемнадцати лет для установления родителей или других законных представителей и передачи им, дети, оставшиеся без попечения родителей или лиц, их заменяющих, в случае невозможности их своевременного устройства, дети, отобранные при непосредственной угрозе их жизни или здоровью органом опеки и попечительства от родителей (одного из них) или от других лиц, на попечении которых они находятся, дети, направляемые в специальные организации образования, а также дети, нуждающиеся в специальных социальных услугах вследствие жестокого обращения, приведшего к социальной дезадаптации и социальной депривации.
В центры поддержки детей, нуждающихся в специальных социальных услугах, принимаются дети, нуждающиеся в специальных социальных услугах, в возрасте от трех до восемнадцати лет.
Центры поддержки детей, нуждающихся в специальных социальных услугах, осуществляют комплекс мер, направленных на оказание социальной, правовой, психологической, педагогической помощи семьям, принявшим на воспитание детей, нуждающихся в специальных социальных услугах по основаниям, предусмотренным подпунктами 1), 2), 3) и 9) пункта 1 статьи 133 Социального кодекса Республики Казахстан, в соответствии с типовыми правилами деятельности организаций образования для детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей.
В организации по оказанию помощи, созданные в соответствии с Законом Республики Казахстан «О профилактике правонарушений», принимаются дети, нуждающиеся в специальных социальных услугах вследствие жестокого обращения, приведшего к социальной дезадаптации и социальной депривации.
2. Условия приема и содержания детей в организациях, осуществляющих функции по защите прав ребенка, в части, не установленной настоящим Законом, определяются положением об этих организациях, утвержденным органом, уполномоченным Правительством Республики Казахстан.
3. На правоотношения, связанные с приобретением товаров и услуг организациями, осуществляющими функции по защите прав ребенка, не распространяется законодательство Республики Казахстан о государственных закупках.
Правила приобретения товаров и услуг организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка, определяются уполномоченным органом в
Глава 6. Права ребенка с инвалидностью
Статья 31. Права ребенка с инвалидностью на полноценную жизнь
1. Ребенок с инвалидностью имеет равные со здоровыми детьми права на полноценную жизнь в условиях, обеспечивающих его достоинство, способствующих активному включению в жизнь общества.
2. Ребенок с инвалидностью вправе получить образование, соответствующее его физическим, умственным способностям и желаниям, выбрать род деятельности и профессию, участвовать в творческой и общественной деятельности.
3. Дети с инвалидностью, включая детей с недостатками умственного или физического развития, имеют право на получение медико-социальной помощи согласно индивидуальному плану развития ребенка, составленному под руководством родителей (законных представителей), а также социального работника и других специалистов в соответствии с индивидуальными требованиями ребенка и семьи.
Статья 32. Государственные гарантии в сфере занятости ребенка с инвалидностью Государственные органы и органы местного самоуправления обязаны создавать необходимые условия для обучения, профессиональной подготовки, подбора подходящей работы и трудоустройства ребенка с инвалидностью с учетом его состояния здоровья, потребностей и возможностей.
2. Законами
Республики Казахстан могут быть установлены льготы для физических и юридических лиц, осуществляющих деятельность по обеспечению занятости детей с инвалидностью, организации их профессиональной подготовки и переподготовки.
Статья 33. Государственная помощь для детей с инвалидностью
1. Государство осуществляет комплекс медицинских, правовых, социально-экономических мер, направленных на поддержку детей с инвалидностью.
Государственная помощь, оказываемая детям с инвалидностью, устанавливается
3. Родители и другие законные представители, воспитывающие ребенка с инвалидностью и осуществляющие уход за ним, имеют право на получение государственной помощи.
Глава 7. Ребенок и общество
Статья 34. Приобщение к национальной и мировой культуре
1. Государство обеспечивает детям возможность приобщения к истории, традициям и духовным ценностям народа Казахстана и достижениям мировой культуры.
2. Государство поощряет создание организации для развития творческих и научных способностей детей, выпуск кино- и видеофильмов, теле- и радиопередач, издание детских газет, журналов и книг, обеспечивает их доступность в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
3. Использование масс-медиа, сетей телекоммуникаций, онлайн-платформ, литературы, зрелищных и других мероприятий, распространяющих порнографию, культ жестокости и насилия, пропагандирующих нетрадиционную сексуальную ориентацию, педофилию, оскорбляющих человеческое достоинство, оказывающих вредное воздействие на детей и способствующих совершению правонарушений, преследуется по закону.
Статья 35. Ребенок и религия
1. Государство гарантирует невмешательство в воспитание ребенка, основанное на религиозном мировоззрении родителей или лиц, их заменяющих, соблюдение традиций и совершение за пределами организаций образования, воспитательных, лечебных и иных аналогичных учреждений религиозных обрядов с участием ребенка, за исключением случаев, когда указанные действия угрожают жизни и здоровью ребенка, нарушают его права и ограничивают ответственность.
2. В отношении детей, не достигших совершеннолетнего возраста, религиозные обряды совершаются с согласия родителей или лиц, их заменяющих.
Не допускаются принудительные меры по привлечению детей к религии.
Статья 36. Защита ребенка от отрицательного воздействия социальной среды
1. Государственные органы, физические и юридические лица обязаны защищать ребенка от отрицательного воздействия социальной среды, информации, пропаганды и агитации, причиняющих вред его здоровью, нравственному и духовному развитию.
2. Пропаганду здорового образа жизни и правовое просвещение детей государство признает одним из приоритетных направлений своей политики.
3. Ребенку, перенесшему физическую или психологическую травму вследствие уголовного правонарушения, насилия или иного незаконного деяния, должна быть оказана необходимая помощь в восстановлении здоровья и социальной адаптации.
4. Запрещается нахождение ребенка, а равно допуск его без сопровождения законных представителей в развлекательные заведения в ночное время (с 22 до 6 часов утра).
5. Запрещается нахождение ребенка без сопровождения законных представителей вне жилища с 23 до 6 часов утра.
Статья 37. Защита ребенка от вредного воздействия алкогольной продукции и табачных изделий
1. Родители, другие законные представители ребенка, государственные органы, а также организации, осуществляющие функции воспитания и образования ребенка, обязаны пропагандировать здоровый образ жизни и вред алкогольной продукции и табачных изделий.
2. Запрещается продажа ребенку алкогольной продукции, табака и табачных изделий.
3. Запрещается использование детского труда в производстве или реализации алкогольной продукции и табачных изделий.
4. Запрещаются курение табачных изделий, продажа табачных изделий в торговых организациях, реализующих детские товары, и в учреждениях культуры, а также во время проведения мероприятий для детей.
5. Запрещаются хранение и реализация алкогольной продукции в зданиях и на территориях организаций здравоохранения, образования, физкультурно- оздоровительных, спортивных и спортивно-технических сооружений, культурно- досуговых организаций.
Статья 38. Защита ребенка от психоактивных веществ, сильнодействующих или ядовитых веществ
1. Ребенок должен быть защищен от немедицинского употребления психоактивных веществ, сильнодействующих или ядовитых веществ, от их изготовления, продажи или иного распространения.
2. За склонение ребенка к немедицинскому употреблению психоактивных веществ применяются меры ответственности, установленные законами
Статья 39. Защита детей от информации, причиняющей вред их здоровью и развитию
1. Запрещается осуществлять для детей показ, продажу, дарение, размножение, прокат и распространение игрушек и информационной продукции, направленных на разжигание расовой, национальной, социальной и религиозной вражды, пропагандирующих сословную исключительность, войну, терроризм, содержащих призывы к насильственному изменению конституционного строя и нарушению территориальной целостности Республики Казахстан, порнографию, пропагандирующих нетрадиционную сексуальную ориентацию, педофилию, причиняющих вред здоровью и развитию детей, а также иным образом наносящих ущерб духовному и нравственному развитию ребенка.
Под пропагандой педофилии понимается распространение информации о педофилии и (или) приверженности к ней, совершенное публично или с использованием масс-медиа, сетей телекоммуникаций или онлайн-платформ, в том числе намеренно искаженной для неопределенного круга лиц, в целях формирования положительного общественного мнения.
Под пропагандой нетрадиционной сексуальной ориентации понимается распространение информации о нетрадиционной сексуальной ориентации и (или)
приверженности к ней, совершенное публично или с использованием масс-медиа, сетей телекоммуникаций или онлайн-платформ, в том числе намеренно искаженной для неопределенного круга лиц, в целях формирования положительного общественного мнения.
2. За совершение деяний, указанных в пункте 1 настоящей статьи, применяются меры ответственности, установленные законами Республики
Статья 39-1. Государственный контроль за распространением информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для детей, лиц в возрасте до восемнадцати лет, а также порядок нахождения несовершеннолетних в развлекательных заведениях
1. Государственный контроль за распространением информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для детей, лиц в возрасте до восемнадцати лет, а также порядком нахождения несовершеннолетних в развлекательных заведениях осуществляется в форме проверки с посещением субъекта (объекта) контроля.
