Қазақша:
Министерство внутренних дел Республики Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Ішкі істер министрінің 2006 жылғы 10 шілдедегі № 341 Казахстан бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2006 жылғы 14 тамызда тіркелді. Тіркеу № 4341.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2013 жылғы 2 сәуірдегі № 217 бұйрығымен
1. Жалпы ережелер .
2. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлауды және қайта даярлауды ұйымдастыру .
3. Оқу процесін ұйымдастыру .
4. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлауға және қайта даярлауға басшылық жасау .
5. Оқу-материалдық база .
1-қосымша . Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлаудың үлгілік бағдарламалары 2-қосымша . Оқыту курстарын бітіргені туралы куәлік 3-қосымша . Оқу автомобиліне арналған жол парағы 4-қосымша . Бұйрық 5-қосымша . Өтініш 6-қосымша . Бұйрық 7-қосымша . Өтініш 8-қосымша . Автокөлік құралдарын жүргізуді үйретуді есепке алудың жеке кітапшасы ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды 9-қосымша . Автомобилъді практикалық жүргізу жөніндегі біліктілік емтиханын өткізу әдістемесі 10-қосымша . Емтихан хаттамасы 11-қосымша . Практикалық емтиханның бірінші сатысын өткізуге арналған сынақ жаттығуларының жинағы 12-қосымша . Емтихандық комиссияның хаттамасы Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау ережесін бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау ережесі бекітілсін.
2. Астана, Алматы қалаларының, облыстардың Ішкі істер департаменттерінің бастықтары осы бұйрықты жол полициясы қызметкерлерінің зерделеуін және орындауын қамтамасыз етсін.
3. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Жол полициясы комитеті осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуден өткізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне жіберсін және мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін оның ресми жариялануын қамтамасыз етсін.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Ішкі істер вице-министрі Қ.Б.
Өскенбаевқа және Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Жол полициясы комитетіне жүктелсін.
5. Осы бұйрық ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
Министр
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2006 жылғы 10 шiлдедегі N 341 бұйрығымен бекітілген Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау ережелері
1. Жалпы ережелер
1. Осы Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау ережелері (бұдан әрі - Ережелер) "Жол жүрісі қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және "Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мәселелері" туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 маусымдағы N 607 қаулысына сәйкес әзірленді және көлік құралдарын жүргізушілерді даярлаудың тәртібі мен мерзімдерін айқындайды.
2. Ереже ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны мен меншік (бұдан әрі - оқу ұйымы) түріне қарамастан, жүргізуші кадрлар даярлауды және қайта даярлауды жүзеге асыратын барлық жеке және заңды тұлғалар үшін орындауға міндетті болып табылады.
2. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлауды және қайта даярлауды ұйымдастыру
3. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау, сондай-ақ көлік құралының бір түрінен басқа түрін жүргізу құқығына қайта даярлау "А", "В", "С", "Д", "Е"
санаттарындағы көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау бағдарламасына (1- қосымша) сәйкес жүзеге асырылады. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау және қайта даярлау мерзімі оқу бағдарламаларының көлеміне қарай екі айдан алты айға дейін бекітіледі.
4. "А", "В", "С", "Д" және "Е" санаттарындағы көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау денсаулығы белгіленген медициналық көрсетімдерге сәйкес келетін адамдар қатарынан жүзеге асырылады.
5. Жүргізушілерді даярлау, сондай-ақ бір көлік түрінен басқа көлік құралының түрін жүргізу құқығына қайта даярлау күндізгі немесе кешкі оқыту нысанында жүзеге асырылады. Оқыту бағдарламасын меңгерген адамдар оқу ұйымдарында толық оқыту курсы бойынша қорытынды аттестациядан өтеді және оқыту курсын бітіргені туралы куәлік (2-қосымша) алады.
3. Оқу процесін ұйымдастыру
6. Алынып тасталды - ҚР Ішкі істер министрінің 2010.08.27 N 370(алғаш ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен соң қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
7. Білім беру процесін ұйымдастыру оқу ұйымы дербес әзірлейтін және бекітетін әрбір пән бойынша оқу жоспарымен және бағдарламаларымен, сондай- ақ көлік құралдарын жүргізушілерді даярлаудың кесте-жоспарымен, сабақ кестелерімен және жүргізуге үйрету кезегінің кестесімен регламенттеледі. Оқыту ұйымы оқушылардың аралық аттестациясын бағалау, оның нысаны, тәртібі және мерзімділігі жүйесін таңдауды дербес жүзеге асырады.
8. Оқыту ұйымы:
өз құзыретіне жатқызылған функциялардың орындалуына;
көлік құралын жүргізушілерді даярлаудың оқу жоспарына және жоспар- кестесіне сәйкес оқу бағдарламаларының толық көлемде жүзеге асырылуына;
оқушыларды даярлаудың жоғары сапасына;
білім беру процесі кезінде оқушылар мен оқу ұйымы қызметкерлерінің өмірі мен денсаулығына;
оқушылар мен оқу ұйымы қызметкерлерінің құқықтары мен бостандықтарының бұзылуына жол берілмеуіне;
көлік құралдарының техникалық ақаусыз күйде ұсталуына және жүргізуге өндірістік үйрету шеберлерін рейс алдындағы медициналық тексерудің ұйымдастырылуына жауап береді.
9. Автомобильдердің техникалық жай-күйін тексеру және рейс алдындағы медициналық тексеруден өткізу жол парағында (3-қосымша) көрсетіледі, ол меншік нысанына қарамастан, оқыту процесінде пайдаланылатын барлық жаттығу көлік құралдарына күн сайын жазылады.
10. Оқу ұйымдарына Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасымен қарастырылған тәртіпте оқу процесінің бұзылуына ықпал ету шаралары қолданылады.
11. Оқушыларды қабылдау оқуға түсуші арызының (5-қосымша) және білім беру қызметін көрсету туралы шарттың негізінде оқыту ұйымы бойынша бұйрық (4-қосымша) бойынша жүзеге асырылады.
12. Азаматтарды оқуға қабылдау мынадай құжаттарды ұсынғаннан кейін жүргізіледі:
1) "А", "В", "С" және "Д" санаттарындағы көлік құралдарын жүргізу құқығына жүргізушілер даярлау үшін:
оқуға түсушінің арызы;
тиісті көлік құралын жүргізуге жарамдылығы туралы медициналық анықтама;
3,5 х 4,5 өлшеміндегі фотосуреті;
жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;
2) көлік құралын жүргізу құқығына жүргізушілерді қайта даярлау үшін, жоғарыда көрсетілген құжаттардан басқа - жүргізуші куәлігінің көшірмесі мен жүргізушінің жеке карточкасы;
3) "Е" санатындағы көлік құралын жүргізу құқығына жүргізушілерді қайта даярлау үшін жүргізушінің кемінде 12 ай жұмыс өтілін растайтын құжаты қажет;
4) "Д" санатындағы көлік құралдарын басқару құқығына жүргізушілерді даярлау үшін адам жиырма бір жасқа толу керек, кем дегенде үш жыл жүргізуші өтілі, оның ішінде "С" санатына жататын көлік құралдарын кем дегенде бір жыл басқару өтілі болу қажет.
13. Оқушыларды даярлап шығару оқыту ұйымының бұйрығымен (6- қосымша) ресімделеді.
14. Көлік құралын жүргізушілерді даярлау және қайта даярлау жөніндегі оқу топтарындағы адамдар саны 15-тен 30-ға дейін болады.
15. Оқу жоспарлары мен оқыту бағдарламаларының орындалуын бақылауды ұйымдастыру мақсатында сабақ басталғаннан кейін 10 күннен кешіктірмей оқыту ұйымы бекітілген нысандағы оқушылар тізімін (7-қосымша)
ұсына отырып, әрбір оқу тобын жол полициясының тіркеу-емтихан бөлімшесінде тіркейді.
16. Біліктілік емтихандарын қабылдауды ретке келтіру және жүргізуші құқығын алуға үміткерлерді көлік құралдарын жүргізу құқығынан айырылған жүргізушілердің деректер базалары бойынша алдын ала тексеру мақсатында оқу ұйымдары оқу аяқталуға кемінде 30 күн бұрын жол полициясының тіркеу- емтихан бөлімшесіне әрбір оқу тобындағы оқушылар тізімін және оқу аяқталатын күнді көрсете отырып, біліктілік емтихандарын қабылдау туралы тапсырыс жібереді.
17. Теориялық, практикалық-зертханалық, практикалық және бақылау сабақтары оқытудың негізгі нысандары болып табылады.
Әрбір пән бойынша теориялық сабақтар әдетте, күніне екі сағаттан, ал практикалық-зертханалық сабақтар 4-6 сағаттан аспайтындай етіп жоспарлануы керек. Бір күн ішінде автомобиль жүргізуді үйренушіге автотренажерда - бір сағаттан аспайтын, "Колоннада жүру" жаттығуын, сондай-ақ төрт сағат ішінде көзделетін жүк тасымалдаумен байланысты жаттығуларды қоспағанда, жаттығу автомобилінде екі сағаттан аспайтын уақыт үйретуге рұқсат етіледі.
18. Теориялық және практикалық-зертханалық оқу сабағының ұзақтығы - 45 минут, тапсырма беру, қорытынды жасау, құжаттама ресімдеу және оқушылар ауысымы уақытын қоса алғанда, автомобиль жүргізу жөніндегі практикалық сабақтардың ұзақтығы - 60 минут. 90 минут ішінде үзіліссіз практикалық- зертханалық сабақ жүргізуге жол беріледі. Оқу уақытының ұзақтығы жұмыс күндері 4 сағаттан, демалыс алдындағы және демалыс күндері - 6 сағаттан аспауға тиіс.
19. Теориялық сабақтарды оқытушы, ал автомобиль құрылғылары мен оған техникалық қызмет көрсету бойынша практикалық-зертханалық сабақтарды - өндірістік үйрету шеберімен бірлесіп оқытушы жүргізеді, автомобильді жүргізу бойынша практикалық сабақтарды көлік жүргізуге өндірістік үйрету шебері әрбір оқушымен жеке жүргізеді. Автомобиль құрылғылары мен оған техникалық қызмет көрсету және жол-көлік оқиғасында зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету бойынша практикалық-зертханалық сабақтар бір немесе бірнеше тақырып бойынша тиісті теориялық материалды зерделегеннен кейін бригадалық тәсілмен жүргізіледі.
20. Жаңа материалды зерделеу мақсатында теориялық сабақтар оқу тобының құрамымен арнайы жабдықталған кластарда (кабинеттерде) жүргізіледі
22. Теориялық білімді бекіту және үйренетін техникада жұмыс істеудегі оқушылардың іскерлігі мен дағдыларын қалыптастыру мақсатында практикалық- зертханалық сабақтар автомобиль құрылғылары мен оған техникалық қызмет көрсету зертханаларында өткізіледі.
Практикалық-зертханалық сабақтар жалпы, жеке немесе аралас әдіспен өткізілуі мүмкін.
Жалпы әдіс бойынша оқу тобының барлық оқушылары бірмезгілде бірдей материалдық бөлікпен біркелкі жұмыстар істейді.
Жеке әдіс бойынша әрбір оқу тобы сол уақытта басқа оқу топтары орындап жатқан жұмыстан басқа немесе дәл сондай, бірақ материалдық бөліктің басқа үлгілерде жұмыс істейді.
Аралас әдіс жалпы және жеке әдістердің түрлі үйлесімдерінен тұрады.
Практикалық-зертханалық сабақтарды өткізу әдістерін таңдау сабақ мақсаттары бойынша айқындалады.
Практикалық жүргізу сабақтары әрбір оқушымен жеке автотренажерларда (болған жағдайда), автодромдарда (жүргізіп үйренуге арналған алаңдарда) және осы аумаққа қызмет көрсететін жол полициясымен келісілген (кемінде 3 жылда бір рет) жаттығу бағыттарында өткізіледі.
23. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 25 қарашадағы N 1650 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Жол қозғалысы ережелері бойынша сабақтар өткізуді автомобиль жүргізу жөніндегі тиісті жаттығуларды орындау басталғанға дейін жоспарлау керек.
24. Әрбір сабақты өткізу үшін оқу ұйымы басшысының жанында сабақ өткізу жоспары болуға тиіс, онда тақырыптың атауы, мақсаттары, оқу сұрақтары, оқу уақытының есебі, көрнекі-оқу құралдары мен оқытудың техникалық құралдарын пайдаланудың тәртібі, оқытушының (өндірістік үйрету шеберінің)
және оқушылардың іс-әрекеттері көзделеді.
25. Көлік жүргізуге өндірістік үйрету шеберінің сабақ өткізу кезінде жүргізуші куәлігі, көлік құралын тіркеу туралы куәлігі, жол парағы, жүргізу кезегінің кестесі, жол полициясымен келісілген жаттығу бағыттарының сызбасы, оқушыны жүргізуге үйретуді есепке алу туралы жеке кітапшасы (8-қосымша)
болуға тиіс.
26. Өткен материалды меңгеру сапасын бақылауды оқытушы (өндірістік үйрету шебері) сабақ өткізу барысында сабақты есепке алу журналына (автокөлік құралдарын жүргізуге үйретуді есепке алу туралы жеке кітапшаға) баға қойып, жүзеге асырады. Теориялық сабақтар кезінде кемінде 3-4 адамнан сабақ сұралуға тиіс, ал практикалық-зертханалық сабақтар барысында әрбір оқушыға баға қойылады.
27. Оқытушылар мен өндірістік үйрету шеберлерінің сабақ өткізу сапасын бақылауды сабақтарды есепке алу журналдарына жазбалар жасай отырып, оқу ұйымының басшылығы жүзеге асырады.
28. Оқу материалын меңгеру сапасын анықтау және оқушылардың білімін бағалау үшін қорытынды сабақтар өткізіледі. Қорытынды сабақтар нәтижелері бойынша әрбір оқушының және жалпы оқу тобының қорытынды аттестацияға дайындығы айқындалады. Барлық пәндер бойынша жақсы бағалар алған адамдар қорытынды аттестацияға жіберіледі.
29. "А" және (немесе) "В" санатындағы көлік құралдары жүргізушілерін даярлау бағдарламаларын өздігінен меңгерген адамдар оқыту ұйымдарында оқудың толық курсы бойынша қорытынды аттестациядан өтеді және оқыту курстарын бітіргені туралы куәлік алады. Оқыту курстарын бітіргені туралы куәлік алған адамдар жол полициясында біліктілік емтихандарын тапсыруға жіберіледі.
30. Қорытынды аттестацияның мақсаты мен мазмұны оқушыларды даярлаудың мәні мен сапасының оқу бағдарламасы талаптарына сәйкестігін анықтау болып табылады.
31. Қорытынды аттестация:
автомобиль құрылғылары мен оған техникалық қызмет көрсету;
Жол қозғалысы ережелері, қозғалыс қауіпсіздігі мен жол-көлік оқиғасында зардап шеккендерге алғашқы көмек көрсету негіздері;
іс жүзінде автомобиль жүргізу бойынша ішкі емтихандар түрінде өткізіледі.
32. Қорытынды аттестация өткізу үшін оқыту ұйымы басшысының бұйрығымен комиссия төрағасын қоса алғанда, құрамында кемінде үш адам болатын емтихандық комиссия құрылады. Комиссия құрамына келісім бойынша өзге де оқыту ұйымдарының өкілдері мен жол полициясы қызметкерлері енгізіледі. Комиссия төрағасы болып жоғары кәсіптік білімі, автокөлік құралын жүргізуде 2 жыл практикалық жұмыс өтілі бар адам тағайындалады.
33. Теориялық емтихандарды тапсыра алмаған оқушылар іс жүзінде көлік жүргізу емтиханын тапсыруға жіберілмейді.
34. Теориялық емтихан көлік құралын жүргізу құқығын алу үшін біліктілік емтиханын жүргізу сияқты өткізіледі, ал іс жүзінде автомобиль жүргізу емтиханы емтихан хаттамасы толтырылып және практикалық емтиханның бірінші сатысын өткізуге арналған сынақ жаттығуларының кешені жүргізіле отырып, Біліктілік емтихандарын өткізу әдістемесіне сәйкес жүргізіледі (9, 10, 11-қосымшалар).
35. Дәйекті себептермен емтихан тапсыра алмаған адамдар оларды кезекті топтармен бірге тапсыруға, ал қанағаттанарлықсыз бағалар алған адамдар қосымша өзіндік дайындықтан кейін, бірақ емтихан өткізілген күннен бастап 5 күн өткен соң қайта емтихан тапсыруға жіберіледі.
36. Қорытынды аттестация нәтижелері хаттамамен (12-қосымша)
ресімделеді, оған емтихандық комиссияның төрағасы, мүшелері, оқыту ұйымының басшысы қол қояды және мөрмен бекітіледі.
37. Аттестациядан өткен адамдарға белгіленген үлгідегі куәліктер беріледі.
38. Көлік құралдары жүргізушілерін даярлау және қайта даярлау бағдарламалары бойынша оқуды бітіргені туралы куәліктер осы көлік құралдарын жүргізуге құқық беретін құжат болып табылмайды, ол көлік құралдарының тиісті санаттарын жүргізу құқығына жүргізуші куәлігін алу үшін біліктілік емтихандарын тапсыру кезінде жол полициясының тіркеу-емтихан бөлімшесіне ұсынылады.
39. Куәлік жоғалған жағдайда оқу ұйымы жеке арыз және емтихандық комиссияның хаттамасы негізінде "Дубликат" береді. Арыз берілген сәттен бастап бір жұмыс күн ішінде.
40. Оқуды бітіргені туралы куәліктер мен тыңдалған курс туралы анықтамалар қатаң есептегі құжаттар болып табылады, олардың сериясы және баспаханалық реттік нөмірі болады. Оқу бітіргені туралы куәліктің жарамдылық мерзімі жүргізуші куәлігін алған кезде аяқталады.
41. Оқу ұйымдарының құжаттарының сақталуы және жойылуы «Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда құжаттама жасаудың және құжаттаманы басқарудың үлгілік ережелерін, Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың қызметінде жасалатын үлгілік құжаттардың тізбесін сақтау мерзімдерін көрсете отырып бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрінің міндетін атқарушының 2009 жылғы 25 қыркүйектегі № 128 бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу реестрінде № 5834 тіркелген) сәйкес жүзеге асырылады.
4. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлауға және қайта даярлауға басшылық жасау
42. Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлаудың және қайта даярлаудың ұйымдастырылуын бақылауды аумақтық жол полициясы бөлімшелері жүзеге асырады.
43. Жол полициясы қызмет көрсететін аумағында көлік құралдарын жүргізушілерді даярлайтын және қайта даярлауды жүзеге асыратын оқыту мекемелерін есепке алады, біліктілік емтихандарын өткізу барысында даярлау мен қайта даярлау сапасын анықтайды. Оқушылардың нашар теориялық немесе практикалық даярлығы анықталған жағдайда оқыту ұйымының басшылығына қажетті шаралар қабылдау үшін ескерту жолдайды. Егер оқыту ұйымы жол полициясының ескертуіне ден қоймай, емтихандарға теориялық білімі төмен және практикалық жүргізу машығы нашар оқушыларды жіберуді жалғастырса (біліктілік емтихандарын тапсыру проценті бастапқыда біліктілік емтиханына жіберілген адамдардың жалпы санының кемінде 20%-ін құрайды), онда осы оқыту ұйымы бойынша оқу топтарын тіркеуді тоқтата тұру жолымен бұл ұйымның қызметі шектеліп, осы ұйым туралы мәліметтер міндетті түрде бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.
44. Оқыту ұйымына тікелей басшылық жасау басшыға (директорға, бастыққа) жүктеледі. Басшы оқыту ұйымының оқу жоспарлары мен бағдарламаларын орындауына, оқу-тәрбие процесін ұйымдастыруға, қаржы- шаруашылық қызметіне және еңбектің қорғалуына толық жауап береді.
5. Оқу-материалдық база
45. Оқу жоспарлары мен бағдарламаларын іске асыру, көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау және қайта даярлаудың жоғары сапасын қамтамасыз ету мақсатында оқыту ұйымында:
қазіргі заманғы оқу-зертханалық жабдықтармен, оқытудың техникалық құралдарымен, оқу және көрнекі құралдармен жарақталған оқу кластары (кабинеттері) мен зертханалары;
автодромы (жүргізіп үйренуге арналған алаңы);
жаттығу көлік құралдары болуға тиіс.
46. Әртүрлі санаттағы жүргізушілер даярлауды жүзеге асыратын оқыту ұйымының жанында:
әдістемелік кабинет;
көлік құралдарының құрылғылары класы;
көлік құралдарын пайдалану класы;
Жол қозғалысы ережелері класы;
қозғалыс қауіпсіздігі класы;
медициналық дайындық класы;
еңбекті қорғау класы;
көлік құралдарының құрылғылары жөніндегі зертхана;
көлік құралдарына техникалық қызмет көрсету жөніндегі зертхана;
автотренажерлар класы;
автодром (жүргізіп үйренуге арналған алаң);
47. Оқу кластарының, зертханалардың құрамы, саны және мазмұны тиісті оқу жоспарлары мен бағдарламаларының талаптарына сәйкес айқындалады.
48. Аудиториялық қор жеткілікті болған жағдайда көлік құралдарының санаттары бойынша да, бағдарламалардың жекелеген бөлімдері бойынша да мамандандырылған құрылғылар кластары мен техникалық қызмет көрсету кластары ашылуы мүмкін. Аудиториялық қор жеткіліксіз болған жағдайда құрылғылар класы көлік құралдарын пайдалану класымен және еңбекті қорғау класымен біріктірілуі, ал Жол қозғалысы ережелері класы қозғалыс қауіпсіздігі және медициналық дайындық класымен біріктірілуі мүмкін.
49. "А" және "В" санаттарындағы көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау кезінде құрылғылар мен техникалық қызмет көрсету, Жол қозғалысы ережелері, қозғалыс қауіпсіздігі және медициналық дайындық кластарын біріктіруге жол беріледі.
50. Автомобиль құрылғылары және оған техникалық қызмет көрсету жөніндегі теориялық оқыту кластарын практикалық сабақтар зертханаларымен біріктіруге жол берілмейді.
51. Автотренажерлар болмаған жағдайда жүргізуге үйрету автомобильдерде ғана жүргізіледі.
52. Теориялық сабақ өткізуге арналған кластарда (кабинеттерде)
оқытушының жұмыс орны (кафедра), класс тақтасы, бірмезгілде 30 адамға дейін отыра алатын үстелдер мен орындықтар және жекелеген бөлшектерді көрсетуге арналған шолу үстелі болуға тиіс.
53. Оқу жабдығының саны бағдарламалық материалды толық әрі сапалы меңгеруді қамтамасыз ететіндей болуға тиіс. Жабдықты, макеттерді, стендтер мен қалқандарды орналастыру техникалық эстетика талаптары сақтала отырып жүргізілуге және еңбектің қорғалуын қамтамасыз етуге тиіс. Орнатылатын оқу жабдығы толықтай жақсы көрінетін, пайдалану үшін ыңғайлы болуға және әзірлеуші зауыт белгілеген түспен боялуға тиіс.
54. Қалыпты жұмыс істеу үшін үй-жайдың желдету жүйесі әрбір оқушыны бір сағат ішінде 15-20 текше метр таза ауамен қамтамасыз етуі керек, күн сәулесі оқушылар отырған жағдайда сол жақтан түсуге тиіс. Жарық беру медициналық талаптарға сай болуы керек.
55. Зертханаларда пәндердің барлық тақырыптары мен бөлімдері бойынша жаттығулар пысықтауды қамтамасыз ететіндей жабдықталған оқу орындары
56. Әрбір оқу орны жұмыс үстелімен (верстакпен), оқу жабдығымен, құрал- сайман жинағымен, аспаптармен және құрылғылармен, оқу құжаттамасымен (тапсырманы орындау жоспарымен, еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықпен, технологиялық нұсқау картасымен, оқу жабдығы мен құрал-саймандар тізбесімен)
жабдықталуға тиіс.
57. Оқу орындары мен жабдықтар пайдалы алаңды ұтымды әрі толық пайдалану, сондай-ақ техникалық эстетика талаптарын, еңбекті қорғау және өрт қауіпсіздігі ережелері ескеріле отырып орналастырылуға тиіс. Ірі агрегаттар мен тетіктер тұғырға бекітіледі. Қолданыстағы автомобильдер (автобустар) және қозғалтқыштар орналастырылған жағдайда зертхана (класс) газдарды сыртқа шығару үшін желдету жүйесімен және құбырмен жабдықталуы керек. Жанармай құю үй-жайдан тыс орналастырылған бактардан берілуге тиіс.
Оқу құжаттамасы жұмыс үстелінде орналасқан рамаларға салынады.
58. Жаттығу көлік құралдарында "Жаттығу көлік құралы" деген таным белгісі, оқушыға арналған қосымша артқы көрініс айнасы мен қосымша үдеткіш және тежегіш басқыштары болуға тиіс.
Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау ережелеріне 1-қосымша КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ДАЯРЛАУДЫҢ ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМАЛАР Түсіндірме жазба Үлгілік оқу жоспарлары мен бағдарламалары Қазақстан Республикасының "Жол жүрісі қауіпсіздігі" Заңына сәйкес, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 27 қарашадағы N 1650 қаулысыменбекітілген "Жол қозғалысының ережелері, көлік құралдарының іске қосылуы, қызметкерлердің міндеттері, жол қозғалысының қатысушылары және көлік құралдарының арнайы түспен, сигналмен жабдықталған арнайы және шұғыл қызметтердің тізімі туралы"
ережелерге сәйкес әзірленді.
Үлгілік оқу жоспары - әрбір оқушының орындауын міндеттейтін құжат.
Пәнді оқып білуге арнаған сағаттардың жалпы саны және емтихан мен сынаққа тапсыруға тиісті пәндер өзгертілмейді.
Жеке тақырыптық бағдарламаны оқып, білу реттілігі және тақырыпты оқып, білуге арналған сағаттар саны бағдарламаны толық орындаған жағдайда ғана өзгертіле алады.
Сабақ өткізу үшін арнайы оқу кабинеттері жабдықталады.
"А" санатына - бір кешенді кабинет немесе дәрсіханалық қор жеткілікті болған жағдайда 2 арнайы кабинет: біреуі - құрылым және техникалық қызмет көрсету; екіншісі - жол қозғалысының Ережелері, транспорт құралын басқару негіздері және жол қозғалысының қауіпсіздігі, оқу кабинетіндегі жабдықтауға сәйкес алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуді қамтиды.
Бұл бағдарлама мотоциклдердің кең тараған модельдерінің құрылысы мен техникалық қызмет көрсетуді, мотоциклдердің басқа түрлерін таныстырады.
Мотоциклдердің басқа да түрлерін жүргізуге үйретілетін топ дайындауда мототранспорттық құрал оқылады.
"В" санаты үшін - 2 арнайы жабдықталған кабинет: біреуі жеңіл автокөлік құрылысы және техникалық қызмет көрсетілу жағынан, екіншісі- жол қозғалысы Ережелері, транспорт құралдарын басқару және қозғалыс қауіпсіздігі негіздері, оқу кабинеттерінің жабдықталуына қарай алғашқы дәрігерлік көмек көрсету негіздерін қамтиды.
Оқу орнында оқу алаңы жетіспеген жағдайда оқу құралдарымен жабдықталған бір кабинет болуы мүмкін.
Бағдарлама жеңіл автокөліктің бір маркасының құрылысын және басқа маркалық құрылымдық ерекшеліктерін оқып, білуді қарастырады.
"С"»санаты үшін - 2 арнайы жабдықталған кабинет: біреуі автокөлік құрылысы және техникалық қызмет көрсету жағынан, екіншісі - жол қозғалысы Ережелері, транспорт құралдарын басқару және қозғалыс қауіпсіздігі негіздері, оқу кабинеттерінің жабдықталуына қарай алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Бағдарлама жүк автокөлігінің 2 маркасының (дизельді және карбьюраторлы) құрылысын оқып, білуді қарастырады.
"Д" санаты үшін - төмендегі оқу кабинеттері: құрылысы мен техникалық қызмет көрсету жағынан жол қозғалысы Ережелері, транспорт құралдарын басқару және қозғалыс қауіпсіздігі, жолаушылар тасымалдау барысында транспорт құралдарын пайдалану, алғашқы дәрігерлік көмек көрсету және құрылысы мен техникалық қызмет көрсету жағынан оқу кабинеттеріне сәйкес зертхана болады.
Көлік құрылысының жұмысы, техникалық қызмет көрсету және пайдалану Павловск автозауыты, Львов автозауыты, Ликинск автозауыты,»"Икарус"
автобусының базалық моделі негізінде жүргізіледі және оқу орнында анықталады.
"Е"»санаты үшін - төмендегі оқу кабинеттері: құрылысы мен техникалық қызмет көрсету жағынан транспорт құралдарын басқару және оқу кабинеттерінің жабдықталуына сәйкес қозғалыс қауіпсіздігі негізі жағынан қамтылады.
Оқушының "В", "С", "Д" санатына байланысты жеңіл автокөлік тіркемесі, жартылай тіркемесі мен түрлі автобустар "Құрылым және техникалық қызмет көрсету" пәнінде оқылады. Осыған сәйкес оқытушылар пәннің бағдарламасына өзгертулер енгізеді.
Автокөлік жүргізу сабақтары автотренажерде (егер болса), оқу автодромы алаңында және жол полициясымен келісіліп жол маршруттарында өтеді.
Жүргізушілерді дайындау барысында оқу топтарында 30 адамға дейін болады.
Теориялық оқу сағатының ұзақтығы, зертханалық - практикалық сабақтың ұзақтығы - 45 минут, жүргізуді үйретуге құжаттар дайындау, нәтижелерді талдау, оқушыларды алмастыруға кеткен уақытты қосып алғанда - 60 минут. Сабаққа қатысу, оқушылардың үлгірімі мен өткен тақырыптар есебін оқытушылар жүргізеді, ал көлік жүргізуге өндірістік үйретуші нұсқаушылар арнайы сабақ журналында жүргізеді.
Оқушылардың құрылым мен техникалық жабдық жөнінде оқып, білуі келесі кезекте болуы тиіс: атауы (жүйенің, механизмнің, аспаптың), қолданылуы, жұмыс істеу принципі, негізгі сипаттамалары, құрылымы, бақылау өлшемдері, кейбір ақаулар.
"Д" санаты үшін: техникалық ақауларды дала жағдайында техникалық көмексіз жөндеу есебінен оқылады.
"А" санаты үшін техникалық қызмет көрсету және жеңіл-желпі жөндеулер мотоцикл жүргізу сабағында үйретіледі.
Жеңіл жөндеулер жасау жұмыстары жүргізу сабағының өндірістік шеберінің басшылығымен жүргізіледі.
Осы мақсат арқылы әрбір оқушы көлік жүргізу графигімен келісе отырып бақылау (сабақ басында) және күнделікті қызмет көрсетуге (сабақ аяғында) тиіс.
Пәнді оқып, білу материалдық бөлім, стенд, плакат, оқу диафильмдерінің үзінділерін көрсету арқылы жүргізіледі. Ал практикалық сабақтар оқу автокөлігінде жүргізіледі.
"Алғашқы дәрігерлік көмек" пәні бойынша сабақты орта білімі бар дәрігер немесе медициналық қызметкер өткізеді.
"Д" санаты үшін "Транспорт құрылысының пайдалануы және жолаушылар тасымалын ұйымдастыру" пәнінен сынақ қабылданады.
Көлік құралын жүргізу бойынша сабақ өту уақытынан тыс өндірістік шебер, яғни нұсқаушы көмегімен автотренажер және автокөлікте өткізіледі.
Мұнда шебер автотренажерде 4 адамға, ал автокөлікте 1 адамға үйретеді.
Практикалық сабақта шеберде көлік жүргізу куәлігі, жүргізу сабағын үйретуге арналған құжаттар, жүргізуді үйрету графигі, сабақты жүргізу жоспары, оқу маршрутының схемасы болуы тиіс.
Оқу орнындағы типтік бағдарламаға сәйкес арнайы жаттығулар әрбір оқушымен жеке жүргізіледі.
Жаттығуларды толық игеруге нақты жағдайлары болмаса (мысалы, елді мекенде теміржол қиылысы, бағдаршам болмаса) онда жаттығулар автодромда өткізіледі.
Оқушылардың сабақ үстінде орындаған жаттығуларының есебі арнайы жеке есеп карточкасында жүргізіледі.
Оқу сапасын тексеру мақсатында оқу жоспарында бақылау жұмыстарын өткізу қарастырылған.
Оқу алаңындағы алғашқы сабақ N 1 және N 2 тақырыптардан кейін өтеді.
Сабақ барысында жаттығуларды меңгеру арқылы оқушының автокөлік жүргізуге дайындығы анықталады. Ал екінші сабақ N3 тақырыптан кейін өткізіледі.
Жаттығу сабағында автокөлікті бақылау және күнделікті қызмет көрсету қарастырылады.
"А" санаты үшін автокөлік жүргізу сабағы қосымша қорабы жоқ мотоциклде, ал нақты үйретуде арнайы мототранспорт құралында жүргізіледі.
Мотоцикл жүргізуді үйрету бойынша жаттығулар қатаң әрі арнайы белгіленген және тиісті құрал-жабдықпен қамтылған алаңда орындалады.
"Жолдарда жүргізу" тақырыбы арнайы жабдықпен қамтылған (транспорт құралдарының макеті, "стоп" сызығы, жол белгілері т.б.) оқу алаңында айналмалы маршрутпен өткізіледі. Сабақты үйрету барысында шебер оқушыдан жол қозғалысы Ережелерін қатаң сақтауды талап етуі тиіс.
"В" және "С" санатын меңгеру уақытын жеңіл және жүк көлігін жүргізуге бөлу оқу орнындағы әдістемелік комиссия арқылы анықталады.
"Д" санаты үшін тренажерде және автодромда қиын учаскелерде және қараңғы уақытта автобус жүргізуде жоғары сапаны қамтамасыз етуге тиіс.
Тренажерде және автодромда оқушылар жол қозғалысы Ережелерін сақтауға, апаттық сәттерден шығуды меңгереді. Автобусты қауіпсіз жағдайда жүргізуді қайталау сабағы көшеде, нақты транспорт құралдары мен жаяу адамдар арасында өтеді.
Педагогикалық ұжымның негізгі міндеті ең алдымен шеберлер оқушыларға жол тәртібін дұрыс сақтамау үлкен қауіп төндіретіндігін, әсіресе жолаушылар тасымалында үлкен жауапкершілікті қажет ететінін түсіндіру болып табылады.
Практикалық сабақты оқушылар автобустың жалпы құрылысымен танысқаннан соң бастау керек, сондай-ақ оқушылар жол қозғалысы Ережелерін және басқару негіздерін үйренуге тиіс. Сондай-ақ теориялық сабақ практикалық сабақтың алдында өтеді. Ең алдымен бақылау және тексеру сапасын арттыру өте маңызды болып табылады.
Күнделікті жүргізуді үйрену сабағының алғашқы сағатында автобустың жалпы құрылысын жүргізу алдында көру, ал соңғы сағатында күнделікті қызмет көрсету бойынша жұмыстар жүргізіледі. Көрсетілген жұмыстар шебердің бастап беруі арқылы жүреді.
Бөлінген уақытта көлік құралдарын игере алмаған оқушылардың қосымша ақы төлеу арқылы сабақ өткізу уақытын создыруға мүмкіндіктері бар.
Бітіру емтихандары техникалық қызмет көрсету және көлік құрылымы жөнінде, жол қозғалысының Ережелері, автокөлік жүргізудің практикалық жақтарын қамтиды.
Емтиханға типтік бағдарламада қарастырылған жүргізушілерді даярлау және қайта даярлау курсынан толық өткен адамдар жіберіледі. Емтихандар типтік бағдарлама негізінде билеттер бойынша немесе компьютерлік кешенді тест арқылы өткізіледі. Тәжірибе жүзінде автокөлік жүргізу емтиханы екі кезеңнен тұрады: бірінші кезең автодромда немесе оқу-жаттығу алаңында; ал екінші кезең - көше жолдарында, бақылау жолдарында өтеді.
"А" санаты үшін іштей алынатын емтихан тәжірибе жүзінде оқу-жаттығу алаңында өткізіледі. Емтихандарды өткізу үшін сол оқу орнында қызмет ететін қызметкер және жол полициясының қызметкері болатын құрамында бір комиссия төрағасы және екі мүшесі бар емтихан комиссиясы құрылады. Іштей алынатын емтихандардың нәтижелері хаттамамен бекітіледі.
Емтихан тапсырған адамдарға оқу курсынан өтті деген куәлік беріледі. Бұл құжат арқылы жол полициясында жүргізуші куәлігі беріледі. Куәлік формасын ҚР Ішкі істер министрлігі бекіткен.
Біліктілік бойынша жүргізу куәлігін ішкі істер органы атынан жол полициясы береді.
"А", "В", "С", "В,С", "Д", "Е" санатты біліктілік талаптары .
"А" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- әр түрлі жолдарда және метеорологиялық жағдайларда мотоциклді жүргізе білу;
- жол қозғалысы Ережелерін сақтау және жол-көлік оқиғаларын болдырмау;
- жолға шығар алдында мотоциклдің техникалық жағдайын тексеру және рейстен келген соң техникалық қызмет көрсетуден өту;
- жол үстінде болатын ақауларды қолда бар құрал-саймандар арқылы жөндеу;
- жол-көлік оқиғасы болған жағдайда өзіне және басқа адамдарға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді қатаң сақтау.
"А" санатты көлік құралдарының жүргізушісі төмендегілерді білуге тиіс:
- жол қозғалысы Ережелерін, көлік құралдарын пайдалану негіздерін;
- негізгі механизмдерді, аспаптарды, мотоцикл детальдарының атауын, құрылысы, жұмыс істеу принциптерін;
- жол үстінде болатын ақаулардың болу себептерін және оларды жою жолдарын;
- жол қозғалысы қауіпсіздігіне ауа райының (жаңбыр, тұман, көк тайғақ және т.б.) әсер етуін;
- жол-көлік оқиғасы болғанда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс реттілігін;
- мотоциклдің техникалық жағдайын тексеруде еңбек қауіпсіздігі ережелерін;
- жол қозғалысы Ережелерін, мотоциклді пайдалану ережелерін және қоршаған ортаны ластағаны үшін әкімшілік, қылмыстық жауапкершілікті;
"В" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- әр түрлі жолдарда және метеорологиялық жағдайларда жеңіл автокөлікті жүргізе білу;
- жол қозғалысы Ережесін сақтау, жолдағы қиын жағдайда сабырлылық сақтау және жол-көлік оқиғасын болдырмау;
- жолға шығар алдында жеңіл автокөліктің техникалық жағдайын тексеру және күнделікті техникалық қызмет көрсету;
- жолда болатын кішігірім ақауларды жою;
- жол-көлік оқиғасы болған жағдайда өзіне-өзі және басқаларға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді сақтау.
"В" санатты көлік құралдарының жүргізушісі төмендегілерді білуге тиіс:
- негізгі механизмдерді, аспаптарды, автокөліктің орналасуын, қызметін, құрылысын, жұмыс істеу принциптерін;
- жол қозғалысының Ережелерін, көлік құралы мен қозғалыс қауіпсіздігінің негізін;
- жол үстінде болатын ақаулардың себептерін және көлік құралының пайдалануға жол берілмейтін ақаулар түрлерін;
- жол апаты болған жағдайда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс
- жолға шығар алдында күнделікті техникалық қызмет көрсету жұмыстарын;
- автокөліктің техникалық жағдайын тексеруде еңбек қауіпсіздігі
- жол қозғалысы Ережелерін, автокөлікті пайдалану Ережелерін және қоршаған ортаны ластағаны үшін әкімшілік, қылмыстық жауапкершілікті.
"С" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- әр түрлі жолдарда және метеорологиялық жағдайда жүк автокөлігін
- жол қозғалысы Ережелерін сақтау және жол апатын болдырмау;
- жолға шығар алдында автокөліктің техникалық жағдайын тексеру;
- жұмыс уақытында болатын ақауларды жою;
- жол апаты болған жағдайда өзіне-өзі және басқаларға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді сақтау.
"С" санатты көлік құралының жүргізуші төмендегілерді білуге тиіс:
- жүк автокөлігінің негізгі механизмдердің, аспаптардың жұмыс істеу принциптерін;
- жол қозғалысы ережелерін, көлік құралымен жұмыс жасау негіздерін;
- жол үстінде болатын ақаулардың себептерін және оларды қолда бар құрал- саймандармен жоюды;
- жол қозғалысы қауіпсіздігіне ауа-райының (жаңбыр, тұман, көк тайғақ
- жол апаты болған жағдайда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс
- автокөліктің техникалық жағдайын тексеруде еңбек қауіпсіздігі
- жол қозғалысы ережесіне және қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті.
"В, С" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- әр түрлі жолдарда және метеорологиялық жағдайда жеңіл және жүк автокөліктерін жүргізе білу;
- жол қозғалысы Ережелерін, көлік құралдарымен жұмыс жасау;
- жолға шығар алдында автокөліктің техникалық жағдайын тексеру;
- жұмыс уақытында кішігірім ақауларды механизмді бұзусыз жою;
- жол апаты болған жағдайда өзіне-өзі және басқаларға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді сақтау.
"В, С" категориялы көлік құралының жүргізушісі төмендегілерді білуге тиіс:
- жеңіл және жүк автокөлігінің негізгі механизмдерінің қызметін, құрылысын, жұмыс істеу принциптерін, орналасуын;
- жол қозғалысы Ережелерін, көлік құралымен жұмыс жасау негіздерін;
- жол үстінде болатын ақаулардың себептерін білу, оларды қолда бар құрал-
- жол қозғалысы қауіпсіздігіне ауа-райының (жаңбыр, тұман, көк тайғақ және т.б.) әсері және жол-көлік апаттарының алдын алуды;
- жол апаты болған жағдайда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс
- автокөліктің техникалық жағдайын тексеруде еңбек қауіпсіздігі ережелерін және бензин, электролит, майлар сияқты материалдармен жұмыс жасауды;
- жол қозғалысы Ережесін бұзғаны үшін және қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті.
"Д" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- "Д" санатына жататын көлік құралдарымен жұмыс жасау;
- жол қозғалысы Ережелерін сақтау және жол-көлік апаттарын болдырмау;
- жолға шығар алдында автобустың техникалық жағдайын тексеру;
- жұмыс уақытында болатын механизмді бұзуды қажет ететін ақауларды жою;
- техникалық көмексіз дала жағдайында қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу;
- жол апаты болған жағдайда өзін-өзі және басқаларға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді сақтау;
- кондуктор болмаған жағдайда радио арқылы тоқтайтын пункттерді, жолақы төлеу тәртібін және билеттерді алу тәртібін хабарлап отыру;
- тоқтайтын пункттерде абонемент кітапшаларының сатылымын және билет есебін жүргізу.
"Д" санатты көлік құралының жүргізушісі төмендегілерді білуге тиіс:
- "Д" санатына жататын көлік құралының механизмдерінің, аспаптарының қызметін, құрылысын, жұмыс істеу принциптерін, болатын ақау себептерін, белгілерін, қауіптілігін және жою жолдарын;
- техникалық қызмет көрсету жұмыстарының көлемін, қайталануын және ережелерін; техникалық қызмет көрсету жұмыстары мен дала жағдайындағы жөндеу жұмыстарын ұйымдастырудың ерекшеліктерін;
- жол қозғалысы Ережелерін, көлік құралдарын пайдалану негіздерін және қозғалыс қауіпсіздігін;
- қалааралық тасымалдауды ұйымдастырудың ерекшеліктерін, жүргізушілердің жұмыс кестесін;
- автобустарды пайдалану ережелерін және осы ережелерге бақылау
- билет жүйесі және автокөліктің негізгі түсініктерін, тасымалдаудың диспетчерлік басқару негіздерін;
- қозғалысқа бақылау жасау және диспетчерлік байланыстың техникалық құралдарын;
- қозғалыс құрамының жұмысын, пайдалануды жақсарту жолдарын, тәжірибелі жүргізушілердің жұмыс істеу тәсілдерін;
- жұмыс жоспары мен есебінің негізгі ережелерін;
- радиобайланысты дұрыс пайдалану ережелерін;
- жол элементтері және олардың қозғалысқа деген қауіпсіздігін;
- қозғалыс теориясының негізгі түсініктерін;
- негізгі пайдалану материалдарының сақталуын, тасымалдау, қолдану, қасиеттері, оларды үнемдеуде шығын нормасын;
- автокөлік дөңгелегі мен аккумуляторлы батареяның қызмет көрсету ұзақтығын созу жолдарын;
- қозғалыс қауіпсіздігіне ауа-райының (жаңбыр, тұман, көктайғақ және т.б.)
әсері және жол-көлік апаттарының алдын алуды;
- жол апаты болған жағдайда жолаушыларды жедел көшіру ережелерін;
- жол апаты болған жағдайда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс
- автобустың техникалық жағдайын тексеруде еңбек қауіпсіздігін сақтау
- қоршаған ортаны қорғау және автобусты дұрыс пайдалану ережелерін;
- жолаушыларға қызмет көрсету мәдениетін, тәртібін, этикасын, еңбек пен демалыс тәртібін.
"Е" санатты көлік құралының жүргізушісіне қойылатын талаптар:
- "В", "С", "Д"санатына жататын көлік құралдарымен жұмыс істеу;
- жол қозғалысы Ережелерін сақтау және жол-көлік апаттарын болдырмау;
- 750 кг-нан жоғары салмақты тіркемелерді алып өту;
- жол апаты болған жағдайда өзіне-өзі және басқаларға алғашқы дәрігерлік көмек көрсете білу, сондай-ақ оларды жеткізуде ережелерді сақтау;
- техникалық көмексіз қалпына келтіру жұмыстарын орындау.
"Е" санатты көлік құралының жүргізушісі төмендегілерді білуге тиіс:
- автопойыздар мен сүйрету қабілеті бар автокөліктердің техникалық қызмет көрсету ережелерін және автокөлік құрылысы мен қызметін;
- жол қозғалысы Ережелерін, көлік құралдарын пайдалану негіздерін;
- автопойыздардың жөндеу аралық қызметін ұзарту жолдарын;
- негізгі материалдық заттардың қолданылуын, оларды үнемдеудің жолдарын, шығын нормаларын;
- автокөліктер мен автопоездар қозғалысы теориясының негіздерін;
- жол элементтері және олардың қозғалысқа қауіпсіздігін;
- қозғалатын құралды пайдаланудың жоғары өндірісін қамтамасыз ету
- автокөлік тарифтері туралы негізгі түсініктерді;
- тасымалдаудың диспетчерлік басқару негіздерін, диспетчерлік байланыс және автокөлік қозғалысын бақылаудың көліктік құралдарын;
- жол апаты болған жағдайда алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің дұрыс
- көлік құралдарының техникалық жағдайын тексеруде қауіпсіздік ережелерін және бензин, электролит, майлармен дұрыс жұмыс жасауды;
- жол қауіпсіздігі Ережелерін бұзғаны, қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті;
- автопойыз жұмысының есебі мен жоспарлаудың негізгі ережелерін.
"А" САНАТТЫ КӨЛІК ҚҰРАЛЫНЫҢ ЖҮРГІЗУШІЛЕРІН ДАЙЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМА.
Үлгілік оқу жоспары
N№
Пәндер
Сағаттар саны
Барлы-
Оның ішінде ғы
Теория-
Практика- лық
Құрылым және техникалық қызмет көрсету.
Жол қозғалысы ережелері.
Көлікті пайдалану негіздері.
Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету.
Барлығы:
Кеңестер
Емтихандар
"Құрылым және техникалық қызмет көрсету"
"Жол қозғалысы Ережелері, көлік құралдарын негіздері және жол қозғалысы қауіп- сіздігі"
Мотоцикл жүргізу
Сынақ
"Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету"
Мотоцикл жүргізу **
* Оқу орнында мотоциклді жүргізу жөнінен емтихан мотоцикл жүргізуге бөлінген сағаттар уақытында өткізіледі.
** Жүргізу оқу уақытынан тыс жүргізіледі.
"ҚҰРЫЛЫМ МЕН ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ" пәні бойынша тақырыптық жоспар мен үлгілік бағдарлама. Тақырыптық жоспар Бөлімдер мен тақырыптар атауы Сағаттар са- ны Мотокөліктік құралдардың жіктелуі және мотоциклдің жалпы құры- лымы.
1-бөлім. Двигатель.
Двигательдің жалпы құрылысы және двигатель жұмысы.
Жанар-жағар майлар. Механизмдер мен двигатель жүйесіне қызмет көрсету.
2-бөлім. Электр қондырғылары.
Тоқ көздері. Оталу жүйесі. Жарық беру және сигнализация қондыр- ғылары.
Электр қондырғыларының қызмет көрсетуі.
3-бөлім. Трансмиссия.
Трансмиссияның құрылымы мен жұмысы. Трансмиссияның қызмет көрсетуі.
4-бөлім. Басқару органдары, жүргізетін бөлім.
Мотоцикл рамасының құрылымы, арбаша кузовының рамасы.
Жүргізу бөлімінің жұмысы және құрылымы.
Басқару органының жұмысы мен құрылымы.
Жүргізу бөліміне және басқару органына қызмет көрсету.
Мотоциклді қыста, жазда пайдалану ерекшеліктері.
* Тақырыпты талдау практикалық сабақта жүреді.
Бағдарлама
N 1 Тақырып. Мотокөлік құралының жіктелуі және мотоциклдің жалпы құрылымы.
Мотокөлік құралының әр түрлілігі: мотоциклдер, мотороллерлер, мотокарттар.
Мотоциклдер жіктелуі: өте жеңіл, жеңіл, орташа, ауыр (жұмыс жасау көлемі бойынша); екі актілі және төрт актілі (жұмыс процесі бойынша). Мотоциклдің жалпы құрылымы.
1-Бөлім. ДВИГАТЕЛЬ.
N2 Тақырып. Двигательдің жұмысы және жалпы құрылымы.
Двигательдің жүйесі механизмінің жалпы құрылымы. Кришипті-шатунды механизм жұмысы, қызметі, құрылымы.
Газ бөлу механизмінің жұмысы, атқаратын қызметі және құрылымы. Бір цилиндрлі екі актілі двигательдің жұмыс істеу процесі және төрт актілі бір немесе екі цилиндрлі двигательдің жұмыс істеу процесі.
N3 Тақырып. Двигательдің салқындату және майлау жүйесі.
Двигательдің майлау жүйесінің атқаратын қызметі, құрылымы.
Двигательді салқындату жолдары. Двигательдің қатты қызып кету себептері, оның алдын-алу.
N4 Тақырып. Жанар-жағар майлар. Қоректендіру жүйесі.
Мотоцикл двигателі үшін бензиннің түрлері мен сапалық көрсеткіштері. Екі актілі мотоцикл двигателі үшін жанар майлар және оларды дайындау.
Жанармаймен қоректендіру жүйесінің атқаратын қызметі, жалпы құрылымы.
Қоректену жүйесінің қондырғылары.
Карбюратор жұмысы: орташа және толық ауырлықта двигательдің жұмыс жасауы. Карбюратордың ақаулары және оларды жою жолдары.
N5 Тақырып. Механизмдер мен двигатель жүйесіне қызмет көрсету.
Двигатель механизміне қызмет көрсету. Цилиндр картерін шаңнан тазалау.
Картер қақпағын қатайту, подсостағы ауа қалдығын шығару және май тамуды тексеру.
Төрт актілі двигательде клапан арасын қалпына келтіру, май деңгейін тексеру, майды ауыстыру.
Жанармай беру жүйесіне қызмет көрсету. Карбюраторды тексеру, оны шаңнан тазарту.
2-Бөлім. ЭЛЕКТР ҚОНДЫРҒЫЛАРЫ.
N6.Тақырып. Тоқ көздері. Оталу жүйесі.
Аккумулятор батареясының атқаратын қызметі. Генератор мен рене- реттеушінің қызметі.
Жалпы құрылымы және жұмысы. Оталу жүйесі. Батареядан оталудың принциптік схемасы. Батареяны оталдырудың қондырғылары, атқаратын қызметі және мотоциклде орналасуы. Генератордан оталу жүйесінің схемасы. Оталудың электрондық жүйесі. Оталудың ерте немесе кеш жүзеге асуы, олардың белгілері.
Оталу сәтінің двигатель қуатына жылу режиміне және детальдарының тозуына әсері. Оталуды құру.
Оталу жүйесі аспаптарының ақаулары және оларды жою жолдары.
N7 Тақырып. Жарық және сигнализация қондырғылары.
Фарларды, артқы фонарлардың, жарық және алыс-жақын жарықтың кнопкаларының, бұрылу белгісінің жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы.
Дыбыс сигналы, оның құрылымы және жұмысы.
Жарық және сигнализация аспаптарының ақаулары және оларды жою жолдары.
N8 Тақырып. Электр қондырғыларының қызмет көрсетуі.
Аккумуляторлық батарея: мастик пен клемді ластанудан тазарту, электролиттің тығыздығы және оның деңгейін тексеру.
Генератор, генератордың қатаюын тексеру, коллектор щеткаларын, сымдар байланысын тексеру.
Айналмалы тоқтың релесі. Ластанудан және шаңнан тазарту, реле- реттеушінің қатаюын тексеру.
Оталу жүйесі, оталу жүйесі қондырғыларының жағдайы мен қатаюын тексеру, электрод свечаларын тексеру және тазарту.
Электронды тиристорлық коммутатор, шаң мен ылғалдан тазартуға коммутатордың "салмақпен" электрлік байланысын тексеру.
3-Бөлім. ТРАНСМИССИЯ.
N9 Тақырып. Трансмиссия құрылымы мен жұмысы.
Сцепление түрлері мен атқаратын қызметі. Сцеплениенің қондырғысы және жұмысы. Ауысу механизмі мен ауыстыру қорабының жұмысы, құрылымы және атқаратын қызметі.
Жіберу механизмінің жұмысы. Құрылымы және атқаратын қызметі.
Кардонды және цепті ауыстырудың жұмысы, оның қондырғысы және атқаратын қызметі.
Трансмиссияның ақаулары және оларды жою жолдары.
N10 Тақырып. Трансмиссияға қызмет көрсету.
Сцеплениенің жұмысқа икемділігін тексеру. Механизмнің сөнуін тексеру.
Сцепление қондырғыларына қарау.
Ауыстыру қорабының сырт пішінін тексеру. Ауыстыру механизмінің жұмысқа қабілеттілігін тексеру. Ауыстыру қорабындағы майды ауыстыру және толықтырып тұру.
Шынжырды ауыстыру, шынжырды ауыстыруды оқып, білу және шынжырдың, жұлдызшаның техникалық жағдайын анықтау. Шынжырды дұрыс тартуды қадағалау. Шынжырлық ауыстыруға қарау.
Кардонды ауыстыру. Кардонды ауыстыруды қадағалау және оның техникалық жағдайын анықтау. Крестовинаны майлау. Негізгі ауыстырудың жұмыс қабілеттілігі. Негізі ауыстыру картерінде май деңгейін тексеру. Негізгі ауыстыру картеріндегі май ауыстыру тәртібі.
4-Бөлім. НЕГІЗГІ ЖҮЙЕНІҢ ЖҮРГІЗУ БӨЛІМІ.
БАЙЛАНЫСТЫРУ МҮШЕЛЕРІ.
N 11 Тақырып. Мотоцикл рамасының құрылымы, жанындағы арбашаның рамасы мен кузовы және атқаратын қызметі.
N 12 Тақырып. Жүргізу бөлімінің жұмысы мен құрылымы.
Артқы қатаюдың, алдыңғы вилканың, алдындағы және соңындағы тежеуіштердің жалпы құрылымы, жұмысы, атқаратын қызметі. Дөңгелектер мен баллондар.
N13 Тақырып. Басқару органының жұмысы және қондырғылары.
Байланыстыру органының жұмысы, жалпы қондырғылары, атқаратын қызметі. (Рульдік колонкалар, рульдік амортизатор, алдыңғы тежегіш, декомпрессор, аяқ тежегіші). Жарық, сигнализация және бақылаудың кнопкалық түрлері.
N14 Тақырып. Негізгі жүйенің қызмет көрсетуі, жүргізу бөлімі және байланыстыру органы.
Негізгі жүйесі: мотоциклді, жанындағы тіркеменің рамасы мен кузовы.
Жүретін бөлімі, дөңгелектер мен баллондардың (ступица, дөңгелектегі қысым) техникалық жағдайын анықтау және көру. Мотоцикл мен жанындағы тіркеменің дөңгелектері арақашықтығын сақтау.
Басқару органдары, рульдік колонка мен рульдік амортизациялаудың техникалық жағдайын анықтау, депмферді қадағалау, алдыңғы және артқы тежеуіштердің байланыстыру органдарын тексеру. Алдыңғы және артқы тежеуіштерді қадағалау жұмыстарының орындалу барысы.
N15 Тақырып. Мотоциклді қыста, жазда пайдалану ерекшеліктері.
Төменгі температура жағдайында байланыстыру органдарының жұмысын дайындау. Аккумулятор батареясын қыста пайдалануға дайындау.
Дөңгелек қақпаларының тозу деңгейін анықтау және оларды алмастыру.
Арнайы "браслет" атты шынжырды пайдалану.
Жанар-жағар май жүйесін жазда пайдалануға дайындау. Двигательді ластанудан және майлардан тазарту.
"ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ" пәнінің үлгілік тақырыптық жоспары мен бағдарламасы.
Тақырыптық жоспар.
Сағат саны
Бөлім және тақырып атаулары Бар- лы- Теори- ялық сабақ Практи- калық 1-Бөлім. Жол қозғалысы Ережелері.
Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер. Жүргізушілер- дің, жаяу адамдардың және жолаушылардың міндеттері.
Жол белгілері.
Жол белгілері және оның сипаттамасы. 1-3 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар.
Қозғалыс тәртібі. Көлік құралының аялдауы және тұрақтауы.
Жол қозғалысын қадағалау.
4-5 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар.
Жол қиылысынан өту.
Жаяу адамдар өтетін жерден өту, маршрутты көлік құралдарының тоқтауы және темір жол пойызы.
6-7 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар.
Қозғалыстың ерекше жағдайлары .
Жолаушылар мен жүк тасымалдану.
Көлік құралдарының жабдықтары мен техникалық жағдайы.
Нөмірлік, алдын-ала хабар беретін белгілер, жазулар және белгіле- нулер.
2-Бөлім. Жүргізушінің құқықтық жауапкершілігі.
Әкімшілік жауапкершілік.
Қылмыстық жауапкершілік.
Азаматтық жауапкершілік.
Табиғатты қорғаудың құқықтық негіздері.
Көлік құралына деген меншік құқығы.
Көлік құралын және жүргізушіні сақтандыру.
Бағдарлама 1-Бөлім. ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ.
N1 Тақырып. Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер.
Жүргізушілердің, жаяу адамдардың, жолаушылардың міндеттері.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін және тәртібін сақтауды қажет ететін ережелер.
Ережелердің жалпы құрылымы. Ережедегі негізгі түсініктер мен терминдер. Жол қозғалысына қатысатын тұлғалардың және жол қозғалысын реттейтін тұлғалардың міндеттері. Жол қозғалысындағы тыйым салу тәртібі.
Механикалық көлік құралының жүргізушісінде болуға міндетті және полиция қызметкерлеріне көрсететін құжаттар.
Жолға шығар алдындағы жүргізушінің міндеттері. Лауазымды тұлғаларға көлік құралын пайдалануға беру тәртібі. Мүгедек-жүргізушілердің міндеттері.
Көлік құралын пайдалануға және басқаға беруге жол берілмейтін жағдайлар.
Арнайы сигналы бар көлік құралының жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері. Арнайы көлік құралының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа жүргізушілердің міндеттері. Арнайы көлік құралының қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа міндеттер. Жол апатына ұшыраған жүргізушінің міндеттері. Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаяу адамдар мен жолаушылардың міндеттері.
N2 Тақырып. Жол белгілері.
Жалпы жол қозғалысын ұйымдастыруда жол белгілерінің алатын орны.
Белгілерді орналастыруға арналған талаптар. Маусымдық, уақытша және негізгі белгілер.
Ескертетін белгілер. Атқаратын қызметі. Ескертудің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің атауы мен атқаратын қызметі. Ескертуші жол белгісі бар жолдың қауіпті учаскесінде жүргізушінің іс-әрекеті.
Тыйым салатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Тыйым салудың жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасатын жері, атауы, атқаратын қызметі.
Тыйым салатын жол белгілерінің талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Алдын-ала жазылатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Алдын-ала жазудың жалпы белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеттері.
Ақпаратты-сілтеу жол белгілері. Атқаратын қызметі. Ақпаратты-сілтеу жол белгілерінің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасқан жері, атауы, Қозғалыстың белгілі кестесі енгізген жол белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Қызмет көрсету жол белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір жол белгісінің атауы мен орналасуы.
Қосымша ақпарат белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір белгінің атауы мен орналасуы.
N3 Тақырып. Жол белгілері және оның сипаттамалары.
Таңбаның жалпы жол қозғалысы ережелеріндегі ұйымдастыру маңызы, жіктелуі. Көлденең таңба. Атқаратын қызметі. Көлденең таңбаның талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Тік таңбалар. Атқаратын қызметі. Тік таңбаның әрқайсысының түсі мен қолдану шарты. Кешенді есептер шығару. Оқытудың техникалық құралдары, макеттер, стендтер қолдану арқылы жол-көлік оқиғасын талқылау. Жол белгілері және жол таңбаларын басқару іскерлігін қалыптастыру. Жол қозғалысының нақты жағдайларында жүргізушілердің іс-әрекеттерімен танысу.
N4 Тақырып. Көлік құралдарының қозғалысы, аялдауы мен тұрақтауы.
Ескерту сигналдары. Сигналдар түрлері. Атқаратын қызметі. Сигналдарды жарық нұсқауларымен және қолмен көрсету ережелері. Дыбыс сигналдарын қолданатын жағдайлар. Басып озуда ескерту сигналдарын беру тәртібі. Күндіз жақындату фарын пайдалану. Жол-көлік оқиғасы және оның алдын-алу. Ескерту сигналдарын дұрыс бермеудің зардаптары.
Қозғалыс басы, қозғалыс бағытының өзгеруі. Жол қиылысында бұрылу тәртібі және жол қиылысында айналу. Тежеуішпен жұмыс жасау. Айналуға тыйым салынатын жерлер. Кері қозғалыс тәртібі.
Оңтайландыру тәртібін сақтамау зардаптары. Жолдағы көлік құралдарының орналасуы. Жолдағы көлік құралдарының орналасуына қойылатын талаптар, қозғалыстың жылдамдыққа тәуелділігі.
Трамвай жолымен жүруге рұқсат етілетін жағдайлар.
Көліктің жолда дұрыс орналаспауының зардаптары.
Қозғалыс жылдамдығы және арақашықтық. Қозғалыс жылдамдығын таңдауға әсер ететін факторлар. Жылдамдық режимін таңдаудағы тыйым салулар.
Арақашықтық пен үзілістер таңдау, жай жылжитын және ауыр жүк таситын көліктер жүргізушілеріне қойылатын талаптар.
Жылдамдық пен үзілістер тәртібін сақтамаудың зардаптары.