2. Государственный контроль за распространением информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для детей, лиц в возрасте до восемнадцати лет, а также порядком нахождения несовершеннолетних в развлекательных заведениях осуществляется путем посещения субъектов (объектов) контроля должностными лицами органов внутренних дел Республики Казахстан (далее – органы внутренних дел).
3. Проверка с посещением субъекта (объекта) контроля осуществляется в рабочее время субъекта (объекта) контроля, установленное правилами внутреннего трудового распорядка, за исключением случаев, когда проверка связана с необходимостью пресечения нарушений и (или) установления обстоятельств их совершения (выходные, праздничные дни или в ночное время суток).
4. Проведение проверки с посещением субъекта (объекта) контроля по фактам распространения информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для детей, лиц в возрасте до восемнадцати лет, а также по порядку нахождения несовершеннолетних в развлекательных заведениях осуществляется на основании:
1) ставших известными из обращений физических и юридических лиц публикаций в средствах массовой информации;
2) проводимых органами внутренних дел оперативно-профилактических мероприятий;
3) при непосредственном обнаружении нарушения сотрудниками органов внутренних дел.
5. Проверка с посещением субъекта (объекта) контроля проводится без предварительного уведомления субъектов (объектов) контроля и регистрации акта о назначении проверки.
6. Должностные лица органов внутренних дел при проведении проверки с посещением субъекта (объекта) контроля имеют право:
1) беспрепятственного доступа на территорию и в помещения субъекта (объекта) контроля;
2) получать документы (сведения) на бумажных и электронных носителях либо их копии для приобщения к материалам проверки с посещением субъекта (объекта) контроля с соблюдением требований о государственных секретах и иной охраняемой законом Республики Казахстан тайне;
3) осуществлять аудио-, фото- и видеосъемку;
4) привлекать специалистов, консультантов и экспертов государственных органов, подведомственных и иных организаций.
7. Должностные лица органов внутренних дел при проведении проверки с посещением субъекта (объекта) контроля обязаны:
1) предъявить служебное удостоверение;
2) соблюдать законодательство Республики Казахстан, права и законные интересы субъектов контроля;
3) не препятствовать установленному режиму работы субъектов (объектов)
контроля в период проведения проверки с посещением субъекта (объекта)
контроля;
4) не препятствовать субъекту контроля либо его уполномоченному представителю присутствовать при проведении проверки с посещением субъекта (объекта) контроля, давать разъяснения по вопросам, относящимся к предмету проверки;
5) предоставлять субъекту контроля необходимую информацию, относящуюся к предмету проверки с посещением субъекта (объекта) контроля при ее проведении.
8. Субъекты контроля вправе:
1) не представлять сведения, если они не относятся к предмету проводимой проверки с посещением субъекта (объекта) контроля или к периодам, указанным в акте о назначении проверки;
2) обжаловать акт о результатах проверки с посещением субъекта (объекта)
контроля в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
3) не допускать к проверке сотрудника (сотрудников) органов внутренних дел Республики Казахстан, прибывших для проведения проверки, в случае отсутствия служебного удостоверения;
4) привлекать третьих лиц к участию в проверке в целях защиты своих прав и законных интересов, а также осуществления ими аудио-, фото- и видеосъемки отдельных действий должностного лица органов внутренних дел, не создавая препятствий для его деятельности.
9. Субъекты контроля обязаны:
1) обеспечить беспрепятственный доступ должностных лиц органов внутренних дел для проведения проверки с посещением субъекта (объекта)
контроля на свою территорию и в помещения;
2) представлять должностным лицам органов внутренних дел документы (сведения) на бумажных и электронных носителях либо их копии для приобщения к материалам проверки с посещением субъекта (объекта) контроля с соблюдением требований о государственных секретах и иной охраняемой законом Республики Казахстан тайне;
3) сделать отметку о получении акта о результатах проверки в день окончания проверки.
10. По результатам проверки с посещением субъекта (объекта) контроля при подтверждении факта распространения информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для детей, лиц в возрасте до восемнадцати лет, а также нарушения порядка нахождения несовершеннолетних в развлекательных заведениях составляется акт о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля, в отношении субъекта контроля принимаются меры по привлечению к административной ответственности в соответствии с Кодексом Республики Казахстан об административных правонарушениях.
11. Первый экземпляр акта о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля в электронной форме сдается в государственный орган, осуществляющий в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, второй экземпляр на бумажном носителе под роспись или в электронной форме передается субъекту контроля (руководителю юридического лица либо его уполномоченному лицу, физическому лицу) для ознакомления и принятия мер по устранению выявленных нарушений, третий – остается в органах внутренних дел. Со дня вручения акта о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля исчисляется срок устранения нарушения.
12. Акт о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля, направленный одним из нижеперечисленных способов, считается врученным в следующих случаях:
1) нарочно – с даты отметки в акте о получении;
2) почтой – заказным письмом с уведомлением;
3) электронным способом – с даты отправки органом внутренних дел на электронный адрес субъекта контроля, если такой адрес ранее был представлен субъектом контроля.
13. Срок проведения проверки с посещением субъекта (объекта) контроля устанавливается с учетом объема предстоящих работ, поставленных задач и не должен превышать пять рабочих дней.
14. Сроки устранения выявленных нарушений, указанных в акте о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля, определяются с учетом обстоятельств, оказывающих влияние на реальную возможность его исполнения, но не более тридцати календарных дней со дня вручения.
15. В случаях несообщения о принятых мерах и (или) непринятия мер по устранению выявленных нарушений субъектом контроля должностное лицо органов внутренних дел в пределах полномочий принимает меры по привлечению субъекта контроля к ответственности, установленной законами Республики
16. В акте о результатах проверки с посещением субъекта (объекта)
контроля указываются:
1) дата, время и место составления акта;
2) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность должностного лица органов внутренних дел, проводившего проверку с посещением субъекта (объекта) контроля;
3) наименование субъекта контроля или фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) физического лица, в отношении которого назначено проведение проверки с посещением субъекта (объекта)
контроля, должность (при наличии) уполномоченного лица, присутствовавшего при проведении проверки с посещением субъекта (объекта) контроля;
4) объект контроля с указанием места нахождения;
5) перечень выявленных нарушений и требования об устранении выявленных нарушений с указанием срока их устранения;
6) сведения об ознакомлении или отказе в ознакомлении с актом субъекта контроля или его уполномоченного лица, их подписи или отказ от подписи;
7) подпись должностного лица органов внутренних дел, проводившего проверку с посещением субъекта (объекта) контроля.
17. Завершением срока проверки с посещением субъекта (объекта) контроля считается день вручения субъекту контроля акта о результатах проверки с посещением субъекта (объекта) контроля.
Статья 40. Защита ребенка от проституции Вовлечение ребенка в занятие проституцией влечет ответственность, предусмотренную законами Республики Казахстан.
Статья 40-1. Защита ребенка от действий по вовлечению в оборот продукции, причиняющей вред его здоровью и развитию
Статья 41. Запрещение участия детей в военных действиях Запрещаются привлечение ребенка к участию в военных действиях, вооруженных конфликтах, создание детских военизированных формирований.
Статья 41-1. Защита ребенка от незаконного перемещения Республика Казахстан принимает меры по предупреждению и пресечению незаконного перемещения, похищения детей, торговли ими независимо от целей, форм и методов исполнения, а также возвращению их в страну постоянного проживания.
Глава 8. Защита прав и охраняемых законом интересов ребенка
Статья 42. Защита ребенка от незаконного перемещения
Статья 43. Законные представители ребенка
1. Законные представители ребенка осуществляют представительство детей и защиту их прав и охраняемых законом интересов в отношениях с любыми лицами во всех государственных органах и организациях независимо от форм собственности, в том числе в судах, без специального полномочия на основании свидетельства о рождении ребенка, документа, удостоверяющего личность законного представителя.
2. Права и охраняемые законом интересы несовершеннолетних в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет защищаются их законными представителями, за исключением случаев, когда законодательством Республики Казахстан предусмотрено право несовершеннолетнего самостоятельно вступать в гражданские, брачно-семейные, трудовые и иные правоотношения и защищать свои права и интересы.
3. Представительство и защита интересов детей, находящихся в воспитательных, лечебных организациях, организациях социальной защиты населения или других организациях, осуществляются этими организациями в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
4. Представительство и защита прав и охраняемых законом интересов ребенка, оставшегося без попечения родителей, временно, до устройства ребенка в семью или организацию, осуществляющую функции по защите прав детей, возлагаются на орган опеки и попечительства.
Статья 44. Государственные органы и защита прав ребенка Защита прав и охраняемых законом интересов детей осуществляется государственными органами в соответствии с их полномочиями.
Статья 45. Порядок разрешения споров при исполнении настоящего Закона
Статья 46. Государственный доклад о положении детей в Республике Казахстан Ежегодный государственный доклад о положении детей в Республике Казахстан представляется уполномоченным органом в области защиты прав детей Президенту Республики Казахстан и публикуется в официальных печатных изданиях.
Статья 47. Защита прав детей-беженцев и вынужденных переселенцев
1. Дети-беженцы и вынужденные переселенцы имеют право на защиту своих интересов.
2. Органы опеки и попечительства по месту нахождения ребенка, территориальные подразделения уполномоченного органа, осуществляющего руководство в сфере регулирования отношений по вопросам беженцев, содействуют в получении сведений о наличии и месте проживания родителей либо иных законных представителей, при необходимости определяют ребенка в лечебно-профилактические или иные организации, осуществляющие функции по защите прав ребенка.
Статья 47-1. Национальный превентивный механизм
1. Национальный превентивный механизм действует в виде системы предупреждения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания, функционирующей посредством деятельности участников национального превентивного механизма.
2. В рамках своей деятельности участники национального превентивного механизма посещают организации, осуществляющие функции по защите прав ребенка, и иные организации, определяемые законами Республики Казахстан для посещения данными участниками (далее – превентивные посещения).
3. Участниками национального превентивного механизма являются Уполномоченный по правам человека в Республике Казахстан, а также отбираемые Координационным советом члены общественных наблюдательных комиссий и общественных объединений, осуществляющих деятельность по защите прав, законных интересов граждан, юристы, социальные работники, врачи.
Уполномоченный по правам человека в Республике Казахстан координирует деятельность участников национального превентивного механизма, принимает в соответствии с законодательством Республики Казахстан меры для обеспечения необходимого потенциала и профессиональных знаний участников национального превентивного механизма.
5. Возмещение расходов участников национального превентивного механизма по превентивным посещениям осуществляется из бюджетных средств в порядке, определяемом Правительством Республики Казахстан.
Статья 47-2. Координационный совет
1. В целях обеспечения эффективной координации деятельности национального превентивного механизма при Уполномоченном по правам человека в Республике Казахстан создается Координационный совет.
Члены Координационного совета, за исключением Уполномоченного по правам человека в Республике Казахстан, избираются комиссией, создаваемой Уполномоченным по правам человека в Республике Казахстан, из числа граждан утверждает:
положение о Координационном совете при Уполномоченном по правам человека в Республике Казахстан;
порядок отбора участников национального превентивного механизма;
порядок формирования групп из участников национального превентивного механизма для превентивных посещений;
методические рекомендации по превентивным посещениям;
порядок подготовки ежегодного консолидированного доклада по итогам превентивных посещений.
3. Координационный совет взаимодействует с Подкомитетом по предупреждению пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания Комитета Организации Объединенных Наций против пыток.
Статья 47-3. Требования к участникам национального превентивного механизма
1. Участниками национального превентивного механизма не могут быть лица:
1) имеющие не погашенную или не снятую в установленном законом порядке судимость;
2) подозреваемые или обвиняемые в совершении уголовных
3) признанные судом недееспособными или ограниченно дееспособными;
4) судьи, адвокаты, государственные служащие и военнослужащие, а также работники правоохранительных и специальных государственных органов, органов гражданской защиты;
5) находящиеся на динамическом наблюдении в организациях, оказывающих медицинскую помощь в области психического здоровья.
2. Участниками национального превентивного механизма также не могут быть лица, освобожденные от уголовной ответственности по нереабилитирующим основаниям за совершение умышленного преступления;
уволенные с государственной или воинской службы, со службы в органах гражданской защиты, из правоохранительных и специальных государственных органов, судов или исключенные из коллегии адвокатов по отрицательным мотивам; лишенные лицензии на занятие адвокатской деятельностью.
Статья 47-4. Права участника национального превентивного механизма
1. Участник национального превентивного механизма вправе:
1) получать информацию о количестве лиц, содержащихся в организациях, подлежащих превентивному посещению, количестве таких организаций и их месте нахождения;
2) иметь доступ к информации, касающейся обращения с лицами, содержащимися в организациях, подлежащих превентивному посещению, а также условий их содержания;
3) осуществлять превентивные посещения в установленном порядке в составе сформированных групп;
4) проводить беседы с лицами, содержащимися в организациях, подлежащих превентивным посещениям, и (или) их законными представителями без свидетелей, лично или при необходимости через переводчика, а также с любым другим лицом, которое по мнению участника национального превентивного механизма может предоставить соответствующую информацию;
5) беспрепятственно выбирать и посещать организации, подлежащие превентивному посещению;
6) принимать сообщения и жалобы о применении пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания.
2. Участник национального превентивного механизма является независимым при осуществлении законной деятельности.
Статья 47-5. Обязанности участников национального превентивного
1. При исполнении своих полномочий участники национального превентивного механизма обязаны соблюдать законодательство Республики
2. Не допускается вмешательство участников национального превентивного механизма в деятельность организаций, подлежащих превентивному посещению.
3. При наличии обстоятельств, вызывающих сомнение в беспристрастности участника национального превентивного механизма, входящего в группу по превентивному посещению, он обязан отказаться от участия в превентивном посещении.
4. Участники национального превентивного механизма обязаны регистрировать принимаемые сообщения и жалобы о применении пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания в порядке, определяемом Уполномоченным по правам человека в Республике Казахстан.
Принятые сообщения и жалобы передаются на рассмотрение Уполномоченному по правам человека в Республике Казахстан в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан.
Информация о принятых и переданных сообщениях и жалобах включается в отчет по результатам превентивных посещений.
5. Участники национального превентивного механизма, нарушившие положения настоящего Закона, несут ответственность, установленную законами
Статья 47-6. Прекращение полномочий участника национального превентивного механизма Полномочия участника национального превентивного механизма прекращаются при:
1) нарушении положений настоящего Закона;
2) письменном заявлении о сложении своих полномочий;
3) его смерти либо вступлении в законную силу решения суда об объявлении его умершим;
4) выезде на постоянное жительство за пределы Республики Казахстан;
5) утрате гражданства Республики Казахстан;
6) вступлении в законную силу обвинительного приговора суда;
7) наступлении иных случаев, предусмотренных законами Республики
Статья 47-7. Виды и периодичность превентивных посещений
1. Превентивные посещения участников национального превентивного механизма подразделяются на:
1) периодические превентивные посещения, проводимые на регулярной основе не реже одного раза в четыре года;
2) промежуточные превентивные посещения, проводимые в период между периодическими превентивными посещениями с целью мониторинга реализации рекомендаций по результатам предыдущего периодического превентивного посещения, а также предупреждения преследования лиц, с которыми участники национального превентивного механизма проводили беседы, со стороны администраций организаций, подлежащих превентивному посещению;
3) специальные превентивные посещения, проводимые на основании поступивших сообщений о применении пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания.
2. Координационный совет определяет сроки и перечень организаций, подлежащих превентивным посещениям, в пределах выделенных бюджетных средств.
Статья 47-8. Порядок превентивных посещений
1. Превентивные посещения проводятся группами, формируемыми Координационным советом из участников национального превентивного механизма, в соответствии с правилами, утверждаемыми Правительством Республики Казахстан по согласованию с
2. При формировании групп для превентивных посещений никто из участников национального превентивного механизма не может подвергаться какой-либо дискриминации по мотивам происхождения, социального, должностного и имущественного положения, пола, расы, национальности, языка, отношения к религии, убеждений, места жительства или по любым иным обстоятельствам.
3. Обеспечение безопасности участников национального превентивного механизма возлагается на администрацию организаций, подлежащих превентивному посещению. В случае неправомерных действий участников национального превентивного механизма руководитель администрации организаций, подлежащих превентивному посещению, письменно информирует Уполномоченного по правам человека в Республике Казахстан.
4. По результатам каждого превентивного посещения от имени группы составляется письменный отчет по форме, утвержденной Координационным советом, который подписывается всеми членами группы, осуществившей превентивное посещение. Член группы, имеющий особое мнение, оформляет его письменно и прилагает к отчету.
Статья 47-9. Ежегодный консолидированный доклад участников национального превентивного механизма
1. Координационный совет готовит ежегодный консолидированный доклад участников национального превентивного механизма с учетом их отчетов по результатам превентивных посещений.
2. В ежегодный консолидированный доклад участников национального превентивного механизма также включаются:
рекомендации уполномоченным государственным органам по улучшению условий обращения с лицами, содержащимися в организациях, подлежащих превентивному посещению, и предупреждению пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания;
предложения по совершенствованию законодательства Республики К ежегодному консолидированному докладу участников национального превентивного механизма прилагается финансовый отчет по превентивным посещениям за прошедший год.