Басып озу және қарама-қарсы қозғалыс. Басып озу алдындағы жүргізушілердің міндеттері. Басып озудағы жүргізушілердің іс-әрекеті. Озуға тыйым салынатын жерлер.
Жолдың тар учаскелеріндегі қарама-қарсы қозғалыс тәртібін сақтамау зардаптары.
Аялдау және тұрақтау. Аялдау және тұрақтау тәртібі. Тұрақтамаға көлік құралын қою жолдары. Елді мекеннен тыс жерде ұзақ аялдау. Тұрақтамаға автокөлікті қоюда қауіпсіздік шаралары. Аялдау мен тұрақтауға тыйым салынатын жерлер. Аялдау мен тұрақтау тәртібін сақтамаудың зардаптары.
N5 Тақырып. Жол қозғалысын реттеу. Жол қозғалысын реттеу құралдары.
Бағдаршам дабылының мағынасы және осы дабылдарға сәйкес жүргізушілердің іс-әрекеттері. Қайтармалы (реверстік) бағдаршамдар.
Трамвайлар және маршруттық көлік құралдарын реттеу.
Трамвайлар, жаяу жүргіншілер және рельссіз көлік құралдарын реттейтін тұлғаның дабылдарына қозғалуға тыйым салынатын аялдаулар тәртібі.
Реттейтін тұлғаның нұсқауларының бағдаршам, жол белгілері мен таңбаларына қарама-қайшы болған кездегі жүргізушілер мен жаяу жүргіншілердің іс-әрекеттері.
Кешенді есептер шығару, техникалық құралдар, макеттер және стенділерді пайдаланып жол-көлік оқиғаларын талдау.
Қолмен жасалатын дабылдарды дұрыс беру, бейімделе білу, жағдайды бағалау және оның дамуын болжау.
Көлік құралдары жүргізушілерін жол қозғалысындағы нақты жағдайларды жасайтын іс-әрекеттерімен таныстыру.
N6 Тақырып. Жол қиылысынан өту.
Жол қиылысынан өтудің жалпы Ережелері. Трамвайдың кейбір жағдайдағы артықшылығы.
Реттелмейтін жол қиылыстары. Бірдей мәнді және әр түрлі мәнді жолдардың қиылысы.
Реттелетін жол қиылыстары. Бағдаршам дабылдары мен жол белгілерінің ара қатынасы.
Негізгі жолдың бағыты ауысқандағы жол қиылысындағы кезектілік.
Жүргізушінің жол белгілері болмай жолдың бетінің жабуын ажырата алмаған кездегі іс-әрекеттері (мысалы қараңғы уақыт, батпақ, қар және т.б.)
N7 Тақырып. Жаяу жүргіншілер өтетін жерден көлік құралының өтуі және темір жолды қиып өту.
Жаяу жүргіншілер өтетін жер және маршрутты көлік құралының аялдауы.
Жаяу жүргіншілер өтетін жерге, маршрутты көлік құралы аялдамасына және "Балалар" деген белгісі бар көлік құралына жақындағандағы жүргізушінің міндеттері.
Темір жолды қиып өту. Темір жол қиылыстарының әр түрлілігі. Темір жол қиылысындағы заманға сай дабылдардың құрылымы мен жұмыс ерекшеліктері.
Көлік құралдарының қозғалу тәртібі. Темір жол қиылысынан өтер алдындағы көлік құралының тоқтау ережелері.
Темір жол қиылысында лажсыз тоқтаған жағдайдағы жүргізуші міндеттері.
Темір жол қиылысындағы тыйым салулар.
Арақашықтық темір жол бастығымен көлік қозғалысы келісілетін жағдайлар.
Жаяу жүргіншілердің жүретін жері, маршрутты көлік құралдарының аялдамасы және темір жол қиылысында Ережелерді бұзудың зардаптары.
Кешенді есептер шығару. Техникалық құралдар, макеттер және стенділер пайдалану арқылы ЖКО-ны талдау.
Болжауды жаттықтыру. Темір жол қиылысында лажсыз тоқтағанда жүргізушінің іс-әрекетіне жаттықтыру.
Көлік құралының жүргізушісін жол қозғалысындағы нақты жағдайлармен таныстыру.
N8 Тақырып. Қозғалыстың ерекше жағдайлары.
Автомагистраль қозғалысы. Автомагистральдағы тыйым салулар.
Автомагистральда және жол шетінде лажсыз тоқтағандағы жүргізушілердің Маршрутты көлік құралдарының басымдығы. Жол айырығын қиып өту.
Маршрутты көлік құралдарының бөлу сызығы бар жолдағы қозғалыс тәртібі.
Сыртқы жарық қондырғыларын пайдалану ережелері.
Жүргізушінің көзі көрмей қалған жағдайдағы іс-әрекеттері. Тұманға қарсы фарлар, прожектор-фарлар, тұманға қарсы артқы фарларды пайдалану тәртібі.
Механикалық көлік құралын тіркеуге алу. Механикалық көлік құралын осал, қатты тізбекпен тіркеуге алудың тәртіптері.
Тіркеуге алуға тыйым салынатын жағдайлар. Тіркеуге алынған және тіркеуге алушы көлік құралдарында жолаушыларды тасымалдау. Механикалық көлік құралдарын тіркеуге алудағы тәртіптердің сақталмауынан болатын зардаптар.
Оқу-жаттығу қозғалысы. Оқу-жаттығу қозғалысына тыйым салынатын N9 Тақырып. Жолаушылар және жүк тасымалдау.
Жүк автокөлігінде жолаушы тасымалдау талаптары. Қозғалыс басындағы жүргізушінің міндеттері. Жолаушылар тасымалдаудағы қозғалыс жылдамдығы.
Балалар тасымалдаудағы қосымша талаптар. Жолаушылар тасымалдауға тыйым салынатын жағдайлар.
Көлік құралында жүкті орналастыру және бекіту ережелері.
Алып өтетін жүктің белгіленуі.
Жолаушылар және жүк тасымалдаудағы ережелерді сақтамаудың N10 Тақырып. Көлік құралдарының техникалық жағдайы және жабдықтары.
Жалпы талаптар. Көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынатын Жолда болатын ақауларды жоюдағы жүргізушінің іс-шаралары. Егер мүмкіндік болмаса автотұраққа немесе жөндеу орнына жету кезіндегі қауіпсіздік шаралары.
Қозғалысты жалғастыруға тыйым салынатын ақаулар.
Жол қозғалысына қауіп төндіретін көлік құралдары ақауларының N11 Тақырып. Нөмірлік, айырым белгілері, ескерту қондырғылары, жазулар мен таңбалар.
Көлік құралының жол полициясында тіркелуі және қайта тіркелуі.
Көлік құралының жабдықтарын нөмірлік және айырым белгілерімен ескерту қондырғылары мен талаптары.
Айырым белгілері және ескерту қондырғыларын орнатудағы ережелерді сақтамаудың зардаптары.
2-Бөлім. ЖҮРГІЗУШІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ.
N12 Тақырып. Әкімшілік жауапкершілік.
Әкімшілік жауапкершілік түсінігі.
Әкімшілік құқық бұзушылық. Әкімшілік құқық бұзушылықтың түрлері.
Әкімшілік іс-шараларының түрлері мен түсініктері: ескерту, айып, көлік құралын басқару құқығынан айыру, әкімшілік жазалайтын орган, жазаның орындалу тәртібі.
N13 Тақырып. Қылмыстық жауапкершілік.
Автокөлік қылмысының түсінігі мен түрлері. Автокөлік қылмысының сипаттамасы.
Қылмыс құрамы.
Жауапкершілікті жеңілдететін және ауырлататын жағдайлар.
Айып түрлері.
Автокөлікпен жасалынған қылмысқа байланысты жауапкершілік.
Қылмыстық жауапкершілікті қозғау шарттары.
N14 Тақырып. Азаматтық жауапкершілік.
Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке негіздер. Зиян, кінә, құқыққа қарсы іс-шаралар. Жол оқиғасындағы келтірілген зиян үшін жауапкершілік. Материалдық шығынның орнын толтыру.
Материалдық шығын жауапкершілігі туралы түсінік. Материалдық жауапкершіліктің шарттары мен түрлері, толық және шекті материалдық жауапкершілік.
N15 Тақырып. Табиғатты қорғаудың құқықтық негіздері.
Табиғатты қорғау түсінігі мен мазмұны. Табиғатты қорғау туралы заңдылық. Табиғатты қорғау жолдары, формалары, мақсаттары.
Құқықтық қорғауға алынатын табиғи объектілер.
Табиғатты қорғау заңын бұзғаны үшін жауапкершілік.
N16 Тақырып. Автокөлікті меншіктену құқығы.
Меншіктену құқығы, меншік құқығына ие субъектілер. Автокөлік құралын меншіктену құқығы.
Көлік құралының иесінен алынатын салық. Көлік құралына қажет құжаттар.
N17 Тақырып. Жүргізуші мен көлік құралын сақтандыру.
Сақтандыру тәртібі. Сақтандыру туралы келісім-шарт жасаудың тәртібі.
Сақтандыратын оқиға. Сақтандыру сомасын төлеу тәртібі мен негіздері.
"КӨЛІК ҚҰРАЛЫН БАСҚАРУ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ҚОЗҒАЛЫС ҚАУІПСІЗДІГІ"
пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Тақырыптардың атауы
Көлік құралын басқару техникасы.
Жол қозғалысы. Оның әсері және қауіпсіздігі.
Жүргізушінің кәсіби сенімділігі.
Жүргізушінің психофизикалық және психикалық қасиеті.
Көлік құралдарының пайдалану көрсеткіштері.
Штатты және штатты емес қозғалыс тәртібінде жүргізушінің іс-әрекеттері.
Жол қозғалысы шарттары мен қауіпсіздігі Жол-көлік оқиғалары N1 Тақырып. Көлік құралын басқару техникасы.
Рульге жүргізушіні отырғызу.
Ыңғайлы жұмыс қалпы. Ыңғайлы жұмыс қалпы үшін орындықтың реттеуіштері мен басқару органдарын пайдалану. Жұмыс қалпын пайдаланудағы қарапайым қателер. Басқару органдарының, аспаптардың және индикаторлардың атқаратын қызметі. Басқару органдармен жұмыс жасау. Рульді пайдалану техникасы.
Двигательді оталдыру. Двигательді орнында тұрып қыздыру. Қозғалыс басталған кездегі қызу процесі. Бір қалыпты қозғалыс жылдамдығын сақтау.
Қозғалыстың әр түрлі режимінде акселератор педалімен әсер етулері. Орнынан қозғалу. Двигательді тежеу.
Штатты жағдайларда асықпай тежелуді, штатты емес жағдайларда максималды тежелуді қамтамасыз ететін тежеуіш педалінің әсерлері. Двигатель жұмысының ұтымды жылу режимін сақтау. Көлік құралының жүріп өткен жол көлемі және оған әсер ететін себептер.
Қиын өткелдерде және тайғақ учаскелерде қозғалу. Тайғақ жерде орнынан қозғалу. Сулы жерлерден, терең емес арықтардан, төмпешіктерден қараңғы уақытта жүріп өту.
Аялдау және тұрақтау.
Қозғалыс жылдамдығы және арақашықтық. Бұрылуда, айналуда жылдамдықтың өзгеруі. Қалалық жерлерде қозғалыста және автомагистральде жылдамдық таңдау.
Жай бірқалыпты қозғалыста басып озу және қарама-қарсы қозғалыс.
Темір жол қиылысынан өту.
N2 Тақырып. Жол қозғалысы, оның әсері мен қауіпсіздігі.
"Жүргізуші-автокөлік-жол" басқару жүйесінің түсінігі (ЖАЖ). ЖАЖ жүйесінің мақсаты мен міндеті. Көлік жүйесінде автокөліктің маңызы. Жол көлік процесінің әсері, қауіпсіздігі және экологиялық жағдайы. ЖКО-да көлік жүйесі жұмысының істен шығуы. Қазақстандағы және шетелдердегі жол қозғалысының қауіпсіздік, әсерлік, экологиялық санағы. Қауіпсіздікке әсер ететін факторлар:
жүргізуші-автокөлік-жол. Жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін жүргізушінің кәсіби шеберлігі. Жүргізушінің кәсіби көрсеткіші болып саналатын еңбек өтілі.
Көлік құралын басқарудың сапалық көрсеткішін анықтайтын сандық көрсеткіштер.
Жол қозғалысының қауіпсіздігі мен экологиялық жағдайын қамтамасыз ететін мемлекеттік жүйелер.
Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін көлік құралына қойылатын талаптар.
N3 Тақырып. Жүргізушінің кәсіби сенімділігі.
Қажеттілік топтары. Еңбектік ынталандыру. Көлік құралын басқарудағы еңбектің мақсаты.
Көлік құралдарын басқару мақсатына жету үшін іс-әрекеттерін психикалық бейнелеу жоспары.
Көлік құралдарын басқарудағы әрекеттер мен еңбек операциялары. Басқару мақсатына жету үшін шығарылатын есептер. Басқару процесін ұтымды ету. Көлік құралдарын басқарудағы ұтымдылық критерийлері. Жүргізуші қабылдайтын ақпаратты талдау. Іс-әрекет жоспарымен өзінің ағымдағы жағдайын салыстыру.
Штаттық және штаттық емес жағдайлар. Жүргізуші сенімділігін арттырудағы қажет етілетін техникалық ширығу.
Жүргізуші сенімділігін құраушылар: кәсіби біліктілік, моральдық қасиеттер.
Жүргізушінің кәсіби біліктілігіне оның мамандығы, еңбек өтілі және жасының әсері. Моральдық қасиеттері: тәртіптілік, жол қозғалысындағы басқа қатысушыларды құрметтеу, қызмет көрсету мәдениеті мен өзін-өзі ұстау этикасы.
Физикалық психикалық қасиеттер, жасы мен денсаулығы және оның жүргізушіге әсері.
Алкоголь, нашақорлық, дәрілік заттардың жүргізуші жұмысына кері әсері, ойлану шапшаңдығының нашарлауы, назар аударудың нашарлауы, көру-есте сақтаудың нашарлауы, ұйқышыл болу.
N4 Тақырып. Жүргізушінің психофизиологиялық сапасы.
Көру-есте сақтау. Көлік құралы жылдамдығының арақашықтықты қабылдауы. Көңіл аудару бағыты. Көрмей қалу. Дыбыс дабылдарын қабылдау.
Дыбыс дабылдарын шумен шатастыру.
Бұрылыста жылдамдық алу. Басқару органдарының орнынан өзгеруін және кедергісін қабылдау.
Ақпаратты өңдеу уақыты. Жүргізушінің психомоторлық реакциялары, реакция уақыты. ЖКО-ның ауырлық дәрежесіне сәйкес реакция уақытының өзгеруі.
Ойлау. Жол-көліктік жағдайының дамуын болжау.
Жүргізуші дайындығы: білімі, іскерлігі.
Көлік құралы жүргізушісіне басқару объектісі ретінде қойылатын талаптар.
Жүргізуші жұмысының әсері мен қауіпсіздігі басқару объектісі ретінде көлік құралының қасиеттеріне ұтымды ықпал етуі. Қоғамдағы адамзаттың этика тәртібі компоненті болып табылатын жүргізуші этикасы. Жол қозғалысы Ережесін бұзған басқа қатысушылармен және ішкі істер органдарымен қатынас. ЖКО қайғылы жағдайындағы жүргізуші этикасы.
N5 Тақырып. Көлік құралдарының пайдалану көрсеткіштері.
Көлік жұмысының әсерлі және қауіпсіз мүмкіндіктерінің көрсеткіштері:
габариттік размерлер, салмақ өлшемдері, ауыр жүк көтергіштігі (сыйымдылығы), жылдамдық алу және тежеуіштік қасиеттер, ауып кетуге немесе тайып кетуге қарсы тұру, жанармай үнемділігі, көлік құралын әртүрлі жағдайларда пайдалану шарттары, сенімділік. Бұлардың қозғалыс қауіпсіздігіне, жол қозғалысы қауіпсіздігіне әсері. Көлік құралының қозғалысына әсер ететін күштер: тарту, тежеу, көлденең және тік күштердің қосылуы. Ауып кетуге қарсы тұру. Көлік құралының тұрақты қосалқы мүмкіндіктері.
Көлік құралын реттеу жүйелері: тарту, тежеуіш, көлденең реттеу жүйелері.
Басқару сипатамасы.
N6 Тақырып. Штаттық және штаттық емес қозғалыс тәртібіндегі жүргізушінің іс-әрекеттері.
Тіркеуге алуда, тайғақ жолдарда, жоғары және төмен түскенде, бұрылыстарда, қараңғы мезгілде және шектеулі көру жағдайында, көлік ағынында, бұрылыс пен жолаушылар өтетін жерлерде, шексіз кеңістікте мотоциклді жүргізу.
Жұмыс тежеуішінің бас тарту кезеңінде, қозғалыс кезінде шинаның жарылуында, ауытқу кезеңінде жүргізушінің іс-қимылдары.
Көлік құрал-жабдықтарының өртенген, суға батқан кезеңінде, жоғары кернеудегі электросымдардың көлік құрал-жабдықтарға үзіліп түскенінде, найзағай түскен кезеңде жүргізушінің іс-қимылдары.
Қауіпсіздік - көліктің нәтижелі жұмысының шарты. Көлікті жүргізушінің көлікті басқару мақсатын орындауда белгілі отын шығынында жоғарғы орта жылдамдыққа жету, белгілі орта жылдамдықта отынды ең жоғарғы дәрежеде үнемдеу, ең жоғарғы қамтамасыз ету.
Сапалы басқарудың көрсеткіштері: орташа жылдамдық, отын шығыны, бір қалыпты қозғалыстың коэффициенті, отын жұмсау көрсеткіші, тоқтатуды бір қалыпты қалыптастыру.
Үнемді басқару, жүргізудегі жылдамдықты реттеуде үнемділік алгоритімін пайдалану, отын шығындау өлшеміндегі ең төменгі қарқынды қозғалыста ең жоғарғы жылдамдықты шектеу; отын шығындау өлшеміндегі ең жоғарғы қарқынды қозғалыста - ағынның орта жылдамдыққа жақын қозғалуы (жүруі);
асыру арқылы қозғалысты баяулатып, двигательді тоқтату.
Жылдамдықты басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде жылдамдылық алгоритмін пайдалану; еркін қозғалатын аймақта ең жоғарғы жылдамдықпен көлікті жүргізу, қарқынды тоқтату. Көлік құралдарының орта жылдамдығына қарқынды ағынның әсері. Көлік жол жағдайын алдын-ала болжау - негізгі жылдамдылық басқарудың кепілі.
Жылдамдылық басқаруда пайдаланатын алгоритмдердің көлік құралдарының қауіпсіздігіне, экологияға, ресурстарға әсерлері.
Көлік құралдарының оңтайлы алгоритмдерінің қозғалыс жылдамдықтарын реттеуге тахометр, спидометр, эконометр пайдаланылады.
N7 Тақырып. Жол қауіпсіздігі және жол жағдайлары.
Автокөлік жолдарының түрлері және жіктелуі. Жолдардың белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігінің негізгі бөлшектері.
Жолдың үстіңгі жақтарының түрлері, олардың сипаттамалары. Жол жағдайларының қозғалыс қауіпсіздігіне әсерлері.
Ауыл шаруашылығындағы жолдар. Автожолдар. Таулы жолдардың ерекшелігі.
Жол жағдайларының автокөлік қозғалысына әсері. Шинаның жолмен беттесу коэффициенті туралы түсінік.
Жол жағдайына, ауа мен гидрометеорологиялық жағдайларға байланысты коэффициенттің өзгеруі. Тұманды, таулы жолдардағы көлік жүргізу ерекшеліктері. Автокөлік жолдарының қауіпті учаскелері, жүру бөлігінің тарылуы, жол бетінің жаңадан салынуы; битум және гравий беті, ұзақ төмен қарай түсу жолдары, көпір жолдары, теміржол бойындағы өткелдер және қауіпті учаскелер.
Көктемгі және күзгі кезеңдерде жолдарды пайдалану. Мұзды өткелдердегі көліктің жүруі.
Жолдарға жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан учаскелердегі көлік жүргізу қауіпсіздігінің алдын алу, бұл жағдайда қолданылатын қоршаулар, ескерту және жарық дабылдары.
N8 Тақырып. Жол-көлік оқиғалары .
Жол-көлік оқиғалары және жол-көлік оқиғаларының жіктелуі. Қалалы жердегі, қала сыртындағы, ауылдық жерлердегі апаттар.
Жол оқиғаларының болу себептері. Жолда жүру ережелерінің бұзылуы, көлік жүргізушілердің құқықтық ережелерді сақтамауы, көлік құралдарының техникалық жағдайлары ақуалының нормативке сай емес қалпы және басқа Көлік жүргізушілеріне байланысты туындайтын жол-көлік оқиғасының себептері: төменгі біліктілік, шаршау, рулъде ұйықтап кету.
Жол көлік оқиғаларының пайда болу жағдайлары: жол және көлік құралдарының жағдайы, жол қозғалыстарын (жүру) реттейтін құрал- жабдықтардың бар болуы.
Жол-көлік оқиғасының статистикасы. Апаттардың мезгіл, аптаның күндері, тәулік уақыты, жол категориясы, көлік жабдықтарының түрлеріне байланысты бөлінуі.
Көлік жабдықтарының белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігі.
Жол көлік қозғалысын мемлекеттік бақылау.
"АЛҒАШҚЫ ДӘРІГЕРЛІК КӨМЕК КӨРСЕТУ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар.
Тақырыптық жоспар
Тақырып атауы
Теориялық са-
Практикалық са- лығы бақтар Адам анатомиясы және физиологиясы.
Жол-көлік жарақат алуының құрылымы.
Жол-көлік оқиғасында жиі кездесетін зиян шеккендер және оларды диа- гностикалау.
Адам өміріне қауіп төндіретін механикалық және термиялық зардаптар.
Апаттан болған психикалық реакциялар. Осы жағдайларда зардап шек- кендерге көмек.
Термиялық зардаптар.
ЖКО апаттарындағы көрсетілген құқықтық-ұйымдастыру көмектері.
Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық жағдайлар ЖКО-да зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек.
Сыртқы қансырауды тоқтату Көлік иммобилизациясы Зардап шеккендерді сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және тасымалдау.
Жарақатты тазарту, дәрілеу, десмургия.
Жеке аптечканы пайдалану.
N1 Тақырып. Адам анатомиясы және физиологиясы негіздері.
Ағза жүйелері мен олардың қызмет жасауы туралы негізгі түсініктер: жүрек- қан тамыр жүйесі, тірек-қозғалу жүйесі. Тамыр соғу жиілігі, жиі демалуы, қарашық қасиеттері, естен тану, терінің түстері, оның ең алғашқы белгілері.
N2 Тақырып. ЖКО құрылымы. ЖКО-да жиі кездесетін зардаптар және оларды диагностикалау.
ЖКО зардап шегуді болдырмайтын көлік жабдықтарының сипаттамалары.
ЖКО зардап шеккен туралы статистика, олардың ауырлық дәрежесі және қоршау.
Алғашқы көмек көрсетуде уақыт факторының әсері. Жолаушыны қағып кеткендігі, рульге ұрылғанда, көлікті қатты тоқтатқанда, аударылған кездегі Ми-сүйек зардабы, сынық белгілері, омыртқаның, жамбастың зақымдануы, ашық пневмоторакс, оның анық белгілері.
N3 Тақырып. Өмірге қауіп төндіретін механикалық және термиялық Түсініктемелер: предагопалъдық жағдай, агония, клиникалық ажал, биологиялық ажал. Олардың белгілері. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету кезеңінде реанимациялық іс-шаралардың мазмұны.
Шок. Травмалық, геморагиялық, күйіктік, кардиогендік, аллергиялық шоктың түрлері. Шоктың клиникалық көрінісі. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудегі шокқа қарсы іс-шаралардың кешені.
Тыныс алудың жетіспеушілігі. Дәрігерлік көмек көрсетуде тыныс алудың жетіспеушілігінің дәрежесін төмендету әдістері, клиникалық белгілері, себептері.
Кеуде жасушалары зақымдалуының жіктелуі. Асфикция.
Естен тану синдромы. Кома. Себептері. Естен тану кезеңінде асфинсияны алдын-алу тәсілдері.
Балалардың, қариялардың, жүкті әйелдердің өмірлеріне қауіп төндіретін ерекшеліктер.
N4 Тақырып. Апаттағы психикалық әсерлер. Психикалық зардап шеккендерге көмек көрсету ерекшеліктері.
Психикалық және неврологиялық ауытқулар, олардың сипаттамалары және болу жиілігі. Шок-аффективалық белгілер, психомоторлық ояну. Психикалық әсерлі, алкогольдік және есірткілік мас жағдайларда зардап шеккендерге дәрігерлік көмек көрсету ерекшеліктері.
N5 Тақырып. Термиялық зардаптар.
Термиялық күйіктер. Күйіктен зардап шеккендерге иммобилизация өткізу, жарақатты таңу ерекшеліктері, күйіктен зардап шеккен адамның дәрежесін анықтау, клиникалық көрінісі.
Көз бен жоғарғы тыныс жолдары күйіктен зардап шеккен адамдарға алғашқы медициналық көмек көрсетудің ерекшеліктері.
Ыстықтан зардап шеккен жарақат. Алғашқы медициналық көмек берудің принциптері. Суықтан, аяздан зардап шеккен жарақат. Үсікке шалдығу және суық тигізу. Осы жағдайларда жылыту тәсілдері.
N6 Тақырып. ЖКО-да зардап шеккендерге ұйымдастыру құқықтық көмек көрсету аспектілері.
Зардап шеккендерге көмек көрсету немесе көмек көрсетпеу заңдылықтарға (әкімшілік және құқықтық) негізделген. Жол апатынан адам құрбан болған жағдайларындағы автокөлік жүргізушісінің, дәрігерлік қызметкердің, жол-көлік оқиғалары әкімшілік қызметінің міндеттері.
N7 Тақырып. Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық зардап шеккендер.
Диабеттік ком. Жүрек-қан тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық кризис.
Астматикалық мәртебе. Улану. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің тәсілдері, клиникалық белгілер.
N8 Тақырып. Көлік жол оқиғаларынан зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуде жүргізілетін өкпе-жүрек реанимациясы, асфикцияны жою.
Зардап шеккен адамның жағдайының ауырлығын бағалау, өкпе-жүрек реанимациясын жүргізу үшін көрсеткіштерін анықтау.
Жоғарғы тыныстың жұмысын қалпына келтіру. Ауыз қуысын тампонмен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өтуін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "ауыздан мұрынға" жасанды тыныс беру. Ауа беруді пайдалану. Жүректің жабық массажының техникасы. Өкпе-жүрек реанимациясының бір немесе екі құтқарушымен жасаудың ерекшеліктері. Өкпе-жүрек реанимациясын бет, ашық кеуде клеткаларының зардап шеккендеріне жүргізудегі ерекшеліктер.
Өкпе-жүрек реанимациясын балаларға жасаудың ерекшеліктері.
Балалардың механикалық асфиксиясын жою.
N9 Тақырып. Сыртқы қансырауды тоқтату.
Қансыраудың түрлері. Артериялық, тамырлық қансырау белгілері. Сыртқы қансырауды уақытша тоқтату тәсілдері: саусақтармен артерияны қысу, жіп немесе жгутпен байлау, қолды, аяқты қайыру.
Қан құсу, қан түкіру, қан ішекке кеткен жағдайларда алғашқы дәрігерлік көмек көрсету.
N10 Тақырып. Көлік иммобилизациясы.
Көлік иммобилизациясының жалпы принциптері. Бинтті таңу. Көлік иммобилизациясын жасау ережелері, бір үлгідегі қателер және асқынулар.
Жамбас, омыртқа, бас, кеуде клеткалары зақымданған кездегі иммобилизацияның ерекшеліктері.
N11 Тақырып. Жаншылып қалғандарды босату, көліктен сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және тасымалдау тәсілдері.
Көліктің жапырылып қалған есіктерін ашу, зардап шеккендерді әйнектері сынған терезе арқылы шығару тәсілдері. Ұзақ уақыт жаншылып қалған зардап шеккендерді (аяқ, қолдарын) шығару ерекшеліктері. Оларды зембілге орналастыру техникасы. Омыртқа және жамбас жарақатын алғандарды көліктен шығару, орналастыру ерекшеліктері. Жеңіл көліктерді (жеңіл машина, жүк таситын автокөлік, автобус) зардап шеккендерді орналастыру үшін пайдалану.
N12 Тақырып. Жарақат түскен жерлерін тазарту, дәрілеу. Десмургия.
Жарақат түскен жерлерін тазарту техникасы, дәрілеу және таңғышпен орау.
Кеудені орайтын арнаулы жеке пакетпен орау немесе қолға тиген заттармен, тақтайшалармен түзу байлау. Қолда бар құралдарды барынша пайдалану.
N13 Тақырып. Жеке аптечканы қолдану.
Жеке аптечканы түгендеу. Ішіндегі дәрі-дәрмекті пайдалана білу.
ҚОСЫМША
1. Ауыз қуысын және жоғарғы тыныс жолдарының өтуін тазарту техникасы.
2. Өкпеге жасанды ауа жіберу.
- ауыздан ауызға (жасанды тыныс жасауға арналған жабдықтарды пайдалану және пайдалану жағдайлары)
- мұрыннан ауызға
3. Жүректі жабық түрде массаждау:
- екі қолмен
- бір қолмен.
4. Бір құтқарушымен реанимациялық іс-шараларды өткізу.
5. Екі құтқарушымен реанимациялық іс-шараларды өткізу.
6. Тамырды анықтау:
- сәулелі артерияда
- жамбас артерияда
- ұйқы артерияда.
7. Тыныс және пульс жиілігін анықтау.
8. Көздің қарашық реакциясы.
9. Қансырауды уақытша тоқтату техникасы:
- иық, тізе арты, жамбас және ұйқы артерияларын қысу
- жгутпен, қолда бар заттармен байлау
- барынша тізені, шынтақты қайыру
- резина жгутын қою
- мұрынға тампон қою
- "Статин" ұнтағын және Котекс "Тем" майлығын пайдалану.
10. Жарақат түскен жерлерін тазарту, дәрілеу.
11. Бинт таңғыштарын қою:
- аяқ, қолға циркулярлық
- колостық
- спиралдық
- "гепец"
- тасбақа
- косынкалы
- Дезо
- Окклюзивтік
- Басу, езу
- контурлық.
12. Торлы бинтті пайдалану.
13. Аяқ, қолды эластикалық әдіспен бинттеу.
14. Бактерицидтік пластырьді, лейкопластырьді пайдалану.
15. Зардап шеккендерге қолданыстағы құралдарды және торлы шиналарды пайдаланып төмендегі жарақаттану кезінде көлікті иммобилизациялау:
- иықты
- иық астын
- алақанды
- жамбасты
- тізені
- табанды.
16. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді көлікті иммобилизациялау техникасы:
- омыртқаны
- қарынды
- көптеген қабырға сынықтарын
- бас (ми) жарақатын.
17. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді шығару және зембілге орналастыру техникасы:
- кеуде клеткаларын
- қарны (іш)
- басты.
18. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді тасымалдау техникасы:
- зембілмен
- жапқышпен
- щитпен
- қолмен
- арқада
- иықта
- орындықта.
19. Зардап шеккендерді көлікке орналастыру
- жеңіл көлікке (жеңіл, жүк көлігі)
- санитарлық көлік.
20. Көзге дәрі тамызу, көзді сумен жуу.
21. Зардап шеккендердің киімін шешу.
22. Зардап шеккен адамның мотоцикл каскасын шешу.
23. Хлорэтилмен ауыртпай ем жасау техникасы.
24. Аэрозольды пайдалану.
25. Жеке таңу перевязка пакетін ашу.
26. Ауа жинауды ендіру техникасы.
27. Гипотермиялық пакет-контейнерді пайдалану.
28. Естен танған кезде нашатыр спиртті қолдану.
29. Асқазанды жуу техникасы.
"МОТОЦИКЛДІ ЖҮРГІЗУ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Бастауыш оқыту
Шектеулі өткелдерде жүргізу Жолдармен жүргізу Емтихан Бағдарлама N1 Тақырып. Бастауыш оқыту.
N1 Тапсырма. Бақылау-өлшеу құралдарымен, басқару мүшелерімен танысу және оларды қолдану.
Мотоциклді жүргізуге оқушы адамды мотоциклге отырғызу, рульдегі жағдайда болу, мотоциклден түсу. Бақылау-өлшеу құралдарының, басқару мүшелерінің орналасуымен танысу. Олармен қолдану. Орнынан жылжу (қозғалу)
ережелерін жаттықтыру.
двигательді қыздыру, бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштеріне байқау жүргізу. Бір орнынан жылжыту, жұмыс істеп тұрған двигательді кілт тоқтату.
N2 Тапсырма. Орнынан жылжыту, түзу бойына жүргізу және мотоциклді Бірінші кедергі мотоциклдің орнынан біркелкі қозғалуы, түзу жүруі. Тепе- теңдік сақталуы, мотоциклді кілт тоқтату. двигатель жұмысының режимін өзгерту жолымен қозғалысты жеделдету немесе баяулату. Тоқтайтын жерді таңдау.
Тоқтау, двигательді сөндіру.
N3 Тапсырма. Жоғарылау тәртібімен өтілімді ауыстыру.
Орнынан қозғау, жылдамдық алу, бұрылыстар жасау және тоқтату.
Бұрылыс және тоқтату сигналдарына үйрету.
N4 Тапсырма. Жоғарылау және төмендету тәртібімен өтінімді ауыстыру.
Орнынан қозғалу, жылдамдық алу, бұрылыстарда көлікті жүргізу және тоқтату. Бұрылыс және тоқтату сигналдарына үйрету.
N5 Тапсырма. Өтінімнің әр түрлі жағдайында мотоциклді жүргізу.
Орнынан қозғау, жылдамдық алу, оңға және солға қарай бұру. Орнынан қозғау, қысқа қашықтықта жылдамдық алу. Жедел тоқтату. Белгіленген жерде мотоциклді тоқтату. Двигательмен (қозғалғыш) және тежеумен тоқтату.
Белгіленген жерде мотоциклді тоқтату.
N2 Тақырып. Шектеулі өткелдерде мотоциклді жүргізу N6 Тапсырма. "Ирелең" және тақтайлы әдіспен жүргізу.
Түзу қозғалыста "Ирелең" әдіспен жүргізу. "Ирелең" әдіспен оң және солға қарай бұрылып жүру. Өтілімді бірден жоғары қарай қалыпты ауыстыру, дроссельдің ашылуымен жүрудің жылдамдығын реттеу. Жедел тежелу.
N7 Тапсырма. "Ирелең" және тақтайлы әдіспен жүргізуді жаттықтыру.
Түзу қозғалыста "Ирелең" және тақтайлы әдіспен жүргізу және оң мен солға қарай бұру.
N8 Тапсырма. Шеңбер және габаритті жерлермен жүргізу .
Габаритті жерлерге кіргізу және соның ішімен жүргізу. Габариттік жерлерге кіргізу, оңға және солға бұрылу. Шеңбер жасап сағат тілі бағытымен жүргізу.
Шеңбермен сағат тіліне қарсы бағытымен жүргізу.
N9 Тапсырма . Шеңбер және габаритті жерлермен жүргізуге жаттықтыру.
Габаритті жерлерге кіргізу және жүргізу. Габариттік жерлерге қою және жүргізу, оңға және солға бұру. Шеңбер жасап сағат тілі бағытымен жүргізу.
N10 Тапсырма. Габаритті "сегіздік" тәсілмен жүргізу.
Сағат тілі бағытымен, сағат тіліне қарсы бағытымен габариттік сегіздік тәсілмен жүргізу.
N11 Тапсырма . Шектеулі өткелдерде кешенді жүргізу.
"Ирелең" және тақтайлы, габариттік жерлермен, габариттік "сегіздік"
тәсілмен жүргізу, "Тоқта" деген жерлерге тоқтату.
N3 Тақырып. Жолдармен жүргізу.
Тұрған көлік құралдарын айналып өтіп, шеңберлі айналыммен жүргізу. Тар жерлерден озып өту кезектілігі.
Емтихан.
Емтиханның мақсаты - білім алған азаматтың жол қозғалысы Ережесінің сақтай білуін және өз бетінше көлік құралдарын "А" біліктілігі бойынша басқара алу дайындығын анықтау.
"В" САНАТТЫ КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ДАЙЫНДАУ БОЙЫНША ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМА N теория- ка Құрылғы техникалық қызмет және оны көрсету.
Көлік құралдарын басқарудың негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Емтихандар:
"Құрылғы техникалық қызмет және оны көрсету"
"Жол қозғалысы ережелері көлік құралдарын басқарудың негіздері және қозғалыс қауіп- Автокөлік жүргізу Сынақ:
* Автокөлік жүргізу бойынша емтихан автокөлікте жүргізуге бөлінген сағаттар есебінен жүргізіледі.
** Автокөлікті жүргізу оқу уақытынан тыс 34 сағат көлемінде жүргізіледі. Оның ішінде 6 сағат - автотренажерда. Автотренежер болмаған жағдайда 32 сағат - автокөлікте.
"ҚҰРЫЛҒЫЛАР ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ"
пәні бойынша тақырыптық жоспар мен бағдарлама.
Кіріспе. Жеңіл автокөліктердің жалпы құрылымы 1- Бөлім. двигатель двигательдің жалпы құрылымы мен жұмысы Салқындату жүйесі Майлау жүйесі Қоректендіру жүйесі 2-Бөлім. Электр жабдығы.
Электр энегиясының көздері және тұтынушылар двигательді оталдыру жүйесі 3-Бөлім. Трансмиссия. Трансмиссияның жалпы құрылымы және қолданылуы.
Тістеуіш
Өтілім қорабы
Кардандық өтілім, негізгі өтілім, дифференциал 4-Бөлім.
Жеңіл автокөлік кузовы жүйесі.
Алдыңғы және артқы ілінбелер.
5-Бөлім. Автокөлікті басқару жүйесі.
Тежегіш жүйесі
Рульмен басқару жүйесі 6-Бөлім. Техникалық қызмет көрсету негіздері.
Автокөліктің техникалық қызмет көрсетуі бойынша жұмыстарды орындаудың түрлері, кезеңдері және тәртібі.
Ұсақ эксплуатациялық ақаулардың белгілері, оларды болдырмау.
* Берілген тақырып практикалық сабақта оқу автокөлігінде оқытылады N1 Тақырып . Кіріспе.
Жеңіл автокөліктің жалпы құрылымы. Жеңіл автокөліктің қолданылуы және жіктелуі. Негізгі агрегаттардың, түйіндердің, механизмдердің және жүйелердің қолданылуы, орналасуы және өзара әрекет етуі. Автокөліктердің қысқаша техникалық сипаттамасы.
N2 Тақырып. двигательдің жалпы құрылымы және жұмысы.
Двигательдің және оның механизмдерінің қолданылуы және құрылымы.
Карбюраторлық двигательдің жұмыс істеу принципі. Двигательдің жұмыс процесі. Түсініктер: "өлі нүктелер", поршиннің жүрісі, жану камерасының көлемі, цилиндрдің жалпы және жұмыс көлемдері, қысқарту дәрежесі, двигатель маркасы. Двигательді қатайту. Кривошипті - шатунді механизмді тазарту механизмі.
N3 Тақырып. Салқындату жүйесі.
Двигательді салқындату жүйесінің қолданылуы. Жүйе жұмысының принципті схемасы. Двигательді салқындату жүйесінің құрылымы. Салқындату тәсілдері. Салқындатқыш сұйықтықтар және оларға қойылатын талаптар.
Двигательдің жылытқыш режимі және салқындатқыш сұйықтықтың температурасын бақылау. Двигательдердің үздіксіз жылытқыш режимін ұстап тұру тәсілдері. Оқытылатын двигательдердің салқындатқыш жүйелері құралдарының қолданылуы және орналасуы.
Салқындатқыш жүйелердің ақау белгілері және оларды жою тәсілдері.
N4 Тақырып. Майлау жүйесі.
Двигательді майлау жүйесінің қолданылуы. Жүйе жұмысының принципті схемасы. Детальдің үйкелетін бөлігіне майдың берілу тәсілдері. Двигательдер үшін қолданылатын майлар, олардың негізгі қасиеттері және маркировкасы. Май сапасын анықтаудың қарапайым тәсілдері. Май қысымын бақылау. Двигательдегі майды тазартудың және салқындатудың тәсілдері.
Двигательдің майлау жүйесі құралдарының құрылымы және жұмысы, майлы насос, майлы сүзгіш, картер желдеткішінің жүйесі.
Майлау жүйесі ақауларының белгілері және оларды болдырмаудың тәсілдері.
N5 Тақырып. Қоректендіру жүйесі.
Карбюраторлы двигательдің қоректендіру жүйесінің принципті схемасы.
Отынды және ауаны жеткізу және тазарту құралдарының қолданылуы, жалпы құрылымы мен жұмысы және олардың автомобильде орналасуы. Карбюратор жұмысының принципі. Әр түрлі режимдердегі карбюратордың жұмысы. Жіберу құбыр желісі және пайда болған газды шығару жүйесі. Бензинді двигательдердің себелегіш жүйесінің жұмысы мен құрылымының ерекшеліктері.
Двигательдің қоректендіру жүйесі ақауларының белгілері және оларды жою 2-Бөлім. ЭЛЕКТР ЖАБДЫҒЫ N6 Тақырып. Электр энергиясының көздері және тұтынушылар.
Аккумуляторлы батареяның қолданылуы, құрылымы және жұмысы.
Аккумуляторлы батареяның негізгі сипаттамалары, тәсілдері және маркировкасы.
Электролит және оларды қолданудағы алдын-алудың сақтық шаралары.
Негізгі ақаулар.
Аккумуляторлы батареялардың негізгі ақаулары, қызмет көрсетуі және сақталуы.
Стартердің қолданылуы, құрылымы және жұмысы. Генератордың қолданылуы, құрылымы және жұмысы. Жарық беру құралдарының, жарық және дыбыс сигналдарының бақылау-өлшегіш құралдарының, шыны тазалағыштардың, шыны жуғыштардың, қорабтың жылу және желдеткіш жүйелердің қолданылуы, құрылымы және жұмысы.
N7 Тақырып. Двигательді оталдыру жүйесі.
Оталдыру жүйесінің принципті схемасы. Контактілі және контактысыз оталдыру жүйесі құралдарының құрылымы және жұмысы.
Оталдыру жүйесінің негізгі ақаулары және оларды болдырмау тәсілдері.
3-Бөлім. ТРАНСМИССИЯ
N8 Тақырып. Трансмиссияның жалпы құрылымы және қолданылуы.
Алдыңғы және артқы жетекші көпірлі автомобильдердің трансмиссия схемасы. Трансмиссия агрегаттарының жиынтық бірлігі және детальдарын майлау тәсілдері. Трансмиссиялық майлар және пластикалық майлау, оларды пайдалану, негізгі тәсілдері және маркировка.
N9 Тақырып. Тістеуіш.
Тістеуіш, оның қолданылуы, жалпы құрылымы және әрекет ету принципі.
Механикалық және гидравликалық тістеуішінің құрылымы және жұмысы, тістеуішті реттеу.
Тістеуіш ақауларының белгілері және оларды болдырмаудың тәсілдері.
N10 Тақырып. Өтілім қорабы.
Жіберу қорабының қолданылуы және жалпы құрылымы. Өтілім қорабының түрлері. Тісті жіберушінің жіберу қасиеті жөнінде түсінік.
Автоматты өтілім қорабының жұмысы және құрылым ерекшеліктері.
Ауысу қорабы механизмінің жұмысы, құрылымы, схемасы.
Ақаулардың белгілері және оларды жою жолдары.
N11 Тақырып. Карданды өтілім, негізі өтілім, диференциал.
4-Бөлім. НЕГІЗГІ ТІРЕУІШ ЖҮЙЕ.
N12 Тақырып. Жеңіл автокөлік кузовы.
Негізгі тіреуіш жүйесінің қоданылуы және жалпы құрылымы.
Автокөлік кузовының құрылымы. Кузовтың лакталған және боялған қабатын күту және каррозияға қарсы қолдану шаралары.
N13 Тақырып. Алдыңғы және артқы ілінбелер.
Автокөліктің алдыңғы ілінбесінің құрылымы және атқаратын қызметі.
Алдыңғы дөңгелектерде орналасқан құрылым.
Артқы ілінбенің құрылымы және жұмысы.
Амортизациялық тіреуіштер. Автокөлік дөңгелегі мен шиналарының құрылымы. Дөңгелектерді қатайту. Шиналар мен дискілерді таңдау. Ілінбе, дөңгелек пен шиналар ақау белгілері. Оларды жою тәсілдері.
5-Бөлім. АВТОКӨЛІКТІ БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІ.
N14 Тақырып. Тежегіш жүйесі.
Автокөліктің тежегіш жүйесінің қолданылуы жүйенің принципті схемасы.
Тежегіш сұйықтары.
Жұмысшы тежегіш жүйесінің жалпы құрылымы және іс-әрекет принципі.
Дискілі және барабанды дөңгелектердің тежегіш механизмдерінің Аялдамалы тежегіш жүйенің қолданылуы, құрылымы және жұмысы.
Тежегіш жүйесі ақауларының белгілері және оларды жою тәсілдері.
N15 Тақырып. Рульмен басқару жүйесі.
Рульмен басқарудың қолданылуы, орналасуы, жалпы құрылымы және жұмысы. Автокөлік құрылысының схемасы. Рульмен басқаруға қойылатын негізгі "Шестерня-рейка" және "червяк-ролик" сияқты рульдік механизмдердің қолданылуы, құрылымы және жұмысы.
Рульдік құрылымы.
Рульмен басқару ақауларының белгілері және оларды болдырмаудың 6-Бөлім. ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ НЕГІЗДЕРІ.
N16 Тақырып. Автокөліктің техникалық қызмет көрсетуі бойынша жұмыстарды орындаудың түрлері, кезеңдері және тәртібі.
Жеңіл автомобильдердің техникалық қызмет көрсетуі бойынша жұмыстарды орындаудың түрлері, кезеңдері және тәртібі сервистік (қызмет көрсету) кітапшасына және пайдалану жөніндегі инструкцияға сәйкес болады.
Автомобильдердің күнделікті қызмет жасауы. Күнделікті қызмет көрсету жұмыстарын орындаудың тізбесі мен тәртібі. Жолға шығар алдындағы және жолда автокөліктің техникалық жағдайын тексеру.
Техникалық қызмет көсетуді жүргізудегі еңбек қауіпсіздігі.
N17 Тақырып. Ұсақ эксплуатациялық ақаулардың белгілері және оларды жою.
Дөңгелек шиналарында қысымды тексеру. Дөңгелекті ауыстыру, дөңгелекті демонтаждау және монтаждау. Басқаратын дөңгелектердің подшипниктеріндегі люфтің бар екендігін тексеру.
Рульді механизмдегі майдың деңгейін тексеру және ондағы люфті анықтау.
Рульді тартқыштардың түбінің жағдайын тексеру.
Құрылғылардың шитінде сигналды лампалардың қосылуына немесе көрсеткіш бағыттардың қызыл зонаға ауысуына сәйкес ақауларды тексеру (май қысымы, тежегіш жүйедегі сұйықтық деңгейінің төмендеуі, двигательді салқындату жүйесіндегі температураның жоғарылауы)
"ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар мен бағдарлама.
Прак- тика.
Ережелері
Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер. Жүргізушілер- Қозғалыс тәртібі. Көлік құралының аялдауы және тұрақтауы 4-5 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар Жаяу адамдар өтетін жерден өту, маршрутты көлік құралдарының 6-7 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар Қозғалыстың ерекше жағдайлары.
Жолаушылар мен жүк тасымалдануы.
Нөмірлік, алдын-ала хабар беретін белгілер, жазулар және белгілену- лер Көлік құралын және жүргізушіні сақтандыру Бағдарлама 1-Бөлім. ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ N1 Тақырып. Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін және тәртібін сақтауды қажет ететін ережелер.
Ережелердің жалпы құрылымы. Ережедегі негізгі түсініктер мен терминдер. Жол қозғалысына қатысатын тұлғалардың және жол қозғалысын реттейтін тұлғалардың міндеттері. Жол қозғалысында тыйым салу тәртібі.
Механикалық көлік құралының жүргізушісінде болуға міндетті және Жолға шығар алдында жүргізушінің міндеттері. Лауазымды тұлғаларға көлік құралын пайдалануға беру тәртібі. Мүгедек-жүргізушілердің міндеттері.
Көлік құралын пайдалануға және басқаға беруге жол берілмейтін жағдайлар.
Арнайы сигналы бар көлік құралы жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері. Арнайы көлік құралының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа жүргізушілердің міндеттері. Арнайы көлік құралының қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа міндеттер. Жол апатына ұшыраған жүргізушінің міндеттері. Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаяу адамдар мен Жалпы жол қозғалысын ұйымдастыруда жол белгілерінің алатын орны.
Белгілерді орналастыруға арналған талаптар. Маусымдық, уақытша және негізгі Ескертетін белгілер. Атқаратын қызметі. Ескертудің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің атауы мен атқаратын қызметі. Ескерту жол белгісі бар жолдың Тыйым салатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Тыйым салудың жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасатын жері, атауы, атқаратын қызметі.
Тыйым салатын жол белгілерінің талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Алдын-ала жазылатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Алдын-ала жазудың жалпы белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеттері.
Ақпаратты-сілтеу жол белгілері. Атқаратын қызметі. Ақпаратты-сілтеу жол белгілерінің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасқан жері, атауы, Қозғалыстың белгілі кестесі енгізген жол белгілері талаптарына сай Қызмет көрсету жол белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір жол белгісінің Қосымша ақпарат белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір белгінің атауы мен Таңбаның жалпы жол қозғалысы ережелеріндегі ұйымдастыру маңызы, жіктелуі. Көлденең таңба. Атқаратын қызметі. Көлденең таңбаның талаптарына Тік таңбалар. Атқаратын қызметі. Тік таңбаның әрқайсысының түсі мен қолдану шарты. Кешенді есептер шығару. Оқытудың техникалық құралдары, макеттер, стендтер қолдану арқылы жол-көлік оқиғасын талқылау. Жол белгілері және жол таңбаларын басқару іскерлігін қалыптастыру. Жол қозғалысының нақты N4 Тақырып. Көлік құралдарының қозғалысы, аялдауы мен тұрақтауы.
Ескерту сигналдары. Сигналдардың түрлері. Атқаратын қызметі.
Сигналдарды жарық нұсқауларымен және қолмен көрсету ережелері. Дыбыс сигналдарын қолданатын жағдайлар. Басып озғанда ескерту сигналдарын беру тәртібі. Күндіз жақындату фарын пайдалану. ЖКО және оның алдын-алу. Ескерту Қозғалыстың басы, қозғалыс бағытының өзгеруі. Жол қиылысында бұрылу тәртібі және жол қиылысында айналу. Тежеуішпен жұмыс жасау. Айналуға Оңтайландыру тәртібін сақтамаудың зардаптары. Жолдағы көлік құралдарының орналасуы. Жолдағы көлік құралдарының орналасуына қойылатын талаптар, қозғалыстың жылдамдыққа тәуелділігі.
таңдауға әсер ететін факторлар. Жылдамдық режимін таңдаудағы тыйым салулар.
Арақашықтық пен үзілістерді таңдау. Жай жылжитын және ауыр жүк таситын көліктердің жүргізушілеріне қойылатын талаптар.
жүргізушілердің міндеттері. Басып озуда жүргізушілердің іс-әрекеті. Басып озуға Жолдың тар учаскелеріндегі қарама-қарсы қозғалыс тәртібін сақтамаудың Аялдау және тұрақтау. Аялдау және тұрақтау тәртібі. Тұрақтайтын көлік құралын қою жолдары. Елді мекеннен тыс жерде ұзақ аялдау. Тұрақтамаға автокөлікті қоюдың қауіпсіздік шаралары. Аялдау мен тұрақтауға тыйым салынатын жерлер. Аялдау мен тұрақтау тәртібін сақтамаудың зардаптары.
N5 Тақырып. Жол қозғалысын реттеу. Жол қозғалысын реттеу құралдары.
жүргізушілердің іс-әрекеттері. Қайтармалы (реверстік) бағдаршамдар.
Трамвайлар, жаяу жүргіншілер және рельссіз көлік құралдарын реттейтін тұлғаның дабылдарына қозғалуға тыйым салынатын аялдаулар тәртібі.
Реттейтін тұлғаның нұсқауларының бағдаршам, жол белгілері мен таңбаларына қарама-қайшы болғандағы жүргізушілер мен жаяу жүргіншілердің іс- әрекеттері.
Кешенді есептер шығару, техникалық құралдар, макеттер және стенділерді Қолмен жасалатын дабылдарды дұрыс беру, бейімделе білу, жағдайды Көлік құралдары жүргізушілерін жол қозғалысындағы нақты жағдайларды Жол қиылысынан өтудің жалпы Ережелері. Трамвайдың кейбір жағдайдағы Реттелмейтін жол қиылыстары. Бірдей мәндік және әр түрлі мәндік Реттелетін жол қиылыстары. Бағдаршам дабылдары мен жол белгілерінің Негізгі жолдың бағыты ауысқандағы жол қиылысындағы кезектілік.
Жүргізушінің жол белгілері болмай жолдың бетінің жабуын ажырата алмаған кездегі іс-әрекеттері (мысалы қараңғы уақыт, батпақ, қар және т.б.)
N7 Тақырып. Жаяу жүргіншілер өтетін жерден көлік құралының өтуі және Жаяу жүргіншілер өтетін жер және маршрутты көлік құралының аялдауы.
Жаяу жүргіншілер өтетін жерге, маршрутты көлік құралы аялдамасына және "Балалар" деген белгісі көлік құралына жақындағандағы жүргізушінің міндеттері.
Темір жолды қиып өту. Темір жол қиылыстарының әр түрлілігі. Темір жол қиылысындағы заманға сай дабылдардың құрылымы мен жұмыс ерекшеліктері.
Көлік құралдарының қозғалу тәртібі. Темір жол қиылысынан өтер Темір жол қиылысында лажсыз тоқтаған жағдайдағы жүргізушінің Арақашықтық темір жол бастығымен көлік қозғалысы келісілетін Жая жүргіншілердің жүретін жері, маршрутты көлік құралдарының аялдамасы және темір жол қиылысында Ережелерді бұзудың зардаптары.
Кешенді есептер шығару. Техникалық құралдар, макеттер және стенділер Көлік құралының жүргізушісін жол қозғалысындағы нақты жағдайлармен Автомагистральда және жол шетінде лажсыз тоқтағандағы жүргізушілердің Маршрутты көлік құралдарының басымдығы. Жол айырығын қиып өту.
Маршрутты көлік құралдарының бөлу сызығы бар жолдағы қозғалыс тәртібі.
Жүргізушінің көзі көрмей қалған жағдайдағы іс-әрекеттері. Тұманға қарсы фарлар, прожектор-фарлар, тұманға қарсы артқы фарларды пайдалану тәртібі.
Механикалық көлік құралын тіркеуге алу. Механикалық көлік құралын Тіркеуге алуға тыйым салынатын жағдайлар. Тіркеуге алынған және тіркеуге алушы көлік құралдарында жолаушылар тасымалдау. Механикалық көлік құралдарын тіркеуге алудағы тәртіптердің сақталмауынан болатын зардаптар.
Оқу-жаттығу қозғалысы. Оқу-жаттығу қозғалысына тыйым салынатын N9 Тақырып. Жолаушылар және жүк тасымалдау .
Жүк автокөлігінде жолаушыларды тасымалдауға қойылатын талаптар.
Қозғалыс басындағы жүргізушінің міндеттері. Жолаушылар тасымалдаудағы қозғалыс жылдамдығы. Балалар тасымалдаудағы қосымша талаптар.
Жолаушылар тасымалдауға тыйым салынатын жағдайлар.
Жолаушылар және жүк тасымалдаудағы ережелерді сақтамау зардаптары.
Жалпы талаптар. Көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынатын Жолда болатын ақауларды жоюдағы жүргізушінің іс-шаралары. Егер мүмкіндік болмаса автотұраққа немесе жөндеу орнына жету кезіндегі қауіпсіздік Жол қозғалысына қауіп төндіретін көлік құралдары ақауларының N11 Тақырып. Нөмірлік, айырым белгілері, ескерту қондырғылары, жазулар Көлік құралының жол полициясында тіркелуі және қайта тіркелуі.
Көлік құралының жабдықтарын нөмірлік және айырым белгілері, ескерту қондырғылары мен талаптары.
Айырым белгілері және ескерту қондырғыларын орнатудағы ережелерді Әкімшілік құқық бұзушылық. Әкімшілік құқық бұзушылықтың түрлері.
Әкімшілік іс-шараларының түрлері мен түсініктері: ескерту, айып, көлік құралын басқару құқығынан айыру, әкімшілік жазалайтын орган, жазаның Автокөлік қылмысының түсінігі мен түрлері. Автокөлік қылмысының Автокөлікпен жасалынған қылмысқа деген жауапкершілік.
Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке деген негіздер. Зиян, кінә, құқыққа қарсы іс-шаралар. Жол оқиғасындағы келтірілген зиян үшін жауапкершілік. Материалдық шығынның орнын толтыру.
Материалдық шығын жауапкершілігі жөнінде түсінік. Материалдық жауапкершіліктің шарттары мен түрлері, толық және шекті материалдық Табиғатты қорғау түсінігі мен мазмұны. Табиғатты қорғау туралы Меншіктену құқығы, меншік құқығына ие субъектілер. Автокөлік құралын Көлік құралының иесінен алынатын салық. Көлік құралына қажет құжаттар.
N17 Тақырып . Жүргізуші мен көлік құралын сақтандыру.
Сақтандыру тәртібі. Сақтандыру туралы келісім-шарт жасасудың тәртібі.
Сақтандыратын оқиға. Сақтандыру сомасын төлеу тәртібі мен негіздері.
"КӨЛІК ҚҰРАЛЫН БАСҚАРУ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ ҚОЗҒАЛЫС ҚАУІПСІЗДІГІ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық Жүргізушінің психофизикалық психикалық қасиеті.
Көлік құралдарын пайдалану көрсеткіштері.
Штатты және штатты емес қозғалыс тәртібінде жүргізушінің іс-әрекеттері.
Жол қозғалысы шарттары мен қауіпсіздігі.
Жол-көлік оқиғалары.
реттеуіштері мен басқару органдарын пайдалану. Жұмыс қалпын пайдаланудағы қарапайым қателер. Басқару органдарының, аспаптар мен индикаторлардың атқаратын қызметі. Басқару органдармен жұмыс жасау. Рульді пайдалану Двигательді оталдыру. Двигательді орнында тұрып қыздыру. Қозғалыс басталғандағы қызу процесі. Бір қалыпты қозғалыс жылдамдығын сақтау.
Қозғалыстың әр түрлі режимінде акселератор педалімен әсер етулер. Орнынан Штатты жағдайларда асықпай тежелуді, штатты емес жағдайларда максималды тежелуді қамтамасыз ететін тежеуіш педалінің әсерлері. Двигатель жұмысының тиімді жылу режимін сақтау. Көлік құралының жүріп өткен жол Қиын өткелдерде және тайғақ учаскелерде қозғалу. Тайғақ жерде орнынан қозғалу. Сулы жерлерден, терең емес арықтардан, төмпешіктерден қараңғы жылдамдықтың өзгеруі. Қалалық жердегі қозғалыста және автомагистральде Жай бірқалыпты қозғалыста басып озу және қарама-қарсы қозғалыс.
"Жүргізуші - автокөлік-жол" басқару жүйесінің түсінігі (ЖАЖ). ЖАЖ жүйесінің мақсаты мен міндеті. Көлік жүйесінде автокөліктің маңызы. Жол көлік процесінің әсері, қауіпсіздігі және экологиялық жағдайы. ЖКО-да көлік жүйесі жұмысының істен шығуы. Қазақстандағы және шетелдердегі жол қозғалысының қауіпсіздік, әсерлік, экологиялық санағы. Қауіпсіздікке әсер ететін факторлар:
жүргізуші-автокөлік-жол. Жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін жүргізушінің кәсібилігі. Жүргізушінің кәсібилік көрсеткіші болып саналатын еңбек өтілі. Көлік құралын басқарудың сапалық көрсеткішін анықтайтын сандық көрсеткіштер.
Жол қозғалысының қауіпсіздігі мен экологиялығын қамтамасыз ететін мемлекеттік жүйелер.
Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін көлік құралына қойылатын Қажеттілік топтары. Еңбек ынталандыруы. Көлік құралын басқарудағы Көлік құралдарын басқару мақсатына жету үшін іс-әрекеттерінің психикалық бейнелеу жоспары.
Көлік құралдарын басқарудағы әрекеттер мен еңбек операциялары. Басқару мақсатына жету үшін шығарылатын есептер. Басқару процесін ұтымды ету. Көлік құралдарын басқарудағы ұтымдылық критерийлері. Жүргізуші қабылдайтын ақпаратты талдау. Іс-әрекет жоспарымен өзінің ағымдағы жағдайын салыстыру.
Штаттық және штаттық емес жағдайлар. Жүргізуші сенімділігін жоғарылатуды қажет ететін техникалық ширығу.
Жүргізуші сенімділігін құраушылар: кәсіби біліктілік, моральдық қасиеттер.
Жүргізушінің кәсіби біліктілігіне оның мамандығы, еңбек өтілі және жасының тигізетін әсері. Моральдық қасиеттер: тәртіптілік, жол қозғалысындағы басқа қатысушыларды құрметтеу, қызмет көрсету мәдениеті мен өзін-өзі ұстау этикасы.
Физикалық психикалық қасиеттер, жасы мен денсаулығы және оның жүргізушіге Алкоголь, нашақорлық, дәрілік заттардың жүргізуші жұмысына кері әсері:
ойлану шапшаңдығының төмендеуі, назар аударудың төмендеуі, көру-есте қабылдауы. Көңіл аудару бағыты. Көрмей қалу. Дыбыс дабылдарын қабылдау.
Бұрылыста жылдамдық алу. Басқару органдарының орнынан өзгеруін және Ақпаратты өңдеу уақыты. Жүргізушінің психомоторлық реакциялары.
Реакция уақыты. ЖКО-ның ауырлық дәрежесіне сәйкес реакция уақытының Ойлау. Жол-көліктік ситуацияның дамуын болжау.
Көлік құралы жүргізушісіне басқару объектісі ретіндегі талаптар. Жүргізуші жұмысының әсері мен қауіпсіздігін басқару объектісі ретінде көлік құралының қасиеттеріне ұтымды ықпал ету. Қоғамдағы адамзаттың этика тәртібі компоненті болып табылатын жүргізуші этикасы. Жол қозғалысының Ережесін бұзған басқа қатысушылармен және ішкі істер органдарымен қатынас. ЖКО қайғылы жағдайындағы жүргізуші этикасы.