3. Ежегодный консолидированный доклад участников национального превентивного механизма направляется для рассмотрения уполномоченным государственным органам и размещается на интернет-ресурсе Уполномоченного по правам человека в Республике Казахстан в срок не позднее одного месяца со дня его утверждения Координационным советом.
Статья 47-10. Конфиденциальность
1. Участники национального превентивного механизма не вправе разглашать сведения о частной жизни лица, ставшие известными им в ходе превентивных посещений, без согласия данного лица.
2. Разглашение участниками национального превентивного механизма сведений о частной жизни лица, ставших известными им в ходе превентивных посещений, без согласия данного лица влечет ответственность, установленную
Статья 47-11. Взаимодействие уполномоченных государственных органов с участниками национального превентивного механизма
1. Государственные органы и их должностные лица оказывают содействие участникам национального превентивного механизма в осуществлении ими законной деятельности.
Ни один государственный орган или должностное лицо не вправе ограничивать права и свободы граждан за сообщение участникам национального превентивного механизма о фактах применения пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания.
Должностные лица, воспрепятствующие законной деятельности участников национального превентивного механизма, несут ответственность, установленную
2. Уполномоченные государственные органы в течение трех месяцев со дня получения ежегодного консолидированного доклада участников национального превентивного механизма в письменной форме информируют о мерах, принятых по результатам рассмотрения полученных докладов.
3. На основании отчетов участников национального превентивного механизма по результатам превентивных посещений в установленном законодательством Республики Казахстан порядке имеет право обращаться к уполномоченным государственным органам или должностным лицам с ходатайством о возбуждении дисциплинарного или административного производства либо уголовного дела в отношении должностного лица, нарушившего права и свободы человека и гражданина.
Глава 9. Особенности ответственности ребенка и воздействия на его поведение
Статья 48. Особенности ответственности ребенка
1. Ребенок, совершивший противоправное деяние, несет ответственность в соответствии с законами Республики Казахстан.
2. При назначении вида наказания государственные органы и должностные лица должны учитывать условия жизни и воспитания ребенка, уровень психического развития, иные особенности личности, а также влияние на него старших по возрасту лиц.
Статья 49. Особенности воздействия на поведение ребенка При осуществлении родительских прав родители и другие законные представители не вправе причинять вред физическому и психическому здоровью ребенка, его нравственному развитию. Способы воспитания ребенка должны исключать пренебрежительное, жестокое, грубое, унижающее человеческое достоинство обращение, оскорбление или эксплуатацию ребенка.
Глава 10. Заключительные положения
Статья 50. Ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан о правах ребенка
1. Лица, виновные в нарушении законодательства Республики Казахстан о правах ребенка, несут ответственность в соответствии с законами Республики
2. Уклонение от выполнения, а также ненадлежащее исполнение обязанностей родителями (лицами, их заменяющими) по воспитанию и содержанию детей, отказ родителей от ребенка в родильном доме (отделении) или детском лечебном учреждении, оставление детей без надзора, жестокое обращение с детьми, их эксплуатация влекут лишение родительских прав или их ограничение у лиц, их заменяющих.
С момента отобрания ребенка выплата пособия, а также иные выплаты на ребенка прекращаются по решению суда.
3. В случае использования родителями (лицами, их заменяющими) пособий и иных выплат на детей не по назначению, если это существенно ущемляет интересы ребенка, органы социальной защиты, органы опеки и попечительства, комиссии по защите прав несовершеннолетних или прокурор в интересах ребенка предъявляют иск о возмещении ему необоснованно израсходованных средств.
Взысканные судом средства перечисляются на банковский счет ребенка.
4. Родители, лишенные родительских прав, не освобождаются от обязанности по уплате алиментов на детей, в отношении которых они лишены родительских прав.
Статья 51. Координация уполномоченным органом реализации соблюдения законодательства Республики Казахстан о правах ребенка
Статья 52. Государственный контроль в области защиты прав ребенка
1. Государственный контроль в области защиты прав ребенка направлен на обеспечение прав и законных интересов ребенка и осуществляется уполномоченными государственными органами и местными исполнительными органами в пределах компетенции, определенной законодательством Республики
2. Объектом государственного контроля в области защиты прав ребенка является деятельность физических и юридических лиц, направленная на реализацию прав ребенка.
3. Субъектами государственного контроля в области защиты прав ребенка являются организации образования и организации, осуществляющие функции по защите прав ребенка, независимо от типа, формы собственности и ведомственной подчиненности.
4. Государственный контроль в области защиты прав ребенка осуществляется в форме плановой и внеплановой проверки в отношении субъектов (объектов) контроля, финансируемых из государственного бюджета на питание, проживание, медицинскую помощь, образование, воспитание, оздоровление детей, в соответствии с настоящим Законом.
5. Государственный контроль в области защиты прав ребенка осуществляется в форме профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля и внеплановой проверки.
Профилактический контроль с посещением субъекта (объекта) контроля и внеплановая проверка осуществляются в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан.
Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля осуществляется в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом.
6. Целями профилактического контроля без посещения субъекта (объекта)
контроля являются своевременное пресечение и недопущение нарушений, предоставление субъектам контроля права самостоятельного устранения нарушений, выявленных уполномоченными государственными органами по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта)
контроля, и снижение административной нагрузки на них.
7. Профилактический контроль без посещения субъекта (объекта) контроля проводится путем взаимного сопоставления данных в республиканском банке данных детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, и лиц, желающих принять в семью, единой информационной системе образования, сведений от уполномоченных организаций и государственных органов посредством запроса и сведений, полученных из средств массовой информации и иных открытых источников, обращений физических и юридических лиц.
8. По итогам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля составляется рекомендация об устранении выявленных нарушений (далее – рекомендация) в срок не позднее пяти рабочих дней со дня выявления нарушений без возбуждения дела об административном правонарушении с обязательным разъяснением субъекту контроля способа устранения нарушений.
9. Рекомендация должна быть вручена субъекту контроля лично под роспись или иным способом, подтверждающим факты отправки и получения.
Рекомендация, направленная одним из нижеперечисленных способов, считается врученной в следующих случаях:
1) нарочно – с даты отметки в рекомендации о получении;
2) почтой – заказным письмом;
3) электронным способом – с даты отправки уполномоченными государственными органами на электронный адрес субъекта контроля, указанный в письме при запросе.
10. Рекомендация об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, должна быть исполнена в течение десяти рабочих дней со дня, следующего за днем ее вручения.
11. Субъект контроля в случае несогласия с нарушениями, указанными в рекомендации, вправе направить в уполномоченный государственный орган, направивший рекомендацию, возражение в течение пяти рабочих дней со дня, следующего за днем ее вручения.
12. Неисполнение в установленный срок рекомендации об устранении нарушений, выявленных по результатам профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля, влечет назначение профилактического контроля с посещением субъекта (объекта) контроля путем включения в полугодовой список проведения профилактического контроля с посещением
13. Кратность проведения профилактического контроля без посещения субъекта (объекта) контроля – ежемесячно, не позднее 25 числа, не более одного раза в месяц.
Статья 52-1. Государственный контроль в отношении органов управления образования областей, городов республиканского значения, столицы, районов (городов областного значения)
1. Государственный контроль в отношении органов управления образования областей, городов республиканского значения, столицы, районов (городов областного значения) направлен на обеспечение соответствия деятельности органов управления образования областей, городов республиканского значения, столицы, районов (городов областного значения) требованиям законодательства Республики Казахстан о правах ребенка и осуществляется уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан.
2. Порядок проведения государственного контроля и требования, предъявляемые к деятельности проверяемых органов управления образования областей, городов республиканского значения, столицы, районов (городов областного значения), осуществляются в порядке, установленном настоящим Законом.
3. Проверка проводится путем совершения одного из следующих действий:
1) посещения субъекта государственного контроля;
2) запроса необходимой информации, касающейся предмета проверки;
3) вызова субъекта государственного контроля с целью получения информации о соблюдении им требований, установленных законодательством
4. Предметом проверки является соблюдение субъектами государственного контроля требований, установленных в соответствии с пунктом 2 настоящей статьи.
5. Плановая проверка в отношении субъекта государственного контроля проводится один раз в три года по комплексу вопросов соблюдения требований, предусмотренных пунктом 2 настоящей статьи.
Внеплановая проверка назначается в отношении субъекта государственного контроля по отдельным вопросам соблюдения требований, предусмотренных пунктом 2 настоящей статьи.
6. Основанием для назначения плановой проверки субъекта государственного контроля является ежегодный перечень, утвержденный первым руководителем уполномоченного органа в области образования и направленный в уполномоченный орган в области правовой статистики и специальных учетов до 20 декабря года, предшествующего году проведения плановых проверок.
Уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан размещает перечень плановых проверок на своих интернет-ресурсах в срок до 25 декабря года, предшествующего году проведения плановых проверок.
Внесение изменений и дополнений в перечень плановых проверок осуществляется в случаях ликвидации, реорганизации, изменения наименования, перераспределения полномочий между субъектами контроля, а также возникновения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введения режима чрезвычайного положения, возникновения или угрозы возникновения распространения эпидемии, очагов карантинных объектов и особо опасных вредных организмов, инфекционных, паразитарных заболеваний, отравлений, радиационных аварий и связанных с ними ограничений.
При наступлении вышеуказанных случаев плановая проверка может быть продлена, приостановлена и возобновлена.
В случае изменения перечня плановых проверок измененный перечень плановых проверок также направляется в уполномоченный орган в области правовой статистики и специальных учетов.
7. Основаниями внеплановой проверки субъектов государственного контроля являются:
1) поручение первого руководителя уполномоченного органа в области образования, уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики
2) требование прокурора или поручение органа уголовного преследования;
3) контроль исполнения предписаний об устранении выявленных нарушений в результате проверки;
4) обращения физических и юридических лиц, права и законные интересы которых нарушены;
5) обращения физических и юридических лиц, а также государственных органов по конкретным фактам нарушений требований законодательства Республики Казахстан о правах ребенка;
6) публикации и сообщения в средствах массовой информации о нарушениях законодательства Республики Казахстан о правах ребенка.
Внеплановые проверки не проводятся в случаях анонимных обращений.
Статья 52-2. Требования, предъявляемые к деятельности органов управления образованием областей, городов
1. Требования, предъявляемые к деятельности органов управления образованием области, по:
1) направлению средств на оказание финансовой и материальной помощи обучающимся и воспитанникам государственных организаций образования областного и районного (города областного значения) масштабов из семей, имеющих право на получение государственной адресной социальной помощи, а также из семей, не получающих государственную адресную социальную помощь, в которых среднедушевой доход ниже величины прожиточного минимума, и детям-сиротам, детям, оставшимся без попечения родителей, проживающим в семьях, детям из семей, требующих экстренной помощи в результате чрезвычайных ситуаций, и иным категориям обучающихся и воспитанников, определяемым коллегиальным органом управления организации образования, в размере не менее двух процентов от бюджетных средств, выделяемых на текущее содержание общеобразовательных школ и на размещение государственного образовательного заказа на среднее образование в государственных предприятиях на праве хозяйственного ведения;
2) организации переподготовки кадров и повышения квалификации работников организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без
3) обеспечению условий лицам, содержащимся в центрах адаптации несовершеннолетних и центрах поддержки детей, нуждающихся в специальных социальных услугах;
4) оказанию содействия попечительским советам организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей;
5) организации и осуществлению кадрового обеспечения организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей;
6) обеспечению методического руководства психологической службы в организациях образования, в том числе расположенных в районах (городах областного значения);
7) участию в организации летнего отдыха, досуга и занятости
8) разработке и внедрению в практику работы организаций образования программ и методик, направленных на формирование законопослушного поведения несовершеннолетних, привитие им основ нравственности и здорового образа жизни;
9) созданию психолого-медико-педагогических комиссий, которые выявляют несовершеннолетних, имеющих отклонения в развитии или поведении, проводят их комплексное обследование и готовят рекомендации по определению форм их дальнейшего обучения и воспитания;
10) предупреждению правонарушений, безнадзорности, беспризорности и антиобщественных действий среди несовершеннолетних, выявлению и устранению причин и условий, им способствующих;
11) обеспечению социальной реабилитацией детей, пострадавших от террористической деятельности;
12) обеспечению организации антитеррористической защиты объектов, уязвимых в террористическом отношении, осуществляющих деятельность в области образования Республики Казахстан.
13) созданию для лиц (детей) с особыми образовательными потребностями специальных условий для получения образования в организациях образования, доступности зданий, сооружений и помещений организаций образования в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
14) обеспечению обследования психического здоровья детей и подростков и оказанию психолого-медико-педагогической консультативной помощи в порядке,
15) соблюдению порядка назначения на должности, освобождения от должностей первых руководителей и педагогов организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей;
16) обеспечению реабилитации и социальной адаптации детей и подростков с проблемами в развитии в специальных организациях образования в порядке,
17) осуществлению государственного обеспечения детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в соответствии с законодательством
18) организации бесплатного и льготного питания отдельных категорий обучающихся и воспитанников в порядке, предусмотренном законодательством
19) обеспечению функционирования центров адаптации несовершеннолетних и центров поддержки детей, нуждающихся в специальных социальных услугах, в соответствии с порядком и условиями, которые определены уполномоченным органом в области образования;
20) организации бесплатного подвоза обучающихся до ближайшей школы и обратно в случае отсутствия школы в соответствующем поселке, селе, сельском округе в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
2. Требования, предъявляемые к деятельности органов управления образованием городов республиканского значения, столицы, по:
1) направлению средств на оказание финансовой и материальной помощи обучающимся и воспитанникам государственных организаций образования из семей, имеющих право на получение государственной адресной социальной помощи, а также из семей, не получающих государственную адресную социальную помощь, в которых среднедушевой доход ниже величины прожиточного минимума, и детям-сиротам, детям, оставшимся без попечения родителей, проживающим в семьях, детям из семей, требующих экстренной помощи в результате чрезвычайных ситуаций, и иным категориям обучающихся и воспитанников, определяемым коллегиальным органом управления государственной организации образования, в размере не менее двух процентов от совокупного объема бюджетных средств, выделяемых на текущее содержание общеобразовательных школ и на размещение государственного образовательного заказа на среднее образование в государственных предприятиях на праве хозяйственного ведения;
2) организации переподготовки кадров и повышения квалификации работников организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без
3) обеспечению условий лицам, содержащимся в центрах адаптации несовершеннолетних и центрах поддержки детей, нуждающихся в специальных
4) оказанию содействия попечительским советам организаций образования для детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей;
5) организации кадрового обеспечения организаций образования для детей- сирот и детей, оставшихся без попечения родителей;
6) обеспечению методического руководства психологической службой в организациях образования;
7) реализации функций государства по опеке или попечительству
8) предупреждению правонарушений, безнадзорности, беспризорности и антиобщественных действий среди несовершеннолетних, выявлению и
9) организации летнего отдыха, досуга и занятости несовершеннолетних;
10) выявлению и учету несовершеннолетних, не посещающих по неуважительным причинам общеобразовательные учебные заведения, проведению с ними и их родителями или иными законными представителями мер индивидуальной профилактики;
11) созданию психолого-медико-педагогических комиссий, которые выявляют несовершеннолетних, имеющих отклонения в развитии или поведении, проводят их комплексное обследование и готовят рекомендации по определению
12) разработке и внедрению в практику работы организаций образования программ и методик, направленных на формирование законопослушного поведения несовершеннолетних, привитие им основ нравственности и здорового
13) участию в выявлении несовершеннолетних с девиантным поведением, неблагополучных семей, постановке их на учет в органы внутренних дел и проведению с ними мер индивидуальной профилактики;
14) обеспечению организации в общеобразовательных учебных заведениях доступных спортивных секций, технических и иных кружков, клубов и вовлечению в них несовершеннолетних;
15) обеспечению реализации мероприятий по профилактике травли (буллинга) ребенка;
16) обеспечению социальной реабилитацией детей, пострадавших от
17) обеспечению организации антитеррористической защиты объектов, уязвимых в террористическом отношении, осуществляющих деятельность в
18) созданию для лиц (детей) с особыми образовательными потребностями специальных условий для получения образования в организациях образования, доступности зданий, сооружений и помещений организаций образования в
19) обеспечению обследования психического здоровья детей и подростков и оказанию психолого-медико-педагогической консультативной помощи в порядке,
20) соблюдению порядка назначения на должности, освобождения от должностей первых руководителей и педагогов организаций образования для
21) обеспечению реабилитации и социальной адаптации детей и подростков с проблемами в развитии в специальных организациях образования в порядке,
22) осуществлению государственного обеспечения детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в соответствии с законодательством
23) организации бесплатного и льготного питания отдельных категорий обучающихся и воспитанников в порядке, предусмотренном законодательством
24) обеспечению функционирования центров адаптации несовершеннолетних и центров поддержки детей, нуждающихся в специальных социальных услугах, в соответствии с порядком и условиями, которые
25) осуществлению обязательного трудоустройства и обеспечению жилищем детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в
3. Требования, предъявляемые к деятельности органов управления образованием районов (городов областного значения), по:
1) направлению средств на оказание финансовой и материальной помощи обучающимся и воспитанникам государственных организаций образования районного (города областного значения) масштаба из семей, имеющих право на получение государственной адресной социальной помощи, а также из семей, не получающих государственную адресную социальную помощь, в которых среднедушевой доход ниже величины прожиточного минимума, и детям-сиротам, детям, оставшимся без попечения родителей, проживающим в семьях, детям из семей, требующих экстренной помощи в результате чрезвычайных ситуаций, и иным категориям обучающихся и воспитанников, определяемым коллегиальным органом управления государственной организации образования, в размере не менее двух процентов от совокупного объема бюджетных средств, выделяемых на текущее содержание общеобразовательных школ и на размещение государственного образовательного заказа на среднее образование в государственных предприятиях на праве хозяйственного ведения;
2) обеспечению координации деятельности психологической службы организаций образования, расположенных в районах (городах областного значения);
3) осуществлению в установленном порядке государственного обеспечения
4) реализации функций государства по опеке или попечительству
5) предупреждению правонарушений, безнадзорности, беспризорности и антиобщественных действий среди несовершеннолетних, выявлению и
6) организации летнего отдыха, досуга и занятости несовершеннолетних;
7) выявлению и учету несовершеннолетних, не посещающих по неуважительным причинам общеобразовательные учебные заведения, проведению с ними и их родителями или иными законными представителями мер
8) разработке и внедрению в практику работы организаций образования программ и методик, направленных на формирование законопослушного поведения несовершеннолетних, привитие им основ нравственности и здорового
9) участию в выявлении несовершеннолетних с девиантным поведением, неблагополучных семей, постановке их на учет в органы внутренних дел и
10) обеспечению организации в общеобразовательных учебных заведениях доступных спортивных секций, технических и иных кружков, клубов и
11) обеспечению социальной реабилитацией детей, пострадавших от
12) обеспечению организации антитеррористической защиты объектов, уязвимых в террористическом отношении, осуществляющих деятельность в области образования Республики Казахстан;
13) обеспечению реализации мероприятий по профилактике травли (буллинга) ребенка.