Көлік жұмысының әсерлі және қауіпсіз мүмкіндіктерінің көрсеткіштері:
габариттік размерлер, салмақ өлшемдері, ауыр жүк көтергіштігі (сыйымдылығы), жылдамдық алу және тежеуіштік қасиеттер, ауып кетуге немесе тайып кетуге қарсы тұру, жанармай үнемділігі, көлік құралын әр түрлі жағдайларда пайдалану шарттары, сенімділік. Бұлардың қозғалыс қауіпсіздігіне, жол қозғалысы қауіпсіздігіне әсері. Көлік құралының қозғалысына әсер ететін күштер: тарту, тежеу, көлденең және тік күштердің қосылуы. Ауып кетуге қарсы тұру. Көлік Көлік құралын реттеу жүйелері: тарту, тежеуіш, көлденең реттеу жүйелері.
Басқару сипаттамасы.
Тіркеуге алуда, тайғақ жолдарда, жоғары және төмен түскенде, бұрылыстарда, қараңғы мезгілде және шектеулі көру жағдайында, көлік ағынында, бұрылыс және жолаушылар өтетін жерлерде, шексіз кеңістікте Жұмыс тежеуішінің бас тарту кезеңінде, қозғалыстағы шинаның Көлік құрал-жабдықтарының өртенген, суға батқан кезеңінде, жоғары кернеудегі электросымдардың көлік құрал-жабдықтарға үзіліп түскенінде, Қауіпсіздік - көліктің нәтижелі жұмысының шарты. Көлікті жүргізушінің көлікті басқару мақсатын орындауда: белгілі отын шығынында жоғарғы орта жылдамдыққа жету, белгілі орта жылдамдықта отынды ең жоғарғы дәрежеде Сапалы басқарудың көрсеткіштері: орташа жылдамдық, отын шығыны, бір қалыпты қозғалыстың коэффициенті, отын жұмсау көрсеткіші, тоқтатуды бір Үнемді басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде үнемділік алгоритмін пайдалану, отын шығындау өлшеміндегі ең төменгі қарқынды қозғалыста ең жоғарғы жылдамдықты шектеу, отын шығындау өлшеміндегі ең жоғарғы қарқынды қозғалыста - ағынның орта жылдамдыққа жақын қозғалуы (жүруі), Жылдамдықты басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде жылдамдылық алгоритмін пайдалану; еркін қозғалатын аймақта ең жоғарғы жылдамдықпен көлікті жүргізу, қарқынды тоқтату. Көлік құралдарының орта жылдамдығына қарқынды ағынның әсері. Көлік жол жағдайын алдын-ала болжау - негізгі жылдамдылықты басқарудың кепілі.
Жылдамдылықты басқаруда пайдаланатын алгоритмдердің көлік құралдарының қауіпсіздігіне, экологияға, ресурстарға әсерлері.
Көлік құралдарының оңтайлы алгоритмдерінің қозғалыс жылдамдықтарын Автокөлік жолдарының түрлері және жіктелуі. Жолдардың белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігінің негізгі бөлшектері.
Жолдың үстіңгі қабатының түрлері, олардың сипаттамалары. Жол Жол жағдайларының автокөлік қозғалысына әсері. Шинаның жолмен Жол жағдайына, ауа мен гидрометеорологиялық жағдайларға байланысты коэффициенттің өзгеруі. Тұманда, таулы жолдардағы көлік жүргізудің ерекшеліктері. Автокөлік жолдарының қауіпті учаскелері, жүру бөлігінің тарылуы, жолдың бетінің жаңадан салынуы, битум және гравий беті, ұзақ төменге түсу жолдары, көпірлі жолдар, теміржол бойындағы өткелдер және қауіпті Көктемгі және күзгі кезеңдерде жолдарды пайдалану. Мұзды өткелдердегі Жолдардың жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан учаскелердегі көлік жүргізудің қауіпсіздігін алдын алу, бұл жағдайда қолданылатын қоршаулар, N8 Тақырып. Жол-көлік оқиғалары.
Жол-көлік оқиғалары мен жол-көлік оқиғаларының жіктелуі. Қалалардағы, қала сыртындағы, ауылдық жерлердегі апаттар.
Жол оқиғаларының болу себептері: жолда жүру ережелерінің бұзылуы, көлік жүргізушілердің құқықтық ережелерді сақтамауы, көлік құралдарының техникалық жағдайлары ақуалының нормативке сай емес жағдайлары және де басқа жайлар.
Көлік жүргізушілеріне байланысты ЖКО себептері: төменгі біліктілік, шаршау, рульде ұйықтап кету.
Жол көлік оқиғаларының пайда болу жағдайлары: жол және көлік құралдарының жағдайы, жол қозғалыстарын (жүру) реттейтін құрал- Жол-көлік оқиғасы статистикасы. Апаттардың мезгіл, аптаның күндері, тәулік уақыты, жол категориясы, көлік жабдықтарының түрлеріне байланысты Көлік жабдықтарының белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігі.
Практика. са-
Көлік жол жарақатының құрылымы.
Жол көлік оқиғасында жиі кездесетін зиян шеккендер және оларды диа- Адам өміріне қауіп төндіретін механикалық және термиялық зардаптар.
Апаттан болған психикалық реакциялар. Осы жағдайларда зардап шек- ЖКО апаттарындағы көрсетілетін құқықтық-ұйымдастыру көмектері.
Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық жағдайлар.
Сыртқы қансырауды тоқтату.
Көлік иммобилизациясы.
Зардап шеккендерді сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және Ағза жүйелері мен олардың қызмет жасауы туралы негізгі түсініктер: жүрек- қан тамыр жүйесі, тірек-қозғалу жүйесі. Тамыр соғу жиілігі, жиі демалуы, қарашық қасиеттері, естен тану, терінің түстері, оның ең алғашқы белгілері.
N2 Тақырып. ЖКО құрылымы. ЖКО-да жиі кездесетін зардаптар және ЖКО зардап шегуді болдырмайтын көлік жабдықтарының сипаттамалары.
ЖКО зардап шеккен туралы статистика, олардың ауырлық дәрежесі және қоршау.
Алғашқы көмек көрсетуде уақыт факторының әсері. Жолаушыны қағып кеткендігі, рульге ұрылғанда, көлікті қатты тоқтатқанда, аударылған кездегі Ми-сүйек зардабы, сынық белгілері, омыртқаның, жамбастың зақымдануы, N3 Тақырып. Өмірге қауіп төндіретін механикалық және термиялық Түсініктемелер: предагопальдық жағдай, агония, клиникалық ажал, биологиялық ажал. Олардың белгілері. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Шок. Жарақаттық, геморагиялық, күйіктік, кардиогендік, аллергиялық шоктың түрлері. Шоктың клиникалық көрінісі. Алғашқы дәрігерлік көмек Тыныс жетіспеушілігі. Дәрігерлік көмек көрсетуде тыныс жетіспеушілігінің дәрежесін төмендету әдістері, клиникалық белгілері, себептері. Кеуде жасушалары зақымдалуының жіктелуі. Асфикция.
Естен тану синдромы. Кома. Себептері. Естен тану кезеңінде асфиксияны Балалардың, қариялардың, жүкті әйелдердің өмірлеріне қауіп төндіретін Психикалық және неврологиялық ауытқулар, олардың сипаттамалары және болу жиілігі. Шок-аффективалық белгілер, психомоторлық ояну. Психикалық әсерлі, алкогольдік және есірткілік мас жағдайларда зардап шеккендерге Термиялық күйіктер. Күйіктен зардап шеккендерге иммобилизация өткізу, жарақатты таңу ерекшеліктері, күйіктен зардап шеккен адамның дәрежесін Көз бен жоғарғы тыныс жолдары күйіктен зардап шеккен адамдарға Жылудан зардап шеккен жарақат. Алғашқы медициналық көмек берудің принциптері. Суықтан, аяздан зардап шеккен жарақат. Үсікке шалдығу және суық N6 Тақырып. ЖКО-да зардап шеккендерге ұйымдастыру - құқықтық көмек Зардап шеккендерге көмек көрсету немесе көмек көрсетпеу заңдылықтарға (әкімшілік және құқықтық) негізделген. Жол апатынан адам құрбан болған жағдайларындағы автокөлік жүргізушісінің, дәрігерлік қызметкердің, жол-көлік N7 Тақырып. Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық зардап шеккендер.
Диабеттік ком. Жүрек-қан тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық кризис.
Астматикалық статус. Улану. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің тәсілдері, N8 Тақырып. Көлік жол оқиғаларынан зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуде жүргізілетін өкпе-жүрек реанимациясы, Зардап шеккеннің жағдайының ауырлығын бағалау, өкпе-жүрек реанимациясын жүргізу көрсеткіштерін анықтау.
Жоғарғы тыныстың жұмысын қалпына келтіру. Ауыз қуысын тампонмен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өтуіне қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "ауыздан мұрынға" жасанды тыныс жүргізу. Ауа жүргізуді пайдалану. Жүректің жабық массажының техникасы. Өкпе-жүрек реанимациясының бір немесе екі құтқарушы жасауының ерекшеліктері. Өкпе-жүрек реанимациясын бет, ашық кеуде клеткаларының зардап шеккендерге жасаудың ерекшеліктері.
Өкпе-жүрек реанимациясының балаларға жасаудағы ерекшеліктері.
Қансыраудың түрлері. Артериялық, тамырлық қансырау белгілері. Сыртқы қансырауды уақытша тоқтату тәсілдері: саусақтармен артерияны қысу, жіп немесе Қан құсу, қан түкіру, қан ішекке кеткен жағдайларда алғашқы дәрігерлік Көлік иммобилизациясының жалпы принциптері. Бинтті таңу. Көлік иммобилизациясын жасау ережелері, бір үлгідегі қателер және асқынулар.
Жамбас, омыртқа, бас, кеуде клеткалары зақымданған кездегі иммобилизацияның N11 Тақырып. Жаншылып қалғандарды босату, көліктен сыртқа шығару, Көліктің жапырылып қалған есіктерін ашу, зардап шеккендерді әйнектері сынған терезе арқылы шығару тәсілдері. Ұзақ уақыт жаншылып қалған зардап шеккендерді (аяқ, қолдарын) шығару ерекшеліктері. Оларды зембілге орналастыру техникасы. Омыртқа мен жамбасы жарақаттанған адамдарды көліктен шығару, орналастыру ерекшеліктері. Жеңіл көліктерді (жеңіл машина, жүк таситын автокөлік, автобус) зардап шеккендерді орналастыру үшін пайдалану.
N12 Тақырып. Жарақаттанған жерлерін тазарту, дәрілеу. Десмургия.
Жарақаттанған жерлерді тазарту техникасы, дәрілеу және таңғышпен орау.
Кеудені орайтын арнаулы жеке пакетпен орау немесе қолға түскен заттармен, тақтайшалар салып түзу байлау. Қолда бар құралдарды барынша пайдалану.
Жеке аптечканы түгендеу. Ішіндегі дәрі-дәрмекті пайдалана білу.
1. Ауыз қуысын және жоғарғы тыныс жолдарының өтуін тазарту техникасы.
- ауыздан ауызға (жасанды тыныс жасауға арналған жабдықтарды
3. Жүректі жабық түрде массаж жасау:
- бір қолмен
4. Бір құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі
5. Екі құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
- ұйқы артерияда
- тізені, шынтақты барынша қайыру
- "Статин" ұнтағын және Котекс "Тем" майлығын пайдалану
10. Жарақаттанған жерлерді тазарту, дәрілеу
- аяққа, қолға циркулярлық
- спиральдық
- контурлық
12. Торлы бинтті пайдалану
13. Аяқ, қолды эластикалық әдіспен бинттеу
14. Бактерицидтік пластырьді, лейкопластырьді пайдалану
15. Зардап шеккендерге қолданыстағы құралдарды және торлы шиналарды пайдаланып, төмендегі жарақаттану кезінде көлікті иммобилизациялау:
- алақан
- табанды
16. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді көлікті иммобилизациялау
- бас (ми) жарақатын
17. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді шығару және зембілге
- кеуде клеткалары
- басты
18. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді тасымалдау техникасы:
- қалқанмен
- қолдармен
- орындықта
19. Зардап шеккендерді көлікке орналастыру - жеңіл көлікке (жеңіл, жүк көлігі) санитарлық көлік
20. Көзге дәрі тамызу, көзді сумен жуу
21. Зардап шеккендердің киімін шешу
22. Зардап шеккендер адамның мотоцикл каскасын шешу
23. Хлорэтилмен ауыртпай ем жасау техникасы
24. Аэрозольды пайдалану
25. Жеке таңу перевязка пакетін ашу
26. Ауа жинауды ендіру техникасы
27. Гипотермиялық пакет-контейнерді пайдалану
28. Естен танғанда нашатыр спиртті қолдану
29. Асқазанды жуу техникасы "АВТОМОБИЛЬ ЖҮРГІЗУ" пәні бойынша бағдарлама және үлгілік тақырыптық жоспар Тақырыптар пен тапсырмалардың атауы Сағат саны №N1 тақырып. Бастапқы оқыту Отырғызу. Басқару органдарымен және сигнализация аспаптары- мен әрекет ету тәсілдері.
Автомобильдерді басқару тәсілдері.
Берілісті қосу арқылы қозғалыс.
Көтерілу және төмен түсу тәртібіндегі қосу арқылы қозғалыс.
Бағытты өзгертумен қозғалыс.
БАРЛЫҒЫ:
№N2 тақырып. Шектеулі жүріп өтулердегі жүргізу.
"Тапсырылған" орынға тоқтау, бұрылу Шектеулі жүріп өтудегі маневр жасау.
Қиын маневр жасау.
№N1 бақылау сабағы
№ N3 тақырып. Оқу бағыттары бойынша Аз қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Үлкен қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
№N2 бақылау сабағы
№ N4 тақырып. Автомобильді басқару тәжіри- бесін жетілдіру Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің тәжірибелерін жетілдіру.
"АВТОМОБИЛЬ ЖҮРГІЗУ" пәнінің бағдарламасы.
N1 тақырып. Бастапқы оқыту.
N1 Тапсырма. Отырғызу. Басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен әрекет жасау тәсілдері (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Автомобильмен (автожаттықтырушымен), басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен жалпы таныстыру. Маршрутқа шықпас бұрын автомобильді тексеру үшін қарап шығу. Кабинаға отырғызу.
Орындық жағдайын реттеу, қауіпсіздік белдігін тағуға, двигательді қосуға, сигнал беруге, әйнек тазалаушыны, жарық беру жүйесін қосуға жаттығу жасау.
Бос жүрісте двигатель айналымының акселераторы педалін реттеу. Берілісті қосу схемасымен танысу. Бірінші берілісті қосу, қозғалту имитациясы.
Басқарылатын дөңгелектер жағдайы туралы кері байланысты сақтауды қамтамасыз ететін рульдеу техникасын игеру.
Рульдік дөңгелекті 120 , 130 , 240 , 360 бұрышына бұруға және нейтральды жағдайға дөңгелекті қайта әкелуге жаттығу.
Тахометр (егер бар болса) мен спидометр бойынша көлік құралының айналымы мен жылдамдығын реттеу.
N2 Тапсырма. Автомобильдерді басқару тәсілдері (жаттықтыру- автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Рульді ұстау тәжірибесін дамыту: рульдік дөңгелекке қолды қою, қарқындылықты біртіндеп арттыру арқылы екі қолмен рульдік дөңгелекті оң мен солға кезек бұру.
Орнынан қозғалту жағдайында басқару органдарының әрекеті.
Аз ғана жылдамдықпен қозғалу, берілісті тікелей қосу бойынша қозғалыс, орнынан қозғалу.
N3 Тапсырма. Берілісті қосу арқылы қозғалыс (жаттықтыру- Жоғары көтерілу тәртібімен берілісті тікелей қосу бойынша қозғалу, орнынан жылжыту. Тежелу және тоқтау тәсілдері. Тікелей артқы жүріспен қозғалу.
N4 Тапсырма. Көтерілу және төмен түсу тәртібіндегі қосу арқылы қозғалыс (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Екпін. Жоғары көтерілетін және төмен түсетін берілісті қосумен қозғалу.
Жағдайды реттеу жолымен жылдамдықты тікелей өзгерту бойынша қозғалыс.
Төменгі беріліске өтудің деңгейлік әдісі (кезекті және кезектілікті сақтамай).
Тежелудің әртүрлі әдістері.
N5 Тапсырма. Бағытты өзгертумен қозғалыс Айналма бағыт бойынша алдыңғы жүріспен қозғалу. Стоп - бағытта аялдамалардағы екпін және тежеу. Қарама-қарсылық арасында оңға және солға бұрылу.
Жолды бақылаудың әртүрлі әдістерін тікелей пайдалану бойынша артқы жүріспен қозғалу.
Оңға және солға бұрылу арқылы артқы жүріспен қозғалу.
N2 Тақырып. Шектеулі жүріп өтулердегі жүргізу N6 Тапсырма. Тапсырылған орынға тоқтау, бұрылу Алдыңғы және артқы жүріспен қозғалуда, жол белгісінде, тротуарда автомобильдің аялдауы. Алдыңғы және артқы шектеуге келіп жету. Оңға және солға бұрылумен тікелей бағыттағы қиылыстардан өту. Артқы жүрісті қолданбай N7 Тапсырма. Шектеулі жүріп өтуде маневр жасау.
Алдыңғы және артқы жүріспен тиісті және қарама қарсы жақтан қақпаға кіру. Оңға және солға бұрылумен, алдыңғы және артқы жүріспен қақпадан шығу.
Алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту. Артқы жүрісті қолдану арқылы шектеулі учаскеде бұрылу. Габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, алдыңғы жүріспен шығу.
N8 Тапсырма. Қиын маневр жасау.
Автомобильді қою. Габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
N1 бақылау сабағы.
Автодромдағы (жаттығу алаңы) тексерулер: орынан қозғалту, тапсырылған бағдар мен стоп - бағытта аялдаумен айналма бағыт бойынша қозғалу, алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту, габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, алдыңғы жүріспен шығу, габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
N3 Тақырып. Оқу бағыттары бойынша жүргізу.
N9 тапсырма. Аз қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау.
Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет. Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанар-жағар майдың пайдалану шығынын анықтау.
N10 Тапсырма. Үлкен қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Жақын келген көлік құралының арақашықтығын анықтау. Жақын келген көлік құралының жылдамдығын анықтау. Қиылыстан өту үшін уақытын анықтау.
Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау. Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет.
Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанаржағар майды пайдалану шығынын анықтау.
N2 бақылау сабағы.
Бақылау бағытында тексерілетіндер: қозғалыс басы, жүргінші бөлікте орналасу, бір қозғалыс сызығынан екіншісіне өту, оңға және солға бұрылулармен тікелей бағытта қиылыстан өту, көлік ағымындағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан өту, көлік құралдарын басып озу, тежеу, темір жол тораптарынан өту, бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен 100 км-ге кететін литрдегі жанар-жағар майды пайдалану шығыны.
N4 Тақырып. Автомобильді басқару тәжірибесін жетілдіру.
N11 Тапсырма. Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің тәжірибелерін жетілдіру .
Бұл тапсырма автомобильді басқарудағы кемшіліктерді жою және жол қатынасының әртүрлі жағдайында автомобильді басқару тәжірибесін жетілдіру үшін жүргізіледі.
Бірінші кезең, үйрену жүрісі үшін алаңда (автодром).
Екінші кезең, жол қозғалысы жағдайында бақылау бағытында.
Емтиханның мақсаты:
- Жол қатынасының әртүрлі жағдайында үйренушіге автомобильді өз бетімен басқару дайындығын анықтау;
- Көлік құралдарын басқаруда меңгерген тәжірибелер мен үйренулердің деңгейін қалыптастыру;
- Жол қатынасының әртүрлі жағдайындағы көлік құралдарын басқаруда жол қозғалысы Ережесін қолдануды тексеру.
"С" санатты жүргізушілерді дайындаудағы бағдарламаның жобасы. Үлгілік оқу жоспары.
ка.
Техникалық қызмет көрсету және құрылым.
Жол қозғалысы Ережелері.
Көлік құралын білу негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
"Жол қозғалысы Ережелері Көлік құралын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсізді- гі"
Автокөлікті жүргізу.
Автокөлікті жүргізу
Автокөлік жүргізу емтиханы автокөлік жүргізуге бөлінген уақытта Автокөлік жүргізуге оқу уақыты кестесінен тыс 54 сағат беріледі, оның ішінде 6 сағат - автотренажерде. Ал автотренажер болмаған жағдайда 60 сағат автокөлікте өтеді.
"Құрылым және техникалық қызмет көрсету" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Бөлімдер мен тақырыптардың атауы 1-Бөлім. Кіріспе.
Автокөліктің саралануы және жалпы құрылымы.
2-Бөлім. двигатель.
двигательдің жұмысы мен жалпы құрылымы.
Кришипті-шатунді механизм.
Газ бөліну механизмі.
Суыту жүйесі.
Майлау жүйесі.
Қоректену жүйесі.
Карбюратердегі двигательдің қоректену жүйесі.
Дизельді двигательдің қоректену жүйесі.
Газобалондегі автокөліктің двигательдің қоректену жүйесі Төмен температурада двигательдің қосылуы.
3-Бөлім. Электр жабдықтары.
Автокөліктің электр жабдығының кег. Мәліметтері Аккумулятор батареялары.
Генератор және реле-реттеуші.
Стартердің көмекші электр двигательдері.
Жарықтандыру, жарық және дыбыстық дабыл.
Оталу.
4-Бөлім. Трансмиссия.
Трансмиссияның жалпы құрылымы және атқаратын қызметі.
Сцепление.
Ауыстыру қорабы, тарату қорабы, қуат жинау қорабы.
Карданды ауысу және негізгі ауысу. Басты мостылар.
5-Бөлім. Негізгі жүйе Кузов. Автокөліктің жүріс бөлігі.
Алдыңғы және артқы іліну бөлшектері.
6-Бөлім. Автокөлікті басқару жүйесі.
Тежеуіш жүйесі.
Рульдің басқару жүйесі.
7-Бөлім. Техникалық қызмет көрсету негіздері Пайдалану материалдары және шығын нормасы.
Автокөлік пайдаланудағы еңбек қауіпсіздігі.
Қоршаған ортаны қорғау.
Бақылап тексеру және күнделікті қызмет көрсету N1, N2 техникалық, маусымдық қызмет көрсету Ұсақ техникалық ақаулардың белгілері және оларды жою.
Автокөлік жұмысының көрсеткіштері.
Барлығы
Бұл тақырыптар оқу автокөлегінде практикалық сабақтар кезінде оқылады.
Бағдарлама 1-Бөлім Кіріспе.
1.1. Тақырып. Автокөліктердің саралануы және жалпы құрылымы.
Автокөліктердің атқаратын қызметі мен саралануы. Негізгі агрегаттардың, түйіндердің, механизмдердің және жүйесінің атқару қызметі, орналасуы, арақатынасы. Оқылатын автокөліктердің қысқаша техникалық сипаттамалары.
2.1. Тақырып. двигательдің жұмысы және құрылымы.
Карбюратердегі және дизельді двигательдердің атқаратын қызметі, құрылымы және жұмыс істеу принциптері.
Газ алмасу процестері, олардың атаулары және сипаттамалары. двигатель жұмысын сипаттайтын теминдер, олардың анықтамалары. "Қызмет істемейтін нүктелер", поршень жүрісі, жану камералар көлемі, цилиндрдің жұмыс істейтін және толық көлемдері, жану дәрежесі, двигатель метражы.
2.2. Тақырып. Кришипті-шатунды механизм.
Кришипті-шатунды механизмнің атқаратын қызметі, құрылымы және жұмысы. Кришипті-шатунді механизмнің негізгі детальдар құрылымының Белгілі ақаулар, олардың себептері мен жою тәсілдері.
2.3. Тақырып. Газ алмасу механизмі.
Газ алмасу механизмнің атқаратын қызметі және жұмысы. Клапандардың ашылуы және жабылуының ерте болуы мен кешігуі. Клапандардың жабылу түсінігі. Газ алмасу фазалары. Белгілі ақаулар, олардың себептері мен жою
2.4. Тақырып. Салқындату жүйесі.
Салқындату жүйесінің атқаратын қызметі. Суыту тәсілдері. Салқындатқыш сұйықтар және оларға қойылатын талаптар. Двигатальдің қызып кетуі және суып қалуы. двигательдің жылулық режимі және салқындатқыш сұйықтардың температурасын бақылау. двигательдің үнемі жылулық режимін сақтау тәсілдері.
двигательдің салқындату аспаптарының жұмысы және құрылымы.
Оқылатын двигательдердің салқындату аспаптарының жұмысы, орналасуы, құрылымы және атқаратын қызметі.
2.5. Тақырып. Майлау жүйесі.
Майлау жүйесінің атқаратын қызметі. двигательге қолданылатын майлар, олардың қасиеттері. Май қысымын бақылау. двигательдегі майды суыту және тазарту тәсілдері. Карбюратердегі және дизельді двигательдердің детальдарын майлау схемасы. Жоғары қысымнан сақтау мақсатында майлау жүйесінің құралдары. Картердің желдеткіш жұмысы құралы және атқаратын қызметі.
2.6. Тақырып. Қоректену жүйесі.
Қоректенудің атқаратын қызметі. Автокөлік двигательдеріндегі отынның түрлері. Бензин, оның негізгі қасиеттері. Бензин маркалары. Дизельді отын, оның негізгі қасиеттері. Дизельді отын түрлері. Жанар-жағар майлар қоспалары. Жанар- жағар майлардың құрамы бойынша саралануы. Детонацияның двигатель жұмысына әсері. двигательдің жұмыс қатаңдығы түсінігі. Экономиканың қуатты қоспалар түсінігі.
Шығарылатын газдардың улылығына жанар май құрамының әсері.
2.7. Тақырып. Карбюратор двигателінің қоректену жүйесі.
Карбюратерлік двигательдің қоректенуінің принциптік схемасы.
Карбюратерлік двигательдің қоректену аспаптарының орналасуы, жұмысы, құрылымы, атқаратын қызметі. Карбюратор жұмысының принципі, карбюратордың жұмысының әр түрлі режимдері газда жұмыс істейтін газ баллондық қондырғыларының принциптік схемасы. Газ балон аспаптарының қондырғылары, олардың құрылымы және жұмысы. Газ баллон автокөліктерін пайдаланудың қауіпсіздік талаптары.
Карбюраторлық двигательдің қоректену ақаулары, оның белгілері, себептері және жою жолдары.
2.8. Тақырып. Дизельді двигательдің қоректену жүйесі.
Дизельді двигательдің қоректенуінің принциптік схемасы.
Дизельді двигательдің қоректену ақаулары, белгілері, себептері және жою
2.9. Тақырып. Төменгі температурада двигательдің іске қосылуы.
Төменгі температурада двигательдің іске қосылуын қиындататын себептер.
Қысқы және барлық маусымдарға бөлген майлар мен отындар.
Төменгі температурада двигательді іске қосуды жеңілдетудің негізгі тәсілдері: электрофакельдік қондырғылар, бейімделу қондырғылары, двигательді қыздыру үшін ыстық суды пайдалану.
3-Бөлім. Электр қондырғылары.
3.1. Тақырып. Автокөліктердің электр қондырғылары.
Автокөліктердің электр қондырғылары мен оның элементтерінің атқаратын қызметі және жалпы мәліметтері. Электр энергиясының көздері мен тұтынушылары, көмекші аппаратура, бақылау-өлшеу аспаптары, сымдар, изоляторлар. Автокөлікте сымдардың орналасуы. Электр жабдығының жалпы схемасы.
3.2. Тақырып. Аккумулятор батареялары.
Аккумулятор батареясының қондырғысы, жұмысы және атқаратын қызметі.
Аккумулятор батареясының түрлері, оларды бөлу. Электролит және онымен жұмыс істеудегі қауіпсіздік шаралары. Аккумулятор батареясын пайдаланудың кепілдік мерзімі.
Аккумлятор батареясының ақаулары, оларды жою жолдары.
3.3. Тақырып. Генератор және реле реттеуіш.
Генератор ақаулары, олардың себептері, себептерін табу және жою. Реле- реттеуіштің жалпы құрылымы, жұмыс істеу принципі, атқаратын қызметі.
Оқылып жатқан автокөлікте қолданылатын реле-реттеуіштер.
Реле-реттеуіштің мүмкін деген ақаулары, олардың себептері, белгілерін табу және жою.
3.4. Тақырып. Стартер көмекші электр двигателі.
Стартердің құрылымы, жұмыс істеу принципі, атқаратын қызметі.
Стартердің мүмкін деген ақаулары, оның белгілері, себептері және жою Көмекші электр двигательдері, олардың құрылымы, атқаратын қызметі мүмкін деген ақаулары, белгілері, себептері, жою жолдары.
3.5. Тақырып. Жарық жүйесі, жарық және дыбыс дабылы.
Жарық аспаптарының жалпы құрылымы, атқаратын қызметі. Жарық, дыбыс дабылын беретін аспаптарды пайдалану ережелері.
Жарық және дабыл аспаптарының ақаулары, себептері және жою жолдары.
3.6. Тақырып. Оталу жүйесі.
Батареялы оталу жүйесінің атқаратын қызметі және оның жалпы схемасы.
Батареялы оталу аспаптарын қосу, орналастыру, оның атқаратын қызметі.
Оталу сәтінің двигатель қуатына, үнемділігіне, жылу режиміне әсері.
Вакуумдық және орталықтанған реттеуіштердің жұмыс істеу принципі мен Транзисторлы-байланысты және транзисторлы байланыссыз оталу жүйесінің жалпы схемасы және жұмыс істеу принципі.
Транзисторлы-байланысты оталу жүйесінің ақаулары, себептері, белгілері және жою жолдары.
4.1. Тақырып. Трансмиссияның жалпы құрылымы және атқаратын қызметі.
Трансмиссияның құрылымы мен атқаратын қызметі. Бір немесе бірнеше жетекші көптермен болатын трансмиссия схемасы. Агрегаттарды пайдалану.
4.2. Тақырып. Орнынан қозғалтқыш.
Орнынан қозғалтқыштың атқаратын қызметі және жұмыс істеу принципі, орнынан қозғалтқышты пайдалануды реттеу.
4.3. Тақырып. Ауысу қорабы, тарту қорабы, қуат алу қорабы.
Ауысу қорабының атқаратын қызметі. Ауысу қорабының түрлері. Ауысу қорабының жалпы құрылымы және жұмысы. Төрттік ауысу немесе бестік ауысу қорабы құрылымының ерекшеліктері және жұмысы.
Синхронизатор жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы, жұмыс істеу принципі. Ауысу қорабын бөлінгішпен басқару. Тарату қорабының жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы.
4.4. Тақырып. Карданды және негізгі өткізілімдер.
Жетекші көпірлер. Карданды және негізгі өткізілімдердің жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы. Ақаулары, оның белгілері, себептері, жою 5-Бөлім. Негізгі жүйе.
5.1. Тақырып. Кузов. Автокөліктің жүріс бөлігі.
Кузовтың атқаратын қызметі, құрылымы және автокөлікте орналасуы.
Амортизатордың атқаратын қызметі және жұмысы. Арнайы жабдықтар:
лебедка, шинадан ауа қысымын реттеу жүйесі, көмекші механизмдер, олардың атқаратын қызметі және автокөлікте орналасуы. Арнайы жабдықтардың жұмысы.
5.2. Тақырып. Алдыңғы және артқы ілінгіштер.
Автокөліктің алдыңға ілінгіштерінің атқаратын қызметі, құрылымы.
Алдыңғы ілінігіштер детальдарының жұмысы. Артқы ілінгіштің құрылымы және жұмысы. Дөңгелектердің орналасуы, оларды қондыру, оның жіктелуі.
Пневматикалық шиналарды қондыру, оның жіктелуі. Ақаулар, оның белгілері, себептері, жою жолдары.
6.1. Тақырып. Тежеуіш жүйесі.
Тежеуіш жүйесінің атқаратын қызметі, жіктелуі, тежеуіш механизмнің түрлері. Оқылатын автокөліктердің тежеуіш жүйесі аспаптарының орналасу Қолданыстағы тежеуіш сұйықтары, олардың қасиеттері. Гидровакуумдық тежеуіштің атқаратын қызметі, жұмыс істеу принципі, құрылымы және жұмысы.
Істегі тұрақты, көмекші, апатты тежеуіш жүйелерінің атқаратын қызметі.
Ақаулар, олардың белгілері, себептері және жою жолдары. Рульдік басқарудың атқаратын қызметі. Рульдік басқарудың схемасы.
Рульдік механизм құрылымы, атқаратын қызметі, жұмыс істеу принципі.
Рульдік механизм түрлері. Рульдік басқаруды күшейткіштің атқаратын қызметі мен жұмыс істеу принципі. Гидравликалық күшейткіштің атқаратын қызметі және жұмыс істеу принципі. Гидрокүшейткіш насосының құрылымы мен жұмысы.
Рульдік басқару жүйесіндегі май радиаторының атқаратын қызметі және құрылымы. Қолданылатын майлар. Ақаулар, оның белгілері, себептері және жою 7-Бөлім. Техникалық қызмет көрсетудің кездері.
7.1. Тақырып. Пайдаланылатын материалдар және олардың шығын нормасы.
Пайдаланатын материалдар және олардың атқаратын қызметі. Шиналар мен аккумулятор батареясының қызмет мезгілдері.
Автокөліктегі отын шығыны нормалары. Төмен температурада отын шығыны. Моторлы және трансмиссионды майлардың шығын нормасы. Шиналар және аккумулятор батареясының қызмет өтілін жоғарылату жолдары, отынды үнемдеу.
7.2. Тақырып. Автокөлікті пайдаланудағы еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған ортаны қорғау.
Автокөлікті пайдалануда және техникалық қызмет көрсеткенде қауіпсіздік ережелерінің жалпы талаптары. Газдармен, этил бензинімен және улы сұйықтармен улану қауіптілігі.
Электр аспаптарды пайдалану кезіндегі қауіпсіздік ережелері. Жүкті тиеу және түсіру кезіндегі еңбек қауіпсіздігі. Өртке қарсы қауіпсіздік шаралары, автокөліктегі өртті өшіру ережелері. Қоршаған ортаны ластауды азайту бойынша шаралар.
7.3. Тақырып. Бақылап тексеру және күнделікті техникалық қызмет көрсету.
Автокөлікті бақылап тексеру жұмыстарын жүргізу тәртібі. Күнделікті техникалық қызмет көрсету жұмыстары.
7.4. Тақырып. N 1, N 2 және маусымдық техникалық қызмет көрсету.
(ТО-1 және ТО-2) номерлі және маусымдық техникалық қызмет көрсетудегі қайталану жұмыстарын, сонымен бірге жұмыс көлемін зерттеу.
Техникалық қызмет көрсету жұмыстары барысында қауіпсіздік шаралары.
7.5. Тақырып. Ұсақ ақаулар белгілері және оларды жою.
Дөңгелектен қысымды тексеру. Дөңгелек ауыстыру. Руль механизмде май деңгейін тексеру және ондағы люфтті анықтау.
Приборлардағы көрсеткіште қызыл лампаның жануы (май қысымы, тежеуіш жүйесінде сұйықтың азаюы, двигательдің қызуы).
Отын беру қызметін тексеру генератор белбеуін ауыстыру.
Аккумулятор батареясының зарядталу дәрежесі, ауыстыру.
Аккумулятор батареясының зарядталу дәрежесі, электролит деңгейін тексеру.
Оталу жүйесін от шашырауды тексеру. Свечалардың жұмысқа қабілетілігін тексеру және оларды ауыстыру.
Істен шыққан лампаларды ауыстыру.
Тежеуіш колодкалардың жағдайын тексеру көрсеткіштері.
Автокөлік жұмысы және оның көрсеткіштері тонно-километр; рейсте болу уақыты, жүкпен бірге жалпы және нольдік өтілім, жүксіз өтілім, өтілімді пайдалану коэффиценті, автокөлік қозғалысы жылдамдығының орташалығы, ауыр жүк көтергіштік коэффициенті.
Ауыр жүк көтергіштік коэффицентінің көлеміне әсер ететін факторлар.
"ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер. Жүргізушілер- Жол белгілері және оның сипаттамасы. 1-3 тақырыптары бойынша Жол қозғалысын қадағалау Жол қиылысынан өту Жаяу адам өтетін жерден өту, маршрутты көлік құралдарының тоқ- тауы және темір жол пойызы Қозғалыстың ерекше жағдайлары Нөмірлік, алдын-ала хабар беретін белгілер, жазулар және белгіле- нулер құқықтық жауапкершілігі Табиғатты қорғаудың құқықтық негіздері Көлік құралына деген меншік құқығы N1 Тақырып. Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін және тәртібін сақтауды қажет ететін ережелер.
Ережелердің жалпы құрылымы. Ережедегі негізгі түсініктер мен терминдер. Жол қозғалысына қатысатын тұлғалардың және жол қозғалысын реттейтін тұлғалардың міндеттері. Жол қозғалысында тыйым салу тәртібі.
Механикалық көлік құралының жүргізушісінде болуға міндетті және Жолға шығар алдындағы жүргізушінің міндеттері. Лауазымды тұлғаларға көлік құралын пайдалануға беру тәртібі. Мүгедек-жүргізушілердің міндеттері.
Көлік құралын пайдалануға және басқаға беруге жол берілмейтін жағдайлар.
Арнайы сигналы бар көлік құралы жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері. Арнайы көлік құралының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа жүргізушілердің міндеттері. Арнайы көлік құралының қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа міндеттер. Жол апатына ұшыраған жүргізушінің міндеттері. Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаяу адамдар мен Жалпы жол қозғалысын ұйымдастыруда жол белгілерінің алатын орны.
Белгілерді орналастыруға арналған талаптар. Маусымдық, уақытша және негізгі Ескертетін белгілер. Атқаратын қызметі. Ескертудің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің атауы мен атқаратын қызметі. Ескерту жол белгісі бар жолдың Тыйым салатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Тыйым салудың жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасатын жері, атауы, атқаратын қызметі.
Тыйым салатын жол белгілерінің талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Алдын-ала жазылатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Алдын-ала жазудың жалпы белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеттері.
Ақпаратты-сілтеу жол белгілері. Атқаратын қызметі. Ақпаратты-сілтеу жол белгілерінің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасқан жері, атауы, Қозғалыстың белгілі кестесі енгізген жол белгілері талаптарына сай Қызмет көрсету жол белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір жол белгісінің Қосымша ақпарат белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір белгінің атауы мен N3 Тақырып . Жол белгілері және оның сипаттамалары.
Таңбаның жалпы жол қозғалысы ережелеріндегі ұйымдастыру маңызы, жіктелуі. Көлденең таңба. Атқаратын қызметі. Көлденең таңбаның талаптарына Тік таңбалар. Атқаратын қызметі. Тік таңбаның әрқайсысының түсі мен қолдану шарты. Кешенді есептер шығару. Оқытудың техникалық құралдары, макеттер, стендтер қолдану арқылы жол-көлік оқиғасын талқылау. Жол белгілері және жол таңбаларын басқару іскерлігін қалыптастыру. Жол қозғалысының нақты N4 Тақырып. Көлік құралдарының қозғалысы, аялдауы мен тұрақтауы.
Ескерту сигналдары. Сигналдар түрлері. Атқаратын қызметі. Сигналдарды жарық нұсқауларымен және қолмен көрсету ережелері. Дыбыс сигналдарын қолданатын жағдайлар. Басып озуда ескерту сигналдарын беру тәртібі. Күндіз жақындату фарын пайдалану. ЖКО және оның алдын-алу. Ескерту сигналдарын, дұрыс бермеудің зардаптары.
Қозғалыс басы, қозғалыс бағытының өзгеруі. Жол қиылысында бұрылу тәртібі және жол қиылысында айналуы. Тежеуішпен жұмыс жасау. Айналуға құралдарының орналасуы. Жолдағы көлік құралдарының орналасуына қойылатын таңдауға әсер ететін факторлар. Жылдамдық режимін таңдаудағы тыйым салулар.
Арақашықтық пен үзілістерді таңдау. Жай жылжитын және ауыр жүк таситын жүргізушілердің міндеттері. Басып озу кезіндегі жүргізушілердің іс-әрекеті.
Басып озуға тыйым салынатын жерлер.
Жолдың тар учаскелеріндегі қарама-қарсы қозғалыс тәртібін сақтамау Аялдау және тұрақтау. Аялдау және тұрақтау тәртібі. Тұрақтамаға көлік құралын қою жолдары. Елді мекеннен тыс жерде ұзақ аялдау. Тұрақтамаға автокөлікті қоюдың қауіпсіздік шаралары. Аялдау мен тұрақтауға тыйым салынатын жерлер. Аялдау мен тұрақтау тәртібін сақтамаудың зардаптары.
N5 Тақырып. Жол қозғалысын реттеу. Жол қозғалысын реттеу құралдары.
жүргізушілердің іс-әрекеттері. Қайтармалы (реверстік) бағдаршамдар.
Трамвайлар, жаяу жүргіншілер және рельссіз көлік құралдарын реттейтін тұлғаның дабылдарына қозғалуға тыйым салынатын аялдаулар тәртібі.
Реттейтін тұлғаның нұсқауларының бағдаршам, жол белгілері мен таңбаларына қарама-қайшы болғандағы жүргізушілер мен жаяу жүргіншілердің іс- Кешенді есептер шығару, техникалық құралдар, макеттер және стенділерді Қолмен жасалатын дабылдарды дұрыс беру, бейімделе білу, жағдайды Көлік құралдары жүргізушілерін жол қозғалысындағы нақты жағдайларды Жол қиылысынан өтудің жалпы Ережелері. Трамвайдың кейбір жағдайдағы Реттелмейтін жол қиылыстары. Бірдей мәнді және әр түрлі мәнді Реттелетін жол қиылыстары. Бағдаршам дабылдары мен жол белгілерінің Негізгі жолдың бағыты ауысқандағы жол қиылысындағы кезектілік.
Жүргізушінің жол белгілері болмай жолдың бетінің жабуын ажырата алмағандағы іс-әрекеттері (мысалы қараңғы уақыт, батпақ, қар және т.б.)
N7 Тақырып. Жаяу жүргіншілер өтетін жерден көлік құралының өтуі және темір жолдан қиып өту.
Жаяу жүргіншілер өтетін жер және маршрутты көлік құралының аялдауы.
Жаяу жүргіншілер өтетін жерге, маршрутты көлік құралы аялдамасына және "Балалар" деген белгісі бар көлік құралына жақындағандағы жүргізушінің Темір жолды қиып өту. Темір жол қиылыстарының әр түрлілігі. Темір жол қиылысындағы заманға сай дабылдардың құрылымы мен жұмыс ерекшеліктері.
Көлік құралдарының қозғалу тәртібі. Темір жол қиылысынан өтер Темір жол қиылысында лажсыз тоқтаған жағдайдағы жүргізуші міндеттері.
Арақашықтық темір жол бастығымен көлік қозғалысы келісілетін Жаяу жүргіншілердің жүретін жері, маршрутты көлік құралдарының аялдамасы және темір жол қиылысында Ережелерді бұзудың зардаптары.
Кешенді есептер шығару. Техникалық құралдар, макеттер және стенділер пайдалану арқылы жол-көлік оқиғасын талдау.
Көлік құралының жүргізушісін жол қозғалысындағы нақты жағдайлармен Автомагистральда және жол шетінде лажсыз тоқтағандағы жүргізушілердің Маршрутты көлік құралдарының басымдығы. Жол айырығын қиып өту.
Маршрутты көлік құралдарының бөлу сызығы бар жолдағы қозғалыс тәртібі.
Жүргізушінің көзі көрмей қалған жағдайдағы іс-әрекеттері. Тұманға қарсы фарлар, прожектор-фарлар, тұманға қарсы артқы фарларды пайдалану тәртібі.
Механикалық көлік құралын тіркеуге алу. Механикалық көлік құралын Тіркеуге алуға тыйым салынатын жағдайлар. Тіркеуге алынған және тіркеуге алушы көлік құралдарында жолаушылар тасымалдау. Механикалық көлік құралдарын тіркеуге алудағы тәртіптердің сақталмауынан болатын зардаптар.
Оқу-жаттығу қозғалысы. Оқу-жаттығу қозғалысы тыйым салынатын Жүк автокөлігінде жолаушы тасымалдауға қойылатын талаптар. Қозғалыс басындағы жүргізуші міндеттері. Жолаушылар тасымалдаудағы қозғалыс жылдамдығы. Балалар тасымалдаудағы қосымша талаптар. Жолаушылар тасымалдауға тыйым салынатын жағдайлар.
Жалпы талаптар. Көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынатын Жолда болатын ақауларды жоюдағы жүргізушінің іс-шаралары. Егер мүмкіндік болмаса автотұраққа немесе жөндеу орнына жетуде қауіпсіздік Жол қозғалысына қауіп төндіретін көлік құралдары ақауларының N11 Тақырып. Нөмірлік, айырым белгілері, ескерту қондырғылары, жазулар Көлік құралының жол полициясында тіркелуі және қайта тіркелуі.
Көлік құралының жабдықтарын нөмірлік және айырым белгілерімен, Айырым белгілері және ескерту қондырғыларын орнатудағы ережелерін сақтамау зардаптары.
2-Бөлім . ЖҮРГІЗУШІНІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ .
Әкімшілік құқық бұзушылық. Әкімшілік құқық бұзушылықтың түрлері.
Әкімшілік іс-шараларының түрлері мен түсініктері: ескерту, айып, көлік құралын басқару құқығынан айыру, әкімшілік жазалайтын орган, жазаның Автокөлік қылмысының түсінігі мен түрлері. Автокөлік қылмысының Автокөлікпен жасалынған қылмысқа жауапкершілік.
Қылмыстық жауапкершілік қозғау шарттары.
Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке негіздер. Зиян, кінә, құқыққа қарсы іс-шаралар. Жол оқиғасындағы келтірілген зиян үшін жауапкершілік. Материалдық шығынның орнын толтыру.
Материалдық шығын жауапкершілігі жөнінде түсінік. Материалдық жауапкершіліктің шарттары мен түрлері, толық және шекті материалдық Табиғатты қорғау түсінігі мен мазмұны. Табиғатты қорғау туралы Құқық қорғауға алынатын табиғи объектілер.
Табиғат қорғау заңын бұзғаны үшін жауапкершілік.
N16 Тақырып. Автокөлік меншіктену құқығы.
Меншіктену құқығы, меншік құқығына ие субъектілер. Автокөлік құралын Көлік құралының иесінен алынатын салық. Көлік құралына қажет құжаттар.
Сақтандыру тәртібі. Сақтандыру туралы келісімшарт жасаудың тәртібі.
Сақтандыратын оқиға. Сақтандыру сомасын төлеу тәртібі мен негіздері.
пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Жүргізушінің психофизикалық және психикалық қасиеті Штатты және штатты емес қозғалыс тәртібінде жүргізушінің іс-әрекеттері.
реттеуіштері мен басқару органдарын пайдалану. Жұмыс қалпын пайдаланудағы қарапайым қателер. Басқару органдарының, аспаптар мен индикаторлардың атқаратын қызметі. Басқару органдармен жұмыс жасау. Рульді пайдалану двигательді оталдыру. двигательді орнында тұрып қыздыру. Қозғалыс басталғандағы қызу процесі. Бір қалыпты қозғалыс жылдамдығын сақтау.
Қозғалыстың әр түрлі режимінде акселератор педалімен әсер етулер. Орнынан қозғалу. двигательді тежеу.
Штатты жағдайларда асықпай тежелуді, штатты емес жағдайларда максимальды тежелуді қамтамасыз ететін тежеуіш педалінің әсерлері. двигатель жұмысының ұтымды жылу режимін сақтау. Көлік құралының жүріп өткен жол Қиын өткелдерде және тайғақ учаскелерде қозғалу. Тайғақ жерде орнынан қозғалу. Сулы жерлерден, терең емес арықтардан, төмпешіктерден қараңғы жылдамдықтың өзгеруі. Қалалық жердегі қозғалыста және автомагистральда Жай бірқалыпты қозғалыста басып озу және қарама-қарсы қозғалыс.
"Жүргізуші-автокөлік-жол" басқару жүйесінің түсінігі (ЖАЖ). ЖАЖ жүйесінің мақсаты мен міндеті. Көлік жүйесінде автокөліктің маңызы. Жол көлік процесінің әсері, қауіпсіздігі және экологиялығы. ЖКО-да көлік жүйесі жұмысының істен шығуы. Қазақстандағы және шетелдердегі жол қозғалысының қауіпсіздік, әсерлік, экологиялық санағы. Қауіпсіздікке әсер ететін факторлар:
жүргізуші-автокөлік-жол. Жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін жүргізушінің кәсібилігі. Жүргізушінің кәсібилік көрсеткіші болып саналатын еңбек өтілі. Көлік құралын басқарудың сапалық көрсеткішін анықтайтын сандық көрсеткіштер.
Жол қозғалысының қауіпсіздігі мен экологиялығын қамтамасыз ететін Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін көлік құралына қойылатын Қажеттілік топтары. Еңбек ынталандыруы. Көлік құралын басқарудағы Көлік құралдарын басқару мақсатына жету үшін іс-әрекеттерінің Көлік құралдарын басқарудағы әрекеттер мен еңбек операциялары. Басқару мақсатына жету үшін шығарылатын есептер. Басқару процесін ұтымды ету. Көлік құралдарын басқарудағы ұтымдылық критерийлері. Жүргізуші қабылдайтын ақпаратты талдау. Іс-әрекет жоспарымен өзінің ағымдағы жағдайын салыстыру.
Штаттық және штаттық емес жағдайлар. Жүргізуші сенімділігін арттыруды қажет ететін техникалық ширығу.
Жүргізуші сенімділігін құраушылар: кәсіби біліктілік, моральдық қасиеттер.
Жүргізушінің кәсіби біліктілігіне оның мамандығы, еңбек өтілі және жасы әсер етеді. Моральдық қасиеттер: тәртіптілік, жол қозғалысындағы басқа қатысушыларды құрметтеу, қызмет көрсету мәдениеті мен өзін-өзі ұстау этикасы.
Физикалық психикалық қасиеттер, жасы мен денсаулығы және оның жүргізушіге Алкоголь, нашақорлық, дәрілік заттардың жүргізуші жұмысына кері әсері:
ойланудың шапшаңдығы төмендеуі, назар аударудың төмендеуі, көру-есте қабылдауы. Көңіл аудару бағыты. Көрмей қалу. Дыбыс дабылдарын қабылдау.
Бұрылыста жылдамдық алу. Басқару органдарының орнынан өзгеруін және Ақпаратты өңдеу уақыты. Жүргізушінің психомоторлық реакциялары.
Реакция уақыты. ЖКО-ның ауырлық дәрежесіне сәйкес реакция уақытының Көлік құралы жүргізушісіне басқару объектісі ретіндегі қойылатын талаптар. Жүргізуші жұмысының әсері мен қауіпсіздігін басқару объектісі ретінде көлік құралының қасиеттеріне ұтымды ықпал ету. Қоғамдағы адамзаттың этика тәртібі компоненті болып табылатын жүргізуші этикасы. Жол қозғалысының Ережесін бұзған басқа қатысушылармен және ішкі істер органдарымен қатынас.
ЖКО қайғылы жағдайындағы жүргізуші этикасы.
Көлік жұмысының әсерлі және қауіпсіз мүмкіндіктерінің көрсеткіштері:
габариттік размерлер, салмақ өлшемдері, ауыр жүк көтергіштігі (сыйымдылығы), жылдамдық алу және тежеуіштік қасиеттер, ауып кетуге немесе тайып кетуге қарсы тұру, жанармай үнемділігі, көлік құралын әр түрлі жағдайларда пайдалану шарттары, сенімділік. Осылардың қозғалыс қауіпсіздігіне, жол қозғалысы қауіпсіздігіне әсері. Көлік құралының қозғалысына әсер ететін күштер: тарту, тежеу, көлденең және тік күштердің қосылуы. Ауып кетуге қарсы тұру. Көлік Көлік құралын реттеу жүйелері: тарту, тежеуіш, көлденең реттеу жүйелері.
Тіркеуге алуда, тайғақ жолдарда, жоғары және төмен түскенде, бұрылыстарда, қараңғы мезгілде және шектеулі көру жағдайында, көлік ағынында, бұрылыс және жолаушылар өтетін жерлерде, шексіз кеңістікте Көлік құрал-жабдықтарының өртенген, суға батқан кезеңінде, жоғары кернеудегі электросымдардың көлік құрал-жабдықтарға үзіліп түскенінде, Қауіпсіздік көліктің нәтижелі жұмысының шарты. Көлікті жүргізушінің көлікті басқару мақсатын орындауда: белгілі отын шығынында жоғарғы орта жылдамдыққа жету, белгілі орта жылдамдықта отынды ең жоғарғы дәрежеде Сапалы басқарудың көрсеткіштері: орташа жылдамдық, отын шығыны, бір қалыпты қозғалыстың коэффициенті, отын жұмсау көрсеткіші, тоқтатуды бір Үнемді басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде үнемділік алгоритмін пайдалану; отын шығындау өлшеміндегі ең төменгі қарқынды қозғалыста ең жоғарғы жылдамдықты шектеу, отын шығындау өлшеміндегі ең жоғарғы қарқынды қозғалыста - ағынның орта жылдамдыққа жақын қозғалуы (жүруі), Жылдамдықты басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде жылдамдылық алгоритмін пайдалану, еркін қозғалатын аймақта ең жоғарғы жылдамдықпен көлікті жүргізу, қарқынды тоқтату. Көлік құралдарының орта жылдамдығына қарқынды ағынның әсері. Көлік жол жағдайын алдын-ала болжау - негізгі құралдарының қауіпсіздігіне, экологияға, ресурстарға әсерлері.
Көлік құралдарының оңтайлы алгоритмдерінің қозғалыс жылдамдықтарын Автокөлік жолдарының түрлері және жіктелуі. Жолдардың белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігінің негізгі бөлшектері.
Жол беттерінің түрлері, олардың сипаттамалары. Жол жағдайларының қозғалыс қауіпсіздігіне әсерлері.
Жол жағдайларының автокөлік қозғалысына әсері. Шинаның жолмен Жол жағдайына, ауа мен гидрометеорологиялық жағдайларға байланысты коэффициенттің өзгеруі. Тұманда, таулы жолдардағы көлік жүргізудің ерекшеліктері. Автокөлік жолдарының қауіпті учаскелері, жүру бөлігінің тарылуы, жолдың бетінің жаңадан салынуы; битум және гравий беті, ұзақ төменге түсу жолдары; көпірлі жолдар, теміржол бойындағы өткелдер және қауіпті Көктемгі және күзгі кезеңдерде жолдарды пайдалану. Мұзды өткелдер арқылы көліктің жүруі.
Жолдардың жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан учаскелердегі көлік жүргізудің қауіпсіздігінің алдын алу, бұл жағдайда қолданылатын қоршаулар, Жол-көлік оқиғалары мен жол-көлік оқиғаларының жіктелуі. Қалалардағы, Жол оқиғаларының болу себептері: жолда жүру ережелерінің бұзылуы, көлік жүргізушілердің құқықтық ережелерді сақтамауы, көлік құралдарының техникалық жағдайлары ақуалының нормативке сай емес болуы және т.б.
Көлік жүргізушілеріне байланысты ЖКО себептері: төменгі біліктілік, Жол көлік оқиғаларының пайда болу жағдайлары: жол және көлік құралдарының жағдайы, жол қозғалыстарын (жүру) реттейтін құрал- ЖКО статистикасы. Апаттардың мезгіл, аптаның күндері, тәулік уақыты, жол категориясы, көлік жабдықтарының түрлеріне байланысты бөлінуі.
Көлік жабдықтарының белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігі.
"АЛҒАШҚЫ ДӘРІГЕРЛІК КӨМЕК КӨРСЕТУ" пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар. Тақырыптық жоспар Жол көлік оқиғасында жиі кездесетін зиян шеккендер және оларды диа- Адам өміріне қауіп төндіретін механикалық және термиялық зардаптар.
Апаттан болған психикалық реакциялар. Осы жағдайларда зардап шек- ЖКО апаттарындағы көрсетілетін құқықтық-ұйымдастыру көмектері.
Зардап шеккендерді сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және Жеке аптечканы пайдалану N1 Тақырып. Адам анатомиясы және физиологиясының негіздері.
Ағза жүйелері мен олардың қызмет жасауы туралы негізгі түсініктер: жүрек- қан тамыр жүйесі, тірек-қозғалу жүйесі. Тамыр соғу жиілігі, жиі демалуы, қарашық қасиеттері, естен тану, терінің түстері, ең алғашқы белгілері.
N2 Тақырып. ЖКО құрылымы. ЖКО-да жиі кездесетін зардаптар және ЖКО зардап шегуді болдырмайтын көлік жабдықтарының сипаттамасы.
ЖКО зардап шеккен туралы статистика, олардың ауырлық дәрежесі және қорғау.
Алғашқы көмек көрсетуде уақыт факторының әсері. Жолаушыны қағып кеткендігі, рульге ұрғанда, көлікті қатты тоқтатқанда, аударылған кездегі Ми-сүйек зардабы, сынық белгілері, омыртқаның, жамбастың зақымдануы, N3 Тақырып. Өмірге қауіп төндіретін механикалық және термиялық Түсініктемелер: предагопальдық жағдай, агония, клиникалық ажал, биологиялық ажал. Олардың белгілері. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Шок. Жарақаттық, геморагиялық, күйіктік, кардиогендік, аллергиялық шоктың түрлері. Шоктың клиникалық көрінісі. Алғашқы дәрігерлік көмек Тыныс жетіспеушілігі. Дәрігерлік көмек көрсетуде тыныс жетіспеушілігінің дәрежесін төмендету әдістері, клиникалық белгілері, себептері. Кеуде жасушаларының зақымдалуының жіктелуі. Асфикция.
Естен тану синдромы. Кома. Себептері. Естен тану кезеңінде асфикцияны Балалардың, қариялардың, жүкті әйелдердің өмірлеріне қауіп төндіретін Психикалық және неврологиялық ауытқулар, олардың сипаттамалары және болу жиілігі. Шок-аффективалық белгілер, психомоторлық ояну. Психикалық әсерлі, алкоголь және есірткілік мас жағдайда зардап шеккендерге дәрігерлік көмек көрсетудің ерекшеліктері.
Термиялық күйіктер. Күйіктен зардап шеккендерге иммобилизация өткізу, жарақатты таңу ерекшеліктері, күйіктен зардап шеккеннің дәрежесін анықтау, клиникалық көрінісі.
Көздері және жоғарғы тыныс жолдары күйіктен зардап шеккендерге Жылудан зардап шеккен жарақат. Алғашқы медициналық көмек берудің принциптері. Суықтан, аяздан зардап шеккен жарақат. Үсікке шалдығу және суық N6 Тақырып. ЖКО-да зардап шеккендерге ұйымдастыру - құқықтық көмек Зардап шеккендерге көмек көрсету немесе көмек көрсетпеу заңдылықтарға (әкімшілік және құқықтық) негізделген. Жол апатынан адам құрбан болған жағдайларындағы автокөлік жүргізушінің, дәрігер қызметкерінің, жол-көлік оқиғалардың әкімшілік қызметінің міндеттері.
N7 Тақырып. Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық зардап шеккендер.
Диабеттік ком. Жүрек-қан тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық кризис.
Астматикалық статус. Улану. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің тәсілдері, N8 Тақырып. Көлік жол оқиғаларынан зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуде жүргізілетін өкпе-жүрек реанимациясы, Жоғарғы тыныстың жұмысын қалпына келтіру. Ауыз қуысын тампонмен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өтуін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "Ауыздан мұрынға" жасанды тыныс жүргізу. Ауа жүргізуді пайдалану. Жүректің жабық массажының техникасы. Өкпе-жүрек реанимациясын бір немесе екі құтқарушы жасауының ерекшеліктері. Өкпе-жүрек реанимациясының бет, ашық кеуде клеткалары зардап шеккендерге жасудың ерекшеліктері.
Өкпе-жүрек реанимациясының балаларға жасаудағы ерекшеліктері.
Қансыраудың түрлері. Артериялық, тамырлық қансырау белгілері. Сыртқы қансырауды уақытша тоқтату тәсілдері: саусақтармен артерияны қысу, жіп немесе Қан құсу, қан түкіру, қан ішкке кеткен жағдайларда алғашқы дәрігерлік Көлік иммобилизациясының жалпы принциптері. Бинтті таңу. Көлік иммобилизация жасау ережелері, бір үлгідегі қателер және асқынулар. Жамбас, омыртқа, бас, кеуде клеткалары зақымданған кездегі иммобилизацияның N11 Тақырып. Жаншылып қалғандарды босату, көліктен сыртқа шығару, Көліктің жапырылып қалған есіктерін ашу, зардап шеккендерді әйнектері сынған терезе арқылы шығару тәсілдері. Ұзақ уақыт жаншылып қалған зардап шеккендерді (аяқ, қолдары) шығару ерекшеліктері. Оларды зембілге орналастыру техникасы. Омыртқа мен жамбасы жарақаттанған адамдарды көліктен шығару, орналастыру ерекшеліктері. Жеңіл көліктерді (жеңіл машина, жүк таситын автокөлік, автобус) зардап шеккендерді орналастыру үшін пайдалану.
N12 Тақырып. Жарақаттанған жерлерін тазарту, дәрілеу. Десмургия.
Жарақаттанған жерлерді тазарту техникасы, дәрілеу және таңғышпен орау.
Кеудені орайтын арнаулы жеке пакетпен орау немесе қолға түскен заттармен, тақтайшалар салып түзу байлау. Қолда бар құралдарды барынша пайдалану.
Жеке аптечканы түгендеу. Ішіндегі дәрі-дәрмекті пайдалана білу.
1. Ауыз қуысын және жоғарғы тыныс жолдарының өтуін тазарту техникасы.
- ауыздан ауызға (жасанды тыныс жасауға арналған жабдықтарды
3. Жүрекке жабық түрде массаж жасау:
5. Екі құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
9. Қансырауды уақытша тоқтату техникасы
- "Статин" ұнтағын және котекс "Тем" майлығын пайдалану
15. Зардап шеккендерді қолданыстағы құралдарды және торлы шиналарды пайдаланып, төмендегі жарақаттану кезінде көлікті иммобилизациялау:
- иық асты
- табан
16. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді көлікті иммобилизациялау
- бас (ми) жарақаты
17. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді шығару және зембілге орналастыру техникасы
- жамбасы
18. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді тасымалдау техникасы
- санитарлық көлік
22. Зардап шеккен адамның мотоцикл каскасын шешу N1 тақырып. Бастапқы оқыту Отырғызу. Басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен әрекет ету тәсілдері.
N2 тақырып. Шектеулі жүріп өтулердегі жүр- гізу.
№1 бақылау сабағы
N3 тақырып. Оқу бағыттары бойынша жүр- 2 бақылау сабағы N4 тақырып. Автомобильді басқару тәжіри- Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің тәжірибелерін N1 Тапсырма. Отырғызу. Басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен әрекет жасау тәсілдері (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе Автомобильмен (автожаттықтырушымен), басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен жалпы таныстыру. Маршрутқа шықпас бұрын Орындық жағдайын реттеу, қауіпсіздік белдігін тағуға, двигательді қосуға, сигнал беруге, әйнек тазалаушыны, жарық беру жүйесін қосуға жаттығу жасау.