14) созданию для лиц (детей) с особыми образовательными потребностями специальных условий для получения образования в организациях образования, доступности зданий, сооружений и помещений организаций образования в
15) осуществлению государственного обеспечения детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в соответствии с законодательством
16) организации бесплатного и льготного питания отдельных категорий обучающихся и воспитанников в порядке, предусмотренном законодательством
17) осуществлению обязательного трудоустройства и обеспечению жилищем детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, в подпункта 6) пункта 10 статьи 1 Закона РК "О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам обеспечения прав женщин и безопасности детей); с изменением, внесенным Законом РК от 04.12.2025 № 236- VIII (вводится в действие с 01.02.2026).
Статья 52-3. Порядок проведения государственного контроля в отношении органов управления образованием областей, городов республиканского значения, столицы, районов (городов областного значения)
1. При проведении проверок требуется предварительное уведомление субъекта контроля о назначении проверки не менее чем за сутки до начала проверки с указанием даты ее начала.
2. Началом проведения проверки считается дата вручения субъекту контроля акта о назначении проверки с указанием сроков и предмета проведения проверки.
В акте о назначении проверки указываются:
1) номер и дата акта;
2) наименование государственного органа;
3) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность лица (лиц), уполномоченного (уполномоченных) на проведение проверки;
4) сведения о специалистах, консультантах и экспертах, привлекаемых для проведения проверки;
5) наименование субъекта контроля;
6) вид и предмет назначенной проверки;
7) срок проведения проверки;
8) основания проведения проверки, в том числе нормативные правовые акты Республики Казахстан, обязательные требования которых подлежат проверке;
9) период проведения проверки;
10) права и обязанности субъекта контроля, предусмотренные пунктами 15 и 16 настоящей статьи;
11) подпись руководителя субъекта контроля либо его уполномоченного лица о получении или отказе в получении акта;
12) подпись лица, уполномоченного подписывать акты, и печать государственного органа.
3. Сроки проведения проверки устанавливаются с учетом объема предстоящих работ, а также поставленных задач и не должны превышать:
1) при проведении внеплановых проверок – пять рабочих дней и с продлением до пяти рабочих дней;
2) при проведении плановых проверок – десять рабочих дней и с продлением до десяти рабочих дней.
При необходимости проведения запроса в государственные органы, а также в связи со значительным объемом проверки срок проведения проверки может быть продлен только один раз руководителем уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан на сроки, предусмотренные частью первой настоящего пункта.
В случае продления сроков проверки уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан в обязательном порядке оформляет дополнительный акт о продлении срока проверки и уведомляет об этом субъект контроля за один рабочий день до продления проверки.
4. Проверки осуществляются в рабочее время субъекта контроля, установленное регламентом работы субъекта контроля.
5. По результатам проверки должностным лицом уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан составляется заключение о результатах проверки.
6. В заключении о результатах проверки указываются:
1) дата, время и место составления заключения;
3) дата и номер акта о назначении проверки, на основании которого проведена проверка;
4) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность лица, проводившего проверку;
6) дата, место и период проведения проверки;
7) вид и предмет проверки;
8) сведения о результатах проверки, в том числе о выявленных нарушениях, об их характере;
9) требования об устранении выявленных нарушений с указанием срока исполнения требований и принятия мер в отношении лиц, допустивших нарушения;
10) сведения об ознакомлении или отказе в ознакомлении с заключением представителя субъекта контроля, а также лиц, присутствовавших при проведении проверки, их подписи или отказ от подписи;
11) подпись должностного лица, проводившего проверку.
7. К заключению о результатах проверки прилагаются копии документов, связанных с результатами проверки (при их наличии).
8. Первый экземпляр заключения о результатах проверки с копиями приложений вручается на бумажном носителе под роспись или в электронной форме субъекту контроля (руководителю либо его уполномоченному лицу) для ознакомления и принятия мер по устранению выявленных нарушений, второй экземпляр в электронной форме сдается в государственный орган, осуществляющий в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, и его территориальные органы, третий экземпляр остается у уполномоченного органа в
9. В случае наличия замечаний и (или) возражений по результатам проверки руководитель субъекта контроля излагает их в письменном виде.
Замечания и (или) возражения прилагаются к заключению о результатах проведения проверки, о чем делается соответствующая отметка.
В случае отказа от принятия заключения о результатах проверки составляется акт, который подписывается должностными лицами, осуществляющими проверку, и руководителем субъекта контроля либо его уполномоченным представителем.
Субъект контроля вправе отказаться от подписания акта, дав письменное объяснение о причине отказа.
10. Субъект контроля по нарушениям, указанным в заключении о результатах проверки, в срок не позднее трех рабочих дней со дня, следующего за днем его вручения, предоставляет информацию о мерах, которые будут приняты по устранению выявленных нарушений, с указанием сроков, которые согласовываются с должностным лицом уполномоченного органа в области Сроки исполнения заключения о результатах проверки определяются с учетом обстоятельств, оказывающих влияние на реальную возможность его исполнения, но не менее десяти календарных дней со дня вручения заключения.
По истечении срока устранения выявленных нарушений, указанных в заключении о результатах проверки, субъект контроля в течение срока, установленного в этом заключении, обязан предоставить в уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан информацию об устранении выявленных нарушений.
К предоставленной информации об устранении выявленных нарушений субъект контроля прилагает (при необходимости) материалы, доказывающие факт устранения нарушения.
В этом случае проведение внеплановой проверки не требуется.
В случае непредоставления субъектом контроля в установленный срок информации об исполнении заключения о результатах проверки уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан в течение двух рабочих дней направляет субъекту контроля запрос о необходимости предоставления информации об исполнении заключения.
В случае повторного непредоставления информации об исполнении заключения о результатах проверки уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан вправе назначить внеплановую проверку.
11. В случае отсутствия нарушений требований, установленных в статье 52- 2 настоящего Закона, при проведении проверки в заключении о результатах проверки производится соответствующая запись.
12. Завершением срока проверки считается день вручения субъекту контроля заключения о результатах проверки не позднее срока окончания проверки, указанного в акте о назначении проверки или дополнительном акте о продлении срока проверки.
13. Запрещается проведение иных видов проверок, не установленных
14. При проведении проверки должностные лица уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан не вправе:
1) проверять выполнение требований, не установленных в статье 52-2 настоящего Закона, а также если такие требования не относятся к компетенции уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан;
2) требовать предоставления документов, информации, если они не являются объектами проверки или не относятся к предмету проверки;
3) разглашать и (или) распространять информацию, полученную в результате проведения проверки и составляющую коммерческую, налоговую или иную охраняемую законом тайну, за исключением случаев, предусмотренных законами Республики Казахстан;
4) превышать установленные сроки проведения проверки;
5) проводить мероприятия, носящие затратный характер, в целях государственного контроля за счет субъектов контроля.
15. Субъекты контроля вправе:
1) не допускать к проверке должностных лиц уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, прибывших для проведения проверки на объект, в случаях:
несоблюдения временных интервалов по отношению к предшествующей проверке при назначении плановой проверки;
превышения либо истечения сроков, указанных в акте о назначении сроков проверки (дополнительном акте о продлении срока при наличии), не соответствующих срокам, установленным настоящей статьей;
поручения проведения проверки лицам, не имеющим на то соответствующих полномочий;
продления сроков проверки свыше срока, установленного настоящей статьей;
отсутствия акта о назначении проверки, служебного удостоверения (идентификационной карты);
2) не представлять сведения, если они не относятся к предмету проводимой
3) обжаловать заключение о результатах проверки уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан в порядке, установленном
4) фиксировать процесс осуществления проверки, а также отдельные действия должностного лица уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, проводимые им в рамках проверки, с помощью средств аудио- и видеотехники, не создавая препятствий деятельности должностного лица, а также с его уведомления.
16. Субъекты контроля обязаны:
1) обеспечить беспрепятственный доступ должностных лиц уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан на территорию и в помещения проверяемого объекта;
2) явиться по вызову должностных лиц уполномоченного органа в области
3) предоставить информацию по запросу уполномоченного органа в области
4) с соблюдением требований по охране коммерческой, налоговой либо иной тайны представлять должностным лицам уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан документы (сведения) на бумажных и электронных носителях либо их копии для приобщения к заключению о результатах проверки, а также доступ к автоматизированным базам данных (информационным системам) в соответствии с задачами и предметом проверки;
5) сделать отметку о получении заключения о результатах проверки в день ее окончания;
6) не допускать внесения изменений и дополнений в проверяемые документы в период осуществления проверки, если иное не предусмотрено настоящим Законом либо иными законами Республики Казахстан;
7) в случае получения акта о назначении проверки обеспечить пребывание руководителя субъекта контроля либо его замещающего лица на месте нахождения объекта контроля в назначенные сроки проверки.
17. Субъекты контроля вправе обжаловать решения, действия (бездействие)
уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан и его должностных лиц в порядке, установленном законодательством Республики
Статья 52-4. Порядок проведения государственного контроля в отношении организаций образования и организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка, финансируемых из государственного бюджета на питание, проживание, медицинскую помощь, образование, воспитание, оздоровление детей
1. Государственный контроль в области защиты прав ребенка (далее – государственный контроль) в отношении организаций образования и организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка, финансируемых из государственного бюджета на питание, проживание, медицинскую помощь, образование, воспитание, оздоровление детей (далее – субъекты (объекты)
государственного контроля), осуществляется в форме плановых и внеплановых проверок с посещением субъекта (объекта) государственного контроля на предмет соблюдения требований законодательства Республики Казахстан о правах ребенка.
2. Плановой проверкой является проверка, назначаемая уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан в отношении субъектов (объектов) государственного контроля на основе системы оценки и управления рисками, по результатам анализа:
1) предыдущего государственного контроля в области защиты прав ребенка в соответствии с Предпринимательским кодексом Республики Казахстан и настоящим Законом;
2) мониторинга отчетности и сведений, представляемых субъектами государственного контроля, в том числе посредством информационной системы «Национальная образовательная база данных» и Республиканского банка данных детей-сирот, детей, оставшихся без попечения родителей, и лиц, желающих принять детей на воспитание в свои семьи;
3) данных интернет-ресурсов государственных органов, организаций образования и организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка, и иных открытых источников;
4) количества подтвержденных обращений, поступивших от физических или юридических лиц, государственных органов в течение одного календарного года.
Система оценки и управления рисками ведется с использованием информационной системы оценки и управления рисками.
При отсутствии информационной системы оценки и управления рисками минимально допустимый порог количества субъектов (объектов)
государственного контроля, в отношении которых осуществляется государственный контроль, не должен превышать пять процентов от общего количества таких субъектов (объектов) государственного контроля.
3. Уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан для целей управления рисками при осуществлении государственного контроля в форме плановой проверки относит субъекты (объекты)
государственного контроля к одной из следующих степеней риска:
1) высокий риск;
2) средний риск;
3) низкий риск.
Для субъектов (объектов), отнесенных к высокой степени риска, кратность проведения плановой проверки определяется не чаще одного раза в год.
Для субъектов (объектов), отнесенных к средней степени риска, кратность проведения плановой проверки определяется не чаще одного раза в два года.
Для субъектов (объектов), отнесенных к низкой степени риска, кратность проведения плановой проверки определяется не чаще одного раза в три года.
Критерии оценки степени риска и проверочные листы, применяемые для проведения плановой проверки, утверждаются уполномоченным органом в области защиты прав детей Республики Казахстан и размещаются на его интернет- ресурсе.
4. Основанием для назначения плановой проверки субъекта (объекта)
государственного контроля является годовой список плановых проверок (далее – годовой список проверок).
Годовой список проверок формируется в информационной системе оценки и управления рисками в автоматическом режиме.
Уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан размещает годовой список проверок на своем интернет-ресурсе в срок до 25 декабря года, предшествующего году проведения плановых проверок.
При отсутствии автоматизированной информационной системы оценки и управления рисками годовой список проверок утверждается первым руководителем уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан в сроки, установленные частью третьей настоящего пункта.
Внесение изменений и дополнений в перечень плановых проверок осуществляется в случаях ликвидации, реорганизации, изменения наименования, перераспределения полномочий между субъектами государственного контроля, а также возникновения чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, введения режима чрезвычайного положения, возникновения или угрозы возникновения распространения эпидемии, очагов карантинных объектов и особо опасных вредных организмов, инфекционных, паразитарных заболеваний, отравлений, радиационных аварий и связанных с ними ограничений.
При наступлении вышеуказанных случаев плановая проверка может быть
5. Плановые проверки проводятся на основании акта о назначении проверки согласно годовому списку проверок.
6. Основаниями внеплановой проверки субъектов (объектов)
государственного контроля являются:
1) контроль исполнения предписаний об устранении выявленных нарушений в результате государственного контроля, если субъект государственного контроля более одного раза не предоставил информацию об устранении выявленных нарушений и (или) не устранил нарушения;
2) обращения физических и юридических лиц по нарушениям требований законодательства Республики Казахстан о правах ребенка;
3) требования прокурора по конкретным фактам нарушения требований
4) обращения государственных органов по конкретным фактам нарушения требований законодательства Республики Казахстан о правах ребенка;
5) публикации и сообщения в масс-медиа по конкретным фактам нарушения требований законодательства Республики Казахстан о правах ребенка;
6) поручение органа уголовного преследования по основаниям, предусмотренным Уголовно-процессуальным кодексом Республики Казахстан.
Внеплановые проверки не проводятся в случаях анонимных обращений.
7. Уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан обязан уведомить в письменном виде субъекта государственного контроля о начале проведения плановой проверки не менее чем за тридцать календарных дней до начала проверки с указанием даты ее начала.
Внеплановая проверка проводится без уведомления субъекта государственного контроля.
8. Началом проведения проверки считается дата вручения субъекту государственного контроля акта о назначении проверки, зарегистрированного в государственном органе, осуществляющем в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, с указанием сроков и предмета проведения проверки.
В случаях отказа в принятии акта о назначении проверки, а также воспрепятствования доступу должностного лица уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан к материалам, необходимым для проведения проверки, составляется протокол об административном правонарушении, предусмотренном статьей 462 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях.
Протокол подписывается должностным лицом уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, осуществляющим государственный контроль, и руководителем субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающим лицом.
Руководитель субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия замещающее лицо вправе отказаться от подписания протокола, дав письменное объяснение причины отказа.
Отказ от получения акта о назначении проверки не является основанием для отмены проверки.
Проверка может проводиться только тем должностным лицом (лицами), которое (которые) указано (указаны) в акте о назначении проверки.
9. Акт о назначении проверки, дополнительный акт о продлении сроков проверки регистрируются до начала проверки путем их представления в электронной форме территориальному органу государственного органа, осуществляющему в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, по месту нахождения субъекта (объекта) государственного контроля.
3) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность лица (лиц), уполномоченного (уполномоченных) на
4) сведения о специалистах, консультантах и экспертах, привлекаемых для
5) наименование субъекта (объекта) государственного контроля, его место нахождения;
6) предмет назначенной проверки;
8) основания проведения проверки, в том числе нормативные правовые акты Республики Казахстан, обязательные требования которых подлежат
10) права и обязанности субъекта проверки, предусмотренные пунктом 21 настоящей статьи;
11) подпись лица, уполномоченного подписывать акты, и печать государственного органа;
12) подпись руководителя субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающего лица о получении или об отказе в получении акта о назначении проверки.
Порядок регистрации актов о назначении проверки, дополнительных актов о продлении сроков проверки, отказа в их регистрации и отмены, уведомлений о приостановлении, возобновлении, продлении сроков проверки, об изменении состава участников и представлении информационных учетных документов о проверке и ее результатах определяется Генеральной прокуратурой Республики
10. Сроки проведения проверок устанавливаются с учетом объема предстоящих работ, а также поставленных задач и не должны превышать:
при проведении плановых проверок – пятнадцать рабочих дней и с продлением на срок не более пятнадцати рабочих дней;
при проведении внеплановых проверок – десять рабочих дней и с продлением на срок до десяти рабочих дней.