Бос жүрісте двигатель айналымының акселераторы педалін реттеу. Берілісті қосу схемасымен танысу. Бірінші берілісті қосу, қозғалту имитациясы.
Басқарылатын дөңгелектер жағдайы туралы кері байланысты сақтауды Рульдік дөңгелекті 120 , 130 , 240 , 360 бұрышына бұруға және бейтарап жағдайға дөңгелекті қайта әкелуге жаттығу.
Тахометр (егер бар болса) мен спидометр бойынша көлік құралының Рульді ұстау тәжірибесін дамыту: рульдік дөңгелекке қолды қою, қарқындылықты біртіндеп арттыру арқылы екі қолмен рульдік дөңгелекті оң мен Аз ғана жылдамдықпен қозғалу, берілісті тікелей қосу бойынша қозғалыс, Жоғары көтерілу тәртібімен берілісті тікелей қосу бойынша қозғалу, орнынан жылжыту. Тежелу және тоқтау тәсілдері. Тікелей артқы жүріспен N4 Тапсырма. Көтерілу және төмен түсу тәртібіндегі қосу арқылы қозғалыс (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Екпін. Жоғары көтерілетін және төмен түсетін берілісті қосумен қозғалу.
Жағдайды реттеу жолымен жылдамдықты тікелей өзгерту бойынша қозғалыс.
Төменгі беріліске өтудің деңгейлік әдісі (кезекті және кезектілікті сақтамай).
Айналма бағыт бойынша алдыңғы жүріспен қозғалу. Стоп - бағытта аялдамалардағы екпін және тежеу. Қарама-қарсылық арасында оңға және солға Жолды бақылаудың әртүрлі әдістерін тікелей пайдалану бойынша артқы N6 Тапсырма. "Тапсырылған" орынға тоқтау, бұрылу Алдыңғы және артқы жүріспен қозғалуда, жол белгісінде, тротуарда автомобильдің аялдауы. Алдыңғы және артқы шектеуге келіп жету. Оңға және солға бұрылумен тікелей бағыттағы қиылыстардан өту. Артқы жүрісті қолданбай Алдыңғы және артқы жүріспен тиісті және қарама қарсы жақтан қақпаға кіру. Оңға және солға бұрылумен, алдыңғы және артқы жүріспен қақпадан шығу.
Алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту. Артқы жүрісті қолдану арқылы шектеулі учаскеде бұрылу. Габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, Автомобильді қою. Габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
Автодромдағы (жаттығу алаңы) тексерулер: орнынан қозғалту, тапсырылған бағдар мен стоп бағытта аялдаумен айналма бағыт бойынша қозғалу, алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту, габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, алдыңғы жүріспен шығу, габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
N9 тапсырма. Аз қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау.
Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет. Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанар-жағар майдың пайдалану шығынын анықтау.
N10 Тапсырма. Үлкен қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Жақын келген көлік құралының арақашықтығын анықтау. Жақын келген көлік құралының жылдамдығын анықтау. Қиылыстан өту үшін уақытын анықтау.
Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау. Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет.
Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанар-жағар майды пайдалану шығынын Бақылау бағытында тексерілетіндер: қозғалыс басы, жүргінші бөлікте орналасу, бір қозғалыс сызығынан екіншісіне өту, оңға және солға бұрылулармен тікелей бағытта қиылыстан өту, көлік ағымындағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан өту, көлік құралдарын басып озу, тежеу, темір жол тораптарынан өту, бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен 100 км-ге кететін N№11 Тапсырма. Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің Бұл тапсырма автомобильді басқарудағы кемшіліктерді жою және жол қатынасының әртүрлі жағдайында автомобильді басқару тәжірибесін жетілдіру
- Жол қатынасының әртүрлі жағдайында үйренушіге автомобильді өз
- Көлік құралдарын басқаруда меңгерген тәжірибелер мен үйренулердің
- Жол қатынасының әртүрлі жағдайындағы көлік құралдарын басқаруда жол "В, С" санатты жүргізушілерді дайындаудағы бағдарламаның жобасы.
Үлгілік оқу жоспары.
Көлік құралын басқарудың негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
"Жол қозғалысы Ережелері көлік құралдарын басқарудың негіздері және қозғалыс қа- уіпсіздігі"
* Автокөлік жүргізу бойынша емтихан автокөлік жүргізуге бөлінген сағаттар есебінен өткізіледі.
** Автокөлік жүргізуге оқу уақытын 70 сағат көлемінде жүргізіледі.
Оның ішінде 6 сағат - автотренажерда. Автотренажер болмаған жағдайда 70 сағат автокөлікте өтеді.
"Құрылым және техникалық қызмет көрсету " пәні бойынша үлгілік тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Карбюратерлі двигательдің қоректену жүйесі.
Карданды ауысу және негізгі ауысу. Жетекші көпірлер.
6-Бөлім. Автокөлікті басқару жүйесі .
7-Бөлім. Техникалық қызмет көрсету негіздері.
Бақылап тексеру және күнделікті қызмет ету Бағдарлама. 1-Бөлім. Кіріспе.
1.1. Тақырып. Автокөліктердің саралануы және жалпы құрылымы.
Автокөліктердің атқаратын қызметі мен саралануы. Негізгі агрегаттардың, түйіндердің, механизмдердің және жүйесінің атқару қызметі, орналасуы, арақатынасы. Оқылатын автокөліктердің қысқаша техникалық сипаттамалары.
Карбюратердегі және дизельді двигательдердің атқаратын қызметі, Газ алмасу процестері, олардың атаулары және сипаттамалары. двигатель жұмысын сипаттайтын терминдер, олардың анықтамалары. "Қызмет істемейтін нүктелер", поршень жүрісі, жану камералар көлемі, цилиндрдің жұмыс істейтін Кришипті-шатунды механизмнің атқаратын қызметі, құрылымы және жұмысы. Кришипті-шатунді механизмнің негізгі детальдар құрылымының Газ алмасу механизмнің атқаратын қызметі және жұмысы. Клапандардың ашылуы және жабылуының ерте болуы мен кешігуі. Клапандардың жабылу түсінігі. Газ алмасу фазалары. Белгілі ақаулар, олардың себептері мен жою Салқындату жүйесінің атқаратын қызметі. Суыту тәсілдері. Салқындатқыш сұйықтар және оларға қойылатын талаптар. Двигатальдің қызып кетуі және суып қалуы. двигательдің жылулық режимі және салқындатқыш сұйықтардың температурасын бақылау. двигательдің үнемі жылулық режимін сақтау тәсілдері.
Оқылатын двигательдердің салқындату аспаптарының жұмысы, орналасуы, Майлау жүйесінің атқаратын қызметі. двигательге қолданылатын майлар, олардың қасиеттері. Май қысымын бақылау. двигательдегі майды суыту және тазарту тәсілдері. Карбюратердегі және дизельді двигательдердің детальдарын майлау схемасы. Жоғары қысымнан сақтау мақсатында майлау жүйесінің құралдары. Картердің желдеткіш жұмысы құралы және атқаратын қызметі.
Қоректенудің атқаратын қызметі. Автокөлік двигательдеріндегі отынның түрлері. Бензин, оның негізгі қасиеттері. Бензин маркалары. Дизельді отын, оның негізгі қасиеттері. Дизельді отын түрлері. Жанар-жағар майлар қоспалары. Жанар- жағар майлардың құрамы бойынша саралануы. Детонацияның двигатель жұмысына әсері. двигательдің жұмыс қатаңдығы түсінігі. Экономиканың қуатты Карбюратерлік двигательдің қоректенуінің принциптік схемасы.
Карбюратерлік двигательдің қоректену аспаптарының орналасуы, жұмысы, карбюратордың жұмысының әр түрлі режимдері газда жұмыс істейтін газ баллондық қондырғыларының принциптік схемасы. Газ балон аспаптарының қондырғылары, олардың құрылымы және жұмысы. Газ баллон автокөліктерін Карбюраторлық двигательдің қоректену ақаулары, оның белгілері, Дизельді двигательдің қоректенуінің принциптік схемасы. Дизельді двигательдің қоректену ақаулары, белгілері, себептері және жою жолдары.
2.9. Тақырып. Төменгі температурада двигательдің іске қосылуы.
Төменгі температурада двигательдің іске қосылуын қиындататын себептер.
Төменгі температурада двигательді іске қосуды жеңілдетудің негізгі тәсілдері: электрофакельдік қондырғылар, бейімделу қондырғылары, двигательді Автокөліктердің электр қондырғылары мен оның элементтерінің атқаратын қызметі және жалпы мәліметтері. Электр энергиясының көздері мен тұтынушылары, көмекші аппаратура, бақылау-өлшеу аспаптары, сымдар, изоляторлар. Автокөлікте сымдардың орналасуы. Электр жабдығының жалпы Аккумулятор батареясының қондырғысы, жұмысы және атқаратын қызметі.
Аккумулятор батареясының түрлері, оларды бөлу. Электролит және онымен жұмыс істеудегі қауіпсіздік шаралары. Аккумулятор батареясын пайдаланудың Аккумулятор батареясының ақаулары, оларды жою жолдары.
Генератор ақаулары, олардың себептері, себептерін табу және жою. Реле- реттеуіштің жалпы құрылымы, жұмыс істеу принципі, атқаратын қызметі.
Реле-реттеуіштің мүмкін деген ақаулары, олардың себептері, белгілерін Стартердің құрылымы, жұмыс істеу принципі, атқаратын қызметі.
Стартердің мүмкін деген ақаулары, оның белгілері, себептері және жою Көмекші электр двигательдері, олардың құрылымы, атқаратын қызметі Жарық аспаптарының жалпы құрылымы, атқаратын қызметі. Жарық, дыбыс Жарық және дабыл аспаптарының ақаулары, себептері және жою жолдары.
Батареялы оталу жүйесінің атқаратын қызметі және оның жалпы схемасы.
Батареялы оталу аспаптарын қосу, орналастыру, оның атқаратын қызметі.
Оталу сәтінің двигатель қуатына, үнемділігіне, жылу режиміне әсері.
Вакуумдық және орталықтанған реттеуіштердің жұмыс істеу принципі мен Транзисторлы-байланысты оталу жүйесінің ақаулары, себептері, белгілері
4.1. Тақырып. Трансмиссияның жалпы құрылымы және атқаратын қызметі.
Трансмиссияның құрылымы мен атқаратын қызметі. Бір немесе бірнеше жетекші көптермен болатын трансмиссия схемасы. Агрегаттарды майлау, оларды пайдалану.
Орнынан қозғалтқыштың атқаратын қызметі және жұмыс істеу принципі, Ауысу қорабының атқаратын қызметі. Ауысу қорабының түрлері. Ауысу қорабының жалпы құрылымы және жұмысы. Төрттік ауысу немесе бестік ауысу қорабының құрылымының ерекшеліктері және жұмысы.
Синхронизатор жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы, жұмыс істеу принципі. Ауысу қорабын бөлінгішпен басқару. Тарату қорабының жұмысы, Басты мостылар. Карданды және негізгі өткізілімдердің жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы. Ақаулар, оның белгілері, себептері, жою жолдары.
Кузовтың атқаратын қызметі, құрылымы және автокөлікте орналасуы.
Амортизатордың атқаратын қызметі және жұмысы. Арнайы жабдықтар: лебедка, шинадан ауа қысымын реттеу жүйесі, көмекші механизмдер, олардың атқаратын қызметі және автокөлікте орналасуы. Арнайы жабдықтардың жұмысы.
Автокөліктің алдыңғы ілінгіштерінің атқаратын қызметі, құрылымы.
Алдыңғы ілінігіштер детальдарының жұмысы. Артқы ілінгіштің құрылымы және жұмысы. Дөңгелектердің орналасуы, оларды қондыру, оның жіктелуі.
Пневматикалық шиналарды қондыру, оның жіктелуі. Ақаулар, оның белгілері, Тежеуіш жүйесінің атқаратын қызметі, жіктелуі, тежеуіш механизмнің түрлері. Оқылатын автокөліктердің тежеуіш жүйесі аспаптарының орналасу Қолданыстағы тежеуіш сұйықтары, олардың қасиеттері. Гидровакуумдық тежеуіштің атқаратын қызметі, жұмыс істеу принципі, құрылымы және жұмысы.
Істегі тұрақты, көмекші, апатты тежеуіш жүйелерінің атқаратын қызметі.
Ақаулар, олардың белгілері, себептері және жою жолдары. Рульдік басқарудың Рульдік механизм құрылымы, атқаратын қызметі, жұмыс істеу принципі.
Рульдік механизм түрлері. Рульдік басқаруды күшейткіштің атқаратын қызметі мен жұмыс істеу принципі. Гидравликалық күшейткіштің атқаратын қызметі және жұмыс істеу принципі. Гидрокүшейткіш насосының құрылымы мен жұмысы.
Рульдік басқару жүйесіндегі май радиаторының атқаратын қызметі және құрылымы. Қолданылатын майлар. Ақаулар, оның белгілері, себептері және жою Пайдаланатын материалдар және олардың атқаратын қызметі. Шиналар мен Автокөліктегі отын шығыны нормалары. Төмен температурада отын шығыны. Моторлы және трансмиссионды майлардың шығын нормасы. Шиналар және аккумулятор батареясының қызмет өтілін жоғарылату жолдары, отынды
7.2. Тақырып. Автокөлікті пайдаланудағы еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған Автокөлікті пайдалануда және техникалық қызмет көрсеткенде қауіпсіздік ережелерінің жалпы талаптары. Газдармен, этил бензинімен және улы Электр аспаптарды пайдалану кезіндегі қауіпсіздік ережелері. Жүкті тиеу және түсіру кезіндегі еңбек қауіпсіздігі. Өртке қарсы қауіпсіздік шаралары, автокөліктегі өртті өшіру ережелері. Қоршаған ортаны ластауды азайту бойынша
7.3. Тақырып. Бақылап тексеру және күнделікті техникалық қызмет көрсету.
Автокөлікті бақылап тексеру жұмыстарын жүргізу тәртібі. Күнделікті
7.4. Тақырып. N 1, N 2 және маусымдық техникалық қызмет көрсету.
(ТО-1 және ТО-2) номерлі және маусымдық техникалық қызмет көрсетудегі Техникалық қызмет көрсету жұмыстары барысында қауіпсіздік шаралары.
Дөңгелектегі қысымды тексеру. Дөңгелек ауыстыру. Руль механизмдегі май Аспаптардағы көрсеткіште қызыл лампаның жануы (май қысымы, тежеуіш жүйесінде сұйықтың азаюы, двигательдің қызуы).
Аккумулятор батареясының зарядталу дәрежесі, электролит деңгейін Оталу жүйесінен от шашырауды тексеру. Свечалардың жұмысқа қабілетілігін тексеру және оларды ауыстыру.
Автокөлік жұмысы және оның көрсеткіштері тонно-километр; рейсте болу уақыты, жүкпен бірге жалпы және нольдік өтілім, жүксіз өтілім, өтілімді пайдалану коэффиценті, автокөлік қозғалысы жылдамдығының орташалығы, Ауыр жүк көтергіштік коэффицентінің көлеміне әсер ететін факторлар.
Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер. Жүргізушілер- Жол белгілері және оның сипаттамасы. 1-3 тақырыптары бойынша Жаяу адам өтетін жерден өту, маршрутты көлік құралдарының тоқ- Нөмірлік, алдын-ала хабар беретін белгілер, жазулар және белгіле- N1 Тақырып. Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін және тәртібін сақтауды қажет ететін ережелер.
Ережелердің жалпы құрылымы. Ережедегі негізгі түсініктер мен терминдер. Жол қозғалысына қатысатын тұлғалардың және жол қозғалысын реттейтін тұлғалардың міндеттері. Жол қозғалысында тыйым салу тәртібі.
Механикалық көлік құралының жүргізушісінде болуға міндетті және Жолға шығар алдында жүргізушінің міндеттері. Лауазымды тұлғаларға көлік құралын пайдалануға беру тәртібі. Мүгедек-жүргізушілердің міндеттері.
Көлік құралын пайдалануға және басқаға беруге жол берілмейтін жағдайлар.
Арнайы сигналы бар көлік құралының жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері. Арнайы көлік құралының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа жүргізушілердің міндеттері. Арнайы көлік құралының қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа міндеттер. Жол апатына ұшыраған жүргізушінің міндеттері. Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаяу адамдар мен Жалпы жол қозғалысын ұйымдастыруда жол белгілерінің алатын орны.
Белгілерді орналастыруға арналған талаптар. Маусымдық, уақытша және негізгі Ескертетін белгілер. Атқаратын қызметі. Ескертудің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің атауы мен атқаратын қызметі. Ескерту жол белгісі бар жолдың Тыйым салатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Тыйым салудың жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасатын жері, атауы, атқаратын қызметі.
Тыйым салатын жол белгілерінің талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Алдын-ала жазылатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Алдын-ала жазудың жалпы белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеттері.
Ақпаратты-сілтеу жол белгілері. Атқаратын қызметі. Ақпаратты-сілтеу жол белгілерінің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасқан жері, атауы, Қозғалыстың белгілі кестесі енгізген жол белгілері талаптарына сай Қызмет көрсету жол белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір жол белгісінің Қосымша ақпарат белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір белгінің атауы мен Таңбаның жалпы жол қозғалысы ережелеріндегі ұйымдастыру маңызы, жіктелуі. Көлденең таңба. Атқаратын қызметі. Көлденең таңбаның талаптарына Тік таңбалар. Атқаратын қызметі. Тік таңбаның әрқайсысының түсі мен қолдану шарты. Кешенді есептер шығару. Оқытудың техникалық құралдары, макеттер, стендтер қолдану арқылы жол-көлік оқиғасын талқылау. Жол белгілері және жол таңбаларын басқару іскерлігін қалыптастыру. Жол қозғалысының нақты N4 Тақырып. Көлік құралдарының қозғалысы, аялдауы мен тұрақтауы.
Ескерту сигналдары. Сигналдар түрлері. Атқаратын қызметі. Сигналдарды жарық нұсқауларымен және қолмен көрсету ережелері. Дыбыс сигналдарын қолданатын жағдайлар. Басып озуда ескерту сигналдарын беру тәртібі. Күндіз жақындату фарын пайдалану. ЖКО және оның алдын-алу. Ескерту сигналдарын Қозғалыс басы, қозғалыс бағытының өзгеруі. Жол қиылысында бұрылу тәртібі және жол қиылысында айналуы. Тежеуішпен жұмыс жасау. Айналуға құралдарының орналасуы. Жолдағы көлік құралдарының орналасуына қойылатын таңдауға әсер ететін факторлар. Жылдамдық режимін таңдаудағы тыйым салулар.
Арақашықтық пен үзілістер таңдау. Жай жылжитын және ауыр жүк таситын көліктер жүргізушілеріне талаптар.
жүргізушілердің міндеттері. Басып озу кезіндегі жүргізушілердің іс-әрекеті.
Жолдың тар учаскелеріндегі қарама-қарсы қозғалыс тәртібін сақтамау Аялдау және тұрақтау. Аялдау және тұрақтау тәртібі. Тұрақтамаға көлік құралын қою жолдары. Елді мекеннен тыс жерде ұзақ аялдау. Тұрақтамаға автокөлікті қоюдың қауіпсіздік шаралары. Аялдау мен тұрақтауға тыйым салынатын жерлер. Аялдау мен тұрақтау тәртібін сақтамаудың зардаптары.
N5 Тақырып. Жол қозғалысын реттеу. Жол қозғалысын реттеу құралдары.
жүргізушілердің іс-әрекеттері. Қайтармалы (реверстік) бағдаршамдар.
Трамвайлар, жаяу жүргіншілер және рельссіз көлік құралдарын реттейтін тұлғаның дабылдарына қозғалуға тыйым салынатын аялдаулар тәртібі.
Реттейтін тұлғаның нұсқауларының бағдаршам, жол белгілері мен таңбаларына қарама-қайшы болғандағы жүргізушілер мен жаяу жүргіншілердің іс- Кешенді есептер шығару, техникалық құралдар, макеттер және стенділерді Қолмен жасалатын дабылдарды дұрыс беру, бейімделе білу, жағдайды Көлік құралдары жүргізушілерін жол қозғалысындағы нақты жағдайларды Жол қиылысынан өтудің жалпы Ережелері. Трамвайдың кейбір жағдайдағы Реттелмейтін жол қиылыстары. Бірдей мәнді және әртүрлі мәнді жолдардың қиылысы.
Реттелетін жол қиылыстары. Бағдаршам дабылдары мен жол белгілерінің Негізгі жолдың бағыты ауысқандағы жол қиылысындағы кезектілік.
Жүргізушінің жол белгілері болмай жолдың бетінің жабуын ажырата алмағандағы іс-әрекеттері (мысалы қараңғы уақыт, батпақ, қар және т.б.)
N7 Тақырып. Жаяу жүргіншілер өтетін жерден көлік құралының өтуі және Жаяу жүргіншілер өтетін жер және маршрутты көлік құралының аялдауы.
Жаяу жүргіншілер өтетін жерге, маршрутты көлік құралы аялдамасына және "Балалар" деген белгісі бар көлік құралына жақындағандағы жүргізушінің Темір жолды қиып өту. Темір жол қиылыстарының әр түрлілігі. Темір жол қиылысындағы заманға сай дабылдардың құрылымы мен жұмыс ерекшеліктері.
Көлік құралдарының қозғалу тәртібі. Темір жол қиылысынан өтер Темір жол қиылысында лажсыз тоқтаған жағдайдағы жүргізушінің Арақашықтық темір жол бастығымен көлік қозғалысы келісілетін Жаяу жүргіншілердің жүретін жері, маршрутты көлік құралдарының аялдамасы және темір жол қиылысында Ережелерді бұзудың зардаптары.
Кешенді есептер шығару. Техникалық құралдар, макеттер және стенділер Көлік құралының жүргізушісін жол қозғалысындағы нақты жағдайлармен Автомагистральда және жол шетінде лажсыз тоқтағандағы жүргізушілердің Маршрутты көлік құралдарының басымдығы. Жол айырығын қиып өту.
Маршрутты көлік құралдарының бөлу сызығы бар жолдағы қозғалыс тәртібі.
Жүргізушінің көзі көрмей қалған жағдайдағы іс-әрекеттері. Тұманға қарсы фарлар, прожектор-фарлар, тұманға қарсы артқы фарларды пайдалану тәртібі.
Механикалық көлік құралын тіркеуге алу. Механикалық көлік құралын Тіркеуге алуға тыйым салынатын жағдайлар. Тіркеуге алынған және тіркеуге алушы көлік құралдарында жолаушылар тасымалдау. Механикалық көлік құралдарын тіркеуге алудағы тәртіптердің сақталмауынан болатын зардаптар.
Оқу-жаттықтыру қозғалысы. Оқу-жаттықтыру қозғалысы тыйым салынатын Жүк автокөлігінде жолаушы тасымалдауға қойылатын талаптар. Қозғалыс басындағы жүргізуші міндеттері. Жолаушылар тасымалдаудағы қозғалыс жылдамдығы. Балалар тасымалдаудағы қосымша талаптар. Жолаушылар Жолаушылар және жүк тасымалдаудағы ережелерді сақтамау зардаптары.
Жалпы талаптар. Көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынатын Жолда болатын ақауларды жоюдағы жүргізушінің іс-шаралары. Егер мүмкіндік болмаса автотұраққа немесе жөндеу орнына жетуде қауіпсіздік Жол қозғалысына қауіп төндіретін көлік құралдарының ақауларының N11 Тақырып. Нөмірлік, айырым белгілері, ескерту қондырғылары, жазулар Көлік құралының жол полициясында тіркелуі және қайта тіркелуі.
Көлік құралының жабдықтарын нөмірлік және айырым белгілерімен, Айырым белгілері және ескерту қондырғыларын орнатудағы ережелерді Әкімшілік құқық бұзушылық. Әкімшілік құқық бұзушылықтың түрлері.
Әкімшілік іс-шараларының түрлері мен түсініктері: ескерту, айып, көлік құралын басқару құқығынан айыру, әкімшілік жазалайтын орган, жазаның Автокөлік қылмысының түсінігі мен түрлері. Автокөлік қылмысының N14 Тақырып Азаматтық жауапкершілік.
Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке негіздер. Зиян, кінә, құқыққа қарсы іс-шаралар. Жол оқиғасындағы келтірілген зиян үшін жауапкершілік. Материалдық шығынның орнын толтыру.
Материалдық шығын жауапкершілігі жөнінде түсінік. Материалдық жауапкершіліктің шарттары мен түрлері, толық және шекті материалдық Табиғатты қорғау түсінігі мен мазмұны. Табиғатты қорғау туралы Меншіктену құқығы, меншік құқығына ие субъектілер. Автокөлік құралын Көлік құралының иесіне салынатын салық. Көлік құралына қажет құжаттар.
Сақтандыру тәртібі. Сақтандыру туралы келісім-шарт құрудың тәртібі.
Сақтандыратын оқиға. Сақтандыру сомасын төлеу тәртібі мен негіздері.
Штатты және штатты емес қозғалыс тәртібінде жүргізушінің іс-әрекеттері.
Бағдарлама.
N1 тақырып. Көлік құралын басқару техникасы.
реттеуіштері мен басқару органдарын пайдалану. Жұмыс қалпын пайдаланудағы қарапайым қателер. Басқару органдарының, аспаптардың және индикаторлардың атқаратын қызметі. Басқару органдармен жұмыс жасау. Рульді пайдалану двигательді оталдыру. двигательді орнында тұрып қыздыру. Қозғалыс басталғанда қызу процесі. Бірқалыпты қозғалыс жылдамдығын сақтау.
Қозғалыстың әр түрлі режимінде акселератор педалімен әсер етулер. Орнынан Штатты жағдайларда асықпай тежелуді, штатты емес жағдайларда максимальды тежелуді қамтамасыз ететін тежеуіш педалінің әсерлері. двигатель жұмысының ұтымды жылжу режимін сақтау. Көлік құралының жүріп өткен жол Қиын өткелдерде және тайғақ учаскелерде қозғалу. Тайғақ жерде орнынан қозғалу. Сулы жерлерден, терең емес арықтардан, төмпешіктерден қараңғы жылдамдықтың өзгеруі. Қалалық қозғалыста және автомагистральда жылдамдық таңдау.
Жай бірқалыпты қозғалыста басып озу және қарама-қарсы қозғалыс.
"Жүргізуші-автокөлік-жол" басқару жүйесінің түсінігі (ЖАЖ). ЖАЖ жүйесінің мақсаты мен міндеті. Көлік жүйесіндегі автокөліктің маңызы. Жол көлік процесінің әсері, қауіпсіздігі және экологиялығы. ЖКО-да көлік жүйесі жұмысының істен шығуы. Қазақстандағы және шет елдердегі жол қозғалысының қауіпсіздігі, әсерлік, экологиялық санағы. Қауіпсіздікке әсер ететін факторлар:
жүргізуші-автокөлік-жол. Жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін жүргізушінің кәсібилігі. Жүргізушінің кәсібилік көрсеткіші болып саналатын еңбек өтілі. Көлік құралын басқарудың сапалық көрсеткішін анықтайтын сандық көрсеткіштер.
Жол қозғалысының қауіпсіздігі мен экологиялығын қамтамасыз ететін Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін көлік құралына қойылатын Қажеттілік топтары. Еңбектік ынталандыру. Көлік құралын басқарудағы Көлік құралдарын басқару мақсатына жету үшін іс-әрекеттерінің Көлік құралдарын басқарудағы әрекеттер мен еңбек операциялары. Басқару мақсатына жету үшін шығарылатын есептер. Басқару процесін ұтымды ету. Көлік құралдарын басқарудағы ұтымдылық критерийлері. Жүргізуші қабылдайтын ақпаратты талдау. Іс-әрекет жоспарымен өзінің ағымдағы жағдайын салыстыру.
Штаттық және штаттық емес жағдайлар. Жүргізуші сенімділігін арттыруды қажет Жүргізуші сенімділігін құраушылар:
Кәсіби біліктілік, моральдық қасиеттер. Жүргізушінің кәсіби біліктілігіне оның мамандығы, еңбек өтілі және жасы әсер етеді. Моральдық қасиеттері:
тәртіптілік, жол қозғалысындағы басқа қатысушыларды құрметтеу, қызмет көрсету мәдениеті мен өзін-өзі ұстау этикасы. Физикалық психикалық қасиеттер, жасы мен денсаулығы және оның жүргізушіге әсері.
Алкоголь, нашақорлық, дәрілік заттардың жүргізуші жұмысына кері әсері:
ойланудың шапшаңдығы төмендеуі, назар аударудың төмендеуі, көру-есте сақтау нашарлауы, ұйқышыл болу.
қабылдауы. Көңіл аудару бағыты. Көрмей қалу. Дыбыс дабылдарын қабылдау.
Бұрылыста жылдамдық алу. Басқару органдарының орнынан өзгеруін және Ақпаратты өңдеу уақыты. Жүргізушінің психомоторлық реакциялары.
Реакция уақыты. ЖКО-ның ауырлық дәрежесіне сәйкес реакция уақытының Көлік құралы жүргізушісіне басқару объектісі ретінде қойылатын талаптар.
Жүргізуші жұмысының әсері мен қауіпсіздігін басқару объектісі ретінде көлік құралының қасиеттеріне ұтымды ықпал ету. Қоғамдағы адамзаттың этика тәртібі компоненті болып табылатын жүргізуші этикасы. Жол қозғалысының Ережесін бұзған басқа қатысушылармен және ішкі істер органдарымен қатынас. ЖКО қайғылы жағдайдағы жүргізуші этикасы.
Көлік жұмысының әсерлі және қауіпсіз мүмкіндіктерінің көрсеткіштері:
габариттік размерлер, салмақ өлшемдері, ауыр жүк көтергіштігі (сыйымдылығы), жылдамдық алу және тежеуіштік қасиеттер, ауып кетуге немесе тайып кетуге қарсы тұру, жанармай үнемділігі, көлік құралын әр түрлі жағдайларда пайдалану шарттары, сенімділік. Осылардың қозғалыс қауіпсіздігіне, жол қозғалысы қауіпсіздігіне әсері. Көлік құралының қозғалысына әсер ететін күштер: тарту, тежеу, көлденең және тік күштердің қосылуы. Ауып кетуге қарсы тұру. Көлік Көлік құралын реттеу жүйелері: тарту, тежеуіш, көлденең реттеу жүйелері.
Тіркеуге алуда, тайғақ жолдарда, жоғары және төмен түскенде, бұрылыстарда, қараңғы мезгілде және шектеулі көру жағдайында, көлік ағынында, бұрылыс және жолаушылар өтетін жерлерде, шексіз кеңістікте Жұмыс тежегішінің бас тарту кезеңінде, қозғалыстағы шинаның Көлік құрал-жабдықтарының өртенген, суға батқан кезінде, жоғары кернеудегі электр сымдардың көлік құрал-жабдықтарына үзіліп түскенінде, Қауіпсіздік көліктің нәтижелі жұмысының шарты. Көлікті жүргізушінің көлікті басқару мақсатын орындауда: белгілі отын шығынында жоғарғы орта жылдамдыққа жету, белгілі орта жылдамдықта отынды ең жоғарғы дәрежеде Сапалы басқарудың көрсеткіштері: орташа жылдамдық, отын шығыны, бір қалыпты қозғалыстың коэффициенті, отын жұмсау көрсеткіші, тоқтатуды бір Үнемді басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде үнемділік алгоритмін пайдалану; отын шығындау өлшеміндегі ең төменгі қарқынды қозғалыста ең жоғарғы жылдамдықты шектеу, отын шығындау өлшеміндегі ең жоғарғы қарқынды қозғалыста - ағынның орта жылдамдыққа жақын қозғалуы (жүруі), Жылдамдықты басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде жылдамдылық алгоритмін пайдалану, еркін қозғалатын аймақта ең жоғарғы жылдамдықпен көлікті жүргізу, қарқынды тоқтату. Көлік құралдарының орта жылдамдығына қарқынды ағынның әсері. Көлік жол жағдайын алдын-ала болжау - негізгі құралдарының қауіпсіздігіне, экологияға, ресурстарға әсері.
Көлік құралдарының оңтайлы алгоритмдерін қозғалыс жылдамдықтарын Автокөлік жолдарының түрлері және жіктелуі. Жолдардың белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігінің негізгі бөлшектері.
Жол беттерінің түрлері, олардың сипаттамалары. Жол жағдайларының Жол жағдайларының автокөлік қозғалысына әсері. Шинаның жолмен Жол жағдайына, ауа мен гидрометеорологиялық жағдайларға байланысты коэффициенттің өзгеруі. Тұманда, таулы жолдардағы көлік жүргізу ерекшеліктері. Автокөлік жолдарының қауіпті учаскелері, жүру бөлігінің тарылуы, жолдың бетінің жаңадан салынуы; битум және гравий беті, ұзақ төменге түсу жолдары; көпірлі жолдар, теміржол бойындағы өткелдер және қауіпті Көктемгі және күзгі кезеңдерде жолдарды пайдалану. Мұзды өткелдер Жолдардың жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан учаскелердегі көлік жүргізудің қауіпсіздігін алдын алу, бұл жағдайда қолданылатын қоршаулар, Жол-көлік оқиғалары мен жол-көлік оқиғаларының жіктелуі. Қалалардағы, Жол оқиғаларының болу себептері: жолда жүру ережелерінің бұзылуы, көлік жүргізушілердің құқықтық ережелерді сақтамауы, көлік құралдарының техникалық жағдайлары ақуалының нормативке сай емес болуы және т.б.
Көлік жүргізушілеріне байланысты ЖКО себептері: төменгі біліктілік, Жол көлік оқиғаларының пайда болу жағдайлары: жол және көлік құралдарының жағдайы, жол қозғалыстарын (жүру) реттейтін құрал- ЖКО статистикасы. Апаттардың мезгіл, аптаның күндері, тәулік уақыты, жол категориясы, көлік жабдықтарының түрлеріне байланысты бөлінуі.
Көлік жабдықтарының белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігі.
Көлік жол жарақаты құрылымы.
Жол көлік оқиғасында жиі кездесетін зиян шеккендер және оларды диа- Адам өміріне қауіп төндіретін механикалық және термиялық зардаптар.
Апаттан болған психикалық реакциялар. Осы жағдайларда зардап шек- ЖКО апаттарындағы көрсетілетін құқықтық-ұйымдастыру көмектері.
Зардап шеккендерді сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және Ағза жүйелері және олардың қызмет жасауы туралы негізгі түсініктер:
жүрек-қан тамыр жүйесі, тірек-қозғалу жүйесі. Тамыр соғу жиілігі, жиі демалуы, қарашық қасиеттері, естен тану, терінің түстері, ең алғашқы белгілері.
N2 Тақырып. ЖКО құрылымы. ЖКО-да жиі кездесетін зардаптар және ЖКО зардап шегуді болдырмайтын көлік жабдықтарының сипаттамасы.
ЖКО зардап шеккен туралы статистика, олардың ауырлық дәрежесі және қорғау.
Алғашқы көмек көрсетуде уақыт факторының әсері. Жолаушыны қағып кеткендігі, рульге ұрғанда, көлікті қатты тоқтатқанда, аударылған кездегі Ми-сүйек зардабы, сынық белгілері, омыртқаның, жамбастың зақымдануы, ашық пневмоторакс, анық белгілері.
N3 Тақырып. Өмірге қауіп төндіретін механикалық және термиялық Түсініктемелер: предагопальдық жағдай, агония, клиникалық ажал, биологиялық ажал. Олардың белгілері. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Шок. Жарақаттық, геморагиялық, күйіктік, кардиогендік, аллергиялық шоктың түрлері. Шоктың клиникалық көрінісі. Алғашқы дәрігерлік көмек Тыныс жетіспеушілігі. Дәрігерлік көмек көрсетуде тыныс жетіспеушілігінің дәрежесін төмендету әдістері, клиникалық белгілері, себептері. Кеуде Естен тану синдромы. Кома. Себептері. Естен тану кезеңінде асфикцияны Балалардың, қариялардың, жүкті әйелдердің өмірлеріне қауіп төндіретін Психикалық және неврологиялық ауытқулар, олардың сипаттамалары және болу жиілігі. Шок-аффективалық белгілер, психомоторлық ояну. Психикалық әсерлі, алкоголь және есірткілік мас жағдайда зардап шеккендерге дәрігерлік Термиялық күйіктер. Күйіктен зардап шеккендерге иммобилизация өткізу, жарақатты таңу ерекшеліктері, күйіктен зардап шеккеннің дәрежесін анықтау, Көздері және жоғарғы тыныс жолдары күйіктен зардап шеккендерге Жылудан зардап шеккен жарақат. Алғашқы медициналық көмек берудің принциптері. Суықтан, аяздан зардап шеккен жарақат. Үсікке шалдығу және суық N6 Тақырып. ЖКО-да зардап шеккендерге ұйымдастыру - құқықтық көмек Зардап шеккендерге көмек көрсету немесе көмек көрсетпеу заңдылықтарға (әкімшілік және құқығы) негізделген. Жол апатынан адам құрбан болған жағдайларындағы автокөлік жүргізушінің, дәрігер қызметкерінің, жол-көлік N7 Тақырып. Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық зардап шеккендер.
Диабеттік ком. Жүрек-қан тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық криз.
Астматикалық статус. Улану. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің тәсілдері, N8 Тақырып. Көлік жол оқиғаларынан зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуде жүргізілетін өкпе-жүрек реанимациясы, реанимациясын жүргізуге көрсеткіштерін анықтау.
Жоғарғы тыныстың жұмысын қалпына келтіру. Ауыз қуысын тампонмен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өтуін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "Ауыздан мұрынға" жасанды тыныс жүргізу. Ауа жүргізуді пайдалану. Жүректің жабық массажының техникасы. Өкпе-жүрек реанимациясын бір немесе екі құтқарушы жасауының ерекшеліктері. Өкпе-жүрек реанимациясының бет, ашық Өкпе-жүрек реанимациясының балаларға жасаудағы ерекшеліктері.
Қансыраудың түрлері. Артериялық, тамырлық қансырау белгілері. Сыртқы қансырауды уақытша тоқтату тәсілдері: саусақтармен артерияны қысу, жіп немесе Қан құсу, қан түкіру, қан ішекке кеткен жағдайларда алғашқы дәрігерлік Көлік иммобилизациясының жалпы принциптері. Бинтті таңу. Көлік иммобилизация жасау ережелері, бір үлгідегі қателер және асқынулар. Жамбас, омыртқа, бас, кеуде клеткалары зақымданған кездегі иммобилизацияның N11 Тақырып. Жаншылып қалғандарды босату, көліктен сыртқа шығару, Көліктің жапырылып қалған есіктерін ашу, зардап шеккендерді әйнектері сынған терезе арқылы шығару тәсілдері. Ұзақ уақыт жаншылып қалған зардап шеккендердің (аяқ, қолдары) шығару ерекшеліктері. Оларды зембілге орналастыру техникасы. Омыртқа мен жамбасы жарақаттанған адамдарды көліктен шығару, орналастыру ерекшеліктері. Жеңіл көліктерді (жеңіл машина, жүк таситын автокөлік, автобус) зардап шеккендерді орналастыру үшін пайдалану.
N12 Тақырып. Жарақаттанған жерлерін тазарту, дәрілеу. Десмургия.
Жарақаттанған жерлерді тазарту техникасы, дәрілеу және таңғышпен орау.
Кеудені орайтын арнаулы жеке пакетпен орау немесе қолға түскен заттармен, тақтайшалар салып түзу байлау. Қолда бар құралдарды барынша пайдалану.
Жеке аптечканы түгендеу. Ішіндегі дәрі-дәрмекті пайдалана білу.
1. Ауыз қуысын және жоғарғы тыныс жолдарының өтуін тазарту техникасы.
- ауыздан ауызға (жасанды тыныс жасауға арналған жабдықтарды
4. Бір құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
5. Екі құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
15. Зардап шеккендерді қолданыстағы құралдарды және торлы шиналарды пайдаланып, төмендегі жарақаттану кезінде көлікті иммобилизациялау:
16. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді көлікті иммобилизациялау
17. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді шығару және зембілге
18. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді тасымалдау техникасы және үлгілік тақырыптық жоспар.
Тақырыптар мен тапсырмалардың атауы N№1 тақырып. Бастапқы оқыту.
N№2 тақырып. Шектеулі жүріп өтулердегі "Тапсырылған" орынға тоқтау, бұрылу.
№N 3 тақырып. Оқу бағыттары бойынша жүр- N2 бақылау сабағы №N 4 тақырып. Автомобильді басқару тәжіри- бесін жетілдіру.
Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің тәжірибелерін N1 Тапсырма. Отырғызу. Басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен әрекет жасау тәсілдері (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Автомобильмен (автожаттықтырушымен), басқару органдарымен және сигнализация аспаптарымен жалпы таныстыру. Маршрутқа шықпас бұрын Орындық жағдайын реттеу, қауіпсіздік белдігін тағуға, двигательді қосуға, сигнал беруге, әйнек тазалаушыны, жарық беру жүйесін қосуға жаттығу жасау.
Бос жүрісте двигатель айналымының акселераторы педалін реттеу. Берілісті қосу схемасымен танысу. Бірінші берілісті қосу, қозғалту имитациясы.
Басқарылатын дөңгелектер жағдайы туралы кері байланысты сақтауды Рульдік дөңгелекті 120 , 130 , 240 , 360 бұрышына бұруға және Тахометр (егер бар болса) мен спидометр бойынша көлік құралының Рульді ұстау тәжірибесін дамыту: рульдік дөңгелекке қолды қою, қарқындылықты біртіндеп арттыру арқылы екі қолмен рульдік дөңгелекті оң мен Аз ғана жылдамдықпен қозғалу, берілісті тікелей қосу бойынша қозғалыс, Жоғары көтерілу тәртібімен берілісті тікелей қосу бойынша қозғалу, орнынан жылжыту. Тежелу және тоқтау тәсілдері. Тікелей артқы жүріспен N4 Тапсырма. Көтерілу және төмен түсу тәртібіндегі қосу арқылы қозғалыс (жаттықтыру-автомобильдерінде немесе автожаттықтырушыларда үйрету).
Екпін. Жоғары көтерілетін және төмен түсетін берілісті қосумен қозғалу.
Жағдайды реттеу жолымен жылдамдықты тікелей өзгерту бойынша қозғалыс.
Төменгі беріліске өтудің деңгейлік әдісі (кезекті және кезектілікті сақтамай).
Тежелудің әр түрлі әдістері.
N5 Тапсырма. Бағытты өзгертумен қозғалыс.
Айналма бағыт бойынша алдыңғы жүріспен қозғалу. Стоп - бағытта аялдамалардағы екпін және тежеу. Қарама-қарсылық арасында оңға және солға Жолды бақылаудың әртүрлі әдістерін тікелей пайдалану бойынша артқы N2 Тақырып. Шектеулі жүріп өтулердегі жүргізу.
N6 Тапсырма. " Тапсырылған" орынға тоқтау, бұрылу.
Алдыңғы және артқы жүріспен қозғалуда, жол белгісінде, тротуарда автомобильдің аялдауы. Алдыңғы және артқы шектеуге келіп жету. Оңға және солға бұрылумен тікелей бағыттағы қиылыстардан өту. Артқы жүрісті қолданбай Алдыңғы және артқы жүріспен тиісті және қарама қарсы жақтан қақпаға кіру. Оңға және солға бұрылумен, алдыңғы және артқы жүріспен қақпадан шығу.
Алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту. Артқы жүрісті қолдану арқылы шектеулі учаскеде бұрылу. Габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, Автомобильді қою. Габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
Автодромдағы (жаттығу алаңы) тексерулер: орнынан қозғалту, тапсырылған бағдар мен стоп бағытта аялдаумен айналма бағыт бойынша қозғалу, алдыңғы жүріспен "ирелектетіп" өту, габаритті аулаға кіру, артқы жүрісті қолданумен бұрылу, алдыңғы жүріспен шығу, габаритті тұраққа автомобильді қою. Оңға (солға) бұру жағдайымен артқы жүріспен габаритті тоннель ішінде қозғалыс.
N9 тапсырма. Аз қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау.
Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет. Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанар-жағар майдың пайдалану шығынын анықтау.
N10 Тапсырма. Үлкен қарқынды қозғалыстағы бағыттар бойынша жүргізу.
Қала (елді мекен) көшелеріне шығу. Көлік ағымында қозғалу. Аялдау және қозғалыс басы. Шектеулі көріністегі бұрылыстардағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан, жаяу жүргіншілер өтетін жерлерден жүріп өту. Парковка тәсілдерін өңдеу. Тар өткелдердегі қарсы жүріс. Кедергілерден айналып өту. Жол желілері мен көпірлердегі қозғалыс. Темір жол тораптарынан өту.
Қиылыстан өту. Қиылыстан өту кезіндегі жүргізушінің әрекеті. Жақын келген көлік құралының арақашықтығын анықтау. Жақын келген көлік құралының жылдамдығын анықтау. Қиылыстан өту үшін уақытын анықтау.
Қиылысты (шолушылық, сызықтар саны, көліктердің болуы және тағы басқалары) бағалау. Қайта құру. Бағдаршам (реттеуші) сигналы бойынша әрекет.
Қозғалыс траекториясын таңдау. Реттелмеген қиылыстардан өту. Қозғалыс жылдамдығын таңдау. Пилотажды аспаптарды пайдалану. Бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен жанар-жағар майды пайдалану шығынын Бақылау бағытында тексерілетіндер: қозғалыс басы, жүргінші бөлікте орналасу, бір қозғалыс сызығынан екіншісіне өту, оңға және солға бұрылулармен тікелей бағытта қиылыстан өту, көлік ағымындағы қозғалыс. Қоғамдық көлік аялдамаларынан өту, көлік құралдарын басып озу, тежеу, темір жол тораптарынан өту, бағыт бойынша қозғалыстың орташа жылдамдығы мен 100 км-ге кететін N11 Тапсырма. Жолдың әртүрлі жағдайында автомобиль жүргізудің Бұл тапсырма автомобильді басқарудағы кемшіліктерді жою және жол қатынасының әртүрлі жағдайында автомобильді басқару тәжірибесін жетілдіру
- Жол қатынасының әртүрлі жағдайында үйренушіге автомобильді өз
- Көлік құралдарын басқаруда меңгерген тәжірибелер мен үйренулердің деңгейін қалыптастыру.
- Жол қатынасының әр түрлі жағдайындағы көлік құралдарын басқаруда жол қозғалысы Ережесін қолдануды тексеру.
"D" санатты көлік құралдарын жүргізушілерді дайындау бойынша үлгілік бағдарлама. Үлгілік оқу жоспары.
Сабақ тақырыптары мен бөлімдердің атауы.
Теориялық
Практикалық
Көлік құралдарын пайдалану және жолаушы тасымалдауды ұйымдасты- ру.
Жол қозғалысы ережесі.
Көлік құралдарын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
Алғашқы медициналық көмек көрсету.
Кеңес берулер
ЕМТИ-
ХАНДАР:
"Жол қозғалысы ережесі, көлік құралдарын басқару негіздері және қоз- ғалыс қауіпсіздігі"
Автобус жүргізу*
СЫНАҚ-
ТАР:
"Алғашқы медициналық көмек көрсету"
"Көлік құралдарын пайдалану және жолаушы тасымалдауды ұйымда- стыру"
Автобус жүргізу**
* Автобус жүргізу емтиханы жүргізуге бөлінген сағаттар есебімен ** Жүргізу оқу торынан тыс 135 сағат көлемінде, оның ішінде 5 сағат жаттығуда (экспонат-автобуста) жүргізіледі.
"ҚҰРЫЛЫМ ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ"
пәні бойынша бағдарлама және үлгілік тақырыптық жоспар.
Тақырыптар пен тапсырмалар атауы.
1-бөлім. Кіріспе.
Автобустың жалпы құрылымы мен саралануы.
2-бөлім. двигатель.
двигатель жұмысы мен жалпы құрылымы.
Кривошипті-шатунды механизм.
Газ бөлу механизмі.
Салқындату жүйесі.
Майлаушы жүйе.
двигательге, салқындату жүйесі мен майлауға техникалық қызмет көрсету.
Ішкі жану двигательдері үшін жанар-жағар май.
двигатель қорегін белгілеу жүйесі.
Жанар-жағар май қоспасы.
Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесі.
Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету.
Дизельді двигателді қоректендіру жүйесі.
Дизельді двигателді қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету.
Төменгі температурада двигательді қосуды жеңілдету үшін құрылғылар мен бейімделу.
3-бөлім. Электр жабдықтары.
Автобустың электр жабдықтары бойынша негізгі мәліметтер.
Генератор және реле-реттеуші Стартер. Көмекші электр двигательдері.
Жарық беру жүйесі. Жарық және дыбыс сигналы.
Оталдыру жүйесі.
Электр жабдықтары аспаптарына техникалық қызмет көрсету.
4-бөлім. Трансмиссия.
Трансмиссияның мәні мен жалпы құрылымы.
Тұтасу.
Беріліс қорабы, гидротрансформатор, механикалық редуктор.
Карданды беріліс және жетекші көпір.
Трансмиссияға техникалық қызмет көрсету.
5-бөлім. Тасушы жүйе.
Автобус кузовы. Қосымша жабдықтар.
Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету.
Алдыңғы және артқы алқалар.
Автобустың жүретін бөлігіне техникалық қызмет көрсету.
6-бөлім. Басқару механизмі.
Рульдік басқару.
Рульдік басқаруға техникалық қызмет көрсету.
Тежегіш жүйелері.
Тежегіш жүйелеріне техникалық қызмет көрсету.
7-бөлім. Техникалық қызмет көрсету негіздері.
Эксплуатациялық материалдар және оларды шығындау нормалары.
Детальдардың ақаулары мен тозуы.
Автобустың техникалық жағдайын зерттеу.
Автобустарға техникалық қызмет көрсету бойынша негізгі мәліметтер.
Автобусқа күн сайын техникалық қызмет көрсету және кезекті бақылау.
Маусымды және N 1,№N 2 техникалық қызмет көрсету Еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған ортаны қорғау Бағдарлама 1-бөлім. КІРІСПЕ.
1.1 тақырып. Автобустың жалпы құрылымы мен саралануы.
Халыққа қызмет көрсету бойынша жолаушы автотранспортының міндеттері. Автобустардың саралануы. Автобустың жалпы құрылымы. Негізгі агрегаттардың өзара әрекеті, орналасуы мен белгіленуі: трансмиссия двигательдері, басқару механизмдері. Автобустардың кешенді моделі және олардың модификациясы.
2-бөлім. ДВИГАТЕЛЬ.
2.1 тақырып. двигатель жұмысы мен жалпы құрылымы.
Оқылатын двигательдердің сипаттамасы мен жалпы құрылымы.
Карбюраторлы дизельді двигательдердің жұмыс принциптері, белгіленуі. Ішкі жану двигательдерінің циклы. двигательдердің жұмыс процесі. Газ алмасу процесі, олардың атауы және сипаттамасы. двигатель жұмысын сипаттайтын терминдер, олардың анықтамасы. "Өлі нүкте" түсінігі, жану камерасының көлемі, цилиндрдің жұмысы және толық көлемі, двигатель литражы.
2.2 тақырып. Кривошипті-шатунды механизм.
Кривошипті-шатунды механизмнің мәні, оның құрылымы мен жұмысы.
Оқылатын карбюраторлы және дизельді двигательдердің кривошипті-шатунды механизмінің негізгі детальдарының құрылымы.
Сипатты ақаулар, олардың белгілері, ескірудің себептері мен әдістері.
2.3 тақырып. Газ бөлу механизмі.
Газ бөлу механизмінің жұмысы, құрылымы мен белгіленуі. Иінді және бөлуші біліктің айналу жиілігінің қатынасы. Қақпақ желісі мен иінді арасындағы саңылаулардың қажеттілігі, оқылатын двигательдер үшін оның мөлшері.
Қақпақтарды ашу мен жабудың алдын алу мен кешігу мәні. Қақпақтарды жабу туралы түсінік. Газды бөлу фазалары.
2.4 тақырып. Салқындату жүйесі.
Салқындату жүйесінің белгіленуі. Салқындату әдістері. Салқындаған сұйықтықтар және оларға қойылатын талаптар. двигательдің жылу режимі және салқындаған сұйықтықтардың температурасын бақылау. двигательдердің тұрақты жылу режимін сақтау әдістері. Оқылатын двигательдердің салқындату жүйесі аспаптарын орналастыру және оның мәні. двигательдердің жылу режимін сақтауға арналған құрылғы. Кабинаны жылыту құрылымы.
Салқындату жүйесінің сипатты ақауы, оның белгілері, жою себептері мен әдістері.
2.5 тақырып. Майлаушы жүйе.
двигательдің майлау жүйесінің мәні. Детальдардың қабаттарына май жіберу әдістері. двигательге қолданылатын майлар, олардың негізгі ерекшеліктері. Май қысымын бақылау. Двигательдегі майдың салқындауы мен тазарту әдістері.
Карбюраторлы және дизельді двигательдер.
Карбюраторлы және дизельді двигательдердің майлаушы жүйесі аспаптарының орналасуы, жұмысы, құрылымы мен мәні. Оқылатын двигательдердің майлану схемасы. Көтеріңкі қысымнан майлаушы жүйені сақтауға арналған құрылғылар. Оқылатын двигательдер декартердің желдету жүйесінің жұмысы, құрылымы және мәні.
Сипатты ақауы, оның белгілері, жою себептері мен әдістері.
2.6 тақырып. двигательге, салқындату жүйесі мен майлауға техникалық қызмет көрсету.
Автобусты пайдалану процесінде пайда болатын кривошипті-шатунды механизмнің негізгі ақаулары, әсері, себептері мен жою әдістері.
Автобусты пайдалану процесінде пайда болатын газ бөлуші механизмнің ақаулығы, олардың әсері, себептері мен жою әдістері.
Карбюраторлы және дизельді двигательдердің кривошипті-шатунды және газ бөлуші механизмдерінің техникалық қызмет көрсетудегі орындайтын негізгі жұмыстары.
Салқындату жүйесінің сипатты ақауы, оның белгілері, жою себептері мен Майлау жүйесінің техникалық қызмет көрсетудегі негізгі жұмыстары.
2.7 тақырып. Ішкі жану двигательдері үшін жанар-жағар май. двигатель қорегін белгілеу жүйесі.
Автомобиль двигательдеріне арналған жанар-жағар май түрі. Бензин және оның негізгі ерекшелігі. Бензин маркалары. Дизельді жанар-жағар май, оның негізгі ерекшелігі. Дизельді жанар-жағар майдың маркасы.
Қоректендіру жүйесінің мәні. Түсініктердің анықтамасы: жанатын қоспа, жұмыс қоспасы. Жанатын қоспаның құрамы бойынша саралануы. Детонация туралы түсінік, детонациялық жанудың белгілері мен себептері. двигатель жұмысына детонацияның әсері. Өңделген газдардың уытына жанатын қоспа құрамының әсері. Әр түрлі режимдегі двигательдер жұмысына арналған қоспалар құрамына қойылатын талаптар.
2.8 тақырып. Жанар-жағар май қоспасы.
Бензин автомобильдің карбюраторлы двигательдері үшін жанар-жағар майдың негізгі түрі. Бензиннің негізгі ерекшеліктері. Бензин маркалары. Дизельді жанар-жағар май.
Жанатын және жұмыс қоспасы. двигатель жұмысына детонацияның әсері.
Этилді бензин. Этилді бензинді пайдаланғандағы сақтық шаралары.
Құрамы бойынша жанатын қоспаның саралануы, әр түрлі режимдегі двигательдер жұмысына арналған қоспалар.
Қоректену жүйесінің аспаптары, олардың мәні мен автобустағы орналасуы (жалпы схема).
2.9 тақырып. Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесі.
Қарапайым карбюратор схемасы және оның әрекет принципі. Оқылатын автобустар карбюраторларының құрылымы.
Әр түрлі режимдегі карбюраторлар жұмысы. Реттеуші құрылғылар және карбюраторларды реттеудің негізгі тәсілдері. Карбюраторды басқару жетегі.
Иінді біліктің максимальды айналымының жалпы құрылымы және белгіленуімен танысу.
2.10 тақырып. Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесіне техникалық Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесінің ақауы; белгілері, себептері, жою әдістері.
Карбюратор двигателін қоректендіру жүйесінің техникалық қызмет көрсетудегі негізгі жұмысы.
2.11 тақырып. Дизельді двигателді қоректендіру жүйесі.
Дизельді двигатальдің жанар-жағар майдың аппаратурасына қойылатын жалпы талаптар. Жанар-жағар май айдайтын насостың, жоғарғы қысымды насостың, жоғарғы қысымды насос секцияларының, форсункалардың, иінді білік айналымдарының барлық режимін реттеуіштің, жанар-жағар майды жіберудің алдын алатын автоматты муфтаның, оталдыруды басқару приводының, двигательді тоқтату құрылғысының мәні, құрылымы, жұмысы.
2.12 тақырып. Дизельді двигателді қоректендіру жүйесіне техникалық Дизельді двигательді жабдықтау жүйесіндегі ақаулар, белгілері, себептері, жою жолдары. Дизельді двигательді жабдықтау жүйесіне техникалық қызмет көрсету жүйесіндегі негізгі жұмыстар, орындау тәсілдері.
2.13 тақырып. Төменгі температурада двигательді қосуды жеңілдету үшін құрылғылар мен бейімделу.
Төменгі температура кезінде двигательді қосуды қиындататын себептер.
Төменгі температура кезінде двигательді қосуды жеңілдететін негізгі тәсілдер:
электрлі жалынды құрылғы, алдыңғы қосылған жылытқыш, қосу саймандары, двигательді жылыту үшін ыстық су пайдалану, қысқы және барлық маусымдық майлар мен отындар.
3-бөлім. ЭЛЕКТРЛІ ЖАБДЫҚ.
3.1 тақырып. Автобустың электр жабдықтары бойынша негізгі мәліметтер.
Автобустың электрлі жабдығы және оның элементтері туралы жалпы мәліметтер: электр энергиясының көзі мен тұтынушылары, көмекші аппаратура, бақылаушы-өлшеуіш құралдары, жол серіктер мен изоляторлар, желілер.
Желілерді орнықтыру. Тоқ көзі мен тұтынушыларын электрлік тізбекке қосу тәсілдері. Электр тізбегін шамадан тыс күштен сақтандыру. Электрлі жабдықтың жалпы үлгісі.
3.2 тақырып. Аккумулятор батареялары.
Аккумулятор мәні, құрылысы, жұмыс істеуі. Аккумуляторларды батареяға қосу. Аккумулятор мен батареяның кернеуі мен сыйымдылығы. Аккумулятор батареясының типтері, олардың маркировкасы. Электролит және олармен жұмыс істеу кезінде сақтану шаралары. Аккумулятор батареясының ақауы, олардың себебі, анықтау тәсілі және жою. Бақылау-жаттығу циклы туралы түсінік.
3.3 тақырып. Генератор және реле-реттеуші.
Генератордың жұмыс істеу принциптері, құрылысы. Генератор желісі.
Түзеткіштер, олардың құрылымы, генератор тізбегіндегі әсері. Генератордағы ақаулар, олардың себептері, анықтау тәсілдері, жою.
Реле-реттеушінің мәні, жалпы құрылымы, жұмыс істеу принциптері.
Генератор мен реле-реттеушінің ортақ жұмысы. Реле-реттеушінің автобустарда қолданылуы және олардың құрылымдағы және жұмысындағы ерекшеліктері.
Мүмкін болатын ақаулар, себептері, анықтау тәсілі және жою.
3.4 тақырып. Стартер. Көмекші электр двигательдері.
Стартер мәні, құрылымы, жұмыс істеу принципі. Стартердің орналасқан жері. Мүмкін болатын стартердегі ақаулар, олардың белгілері, жою тәсілдері.
Көмекші электрлі двигательдер, олардың мәні, құрылымы. Мүмкін болатын ақаулар, олардың белгілері, себептері, жою тәсілдері.
3.5 тақырып. Жарық беру жүйесі. Жарық және дыбыс сигналы.
Жарық беру жүйесі. Жарық және дыбыс құралының мәні, жалпы құрылымы. Тізбекке қосу және құралды пайдалану ережелері. Фарлар жарығын реттеу тәртібі.
Жарық беру және сигнализация құралдарының ақаулары, олардың себебі, анықтау және жою тәсілдері.
3.6 тақырып. Оталдыру жүйесі.
Оталдырудың батареялық жүйесінің мәні, жалпы үлгісі. Батареяның оталдыру құралының орналасқан жері және оны қосу. Жоғарғы және төменгі кернеулі тоқ тізбегі.
Оталдыру катушкасы, үлестіргіш және оталдыру свечасының құрылымы және жұмыс жасауы. Бөлуші байланыс пен свеча электродтары арасындағы қуыстың двигатель жұмысына әсері. Конденсаттар мәні. Стартерді оталдырудың құрама ажыратқыштарының мәні, құрылымы. Электрлі жабдықтар әсерінен болатын кедергілерден радио және телеқабылдағыштарды сақтандыру қондырғысы.
Оталдыру кезеңінің двигатель қуатына, үнемділігіне және жылу режиміне әсер етуі. Оталдыру кезеңінің алдын-алу және алдын-алу бұрышының иінді білік айналымы мен двигательге түсетін күшке байланысы. Вакуумды және центробежді реттеушілердің мәні, жұмыс істеу принциптері мен құрылымы.
Октан-түзетуші мәні, жұмыс істеу принципі. Оталдырудың батареялық жүйесіндегі ақаулар, пайда болу себептері, оларды жою тәсілдері.
3.7 тақырып. Электр жабдықтары аспаптарына техникалық қызмет көрсету.
Аккумулятор батареясының ақаулары, салдары, белгілері, себептері, жою Аккумулятор батареясына техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, орындау тәсілдері, сақтану шаралары.
Генераторлық қондырғылардың ақауы. Салдары, себептері, белгілері, жою Генератор қолдануына қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, оларды орындау тәсілдері.
Оталдыру құралдары жүйесінің ақауы, салдары, белгілері, себептері мен жою тәсілдері.
Оталдыру құралдарына техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, орындау тәсілдері.
Стартер, дыбыс сигналының бақылау-өлшеуіш құралдырының, электрлі двигательдердің жылу беру жүйесіндегі ақаулар. Салдары, белгілері, себептері, Стартер және өзге де электрлі жабдық құралдарына техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар.
Жарық беру және дыбыс сигнализациясының ақаулары: белгілері, себептері, негізгі салдары, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, жою тәсілдері.
Жарық беру және дыбыс сигнализациясы құралдарына техникалық қызмет көрсету кезіндегі орындалатын негізгі жұмыстар.
Тізбектегі қорғағышты (предохранителъ) ауыстыру. Электрошам мен шыны- жарық таратқышты ауыстыру. Электр тізбегіндегі болатын ақаулар, оларды 4-бөлім. ТРАНСМИССИЯ.
4.1 тақырып. Трансмиссияның мәні мен жалпы құрылымы. Трансмиссия құрылымы мен мәні.
Бір немесе жетекші мостары бар трансмиссия үлгісі. Агрегаттарды, жинақтаушы бөлшектерді, трансмиссия детальдарын майлау тәсілдері.
Трансмиссиялық майлар мен пластикалық майлар, олардың қолданылуы, негізгі қасиеттері және сауда белгісі (маркировка).
4.2 тақырып. Тұтасу (сцепление).
Сцепление, оның мәні, жалпы құрылымы, жұмыс істеу принципі.
Сцепление желісінің құрылымы мен механизмінің жұмысы. Сцеплениенің эксплуатациясы және оның желісінің реттелінуі.
Сцеплениенің ақаулары, оның белгілері, себептері, жою тәсілдері.
4.3 тақырып. Беріліс қорабы, гидротрансформатор, механикалық редуктор.
Беріліс қорабы, оның мәні, жұмыс істеу принципі. Өткізу саны. Беріліс қорабының жұмысы. Гидромеханикалық беріліс. Гидротрансформаторлар құрылымы және жұмысы. Гидромеханикалық берілісті пайдалану тәсілдері.
4.4 тақырып. Карданды беріліс және жетекші көпір (мост).
Карданды және негізгі беріліс, жартылай осьтер дифференциалының мәні.
Карданды беріліс жұмысының принципі және құрылымы. Басты беріліс, оның құрылымы және жұмыс істеу принципі, беріліс саны. Дифференциал жұмысының принципі және құрылысы.
4.5 тақырып. Трансмиссияға техникалық қызмет көрсету.
Сцепление ақаулары, белгілері, себептері, қозғалыс қауіпсіздігіне әсер етуі, жою тәсілдері. Сцепление механизміне техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, оларды айқындау тәсілдері.
Беріліс қорабының, гидромеханиканың беріліс ақаулары, белгілері, себептері, қауіпті салдары, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, жою тәсілдері.
Беріліс қорабына, трансформаторға, механикалық редукторға қызмет Май шығынының нормасы, үстемелеу мерзімі, ауыстырылуы. Тіркемелеу жұмыстары, приводты реттеу.
Корданды және негізгі беріліс, дифференциал, жартылай ось ақаулары;
белгілері, себептері, қауіпті салдары, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, жою тәсілдері.
5-бөлім. ТАСУШЫ ЖҮЙЕ.
5.1 тақырып. Автобус кузовы. Қосымша жабдықтар.
Автобустың негізгі кузовы, оның жалпы құрылымы, ішкі және сыртқы жабдығы.
Кабина мен салонды желдету: желдеткіш люктер мен каналдар, айналмалы шағын терезелер. Жүргізушінің реттелмелі орындығы. Жолаушылар орындығының, касса-жинағыштың, компостердің құрылымы мен орналасуы.
Шыны көтергіштер. Күнге қарсы қалқаншалар. Айналар және олардың автобуста орналасуы. Жылытқыш пен автобус салонын жылыту жүйесінің әсер ету үлгісі.
Жарықты сигналды бейнелегіштер. Автобус салонының есіктерін қозғалысқа келтіру механизмдері. Радиокүшейткіш қондырғы және оның автобуста қолданылуы. Қосымша жабдық ақауының қозғалыс қауіпсіздігіне әсері.
Медициналық дәрі-дәрмек қобдишасы мен өрт сөндіргіштің автобуста орналасуы.
5.2 тақырып. Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету. Автобус кузовы мен оның механизмдерінің негізгі ақаулары. Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету кезінде жүргізілетін жұмыстар.
5.3 тақырып. Алдыңғы және артқы алқалар (подвескалар).
Автобустың алдыңғы подвескасының мәні және құрылымы. Алдыңғы доңғалақтың орналасу бұрышы. Алдыңғы подвеска детальдарының жұмысы.
Артқы подвеска құрылымы мен жұмысы.
Дөңгелек құрылымы, олардың орналасуы және бекітілуі. Пневматикалық шина құрылымы, олардың классификациясы. Шиналардағы ауа қысымының нормасы. Подвескалар, дөңгелек және шиналар ақауының белгілері, оларды жою.
5.4 тақырып. Автобустың жүретін бөлігіне техникалық қызмет көрсету.
Жүретін бөлік ақаулары: белгілері, себептері, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, Жүретін бөлікке техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар.
Автобустың жүретін бөлігіне техникалық қызмет көрсету кезіндегі қауіпсіздік 6-бөлім. БАСҚАРУ МЕХАНИЗМДЕРІ.
6.1 тақырып. Рульдік басқару Рульдік басқарудың мәні, орналасуы, жалпы құрылымы мен жұмысы.
Рульдік басқаруға қойылатын негізгі талаптар. Рульдік механизм мәні, жұмыс принципі және құрылым. Бұрылыс үлгісі. Рульдік трапеция мәні. Рульдік привод құрылымы мен жұмысы. Рульдік тяга және шарнир құрылымы. Алдыңғы дөңгелектердің дербес подвескасы кезіндегі рульдік приводының құрылымының ерекшеліктері. Рульдік механизм типтері. Рульдік басқарудың карданды білігі мен бұрыштық редукторы.
Рульдік басқаруды күшейткіш мәні және жұмыс істеу принципі. Рульдік басқарудың гидравикалық күшейткішінің құрылымы және жұмысы.
Қолданылатын майлар. Гидрокүшейткіш приводының мәні, құрылымы және жұмысы. Насос приводының белдігін тартуды реттеу тәртібі. Рульдік басқару жүйесіндегі майлы редуктордың мәні және құрылымы.
6.2 тақырып. Рульдік басқаруға техникалық қызмет көрсету.
Рульдік басқару ақаулары: белгілері, пайда болу себептері, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, жою тәсілдері.
Рульдік басқаруға қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, оларды орындау тәсілдері. Рульдік механизм мен рульдік приводты эксплуатациялық реттеу.
6.3 тақырып. Тежегіш жүйелері.
Тежегіш жүйе мәні. Тежегіш жүйенің саралануы. Тежегіш механизм типтері. Автомобильдің тежегіш жүйесіндегі бөлшектердің орналасу үлгісі. Гидравликалық приводы бар тежегіш механизмнің үлгісі.
Аспаптар, қосылу нүктесінің, гидравликалық привод деталының мәні, құрылымы және жұмысы. Қолданыстағы тежегіш сұйықтығы, оның қасиеті, тежегіштің гидровакуумды күшейткіштердің мәні, жұмыс істеу принципі, құрылымы мен жұмысы.
Тежегіш жүйесінің жұмысшы, аялдамалы, көмекші және қосымша (авариялы) аспаптарының мәні, құрылымы және жұмысы.
Аялдамалы тежегіштің авариялы тежеуінің мәні, жұмыс істеу принципі.
Қысылған ауаны жіберуге арналған шығыстың орналасуы.
Тежегіш камера құрылымы, орналасуы, жұмысы. Серіппелі энергоаккумулятор мәні, орналасуы, жұмыс істеу принципі.
Пневматикалық тежегіш жүйесінің ауа баллондарының орналасуы, Пневматикалық тежегіш жүйесінде конденсаттық қатып қалуынан сақтандыру мәні, жұмыс істеу принципі. Тежегіштің пневматикалық жүйесіндегі қорғаныс клапандарының және өзге де қондырғылардың мәні, орналасуы, құрылымы. Қозғалыс қауіпсіздігі үшін тежегіш жүйесінің герматикалық мәні және оны бақылау тәсілі.
6.4 тақырып. Тежегіш жүйелеріне техникалық қызмет көрсету.
Тежегіштің ақаулары: белгілері, негізгі себептері, салдары, қозғалыс қауіпсіздігіне әсері, жою тәсілдері. Гидравликалық және пневматикалық приводы бар тежегіштер жүйесіне техникалық қызмет көрсету кезіндегі негізгі жұмыстар, оларды орындау тәсілдері.
Тежегіштерді эксплуатациялық реттеу.
7-бөлім. ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ НЕГІЗДЕРІ.
7.1 тақырып. Эксплуатациялық материалдар және оларды жұмсау нормалары.
Эксплуатациялық материалдар және олардың мәні. Шина, аккумуляторлық батареяның істен жылдам шығу себептері және эксплуатациялық материалдарды шамадан тыс жұмсау себептері.
Жанар-жағар майды жұмсау (шығындау) нормасы. Төменгі температура кезінде, таулы жерлерде, ауыр жол жағдайында жанар-жағар майды шығындау.
Мотор және трансмиссия майларын, пластикалық жанар-жағар май және арнайы сұйықтарды жұмсау нормасы. Шина, аккумуляторлық батарея жұмысының мерзімін ұзарту, жанар-жағар майды және өзге де эксплуатациялық материалдарды үнемдеу жолдары.
7.2 тақырып. Детальдардың ақаулары мен тозуы.
Констуктивті, өндірістік және эксплуатациялық ақаулар, табиғи тозу (механикалық, коррозиялық, қажу нәтижесінде).
Әр түрлі тозу түрінің пайда болу себептері. Ақаулардың пайда болуына тозудың әсер етуі және қатар орналасқан детальдарының тозуының прогрессивті күшеюі.
Тозу салдары, агрегаттардың жөндеу аралық жүруі және қозғалыс қауіпсіздігіне олардың әсері.
7.3 тақырып. Автобустың техникалық жағдайын зерттеу.
Автобустардың техникалық жағдайы, түсінігі. Зерттеу әдістері және құралдары. Автобустарға техникалық қызмет көрсетудегі зерттеу ролі. Зерттеу
7.4 тақырып. Автобустарға техникалық қызметін көрсету бойынша негізгі мәліметтер.
Жабық ғимараттарда және ашық алаңдарда автобусты сақтау ережесі.
Аялдамаларда автобустарды орналастыру. Төменгі температураның двигательге әсері. Қысқы мерзімде двигательді жылыту тәсілдері. Автобусты сақтауға қою кезінде жүргізушінің міндеттері, қауіпсіздік талаптары. Автобусқа техникалық қызмет көрсетудің жоспарлы алдын алу жүйесінің және оларды жөндеу қажеттігінің мәні. Автобустарға техникалық қызмет көрсету түрлері, олардың жиілігі. Автобустарға күнделікті техникалық қызмет көрсету кезінде орындалатын негізгі жұмыстар. Автобустарды күзгі-қысқы және көктемгі-жазғы эксплуатацияға дайындау кезінде орындалатын негізгі жұмыстар. Уақытылы және сапалы қызмет көрсетудің және ақауларды жоюдың автобус жұмысының өнімділігіне және қозғалыс қауіпсіздігіне әсер етуі. Автобусқа техникалық қызмет көрсету кестесі. Жөндеу түрлері. Автобустарды жөндеуге беру және қабылдап алу реті.
Жүрер алдында, жұмыс барысында және гаражға қайтару кезінде автобустарды дұрыс техникалық жағдайда ұстап-күту бойынша жүргізушінің Автобустардың жөндеу аралық жүрісінің минимальды нормасы.
Жаңа және күрделі жөндеуден өткен автобустарды жүруге дайындау ережелері.
Автобустарға техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді есепке алу бойынша құжаттар.
7.5 тақырып. Автобусқа күн сайын техникалық қызмет көрсету және кезекті бақылау.
Тексеріп қадағалау мәні, автобустарды тексеріп қадағалау бойынша жұмыстарды жүргізу тәртібі.
Күнделікті қызмет көрсету. Күнделікті қызмет көрсету бойынша жұмыстар жүргізу тәртібі.
7.6 Тақырып. Маусымдық және N 1,№N 2 техникалық қызмет көрсету.
Нөмерлі (ТО-1, То-2) және маусымдық техникалық қызмет кезінде орындалатын жұмыс мәні, кезектілігі және көлемі.
Автомобильдерге техникалық қызмет көрсету жұмыстарын орындау кезіндегі қауіпсіздік шаралары.
7.7 Тақырып. Еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған ортаны қорғау.
Автобустарға техникалық қызмет көрсету кезіндегі жалпы қауіпсіздік талаптары. Газбен, этилденген бензинмен және өзге де улы сұйықтықтармен улану қаупі, паркте және одан тыс жерде уланудың алдын алу шаралары.
Электрлі аспаптармен жұмыс жасаудағы қауіпсіздік ережелері. Техникалық қызмет көрсету кезіндегі еңбек қауіпсіздігі. Өрт қауіпсіздігі шаралары, автомобиль өртін сөндіру ережелері.
Автомобиль көлігіндегі жылжымалы бөлікті пайдалануда, техникалық қызмет көрсетуде, жөндеуде қоршаған ортаға келетін зиянды төмендету бойынша негізгі шаралар.
Автомобиль двигательдері газының улылығын және түтіндеуін төмендету пәні бойынша зертханалық-практикалық сабақтың тақырыптық жоспары және бағдарламасы.
Сабақ
Кривашипті-шатунды механизм Газ үлестіргіш механизм Карбюраторлы двигательді жабдықтау жүйесі.
Дизельді двигательді жабдықтау жүйесі.
Электрлі жабдық.
Беріліс қорабы.
Карданды білік және жетекші мост.
Жүретін бөлік.
Тежегіш жүйе двигательге, салқындату және майлау жүйесіне техникалық қызмет көрсету Карбюраторлы двигатель жүйесіне техникалық қызметін көрсету Дизельді двигатель жүйесіне техникалық қызмет көрсету Электрожабдық құралдарына техникалық қызмет көрсету.
Транмиссияға техникалық қызмет көрсету.
Жүретін бөлімге техникалық қызмет көрсету.
Тежегіш жүйеге техникалық қызмет көрсету.
1-сабақ. Кривошипті-шатунды механизм Кривашипті-шатунды механизімді бөлшектеу, жинақтау, оның детальдарының құрылымын және өзара әрекетін зерттеу.
2-сабақ. Газ үлестіргіш механизм.
Газ үлестіргіш механизмді бөлшектеу және жинақтау, оның детальдық құрамын және өзара әрекетін зерттеу. Клапанды реттеу тәсілдері.
3-сабақ. Салқындату жүйесі.
Сұйықтық насосын, желдеткішті бөлшектеу және жинақтау, термостат құрылымы мен жұмысын зерттеу.
4-сабақ. Майлау жүйесі.
Майлау насосын, фильтрін, редукциялық және сақтандыру клапандарын бөлшектеу және жинақтау, майлау каналдары мен труба желілерін тазарту.
Майлау радиаторының құрылымын зерттеу.
5-сабақ. Карбюраторлы двигательді жабдықтау жүйесі.
Карбюраторлық двигательді жабдықтау жүйесін бөлшектеу, құрылымын зерттеу және жинақтау.
6-сабақ. Дизельді двигательді жабдықтау жүйесі.
Дизельді двигательдің отын аппаратурасын бөлшектеу, құрылымын зерттеу, жинақтау.
7-сабақ. Электрлі жабдық.
Аккумуляторлық батарея құрылымын зерттеу. Генератор, стартерді бөлшектеу, құрылымын зерттеу, реттеу және жинақтау. Бақылау-өлшеуіш құралдардың құрылымын зерттеу.
Электрлі жабдықтар үлгісін зерттеу.
Электр тізбегіндегі ақауларды анықтау және болдырмау тәсілдері.
8-сабақ. Сцепление
Сцеплениені бөлшектеу және жинақтау, сцепление мен оның жанама бөлшегінің құрылымын зерттеу.
9-сабақ. Беріліс қорабы.
Беріліс қорабын бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Ауысу механизмі жұмысын және құрылымын зерттеу.
10-сабақ. Карданды беріліс және жетекші мост.
Карданды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу. Негізгі берілісті бөлшектеу, олардың құрылымын зерттеу. Дифференциалды бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу. Жартылай осьті шешіп алу, оның құрылымын зерттеу және орнына қайта салу.
11-сабақ. Жүретін бөлік.
Ресра, амортизаторды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Пневмоподвеска құрылымын зерттеу. Дөңгелекті шешіп алу, оның құрылымын зерттеу және орнына қайта салу. Шинаны монтаждау және қайта монтаждау.
12-сабақ. Рульдік басқару.
Руль механизмін, приводын бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу.
Рульдік басқарудың гидрокүшейткішінің құрылымын және жұмысын зерттеу.
13-сабақ. Тежегіш жүйе.
Тежегіш жүйе механизмін және гидравликалық приводты бөлшектеу және жинақтау, олардың құрылымын зерттеу.
Тежегіш жүйе механизмі мен пневматикалық приводты бөлшектеу және жинақтау, олардың құрылымын зерттеу Аялдамалы тежегішті бөлшектеу, құрылымын зерттеу және жинақтау.
14-сабақ. Двигательдерге, салқындату және майлау жүйесіне техникалық қызмет көрсету Белгіленген реттілікпен цилиндлер басындағы болттарды (гайкаларды)
бекіту.
двигатель цилиндрлеріндегі компрессияны компрессометрмен тексеру.
Алыс және беріліс трубажелілері мен хранштейн нығайтылуын бекіту. двигатель қорғанының нығайтылуын бекіту.
Радиатор, су насосы, трубажелі, шланглюг қақпағы, тігу кранигінің қосылу жағдайы мен герметикалығын тексеру.
Радиатор, желдеткіш, су насосы, трубажелі, шланг хомуттарының нығайтылуын бекіту.
Құю крайниктерін тазалау. Желдеткіш белдігінің жағдайын және тартылуын тексеру. Белдіктің тартылуын реттеу. Желдеткіш және су насосының подшивниктерін майлау.
Жалюз әрекетін тексеру. Термостат жұмысын тексеру. двигательді майлау жүйесінің қосылуындағы герметикалықты тексеру, олардың нығайтылуын нықтау. Майды күрделі және жеңіл тазалайтын фильтрден қалдықты төгу. Фильтр элементтерінің жағдайын тексеру, күрделі тазалау фильтрінің дискісін тазалау, жеңіл тазалау фильтрін ауыстыру. двигатель картерінің желдеткіш жүйесін тазарту. Май құю және оның қысымын тексеру. двигатель картеріне үстеме май құю. двигатель картеріндегі майды ауыстыру. Дизельді двигательге қызмет көрсету ерекшелігі.
Кіші айналым, айналым санының күрт артып, кемуі жағдайында орташа және үлкен айналым кезіндегі двигатель жұмысын іске қосу, жылыту және двигательдерге қызмет көрсетудегі қауіпсіздік талабы.
15-сабақ. Карбюраторлы двигательдердің қоректену жүйесіне техникалық Глушительді, ауа фильтрін, жанар-жағар май багын, жанар-жағар май желісін, жанар-жағар май фильтрін, жанар-жағар май насосын, карбюраторды нығайтуды, герметикалық қосылыстарды тексеру.
Жанар-жағар май насостары детальдарының жағдайын тексеру.
Ауа фильтрін жуу және жағдайын тексеру. Өндірістік санитария, қауіпсіздік талаптары және қоректену жүйесі бойынша жұмыстарды орындаудағы өртке қарсы шаралар.
16-сабақ. Дизельді двигательдің қоректену жүйесіне техникалық қызмет Жанар-жағар май фильтрлерін жуу. Жанар-жағар май жүйесінен ауаны жою. Жұмыс істеуші двигательдерде жанар-жағар май беруші насостардың ақауларын тексеру. двигательдің форсункаларының ақауларын тексеру.
Форсункаларды реттеу мен тексеру тәсілдері. двигательдің иінді білігінің бос жүрісіндегі минимальды айналымдарды ретке келтіру. двигательде жоғарғы қысымды жанар-жағар май насостарын қондыру тәсілдері. Жанар-жағар май берілісінің басқару желісін тексеру.
17-сабақ. Электрлі жабдықтар аспаптарына техникалық қызмет көрсету Аккумулятор батареяларын бүлінуден тазарту. Аккумулятор батареялары қақпақтарынан электролитті жою. Желдеткішті тазалау.
Аккумуляторда электролит деңгейін тексеру және дистилденген су құю.
Электролиттің қалыңдығын тексеру. Аккумулятордың зарядталу деңгейін тексеру. Аккумулятор батареясының нығайтылуы.
Батарейкаларды қондыру. Оның қосылуы мен нығайтылуының дұрыстығын Генератор жағдайын тексеру. Генератордың қысымын тексеру.
Корпус пен бөлуші қақпағын бүлінуден тазарту. Подшивникті майлау.
Бөлуші детальдарының жағдайын тексеру, бөлуші контактілерін тазалау. Тұтану қондырғысын тексеру мен орналастыру. Стартерді қосу детальдарының жағдайын тексеру. Стартер жағдайын тексеру; стартер механизмін майлау мен жуу, қосылыс контактілерін тазалау. Дыбыс сигналының әрекеті мен жағдайын тексеру.
Сигналдың дыбыс күшін реттеу. Бактегі жанар-жағар май деңгейін, май қысымын, су температурасының көрсеткіштер қызметін тексеру. Шамдардың, бұрылыстарды көрсетушілердің, стоп-сигналдарды сөндірулердің қосылу мен сөндірілу әрекеті мен жағдайын тексеру.
Автобустағы ақаулы шамдарды өзгерту мен қосылуын тексеру. Фарлардың, артқы фарлардың, стоп-сигналдардың жағдайын тексеру. Фарларды ретке келтіру мен тексеру.
18-сабақ. Трансмиссияға техникалық қызмет көрсету.
Сцеплениенің қосылу механизмі әрекетін тексеру. Беріліс қораптарына майдың құйылуы мен деңгейін тексеру, герметикалық қосылуды тексеру, беріліс қораптары картеріндегі майды ауыстыру. Беріліс қораптарын басқару желісін ретке келтіру.
Кардандар жағдайын тексеру. Подшивниктерді майлау. Артқы мост картеріне майдың құйылуы мен деңгейін тексеру.
19-сабақ. Жүретін бөлімге техникалық қызмет көрсету.
Дөңгелектерді шешу мен орналастыру. Дискісіз дөңгелектерді қондыру.
Кузов еденінің биіктігін реттеу. Реттеушіні шешіп алу, бөлшектеу, жинау және орнына салу.
Шиналарды монтаждау мен қайта монтаждау. Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, шиналарға ауа толтыру. Шиналардағы ауа қысымын тексеру. Су ваннасында сынау арқылы камералардың бұзылған жерін анықтау.
Дөңгелектерді балансировкалау. Жүріс бөлігі мен трансмиссияға қызмет көрсетудегі техника қауіпсіздігі.
20-сабақ. Рульдік басқаруға техникалық қызмет көрсету.
Рульдік басқару әрекетін тексеру және тағы басқалары.
21-сабақ. Тежегіш жүйесіне техникалық қызмет көрсету.
Тежегіштерді, олардың желілерін, компрессор жағдайын, детальдарды майлауды реттеу мен тексеруді және тежегіштер түрін қарастыру.
22-сабақ. Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету.
Автобус кузовының ішін тазалау және әйнектерді сүрту.
Кузовты нығайту мен жағдайын тексеру. Құлыптарды, есіктерді ашу шектеулерін, әйнек көтергіштерді, әйнек тазартушыларды, жылу жүйесін, желдеткішті, салон есігін ашу және жабу механизмдерін тексеру. Орындықтардың арқалығы жағдайын тексеру.
Радиокүшейткіш құрылғысын тексеру. Айналарды тексеру. Жүргізуші орындығын ретке келтіру.
"КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН ПАЙДАЛАНУ МЕН ЖОЛАУШЫ ТАСЫМАЛЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ"
Тақырыптар
Жолаушы автокөлік кәсіпорны, олардың құрылымы мен міндеттері.
Жолаушы автокөлігінің техника-пайдаланушылық көрсеткіштері.
Линиядағы автобустар жұмысына диспетчерлік жетекшілік.
Қалалық және қала сыртындағы бағыттар бойынша автобустар жұмысы.
Жолаушы автокөліктеріндегі тарифтер мен билет жүйесі.
Ведомствалық автобустар мен маршрутты таксилер жұмысының ерекшеліктері Автомобиль көліктеріндегі техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау.
Автобустарды пайдалануда қоршаған ортаны қорғау.
N1 тақырып. Жолаушы автокөлік кәсіпорны, олардың құрылымы мен Жолаушы автокөлік кәсіпорнының міндеттері мен құрылымы. Автобустық тасымалдау түрлері: қала ішінде, қала сыртында, қалааралық, халықаралық.
Автобустармен жолаушылар тасымалын басқарудың жалпы схемасы. Автобус жүргізушісінің міндеті, оның жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі ролі.
N2 тақырып. Жолаушы автокөлігінің техника-пайдаланушылық көрсеткіштері.
Сандық көрсеткіштер: тасымалдау көлемі, жолаушы айналымы, жұмыстың машина-сағаты. Сапалық көрсеткіштер: техникалық дайындық көрсеткіші, линияға шығу коэффициенті. Линияға автобустарды шығару көлемін арттыру бойынша шаралар. Линияда қозғалыс құрамының болу ұзақтығы. Қозғалыс жылдамдығы. Техникалық жылдамдық. Пайдалану жылдамдығы.
Хабар беру жылдамдығы. Жолаушылар жүрісінің орташа аралығы мен хабар беру жылдамдығын арттыру бойынша шаралар. Жүрісті пайдалану коэффициенті. Жүрісті пайдалану коэффициентін арттыру шаралары.
Сыйымдылықты пайдалану коэффициенті. Орташа мерзімдік жүріс. Жалпы жүріс. Жолаушы автокөлігі жұмысының өнімділігі.
N3 тақырып. Линиядағы автобустар жұмысына диспетчерлік жетекшілік.
Жолаушы автомобильдері тасымалдауы жұмысына жетекшілік етудің диспетчерлік жүйесі. Орталықтандырылған диспетчерлік қызмет. Қозғалмалы құрамды линияға шығаруды ұйымдастыру мен қозғалыс кестесін орындау.
Автобустарды басқа бағыттарға қосу тәртібі. Линияда жұмыс істеп жатқан автобус жүргізушілерімен диспетчерлік байланыс құралы. Линиядағы автобустарға техникалық көмек көрсету тәртібі.
Линиядағы қозғалыс құрамын қабылдау тәртібі. Смена аяқталуында линиядан автобустар қайтқан кезде жол парақтарын беру мен толтыру тәртібі.
Паркке автобустардың уақытылы оралуын бақылау.
Жолаушы автокөлігіндегі бақылау-ревизорлық қызмет пен оның міндеті.
Линиядағы автобустарды бақылау.
Қозғалыс тұрақтылығы және оның мәні. Қозғалыс тұрақтылығын бақылау құралдары. Қала бағытындағы автобустар жұмысы қозғалысының тұрақтылығын бақылауды ұйымдастыру. Автовокзалдар мен автобекеттер.
Автобустар жұмысының алғашқы есебінің негізгі формалары. Автобустың жол парағы. Билетті есепке алу парағы, қозғалыс тұрақтылығы парағы. Линияда оларды толтыру ережесі.
N4 тақырып. Қалалық және қала сыртындағы бағыттар бойынша автобустар жұмысы.
Автобус бағыттарының саралануы. Аялдау пункттері, олардың орналастырылуы. Бағыт төлқұжаты туралы түсінік. Автобустар қозғалысы жылдамдығын нормалау түсінігі.
Жолаушы бағытындағы автокөліктер қозғалысын ұйымдастырудағы жолдарға қойылатын талаптар. Бағыттарды зерттеу және қауіпті учаскелерді анықтау. Қауіпті учаскелер схемасы.
Автобус бригадасы еңбегін ұйымдастыру. Линиядағы автобустар қозғалысының кестесі. Қозғалыс құрамының бағытты, бекеттік, бақылау кестелері.
Қозғалыс аралығы. Ауысымдық коэффициенті. Рейс. Айналым рейсі. Сәтті сағаттардағы автобустар жұмысы. Қажеттілік аялдамалары. Кондукторсыз автобустар жұмысын ұйымдастыру.
Жолаушыларды автобустармен арнайы тасымалдаудың түрлері мен сипаты (жұмысшыларды жұмысқа одан үйлеріне тасымалдау, бір ретті тапсырыстарға автобустарды бөлу, балаларды тасу, туристік-экскурсиялық тасымалдау).
Автобустарды пайдалану тиімділігін арттыру жолдары. Автобустарда тиеу нормасы. Артық зат тиелген автобустар жұмысының қауіптілігі. Автобустар үшін жанар-жағар май мен майлаушы материалдарды үнемдеу бойынша шаралар.
Жанар-жағар май мен майлау материалдарына талондар беру мен есепке алу тәртібі. Автобусқа май құю; сақтық шаралары.
N5 тақырып. Жолаушы автокөліктеріндегі тарифтер мен билет жүйесі.
Автобустардағы жол жүру тарифтері. Автобустарда жолаушылар мен жүктерді тасымалдау, сонымен қатар жекелеген тапсырыстар бойынша автобустарды пайдалану үшін тарифтер қолдану. Қалалық, қала сыртындағы және қалааралық бағыттағы автобустарда жолаушылардың жол ақысын төлеуі үшін қолданылатын билеттер түрі.
N6 тақырып. Ведомствалық автобустар мен маршрутты таксилер жұмысының ерекшеліктері.
Бағыттық таксилерде жолаушыларды тасымалдауды ұйымдастыру.
Жолаушыларды таксомоторлы тасымалдауды ұйымдастыру. Үкіметтік автобустармен жолаушыларды тасымалдауды ұйымдастыру. Жалпы пайдаланудағы үкіметтік және жолаушы автокөліктерінің жұмысын координациялау.
N7 тақырып. Автомобиль көліктеріндегі техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау.
Автомобиль көліктерінде еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша жалпы ереже. Еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша ұйымдастыру-техникалық шаралар; ескертпе жазулар, плакаттар, нұсқаулар, семинарлар, сақтандыру құралдары және тағы басқалары.
Нұсқауларды безендіру тәртібі. Өндірістік жарақат және кәсіби ауру.
Өндірістегі бақытсыз жағдайларды есепке алу мен тіркеу ережесі.
Автобустарды сақтауға арналған алаңдарға қойылатын талаптар. Жолдар, алаңдар, кірулер мен шығулар. Ғимаратты желдету мен жылыту. Алаңдар мен жолдарды жарықтандыру. Санитарлы-тұрмыстық ғимарат.
Линияға шығу алдында және тұраққа оралу кезінде автобустардың техникалық жағдайын және оның агрегаттарын тексерудегі техника қауіпсіздігі ережесі.
Этилденген бензин мен антифризді қолданудағы техника қауіпсіздігі Автобустар мен автобус тіркемелерінің техникалық жағдайы мен құрал- жабдықтарына қойылатын негізгі қауіпсіздік талаптары.
Өңделген газдармен улану қаупі және ескертпе шаралар.
Автобустарда жолаушыларды тасымалдаудағы техника қауіпсіздігі ережесі.
Жолаушы автокөлігі кәсіпорнында, вокзалдарда, автотұрақтар мен автобустарда өрт қауіпсіздігінің жалпы талаптары. Жолаушы автокөлігі кәсіпорнындарын, вокзалдарды, автотұрақтар мен автобустарды өртену жағдайында көшіру жоспары. Өртке қарсы қолданатын құрал-жабдықтар мен оларды пайдалану тәртібі. Автобуста және тұрақта өрт шыққан жағдайда жүргізушінің әрекеті. Отты өшірушіні пайдалану әдістері. Автобустан өрт шыққан жағдайда жолаушыларды жылдам құтқару тәртібі.
N8 тақырып. Автобустарды пайдалануда қоршаған ортаны қорғау Автобустарды жөндеу, техникалық қызмет көрсету және пайдалануда қоршаған ортаға залалды әсерін төмендету бойынша негізгі шаралар.
двигательдердің өңделген газдарының түтіндеу деңгейін және көміртекті төмендету бойынша шаралар. Дизельді двигательді автобустарда өңделген газдағы көміртектің нормасы мен бақылау әдістері. Қоршаған ортаның ластанбауы үшін жауапкершілікте болу.
"ЖОЛДА ЖҮРУ ЕРЕЖЕЛЕРІ"
Бөлімдер мен сабақ тақырыптарыың атаулары тика- Тео- рия- са- бақ 1-Бөлім. Жолда жүру Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер. Жүргізушілердің, жаяу адамдардың және жолаушылардың міндеттері.
Жол белгілері және оның сипаттамасы. 1-3 тақырыптар бойынша практика- лық сабақтар Жол тәртібі. Көлік құралдарының тұрағы және аялдамалары.
Жол қозғалысын реттеу.
Көшенің қиылысқан жерінен жүріп өту.
Жаяу адамдар өтетін жерден, маршруттық көлік құралдары аядамаларынан және темір жол тораптарынан жүріп өту. 6-7 тақырыптар бойынша практика- лық сабақтар.
Жолаушылар мен жүктерді тасымалдану.
Нөмірлік, танымдық белгілер, ескертпе құралдар, жазулар және белгіленулер.
құқықтық жауапкер- шілігі.
Көлік құралына меншік құқығы.
Бағдарлама 1-Бөлім. ЖОЛДА ЖҮРУ ЕРЕЖЕЛЕРІ.
N1 тақырып. Жалпы ережелер. Негізгі түсініктер мен терминдер.
Жол қозғалысы қауіпсіздігін және тәртібін сақтауды қажет ететін ережелер.
Ережелердің жалпы құрылымы. Ережедегі негізгі түсініктер мен терминдер. Жол қозғалысына қатысатын тұлғалардың және жол қозғалысын реттейтін тұлғалардың міндеттері. Жол қозғалысында тыйым салу тәртібі.
Механикалық көлік құралының жүргізушісінде болуға міндетті және Жолға шығар алдында жүргізушінің міндеттері. Лауазымды тұлғаларға көлік құралын пайдалануға беру тәртібі. Мүгедек-жүргізушілердің міндеттері.
Көлік құралын пайдалануға және басқаға беруге жол берілмейтін жағдайлар.
Арнайы сигналы бар көлік құралының жүргізушілерінің құқықтары мен міндеттері. Арнайы көлік құралының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа жүргізушілердің міндеттері. Арнайы көлік құралының қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басқа міндеттері. Жол апатына ұшыраған жүргізушінің міндеттері. Жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаяу адамдар мен N2 тақырып. Жол белгілері.
Жалпы жол қозғалысын ұйымдастыруда жол белгілерінің алатын орны.
Белгілерді орналастыруға арналған талаптар. Маусымдық, уақытша және негізгі Ескертетін белгілер. Атқаратын қызметі. Ескертудің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің атауы мен атқаратын қызметі. Ескерту жол белгісі бар жолдың Тыйым салатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Тыйым салудың жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасатын жері, атауы, атқаратын қызметі.
Тыйым салатын жол белгілерінің талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеті.
Алдын-ала жазылатын жол белгілері. Атқаратын қызметі. Алдын-ала жазудың жалпы белгілері талаптарына сай жүргізушілердің іс-әрекеттері.
Ақпаратты-сілтеу жол белгілері. Атқаратын қызметі. Ақпаратты-сілтеу жол белгілерінің жалпы белгілері. Әрбір жол белгісінің орналасқан жері, атауы, Қозғалыстың белгілі кестесі енгізген жол белгілері талаптарына сай Қызмет көрсету жол белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір жол белгісінің Қосымша ақпарат белгілері. Атқаратын қызметі. Әрбір белгінің атауы мен N3 тақырып. Жол белгілері және оның сипаттамалары.
Таңбаның жалпы жол қозғалысы ережелеріндегі ұйымдастыру маңызы, жіктелуі. Көлденең таңба. Атқаратын қызметі. Көлденең таңбаның талаптарына Тік таңбалар. Атқаратын қызметі. Тік таңбаның әрқайсысының түсі мен қолдану шарты.
1-3 тақырыптар бойынша практикалық сабақтар.
Кешенді есептер шығару. Оқытудың техникалық құралдары, макеттер, стендтер қолдану арқылы жол-көлік оқиғаларын талдау. Жол белгілері және жол таңбаларын басқару іскерлігін қалыптастыру. Жол қозғалысының нақты N4 Тақырып. Қозғалыс тәртібі, к өлік құралдарының аялдауы мен тұрағы.
Ескерту сигналдары. Сигналдар түрлері. Атқаратын қызметі. Сигналдарды жарық нұсқауларымен және қолмен көрсету ережелері. Дыбыс сигналдарын қолданатын жағдайлар. Басып озуда ескерту сигналдарын беру тәртібі. Күндіз жақындату фарын пайдалану. Жол-көлік оқиғасы және оның алдын-алу. Ескерту Қозғалыс басы, қозғалыс бағытының өзгеруі. Жол қиылысында бұрылу тәртібі және жол қиылысында айналу. Тежеуішпен жұмыс жасау. Айналуға Маневр жасау ережесін сақтамаудың зардаптары. Жолдардағы көлік құралдарының орналасуы. Жолдағы көлік құралдарының орналасуына қойылатын Көліктің жолда дұрыс орналаспау зардаптары.
таңдауға әсер ететін факторлар. Жылдамдық режимін таңдаудағы тыйым салулар.
Арақашықтық пен үзілістер таңдау жай жылжитын және ауыр жүк таситын Басып озу және қарама-қарсы қозғалыс. Басып озу алдындағы жүргізушілер міндеттері. Басып озудағы жүргізушілердің іс-әрекеті. Озуға тыйым салынатын жерлер.
Жолдың тар учаскелеріндегі қарама-қарсы қозғалыс тәртібін сақтамау Аялдау және тұрақтау. Аялдау және тұрақтау тәртібі. Тұрақтамаға көлік құралын қою жолдары. Елді мекеннен тыс жерде ұзақ аялдау. Тұрақтамаға автокөлікті қоюда қауіпсіздік шаралары. Аялдауға мен тұрақтауға тыйым салынатын жерлер. Аялдау мен тұрақтау тәртібін сақтамаудың зардаптары.
N5 тақырып. Жол қозғалысын реттеу.
Жол қозғалысын реттеу құралдары. Бағдаршам дабылының мағынасы және осы дабылдарға сәйкес жүргізушілердің іс-әрекеттері. Қайтармалы (реверстік)
бағдаршамдар. Трамвайлар және маршруттық көлік құралдарын реттеу.
Трамвайлар, жаяу жүргіншілер және рельссіз көлік құралдарын реттейтін тұлғаның дабылдарына қозғалуға тыйым салынатын тыйым салынатын аялдаулар тәртібі.
Реттейтін тұлғаның нұсқауларының бағдаршам, жол белгілері мен таңбаларына қарама-қайшы болған кездегі жүргізушілер мен жаяу Кешенді есептер шығару, техникалық құралдар, макеттер және стенділерді Қолмен жасалатын дабылдарды дұрыс беру, бейімделе білу, жағдайды Көлік құралдары жүргізушілерін жол қозғалысындағы нақты жағдайларды N6 тақырып. Жол қиылысынан өту.
Жол қиылысынан өтудің жалпы Ережелері. Трамвайдың кейбір жағдайдағы Реттелмейтін жол қиылыстары. Бірдей мәнді және әртүрлі мәнді жолдардың Реттелетін жол қиылыстары. Бағдаршам дабылдары мен жол белгілерінің Негізгі жолдың бағыты ауысқандағы жол қиылысындағы кезектілік.
Жүргізушінің жол белгілері болмай жолдың бетінің жабуын ажырата алмаған кездегі іс-әрекеттері (мысалы қараңғы уақыт, батпақ, қар және т.б.)
N7 Тақырып. Жаяу жүргіншілер өтетін жерден көлік құралының өтуі және Жаяу жүргіншілер өтетін жер және маршрутты көлік құралының аялдауы.
Жаяу жүргіншілер өтетін жерге, маршрутты көлік құралы аялдамасына және "Балалар" деген белгісі бар көлік құралына жақындағандағы жүргізушінің Темір жолды қиып өту. Темір жол қиылыстарының әр түрлілігі. Темір жол қиылысындағы заманға сай дабылдардың құрылымы мен жұмыс ерекшеліктері.
Көлік құралдарының қозғалу тәртібі. Темір жол қиылысынан өтер Темір жол қиылысында лажсыз тоқтаған жағдайдағы жүргізуші міндеттері.
Арақашықтық темір жол бастығымен көлік қозғалысы келісілетін Жаяу жүргіншілердің жүретін жері, маршрутты көлік құралдарының аялдамасы және темір жол қиылысында Ережелерді бұзудың зардаптары.
Кешенді есептер шығару. Техникалық құралдар, макеттер және стенділер пайдалану арқылы жол-көлік оқиғаларын талдау.
жүргізушінің іс-әрекетін жаттықтыру.
Көлік құралының жүргізушісін жол қозғалысындағы нақты жағдайлармен N8 тақырып. Қозғалыстың ерекше жағдайлары.
Автомагистральда және жол шетінде лажсыз тоқтағандағы жүргізушілердің Маршрутты көлік құралдарының басымдығы. Жол айырығын қиып өту.
Маршрутты көлік құралдарының бөлу сызығы бар жолдағы қозғалыс тәртібі.
Жүргізушінің көзі көрмей қалған жағдайдағы іс-әрекеттері. Тұманға қарсы фарлар, прожектор-фарлар, тұманға қарсы артқы фарларды пайдалану тәртібі.
Механикалық көлік құралын тіркеуге алу. Механикалық көлік құралын Тіркеуге алуға тыйым салынатын жағдайлар. Тіркеуге алынған және тіркеуге алушы көлік құралдарында жолаушылар тасымалдау. Механикалық көлік құралдарын тіркеуге алудағы тәртіптердің сақталмауынан болатын зардаптар.
Оқу-жаттықтыру қозғалысы. Оқу-жаттықтыру қозғалысына тыйым N9 тақырып. Жолаушылар және жүк тасымалдау.
Жүк автокөлігінде жолаушы тасымалдау талаптары. Қозғалыс басындағы жүргізуші міндеттері. Жолаушылар тасымалдаудағы қозғалыс жылдамдығы.
Балалар тасымалдаудағы қосымша талаптар. Жолаушылар тасымалдауға тыйым Жолаушылар және жүк тасымалдаудағы ережелерді сақтамау зардаптары.
N10 тақырып. Көлік құралдарының техникалық жағдайы және жабдықтары.
Жалпы талаптар. Көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынатын Жолда болатын ақауларды жоюдағы жүргізушінің іс-шаралары. Егер мүмкіндік болмаса автотұраққа немесе жөндеу орнына жету кезіндегі қауіпсіздік Жол қозғалысына қауіп төндіретін көлік құралдары ақауларының N11 тақырып. Нөмірлік, танымдық белгілер, ескерту құралдары, жазулар Көлік құралының жол полициясында тіркелуі және қайта тіркелуі.
Көлік құралының жабдықтарын нөмірлік және айырым белгілерімен Айырым белгілері және ескерту қондырғыларын орнатудағы ережелерді N12 тақырып. Әкімшілік жауапкершілік.
Әкімшілік жауапкершілік туралы түсінік.
Әкімшілік құқық бұзушылық. Әкімшілік құқық бұзушылықтың түрлері.
Әкімшілік іс-шараларының түрлері мен түсініктері: ескерту, айып, көлік құралын басқару құқығынан айыру. Әкімшілік жаза қолданатын және оның орындалуын қадағалайтын орган.
N13 тақырып. Қылмыстық жауапкершілік.
Автокөлік қылмысының түсінігі мен түрлері. Автокөлік қылмысының N14 тақырып. Азаматтық жауапкершілік.
Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке негіздер. Зиян, кінә, құқыққа қарсы іс-шаралар. Жол оқиғасындағы келтірілген зиян үшін жауапкершілік. Материалдық шығынның орнын толтыру.
Материалдық шығын жауапкершілігі туралы түсінік. Материалдық жауапкершіліктің шарттары мен түрлері, толық және шекті материалдық N15 тақырып. Табиғатты қорғаудың құқықтық негіздері.
Табиғатты қорғау түсінігі мен мазмұны. Табиғатты қорғау туралы N16 тақырып. Автокөлікті меншіктену құқығы.
Меншіктену құқығы, меншік құқығына ие субъектілер. Автокөлік құралын Көлік құралының иесінен алынатын салық. Көлік құралына қажет құжаттар.
N17 тақырып. Жүргізуші мен көлік құралын сақтандыру.
Сақтандыру тәртібі. Сақтандыру туралы келісім-шарт жасаудың тәртібі.
Сақтандыратын оқиға. Сақтандыру сомасын төлеу тәртібі мен негіздері.
ҚАУІПСІЗДІГІ"
Көлік құралдарын басқару техникасы.
Штатты және штатты емес қозғалыс тәртібінде жүргізушінің іс-әрекеттері.
реттеуіштері мен басқару органдарын пайдалану. Жұмыс қалпын пайдаланудағы қарапайым қателер. Басқару органдарының, аспаптардың және индикаторлардың атқаратын қызметі. Басқару органдармен жұмыс жасау. Рульді пайдалану двигательді оталдыру. двигательді орнында тұрып қыздыру. Қозғалыс басталған кездегі қызу процесі. Бірқалыпты қозғалыс жылдамдығын сақтау.
Қозғалыстың әртүрлі режимінде акселератор педалімен әсер етулері. Орнынан Штатты жағдайларда асықпай тежелуді, штатты емес жағдайларда максимальды тежелуді қамтамасыз ететін тежеуіш педалінің әсерлері. двигатель жұмысының ұтымды жылу режимін сақтау. Көлік құралының жүріп өткен жол Қиын өткелдерде және тайғақ учаскелерде қозғалу. Тайғақ жерде орнынан қозғалу. Сулы жерлерден, терең емес арықтардан, төмпешіктерден қараңғы жылдамдықтың өзгеруі. Қалалық қозғалыста және автомагистральде жылдамдық Жай бірқалыпты қозғалыста басып озу және қарама-қарсы қозғалыс.
N2 тақырып. Жол қозғалысы, оның әсері мен қауіпсіздігі.
"Жүргізуші-автокөлік-жол" басқару жүйесінің түсінігі (ЖАЖ). ЖАЖ жүйесінің мақсаты мен міндеті. Көлік жүйесінде автокөліктің маңызы. Жол көлік процесінің әсері, қауіпсіздігі және экологиялық жағдайы. ЖКО-да көлік жүйесі жұмысының істен шығуы. Қазақстандағы және шетелдердегі жол қозғалысының қауіпсіздік, әсерлік, экологиялық санағы. Қауіпсіздікке әсер ететін факторлар:
жүргізуші-автокөлік-жол. Жол қозғалыс қауіпсіздігіне әсер ететін жүргізушінің кәсіби шеберлігі. Жүргізушінің кәсіби көрсеткіші болып саналатын еңбек өтілі.
Көлік құралын басқарудың сапалық көрсеткішін анықтайтын сандық Жол қозғалысының қауіпсіздігі мен экологиялық жағдайын қамтамасыз Қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ететін көлік құралына қойылатын N3 тақырып. Жүргізушінің кәсіби сенімділігі.
Қажеттілік топтары. Еңбектік ынталандыру. Көлік құралын басқарудағы Көлік құралдарын басқару мақсатына жету үшін іс-әрекеттерін психикалық Көлік құралдарын басқарудағы әрекеттер мен еңбек операциялары. Басқару мақсатына жету үшін шығарылатын есептер. Басқару процесін ұтымды ету. Көлік құралдарын басқарудағы ұтымдылық критерийлері. Жүргізуші қабылдайтын ақпаратты талдау. Іс-әрекет жоспарымен өзінің ағымдағы жағдайын салыстыру.
Штаттық және штаттық емес жағдайлар. Жүргізуші сенімділігін арттырудағы Кәсіби біліктілік, моральдық қасиеттер. Жүргізушінің кәсіби біліктілігіне оның мамандығы, еңбек өтілі және жасының әсері. Моральдық қасиеттері:
тәртіптілік, жол қозғалысындағы басқа қатысушыларды құрметтеу, қызмет көрсету мәдениеті мен өзін-өзі ұстау этикасы. Физикалық психикалық қасиеттер, Алкоголь, нашақорлық, дәрілік заттардың жүргізуші жұмысына кері әсері:
ойланудың шапшаңдығының нашарлауы, назар аударудың нашарлауы, көру-есте N4 тақырып. Жүргізушінің психофизиологиялық және психикалық сапасы.
қабылдауы. Көңіл аудару бағыты. Көрмей қалу. Дыбыс дабылдарын қабылдау.
Бұрылыста жылдамдық алу. Басқару органдарының орнынан өзгеруін және Ақпаратты өңдеу уақыты. Жүргізушінің психомоторлық реакциялары, реакция уақыты. ЖКО-ның ауырлық дәрежесіне сәйкес реакция уақытының Көлік құралы жүргізушісіне басқару объектісі ретінде қойылатын талаптар.
Жүргізуші жұмысының әсері мен қауіпсіздігі басқару объектісі ретінде көлік құралының қасиеттеріне ұтымды ықпал етуі. Қоғамдағы адамзаттың этика тәртібі компоненті болып табылатын жүргізуші этикасы. Жол қозғалысы Ережесін бұзған басқа қатысушылармен және ішкі істер органдарымен қатынас. Жол-көлік оқиғасы қайғылы жағдайындағы жүргізуші этикасы.
N5 тақырып. Көлік құралдарының пайдалану көрсеткіштері.
Көлік жұмысының әсерлі және қауіпсіз мүмкіндіктерінің көрсеткіштері:
габариттік размерлер, салмақ өлшемдері, ауыр жүк көтергіштігі (сыйымдылығы), жылдамдық алу және тежеуіштік қасиеттер, ауып кетуге немесе тайып кетуге қарсы тұру, жанармай үнемділігі, көлік құралын әртүрлі жағдайларда пайдалану шарттары, сенімділік. Осылардың қозғалысы қауіпсіздігіне жол қозғалысы қауіпсіздігіне әсері. Көлік құралының қозғалысына әсер ететін күштер: тарту, тежеу, көлденең және тік күштердің қосылуы. Ауып кетуге қарсы тұру. Көлік Көлік құралын реттеу жүйелері: тарту, тежеуіш, көлденең реттеу жүйелері.
N6 тақырып. Штаттық және штаттық емес қозғалыс тәртібіндегі Тіркеуге алуда, тайғақ жолдарда, жоғары және төмен түскенде, бұрылыстарда, қараңғы мезгілінде және шектеулі көру жағдайында, көлік ағынында, бұрылыс және жолаушылар өтетін жерлерді, шексіз кеңістікте Жұмыс тежеуішінің бас тарту кезеңінде, қозғалыс кезінде шинаның Көлік құрал-жабдықтарының өртенген, суға батқан кезеңінде, жоғары кернеудегі электросымдардың көлік құрал-жабдықтарға үзіліп түскенінде, Қауіпсіздік - көліктің нәтижелі жұмысының шарты. Көлікті жүргізушінің көлікті басқару мақсатын орындауда: белгілі отын шығынында жоғарғы орта жылдамдыққа жету; белгілі орта жылдамдықта отынды ең жоғарғы дәрежеде Сапалы басқарудың көрсеткіштері: орташа жылдамдық, отын шығыны, бір қалыпты қозғалыстың коэффициенті, отын жұмсау көрсеткіші, тоқтатуды бір Үнемді басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде үнемділік алгоритімін пайдалану; отын шығындау өлшеміндегі ең төменгі қарқынды қозғалыста ең жоғарғы жылдамдықты шектеу; отын шығындау өлшеміндегі ең жоғарғы қарқынды қозғалыста - ағынның орта жылдамдыққа жақын қозғалуы (жүруі);
Жылдамдықты басқару: жүргізудегі жылдамдықты реттеуде жылдамдылық алгоритмін пайдалану; еркін қозғалатын аймақта ең жоғарғы жылдамдықпен көлікті жүргізу; қарқынды тоқтату. Көлік құралдарының орта жылдамдығына қарқынды ағынның әсері. Көлік жол жағдайын алдын-ала болжау - негізгі құралдарының қауіпсіздігіне, экологияға, ресурстарға әсерлері.
Көлік құралдарының оңтайлы алгоритмдерінің қозғалыс жылдамдықтарын N7 тақырып. Жол қауіпсіздігі және жол жағдайлары.
Автокөлік жолдарының түрлері және жіктелуі. Жолдардың белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігінің негізгі бөлшектері.
Жолдың үстіңгі жақтарының түрлері, олардың сипаттамалары. Жол Жол жағдайларының автокөлік қозғалысына әсері. Шинаның жолмен Жол жағдайына, ауа мен гидрометеорологиялық жағдайларға байланысты коэффициенттің өзгеруі. Тұманды, таулы жолдардағы көлік жүргізу ерекшеліктері. Автокөлік жолдарының қауіпті учаскелері; жүру бөлігінің тарылуы, жол бетінің жаңадан салынуы; битум және гравий беті, ұзақ төмен қарай түсу жолдары; көпір жолдары, теміржол бойындағы өткелдер және қауіпті Көктемгі және күзгі кезеңдерде жолдарды пайдалану. Мұзды өткелдердегі Жолдарға жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқан учаскелердегі көлік жүргізудің қауіпсіздігінің алдын алу, бұл жағдайда қолданылатын қоршаулар, N8 тақырып. Жол-көлік оқиғалары .
Жол-көлік оқиғалары және жол-көлік оқиғаларының жіктелуі. Қалалық Жол оқиғаларының болу себептері. Жолда жүру ережелерінің бұзылуы, көлік жүргізушілердің құқықтық ережелерді сақтамауы, көлік құралдарының техникалық жағдайлары ақуалының нормативке сай емес қалпы және басқа Көлік жүргізушілеріне байланысты туындайтын жол-көлік оқиғасының себептері: төменгі біліктілік, шаршау, рульде ұйықтап кету.
Жол көлік оқиғаларының пайда болу жағдайлары: жол және көлік құралдарының жағдайы, жол қозғалыстарын (жүру) реттейтін құрал- Жол-көлік оқиғасының статистикасы. Апаттардың мезгіл, аптаның күндері, тәулік уақыты, жол категориясы, көлік жабдықтарының түрлеріне байланысты Көлік құралдарының белсенді, белсенді емес және экологиялық қауіпсіздігі.
"АЛҒАШҚЫ ДӘРІГЕРЛІК КӨМЕК КӨРСЕТУ"
сабақтар
Жол көлік оқиғасында жиі кездесетін зиян шеккендер және оларды диагно- стикалау.
Адам өміріне қауіп төндіретін механикалық және термиялық зардаптар.
Апаттан болған психикалық реакциялар. Өткір психоздар. Осы жағдайларда зардап шеккендерге көмек.
ЖКО апаттарындағы көрсетілетін құқықтық-ұйымдастыру көмектері.
Көліктік иммобилизациясы.
Зардап шеккендерді сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және тасы- малдау.
Ағза жүйелері және олардың қызмет жасауы туралы негізгі түсініктер:
жүрек-қан тамыр жүйесі, тірек-қозғалу жүйесі. Тамыр соғу жиілігі, жиі демалуы, қарашық қасиеттері, естен тану, терінің түстері, ең алғашқы белгілері.
N2 Тақырып. ЖКО құрылымы. ЖКО-да жиі кездесетін зардаптар және ЖКО зардап шегуді болдырмайтын көлік жабдықтарының сипаттамасы.
ЖКО зардап шеккен туралы статистика, олардың ауырлық дәрежесі және қорғау.
Алғашқы көмек көрсетуде уақыт факторының әсері. Жолаушыны қағып кеткендігі, рульге ұрғанда, көлікті қатты тоқтатқанда, аударылған кездегі Ми-сүйек зардабы, сынық белгілері, омыртқаның, жамбастың зақымдануы, N3 Тақырып. Өмірге қауіп төндіретін механикалық және термиялық Түсініктемелер: предагопальдық жағдай, агония, клиникалық ажал, биологиялық ажал. Олардың белгілері. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету Шок. Жарақаттық, геморагиялық, күйіктік, кардиогендік, аллергиялық шоктың түрлері. Шоктың клиникалық көрінісі. Алғашқы дәрігерлік көмек Тыныс жетіспеушілігі. Дәрігерлік көмек көрсетуде тыныс жетіспеушілігінің дәрежесін төмендету әдістері, клиникалық белгілері, себептері. Кеуде Естен тану синдромы. Кома. Себептері. Естен тану кезеңінде асфикцияны Балалардың, қариялардың, жүкті әйелдердің өмірлеріне қауіп төндіретін Психикалық және неврологиялық ауытқулар, олардың сипаттамалары және болу жиілігі. Шок-аффективалық белгілер, психомоторлық ояну. Психикалық әсерлі, алкоголь және есірткілік мас жағдайда зардап шеккендерге дәрігерлік Термиялық күйіктер. Күйіктен зардап шеккендерге иммобилизация өткізу, жарақатты таңу ерекшеліктері, күйіктен зардап шеккеннің дәрежесін анықтау, Көздері және жоғарғы тыныс жолдары күйіктен зардап шеккендерге Жылудан зардап шеккен жарақат. Алғашқы медициналық көмек берудің принциптері. Суықтан, аяздан зардап шеккен жарақат. Үсікке шалдығу және суық N6 Тақырып. ЖКО-да зардап шеккендерге ұйымдастыру - құқықтық көмек Әкімшілік және қылмыстық құқық. Зардап шеккендерге көмек көрсету немесе көмек көрсетпеуге қатысы бар заңдардың негіздері. Жол апатынан адам құрбан болған жағдайларындағы автокөлік жүргізушінің, дәрігер қызметкерінің, жол-көлік оқиғалардың әкімшілік қызметінің міндеттері.
N7 Тақырып. Адам өміріне қауіп төндіретін терапиялық зардап шеккендер.
Диабеттік ком. Жүрек-қан тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық криз.
Астматикалық статус. Улану. Алғашқы дәрігерлік көмек көрсетудің тәсілдері, N8 Тақырып. Көлік жол оқиғаларынан зардап шеккендерге алғашқы дәрігерлік көмек көрсетуде жүргізілетін өкпе-жүрек реанимациясы, асфикцияны жою. (Практикаылық дағдылар, 1, 8, 26 қосымша)
Жоғарғы тыныстың жұмысын қалпына келтіру. Ауыз қуысын тампонмен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өтуін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "Ауыздан мұрынға" жасанды тыныс жүргізу. Ауа жүргізуді пайдалану. Жүректің жабық массажының техникасы. Өкпе-жүрек реанимациясын бір немесе екі құтқарушы жасауының ерекшеліктері. Өкпе-жүрек реанимациясының бет, ашық Өкпе-жүрек реанимациясының балаларға жасаудағы ерекшеліктері.
N9 Тақырып. Сыртқы қансырауды тоқтату. (Практикалық дағдыла, 9 қосымша)
Қансыраудың түрлері. Артериялық, тамырлық қансырау белгілері. Сыртқы қансырауды уақытша тоқтату тәсілдері: саусақтармен артерияны қысу, жіп немесе Қан құсу, қан түкіру, қан ішекке кеткен жағдайларда алғашқы дәрігерлік N10 Тақырып. Көліктік иммобилизациясы. (Практикалық дағдылар, 15, 16 Көлік иммобилизациясының жалпы принциптері. Бинтті таңу. Көлік иммобилизация жасау ережелері, бір үлгідегі қателер және асқынулар. Жамбас, омыртқа, бас, кеуде клеткалары зақымданған кездегі иммобилизацияның N11 Тақырып. Жаншылып қалғандарды босату, көліктен сыртқа шығару, оларды көлікке орналастыру және тасымалдау тәсілдері. (Практикалық дағдылар, 17-19, 21-22 қосымша)
Көліктің жапырылып қалған есіктерін ашу, зардап шеккендерді әйнектері сынған терезе арқылы шығару тәсілдері. Ұзақ уақыт жаншылып қалған зардап шеккендердің (аяқ, қолдары) шығару ерекшеліктері. Оларды зембілге орналастыру техникасы. Омыртқа мен жамбасы жарақаттанған адамдарды көліктен шығару, орналастыру ерекшеліктері. Жеңіл көліктерді (жеңіл машина, жүк таситын автокөлік, автобус) зардап шеккендерді орналастыру үшін пайдалану.
N12 Тақырып. Жарақаттанған жерлерін тазарту, дәрілеу. Десмургия.
(Практикалық дағдылар, 10, 13, 25 қосымша)
Жарақаттанған жерлерді тазарту техникасы, дәрілеу және таңғышпен орау.
Кеудені орайтын арнаулы жеке пакетпен орау немесе қолға түскен заттармен, тақтайшалар салып түзу байлау. Қолда бар құралдарды барынша пайдалану.
N13 Тақырып. Жеке аптечканы қолдану. Практикаылық дағдылар, 14, 20, 23, 24, 27-29 қосымшалар)
Жеке аптечканы түгендеу. Ішіндегі дәрі-дәрмекті пайдалана білу.
1. Ауыз қуысын және жоғарғы тыныс жолдарының өтуін тазарту техникасы.
2. Өкпеге жасанды ауа жіберу:
- ауыздан ауызға (жасанды тыныс жасауға арналған жабдықтарды
4. Бір құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
5. Екі құтқарушы адамның реанимациялық іс-шараларды өткізуі.
15. Зардап шеккендерді қолданыстағы құралдарды және торлы шиналарды пайдаланып, төмендегі жарақаттану кезінде көлікті иммобилизациялау:
16. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді көлікті иммобилизациялау
17. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді шығару және зембілге
18. Төмендегі жарақаттануда зардап шеккендерді тасымалдау техникасы "Автобусты жүргізу"
пәні бойынша тақырыптық жоспар және бағдарлама.
Тақырыптар мен тапсырманың атауы №N1 Тақырып. Тренажерда оқыту.
Автобустың бақылау-өлшеу құралдары мен қондырғыларымен, басқару органдарымен таныстыру.
Басқару рычагы мен педальды іске қосудың тәсілдерін үйрету.
Автобусты жұмысқа дайындау. двигательді қосу және тоқтату.
№N2 Тақырып. Автодромда оқыту.
Автобусты орнынан қозғау, түзу сызықпен жүргізу және тоқтату.
Түзу сызық бойымен берілісті ұлғаймалы қозғалысқа қозғау, бір қалыпта тежеу әдістері.
Берілісті азайтылған қозғалысқа сызық бойымен қосу, қозғау.
Қозғалысты бұрылыстар.
Артқа жүру арқылы қозғалу.
Қозғалыстағы бұрылыстар.
Бұрылыстан өту.
Автобусты берілген орында тоқтату.
Бірінші бақылау сабағы.
N3 Тақырып. Қозғалыс шартын біртіндеп күрделендіру арқылы жолда үйрету.
Автобусты жолдың бойымен азғантай қозғалыспен жүргізу.
- азғантай қозғалыспен жолдың бойымен жүргізу
- реттелетін және реттелмейтін қысылыстардан жүріп өту
- азғантай қозғалыспен қаладан тыс жолдардың бойымен жүргізу Қарқынды қозғалыспен қалалық және қаладан тыс жолдың бойымен жүргізу
- екі қатарлы (көп қатарлы) қозғалыспен жолдың бойымен жүргізу
- қиын реттелетін қиылыстардан жүріп өту
- қаланың сыртындағы жолдардың бойымен жүргізу Тіркеу арқанмен жүргізу Екінші бақылау сабағы Әртүрлі қалалық қозғалыс жағдайында жүргізу 66/16 Қорытынды бақылау сабағы 135/32 Ескерту: Белгіде көлікті тәуліктің қараңғы кезінде жүргізуге оқытудың уақыты көрсетілген.
N1 тақырып. Жаттығу орнында оқыту (экспонат-автобуста).
Сабақтың мақсаты: басқару органдары мен бақылау құралдарымен жұмыс істей білуге үйрету, автобусты жұмыс жағдайына дайындау, оның жолға шығар алдындағы техникалық жағдайын тексеріп, қозғалысқа қауіп төндіретін ақауларын анықтау, двигательді қауіпсіз тәсілмен қосып, тоқтату (жаттығу орнында және автобуста).