При необходимости направления запроса в государственные органы, а также в связи со значительным объемом проверки срок проведения проверки может быть продлен только один раз руководителем уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан на срок, предусмотренный частью первой настоящего пункта.
В случае продления сроков проверки уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан оформляет дополнительный акт о продлении сроков проверки с регистрацией в государственном органе, осуществляющем в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, в котором указываются номер и дата регистрации предыдущего акта о назначении проверки и причина их продления.
В случае продления сроков проверки уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан в обязательном порядке оформляет дополнительный акт о продлении сроков проверки и уведомляет об этом субъект государственного контроля за один рабочий день до продления проверки.
Уведомление о продлении сроков проверки направляется в форме заказного почтового отправления с уведомлением о вручении либо посредством электронного документа, удостоверенного посредством электронной цифровой подписи, по адресу электронной почты субъекта государственного контроля, если такой адрес ранее был представлен данным субъектом государственного контроля в уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан, или иным доступным способом.
11. Проверки осуществляются в рабочее время, установленное регламентом работы субъектов (объектов) государственного контроля.
Должностные лица уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, прибывшие на проверку, обязаны предъявить субъекту государственного контроля:
1) акт о назначении проверки;
2) служебное удостоверение либо идентификационную карту.
12. По результатам проверки должностным лицом уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан составляются:
1) акт о результатах проверки;
2) предписание об устранении выявленных нарушений в случаях выявления нарушений.
К акту о результатах проверки при необходимости прилагаются копии документов, связанных с результатами проверки.
13. В акте о результатах проверки указываются:
3) дата и номер акта о назначении проверки, на основании которого
4) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность лица (лиц), проводившего (проводивших) проверку;
5) наименование субъекта государственного контроля;
8) сведения о результатах проверки, в том числе о выявленных нарушениях,
9) требования об устранении выявленных нарушений с указанием срока исполнения требований и принятия мер в отношении лиц, допустивших
10) сведения об ознакомлении или отказе в ознакомлении с актом руководителя субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающего лица, а также лиц, присутствовавших при проведении проверки, их подписи или отказ от подписи;
11) подпись должностного лица (лиц), проводившего (проводивших)
проверку.
14. По выявленным в результате проверки нарушениям субъекту государственного контроля выдается предписание об устранении выявленных В предписании об устранении выявленных нарушений указываются:
1) дата, время и место составления предписания;
3) фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) и должность лица (лиц), проводившего (проводивших) проверку;
4) наименование субъекта государственного контроля, а также должность, фамилия, имя, отчество (если оно указано в документе, удостоверяющем личность) руководителя субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающего лица, присутствовавшего при проведении проверки;
5) дата, место и период проведения проверки;
6) перечень выявленных нарушений;
7) указания по устранению выявленных нарушений с указанием сроков их устранения;
8) сведения об ознакомлении или отказе в ознакомлении с предписанием руководителя субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающего лица;
9) подпись должностного лица (лиц), проводившего (проводивших)
15. В случае наличия замечаний и (или) возражений по результатам проверки руководитель субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия замещающее лицо излагает их в письменном виде в течение одного рабочего дня после получения предписания об устранении выявленных Замечания и (или) возражения прилагаются к акту о результатах проверки, о чем делается соответствующая отметка.
В случае отказа от принятия акта о результатах проверки составляется акт, который подписывается должностными лицами, осуществляющими проверку, и руководителем субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающим лицом.
Руководитель субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия замещающее лицо вправе отказаться от подписания акта, дав письменное объяснение о причине отказа.
Первый экземпляр акта о результатах проверки с копиями приложений на бумажном носителе под роспись или в электронной форме вручается руководителю субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающему лицу для ознакомления и принятия мер по устранению выявленных нарушений, второй экземпляр в электронной форме сдается в государственный орган, осуществляющий в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов, и его территориальные органы, третий экземпляр остается у уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан.
16. Сроки исполнения предписания об устранении выявленных нарушений определяются с учетом обстоятельств, оказывающих влияние на реальную возможность его исполнения, но не менее десяти календарных дней со дня вручения предписания.
Субъект государственного контроля по нарушениям, указанным в предписании об устранении выявленных нарушений, в срок не позднее трех рабочих дней со дня, следующего за днем его вручения, предоставляет информацию о мерах, которые будут приняты по устранению выявленных нарушений, с указанием сроков.
17. По истечении срока устранения выявленных нарушений, указанных в предписании об устранении выявленных нарушений, субъект государственного контроля в течение срока, установленного в предписании, обязан предоставить в уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан информацию об устранении выявленных нарушений.
В случае досрочного устранения выявленных нарушений, указанных в предписании об устранении выявленных нарушений, субъект государственного контроля обязан предоставить в уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан информацию об устранении выявленных нарушений.
К предоставленной информации об устранении выявленных нарушений субъект государственного контроля прилагает материалы, доказывающие факт
18. В случае непредоставления субъектом государственного контроля в установленный срок информации об исполнении предписания об устранении выявленных нарушений уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан в течение двух рабочих дней направляет субъекту государственного контроля запрос о необходимости предоставления информации об исполнении предписания.
В случае повторного непредоставления информации об исполнении предписания об устранении выявленных нарушений уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан вправе назначить внеплановую проверку в соответствии с подпунктом 1) пункта 6 настоящей статьи.
19. Завершением срока проверки считается день вручения субъекту государственного контроля акта о результатах плановой или внеплановой проверки не позднее срока окончания проверки, указанного в акте о назначении плановой или внеплановой проверки или дополнительном акте о продлении сроков проверки.
20. Запрещается проведение иных видов проверок, не установленных настоящей статьей.
21. Субъекты государственного контроля вправе:
1) не допускать к проверке должностных лиц уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, прибывших для проведения несоблюдения временных интервалов по отношению к предшествующей превышения либо истечения сроков, указанных в акте о назначении проверки (дополнительном акте о продлении срока (при наличии), не продления сроков проверки свыше срока, установленного настоящей отсутствия акта о назначении проверки;
2) не представлять сведения, если они не относятся к предмету проводимой
3) обжаловать акт о результатах проверки уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан в порядке, установленном
4) фиксировать процесс осуществления проверки, а также отдельные действия должностного лица уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан, проводимые им в рамках проверки, с помощью средств аудио- и видеотехники, не создавая препятствий деятельности должностного лица, с его уведомления.
22. Субъекты государственного контроля обязаны:
уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан к территории и помещениям субъекта государственного контроля;
2) явиться по вызову должностных лиц уполномоченного органа в области
3) представить материалы по запросу уполномоченного органа в области
4) с соблюдением требований по охране коммерческой, налоговой либо иной охраняемой законом тайны представлять должностным лицам уполномоченного органа в области защиты прав детей Республики Казахстан документы (сведения) на бумажных и электронных носителях либо их копии для приобщения к акту о результатах проверки, а также доступ к автоматизированным базам данных (информационным системам) в соответствии с задачами и предметом проверки;
5) сделать отметку о получении акта о результатах проверки в день ее окончания;
6) не допускать внесения изменений и дополнений в проверяемые документы в период осуществления проверки, если иное не предусмотрено
7) в случае получения акта о назначении проверки обеспечить пребывание руководителя субъекта государственного контроля, а в случае его отсутствия – замещающего лица на месте нахождения субъекта государственного контроля в назначенный срок проверки.
23. Проверки субъекта (объекта) государственного контроля признаются недействительными, если они проведены с одним из следующих нарушений:
1) отсутствие оснований проведения проверки субъекта (объекта)
государственного контроля;
2) отсутствие уведомления, а равно несоблюдение сроков уведомления о начале проведения проверки или о продлении сроков проверки;
3) отсутствие акта о назначении проверки субъекта (объекта)
государственного контроля или дополнительного акта о продлении сроков
4) нарушение периодичности проведения проверки субъекта (объекта)
5) непредставление субъекту государственного контроля акта о назначении проверки субъекта (объекта) государственного контроля;
6) назначение проверки субъекта (объекта) государственного контроля по вопросам, не входящим в его компетенцию;
7) проведение проверки субъекта (объекта) государственного контроля без направления в установленные сроки акта о назначении проверки в государственный орган, осуществляющий в пределах своей компетенции деятельность в области государственной правовой статистики и специальных учетов.
Статья 53. Координация деятельности государственных органов и организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка Координацию деятельности государственных органов и организаций, осуществляющих функции по защите прав ребенка, осуществляет уполномоченный орган в области защиты прав детей Республики Казахстан.
Президент
Республики Казахстан