N1 Тапсырма. Автобустың басқару, бақылау органдарымен, қосымша құралдарымен, қондырғыларымен танысу.
Автобустың ішкі және сыртқы жабдықтарымен танысу. Жүргізушінің жұмыс орны. Орындықты адам бойының биіктігіне сәйкестендіру. Рульге дұрыс қолайлы отыру. Жолды жұмыс орнынан шолу. Артқы көріністің айнасын пайдалану тәсілдері.
Басқару органдарының орналасқан жері мен бағытымен танысу (негізгі және қосымша). Әйнек тазалайтын мен әйнек жуғыштарды пайдалану тәсілдері.
Бақылау құралдарының орналасуымен, көрсеткіштерімен, бағытымен және бақылау шамдарының бағытымен танысу. Салон есігін басқаратын тұтқамен жұмыс істеу тәсілдері. Автобус салонындағы репродуктордың дыбыс күшін Автобустағы құрал-жабдықтар жиынтығымен, олардың орналасу бағытымен және қолдану тәсілдерімен танысу (медициналық аптечкамен, өрт сөндіру құралдарымен т.б.).
N2 Тапсырма. Басқару рычагы мен педальды іске қосу тәсілдерін үйрету.
Жол үстіндегі бақылау барысында басқару органдарының қызметін үйрету:
- тіркеу педальдарын қосу және ажырату;
- дроссель педальін қосу және ажырату;
- екі педальды бірге қосып әрекет ету;
- үш педальмен бірге әрекет ету;
- беріліс қорабының рычагын бейтарап күйден барлық берілістің жұмыс жағдайына және жұмыс жағдайынан бейтарап күйге ауыстыру;
- автобусты тұрған орнынан қозғауды сәйкестендіретін тұрақ тежеуішін, беріліс қорабының рычагын, дроссельді және тіркесу педальдарын іске қосу, бұрылыс белгілерін қосу және ажырату;
- автобустың тоқтатуына сәйкестендірілетін тұрақ тежеуішін, беріліс қорабының рычагын, дроссельді және тіркесу педальдарын іске қосу, бұрылыс белгілерін қосу және ажырату;
- гидромеханикалық беріліс кезінде басқару органдарын іске қосу тәсілдері.
N3 Тапсырма. Автобусты жұмысқа дайындау, двигательді қосу және тоқтату.
Автобусқа май құю. Автобустың техникалық жағдайын тексеру және қозғалысқа қауіп төндіретін ақауларын анықтау. Ұсақ ақауларды жою.
двигательді қосуға дайындау. Беріліс қорабының рычагы мен тұрақ тежеуішінің жағдайын тексеру. Ауа жапқышының тұтқасын іске қосу жағдайына келтіру (қажет болған жағдайда).
Оталдыруды қосу. двигательді тұтқамен іске қосу, қолды тұтқаға қауіпсіз қою. двигательді қыздыру. Бақылау құралдарының көрсеткіштеріне бақылау жасау.
двигательді тоқтату. двигательді іске қосу. Қыздырғыш құрылғылармен жұмыс істеу тәсілдері және қауіпсіздік шаралары.
N2 Тақырып. Автодромда оқыту.
Сабақтың мақсаты. Оқушыларға барлық қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтай отырып, автобусты басқарудың алғашқы дағдысын үйрету.
N4 Тапсырма. Автобусты орнынан қозғау, түзу жүргізу және тоқтату.
Орнынан қозғау тәсілімен үйрету:
двигательді іске қосып, қыздыру;
бақылау құралдарының көрсеткіштерін тексеру;
тіркесуді және төменгі берілісті қосу;
дроссель педалын бір қалыпты басумен бірге тіркесу педалын бірқалыпты қосу және тұрақ тежеуішін босату, қозғалыс барысында қауіпсіздік талаптарын сақтау, автобусты түзу жүргізу, бұрылыс белгілерін ажырату.
Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, автобусты қысқа қашықтықта түзу жолмен жүргізу.
Автобусты тоқтату тәсілін үйрету:
бұрылыс белгілерін ажырату;
Тротуарға жақындау немесе жолдың жиегіне шығу;
Дроссель педальін босатып, тіркесуді ажырату; автобусты тең қалыпқа келтіріп, тежеуіш педальін бірқалыпты басу арқылы тоқтату.
Тұрақ тежеуішінің рычагын тежеу күйіне келтіру, ал беріліс қорабының рычагын бейтарап күйге келтіру, бұрылыс белгілерін ажырату;
Тіркесу және тежеуіш педальдарын босату;
двигательді тоқтату;
Гидромеханикалық беріліс кезінде автобусты орнынан қозғау, оны түзу жолмен жүргізу және тоқтату тәсілдері.
Тұрған орнынан биікке қозғау тәсілдері.
N5 Тапсырма. Автобусты түзу бойымен, берілісті ұлғайтылған тәртіпке ауыстыру арқылы қозғау.
Бір қалыпты тежеу тәсілдері. Орнынан қозғау, қысқа қашықтықта қарқынды орнынан қозғау, рычагты ұстай отырып, бейтарап күйде немесе тіркесуді екі рет қосу арқылы біртіндеп жоғары беріліске көшу.
Ұзартылған қашықтықта қатаң түзу сызық бойымен жүргізу және автобусты тең күйге келтіру. Қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, автобусты тоқтату.
Берілісті ұлғаймалы тәртіпке ауыстыру мен түзу бойынша қозғалу дағдыларын дамыту үшін жаттығуларды қайталау. Бірқалыпты тежеудің дағдыларын бекіту.
Гидравликалық беріліс кезінде түзу сызық бойынша жүргізу тәсілдері.
N6 Тапсырма. Берілісті азайтылған тәртіпке ауыстырумен түзу сызық бойынша жүргізу. Шұғыл тежеу тәсілдері.
Орнынан қозғау, қысқа арақашықтықта қарқынды орнынан қозғау, жоғарғы беріліске ауысу. Дроссель педалінің жылдамдығын азайтып және көбейте отырып түзу бойымен жүргізу.
Берілісті азайтылған тәртіпке ауыстырып, қосу.
дроссель педальінің жылдамдығын азайту, азғантай тежеу (қажет болған жағдайда);
тіркесуді қосу, беріліс қорабының рычагын бейтарап күйге ауыстыру, жол жағдайына, автобустың жүгіне, жылдамдық есебіне қарай двигательдің білік айналымының санын арттыру үшін дроссель педальін бірдей уақытта баса отырып, тіркеу педальін аз уақытқа босату.
Тіркесуді ажырату және төменгі берілісті қосу;
Дроссель педальін баса отырып тіркесу педальін босату, автобусты тоқтату;
Екпіндеп жүргізу тәсілдерін үйрену және қозғалыс барысында төменгі берілісті жоғарыға қайта қосу, "Тоқта" сызығының алдында автобусты тоқтату.
Тіркесу педалін қосып немесе қоспай автобусты шұғыл тоқтату тәсілін үйрену. Тежегіш аяқ астынан істен шығып қалған жағдайда двигательмен тежеу тәсілін үйрену.
Берілісті төменгі тәртіппен және шұғыл тежеуге ауыстырудағы дағдыларды дамыту үшін жаттығуларды қайталау.
Гидравликалық беріліс барысында жылдамдықты өзгерте отырып қозғалу N7 Тапсырма. Қозғалыстағы бұрылыстар.
Орнынан қозғау. Берілісті ұлғайтылған тәртіпке қосу, түзу бойынша жоғарғы берілісте жүргізу.
Сол жақ бұрылыстың белгісін қосу аралық беріліске көшу, солға бұрылу, түзу жүру. Бұрылыс белгісін ажырату.
Жоғары беріліске көшу және оң жақ бұрылыстың белгісін қосу. Аралық беріліске көшу. Оңға бұрылу, түзу жүру. Бұрылыс белгісін ажырату. Жоғарғы беріліске көшу.
Сол жақ бұрылыстың белгісін ажырату. Аралық беріліске көшу, сол жаққа қарай айналып жүру.
Сол жақ бұрылыстың белгісін қайта қосу. Оң жаққа қарай айналып жүру.
Тоқтау бұрылыс белгісін ажырату. Жоғары берілісте түзу жүру. Сол жақ бұрылыстың белгісін қосу, аралық беріліске көшу, 90 с бұрышпен солға бұрылу.
Тоқтату. Бұрылыс белгісін ажырату. Сигнал беру арқылы 90 с бұрылыс жасай отырып солға және оңға алма-кезек ауысып жүру.
Артқы дөңгелектің өтуіне кедергі болатын қарама-қайшылықтар маңайында оңға және солға бұрылыс жасау.
Кедергілер арасымен оңға және солға алма кезек жүріп өту.
Сигнализацияны қолдану, қозғалысты есептеу, автобус бұрылыстарын орындаудағы дағдыларды дамыту үшін жаттығуларды қайталау.
Гидромеханикалық беріліс кезіндегі қозғалыста бұрылу тәсілдері.
N8 Тапсырма. Артқы жүріспен жүру.
Орнынан алға жылжу. Берілісті төменгі тәртіпке қосып, түзу жүру. Тұрақ тежеуіш тежей отырып, автобусты тоқтату.
Автобустың артындағы жолды тексеру. Артқы жүрістің берілісін қосу, қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, артқы жүріспен жүруді бастау. Артқы жүріспен жүруді түзу жалғастыру, қауіпсіздік шараларын ескеру.
Жолға артқы терезе, қапталдағы терезе, ашық есік арқылы бақылау жасай отырып түзу бойымен артқы жүріспен жүру. Тоқтау. Түзу бойымен артқы жүріспен жүру. Қондырылған сигнализация арқылы оңға, солға бұрылу.
Алдыңғы дөңгелектің өтуіне кедергі болатындай есеппен артқы жүріспен жүру барысында оңға, солға бұрылыс жасау. Кедергілер арасымен артқы жүріспен оңға, солға жүріп өту. Артқы жүріспен "сегіздік" бойынша алма кезек жүру. Тоқтау, артқы жүріс қабырғасынан алшақ жүру. Гидромеханикалық беріліс кезіндегі артқы жүріспен жүру тәсілдері. Барлық қауіпсіздік талаптары мен өтпелерді ескере отырып, артқы жүріспен жүру дағдыларын дамыту үшін жаттығуларды қайталау.
N9 Тапсырма. Қозғалыстағы бұрылыстар.
Орнынан қозғау. Берілісті ұлғайтылған және төмендетілген тәртіпке ауыстыра отырып, түзу жүру. Бұрылуға ыңғайлы орынды таңдап алу, тоқтау.
Артқы жүрісті қолданумен және қолданусыз шексіз ендіктегі учаскіде бұрылыс жасау, міндетті түрде сигнал беру және автобусты тоқтату, ең болмағанда тұрақ тежеуішімен. Артқы жүрісті, сигнализацияны қолдану арқылы және солға бұрылмас бұрын міндетті түрде тоқтай тұрып екі шектелген учаскеде бұрылыс жасау. Гидромеханикалық берілісте автобусты бұру тәсілдері.
N10 Тапсырма. Қақпаға өту.
Орнынан қозғау. Берілісті ұлғайтылған және төмендетілген тәртіпке алма кезек қосып, түзу бойымен жүру. Қақпаға қарсы түзу жағдайымен қақпаға алдыңғы және артқы жүріспен кіру. Артқы және алдыңғы жүрісті қақпаға жақын жақпен кіру.
Алдыңғы және артқы жүріспен қақпаға қарама-қарсы жақпен барлық қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, сигнал беру арқылы кіру.
Қақпадан алдыңғы жүріспен оң және сол жақ бұрылыспен шығу, қақпадан шығар алдында міндетті түрде тоқтау, қақпадан барлық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, артқы жүріспен шығу.
Гидромеханикалық беріліс барысында қақпаға кіру және шығу тәсілдері.
Барлық қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, сигналды қолдану арқылы алдыңғы және артқы жүріспен қақпаға кіру және шығу дағдыларын дамыту үшін N11 Тапсырма. Автобусты берілген орында тоқтату.
Берілісті ұлғайтылған және төмендетілген тәртіпте ауыстыра отырып түзу жүру. Автобусты тротуарға тоқтату.
Автобусты тоқтату,
"Тоқта" сызығында;
қарама қарсы көрсетілген мастерге кабина есігімен немесе оқушының таңдаған бағытымен.
Алдыңғы дөңгелектерімен екі дөңгелегін тақтайға қойып;
Артқы дөңгелектерімен екі дөңгелегін тақтайға қойып;
Барлық дөңгелектерін екі тақтайдың ізіне қойып;
Автобусты артқы жүріспен тоқтату;
Тротуарға;
Ордың жиегіне;
Автобусты жылжып, орын ауыстыра отырып тоқтату.
Гаражға алдыңғы және артқы жүріспен кіру. Автобусты тұрақ орнына қою.
Гараждан алдыңғы жүріспен шығу.
Гидромеханикалық беріліс кезіндегі берілген орында автобусты тоқтату Әртүрлі жағдайлардағы берілген орындарда автобусты тоқтату сигналды қолдану және қауіпсіздік шараларын сақтау дағылдарын дамыту үшін жаттығуларды қайталау. Автобусты тоқтатқан кездегі апатты жағдайлар және оларды болдырмау шаралары.
Сабақтың мақсаты: оқушылардың автобусты көше және жолдарда жүргізуге дайындаған анықтау, әсіресе олардың айдап шығару рұқсат етілмейтін автобустың ақауларын дер кезінде анықтауына, двигательді іске қосуға, негізгі жүргізу тәсілдерін орындауға, қондырылған сигнализацияны қолдануға, жол қозғалысының ережелерін сақтауға аса көңіл аударту.
N3 Тақырып. Қозғалыс шартын біртіндеп күрделендіру арқылы жолда үйрету.
Сабақтың мақсаты: Жүргізу дағдыларына үйрену, әртүрлі қозғалыс шартында қауіпсіздік ережелерін сақтау, автобустың техникалық жағдайын жол сызығының үстінде тексеруді үйрету.
N12 Тапсырма. Автобусты жол бойымен азғантай жүріспен жүргізу.
Жол бойымен азғантай жүріспен жүргізу. Азғантай жүріспен қала (елді мекен) көшелеріне шығу, қауіпсіз арақашықтықта көліктік құралдардарының артынан жүру. Тротуарға тоқтау және жүруді бастау. Жол белгілерімен, көрсеткіштерімен, жаяу жүру бөліктерінің сызықтарымен жұмыс істей білу, жаяу жүрушілердің өтпе бөлікке шығу орындарында ұқыпты және абай болу, қоғамдық көлік аялдамасынан жүріп өткенде қауіпсіздік шараларын сақтау, қозғалыс бағытын өзгерту, қуыс көшелерге, бұрылыстарға кіру, қуыс көшелерден шығу.
Артқы жүрісті қолданып, немесе қолданбай-ақ бұрылу.
Алдыңғы және артқы жүріспен қақпаға кіру және қақпадан шығу. Сақтық шараларын сақтай отырып, тар өтпелерде қарсы жүру. Қауіпсіз аралықты сақтай отырып, озып жүру. Қатарласып жүру. Реттелетін және реттелмейтін қиылыстардан жүріп өту. Қиылысқа жақындағанда сақтық шараларын сақтау, басты көше мен қауіпсіз жолды тез көзбен шолып өту. Әртүрлі белгіден көшелердің реттелмейтін қиылысынан жүріп өту. Реттелмейтін қиылысты 20 м қашықтықта көру арқылы жүріп өтудің ережесіне дағдылану. Реттелетін қиылыс алдында тоқтау (қозғалыс рұқсат етілмейтін сигнал берген кезде). Қиылыстарда бұрылыс жасау. Трамвай жолдары немесе трамвай жүретін қиылыстардан жүріп өту. Арнайы сигнал беретін көлік құралдары болған кезде сақтық шараларын сақтау, жаяу жүретін адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Азғантай жүріспен қаладан тыс жолдарда жүру. Қаладан тыс жолдардан азғантай жүріспен шығу. Көлік құралдарының артынан жүру және қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, озып өту, жолдың жиегіне тоқтау және жүруді бастау.
Тар көшелерден қарсы жол айырығына түсу. Биік жерлерде жоғары көтеріліп, төмен түсу, тоқтау және жоғары-төмен жүруді жалғастыру. Көпір бойымен және жол өтпемен (путепровод) жүру. Темір жол өтпелерінде шлагбауммен және шлагбауымсыз жүріп өту. Реттелетін және реттелмейтін жолдардың қиылысынан жүріп өту. Май құю станциясында автобусқа май құю. Жаяу жүрушілер мен велосипедшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Жол белгілерімен, светофор сигналдарымен және жолды реттеушілердің белгілерін жетекшілікке ала білу.
Жолда тұру және аялдау ережелеріне дағдылану.
N13 Тапсырма. Қалалық және қаланың сыртындағы жолдарда қарқынды жүріспен жүру.
Жолда екі қатарлы (көп қатарлы) жүріспен жүру. Көшеге қарқынды жүріспен шығу. Тротуарға тоқтау және қозғалысты жалғастыру. Қауіпсіз аралықты сақтай отырып, көлік ағынымен жүру. Әртүрлі көлік құралдарын озып жүру, жаяу жүретін адамдардың жолынан жүріп өту. Қоғамдық көліктердің аялдамасынан жүріп өту. Трамвай, троллейбус, басқа автобустармен, жеңіл таксилермен басқа да көлік құралдарымен бірге жүру. Бір бағыттағы жүріспен жүріп өту, көшеге екі бағыттағы жүріспен шығу. Бульварлық өтпелерден жүріп өту. Бұрылыстар мен айналымдардан өту. Қақпаға кіру және қақпадан шығу.
Арықтардан жүріп өту. Көпір, жол өтпе және тоннелдерде жүру. Жол белгілерін, сызық белгілерін, светофор сигналдары мен реттеушілердің белгілерімен жұмыс істей білу. Жаяу жүрушілер мен велосипедистердің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, сақтық шараларын сақтау, көшелердегі тұрақтар мен аялдамаларда қарқынды қозғалыспен жүруді үйрену үшін дағдыны нығайту.
Күрделі реттелетін қиылыстардан жүріп өту. Қатардағы қозғалысқа қайта қатарласу, қиылыстарда бұрылыс жасау. Үш секциялы қозғалыс светоформен, қосымша секциялары бар светофорлармен реттелетін қиылыстардан жүріп өту.
Реттелетін бульвар қиылыстарынан жүріп өту. Арнайы сигнал беруші көлік құралдары шығып қалған жағдайларда сақтық шараларын сақтау, жаяу жүрушілер мен велосипедистердің қауіпсіздігін қамтамасыз ете отырып, трамвай, троллейбус, басқа автобустар мен басқа да көлік құралдарымен бірге қиылыстар арқылы жүру. Қала сыртындағы жолдармен жүру. Қаладан автокөлік жолдарына шығу. Автокөлік жолдарындағы тұрақтар мен аялдамалар ережелерін білу үшін дағдыны нығайту.
Екінші қосымша жолға шығу. Екінші қосымша жолдан басты жолға шығу.
Әртүрлі деңгейдегі қиылыстардан жүріп өту. Бұрылыстары бар айналымдарда жүру, төмен және жоғары жерлермен, көпір, жол өтпелермен жүру және тоннелдерде, көпір астында, жол өтпелерде жүру. Басып озу. Жолдар тарылған жерде қарсы жол айрыққа түсу. Бұрылыстардағы қарсы жол айрыққа түсу. Жаяу жүрушілер мен велосипедистердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Жол белгілерімен жаяу жүру бөлігінің белгілерімен, бағдаршам сигналдарымен, реттеушінің белгілерімен жұмыс істей білу.
N14 Тапсырма. Тіркеу арқанымен (буксир) жүру.
Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып автобусты қатты тіркеспей жалғастыру тәсілдері. Автобусты қатты тіркеу арқанмен тіркей отырып, түзу жүру, бұрылыстарда жүру және жоғары төмен жерлермен жүру. Қақпаға кіру және қақпадан шығу. Тротуарға тоқтау (жолдың жиегіне) қатты тіркесті алып тастау.
Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып автобусқа тіркесті жалғау тәсілдері.
Жұмсақ тіркестің белгісі. Тіркестің беріктілігін тексеру. Автобусты жұмсақ тіркесімен түзу бағыт бойынша бұрылыстарда жүргізу. Тротуарға (жолдың жиегіне) тоқтау, жұмсақ тіркемені шешіп алу. Сақтық шараларын сақтау.
Екінші бақылау сабақ.
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың жолда қарқынды жүріспен автобуста жүргізе білуі, оның техникалық жағдайын жолда тексере білу дағдыларын N15 Тапсырма. Әр түрлі жағдайлардағы қала қозғалысында жүргізу.
Көшеде трамвай, троллейбус қозғалысымен жүру, жол бойымен жүру.
Жарықтың әр түрлі жағдайларында, тәуліктің қараңғы кезінде жүру. Үлкен биік жерлер мен төмен жерлермен жүру, көпір жол, өтпе бойымен, тоннелдерде жүру.
Темір жол өтпені жүріп өту.
Әр түрлі деңгейдегі, әр түрлі байланыстағы, күрделі қиылыстардағы көп қатарлы қарқынды қозғалыста болатын көшелер мен жолдарда жүру. Қауіпсіздік шараларын сақтап, күрделі метеорологиялық жағдайларда (жауын, тұман, қар түсуі, мұз қатуы) автобусты жүргізу ерекшеліктері. Апат болуы мүмкін жағдайлар және олардың мүмкін болатын шешімдері.
Қалалық автобус маршруты жүріп жатқан көшелермен автобуста тәуліктің жарық кезінде және қараңғы басталған кезінде оқу кестесін орындай отырып жүргізу. Маршруттардағы қауіпті жерлерді білу.
Жолаушыларды ашық және жабық есігі бар салондарға отырғызу және шығару орындарына бару және сол жерлерден шығу, айна көмегімен жолаушылардың автобусқа толық мінгенін және автобустан толық түскенін бақылап отыру.
Кондукторы жоқ автобуста жолаушыларды тасымалдау кезінде міндетті түрде талаптарды сақтау: микрофонмен аялдама пункттерін айтып отыру, жолаушылардың жолдан өту және автобус жүк тасу ережелерін, автобустан түсіп, жолға шығудағы сақтық шараларын ескерту қажет.
Салонның жарық және жылу жүйесін қосу және ажырата білу.
Қорытынды бақылау сабағы.
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың өз бетімен автобус рулімен жұмыс істей алуына дағдыларын анықтау: автобусты техникалық түрде дұрыс, қатесіз басқара алуын, әр түрлі жағдайларда жол, көшелерде қауіпсіздік ережелерін орындай алуын тексеру.
Қозғалыс ережелерін, қауіпсіздік талаптарын, қондырылған сигнал белгілерін дұрыс сақтай білуіне ерекше назар аударылады.
Бақылау сабағына төмендегілер кіреді:
1. Автобустың техникалық жағдайын тексеру, қозғалысқа қауіп төндіретін ақауларын анықтау.
2. двигательді іске қосу.
3. Тротуардағы автобусты қозғау.
4. Ұлғаймалы және төмендетілген тәртіпке берілісті ауыстыра қоса отырып, түзу жүру.
5. Қатарды таңдау, қауіпсіз аралықты сақтай отырып көлік ағымының ізіне түсу, қатарласу.
6. Артқы жүрісті қолданбай бұрылу.
7. қиылыста тоқтау, түзу бағытта қиылыс арқылы жүр, қиылыста бұрылыс жасау, оның ішінде трамвай жолдары қиылысатын жерлерде.
8. Көтеріңкі жерлерде жүру және тоқтау, қозғалысты жоғары - төмен бағытта жалғастыру.
9. Артқы жүрісті қолдану арқылы тар өтпелерде (қақпаға немесе қапталдағы өтпеге кірмей).
10. 100м қашықтықта тура артқы жүріспен жүру.
11. Қақпаға артқа жүріспен кіру. Қақпадан алдыңғы жүріспен шығу.
12. Автобусты берілген жерде тротуарда тоқтату.
13. Күрделі жол шарттарында автобусты жүргізу дағдыларын тексеру.
14. Кәсіпорын территориясында автобусты жүргізу дағдысын тексеру, қызмет ету аймағына беру, тұрақ офисына қою.
15. Жолаушыларға кондукторсыз қызмет көрсету кезінде жүргізуші міндетті түрде білуі тиіс іс-қимылдарды тексеру.
"Е" САНАТЫНДАҒЫ көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау бойынша жобалық бағдарламалар.
"В" САНАТЫНДАҒЫ көлік құралдарының жүргізушілерін "Е" САНАТЫНА қайта дайындаудың оқу жоспары .
Қондырғылар және техникалық қызмет ету.
Көлік құралдарын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
Тасымалдауды ұйымдастыру негіздері.
Консультация қондырғылар және техникалық қызмет ету.
Көлік құралдарын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі.
Жүргізу*
Жүргізу**
* Емтихан алу бөлінетін сағат есебімен жүргізіледі.
** Автокөліктерді жүргізу оқу уақытының кестесінен тыс әрбір оқушыға 16 сағат көлемінде жүргізіледі.
"С" және "Д" САНАТЫНДАҒЫ көлік құралдарының жүргізушілерін "Е"
САНАТЫНА қайта дайындаудың оқу жоспары.
N№№
Көлік құралдарын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі қондырғы және техникалық қызмет ету Көлік құралдарын басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі * Емтихан алуға бөлінетін сағат есебімен жүргізіледі.
** Автокөліктерді жүргізу оқу уақытының кестесінен тыс әрбір оқушыға 16 сағат көлемінде жүргізіледі.
"Құрылғы және техникалық қызмет ету"
пәнінің тақырыптық жоспары және бағдарламасы.
№N№
Тақырыптары
"В"-дан "Е"-
"С" мен "Д"-дан "Е"
ге
-ге.
Автокөлікті сүйреп тіркейтін трактордың жалпы құрылғылары және саралануы.
Тіркеме және жартылай тіркемелер қондырғысы және саралануы.
Автопоездарды техникалық пайдалану.
Автопоездардың техникалық жағдайын анықтау.
Тіркеме мен жартылай тіркемелердің техникалық қызмет етуі.
Техникалық және ағымдық қызмет етудің ерекшеліктері* * 4, 5, 6 тақырыптар практикалық сабақтарда өткізіледі.
N1 Тақырып. Автокөлікті сүйреп тіркейтін трактордың жалпы құрылғысы және саралануы.
"Автокөлікті сүйреп тіркейтін трактор" түсінігі. Олардың саралануының қолданылатын двигательге байланысты болуы. Карбюраторы бар двигательдегі, газ баллонды құрылғылары бар автокөлік-сүйретпе тракторлардың маркалары.
Автокөлік-сүйретпе тракторлардың маркалары, техникалық сипаттамалары және жалпы құрылғылары. Құрылғылар және тіркеме құралдарының өлшемдері.
Тіркеме құрылғы, майысатын бұрыштары, отырғызылып сүйреп тіркейтін трактор құрылғыларының ең жоғары жүктемесі.
N2 Тақырып. Тіркеме мен жартылай тіркеменің құрылғылары және саралануы.
"Тіркеме" түсінігі. Қолданылатын бұрылыс құрылғыларына байланысты тіркемелердің жіктелуі. Тіреме маркалары. Тіркемелердің техникалық жағдайы және құрылғылары жалпы бағыттағы тіркемелер. Бұрылыс тіркемесі.
Тіркеме тарқатушылар.
"Жартылай тіркеме" түсінігі. Жіктелуі, жартылай тіркеме маркасы, жартылай тіркелемердегі техникалық жағдай және құрылғылары.
N3 Тақырып. Автопоездарды техникалық пайдалану.
Автопоездарды техникалық пайдалану мәні. Автокөлік құралының жылжымалы бөлігінің жөндеу және техникалық қызмет етуі туралы ережелер және оның бағыты, қысқаша мазмұны. Техникалық қызмет ету түрлері, жұмыс көлемі және оларды орындаудың кезектілігі. Жөндеуге дейінгі жұмыс істеу нормалары және автокөлік-сүйретпелерді, олардың агрегаттарын тіркемелеу, жартылай тіркемелерді шығынға жазу (списать).
Қозғалыстағы бөліктің жөндеу жұмыстарының түрлері, жөндеу әдістері.
Жөндеудің агрегаттық әдісінің артықшылығы. Күрделі жөндеу. Автокөліктер мен агрегаттардың жөндеу аралық жүріп өту нормалары. Бөлшектерді қайта қалпына келтіру тәсілдері және олардың қысқаша сипаттамасы.
Автопоезды пайдалануға енгізу. Автопоездарды жүргізіп жаттықтыру.
Автопоезды майлау карталары. Әртүрлі климаттық жағдайларда автопоезды N4 Тақырып. Автопоездардың техникалық жағдайын тексеру. Арнайы жабдықтар. Тексеруді автопоездарды техникалық пайдалану процесінде жүргізу.
N5 Тақырып. Тіркемелер мен жартылай тіркемелердің техникалық қызмет етуі.
Тіркемелердің техникалық қызмет етуімін кезектегі және жұмыс көлемі.
Тіркеме құрылғыларды және бұрылыс орталарын реттеуді, сүйретіп тіркелетін тракторды тежеуші жүйесін, жүріс бөлшекті және электр жабдықтарына қосуды орындау және жағдайын тексеру.
N6 Тақырып. Далалық жағдайды техникалық қызмет ету мен ағымдық жөндеу жүргізудің ерекшеліктері.
Автопоезды үлкен ұзындықтағы маршрут жұмысына дайындау. Автокөлік кәсіпорны анықтаған тасып әкелінетін пайдалану материалдары мен қосалқы бөлшектер жиынтығының құрамы.
Жол үстінде пайдалануға жарамсыз бөлшектерді уақытылы анықтау ерекшеліктері және жүргізушінің қалпына келтіруі, қолда бар құралдарды, сондай- ақ бақылау тексеруі үшін, техникалық қызмет ету мен ағымдық жөндеу үшін эстакада мен канаваны пайдалану. Қажет болған жағдайда жүргізушінің маршрут барысында тоқтау әрекеті және техникалық ақауларды жөндей алмауы.
"Тасымалдау ұйымдастыру негіздері" пәні бойынша тақырыптық жоспары және бағдарлама. Тақырыптық жоспар.
Автопоездардың негізгі жұмыс көрсеткіштері.
Жолаушылар мен жүктерді тасуды ұйымдастыру Жұмысқа диспетчердің жетекшілік етуі Жұмысты жоспарлау және есепке алу негіздері Жүргізушілердің еңбек және демалыс тәртібі Автопоезд жүргізушілердің еңбегін қорғау Қоршаған ортаны қорғау N1 Тақырып. Автопоезд жұмысының негізгі көрсеткіштері.
Автопоездың жұмысының техникалық-пайдалану көрсеткіштері, жылжымалы құрамның жүк көтеру қабілеті, автопоезды пайдалану еңбегін арттыру, жүргізушінің еңбек өнімділігінің жылжымалы құрамның жүк көтеру қабілетіне тәуелді болуы. Автопоезд арқылы жүзеге асырылатын автокөлік тасымалдарының экономикалық тиімділігі. Бір үлкен жүк көтергіш автокөлік тасымалымен салыстырғандағы автопоезд тасымалының тиімділігі.
N2 Тақырып. Жолаушылар мен жүктерді тасымалдауды ұйымдастыру .
Жүктерді тасымалдауды орталықтандыру - автокөлік құралдарын пайдаланудың негізгі әдісі. Орталықтандырылған тасымалдау тиімділігі. Әр түрлі жүк түрлерін тасымалдауды ұйымдастыру, жаппай шұбырмалы және төгілетін жүктерді тасымалдауды ұйымдастыру ерекшеліктері. Құрылыс материалдарын тасу. Ұзақ өлшемді жүктерді тасу, қолданылатын жылжымалы құрам және оның сипаттамасы. Сұйық отынды, мұнай өнімдерін және жүктерді автопоездармен Жолаушыларды бір біріне жалғастырылған автобустармен тасымалдау.
Жалғастырылған автобустардың қысқаша техникалық-экономикалық Автопоездарды пайдалану тәсілдері. Жүктерді тиімді маршрутпен тасымалдаудың маятниктің және сақиналы маршруттары. Тіркемемен жартылай тіркемені араластырып қайықпен (челнок) тасымалдау. Қала аралық тасымалдар.
Тура жүру. Жүктерді контейнерде және пакетпен тасу. Автокөлік тасымалының өзіндік құнын төмендету жолдары. Автопоездарды пайдаланудың жолаушылар мен жүктерді тасуға кететін өзіндік құнның төмендеуіне әсері.
N3 Тақырып. Жылжымалы құрамның жұмысына диспетчерлік жетекшілік ету.
Тасымалға жетекшілік етудегі диспетчерлік жүйе. Диспетчерлік жетекшілік етудің орталықтандырылған және орталықтандырылмаған жүйесі.
Сызықтағы жылжымалы құрамның жұмысына және жүру графигінің орындалуына бақылау жасау. Автопоездарды басқа объектілерге қайта қосу тәртібі. Сызық үстіндегі автопоезд жұмысына диспетчерлік жетекшілік ету.
Сызықта жұмыс істеушілермен, жүргізушілермен, клиенттермен диспетчерлік байланыс жасау және оларға бақылаудың түрлері мен техникалық құралдары.
Сызықтан қайтып оралуы барысында товарлы-көліктік құжаттар мен жол қағаздарын толтыру және тапсыру жол жазбаларын өңдеу. Автопоезд жүргізушілердің жұмысын оперативті есепке алу. Сызықтан уақытылы қайтып оралмаған жағдайда құжаттарды толтыру тәртібі.
N4 Тақырып. Автопоезд жұмысын жоспарлау және есепке алу негіздері.
Халық шаруашылығындағы жоспарлау туралы түсінік. Кәсіпорын - жоспарлы шаруашылықтың негізгі саласы. Автокөліктік кәсіпорын түрлері.
Шаруашылық реформасы жағдайында автокөліктік кәсіпорындардың өз бетіне әрекет етуі мен бастамаларын кеңейту.
Автопоезд жұмыстарын жоспарлау. Жоспарды жасауда және оны орындауды бақылауда автокөлік кәсіпорынның ұжымының қатысу үлгісі.
Автопоездардың сызықтағы жұмыстарының нәтижесін анықтау үшін және орындалған жұмыстарды есепке алу үшін жол қағаздарын өңдеу.
N5 Тақырып. Жүргізушілердің еңбек және демалыс тәртібі. Автокөлік кәсіпорнының жұмысшыларына қатысты еңбек туралы заңдардың негізгі Жұмыс уақтысының қалыпты ұзақтылығы.
Автопоездардағы жүргізушілердің жұмыс кезеңінің графигі. "Автокөлік жүргізушілерінің" жұмыс уақыты мен демалыс уақтысының ережесі. Түнгі уақытта жұмыс істеу. Мерзімнен тыс жұмыс істеу. Мерзімнен тыс істелген жұмысқа ақы төлеу тәртібі.
N6 Тақырып. Автопоезд жүргізушілерінің еңбегін қорғау.
Автокөлік кәсіпорынның жұмысшыларына қатысты еңбек туралы заңның негізгі ережелері. Жүргізушінің жұмыс орнының жағдайын дайындау және Автопоездардың өртке қарсы қондырғылары мен және олармен жұмыс істеу ережелері. Автокөлік кәсіпорындары мен автокөліктерде өрттің туындауының негізгі себептері. Тұрақ орнында өртті сөндіру ережесі, жолдары және олардың алдын-алу шаралары.
N7 Тақырып. Қоршаған ортаны қорғау.
Қоршаған орта. Ластанудың алдын алу шаралары. Қоршаған ортаны қорғау туралы заңдар. Автокөліктің табиғатқа кері әсерін азайту жолдары.
Автокәсіпорындардың тұрақтарындағы суларды тазарту. двигатель жұмысының режимінің қоршаған ортаға тасталатын улы заттарға әсері.
двигатель қыздыру кезінде қоршаған ортаның ластанудан азайту мақсатында іске қосу алдындағы қыздыруды ұйымдастыру. Қоршаған ортаны қорғау нормативтері мен негізгі ережелері. Қоршаған ортаны ластағаны үшін "Транспорт құралдарымен басқару негіздері және қозғалыс қауіпсіздігі"
Автокөлік жолдарының элементтері және олардың жағдайының жол қауіпсіздігіне әсері.
Автопоезд жүргізушілерінің жұмысының психофизиологиялық ерекшеліктері.
Автопоезд қозғалысы теориясының негіздері.
Күрделі метеорологиялық шарттарда автопоездарды басқару ерекшеліктері Тау жолдары мен қиылысқан жерлерде автопоездарды басқару ерекшеліктері.
Қарқындылығы жоғары қозғалыстағы жолдарда автопоездарды басқару ерекшеліктері Автопоездарды техникалық қауіпсіздігі және үнемді жүргізу тәсілдері Әртүрлі жол-көліктік жағдайларда автопоездарды қауіпсіз басқару ерекшеліктер Жол қозғалысы ережесінің негізгі ережелері Жүргізушінің құқықтық жауапкершілігі * Ескерту: бұл тақырып практикалық сабақтарда жүргізіледі.
N1 Тақырып. Автокөлік жолдарының элементтері және олардың қозғалыс қауіпсіздігіне әсері.
Автокөлік жолдарындағы қозғалыс қауіпсізділігі шарттары, жолдардың Қауіпті гидрометеорологиялық жағдайлар және олардың автокөлік жұмысына әсері. Аса қауіпті гидрометеорологиялық жағдайлар және оларды жол қауіпсіздігі тұрғысынан бағалау қауіпті және аса қауіпті гидрометеорологиялық жағдайлардың негізгі белгілері.
Нығайту жолдары мен ауа райы жағдайында болатын жол көліктік оқиғалардың санын азайтуға бағытталған шаралар қолайсыз жол жағдайы туралы жүргізушіге хабар беру әдістері мен үлгілері.
N2 Тақырып. Автопоезд жүргізуші жұмысының психофизиологиялық Жүргізуші "автокөлік-жүргізуші-құрылыс құралы" жүйесінің жетекші звеносы ретінде болады. Жол көліктік тұлғаларды ескерту барысында жүргізушінің мүмкіншіліктері, олардың себептерін психофизиологиялық талдау.
Жүргізушінің маман ретінде жарамдылығын анықтайтын негізгі факторлар:
оның дайындығы, жұмысқа қабілеттілігі, сенімділік. Медициналық шектеу, көз көрісі және оның маңызы. Қалыпты және төмен жарықта көзінің көру өткірілігі.
Түнде көруі, бейімделуі. Көру қабілетінің нашарлауы және қайта қалпына келуі.
Түсті ажырата білуі. Көзбен өлшеу. Көру алаңы. Арақашықтықты және жылдамдықты бағалау. Көзқарасты ауыстыру. Есту қабілеті және ұғыну.
Назар салу және оның сипаттамасы, тұрақтылық, назарды бөлістіру және қайта қосу, өз бетінше және өз бетінше емес назар салу. Назар салуға әсерін тигізетін факторлар. Назар салуда ұйымдастыру.
Ойлау және еске түсіру. Олардың қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету маңызы. Хабар барысын болжамдау. Адамның психикалық жағдайы туралы түсінік және оған әсер ететін факторлар. Психикалық тұрақсыз жағдайда автопоезды басқару қаупі. Кәсіпорын ұжымының автопоезд жүргізушісінің психикалық жағдайына өзара әрекет етуінің әсері.
Автопоезд жүргізушісінің жұмыс және демалыс тәртібі. Жеке қасиеттерінің маңызы. Жүргізушінің жұмыс қабілеттілігін арттыру жолдары және қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етуде оның денсаулығын сақтау.
Ептілік дағдыны қалыптастыру және оның маңызы. Жүргізушінің реакциясы. Шаршау, қажу және дағдылар. Кері факторлар әсерінен организмде болатын салдар. Ішімдік және жол-көлік оқиғалары.
Өзіндік бақылау жұмысқа қабілеттілігі төмен болған жағдайда жүргізушіге қолданылатын шаралар.
N3 Тақырып. Автопоезд қозғалысы теориясының негіздері.
Автокөлік - сүйретпеге әсер ететін тіркеме мен жартылай тіркемені тіркестіруге әсер ететін күштер. Автопоездардың ауырлық орталығының орналасуы. Автопоездың ауырлық орталығында тіркеменің және сүйретпе арбаның шанағында (кузовында) жүктің тіркелуі және орналасуының әсері.
Доңғалақтың жолмен тіркесуі. Жылдамдату туралы түсінік. Қозғалыстың орташа жылдамдығы. Автопоезды тежеу. Доңғалақтың тежеуіш күшінің шамасы. Тежеу және тоқтау жолдары, қозғалысты азайту. Автокөлік инерциясы. Қисық сызықты қозғалыс кезінде автокөлікке әсер ететін күштер. Автопоездың тұрақтылығы және басқарушылығы. Автопоездың аударылуы мүмкінділігі. Қар басып қалу туралы түсінік.
Автопоездың бүйір жағымен басылу себептері және автобусты аударып қою. Автопоездың өткіштігі туралы түсінік.
N4 Тақырып. Күрделі метеорологиялық жағдайда автопоездарды басқару Автопоездарды қар жауған кезде, ерте қар еру кезінде тайғанақ жолдарда басқару ерекшеліктері. Тайғанақ жолдарда автопоезды басқару тәсілдері (тежеу, орнынан қозғау, қауіпсіз қашықтықты сақтау т.б.).
Қалалық және қаладан тыс жерлердегі қар басқан жолдарда автопоезды басқару. Автопоездарды қалың туманда, шаңды боран мен қарлы жел күндері жүргізу тәсілдері.
Жаңбыр астында және қырау түскенде жүргізу.
Автопоездарды түнгі уақытта, қауіпті және аса қауіпті метеорологиялық жағдайларда басқару ерекшеліктері.
Әр түрлі метеорологиялық жағдайларда автопоезды пайдалануға дайындау және жүргізу.
N5 Тақырып. Таулы жердегі жолдарда және қиылысқан жерлерде автопоездарды басқару ерекшеліктері.
Таулы жерлер мен қиылысқан жерлерге автокөлік жолдары мен жер бедерінің ерекшеліктері. Таулы жерлердегі бұрыштардағы қозғалысқа автопоезд габаритінің әсері. Бұрылыстарды орындау кезінде автокөлікті тежеу және қозғалыс барысында қар болып қалу мүмкіндіктері. Таулы жерлердегі бұрыштардағы қозғалысқа автопоезд габаритінің әсері.
Бұрлыстарды орындау барысында тежеу және қозғалыс барысында қар басу мүмкіндіктері. Тежеуіш жүйеден ауаның пневматикалық электр арқылы шығу кезінде тұрақ тежеуішінде тұратын автопоездың тежеуіш күшінің өзгеруі.
Доңғалақтар астына тіреуіш пайдалану қажеттілігі.
Көлденең профилі түзу емес жолдармен, іздермен жүру. Сүйрейтін арба мен тіркеменің (жартылай тіркеменің) өзара қиылатын бұрыштарын ескеру қажеттілігі. Артқы жүріспен кедергілерден өту барысында қабаттардың әсерінен автопоездың шайқалуының шекті мүмкіндіктері.
Теңселіп жүру салдарынан автопоезд өткізштігінің төмендеуі. Тербеліс кедергілері көп қысқа учаскелерден кедергілерден өтуде автопоезды көп инерциясын пайдалану мүмкіндіктері.
Бір қалыпты жүру қажеттілігі және тоқтау, әсіресе доңғалақтың жолмен төмендетілген тіркескен жағдайында.
N6 Тақырып . Қарқынды жүрістері көп жолдарда автопоездарды басқару Автопоездардың тежеуіш жүйесінің әрекет ету ерекшеліктері және олардың тоқтату жолдарына әсері қозғалыс жылдамдығын арттыру жасау кездескен көлікті басып озу ерекшеліктері.
Үлкен аралықты сақтау және арақашықтықты арттыру қажеттілігі.
Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Бұрылыста алдын ала қол сермеусіз бұрылыстың ішкі азғантай радиусымен басқару тәсілдері және қарсы қозғалыс жолағына түсу. Тұрақта ептілік жасау, тоқтау және қою кезіне габаритті ескеру. Шұғыл тежеуішті қолдану қажеттілігін болдырмау үшін аялдаманы болжамдау тәсілдері. Жолдағы жағдайларда бақылап, баға берудің қажеттілігі.
N7 Тақырып. Автопоездарды қауіпсіз және үнемді жүргізудің тәсілдері мен Жанар-жағар май материалдарын үнемдеу, мәселерінің күрделілігі.
двигательдің қоректену жүйесіндегі ақаудың отын шығынына әсері. Электр жабдықтар жүйесінің, негізгі ақаулары, олардың отынды үнемдеуге әсері.
Автопоездардың тежеуішті тиімді реттеу және олардың жағдайына тұрақты бақылау жасау. Екпіндеп айдаудың тиімді тәртібі. Қызметтік тежеуіш кезінде қосалқы тежеуіш жүйесін негізгі ретінде пайдалану. Дизельді автопоездарда қосымша тежеуіш жүйелерін пайдалану және карбюраторлы двигательдегі ос жүріс режимінде отынды ажырату жүйесімен жабдықтай отырып двигательмен тежеу накатты тиімді пайдалану, от алдыруды басқарудың педалін дұрыс пайдалану, қозғалыстың дұрыс берілісін және тиімді жылдамдығын таңдау.
N8 Тақырып. Қауіптілігі жоғары әртүрлі жол-көлік оқиғаларында автопоездарды қауіпсіз басқару тәсілдері.
Жол-көлік оқиғалары дамуын жүргізушінің алдын-ала көре білуі, шешім қабылдап алуы (ескертетін және шұғыл) және қалыптасқан жағдайда дұрыс әрекет ету.
Басқа жүргізушінің, велосипедистің, жаяу жүрушінің, әсіресе балалардың тәртібіне қарай болуы мүмкін жол көлік оқиғаларына талдау жасау.
Үлкен бұрыштарда, биік және төмен жерлерде, темір жол өтпелерінде, көпірлерде, тоннелдерде және басқа да жолдың қауіпсіз жерлерінде қауіпсіз қозғалыста қамтамасыз ететін басқару тәсілдері.
Қолайсыз ауа райы жағдайында және жолдың дұрыс көрінбеу жағдайында түнде жүру.
Шұғыл тежеу тәсілдері. Басылып қалуы қауіпі және аударылу қауіпі төнген кезде жүргізушінің әрекеті. Автопоезды басылып қалудан шығару. Артқы жүріспен жүру барысында ептілікті ыңғайландыратын тәсілдер.
N9 Тақырып. Жол қозғалысы ережесінің негізгі ережелері.
Сабақтың тақырыбы - білім беру мекемелерінде құрылады және ол заңды күшіндегі жол қозғалысы. Ережелеріне болып жатқан толықтырулар мен өзгертулерді оқушыға жеткізу қажеттілігін байланысты болады. Сонымен бірге, оқу тобының құрамы, оқушылардың кәсіби дайындығы, өтініштері мен тілектері ескеріледі.
N10 Тақырып. Жүргізушінің құқықтық жауапкершілігі.
Жол қозғалысы ережесін бұзудың құқықтық салдары және жол-көлік оқиғаларын жасау.
Құқық бұзушылықтың түсінігі және түрлері, құқықтық жауапкершілік.
Әкімшілік құқық бұзушылық түсінігі, түрлері, құқықтық жауапкершілік және оның басқа жауапкершілік түрлерінен айырмашылығы.
Әкімшілік жазалау түсінігі мен әкімшілік жазалауды жүргізетін ұйымдар және оларды атқару тәртібі. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы қарау.
Әкімшілік құқық бұзушылықтан туындайтын істер бойынша қабылданған қаулыларға шағымдану тәртібі.
Келтірілген шығынға материалдық жауапкершілік. Автокөліктік қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілік.
Қылмыс түсінігі және белгілері. Бұл қылмыстардың басқа құқық бұзушылықтан айырмашылығы. Қылмыс құрамы. Қылмыстық жауапкершілікке тартудың түсінігі және негіздері. Жауапкершілікті жеңілдететін және ауырлататын жағдайлар. Жазалау түсінігі және мақсаты. Қылмыстық жазалаудың әкімшіліктік және тәртіпке салу жазалауларынан айырмашылығы. Жазалау түрлері. Автокөліктік қылмыс түсінігі мен түрлері. Автокөліктік қылмыстардың сипаттамасы. Автокөліктік қылмыстарды жасаудың қылмысты-құқықтық салдары. Еңбектен тыс табыс табуға жауапкершілік.
Келтірілген шығынға азаматтық жауапкершілік. Азаматтық жауапкершілік туралы түсінік. Азаматтық жауапкершілікке негіздемелер. Жол-көліктік оқиғалардағы кінәлардың түрлері. Апат кезінде келтірілген шығынды қайтару.
"Жоғары қауіптілік көз" түсінігі.
N11 Тақырып. Алғашқы медициналық көмек көрсету (Практикалық дағдылар. Қосымшалар).
Зардап шегушінің ауырлық деңгейін бағалау және жүрек-өкпе реанимациясын тексеру үшін көрсеткіштерін анықтау.
Сыртқы демалыс қызметін қалпына келтіру. Ауыз қуысын мақтамен тазарту, жоғарғы тыныс жолдарының өткізгіштігін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "ауыздан мұрынға" жасанды тыныс алуды жүргізу. Ауа жібергішті пайдалану. Жабық жүрек массажын жасау техникасы. Жүрек-өкпе реанимациясын бір немесе екі құтқарушымен жасау ерекшеліктері. Беті зақым алған кезде, кеуде клеткалары ашық жарақаттанған, көп қабырғалары сынған зақымданушыға жүрек-өкпе реанимациясын жасау ерекшеліктері.
Балаларға жүрек-өкпе реанимациясын жасау ерекшеліктері.
Балалардағы механикалық ауа жетіспеушілікті болдырмау.
Сыртқы қан кетуді тоқтату. Қан кету түрлері. Артериалды, веналық қан кету белгілері. Сыртқы қан кетуді уақытында тоқтату тәсілдері. Артерияны саусақпен қысу, бұрау және резенке бұрау салу, аяқ-қол - ұштарын иілту, жараны таңу және қыспа таңғыш байлау. Ауыз қуысынан (мұрыннан, құлақтан қан кеткенде гемостаз тәсілдері. Қан түкіріп, қан құсқанда, ішкі құрылыс мүшелерінің қан кеткен жағдайда алғашқы медициналық көмек.
Көліктік иммобилизация.
Көліктік иммобилизацияның жалпы принциптері. Қолда бар құралдармен иммобилизациялау. Бинтпен жасалған таңғыштар таңу. Көлік шиналарын пайдалану, оларды дайындау. Көліктік иммобилизацияны таңу ережелері, қателіктер және асқындыру. Жамбас, бел омыртқа, бас, көкірек қуысы зақымдаған кезде иммобилизациялау ерекшеліктері. Зардап шегушіні босату әдістері, машинадан шығарып алу, оны тасымалдау, көлікке апарып салу. Машинаның ашылмай қалған есігін ашу тәсілдері. Ұзақ уақыт дене мүшелерінің ұштары басылып қалған зардап шегушіні шығарып алу ерекшеліктері. Аяқ астынан құрастырылған зембілде, сүйреткіге салып немесе қолмен, иықпен, арқамен тасымалдау тәсілдері. Зардап шегушіні зембілге салу техникасы. Зардап шегушінің бел омыртқасы, жамбас зақымданған жағдайда машинадан шығарып алып, зембілге салу ерекшеліктері. Зардап шегушіні тасымалдау үшін жолда кездескен көлікті пайдалану (жеңіл, жүк автокөлігіне, автобусқа салу әдістері).
N12 тақырып. Жараны тазалау. Десмургия.
Жараны тазалау, таңу техникасы және әр түрлі жерлерде зақымданғанда асептикалық таңғыштармен таңу. Жараны таңатын жеке пакетті немесе қолда бар құралдарды пайдаланып көкірек қуысын таңғышпен таңу. Ішкі мүшелері зақымданған жағдайда септикалық таңғыш таңу. Таңғыштарды таңуда қолда бар құралдарды пайдалану.
Жеке аптеканы пайдалану. Жеке аптекалық жиынтығы. Ондағы заттарды қолдану жағдайлары.
Қосымшалар.
Міндетті түрдегі практикалық дағдылар мен манипуляция тізімі.
Ауыз қуысын тазалау техникасы және жоғарғы тыныс жолдары өткізгіштігін қайта қалпына келтіру.
N6 тақырып. Жол-көліктік оқиғалар зақымданушыға көмек көрсетудің ұйымдастыру - құқықтық шаралары.
Әкімшілік және қылмыстық құқық. Зардап шегушіге көмек көрсету немесе көрсетуге қатысты күші бар заңдардың негіздері. Адам шығынына әкеп соқтырған жол-көліктік оқиғалар кезіндегі автокөлік жүргізушісінің, медицина, әкімшілік қызметкерлерінің міндеттері.
N7 тақырып. Өмірге қауіп төндіретін өткір терапиялық жағдайлар.
Диабетикалық (шажырқай безінің ауруы) ессіз күйде болу. Өткір жүрек- тамыр жетіспеушілігі. Гипертониялық кризис (қан қысымы көтеріліп ауру).
Қояншық ауруының ұстауы. Демікпе ауруы. Улану. Клиникалық жағдайлар, алғашқы медициналық көмек көрсету тәсілдері.
N8 тақырып. Жүрек-өкпе реанимациясын жүргізу.
Жол көлік оқиғалары кезінде зардап шегушіге бірінші медициналық көмек көрсету барысында асфикцияны (ауа жетіспеушілікті) болдырмау. (Практикалық дағдылар. Қосымша 1-8; 26).
Зардап шегушінің жағдайының ауырлығын бағалау және жүрек-өкпе реанимациясын жүргізу көрсеткіштерін анықтау. Сыртқы тыныс қызметін қайта қалпына келтіру. Ауыз қуысын мақтамен тазалау, жоғарғы тыныс жолдарының қызметін қамтамасыз ету. "Ауыздан ауызға", "ауыздан мұрынға" тәсілімен жасанды тыныс алдыруды жүргізу. Ауа жібергішті қолдану. Жүрекке жабық массаж жасау техникасы. Жүрек-өкпе реанимациясын бір немесе екі құтқарушының бірге жүргізу ерекшеліктері.
Кеуде клеткаларының ашық зақымдануы, көп қабырғаларының сынып, беттеріне зақым келген зардап шегушілерге жүрек-өкпе реанимациясын жүргізу Балаларға жүрек-өкпе реанимациясын жүргізу ерекшеліктері. Балалардың механикалық ауа жетіспеушілігін болдырмау.
N9 тақырып. Сыртқы қан кетуді тоқтату. (Практикалық дағды, 9-қосымша.
Қан кету түрлері. Артериалды, веналық қан кетудің белгілері. Сыртқы қан кетуді уақытша тоқтату тәсілдері: артерияны саусақпен қысу, қолға бұрау (жгут)
және резенке бұрау салу; аяқтарды бүгу, жарақатты таңу, қысатын таңғышпен таңу. Қысатын таңғышпен таңу жағдайындағы қан кету кезіндегі гемостаз тәсілдері. Қан түкіру, қан құсу, іштен қан кету кезінде алғашқы медициналық N10 Тақырып. Көліктік иммобилизация. (Практикалық дағды. 15, 16 қосымша).
Көліктік иммобилизацияның жалпы принциптері. Күнделікті құрал- жабдықтармен иммобилизациялау (тосыннан ішіне толтырылған шинаны пайдалану). Бинттен жасалған бекіткіш таңғышпен таңу. Көліктік шиналарды қолдану, оларды дайындау. Көліктік иммобилизацияны таңу ережелері, қателері және асқынуы.
Көкірек қуысы, бас, бел омыртқа, жамбас зақымданған кездегі иммобилизация ерекшеліктері.
N11 тақырып. Зардап шегушілерді босату, машинадан шығарып алу, оларды тасымалдау және көлікке салу әдістері. (Практикалық дағдылар 17-19, 21-22 Ашылмай қалған көлік есіктерін ашу және зардап шегушіні сынған терезе әйнегі арқылы шығарып алу тәсілдері. Ұзақ уақыт бойы зақым алған дене мүшелерін шығарып алу ерекшеліктері. Зақым алушыны сайман құралдарды құрастыру арқылы зембілмен, сүйреткімен, қолмен, иықпен немесе арқамен тасу тәсілдері. Зақым алушыны зембілге салу тәсілі.
Бел омыртқасы, жамбасы зақым алушыны шығарып алып, қайта салу тәсілі.
Зақым алушыны тасымалдау үшін жолай кездескен көлікті пайдалану. Зақым алушыны жеңіл және жүк автокөлігіне, автобусқа салу тәсілдері).
N12 тақырып. Жараны тазалау. Десмургия. (Практикалық дағдылар, қосымша 10-13; 25).
Жараны тазалау, залалсыздандыру техникасы және әр түрлі тоқтатылған, жарақат кезінде асептикалық таңғышпен таңу. Жараны таңатын жеке пакеттерді немесе қолда бар заттарды пайдалану арқылы көкірек қуысына окклюзионды таңғыш таңу. Ішкі мүшелердің қабырғаларының зақымдануы кезінде асептикалық таңғыш таңу. Таңғыш таңуда қолда бар құралдарды пайдалану.
N13 тақырып. Жеке аптеканы пайдалану. (Практикалық дағдылар 14, 20, 23, 24, 27-29 қосымшалар).
Жеке аптеканы жинақтау, ондағы бар заттарды қолдану тәжірибелері.
Міндетті түрдегі практикалық дағдылар мен әдіс-тәсілдер тізімдері.
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы тыныс жолдарын қайта қалпына келтіру жолдары;
2. Өкпені жасанды жолмен желдету:
а) "Ауыздан ауызға" (жасанды тыныс алуды жүргізуге арналған құрылғыларды қолдану арқылы және қолданусыз);
б) "Ауыздан мұрынға"
3. Жабық жүрек массажын жасау;
А) екі қолмен;
Б) бір қолмен.
4. Реанимациялық шараларды бір құтқарушымен жүргізу;
5. Реанимациялық шараларды екі құтқарушымен жүргізу;
6. Жүрек соғысының жиілігін анықтау:
А) сәулелік күре тамырмен;
Б) жамбас күре тамырымен;
В) ұйқы күре тамырымен.
7. Тамыр соғысының жиілігі мен тыныс жиілігін анықтау;
8. Көз қарашығының әсерін анықтау;
9. Қан кетуді уақытша тоқтату техникасы:
А) күре тамырды қысу, иықтағы, тізе астындағы, жамбас, ұйқы күре тамырларын қысу;
Б) қолда бар құралдарды пайдалану арқылы бұрау салу;
В) аяқ, қол ұштарын тамырда иілту;
Г) резеңке бұрау салу;
Д) мұрынға мақта қою;
Ж) "Статин" ұнтағын және "Котекс ГЕМ" жұмсақ қағазын қолдану;
Жараны тазалауды жүргізу;
11. Бинттен жасалған таңғыштарды мыналарға таңу:
А) аяқ, қол ұштарында қанның айналуы үшін;
Б) спиральды;
В) тақия тәрізді;
Г) үшкіл орамал тәріздес;
Д) Дезо;
Ж) Окклюзионды;
З) қыспаққа алу;
13. Аяқ, қолдарды эластикалық бинтпен орау.
14. Лейкопластырь, бактерицидті пластырьды пайдалану.
15. Мыналар зақымдаған жағдайда тор көзді шиналар мен қолда бар құралдарды пайдалану арқылы көліктік иммобилизация жасау:
А) бұғана сүйекте;
Б) иықта;
В) білекте;
Г) ішекте;
Д) жамбаста;
Ж) сирақта;
З) табанда;
16. Мыналар зақымданғанда көліктік иммобилизация техникасы:
А) бел омыртқа;
Б) жамбас;
В) іш, қарын;
Г) көптеген қабырғалардың сынығы;
Д) бас сүйек пен ми жарақаты;
17. Зақым алушыны төмендегідей жарақатымен шығарып, зембілге салу А) көкірек қуысы;
Б) іш, қарын;
В) бел омыртқасы;
Г) жамбас;
Д) бас;
18. Зақым алушыны мыналарда тасымалдау техникасы;:
А) зембілде;
Б) көрпешеде;
В) жайма тақтада;
Г) қолмен;
Д) арқаға салып;
Ж) иыққа салып;
19. Зақым алушыны мыналарға жеткізіп салу:
А) жолай кездескен көлікке (жеңіл);
Б) санитарлық көліктерде;
20. Көзді сумен шаю, көзге тамшы құю техникасы.
21. Зақым алушының киімін шешіп алу.
22. Зақым алушыдан мотоциклетті шлемді шешіп алу.
23. Хлорэтилмен жансыздандыру техникасы.
24. Аэрозольді пайдалану.
25. Жеке жараны таңатын пакетті ашу.
26. Ауа жібергішті енгізу техникасы.
27. Гипертермиялық пакет-контейнерді қолдану.
28. Есінен танып қалған жағдайда нашатыр спиртін қолдану "Автопоездарды жүргізу" бағдарламасы және тақырыптың жоспары.
Тақырыптық жоспары.
"В"-дан "Е"-ге.
"С" мен "Д"-дан "Е"-ге.
Жолға шығуға дайындық. Автопоезды басқару тәсілдері.
Шектелген өтпелерде маневр жасау* Қарқындылығы аз жүріспен жолда жүру. Үнемді жүру тәсілдері.
Қарқындылығы жоғары жүрістегі жолдарда жүру.
Тәуліктің қараңғы кезінде жүру Күрделі жол жағдайында жүру** Бағалау сабағы * 1, 2 тақырыптар атводромда (алаңда) жүргізіледі.
** 6 тақырыпты толық өту климаттық шарттармен анықталады.
N1 Тақырып. Жолға шығуға дайындық. Автопоезды басқару тәсілдері.
Басқару органдары мен бақылау құралдарымен танысу. Автопоездың техникалық жағдайын тексеру. Сүйретпе ортаға май құю.
Кабинаға отырығызу орындықты, артқы көрініс айнасын реттеу.
двигательді дайындау және іске қосу. Автокөлік-сүйретпені тіркемемен және жартылай тіркемемен тіркестіру және ажырату. Орнынан қозғау, екпіндеп айдау, біртіндеп жоғары беріліске көшу. Түзу жүру біртіндеп төменгі беріліске көшу.
Төменгі беріліске бір қалыпты және шұғыл түрде көшу.
N2 Тақырып. Шектелген өтпелерде маневр жасау.
Екпіндеп айдау, түзу жүру, "Тоқта" сызығының алдында тоқтау. Тежеудің әр түрлі тәсілдері. Кедергілер маңайынан солға және оңға бұрылу.
Қозғалыс жылдамдығын арттыра отырып ирек жолдарда кедергілер арасымен жүру жылдамдықты рульді бір немесе екі қолмен жүргізу тәсілдерін қайталау. Артқы көрініс айнасын қолдана отырып түзу бойымен артқы жүріспен жүру. Тоқтау. Артқы жүріспен түзу жүру. Қондырылған сигнал белгілері арқылы солға және оңға бұрылу кедергілер маңымен артқы жүріспен жүру барысында оңға және солға бұрылу. Алдыңғы және артқы жүріспен габарит бойынша жүру бокстағы тұрақ орнына автопоезды алдыңғы және артқы жүріспен қою.
Платформаға артқа бортымен қою.
Артқы жүрісті қолданып немесе қолданусыз айналым жасау. Артқы жүріспен 180 градусқа айналу. Қақпаға алдыңғы және артқы жүріспен кіру.
Қақпадан алдыңғы және артқа жүріспен шығу.
N3 Тақырып. Қарқындылығы аз қозғалыстағы жолдарда жүргізу, үнемдеп Қала көшесіне азғантай қозғалыспен шығу. Қозғалыс жасағын таңдау.
Қауіпсіз интервалдар мен дистанцияларды сақтай отырып көлік ағынының артынан қатарда жүру. Тротуарға тоқтау және қозғалысты бастау. Қозғалыс бағытын өзгерту. Тұйық көшеге кіру, бұрылыс жасау, тұйық көшеден шығу.
Артқы жүрісті пайдаланып және пайдаланусыз жан жаққа бұру. Реттелмейтін қиылыстардан өту.
Биік жерлерге тоқтау және төмен түсу. Биік жерде және төменгі жерде жүруді бастау. Қарама қарсы жол айрыққа түсу, озып жүру, қатар жүру. Үнемді жүргізудің тәсілдерін қайталау.
N4 Тақырып. Қарқындылығы жоғары қозғалыстарда жолдармен жүру .
Жолға үлкен қарқынды қозғалыспен шығу. Қауіпсіз интервалдар мен арақашықтықты сақтай отырып көлік ағымында жүру.
Қиылысқан жерлерде қатарласып, бұрылыс жасау. Светоформен және реттеушімен реттелетін қиылыстарды өту. Автокөлік жолдарында аялдамада тұрақтау. Қосымша жолға шығу. Қосымша жолдан басты жолға шығу. Жолдар тарылған жерлерде, бұрылыстарда жол айрықтарда қарсы жолға айрыққа түсу.
Жүкті тасу және түсіру, бару және қайту.
N5 Тақырып. Тәуліктің қараңғы кезінде жүру.
Жарық құралдарын пайдалану. Қала жолына шығу. Қауіпсіз аралығы мен арақашықтықты сақтай отырып әр түрлі жарық жағдайында көлік ағымының соңына еру, қатарласып жүру. Қарсы жол қиылыстардан өту. Тоқтау және қозғалысты бастау. Жүкті түсіру жеріне бару және кері жүру.
N7 Тақырып. Күрделі жол шартында жүргізу.
Қаланың сыртындағы жолдармен жүру. Тұрып қалған немесе батып қалған автопоезды қолда бар материалдарды, тіркеуге қарсы құралдар мен шығаратын заттарды қолданып шығару.
Бақылау сабақтары.
Сабаққа мынадай тапсырмалар кіреді:
1. Автопоездың жолға шығар алдындағы техникалық жағдайына бақылау
2. Автокөлік-сүйретпені тіркемемен және жартылай тіркемемен тіркестіру және ажырату.
3. Орнынан қозғау, жоғары беріліске дейін екпіндеп жүру, төменгі беріліске көшу, жылдамдықты өзгерте отырып жүру, тоқтау.
4. Шектелген өтпелерде маневр жасау.
5. Жерлерге тоқтау, жүруді бастау.
6. Қарқымдылығы аз және көп жүрісті жолдарда аралық пен ара қашықтықты сақтай отырып көлік ағымына жүру.
7. Автопоезды жүк тиеу, түсіруге, қызмет ету аймағына және тұрақ орнына беру.
"А" санатындағы көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау және қайта дайындауда оқу жабдықтау тізімі.
Өлшем бірлігі
Са-
Жинақ
Май жағу, қоректену, оталдыру, тіркесу жүйелері мен беріліс қорабының құралдарынан тұратын жинақта- ғы мотоцикл двигателі.
--//--
Қисық шатунды механизм мен газ бөлетін мехзанизм, майлау, қоректендіру, оталдыру жүйесінің жүріс бө- лігі мен басқару механизмінің құралдары мен детальдары.
Мотокөліктік құралдардан құрылғылар мен техникалық қызмет етуі бойынша оқу-көрнекі құралдар* "Жол белгілері" оқу-көрнекі құралдары* "Жол таңбалары" оқу-көрнекі құралдары "Реттеушінің сигналдары" оқу-көрнекі құралдары.
"Қиылыс схемасы" оқу-көрнекі құралдары "Елді мекен схемасы" жол белгілерінің орналасу және реттеу құралдары. Оқу-көрнекі құралдары.
"Өтпелі бөлектерде көлік құралдарымен маневр жасау" оқу-көрнекі құралдары "Жол көліктік жағдайлар және оларға талдау жасау" оқу-көрнекі құралдары "Зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсету" оқу-көрнекі құралдары Түйір Бағдаршам моделі.
Қосымша секциялары бар бағдаршам моделі Алғашқы медициналық көмек көрсету бойынша сабақ жүргізудегі құралдар жиынтығы** Жүргізушінің медициналық аптечкасы Жол қозғалысының ережесі Оқу құжаттарының қабырға қағазы
- лицензия көшірмесі
- мамандық бойынша мемлекеттік білім беру стандарты***
- пәндер бойынша бағдарламаны оқу жоспары мен тақырыптық жоспары***
- сабақ кестесі
- жүргізу графигі
- маршрут схемасы
* Оқу-көрнекі құралдар плакат, қабырға қағазы (стенд), макет, планшет, кинофильм, видеофильм, диафильм түрінде ұсынылуы мүмкін.
** Құралдардың жиынтығы пән бойынша оқытушымен анықталады *** Арнайы шығарылған құжаттар.
"В" санаты үшін көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау және қайта Беріліс қорабы тіркесімен бірге аспалы жабдығы бар двигатель; алдыңғы аспа және рульдік механизм Тежеуіш механизмі мен кардан берілісінің фрагментімен бірге жинақталған артқы көпір Қисық шатунда механизм детальдарының жинағы, сақинасы, поршендік саусақпен, шатунмен және иінді білікпен бірге құрастырылған поршень.
Газ механизм детальдарының жинағы
- бөлістіргіш білік
- жібергіш және шығарғыш клапан
- клапан пружиналары
- клапанды көтеретін рычаг
- клапанның бағыттауыш втулкасы
- көтеретін тіркес немесе көтерме ремень Салқындату жүйесіндегі детальдар жинағы
- қимадағы радиатр фрагменті
- қимадағы сұйық насос
- қимадағы термостат
Май жағу жүйесінің детальдар жинағы
- қимадағы май насосы
- қимадағы май филтрі Жүйесінің детальдарының жинағы
- қимадағы бензин насосы
- жұқа тазартудағы отын фильтрі
- қимадағы карбюратор
- ауа тазартқыштың элементі От алдыру жүйесіндегі бөлшек жинағы
- қимадағы от алдыру катушкасы
- қимадағы бөлістіргіш
- от алдыру свечасы
- Үштары бар жоғарғы кернеудегі сымдар Электр жабдықтары бөлшектерінің жинағы
- қимадағы аккумулятор батареясы
- қимадағы генератор
- қимадағы стартер
- дыбыс сигналы
- жарық шамының жинағы
- тоқты сақтайтын жинақтар Алдыңғы аспа бөлшектерінің жинағы
- қимадағы гидравликалық механизм
- қимадағы шар тәрізді саусақ Рульдік басқарудағы бөлшектер жинағы
- қимадағы рульдік механизм
- қимадағы реттелген тартпасы бар шар тәрізді саусақ Тежеуіш жүйесінің бөлшектерінің жинағы
- вакуумдық күшейткіш жинағындағы басты тежеуіш цилиндрі
- қимадағы артқы доңғалақтың жұмысшы тежеуіш цилиндрі
- қимадағы алдыңғы доңғалақ суппорты
- дискілік тежеуіштің тежеуіштік қалыбы
- барабандық тежеуіштің тежеуіштік қалыбы Жинақтағы дөңгелектер 'Көлік құралдарының механизмдері мен жүйелерінің жұмысы және құрылғыларының схемасы" оқу-көрне- кі құралдары Жеңіл көліктің оқытылатын моделінің құрылғылары бойынша оқу-көрнекі құралдары Бағдаршам моделі Жол белгілері "Реттеушінің сигналдары" оқу-көрнекі құралдары "Елді мекен схемасы, жол белгілерінің орналасу және реттеу құралдары" оқу-көрнекі құралдары "Өтпе бөлектерде көліктік құралдарды маневрлеу" оқу-көрнекі құралдары "Жол көліктік жағдайлар және оларға талдау жасау" оқу-көрнекі құралдары "Зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсету" оқу-көрнекі құралдары Алғашқы медициналық көмек көрсету бойынша сабақ жүргізудегі құралдар жиынтығы**
- пәндер бойынша бағдарламаны оқу жоспары мен тақырыптық жоспары*** "С" санаты үшін көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау және қайта Беріліс қорабы тіркесімен бірге аспалы жабдығы бар двигатель; алдыңғы аспа және рульдік механизм Тежеуіш механизмі мен кардан берілісінің фрагментімен бірге жинақталған артқы көпір Қисық шатунда механизм детальдарының жинағы, сақинасы, поршендік саусақпен, шатунмен және иінді білікпен бірге құрастырылған поршень Газ механизмін детальдарының жинағы
- қимадағы май фильтрі жүйесінің детальдарының жинағы
- қимадағы артқа доңғалақтың жұмысшы тежеуіш цилиндрі "Көлік құралдарының механизмдері мен жүйелерінің жұмысы және құрылғыларының схемасы" оқу-көрне- Жеңіл көліктің оқытылатын моделінің құрылғылары бойынша оқу-көрнекі құралдары "Елді мекен схемасы, жол белгілерінің орналасу және реттеу құралдары" оқу-көрнекі құралдары "Өтпе бөлектерде көліктік құралдарды маневрлеу" оқу-көрнекі құралдары "Жол көліктік жағдайлар және оларға талдау жасау" оқу-көрнекі құралдары "Зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсету" оқу-көрнекі құралдары Алғашқы медициналық көмек көрсету бойынша сабақ жүргізудегі құралдар жиынтығы**
- пәндер бойынша бағдарламаны оқу жоспары мен тақырыптық жоспары*** "В, С" санаттары үшін көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау және қайта дайындауда оқу жабдықтау тізімі.
Беріліс қорабы тіркесімен бірге аспалы жабдығы бар двигатель; алдыңғы аспа және рульдік механизм Тежеуіш механизмі мен кардан берілісінің фрагментімен бірге жинақталған артқы көпір Қисық шатунда механизм детальдарының жинағы, сақинасы, поршендік саусақпен, шатунмен және иінді
- жібергіш және шығарғыш клапан "Көлік құралдарының механизмдері мен жүйелерінің жұмысы және құрылғыларының схемасы" оқу-көрне- Жеңіл көліктің оқытылатын моделінің құрылғылары бойынша оқу-көрнекі құралдары "Елді мекен схемасы, жол белгілерінің орналасу және реттеу құралдары" оқу-көрнекі құралдары "Өтпелі бөліктерде көліктік құралдарды маневр жасау" оқу-көрнекі құралдары "Жол көліктік жағдайлар және оларға талдау жасау" оқу-көрнекі құралдары "Зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсету" оқу-көрнекі құралдары Алғашқы медициналық көмек көрсету бойынша сабақ жүргізудегі құралдар жиынтығы**
- пәндер бойынша бағдарламаны оқу жоспары мен тақырыптық жоспары*** "Д" санаты үшін көлік құралдарының жүргізушілерін дайындау және қайта Беріліс қорабы тіркесімен бірге аспалы жабдығы бар двигатель; алдыңғы аспа және рульдік механизм Тежеуіш механизмі мен кардан берілісінің фрагментімен бірге жинақталған артқы көпір Қисық шатунда механизм детальдарының жинағы, сақинасы, поршендік саусақпен, шатунмен және иінді "Көлік құралдарының механизмдері мен жүйелерінің жұмысы және құрылғыларының" схемасы оқу-көрне- Жеңіл көліктің оқытылатын моделінің құрылғылары бойынша оқу-көрнекі құралдары "Елді мекен схемасы, жол белгілерінің орналасу және реттеу құралдары" оқу-көрнекі құралдары "Өтпелі бөліктерде көліктік құралдарды маневр жасау" оқу-көрнекі құралдары "Жол көліктік жағдайлар және оларға талдау жасау" оқу-көрнекі құралдары "Зардап шегушіге алғашқы медициналық көмек көрсету" оқу-көрнекі құралдары Алғашқы медициналық көмек көрсету бойынша сабақ жүргізудегі құралдар жиынтығы**
- пәндер бойынша бағдарламаны оқу жоспары мен тақырыптық жоспары*** Құрылғылары мен техникалық қызмет ету бойынша зертханалар Оқу құрылғыларының аттары Өлшем бірлігі Саны Жұмыс жағдайындағы карбюраторы двигателі бар автобус тренажер Жұмыс жағдайындағы дизельдігін (карбюраторлық) двигатель Үйретілетін автобусты майлау картасы Жиынтық Үйретілетін автобусты реттеуіш мәлімет кестесі Автобустарды техникалық қызмет ету түрі бойынша жұмыстардың тізімі Қауіпсіздік техникасы мен еңбекті қорғау инструкциясы Жұмысты орындауға арналған құралдар мен жабдықтар жинағы, жұмыс орны Жұмыс орнына Оқу көлік құралдары төмендегілермен жабдықталуға тиіс:
Тежеуіш пен тіркеме жетекті қосымша педальдарымен.
"Оқу көлік құралдары" таным белгілерімен.
Үйренуші үшін артқы көрініс айнасымен.
КӨЛІК ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҚАЙТА ДАЯРЛАУДЫҢ НЫСАНДЫҚ БАҒДАРЛАМАСЫ ТҮСІНДІРМЕ ЖАЗБА Мөлшерлік оқу бағдарламасы мен жоспары Қазақстан Республикасының "Жол қозғалысы қауіпсіздігі туралы" Заңының талаптарына сәйкес жасалынған, "В", "С", "Д" санатты көлік жүргізушілерін дайындау және қайта дайындауға арналған нысандық бағдарлама. Мөлшерлі оқу бағдарламасы әр бір оқушы міндетті түрде орындауы тиіс құжат. Онда көрсетілген пәндер тізімі, әрбір пәнді оқуға берілген сағаттардың жалпы саны және емтиханға ұсынылатын пәндер өзгертілмейді.
Тақырыпты оқуға берілген сағаттар саны мен белгілі бір бағдарламаның тақырыптарын оқу керектілігі бағдарлама толық орындалады деген жағдайда Сабақтарды жүргізу үшін оқу кабинеттері жабдықталады; қондыру мен техникалық қызмет көрсету бойынша; көлікті басқарудың негіздері және оқу кабинеттеріндегі оқу жабдықтарының тізімдеріне сәйкес қозғалыс қауіпсіздігі бойынша.
Теориялық және зертханалық - практикалық сабақтардың ұзақтығы - 45 минут, жүргізуге үйрету - 60 минут.
Жүргізіп үйрету оқу сағаттарынан тыс жүргізіледі. Әрбір тапсырманы орындау үшін оқу бағыттары анықталады және жол полициясымен келісіледі.
Нақты жағдайда жаттығуларды толық орындау мүмкіндігі болмаса (ол жерде темір жол бойы, бағдаршам және т.б. болмаса) автодранда жасау жағдайы жасалынады (үйрету жолы үшін алаң).
Жүргізу тәжірибесі бойынша сабақта жүргізуді өндірістік оқыту шеберінде (нұсқаушысында) жүргізуші куәлігі, жүргізіп үйрету құқығы бар құжат, жүргізіп үйретудің кезекшілік кестесі, сабақ жүргізудің жоспары, жол полициясымен келісілген (жолмен жүру бойынша) оқу бағытының сызбасы болуы керек.
Жүргізудің тәжірибесі бойынша сабақ уақытында оқушының орындаған жаттығулар есебі жеке есеп жүргізу кітапшасында жазылады.
"Көлікті басқару мен қозғалыс қауіпсіздігі негіздері" пәні бойынша және практикалық жүргізу бойынша бітіру емтихандары болады. Көлік жүргізушілерін қайта дайындаудың мөлшерлік бағдарламасы қарастырған толық оқу курсын өткен тұлғалар ғана емтиханға жіберіледі. Емтихандар емтихандық билеттер немесе компъютерлік тестілеу әдісі бойынша жүргізіледі.
Теориялық емтихан қабылдауға оқу жоспары бойынша 12 сағат беріледі, олар 6 сағаттан әр бір емтихан комиссиясы мүшелеріне бөлінеді.
Емтихан тапсырған тұлғаларға оқығандығы туралы белгілі үлгіде куәлік беріледі, ол емтихан тапсыру кезінде жүргізуші куәлігін алу үшін жол полициясына ұсынылады. Куәліктің формасын ҚРІІМ-гі бекітеді.
Жол полициясы кәсіби емтихан тапсырысы болғаннан кейін жүргізу куәлігі КӨЛІК ҚҰРАЛЫНЫҢ "В" САНАТЫНАН "С" САНАТЫНА ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҚАЙТА ДАЙЫНДАУДЫҢ ҮЛГІЛІ БАҒДАРЛАМАСЫ Көлік құралдарының "В" санатынан "С" санатына жүргізушілерді қайта дайындаудың үлгілі оқу жоспары.
Соның ішінде
Практикалық (зертханалық практика- лық)
Техникалық қызмет көрсету және ұйымдастыру.
Көлік құралын басқарудың негізі және жол қауіпсізді- гі.
Кеңес беру:
"Техникалық қызмет көрсету және ұйымдастыру"
"Көлік құралын басқарудың негізі және жол қауіпсізді- Автокөлікті жүргізу* Автокөлікті жүргізу** * Автокөлікті жүргізу бойынша емтихан автокөлікті жүргізуге бөлінген сағат есебінен жүргізіледі.
** Жүргізу оқу уақытынан тыс 14 сағат көлемінде жүргізіледі.
Үлгілік тақырыптық жоспары және "Техникалық қызмет көрсету және ұйымдастыру" тақырыбының бағдарламасы. Тақырыптық жоспар двигатель Электр құралы Трансмиссия Нақтысыз жүйе Автокөлікті басқару жүйесі Техникалық қызмет көрсетудің негізі:
- автокөлікті бақылап қарау және күнделікті қызмет көрсету;*
- N1, N2 және маусымдық техникалық қызмет көрсету;
- ұсақ эксплуатациялық ақаулардың белгілер және оларды жою.* * Бұл тақырыптар практикалық сабақтарда оқылады.
N1 Тақырып. Автокөліктің жалпы құрылымы және сараланауы.
Автокөліктердің мақсаты мен саралануы. Автокөліктердің жалпы құрылымы. Механизмдері мен жүйелері, негізгі бөлшектері арасындағы қозғалысы мен орналасуы, мақсаты.
N2 Тақырып. Двигатель.
Карбюраторлық және дизельдік двигательдің орналасуы, құрылымы және жұмыс қағидасы. Сипаттамалық ақаулар және олардың белгілері, себептері және оны жою жолдары.
N3 Тақырып. Электр құралы.
Көліктің электр құралы және оның элементі туралы жалпы мәлімет, электр қуатын пайдаланушылар және қайнар көзі, көмекші құрал, өлшеу-бақылау құралы, тоқтар. Тоқтардың автокөлікте орналасуы.
Электр құралының жалпы сызбасы.
Автокөліктерде электр құралының ақаулары, олардың себептері және оларды жою жолдары.
N4 Тақырып. Трансмиссия.
Трансмиссияның бағытталуы, құрылысы және жұмысы. Трансмиссия сызбалары. Трансмиссияның ақаулары, олардың белгілері, себептері және оны жою жолдары.
N5 Тақырып. Нақтысыз жүйе.
Нақтысыз жүйенің элементтері. Олардың бағыты, құрылыс және жұмысы.
Ақаулары, олардың белгілері, себептері және жою тәсілдері.
N6 Тақырып. Автокөліктің басқару жүйесі.
Тоқтату жүйесі. Оның бағыты, құрылысы және жұмысы. Ақаулары, олардың белгілері, себептері, оны жоюдың тәсілдері. Рульдік басқару жүйесі.
Оның бағыты, құрылысы және жұмысы. Ақаулары, олардың белгілері, болу себептері мен оны жоюдың тәсілдері.
N7 Тақырып. Техникалық қызметтің негізі.
Автокөлікті бақылап қарау және күнделікті қызмет көрсету.
N1, N2 және маусымдық техникалық қызмет көрсету.
Ұсақ эксплуатациялық ақаулардың белгілері және оларды жою:
- дөңгелек шинасының қысымын тексеру;
- дөңгелекті ауыстыру, дөңгелекті құрастыру және қайта құрастыру;
- басқарылатын дөңгелектің ( айгөлегінде) люфтінің барлығын тексеру;
- рульдік механизмде майдың бар-жоғын тексеру;
- руль тетіктерінің жағдайын тексеру;
- құралдардың қалқанына белгі беретін жарығын қосумен байланысты ақауларды тексеру;
- жанармайдың берілуін тексеру;
- генератор тоғының сымын ауыстыру;
- жылу берілуін тексеру;
- қорғаныс беруді ауыстыру;
- тоқтың болмауын тексеру;
- электролиттік деңгейді және аккумуляторлық батареялардың бұзылу дәрежесін тексеру;
- оталдыру жүйесінде жарықшақтың болуын тексеру;
- шамның және олардың ауыстыруының жұмысқа қабілеттілігін тексеру;
- жөндеусіз электр шамын тексеру;
- тежегіштің қалыпты жағдайын тексеру.
"КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫН БАСҚАРУДЫҢ НЕГІЗІ ЖӘНЕ ЖОЛ тақырыбының үлгілік жоспары және пән бағдарламасы.
Автокөлік қозғалысының негізгі теориясы Нашар ауа райы жағдайында автокөлікті басқару Таулы жолдарда автокөлікті басқару Жоғары қарқынды жолдарда автокөлікті басқару Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері Жоғары жылдамдықта әртүрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері Жол қозғалысы ережесінің негізгі жағдайы Алғашқы медициналық көмек көрсетілуі* * Бұл тақырып практикалық сабақтарда тапсырылады.
N1 Тақырып. Автокөлік қозғалысының негізгі теориясы.
Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Автокөліктің өткізілуі.
N2 Тақырып. Нашар ауа райы жағдайында автокөлікті басқару.
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың ерекшеліктері. Тайғақ жолдарда автокөлікті басқару әдісі.
Қалада және қаладан тыс қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару.
Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және мұзды кезде Автокөлікті түнгі уақытта және нашар ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс уақытында сырғанаудың мүмкіндігі.
N3 Тақырып. Таулы жолдарда автокөлікті басқару.
Таулы автокөлік жолдарының ерекшеліктері. Таулы жолдардың бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде автокөліктің габаритке әсер етуі.
Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау мүмкіндігі.
N4 Тақырып. Жоғары қарқынды жолдарда автокөлікті басқару.
Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
Жолдағы жағдайларды бағалаудың және бақылаудың қажеттілігі.
N5 Тақырып . Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жылу материалдардың экономикалық себебінің белсенділігі.
Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын бағалау қажет.
N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әртүрлі жол-көлік оқиғалары кезінде тиімді басқарудың тәсілдері.
Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай алады.
Мүмкін болатын жол-көлік оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен ситуациялық талдау жасауға болады.
Туннельде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт жағымен қозғалу.
N7 Тақырып. Жол қозғалысы ережесінің негізгі жағдайы.
Сабақтың тақырыбы білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындық, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
N8 Тақырып. Жүргізушінің құқықтық жауапкершілігі.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік қылмыстың жасалуының қылмыстық-құқықтық салдары.
Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты уақытында зиян келтірілген шығынды төлеу.
N9 Тақырып. Алғашқы медициналық көмек көрсету.
Қажетті практикалық әдістердің және манипуляцияның тізімі:
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
2. Өкпеге қолдан ауа беру:
Ауыздан ауызға; ауыздан мұрынға.
3. Жүрекке екі қолмен, бір қолмен жабық массаж жасау.
4. Бір құтқарушымен реанимациялық шара қолдану.
5. Екі құтқарушымен реанимациялық шара қолдану.
6. Тамырдың соғуын анықтау:
- сәуле артериясының;
- сан артериясының;
- ұйқы артериясының.
7. Тамыр соғуының дұрыстығын және демалуын анықтау.
8. Көз қарашығының әрекетін анықтау.
9. Қан айналымын уақытша тоқтата тұру техникасы:
- жамбас, ұйқы, иықтың артерияның қысылуы;
- қолдық құралды пайдалануымен бұрап ширатуды келтіру;
- резиналық ширақты келтіру;
- мұрынның алдыңғы тампонадасы;
- "Статин" ұнтағы мен "Колетекс ГЕМ" салфеткасын қолдану.
10. Жараны қалыпқа келтіру.
11. Бинттік орауды жасау
- орамалы;
- стеральді;
- "чепец";
- тасбақаша;
- үшкіл орамалды;
- окклюзонды;
- қайталамалы;
- контурлы.
13. Соңғысын икемді бинттеу.
14. Жабыстырғышты, бактерицидті жабыстырғышты қолдану.
15. Дөңгелек бұзылған кезде қол құралын пайдалану арқылы көліктік иммобилизациясы:
- бұғаншар;
- иық;
- білек;
- сүйек;
- бел;
- тізе;
- мойын.
16. Бұзылған кезде транспорттық иммобилизацияның техникасы:
- таза;
- іш қуысы;
- ми тамырларының зақымдануы;
- көптеген қабырғалардың сынуы.
17. Зақымданған зақымданушыны зембілге жатқызу техникасы:
- көкірек нүктелері;
- омыртқа жотасы;
- бастары.
18. Зақымданушыны тасымалдау техникасы:
- зембілмен;
- көрпемен;
- қолмен;
- арқамен;
- иықпен;
- орындықпен;
- сауытпен.
19. Зақымданушыны мына жағдайларда тиеу қажет:
- жолай транспорт (жеңіл, ауыр);
- санитарлы транспорт.
20. Көзді жуу, көзге тамызу техникасы.
21. Зақымданушыдан киімді шешу.
22. Зақымданушыдан мотоцикл баскиімін шешу.
23. Хлорэталонмен ауыртпайтын техникасы.
24. Аэрозолды пайдалану.
25. Жеке жараны таңу пакетінің болуы.
26. Гипотермикалық пакет-кантейнерді пайдалану.
27. Ауа шығару жолының техникасы.
28. Естен тану кезінде мұсатырлы спиртті қолдану.
29. Іш қуысын жуу техникасы.
"АВТОКӨЛІКТІ ЖҮРГІЗУДІҢ" үлгілік тақырыптық жоспары және бағдарламасы.
Жүруге дайындық. Шектелген жолдарда маневр жасау.
Жолдармен жүргізу.
Қиын жолдарда жүргізу.
Бақылау саны
Ішкі емтихан
* N1 Тақырып алаңда тапсырылады.
** N3 Тақырып толығымен жолдық және климатикалық жағдайлармен анықталады.
N1 Тақырып. Жолға шығуға дайындық. Шектеулі жолдардағы жүру әрекеті.
Автокөліктің техникалық жағдайын тексеру. Отыратын жердің сиымдылығын қарау. Орындықты, артқы жақты көретін айналы жағдайға келтіру.
Жылдамдық түзу жүру және "Тоқта" деген сызықтың алдына келіп тұру.
Тоқтатудың әр түрлері. Кедергілердің арасымен оңға және солға бұрылу.
Айнымалы жолмен кедергілер бойынша жылдамдықты бірте - бірте көбейту арқылы жүру. Жүргізу бойынша техникалық жұмыс істеу, дөңгелектердің бағыныштылығын тексеру.
Артқы жақты көретін айнаны пайдаланып, артқа тіке жүру. Кедергілер арқылы оңға және солға жүру. Тунельде артқы алдыңғы жүріспен жүру.
Автотұраққа автокөлікті алдыңғы және артқы жүріспен қою. Платформаға артқы Артқы жүрісті пайдаланып және пайдаланбай жүру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті пайдаланып кіру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті пайдаланып шығу.
N2 Тақырып. Жол үстінде жүргізу.
Жолдарға шығу. Автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру. Көлік құралдарын басып озу. Жолаушылардың өтетін жерлері, халықтық транспорттарының аялдамалары. Бұрылыстар мен айналымдар.
Көпірлерде, тунельдерде және жолдардан жүру. Қиылыстық бұрылыстарына орналасу. Бағдаршам мен реттеушілермен реттелетін қиылыстармен жүру.
Автокөлік жолдарында тұру және аялдау. Екінші деңгейлі жолға өту. Екінші деңгейлі жолдан бас жолға шығу. Тар жолда қарсы келе жатқан көліктен өту.
Жүргізудің экономикалық әрекеттерін қайталау.
N3 Тақырып. Қиын жол жағдайларында жүргізу.
Темір жол бекеттерінен өту. Күшті қиылыстардан өту. Күшті көтерілетін және түсетін жолдармен жүру. Құммен жүру. Тұрып қалған немесе бұзылып қалған көлікті қолда бар материалдармен алып жүру немесе шығару.
Тайғанақ жерлерде қозғалу. Тайғанақ жолдарда автокөлікті басқару.
Тайғанда көлікті бірқалыпты ұстау.
Бақылау жұмысы.
Жұмыс төмендегідей тапсырмаларды қамтиды.
1. Шығудың алдында көліктің техникалық жағдайын бақылау.
2. Орнынан қозғалу, жылдамдық алу, жылдамдықты ең төменге дейін түсіру, жылдамдықты өзгерту арқылы жүру, тоқтау.
3. Шектелген жолдардан жүру.
4. Көтеріліп бара жатып тоқтау, жүруді бастау.
5. Автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру.
6. Автокөлікті тиеу, түсіруге, қызмет көрсететін жерге және автотұраққа қою.
КӨЛІК ҚҰРАЛЫНЫҢ "В" САНАТЫНАН "Д" САНАТЫНА ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҚАЙТА ДАЯРЛАУДЫҢ ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМАСЫ Көлік құралдарының "В" санатынан "Д" санатына жүргізушілерді қайта дайындаудың үлгілік оқу жоспары.
бар-
Практикалық (зертханалық-прак- тикалық)
Жұмыс тәжірибесінсіз
Көлік құралдарының эксплуатациясы және жолаушы тасымалын ұйымдастыру.
Көлік құралдарын басқарудың негізі және жол қауіпсіздігі.
Кеңес беру
"Көлік құралдарын басқарудың негізі және жол қауіпсіздігі"
Автобусты жүргізу*
Жұмыс тәжірибесімен
Кеңеc беру:
Автобусты жүргізу
Автобусты жүргізу***
* Автобусты жүргізу бойынша емтихан жүргізуге кеткен сағат есебінен жүргізіледі.
** Жүргізу оқу сағатынан тыс 60 сағат көлемінде жүргізіледі.
*** Жүргізу оқу сағатынан тыс 24 сағат көлемінде жүргізіледі.
"ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУ"
үлгілік тақырыптық жоспары мен бағдарламасы.
1-Бөлім. Кіріспе 2-Бөлім. двигатель двигательдің жұмысы мен жалпы құрылысы Кривошипті-шатундық механизм Газ бөлу механизмі Майланатын жүйе Двигательдің қоректендіру жүйесі Карбюраторлық двигательдің қоректендіру жүйесі Дизельдік двигательдің қоректендіру жүйесі.
Төменгі қызуда двигательді қосуды оңайлату және оған бейімделу.
Электр қондырғылары туралы негізгі мәліметтер Аккумлятор батареясы Реле-реттегіш пен генератор Стартер Жарық жүйесі: саулелік және дауыстық қауіпсіздік От алу жүйесі 4-Бөлім. ТРАНСМИССИЯ.
Трансмиссияны құру және жалпы құрылымы.
Гидротрансформатор, механикалық редуктор, беріліс қорабы Өткізуші кардан және жетекші көпір 5-Бөлім. Тасымал жүйесі.
Автобус қорабы. Қосымша қондырғылар.
Алдыңғы және артқы ілгіштер 6-Бөлім. Басқару механизмі.
Рульдік басқару
Тежеу жүйесі 7-Бөлім. Техникалық қызметтің негізі.
Эксплуатациялық материалдар және оның жұмсалу деңгейі.
Бөлшектердің ақаулығы және ұсталымдары Автобустың техникалық жағдайының диагностикасы.
Автобустардың техникалық қызметтері туралы негізгі мәліметтер.
Автобусқа күнделікті техникалық қызмет көрсету және қорытынды тексеру N1, N2 және мерзімдік техникалық қызмет.
Еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған ортаны қорғау.
БАРЛЫҒЫ
Бағдарлама 1-Бөлім. КІРІСПЕ
1.1. Тақырып. Автобустың жалпы құрылымы мен саралануы.
Жолаушыларды тасымалдау автокөлігінің халыққа қызмет көрсету есебі.
Автобустардың саралануы. Автобустың жалпы құрылымы. Негізгі бөлшектердің өзара байланысы, орналасуы және бағыты: двигатель, трансмиссия, жүру бөлігі және басқару механизмі. Автобустардың базалық түрі және олардың дамуы.
Үйреніп жатқан автобустың қысқаша техникалық сипаттамасы.
2-Бөлім. ДВИГАТЕЛЬ.
2.1. Тақырып. Двигательдің жұмысы мен жалпы құрылысы Үйренудегі двигательдің жалпы құрылысы мен сипаттамасы. Дизельдік двигатель мен карбюратор жұмысының қағидасы, бағытталуы.
двигательдің ішкі жануының циклы. двигательдің жұмыс процесі. Газ айналысының процесі, олардың атауы және сипаттамасы. двигательдің жұмысын көрсететін терминдер және оларға анықтама. "Өлі нүктеге" түсінік, поршын жүрісі, камердің жану көлемі, цилиндрдің толық және жұмыс көлемі, қысу деңгейі, двигатель өлшемі.
2.2 Тақырып. Кривошипті-шатундық механизм.
Кривошипті-шатундық механизмнің мақсаты, оның орналасуы және жұмысы. Үйренудегі дизельдік двигательдермен карбюратордағы кривошипті- шатундық механизмнің бөлшектерінің негізгі құрылымы.
Сипаттамалық ақау, олардың пайда болу себептері мен оны жою жолдары.
2.3. Тақырып. Газ бөлу механизмі.
Газ бөлу механизмінің жұмысы мен құрылымы, мақсаты. Клапондарды жабу түсінігі. Газ бөлу фазалары.
Сипаттамалық ақаулар, олардың пайда болу себептері мен оны жою двигательдің салқындату жүйесінің мақсаты. Салқындатудың әдістері.
Суытылатын сұйықтық және оған қойылатын талаптар. двигательдің жылу режимі және суытылатын сұйықтықтардың температурасын бақылау. двигательді әрқашанда жылу режимінде ұстаудың әдістері. Үйренудегі двигательдердің салқындату құрылымының орналасуы мен мақсаты. двигательді жылы режимде ұстап тұратын құрылғы. Бөлме ысытатын құрылғы.
Салқындату жүйесінің бұзылуы, оның пайда болуы және жою жолдары.
двигательдің майлау жүйесінің мақсаты. Құралдың үстіндегілерге май берудің әдістері. Май, двигатель қолдану, оның негізгі құрылымы. Майдың қысымын бақылау. двигательдегі майды суыту және тазарту әдістері.
Мақсаты, құрылымы, дизельдік двигательдер мен карбюраторларда майлау жүйесі аспаптарының орналасуы және жұмысы. Үйретудегі двигательді майлаудың сызбасы. Жоғары қысымдағы май жүйесінен қорғанудың құрылғысы.
Сипаттамалық ақау, олардың пайда болуы, себептері мен оны жою жолдары.
2.6 Тақырып. двигательді қоректендіру жүйесін құру.
Қоректендіру жүйесінің мақсаты. Жанар май қоспасы, жұмыстың қоспа сөздеріне түсінік. Жанар май қоспасының құрамы бойынша саралануы.
Детонация туралы түсінік, детонациялық жанудың себептері мен белгілері.
двигательдің жұмыс істеуіне детонацияның әсері. Жанар май қоспасының токситті газ шығаруға әсері. Әр түрлі режимде двигательдің жұмыс істеуі үшін қоспа құрылымының талабы.
2.7. Тақырып. Карбюраторлық двигательдің қоректендіру жүйесі .
Қарапайым карбюратордың сызбасы мен жұмыс істеу қағидасы. Үйренудегі автобустың карбюраторының құрылысы.
Әр түрлі ауысымдарда карбюратордың жұмысы. Карбюраторды реттеудің негізгі ережелері мен реттеу құралдары.
Иінді белдіктің максимальды айналысатын реттеудің жалпы құрылымы мен танысу.
2.8. Тақырып. Дизельдік двигательдің қоректендіру жүйесі.
Дизельді двигательдің жанармай аппаратына деген жалпы талабы. Жұмысы, құрылымы және мақсаты. Дизельді двигательдің жанармай аппараты жұмысының сызбасы.
2.9. Тақырып. Төменгі температурада двигательді қосуды оңайлату құрылысы және оған бейімдеу.
Төменгі температурада двигательдің қосылу қиындығының себебі. Төменгі температурада двигательдің қосылуын жеңілдететін негізгі әдістері. Электр қыздырғыш қондырғысы, қосудың алдындағы қыздырғыш, двигательдің жылынуы үшін ыстық су қолдану, қыстың және кез келген мерзімге арналған 3-Бөлім. ЭЛЕКТР ҚОНДЫРҒЫЛАР.
3.1. Тақырып. Электр қондырғылар туралы негізгі мәліметтер.
Автобустағы электр қондырғыларына жалпы мағлұмат және мақсаты, оның элементтері: электр қуатының көзі мен қолданушылар, қосымша аппартуралар, бақылап-көрсететін аспектер, сым тетіктері. Сым тетіктерінің орналасуы. Электр қуатын пайдаланушылар мен оның шығатын жері арасындағы байланыс.
Электрді артық қолданудан қорғану.
3.2. Тақырып. Аккумулятор батареясы.
Аккумулятордың жұмысы және құрылысы мен мақсаты. Аккумуляторды батареяға қосу.
Аккумулятор мен батареялардың күші мен қуаттылығы. Аккумуляторлық батареялардың түрлері, олардың маркалары. Олармен жұмыс істеген уақыттағы қауіпсіздік ережелері. Автобустардағы аккумуляторлық батареялардың шыққандағы кепілдік мерзімі. Аккумуляторлық батареялардың ақаулығы, оның болуының себептері. Табу әдістері мен оны жою. Бақылау-дайындық циклі туралы түсінік.
3.3. Тақырып. Реле-реттеуіш пен генератор.
Генераторлар құрылғысының жұмыс істеу принциптері мен мақсаттары.
Генератордың тартпасы. Түзеткіштер, олардың мағынасы, құрылысы және генератормен әрекеті. Генератордың ақаулығы, оның болуының себептері, табу әдістері мен оны жою.
Реле-реттегіштің жұмыс істеу принциптері, жалпы құрылымы және мақсаты. Генератордың реле-реттегішпен бірлікте жұмыс жасауы. Реле- реттегіштер, оқып үйренудегі автобустарда қолданылуы, құрылымының ерекшеліктері мен жұмысы. Ақау мүмкіндігі, оның себептері, табу әдістері мен
3.4. Тақырып. Стартер. Қосымша электр қондырғылар.
Стартердің қозғалу қағидасы, құрылымы мен мақсаты. Стартердің орналасуы. Стартердің мүмкін болатын ақаулығы, оның себептері, табу және жою себептері.
Қосымша электр қондырғылары, олардың мақсаттары мен құрылымы, ақау мүмкіндігі, оның себептері, оны табу мен жою әдістері.
3.5. Тақырып. Жарық жүйесі. Жарықтық және дауысты қауіпсіздік.
Жарық құралдары, жарықтық және дауысты қауіпсіздіктің жалпы құрылымы мен мақсаты. Құралдарды қолдану ережесі және жүйеге қосылу.
Фардың жарығын ретке келтіру.
Жарық құралдары, жарықтық және дауысты қауіпсіздіктің мүмкін болатын ақаулығы, себептері, оны табу және жою жолдары.
3.6. Тақырып. Оталдыру жүйесі.
Батареялық оталдыру жүйесінің жалпы сызбасы және мақсаты.
Батареялық оталдыру құрылғыларының қосылуы, орналасуы және мақсаты.
Жоғары және төменгі күштегі тоқтың шынжыры.
Оталған кезде двигательдегі жылулық режимін, экономикалық және күшке
4.1. Тақырып. Трансмиссияның жалпы құралы және бағыты.
Трансмиссия құралы және бағыты. Көпірдің бір немесе бірнеше негізгі трансмиссия деталін және бірлігін жинау. Трансмиссиялық май және конситентті жағу, оларды пайдалану, негізгі қасиеті және маркіленуі.
4.2. Тақырып. Беріліс қорабы, гидротрасформатор, механикалық редуктор.
Беріліс қорабы, оның бағыты, қызмет мақсаты. Берілу күні. Беріліс қорабының құралы. Беріліс қорабының жұмысы. Гидромеханикалық беріліс.
Гидротрансформатордың жұмысы және құралы. Гидромеханикалық берілісті қолдану тәсілдері.
4.3. Тақырып. Негізгі көпір және карданды беріліс.
Негізгі беріліс және карданды бағыт. Карданды берілістің құралы және қызмет ету қағидасы. Басты беріліс, оның құрылымы мен жұмыс істеу принципі.
Дифференциал құрылғысы, жұмыс істеу принципі. Дөңгеленетін редуктор.
Жетекші көпірлер. Карданды және негізгі өткізілімдердің жұмысы, атқаратын қызметі, құрылымы. Ақаулар, оның белгілері, себептері, жою жолдары.
5-Бөлім. АЛЫП ЖҮРУ ЖҮЙЕСІ .
5.1. Тақырып. Автобустардың шанақтары. Қосымша жабдықтар .
Автобустың шанағын алып жүруші оның жалпы қондырғысы, ішкі және сыртқы жабдықтар. Кабина мен салонның желдеткіштері: желдеткіш люктері мен каналдары, айналу форточкалары. Жүргізушінің реттеу орындығы. Жолаушылар, жинау кассалары мен конпостерлер орындарын қондыру мен қарсы маңдайшалар.
Айналар және олардың автобуста орналасуы. Қондырғы, жетек және әйнек тазалағыштар жұмысы. Желдік әйнекті жууға арналған қондырғы. Жылыту жұмысының сызбасы және автобус салонын жылыту жүйесі. Автобус салонының есіктерін басқару сызбасы. Радио күшейткіш қондырғы және оның автобуста пайдаланылуы. Қозғалыстың қауіпсіздігіне қосымша жабдықтың дұрыс болмауының әсері. Автобуста медициналық дәрі дәрмек пен өрт сөндіргіштерді орналастыру.
5.2. Тақырып. Алдыңғы және артқы аспалар.
Автобустың алдыңғы аспасының маңызы мен қондырылуы. Алдыңғы дөңгелектерді қондырудың бұрыштары. Алдыңғы аспа бөлшектерінің жұмысы.
Артқы аспаның қондырылуы мен жұмысы. Дөңгелектерді қондыру, олардың құрылысы мен бекітілуі. Пневматика шиналардың құрылысы, олардың саралануы. Шиналардағы ауа қысымдарының нормасы. Аспа, дөңгелек, шиналардың ақаулық белгілері және оларды жөндеудің әдістері.
6-Бөлім. БАСҚАРУ МЕХАНИЗМДЕРІ.
6.1. Тақырып. Рөлдік басқару.
Рөлдік басқарудың маңызы, орналасуы, жалпы құрылысы және жұмысы.
Рөлдік басқаруларға қойылатын негізгі талаптар. Рөлдік механизмнің құрылысы, жұмыс істеу принципі және маңызы. Айналу сызбасы. Рөлдік трапицияның маңызы. Рөлдік тартымдардың құрылысы және олардың топсалары. Алдыңғы дөңгелектердің тәуелсіз аспасы кезінде рөлдік механизмдер түрлері. Рөлдік басқарудың қуат жұтушы жалғастырғыш құрылысының маңызы. Рөлдік басқарудың бұрыштық редукторы мен карданды валы.
Рөлдік басқарудың күшейткішінің жұмыс істеу принципі мен маңызы.
Рөлдік басқарудың гидравликалық күшейткішінің жұмысы мен құрылысы және маңызы. Сорғы жетегі белбеуін тартуды реттеу тәртібі. Рөлдік басқару жүйесіндегі май радиаторының құрылысы мен маңызы.
6.2. Тақырып. Тежегіштер жүйесі.
Тежегіш жүйесінің маңызы. Тежегіштер механизмдерінің түрлері. Оқып үйренетін автобустарындағы тежегіш жүйесі құралдарының орналасу сызбасы.
Гидравликалық жетектердің бөлшектері мен қосындысы, торабтары, жұмыс құралдары мен құрылысы және маңызы. Пайдаланылатын тежегіш сұйықтықтары, олардың қасиеттері. Тежегіштердің гировакуумды күшейткіштерінің жұмысы, құрылысы, жұмыс істеу принципі, маңызы.
Тежегіш механизмінің пневматикалық жетекпен сызбасы. Оқып үйренетін автобустардағы тежегіш жетектерінің бөлшектері және торабтары, құралдарының құрылысы. Орналасуы және маңызы. Тежегіштің пневматикалық жетек жүйесіндегі ауа қысымын бақылау.
Тежегіш жүйелерінің артық қосымға, тұрақ, жұмысшы құралдарының жұмысы, қондырғысы және маңызы. Тұру тежегішінің апаттық тежеу үшін қондырғының жұмыс принципі мен маңызы. Тығыздалған ауаны беру үшін шығудың орналасуы.
Тежегіш камераларының құрылғысы, орналасуы және жұмысы. Серіппе энергоаккумуляторының жұмысы істеу принципі, орналасуы, маңызы.
Пневматикалық тежегіш жүйелерінің ауа баллондарының құрылымы мен орналасуы. Пневматикалық тежегіш жүйесіндегі конденсатты қатудан сақтайтын жұмыс, орналасуы, жұмыс істеу принципі және маңызы. Қорғаныс клапандарының құрылымы және тежегіштердің пневматикалық жүйесінің басқа құрылымдарының орналасуы және маңызы. Қозғалыс қауіпсіздігі мен бақылау әдісі үшін тежегіш жүйелерінің жақынтатудың маңызы.
7-Бөлім. ТЕХНИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ НЕГІЗДЕРІ.
7.1. Тақырып. Пайдалану материалдары және олардың шығын нормалары.
Пайдалану материалдары және олардың маңызы. Шина, аккумулятор батареяларының қатардан тез шығуын болдыратын жағдайлар және пайдалану материалдарын көп шығару. Шина және аккумуляторлық батареялардың қызмет ету мерзімі.
Жағар май шығынының деңгейі. Таулы жерлерде, жол бойындағы ауыр жұмыс жағдайында, төменгі температурада жанармайдың шығыны. Моторлы және трансмиссиялық майлардың, пластикалық майлар мен арнайы сұйықтардың шығын деңгейі. Шина мен аккумуляторлық батареялардың қызмет ету мерзімін көтеру, жанар май және басқа пайдалану материалдарын үнемдеу жолдары.
7.2. Тақырып. Бөлшектердің ақаулары және ұсталымдары.
Конструктивті, өндірістік, пайдалану ақаулары, табиғи тозу (механикалық, коррозиялық, аброзивті, шаршағандық). Тозуды болдыратын түрлі себептер.
Ақаулардың пайда болуына тозудың әсері және жанасқан бөлшектердің прогрессивті өсуі.
Тозудың соңы және олардың жөндеу аралық жүріс агрегаттары мен қозғалыс қауіпсіздігіне әсері.
7.3. Тақырып. Автобустың техникалық жағдайының диагностикасы.
Автобустың техникалық жағдайы түсінігі. Қалпын анықтаудың құралдары мен әдістері. Автобустарға техникалық қызмет көрсетуде қалпын анықтаудың ролі. Қалпын анықтаудың түрлері.
7.4. Тақырып. Автобустардың техникалық қызметтері туралы негізгі Автобустарды ашық және жабық алаңдарда сақтау ережелері.
Автобустарды тұрақтарға қою. Төменгі температура қозғалтқышының тозуы мен жұмыс істеуіне әсері. Қысқы уақыттарда пайдаланатын қозғалтқышты жылыту әдістері. Автобусты сақтауға қойған кезде жүргізушінің міндеттері; қауіпсіздік талаптары. Автобустарға техникалық қызмет көрсетудің жоспарлы алдын-алу жүйелері және қажет болғанда жөндеудің маңызы. Автобустарға техникалық қызмет көрсетудің түрлері; мерзімді орындалуы. Автобустарға күнделікті техникалық қызмет көрсету кезінде орындалатын негізгі жұмыстар.
Автобустарды күз-қыс және көктемгі-жаз мезгілдерінде пайдалануға дайындау кезінде орындалатын негізгі жұмыстар. Уақытылы және сапалы техникалық қызмет көрсетудің автобустың ақауын жою оның жұмыс өнімділігі мен қозғалыс қауіпсіздігіне әсері. Автобустарға техникалық қызмет көрсетудің кестесі. Жөндеу түрлері. Автобустарды жөндеуге қою және оны жөндеуден қабылдап алу тәртібі.
Жүру алдында, жұмыста жүргенде және оның гаражға оралғанында автобустың техникалық жағдайын ұстауда жүргізушінің міндеттері.
Автобустардың жөндеу аралық жүрістерінің төменгі деңгейлері. Жаңа және күрделі жөндеуден шыққан автобустарды сыннан өткізу ережелері. Автобусты жөндеу мен техникалық қызмет көрсету есебі бойынша негізгі құжаттар.
7.5. Тақырып. Автобусқа күнделікті техникалық қызмет және қорытынды Бақылап қарау. Оның маңызы. Автобусты бақылап қарау бойынша
7.6. Тақырып. N1, N2 техникалық қызмет және мерзімдік.
Номерлік (ТО-1 және ТО-2) және мерзімдік техникалық қызмет көрсетулерді орындау кезінде жұмыс көлемі, алшақтығы және маңызы.
Автокөліктерге техникалық қызмет көрсету бойынша орындалатын жұмыстар
7.7. Тақырып. Еңбек қауіпсіздігі. Қоршаған ортаны қорғау.
Автобустарға техникалық қызмет көрсету кезіндегі жалпы қауіпсіздік талаптар. Газ, этильдік бензин және басқа улы пайдалану сұйықтықтарынан улану қаупі, паркте және оның сыртында уланудың алдын алу шаралары.
Электр құралдарын пайдалану кезінде қауіпсіздік ережелері. Техникалық қызмет көрсету кезінде еңбекті қауіпсіздеу. Өрттің алдын алу қауіпсіздігі шаралары, автобуста өртті сөндіру ережесі. Автокөліктік транспортта жылжымалы құралды жөндеуге және техникалық қызмет көрсету, пайдалану кезінде қоршаған ортаға зиян келтіруді азайтудың негізгі шаралары.
Автокөліктің қозғалтқыштарының жұмсаған газдарының түтін деңгейі мен токсилігін төмендету бойынша шаралар.
үлгілі тақырыптық жоспары мен бағдарламасы. Зертханалық-практикалық сабақтар.
Тәжірибесіз сабақ
Тәжірибемен сабақ
Кривошипті шатунды механизм.
Майланатын жүйе.
Карбюраторды суықтандыру жүйесі.
Дизельдік двигательді азықтандыру жүйесі.
Электр құрылғылары.
Кардандық өткізу және ағымды мост Жүргізу бөлімі Салқындату мен майлау жүйесінің двигателіне техникалық қызмет көрсету Карбюраторлық двигателдің қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету Дизельдік двигательдің қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету Электр құрылғыларына техникалық қызмет көрсету Трансмиссияға техникалық қызмет Жүргізу бөліміне техникалық қызмет көрсету Рульдік басқаруға техникалық қызмет Тоқтату жүйесіне техникалық қызмет Автобустың шанағына техникалық қызмет N1. Сабақ. Кривошипті-шатунды механизм.
N2. Сабақ. Газ үлестергіш механизм.
Газ үлестергіш механизмді бөлшектеу және жинақтау, оның детальдық құрамын және өзара әрекетін зерттеу. Клапанды реттеу тәсілдері.
N3. Сабақ. Салқындату жүйесі.
Сұйықтық насосын, желдеткішті бөлшектеу және жинақтау, термостат N4. Сабақ. Майлау жүйесі.
Майлау насосын, фильтрін, редукциялық және сақтандыру клапанындарын бөлшектеу және жинақтау, майлау каналдары мен трубажелілерін тазарту.
N5. Сабақ. Карбюраторлы двигательді жабдықтау жүйесі.
Карбюраторлық двигательді жабдықтау жүйесін бөлшектеу, құрылымын N6. Сабақ. Дизельді двигательді жабдықтау жүйесі.
Дизельді двигательдің отын аппаратурасын бөлшектеу, құрылымын зерттеу, N7. Сабақ. Электрожабдық.
Аккумуляторлық батарея құрылымын зерттеу. Генератор, стартерді бөлшектеу, құрылымын зерттеу, реттеу және жинақтау. Бақылау-өлшеуіш Электрожабдықтар үлгісін зерттеу.
Электр тізбегіндегі ақауларды анықтау және болдырмау тәсілдері.
N8. Сабақ. Сцепление
Сцеплениені бөлшектеу және жинақтау, сцепление мен оның привозының құрылымын зерттеу.
N9. Сабақ. Беріліс қорабы.
Беріліс қорабын бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Ауысу механизмінің жұмысын және құрылымын зерттеу.
№ N10. Сабақ. Карданды беріліс және жетекші мост.
Карданды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу. Негізгі берілісті бөлшектеу, олардың құрылымын зерттеу. Дифференциалды бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу. Жартылай осьті шешіп алу, оның N11. Сабақ. Жүретін бөлік.
Ресра, амортизаторды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Пневмоподвеска құрылымын зерттеу. Дөңгелекті шешіп алу, оның құрылымын зерттеу және орнына қайта салу. Шинаны монтаждау және қайта монтаждау.
N12. Сабақ. Рульдік басқару.
Руль механизмін, приводын бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу.
Рульдік басқарудың гидрокүшейткішінің құрылымын және жұмысын зерттеу.
N13. Сабақ. Тежегіш жүйе.
Тежегіш жүйе механизмін және гидравликалық приводты бөлшектеу және Тежегіш жүйе механизмі мен пневматикалық приводты бөлшектеу және Аялдамалы тежегішті бөлшектеу, құрылымын зерттеу және жинақтау.
N14. Сабақ. Двигательдерге, салқындату және майлау жүйесіне техникалық Белгіленген реттілікпен цилиндрлер басындағы болттарды (гайкаларды)
двигатель цилиндрлеріндегі компрессияны компрессометрмен тексеру.
Алыс және беріліс трубажелілері мен хранштейн нығайтылуын бекіту. Двигатель Радиатор, су насосы, трубажелі, шланглюг қақпағы, тігу крайнигінің қосылу Радиатор, желдеткіш, су насосы, трубажелі, шланг хомуттарының Құю крайниктерін тазалау. Желдеткіш белдігінің жағдайын және тартылуын тексеру. Белдіктің тартылуын реттеу. Желдеткіш және су насосының Жалюз әрекетін тексеру. Термостат жұмысын тексеру. Двигательді майлау жүйесінің қосылуындағы герметикалықты тексеру, олардың нығайтылуын нықтау. Майды күрделі және жеңіл тазалайтын фильтрден қалдықты төгу. Фильтр элементтерінің жағдайын тексеру, күрделі тазалау фильтрінің дискісін тазалау, жеңіл тазалау фильтрін ауыстыру. Двигатель картерінің желдеткіш жүйесін тазарту. Май құю және оның қысымын тексеру. Двигатель картеріне үстеме май құю. Двигатель картеріндегі майды ауыстыру. Дизельді двигательге қызмет Кіші айналым, айналым санының күрт артып, кемуі жағдайында орташа және үлкен айналым кезіндегі двигатель жұмысын іске қосу, жылыту және Двигательдерге қызмет көрсетудегі қауіпсіздік талабы.
N15. Сабақ. Карбюраторлы двигательдердің қоректену жүйесіне техникалық Глушительді, ауа фильтрін, жанар-жағар май багын, жанар-жағар май желісін, жанар-жағар май фильтрін, жанар-жағар май насосын, карбюраторды Ауа фильтрін жуу және жағдайын тексеру. Өндірістік санитария, қауіпсіздік талаптары және қоректену жүйесі бойынша жұмыстарды орындаудағы өртке N16. Сабақ. Дизельді двигательдің қоректену жүйесіне техникалық қызмет Жанар-жағар май фильтрлерін жуу. Жанар-жағар май жүйесінен ауаны жою. Жұмыс істеуші двигательдерде жанар-жағар май беруші насостардың ақауларын тексеру. Двигательдің форсункаларының ақауларын тексеру.
Форсункаларды реттеу мен тексеру тәсілдері. Двигательдің иінді білігінің бос жүрісіндегі минимальды айналымдарды ретке келтіру. Двигательде жоғарғы қысымды жанар-жағар май насостарын қондыру тәсілдері. Жанар-жағар май
17. Сабақ. Электржабдықтар аспаптарына техникалық қызмет көрсету.
Аккумулятор батареяларын бүлінуден тазарту. Аккумулятор батареялары Аккумуляторда электролит деңгейін тексеру және дистилденген су құю.
Электролиттің қалыңдығын тексеру. Аккумулятордың зарядталу деңгейін Батарейкаларды қондыру. Оның қосылуы мен нығайтылуының дұрыстығын Корпус пен бөлуші қақпағын бүлінуден тазарту. Подшивникті майлау.
Бөлуші детальдарының жағдайын тексеру, бөлуші контактілерін тазалау. Тұтану қондырғысын тексеру мен орналастыру. Стартерді қосу детальдарының жағдайын тексеру. Стартер жағдайын тексеру; стартер механизмін майлау мен жуу, қосылыс контактілерін тазалау. Дыбыс сигналының әрекеті мен жағдайын тексеру.
Сигналдың дыбыс күшін реттеу. Бактегі жанар-жағар май деңгейін, май қысымын, су температурасының көрсеткіштер қызметін тексеру. Шамдардың, бұрылыстарды көрсетушілердің, стоп-сигналдарды сөндірулердің қосылу мен Автобустағы ақаулы шамдарды өзгерту мен қосылуын тексеру. Фарлардың, артқы фарлардың, стоп-сигналдардың жағдайын тексеру. Фарларды ретке келтіру N18. Сабақ. Трансмиссияға техникалық қызмет көрсету.
Сцеплениенің қосылу механизмі әрекетін тексеру. Беріліс қораптарына майдың құйылуы мен деңгейін тексеру, герметикалық қосылуды тексеру, беріліс қораптары картеріндегі майды ауыстыру. Беріліс қораптарын басқару желісін Кардандар жағдайын тексеру. Подшивниктерді майлау. Артқы мост N19. Сабақ. Жүретін бөлімге техникалық қызмет көрсету.
Дөңгелектерді шешу мен орналастыру. Дискісіз дөңгелектерді қондыру.
Кузов еденінің биіктігін реттеу. Реттеушіні шешіп алу, бөлшектеу, жинау және Шиналарды монтаждау мен қайта монтаждау. Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, шиналарға ауа толтыру. Шиналардағы ауа қысымын тексеру. Су ваннасында сынау арқылы камералардың бұзылған жерін анықтау.
Дөңгелектерді балансировкалау. Жүріс бөлігі мен трансмиссияға қызмет
20. Сабақ . Рульдік басқаруға техникалық қызмет көрсету .
21. Сабақ. Тежегіш жүйесіне техникалық қызмет көрсету.
Тежегіштерді, олардың желілерін, компрессор жағдайын, детальдарды майлауды реттеу мен тексеруді және тежегіштер түрін қарастыру.
22. Сабақ. Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету.
Кузовты нығайту мен жағдайын тексеру. Құлыптарды, есіктерді ашу шектеулерін, әйнек көтергіштерді, әйнек тазартушыларды, жылу жүйесін, желдеткішті, салон есігін ашу және жабу механизмдерін тексеру. Орындықтардың Радтокүшейткіш құрылғысын тексеру. Айналарды тексеру. Жүргізуші Жолаушылар автокөлік кәсіпорны, олардың құрылымы мен міндеттері.
Жолаушы автокөлігінің техникалық-пайдаланушылық көрсеткіштері.
Қалалық және қала сыртындағы бағыттар бойынша автобустар жұмысы.
Ведомствалық автобустар мен маршрутты таксилер жұмысының ерекшеліктері.
Автомобиль көліктеріндегі техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау.
N1 тақырып. Жолаушылар автокөлік кәсіпорны, олардың құрылымы мен міндеттері Жолаушы автокөлік кәсіпорнының міндеттері мен құрылымы. Автобустық тасымалдау түрлері: қала ішінде, қала сыртында, қалааралық, халықаралық.
Автобустармен жолаушылар тасымалын басқарудың жалпы схемасы. Автобус жүргізушісінің міндеті; оның жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі Сандық көрсеткіштер: тасымалдау көлемі, жолаушы айналымы, жұмыстың машина-сағаты. Сапалық көрсеткіштер: техникалық дайындық көрсеткіші, линияға шығу коэффициенті. Линияға автобустарды шығару көлемін арттыру бойынша шаралар. Линияда қозғалыс құрамының болу ұзақтығы. Қозғалыс Хабар беру жылдамдығы. Жолаушылар жүрісінің орташа аралығы мен хабар беру жылдамдығын арттыру бойынша шаралар. Жүрісті пайдалану коэффициенті. Жүрісті пайдалану коэффициентін арттыру шаралары.
Сыйымдылықты пайдалану коэффициенті. Орташа мерзімдік жүріс. Жалпы N3 тақырып. Линиядағы автобустар жұмысына диспетчерлік жетекшілік.
Жолаушы автомобильдері тасымалдауы жұмысына жетекшілік етудің диспетчерлік жүйесі. Орталықтандырылған диспетчерлік қызмет. Қозғалмалы құрамды линияға шығаруды ұйымдастыру мен қозғалыс кестесін орындау.
Автобустарды басқа бағыттарға қосу тәртібі. Линияда жұмыс істеп жатқан автобус жүргізушілерімен диспетчерлік байланыс құралы. Линиядағы Линиядағы қозғалыс құрамын қабылдау тәртібі. Ауысым аяқталуында линиядан автобустар қайтқан кезде жол парақтарын беру мен толтыру тәртібі.
Жолаушы автокөлігіндегі бақылау-ревизорлық қызмет пен оның міндеті.
Қозғалыс тұрақтылығы және оның мәні. Қозғалыс тұрақтылығын бақылау құралдары. Қала бағытындағы автобустар жұмысы қозғалысының тұрақтылығын Автобустар жұмысының алғашқы есебінің негізгі формалары. Автобустың жол парағы. Билетті есепке алу парағы, қозғалыс тұрақтылығы парағы. Линияда Автобус бағыттарының классификациясы. Аялдау пункттері, олардың орналастырылуы. Бағыт төлқұжаты туралы түсінік. Автобустар қозғалысы жолдарға қойылатын талаптар. Бағыттарды зерттеу және қауіпті учаскелерді қозғалысының кестесі. Қозғалыс құрамының бағытты, бекеттік, бақылау кестелері.
Қозғалыс интервалы. Ауысымдық коэффициенті. Рейс. Айналым рейсі.
Сәтті сағаттардағы автобустар жұмысы. Қажеттілік аялдамалары. Кондукторсыз Жолаушыларды автобустармен арнайы тасымалдаудың түрлері мен сипаты (жұмысшыларды жұмысқа одан үйлеріне тасымалдау, бір ретті тапсырыстарға автобустарды бөлу, балаларды тасу, туристік-экскурсиялық тасымалдау).
Автобустарды пайдалану тиімділігін арттыру жолдары. Автобустарда тиеу нормасы. Артық зат тиелген автобустар жұмысының қауіптілігі. Автобустар үшін жанар-жағар май мен майлаушы материалдарды үнемдеу бойынша шаралар.
Жанар-жағар май мен майлау материалдарына талондар беру мен есепке алу N5 тақырып. Жолаушы автокөліктеріндегі тарифтер мен билет жүйесі Автобустардағы жол жүру тарифтері. Автобустарда жолаушылар мен жүктерді тасымалдау, сонымен қатар жекелеген тапсырыстар бойынша автобустарды пайдалану үшін тарифтер қолдану. Қалалық, қала сыртындағы және қалааралық бағыттағы автобустарда жолаушылардың жол ақысын төлеуі үшін Жолаушыларды таксомоторлы тасымалдауды ұйымдастыру. Үкіметтік пайдаланудағы үкіметтік және жолаушы автокөліктерінің жұмысын үйлестіру.
N7 тақырып. Автомобиль көліктеріндегі техника қауіпсіздігі мен еңбекті Автомобиль көліктерінде еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша жалпы ереже. Еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша ұйымдастыру-техникалық шаралары:
ескертпе жазулар, плакаттар, нұсқаулар, семинарлар, сақтандыру құралдары және тағы басқалары.
Нұсқауларды рәсімдеу тәртібі. Өндірістік жарақат және кәсіби ауру.
Өндірістегі бақытсыз жағдайларды есепке алу мен тіркеу ережесі.
Автобустарды сақтауға арналған алаңдарға қойылатын талаптар. Жолдар, алаңдар, кірулер мен шығулар. Ғимаратты желдету мен жылыту. Алаңдар мен Линияға шығу алдында және тұраққа оралу кезінде автобустардың техникалық жағдайын және оның агрегаттарын тексерудегі техника қауіпсіздігі Этилденген бензин мен антифризді қолданудағы техника қауіпсіздігі Автобустар мен автобус тіркемелерінің техникалық жағдайы мен құрал- Автобустарда жолаушыларды тасымалдаудағы техника қауіпсіздігі ережесі.
Жолаушы автокөлігі кәсіпорнында, вокзалдарда, автотұрақтар мен автобустарда өрт қауіпсіздігінің жалпы талаптары. Жолаушы автокөлігі кәсіпорнындарын, вокзалдарды, автотұрақтар мен автобустарды өртке қарсы жағдайына көшіру жоспары. Өртке қарсы қолданатын құрал-жабдықтар мен оларды пайдалану тәртібі. Автобуста және тұрақта өрт шыққан жағдайда жүргізушінің әрекеті. Отты өшірушіні пайдалану әдістері. Автобустан өрт N8 тақырып. Автобустарды пайдалануда қоршаған ортаны қорғау.
Автобустарды жөндеу, техникалық қызмет көрсету және пайдалануда қоршаған ортаға залалды әсерін төмендету бойынша негізгі шаралар.
Двигательдердің өңделген газдарының түтіндеу деңгейін және көміртекті азайту бойынша шаралар. Дизельді двигательді автобустарда өңделген газдағы көміртектің нормасы мен бақылау әдістері. Қоршаған ортаның ластанбауы үшін жауапкершілікте болу.
пәні бойынша тақырыбының үлгілі жоспары және бағдарламасы.
Автокөлік қозғалысының негізгі теориясы.
Нашар ауа райы жағдайында автокөлікті басқару.
Таулы жолдарда автокөлікті басқару.
Жоғары қарқынды жолдарда автокөлікті басқару.
Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері.
Жол қозғалысы ережесінің негізгі жағдайы.
Жүргізушінің құқықтық жауапкершілігі.
Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың Қалада және қаладан тыс жердегі қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару. Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және мұзды кезде жүргізу.
Автокөлікті түнгі уақытта және жаман ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
N5 Тақырып. Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай Мүмкін болатын транспорттық-жол оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен ситуациялық талдау жасауға болады.
Тунелде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт Сабақтың тақырыбы білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындығы, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты N9 Тақырып. Алғашқы медициналық көмек көрсетілу.
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
- орамалды;
- стералъді;
15. Дөңгелек бұзылған кезде қолдық құралды пайдалану арқылы көліктік
- бұғана;
- бастары
18. Зақымданушыны тасу техникасы:
"АВТОБУС ЖҮРГІЗУДІҢ" үлгілік тақырыптық жоспары және Тақырыптар мен тапсырмалар Сағат са- Тә- жі- ри- бе- сіз мен №N1 Тақырып. Тренажер- де оқыту Басқару органдарымен танысу, өлшемді-бақылау құралымен және автобус құралы- мен танысу. Педальмен және басқарудың тетіктерімен жұмыс істеу тәсілін оқыту. Ав- тобусты жұмысқа дайындау. Двигательдің жүруі және тоқтатылуы №N2 Тақырып. Автодром- да үйрету.
Тежеудің тәсілдері. Шығу және кіру тәртібінде қосылған туралығы бойынша қозға- лысы Қозғалыста айналу және бұрылу Арт жағымен қозғалу Қақпадан өту Орынды жерде автобусты тоқтату Бірінші бақылау сабағы N3 Тақырып. Қозғалыс жағдайында тұрақты ке- дергілермен көшелерде оқыту Баяу қарқында қозғалыспен жолдарда автобусты жүргізу Қарқынды қозғалысты жолдарда автобусты жүргізу Сүйретудегі қозғалыс Әр түрлі қаладағы қозғалыс жағдайларында жүргізу Қорытынды бақылау жұмысы Ескерту: қорытынды да жүргізуді оқыту уақыты түнгі уақытта жүргізілетіні көрсетілген.
N1 Тақырып. Тренажерде оқыту.
Сабақтың мақсаты: басқару органдарын пайдалануды және бақылау құралдарын пайдалануды оқыту, автобусты жұмысқа дайындау, жүру алдында оның техникалық жағдайын тексеру. Қауіпсіздік қозғалысына кедергі жасайтын ақауларды дұрыстау, қауіпсіздік әдісімен двигательді тоқтату және жіберуді N1 Тапсырма. Басқару мүшелерімен, өлшемді-бақылау құралдарымен және автобус құралымен танысу.
Педальдің қызметін және басқару рычагінің әдісін оқыту. Автобусты жұмысқа дайындау. Двигательді тоқтату және жүргізу.
Автобустың ішкі және сыртқы құралдарымен танысу. Жүргізушінің жұмыс орны. Бойы бойынша орындықтар. Рульде дұрыс отыру тәртібі. Арт жағын көрсететін айналарды пайдалану тәсілі.
Басқару мүшелерінің (негізгі және көмекші) орналасуымен танысу. Айна сүртетінді және айна жуатынды пайдалану тәсілі.
Дәрігерлік дәрі-дәрмектермен, өрт сөндірумен және автобуста орналасқан құралдар жинағымен танысу.
Жолды бақылау кезінде басқару мүшелерінің қызметін оқыту:
- педальдің тұтасуын ұстау және жіберу;
- дроссель педалін ұстау және жіберу;
- екі педальмен келісілген қызмет;
- автобусты орнынан қозғауға сәйкес келетін тұрақталатын тормоз және рычагпен, дроссельмен, педальдің тұтасуының қызметі;
- бұрылатын белгілерді қосу және ажырату;
- автобусты тоқтатумен сәйкес келетін тұрақталатын тормоз және тетікпен, дроссельмен, педальдің тұтасыуының қызметі;
- автобусты тоқтатумен сәйкес келетін тұрақталатын тежегіш және тетікпен, дроссельмен, педальдың тұтасуының қызметі;
- гидромеханикалық тапсырыс кезінде автобусты басқару мүшелерімен қызмет жасау тәсілі Автобусқа май құю. Автобустың техникалық жағдайын тексеру, ақаулардың пайда болуын тексеру.
двигательді іске қосуды дайындау. Қорабты рычагтың орналасуын тексеру.
Оталдыруды қосу. Тұтқада қолдың қауіпсіз орналасуы. Двигательді жылжыту.
Бақылау құралдарының көрсеткіштерін қадағалау.
Двигательді тоқтату. Двигательді жүргізу. Жылыту құралдарын пайдалану тәсілі.
Сабақтың мақсаты: Барлық тәртіптің сақталуымен автобусты басқарудың бірінші дағдылы қатысушыларға дарыту.
N2 Тапсырма. Тежегіштер тәсілі. Ішкі және сыртқы тәртіпте қосылған тура тәртіпті қозғалыс.
Кең ара қашықтықта тура тәртіппен қозғалу, автобустың бір қалыптылығы.
Қауіпсіздік тәртіп негізінде автобусты тоқтату. Гидравликалық тапсырыс кезінде туралық бойынша қозғалыс әдісі.
Орнынан қозғау, қысқа аралықта қарқынды қуып жіберу, жоғары тапсырмаға шығу. Педаль дросселінің жылдамдығының жоғарлауымен және төмендеуімен тура келетін қозғалыс.
Шығусыз тәртіпте тапсырысқа қосылу:
- педаль дросселінің жылдамдығын төмендету, тежегіш беру (қажет кезде);
- бірігуді қосу, қораб рычагын бейтарап жағдайында айналдыру, автобустың жүгі және жолдың жағдайы;
- бірігуді ажырату және төменгі тапсырысты іске қосу;
- автобусты тоқтату.
Абайсызда тежегіштің тоқтап қалу кезінде двигатель тежегішінің тәсілін Шұғыл тежегіш және шығусыз тәртіпте тапсырманы қосудың дағдысын дамыту үшін жаттығуды қайталау.
N3 Тапсырма. Қозғалыста айналу және бұрылу.
Орнынан қозғау. Солға белгісін іске қосу. Солға бұрылу, тура қозғалысы.
Бұрылу белгісін ажырату. Жоғары тапсырысқа өту, оңға бұрылу белгісін іске қосу. Аралық тапсырмаға көшу. Оңға бұрылу, тура жүру. Бұрылыс белгісін ажырату. Жоғары тапсырысқа өту.
Солға бұрылу белгісін іске қосу. Айналып оң жаққа қозғалу. Аялдама.
Бұрылыс белгісін қосу, аралық тапсырмаға өту, 90 бұрылыспен оңға бұрылу.
Аялдама. Бұрылыс белгісін ажырату.
Сигнализацияны қолданумен 90 бұрылыста оңға және солға айналмалы қозғалыс.
Кедергілер арасында оңға және солға айналмалы бұрылу. Автобусты айналдыруды үйрету дағдысын дамыту үшін жаттығуды қайталау, сигнализацияны қолдану және қозғалысты есептеу.
Орнынан қозғау. Ішкі және сыртқы тапсырыстарын тура қосу қозғалысы.
Айналу үшін ыңғайлы орын таңдау.
Артқы жақты қолданумен және қолданудың шектелмеген мөлшерде бұрылу.
Гидромеханикалық тапсырыс кезінде бұрылу тәсілдері.
N4 Тапсырма. Артқы жағымен қозғалыс.
Алдыңғы жаққа орнынан қозғау. Автобусты тоқтату, тоқталынатын тежегішпен тежегіш беріп тоқтату. Автобустың артындағы жолды тексеру. Артқы жағындағы белгіні іске қосу. Қауіпсіздік талаптарды қадағалап артқы жақтың қозғалысын жалғастыру.
Артқы терезе жағындағы ашық есік арқылы жолдарды қараумен тура артқы Кедергілер арасында артқы жағымен оңға және солға қозғалысы.
"Сегізділік" бойынша артқы жағымен айналмалы қозғалыс. Жағалай шалғай жатқан қабырға бойымен тура арт жағымен қозғалу. Аялдама, артқы жағымен қабырғадан айналып өту.
Гидромеханикалық тапсырыс кезінде артқы жағымен қозғалу тәсілі. Барлық қауіпсіздік тәртібін сақтаумен артқы жақтың қозғалысының дағдысын дамыту үшін жаттығуларды қайталау.
N5 Тапсырма. Қақпадан өту.
Орнынан қозғау. Қақпаға тура қарсы жағдайлар алдыңғы және артқы жақпен қақпадан өту. Қабырғаға бекітіліп тұрған қақпадан артқы және алдыңғы жақпен айналып өту. Оңға және солға айналумен алдыңғы жақпен қақпадан айналып өту, қақпадан шығар алдында тоқтау қажет.
Қауіпсіздік талабын және сақтау өлшемдерін қараумен артқы жақпен қақпадан шығу.
N6 Тапсырма. Тапсырылған орынға автобусты тоқтату.
Тротуарда автобусты тоқтату. Автобус аялдамасы:
- "Тоқта" сызығы;
- екі тақталық дөңгелектен алдыңғы дөңгелекпен;
- екі тақталық дөңгелекпен артқы дөңгелекпен;
- екі тақталық дөңгелектен барлық дөңгелекпен.
Артқы жақпен автобусты тоқтату:
- тротуарда;
- жолдың жағасына;
- маневр жасау арқылы автобусты тоқтату.
Гаражда алдыңғы және артқы жағымен кіру, тұраққа автобусты орнына қою. Алдыңғы жағымен гараждан шығу.
Гидромеханикалық беріліс кезінде орынды жерге автобусты тоқтату әдісі.
Сигнализацияны қабылдай отырып және қауіпсіздікті сақтай отырып, әртүрлі жағдайларда нақты орынға автобусты тоқтату дағдысын үйрету үшін жаттығуларды қайталау. Автобусты тоқтатқан кезде авариялық ситуациядан сақтану.
1-ші бақылау сабағы.
Сабақтың мақсаты: әртүрлі қозғалыс жағдайында тәртіпті қадағалау, сызықта автобустың техникалық жағдайын оқыту.
N7 Тапсырма. Аз қарқынды қозғалыспен жолдарда автобусты жүргізу .
Қаладағы жолдарға аз қарқынды қозғалыспен шығу. Қауіпсіздік дистанциялардағы транспорттық құралдарды жүргізу. Жүретін жолға шығар алдында тәртіптілікті және сақтылықты ұстау керек. Бағытталу қозғалысының өзгеруі. Қуысқа кіру, бұрылыстан өту, қуыстан шығу. Артқы жақты пайдаланумен және пайдаланусыз бұрылыстар. Қақпаға алдыңғы және артқы жақпен кіру, қақпадан шығу. Қысқа жолдарда қауіптілік шараларды сақтай отырып, қарсы келе жатқаннан айналып өту. Қауіпсіз аралықтарды және арақашықтықты қадағалаумен басып озу.
Реттелінген және реттелінбеген қиылыстардан өту.
Қиылысқа жету кезінде қауіпсіздікті сақтау шаралары. Негізгі көшені көзбен тез қарап анықтау. 20 метр қашықтықта көру кезінде реттелінбеген қиылыстың озу тәртібін практикалық үйрету. Реттелінген қиылыстың алдында тоқтау. Трамвай қозғалысы және сол көшеде трамвай жол болған кезде қиылыстан өту.
ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҚАЙТА ДАЙЫНДАУДЫҢ ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМАСЫ.
Көлік құралдарының "В" санатынан "С" санатына жүргізушілерді қайта барлы- Практикалық (зертханалық-практика- Көлік құралын басқарудың негізі және жол қауіпсіз- дігі.
"Көлік құралын басқарудың негізі және жол қауіпсіз- дігі"
** Жүргізу оқу уақытынан тыс 10 сағат көлемінде жүргізіледі.
Үлгілік тақырыптық жоспары және "Техникалық қызмет көрсету және Жеңіл автокөліктің жалпы құрылымы.
Техникалық қызмет жасау негізі Автокөліктің техникалық қызмет жасауы бойынша жұмыстың тәртібі және кезеңділігі, түрлері.
Эксплуатациялық ақаудың ұсақ белгілері.
N1 Тақырып. Автокөліктің жалпы құрылымы және саралануы.
Автокөліктердің мақсаты мен саралануы. Автокөліктердің жалпы құрылымы. Механизмдері мен жүйелері, негізгі бөлшектері арасындағы N2 Тақырып. Техникалық қызметтің негізі.
Техникалық қызмет N1, N2 және маусымдық техникалық қызмет.
Ұсақ эксплуатациялық ақаулардың белгілер және оларды жою:
- дөңгелекті ауыстыру, дөңгелекті құрастыру және қайта құрастыру;
- басқарылатын дөңгелектің айналымындағы люфтінің барлығын тексеру;
- құралдардың қалқанына белгі беретін жарығын қосумен байланысты ақаулықты тексеру;
- электролиттік деңгейді және аккумуляторлық батареялардың бұзылу
- шамның және олардың ауыстыруының жұмысқа қабілеттілігін тексеру;
ҚАУІПСІЗДІГІ" тақырыбының үлгілік жоспары және пән бағдарламасы.
Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері ҚАУІПСІЗДІГІ" тақырыбының үлгілік жоспары және пән бағдарламасы.
Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жоғары жылдамдықта әртүрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері.
Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың Қалада және қаладан тыс жерлерде қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару. Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және Автокөлікті түнгі уақытта және жаман ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау N4 Тақырып. Жоғары қарқынды жолдарда автокөлікті басқару Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
N5 Тақырып. Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әртүрлі жол-көлік оқиғаларында Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай Мүмкін болатын жол-көлік оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен Тунельде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт Сабақтың тақырыбы: білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындығы, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты N9 Тақырып. Алғашқы медициналық көмек көрсетілу
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
- таспақаша;
15. Дөңгелек бұзылған кезде қолдағы құралды пайдалану арқылы көліктік Зертханалық-практикалық сабағы.
Кривошипті шатундық механизм Карбюраторды салқындату жүйесі Дизельдік двигательді қоректендіру жүйесі Электр қондырғылары.
Сцепление
Беріліс қорабы
Салқындату мен майлау жүйесінің двигателіне техникалық қызмет көрсету Карбюраторлық двигателдің қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету Дизельдік двигателдің қоректендіру жүйесіне техникалық қызмет көрсету детальдарының құрылымын және өзара әрекетін зерттеу .
N2. Сабақ. Газ үлестіргіш механизм.
Газ үлестіргіш механизмді бөлшектеу және жинақтау, оның детальдық құрамын және өзара әрекетін зерттеу. Клапанды реттеу тәсілдері.
Сұйықтық насосын, желдеткішті бөлшектеу және жинақтау, термостат Майлау насосын, фильтрін, редукциялық және сақтандыру клапанындарын бөлшектеу және жинақтау, майлау каналдары мен трубажелілерін тазарту.
Карбюраторлық двигательді жабдықтау жүйесін бөлшектеу, құрылымын N6. Сабақ . Дизельді двигательді жабдықтау жүйесі .
Дизельді двигательдің отын аппаратурасын бөлшектеу, құрылымын зерттеу, N7. Сабақ. Электрожабдық Аккумуляторлық батарея құрылымын зерттеу. Генератор, стартерді бөлшектеу, құрылымын зерттеу, реттеу және жинақтау. Бақылау-өлшеуіш Электр тізбегіндегі ақауларды анықтау және болдырмау тәсілдері.
N8. Сабақ. Сцепление.
Сцеплениені бөлшектеу және жинақтау, сцепление мен оның привозының Беріліс қорабын бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Ауысу механизмі жұмысын және құрамын зерттеу.
N10. Сабақ. Карданды беріліс және жетекші мост.
Карданды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу. Негізгі берілісті бөлшектеу, олардың құрылымын зерттеу. Дифференциалды бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу. Жартылай осьті шешіп алу, оның Ресор, амортизаторды бөлшектеу және жинақтау, оның құрылымын зерттеу.
Пневмоподвеска құрылымын зерттеу. Дөңгелекті шешіп алу, оның құрылымын зерттеу және орнына қайта салу. Шинаны монтаждау және қайта монтаждау.
Руль механизмін, приводын бөлшектеу және жинақтау, құрылымын зерттеу.
Рульдік басқарудың гидрокүшейткішінің құрылымын және жұмысын зерттеу.
Тежегіш жүйе механизмін және гидравликалық приводты бөлшектеу және Тежегіш жүйе механизмі мен пневматикалық приводты бөлшектеу және Аялдамалы тежегішті бөлшектеу, құрылымын зерттеу және жинақтау.
N14. Сабақ. Двигательдерге, салқындату және майлау жүйесіне техникалық Белгіленген реттілікпен цилиндрлер басындағы болттарды (гайкаларды)
Двигатель цилиндрлеріндегі компрессияны компрессометрмен тексеру.
Алыс және беріліс труба желілері мен хранштейн нығайтылуын бекіту. Двигатель Радиатор, су насосы, трубажелі, шланглюг қақпағы, төгу крайнигінің қосылу жағдайы мен герметикалығын тексеру.
Радиатор, желдеткіш, су насосы, трубажелі, шланг хомуттарының Құю крайниктерін тазалау. Желдеткіш белдігінің жағдайын және тартылуын тексеру. Белдіктің тартылуын реттеу. Желдеткіш және су насосының Жалюз әрекетін тексеру. Термостат жұмысын тексеру. двигательді майлау жүйесінің қосылуындағы герметикалықты тексеру, олардың нығайтылуын нықтау. Майды күрделі және жеңіл тазалайтын фильтрден қалдықты төгу. Фильтр элементтерінің жағдайын тексеру, күрделі тазалау фильтрінің дискісін тазалау, жеңіл тазалау фильтрін ауыстыру. Двигатель картерінің желдеткіш жүйесін тазарту. Май құю және оның қысымын тексеру. Двигатель картеріне үстеме май құю. Двигатель картеріндегі майды ауыстыру. Дизельді двигательге қызмет Кіші айналым, айналым санының күрт артып, кемуі жағдайында орташа және үлкен айналым кезіндегі двигатель жұмысын іске қосу, жылыту және N15. Сабақ. Карбюраторлы двигательдердің қоректену жүйесіне техникалық Глушительді, ауа фильтрін, жанар-жағар май багын, жанар-жағар май желісін, жанар-жағар май фильтрін, жанар-жағар май насосын, карбюраторды Ауа фильтрін жуу және жағдайын тексеру. Өндірістік санитария, қауіпсіздік талаптары және қоректену жүйесі бойынша жұмыстарды орындаудағы өртке N16. Сабақ. Дизельді двигательдің қоректену жүйесіне техникалық қызмет көрсету Жанар-жағар май фильтрлерін жуу. Жанар-жағар май жүйесінен ауаны жою. Жұмыс істеуші двигательдерде жанар-жағар май беруші насостардың ақауларын тексеру. Двигательдің форсункаларының ақауларын тексеру.
Форсункаларды реттеу мен тексеру тәсілдері. Двигательдің иінді білігінің бос жүрісіндегі минимальды айналымдарды ретке келтіру. Двигательде жоғарғы қысымды жанар-жағар май насостарын қондыру тәсілдері. Жанар-жағар май N17. Сабақ. Электржабдықтар аспаптарына техникалық қызмет көрсету Аккумулятор батареяларын бүлінуден тазарту. Аккумулятор батареялары Аккумуляторда электролит деңгейін тексеру және дистилденген су құю.
Электролиттің қалыңдығын тексеру. Аккумулятордың зарядталу деңгейін Батарейкаларды қондыру. Оның қосылуы мен нығайтылуының дұрыстығын Корпус пен бөлуші қақпағын бүлінуден тазарту. Подшивникті майлау.
Бөлуші детальдарының жағдайын тексеру, бөлуші контактілерін тазалау. Тұтану қондырғысын тексеру мен орналастыру. Стартерді қосу детальдарының жағдайын тексеру. Стартер жағдайын тексеру; стартер механизмін майлау мен жуу, қосылыс контактілерін тазалау. Дыбыс сигналының әрекеті мен жағдайын тексеру.
Сигналдың дыбыс күшін реттеу. Бактегі жанар-жағар май деңгейін, май қысымын, су температурасының көрсеткіштер қызметін тексеру. Шамдардың, бұрылыстарды көрсетушілердің, стоп-сигналдарды сөндірулердің қосылу мен Автобустағы ақаулы шамдарды өзгерту мен қосылуын тексеру. Фарлардың, артқы фарлардың, стоп-сигналдардың жағдайын тексеру. Фарларды ретке келтіру Сцеплениенің қосылу механизмі әрекетін тексеру. Беріліс қораптарына майдың құйылуы мен деңгейін тексеру, герметикалық қосылуды тексеру, беріліс қораптары картеріндегі майды ауыстыру. Беріліс қораптарын басқару желісін Кардандар жағдайын тексеру. Подшивниктерді майлау. Артқы мост Дөңгелектерді шешу мен орналастыру. Дискісіз дөңгелектерді қондыру.
Кузов еденінің биіктігін реттеу. Реттеушіні шешіп алу, бөлшектеу, жинау және Шиналарды монтаждау мен қайта монтаждау. Қауіпсіздік шараларын сақтай отырып, шиналарға ауа толтыру. Шиналардағы ауа қысымын тексеру. Су ваннасында сынау арқылы камералардың бұзылған жерін анықтау.
Дөңгелектерді балансировкалау. Жүріс бөлігі мен трансмиссияға қызмет N20. Сабақ. Рульдік басқаруға техникалық қызмет көрсету.
N21. Сабақ. Тежегіш жүйесіне техникалық қызмет көрсету.
Тежегіштерді, олардың желілерін, компрессор жағдайын, детальдарды майлауды реттеу мен тексеруді және тежегіштер түрін қарастыру.
N22. Сабақ. Автобус кузовына техникалық қызмет көрсету.
Кузовты нығайту мен жағдайын тексеру. Құлыптарды, есіктерді ашу шектеулерін, әйнек көтергіштерді, әйнек тазартушыларды, жылу жүйесін, желдеткішті, салон есігін ашу және жабу механизмдерін тексеру. Орындықтардың Радиокүшейткіш құрылғысын тексеру. Айналарды тексеру. Жүргізуші Міндеттері мен құрылымы. Автобустық тасымалдау түрлері: қала ішінде, қала сыртында, қалааралық, халықаралық. Автобустармен жолаушылар тасымалын басқарудың жалпы схемасы. Автобус жүргізушісінің міндеті; оның жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі ролі.
N2 тақырып. Жолаушы автокөлігінің техникалық пайдаланушылық Сандық көрсеткіштер: тасымалдау көлемі, жолаушы айналымы, жұмыстың машина-сағаты. Сапалық көрсеткіштер: техникалық дайындық көрсеткіші, линияға шығу коэффициенті. Линияға автобустарды шығыру көлемін арттыру бойынша шаралар. Линияда қозғалыс құрамының болу ұзақтығы. Қозғалыс Хабар беру жылдамдығы. Жолаушылар жүрісінің орташа аралығы мен хабар беру жылдамдығын арттыру бойынша шаралар. Жүрісті пайдалану коэффициенті. Жүрісті пайдалану коэффициентін арттыру шаралары.
Сыйымдылықты пайдалану коэффициенті. Орташа мерзімдік жүріс. Жалпы N3 тақырып. Линиядағы автобустар жұмысына диспетчерлік жетекшілік.
Жолаушы автомобильдері тасымалдауы жұмысына жетекшілік етудің диспетчерлік жүйесі. Орталықтандырылған диспетчерлік қызмет. Қозғалмалы құрамды линияға шығаруды ұйымдастыру мен қозғалыс кестесін орындау.
Автобустарды басқа бағыттарға қосу тәртібі. Линияда жұмыс істеп жатқан автобус жүргізушілерімен диспетчерлік байланыс құралы. Линиядағы Линиядағы қозғалыс құрамын қабылдау тәртібі. Ауысым аяқталуында линиядан автобустар қайтқан кезде жол парақтарын беру мен толтыру тәртібі.
Жолаушы автокөлігіндегі бақылау-ревизорлық қызмет пен оның міндеті.
Қозғалыс тұрақтылығы және оның мәні. Қозғалыс тұрақтылығын бақылау құралдары. Қала бағытындағы автобустар жұмысы қозғалысының тұрақтылығын Автобустар жұмысының алғашқы есебінің негізгі формалары. Автобустың жол парағы. Билетті есепке алу парағы, қозғалыс тұрақтылығы парағы. Линияда орналастырылуы. Бағыт төлқұжаты туралы түсінік. Автобустар қозғалысы жолдарға қойылатын талаптар. Бағыттарды зерттеу және қауіпті учаскелерді қозғалысының кестесі. Қозғалыс құрамының бағытты, бекеттік, бақылау кестелері.
Қозғалыс аралығы. Ауысымдық коэффициенті. Рейс. Айналым рейсі. Сәтті сағаттардағы автобустар жұмысы. Қажеттілік аялдамалары. Кондукторсыз Жолаушыларды автобустармен арнайы тасымалдаудың түрлері мен сипаты (жұмысшыларды жұмысқа одан үйлеріне тасымалдау, бір ретті тапсырыстарға автобустарды бөлу, балаларды тасу, туристік-экскурсиялық тасымалдау).
Автобустарды пайдалану тиімділігін арттыру жолдары. Автобустарға тиеу нормасы. Артық зат тиелген автобустар жұмысының қауіптілігі. Автобустар үшін жанар-жағар май мен майлаушы материалдарды үнемдеу бойынша шаралар.
Жанар-жағар май мен майлау материалдарына талондар беру мен есепке алу N5 тақырып. Жолаушы автокөліктеріндегі тарифтер мен билет жүйесі.
Автобустардағы жол жүру тарифтері. Автобустарда жолаушылар мен жүктерді тасымалдау, сонымен қатар жекелеген тапсырыстар бойынша автобустарды пайдалану үшін тарифтер қолдану. Қалалық, қала сыртындағы және қалааралық бағыттағы автобустарда жолаушылардың жол ақысын төлеуі үшін N6 тақырып. Ведомствалық автобустар мен бағыттық таксилер Жолаушыларды таксомоторлы тасымалдауды ұйымдастыру. Үкіметтік пайдаланудағы үкіметтік және жолаушы автокөліктерінің жұмысын үйлестіру.
N7 тақырып. Автомобиль көліктеріндегі техника қауіпсіздігі мен еңбекті Автомобиль көліктерінде еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша жалпы ереже. Еңбекті қорғау, техника қауіпсіздігі және өндірістік санитария бойынша ұйымдастыру-техникалық шаралар; ескертпе жазулар, плакаттар, нұсқаулар, семинарлар, сақтандыру құралдары және тағы Нұсқауларды рәсімдеу тәртібі. Өндірістік жарақат және кәсіби ауру.
Өндірістегі бақытсыз жағдайларды есепке алу мен тіркеу ережесі.
Автобустарды сақтауға арналған алаңдарға қойылатын талаптар. Жолдар, алаңдар, кірулер мен шығулар. Ғимаратты желдету мен жылыту. Алаңдар мен Линияға шығу алдында және тұраққа оралу кезінде автобустардың техникалық жағдайын және оның агрегаттарын тексерудегі техника қауіпсіздігі Этилденген бензин мен антифризді қолданудағы техника қауіпсіздігі Автобустар мен автобус прицептерінің техникалық жағдайы мен құрал- Автобустарда жолаушыларды тасымалдаудағы техника қауіпсіздігі ережесі.
Жолаушы автокөлігі кәсіпорнында, вокзалдарда, автотұрақтар мен автобустарда өрт қауіпсіздігінің жалпы талаптары. Жолаушы автокөлігі кәсіпорнындарын, вокзалдарды, автотұрақтар мен автобустарды өртке қарсы жағдайына көшіру жоспары. Өртке қарсы қолданатын құрал-жабдықтар мен оларды пайдалану тәртібі. Автобуста және тұрақта өрт шыққан жағдайда жүргізушінің әрекеті. Отты өшірушіні пайдалану әдістері. Автобустан өрт N8 тақырып. Автобустарды пайдалануда қоршаған ортаны қорғау.
Автобустарды жөндеу, техникалық қызмет көрсету және пайдалануда қоршаған ортаға залалды әсерін азайту бойынша негізгі шаралар. Двигательдердің өңделген газдарының түтіндеу деңгейін және көміртекті азайту бойынша шаралар. Дизельді двигательді автобустарда өңделген газдағы көміртектің нормасы мен бақылау әдістері. Қоршаған ортаның ластанбауы үшін пәні бойынша тақырыбының үлгілік жоспары және бағдарламасы.
Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері.
Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың Қалада және қаладан тыс жердегі қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару. Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және Автокөлікті түнгі уақытта және нашар ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
N5 Тақырып. Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай Мүмкін болатын жол-көлік оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен Тунелде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт Сабақтың тақырыбы білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындығы, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
- ауыздан ауызға, ауыздан мұрынға.
15. Дөңгелек бұзылған кезде қолда бар құралды пайдалану арқылы көліктік
26. Гипотермикалық пакет-контейнерді пайдалану.
Басқару органдарымен танысу, өлшемді-бақылау құралымен және автобус құралы- мен танысу. Педалъмен және басқарудың тетіктерімен жұмыс істеу тәсілін оқыту. Ав- тобусты жұмысқа дайындау. Двигательдің жүруі және тоқтатылуы Тежеудің тәсілдері. Шығу және кіру тәртібінде қосылған туралығы бойынша қозға- Ескерту: қорытынды да жүргізуді оқыту уақыты түнгі уақытта жүргізілетіні Сабақтың мақсаты: басқару органдарын пайдалануды және бақылау құралдарын пайдалануды оқыту, автобусты жұмысқа дайындау, жүру алдында оның техникалық жағдайын тексеру. Қауіпсіздік қозғалысына кедергі жасайтын ақауларды дұрыстау, қауіпсіздік әдісімен двигательді тоқтату және жіберуді N1 Тапсырма. Басқару мүшелерімен, өлшемді-бақылау құралдарымен және Педальдің қызметін және басқару рычагінің әдісін оқыту. Автобусты Автобустың ішкі және сыртқы құралдарымен танысу. Жүргізушінің жұмыс орны. Бойы бойынша орындықтар. Рульде дұрыс отыру тәртібі. Арт жағын Басқару мүшелерінің (негізгі және көмекші) орналасуымен танысу. Айна Дәрігерлік дәрі-дәрмектермен, өрт сөндірумен және автобуста орналасқан
- автобусты орнынан қозғауға сәйкес келетін тұрақталатын тормоз және рычагпен, дросселмен, педальдің тұтасуының қызметі;
- автобусты тоқтатумен сәйкес келетін тұрақталатын тормоз және тетікпен, дросселмен, педальдің тұтасыуының қызметі;
- автобусты тоқтатумен сәйкес келетін тұрақталатын тежегіш және тетікпен, дросселмен, педальдың тұтасуының қызметі;
- гидромеханикалық тапсырыс кезінде автобусты басқару мүшелерімен қызмет жасау тәсілі.
Двигательді іске қосуды дайындау. Қорабты рычагтың орналасуын тексеру.
Оталдыруды қосу. Тұтқада қолдың қауіпсіз орналасуы. Двигательді жылжыту.
Двигательді тоқтату. Двигательді жүргізу. Жылыту құралдарын пайдалану Сабақтың мақсаты: Барлық тәртіптің сақталуымен автобусты басқарудың N2 Тапсырма. Тежегіштер тәсілі. Ішкі және сыртқы тәртіпте қосылған тура Кең ара қашықтықта тура тәртіппен қозғалу, автобустың бір қалыптылығы.
Қауіпсіздік тәртіп негізінде автобусты тоқтату. Гидравликалық тапсырыс тапсырмаға шығу. Педаль дросселінің жылдамдығының жоғарлауымен және
- педаль дросселінің жылдамдығын төмендету, тежегіш беру (қажет кезде);
- бірігуді қосу, қораб рычагын бейтарап жағдайында айналдыру, автобустың Абайсызда тежегіштің тоқтап қалу кезінде двигатель тежегішінің тәсілін Шұғыл тежегіш және шығусыз тәртіпте тапсырманы қосудың дағдысын Орнынан қозғау. Солға белгісін іске қосу. Солға бұрылу, тура қозғалысы.
Бұрылу белгісін ажырату. Жоғары тапсырысқа өту, оңға бұрылу белгісін іске қосу. Аралық тапсырмаға көшу. Оңға бұрылу, тура жүру. Бұрылыс белгісін Солға бұрылу белгісін іске қосу. Айналып оң жаққа қозғалу.
Аялдама. Бұрылыс белгісін қосу, аралық тапсырмаға өту, 90 бұрылыспен оңға бұрылу. Аялдама. Бұрылыс белгісін ажырату.
Сигнализацияны қолданумен 90 бұрылыста оңға және солға айналмалы Кедергілер арасында оңға және солға айналмалы бұрылу. Автобусты Орнынан қозғау. Ішкі және сыртқы тапсырыстарын тура қосу қозғалысы.
Артқы жақты қолданумен және қолданудың шектелмеген мөлшерде бұрылу.
Алдыңғы жаққа орнынан қозғау. Автобусты тоқтату, тоқталынатын тежегішпен тежегіш беріп тоқтату. Автобустың артындағы жолды тексеру. Артқы жағындағы белгіні іске қосу. Қауіпсіздік талаптарды қадағалап артқы жақтың Артқы терезе жағындағы ашық есік арқылы жолдарды қараумен тура артқы Кедергілер арасында артқы жағымен оңға және солға қозғалысы.
"Сегізділік" бойынша артқы жағымен айналмалы қозғалыс. Жағалай шалғай жатқан қабырға бойымен тура арт жағымен қозғалу. Аялдама, артқы жағымен Гидромеханикалық тапсырыс кезінде артқы жағымен қозғалу тәсілі. Барлық қауіпсіздік тәртібін сақтаумен артқы жақтың қозғалысының дағдысын дамыту Орнынан қозғау. Қақпаға тура қарсы жағдайлар алдыңғы және артқы жақпен қақпадан өту. Қабырғаға бекітіліп тұрған қақпадан артқы және алдыңғы жақпен айналып өту. Оңға және солға айналумен алдыңғы жақпен қақпадан Қауіпсіздік талабын және сақтау өлшемдерін қараумен артқы жақпен Гаражда алдыңғы және артқы жағымен кіру, тұраққа автобусты орнына Гидромеханикалық беріліс кезінде орынды жерге автобусты тоқтату әдісі.
Сигнализацияны қабылдай отырып және қауіпсіздікті сақтай отырып, әртүрлі жағдайларда нақты орынға автобусты тоқтату дағдысын үйрету үшін жаттығуларды қайталау. Автобусты тоқтатқан кезде авариялық ситуациядан 2-ші бақылау сабағы.
Сабақтың мақсаты: әртүрлі қозғалыс жағдайында тәртіпті қадағалау, N7 Тапсырма. Аз қарқынды қозғалыспен жолдарда автобусты жүргізу.
дистанциялардағы транспорттық құралдарды жүргізу. Жүретін жолға шығар алдында тәртіптілікті және сақтылықты ұстау керек. Бағытталу қозғалысының өзгеруі. Қуысқа кіру, бұрылыстан өту, қуыстан шығу. Артқы жақты пайдаланумен және пайдаланусыз бұрылыстар. Қақпаға алдыңғы және артқы жақпен кіру, қақпадан шығу. Қысқа жолдарда қауіптілік шараларды сақтай отырып, қарсы келе жатқаннан айналып өту. Қауіпсіз аралықтарды және арақашықтықты Қиылысқа жету кезінде қауіпсіздікті сақтау шаралары. Негізгі көшені көзбен тез қарап анықтау. 20 метр қашықтықта көру кезінде реттелінбеген қиылыстың озу тәртібін практикалық үйрету. Реттелінген қиылыстың алдында тоқтау. Трамвай қозғалысы және сол көшеде трамвай жол болған кезде КӨЛІК ҚҰРАЛЫНЫҢ "Д" САНАТЫНАН "В" САНАТЫНА ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІ ҚАЙТА ДАЙЫНДАУДЫҢ ҮЛГІЛІК БАҒДАРЛАМАСЫ.
Көлік құралдарының "В" санатынан "Д" санатына жүргізушілерді қайта барлығы теориялық Практикалық (зертханалық-практикалық)
** Жүргізу оқу уақытынан тыс 10 сағат көлемінде жүргізіледі.
ҚАУІПСІЗДІГІ" пәні бойынша тақырыбының үлгілік жоспары және бағдарламасы. Тақырыптық жоспар Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері.
Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың Қалада және қаладан тыс жердегі қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару. Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және Автокөлікті түнгі уақытта және нашар ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде автокөліктің габаритке әсер етуі .
Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
N5 Тақырып. Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай Мүмкін болатын жол-көлік оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен Тунелде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт Сабақтың тақырыбы білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындығы, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
ауыздан ауызға, ауыздан мұрынға.
жамбас, ұйқы, иықтың артерияның қысылуы;
қолдық құралды пайдалануымен бұрап ширатуды келтіру;
резиналық ширақты келтіру;
мұрынның алдыңғы тампонадасы;
"Статин" ұнтағы мен "Колетекс ГЕМ" салфеткасын қолдану.
15. Дөңгелек бұзылған кезде қолда бар құралды пайдалану арқылы көліктік N1 Тақырып. Шығуға дайындық. Шектеулі жолдардағы жүру әрекеті.
сиымдылығын қарау. Орындықты, артқы жақты көретін айнаны жағдайға келтіру.
Жылдамдық түзу жүру және "Тоқта" деген сызықтың алдына келіп тұру.
Тоқтатудың әр түрлері. Кедергілердің арасымен оңға және солға бұрылу.
Айнымалы жолмен кедергілер бойынша жылдамдықты бірте-бірте көбейту арқылы жүру. Айдау бойынша техникалық жұмыс істеу, дөңгелектердің Артқы жақты көретін айнаны пайдаланып, артқа тіке жүру. Кедергілер арқылы оңға және солға жүру. Түнелде артқы алдыңғы жүріспен жүру.
Автотұраққа автокөлікті алдыңғы және артқы жүріспен қою. Платформаға артқы Артқы жүрісті пайдаланып және пайдаланбай жүру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті пайдаланып кіру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті N2 Тақырып. Жол үстінде жүру.
Жолдарға шығу. Автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру. Көлік құралдарын озып өту. Жолаушылардың өтетін жерлері, халықтық транспорттарының аялдамалары. Бұрылыстар мен айналымдар.
Көпірлерде, туннелдерде және жолдардан жүру. Қиылыстық бұрылыстарына орналасу. Бағдаршам мен реттеушілермен реттелетін, қиылыстармен жүру.
Актокөлік жолдарында тұру және тұрақтану. Екінші деңгейлі жолға өту. Екінші деңгейлі жолдан бас жолға шығу. Тар жолда қарсы келе жатқан көліктен өту.
Темір жол бекеттерінен өту. Күшті қиылыстардан жүру. Күшті көтерілетін және түсетін жолдармен жүру. Құммен жүру. Тұрып қалған немесе бұзылып қалған көлікті қолда бар материалдармен алып жүру немесе шығару.
Тайғанақ жерлерден қозғалу. Тайғанақ жолдарда автокөлікті басқару.
1. шығудың алдында көліктің техникалық жағдайын бақылау.
2. орнынан қозғалу, жылдамдық алу, жылдамдықты ең төменге дейін түсіру, жылдамдықты өзгерту арқылы жүру, тоқтау.
3. шектелген жолдардан жүру.
4. көтеріліп бара жатып тоқтау, жүруді бастау.
5. автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру.
6. автокөлікті тиеу-түсіруге, қызмет көрсететін жерге және автотұраққа беру.
КӨЛІК ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ "Д" САНАТЫНАН "С" САНАТЫНА Көлік құралдарының "В" санатынан "Д" санатына жүргізушілерді қайта дайындаудың үлгілік оқу жоспары Практикалық (зертханалық практикалық)
Техникалық қызмет көрсету және ұйымдастыру Емтихандар :
Барлығы :
** Жүргізу оқу сағатынан тыс 10 сағат көлемінде жүргізіледі.
Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық қауіпсіздік тәсілдері.
Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында тиімді басқарудың тәсілдері.
Алғашқы медициналық көмек көрсетілу* Автокөлікке әсер ететін күштер. Автокөліктің ауырлығы орналасқан ортасы. Дөңгелектің жолмен тіркесуі. Жүру жылдамдығы. Автокөліктің тоқтауы.
Аялдамалық және тоқтау жолы. Автокөліктің бір қалыптылығы және басқарылуы.
Сырғанау түсінігі. Автокөліктің бір жақ бетіне сырғанауынан тұрақтылығы.
Автокөліктің өткізілуі .
Қар көшкіні, мұздық, балшық болған кезде автокөлікті басқарудың Қалада және қаладан тыс жердегі қарлы жағдайдағы жолдарда автокөлікті басқару. Автокөлікті тұманды, шаңды кезде жүргізу тәсілі. Жаңбырлы және Автокөлікті түнгі уақытта және нашар ауа райы жағдайында басқару ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары кезінде тежегіш және қозғалыс бұрылыстары кезінде автокөліктің ерекшеліктері. Таулы жолдың бұрылыстары Бұрылысты орындау кезінде тежеу және қозғалыс уақытында сырғанау Бұрылыстар мен айналыстарды орындау ерекшеліктері. Маневр жасау кезінде тұраққа аялдама жасау кезіндегі габариттер есебі. Кездейсоқтық кезінде қозғалыстан шығу үшін жол-көлік жағдайының дамуын жоспарлаудың маңызы.
N5 Тақырып. Автокөлікті жүргізудегі экономикалық және техникалық Экономикалық жылулыққа электр қуатының және двигательдің жөндеусіз жүйесінің әсері. Жылдамдық алу негізінде қауіпсіздік және экономикалық басқару құқығы. Автокөліктің тежегіш жүйесін реттеу және оның жағдайын N6 Тақырып. Жоғары жылдамдықта әр түрлі жол-көлік оқиғаларында Жүргізушінің дұрыс жүргізе білуі транспорттық жол жағдайларын дамуын болжай біледі, қиын жағдайларды дұрыс әрекет жасап, дұрыс шешім қабылдай Мүмкін болатын жол-көлік оқиғасы әр түрлі жүргізушілердің, велосипед айдаушының, жаяу жүргіншілердің, соның ішінде балалардың тәртіптерінен ситуациялақ талдау жасауға болады.
Тунелде, көпірде, темір жолдарда, ірі бұрылыстарда және басқа да қауіпті жерлерде қауіпсіздік қозғалысын қамтамасыз ететін автокөлікті басқарудың тәсілі.
Шұғыл тежеу әдісі. Қиын сырғанау кезінде жүргізушінің әрекеті. Арт Сабақтың тақырыбы білім орындарында құрылады және өзгертілген жағдайларды оқылуға дейін қажет екеніне тәуелді. Сонымен қатар, оқу тобының құрамы, кәсіби дайындығы, оқып жатқандардың өтініші және тілегі есептелінеді.
Құқықтық жауапкершіліктің және заң бұзушылықтың түрлері және түсінігі.
Әкімшілік тәртіптің орындалуын тәртіпке келтіретін органдар.
Келтірілген зиянға материалдық жауапкершілік. Қылмыстардың белгілері және түсінігі. Басқа да заң бұзушылықтан қылмыстың ерекшелігі. Қылмыс құрамы. Жазалардың мақсаты және түсінігі. Әкімшілік жазадан қылмыстық жауапкершіліктің ерекшеліктері. Автокөліктік қылмыстың сипаты. Автокөліктік Зиян келтіргенге азаматтық құқығы. Азаматтық құқық туралы түсінік.
Азаматтық құқық үшін жол-көлікте болған жағдайда кінәнің түсінігі. Жол апаты
1. Ауыз қуысын тазарту техникасы және жоғарғы демалу жолдарын келтіру.
15. Дөңгелек бұзылған кезде қолда бар құралды пайдалану арқылы көліктік " АВТОКӨЛІКТІ ЖҮРГІЗУДІҢ"
үлгілік тақырыптық жоспары және бағдарламасы. Тақырыптық жоспар ** N3 Тақырып толығымен жолдық және климатикалық жағдайлармен анықталады.
N1 Тақырып. Шығуға дайындық. Шектеулі жолдардағы жүру әрекеті.
сиымдылығын қарау. Орындықты, артқы жақты көретін айнаны жағдайға келтіру.
Жылдамдық түзу жүру және "Тоқта" деген сызықтың алдына келіп тұру.
Тоқтатудың әр түрлері. Кедергілердің арасымен оңға және солға бұрылу.
Айнымалы жолмен кедергілер бойынша жылдамдықты бірте-бірте көбейту арқылы жүру. Айдау бойынша техникалық жұмыс істеу, дөңгелектердің Артқы жақты көретін айнаны пайдаланып, артқа тіке жүру. Кедергілер арқылы оңға және солға жүру. Тунелде артқы алдыңғы жүріспен жүру.
Автотұраққа автокөлікті алдыңғы және артқы жүріспен қою. Платформаға артқы Артқы жүрісті пайдаланып және пайдаланбай жүру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті пайдаланып кіру. Қақпадан алдыңғы және артқы жүрісті Жолдарға шығу. Автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру. Көлік құралдарын озып өту. Жолаушылардың өтетін жерлері, халықтық транспорттарының аялдамалары. Бұрылыстар мен айналымдар.
Көпірлерде, туннелдерде және жолдардан жүру. Қиылыстық бұрылыстарына орналасу. Бағдаршам мен реттеушілермен реттелетін, қиылыстармен жүру.
Актокөлік жолдарында тұру және тұрақтану. Екінші деңгейлі жолға өту. Екінші деңгейлі жолдан бас жолға шығу. Тар жолда қарсы келе жатқан көліктен өту.
Темір жол бекеттерінен өту. Күшті қиылыстардан жүру. Күшті көтерілетін және түсетін жолдармен жүру. Құммен жүру. Тұрып қалған немесе бұзылып қалған көлікті қолда бар материалдармен алып жүру немесе шығару.
Тайғанақ жерлерден қозғалу. Тайғанақ жолдарда автокөлікті басқару.
2. орнынан қозғалу, жылдамдық алу, жылдамдықты ең төменге дейін түсіру,
5. автокөліктер арасында қауіпсіз ара қашықтықты сақтай отырып жүру.
6. автокөлікті тиеу-түсіруге, қызмет көрсететін жерге және автотұраққа беру.
даярлау ережелеріне 2-қосымша Беткі жағы Оқыту курстарын бітіргені туралы куәлік Сыртқы жағы (оқыту ұйымының атауы) (наименование учебной организации)
Куәлік Свидетелъство
Сериясы ВN 000000 Серия ВN 0000000 Азамат(ша)__________________ Выдано гр. ____________________ (тегі, аты, әкесінің аты,) (фамилия, имя, отчество)
____ ж."___" _________________ в том, что он(а) обучался(обучаласъ)
____ ж."___" _________________ с"__"_______________ ____ г.
аралығында ___________________ по"__"______________ ____ г ______________________________ по Программе ____________________ бағдарламасы бойынша оқығаны ________________________________ және бітіру емтихандарында и на выпускных экзаменах согласно ______ж."__"______________ протоколуN ________________ _____________ хаттамаға сәйкес от"___"_____________ ____ г.
мынадай бағалар ("қанағаттанар- получил следующие оценки лық", "жақсы", "өте жақсы") ("удовлетворителъно", "хорошо", алғаны жөнінде берілді. "отлично")
Құрылғы және техникалық Устройство и техническое қызмет көрсету______________ обслуживание ____________________ Жолда жүру кауіпсіздік Правила и основы безопасности негізі мен ережерлерінен _____ движения _______________________ Практикалық жүргізу___________ Практическое вождение ___________ Емтихан комиссиясының Председателъ экзаменационной төрағасы________________ комиссии ________________________ Оқыту ұйымының басшысы Руководителъ ______________ учебной организации _____________ М.О. М.П.
______________________________ Выдано водителъское удостоверение ______________________________ серии _______ N ___________________ ____________ жол полициясы Дорожной полицией сериясы_______N №_______________ жүргізуші куәлігін берді. ____"_______________ ____ г.
_____ж."__"_______________ М.П. ____________ М.О. ____________ (подписъ)
(қолы)
Оқу курсын бітіргені туралы куәлік қатаң есептегі құжат болып, тіркеу үшін кезекті номері және А, В, С, Д, Е, Т әріптен тұратын сериясы типографиялық әдіспен енгізіледі. Куәліктің артқы беті қызғылт түсті сақтандыру торымен жабылған, мәтіннің сол жағы мемлекеттік тілде, мәтіннің оң жағы орыс тілінде. Куәліктің өлшемдері: 160х110 см - ашылған көрінісінде, 80-110 см бүгілген сызығы бойынша.
даярлау ережелеріне 3-қосымша Оқыту ұйымы Оқу автомобиліне арналған Көлік техникалық ________________ N _________ жол парағы жарамды, шығуға ________________ _____ж."___"_________ рұқсат етемін Мекен-жайы______ Механик____________ Телефоны________ (қолы)
Жоспарланған уақыт: Маркасы______________ Көлікті жарамды Парктен шығу Мемлекеттік N________ жағдайда _____с._____мин. қабылдап алдым Паркке оралу Шебер________________ Шебер___________ _____с._____мин. (қолы)
Медициналық Спидометрдің көрсетуі: Нақты уақыт:
байқаудан өтті парктен шығар кезде парктен шыққанда ___________________ _____км ____с.____мин.
(қолы, тегі және Паркке оралғанда паркке оралуы аты-жөні) _____км ____с.____мин.
Шеберге тапсырма
Жанар-жағар май
Тұрып қалуы туралы белгілер Паркте және жолда тұрып Тұрып қалу Оқу то- быныңN Оқушының тегі және аты-жөні Жат- тығу қалу себебі уақыты Бакта болғаны__лАлынды:
1.___________л
2.___________л
______________ (қолы)
Жұмыс соңында бакта қалған жа- нар-жағар май ____л Шеберге қосымша тапсырма Паркке, оқыту ұйымына бақылау жұлдызша- лары туралы белгі М.О. Оқыту ұйымының басшысы ____________________________ артқы жағы Барлық са- бының N мен аты-жөні Сабақтың басталуы аяқталуы ғат саны Жүрген жолы км.
Үлгерім бағасы
Оқушы- ның қолы с/мин с/мин (жаз- баша)
Шебер ____________________________ Жұмыс нәтижелері Жүрген жолы Жанар-жағар май шығысы (км)
Оның ішінде техникалық Үнем- Қозға- лыста ақаулар бойынша Жал- пы Норма бойынша Нақ- ты деу Мөлшерден тыс шығын- Оқу жүк- пен На- ряд- та Тұ- рып қалу дау Оқыту ұйымы басшысының орынбасары __________________________ Бас бухгалтер ____________________________ даярлау ережелеріне 4-қосымша (оқыту ұйымының атауы)
Бұйрық
____ж. "____"__________________ N_____ Оқуға қабылдау туралы _____ оқу жылында Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау жоспарына сәйкес бұйырамын:
1. "___" санатындағы көлік құралдары жүргізушілерін даярлау (қайта даярлау) бойынша N______ оқу тобы құрылсын:
N р/с
Тегі, аты, әкесінің аты Туған күні, айы және жылы Мекен-жайы, телефоны Айбаров Мұрат Аманжолұлы Алматы қ., Правда көшесі, 13-үй, 23-пәтер тел. 948-37-22
3. Оқудың басталуы ____ж. "____"_____________
4. Оқудың аяқталуы ____ж. "____"_____________
5. Сабақ режимі____________________________________ (сабақ өткізілетін күндері мен уақыты)
6. Теориялық сабақтар - _________________N кабинеті
7. Көлікке ТҚК жөніндегі зертханалық-практикалық сабақтар - техникалық қызмет көрсету зертханасы - ___________________________№N кабинет даярлау ережелеріне 5-қосымша бастығына (директорына)
азамат (ша)_____________________ (тегі мен аты-жөні)
Өтініш
Мені"___" санатындағы көлік құралына жүргізушілерді даярлау (қайта даярлау) оқу тобына қабылдауыңызды өтінемін. Оқыту режимімен келісемін.
Өзім туралы:________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты)
Туған уақыты:_______________________________________________________ (күні, айы, жылы)
Туған жері _________________________________________________________ Паспорт сериясы___________N№_____________берілген уақыты ___________ (кім және қашан берген)
Медициналық анықтама________________________________________________ Тұрақты тұратын жері (тіркеу)_______________________________________ (толық мекен-жайы)
Жүргізу куәлігі (болғанда):
сериясы_____, N_________, санаты____.
Телефондары: үй ___________________, жұмыс_______________________.
Білімі______________________________________________________________ (қандай білім беру мекемесі, қашан бітірген және аттестаттың (дипломның) N)
Жұмыс орны ______________________________атқаратын лауазымы_________ _____ санатындағы көлік құралының жүргізушісі ретіндегі жұмыс өтілін растайтын құжат.
Мен, _______________________________ азаматымын.
(азаматтығы)
Бұған дейін жүргізуші куәлігім болған жоқ (бастапқы дайындық кезінде);
Көлік құралын жүргізу құқығынан айырылған жоқпын;
Мені жол полициясы жүргізуші куәлігінсіз көлік құралдарын жүргізгенім үшін ұстаған жоқ.
______ ж. "___" ____________ Ескерту. Еңбек кітапшасынан жүргізуші болып жұмысы істегені туралы көшірме жазба немесе нақты көлік құралын бекітіп беру туралы бұйрықтан көшірме жазба, өзіне тиесілі көлік құралын тіркеу құжаттары (сенімхат) және т.б. көлік құралдарын жүргізу өтілін растайтын құжаттар бола алады.
даярлау ережелеріне 6-қосымша ______ж. "___"__________ N______ N ____ оқу тобын шығару туралы ______ оқу жылында Көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау жоспарына
1. _____ ж. "___" ___________ ______ ж. "___"___________аралығында оқыған, мынадай құрамдағы N_____ оқу тобы "____" санатындағы көлік құралдарын жүргізушілерді даярлау (қайта даярлау) бағдарламасы бойынша оқытуды бітіріп шықты деп есептелсін:
Қорытынды аттестация нәтижелері Куәліктің сериясы мен N ОжТК ЖЖЕ Жүргізу р/с Айбаров Мұрат Маратұлы АБ N 0000000
2. Ішкі емтихандар нәтижелері бекітілсін.
3. Ішкі емтихандар қорытындылары бойынша жақсы баға алған адамдарға оқуды бітіргені туралы куәліктер берілсін.
4. Аталған топ біліктілік емтиханын тапсыру үшін ЖП-ның ТЕБ-не ұсынылсын.
даярлау ережелеріне 7-қосымша ТЕБ бастығына Мені________________________________________________________ "___" санатындағы көлік құралдарын жүргізушілерді үйрету жөніндегі N_______ оқу тобына тіркеуіңізді өтінемін.
Мекен-жайы_______________________________ телефоны_________________ Сабақтың басталуы________________, сабақтың аяқталуы_____________
1. Автокөлік құралдарының құрылғылары мен оларға техникалық қызмет көрсету бойынша____________________________________________________ білімі ___________________________ мамандығы_________________________
2. Жол қозғалысы қауіпсіздігі ережелері мен негіздері бойынша жүргізуші куәлігінің болуы________________________________________
3. Медициналық көмек көрсету бойынша___________________________ Өндірістік көлік жүргізіп үйрету шебері:
1.__________________________________, білімі __________________ ____ санатындағы автокөлік құралдарын жүргізушісі ретіндегі жұмыс өтілі - ____ жылды құрайды, оқытып-үйрету құқығын беретін куәлігінің сериясы __________N ___________, _____ ж. "____"
______________ берілген.
Оқушылар тізімі
Тегі, Аты,
Туған күні, айы
Білімі (жүргізуші куәлігі, сериясы, N, кім берген, берілген күні, Тұрғы- Әкесінің аты, және жылы автокөлік құралының санаты)
лықты же-
Жұ- мыс орны рі
Оқыту ұйымының басшысы ______________________ М.О.
_____ ж. "____" _____________ Автокөлік құралын жүргізушіге даярланып жатқан адамдарға арналған 4-бағанда білімі, ал автокөлік құралдарының басқа санаттарына қайта даярланып жатқан жүргізушілер үшін - жүргізуші куәлігі көрсетіледі.
даярлау ережелеріне 8-қосымша Автокөлік құралдарын жүргізуді үйретуді есепке алудың жеке кітапшасы Сақтау және жүргізу ережелері
1. Кітапша оқушыға оқыту ұйымына қабылданған кезде беріледі және ол осы кітапшаны оқу аяқталғанға дейін сақтайды.
2. Оқушы бұл кітапшасыз сабаққа жіберілмейді.
3. Кітапша әр сабақта көлік жүргізуді өндірістік үйрету шеберіне ұсынылып отырады, ол тиісті бағандарда оқушының нақты оқыған уақыты мен алған бағасын жазып, қолын қояды.
4. Оқушы кітапшаны сақтап, оны мұқият ұстауға тиіс.
5. Оқу аяқталғаннан кейін кітапша оқыту ұйымының оқу бөліміне тапсырылады.
(оқушының тегі, аты, әкесінің аты)
N________ оқу тобы
Оқу 20___ ж. "___" ____________ басталды.
Оқу 20___ ж. "___" ____________ аяқталды.
Көлік жүргізуді өндірістік үйретуші шебер_________________________ (тегі, аты-жөні)
Автотренажер: маркасы __________, үлгісі ___________ Оқытуға арналған автокөлік құралдары:
маркасы ________, мемлекеттік N ____________ Фотосурет Оқыту ұйымы (мекемесі) басшысының жапсырылатын орын орынбасары __________________ 20___ ж. "___" _________ І. Автотренажермен және автокөлік құралын жүргізуді оқыту сабағын тіркеу Дата- Басқарма- Бағдарлама бойынша жаттығудың Баға- Қолдары сы ның N атауы Бағдарлама бой- орындалға- Шебер- ынша дің ның Тиісті бағдарлама бойынша жаттығулар саны бойынша қатар саны ІІ. Техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстардың орындалуын есепке алу Датасы Бақылау тексерулер, Күнделікті ТБ Орындалғаны Бағасы Шебердің Оқушының ІІІ. Бақылау тексерулер Жазбалардың қысқаша мазмұны Тексерушінің қолы IV. Көлік жүргізу бойынша ішкі емтихан Практикалық емтиханның 1-сатысы Жаттығулардың нөмірлері Қорытындыбаға Емтихан қабылдаушының қолы, тегі Айып баллдары Қорытынды баға Практикалық емтиханның 2-сатысы Маршруттың нөмірі V. Оқуға барлығы ________ сағат жұмсалды.
Соның ішінде автотренажерларда ________ сағат және автокөлік құралдарын жүргізіп үйренуге ________ сағат, оның ішінде:
жүк көліктерін жүргізуге ________ сағат, автобус жүргізуге ________ сағат, автопоезд жүргізуге ________ сағат.
Көлік жүргізу жөніндегі ішкі емтиханды тапсырды.
Көлік жүргізуге қосымша ________ сағат берілді.
Оқыту ұйымы басшысының орынбасары _________________________ М.О. 20___ ж."___" _________ Қосымша жүргізулерден кейін ішкі емтиханды тапсырды.
М.О. 20___ ж. "___" _________ даярлау ережелеріне 9-қосымша Автомобильді практикалық жүргізу жөніндегі біліктілік емтиханын өткізу әдістемесі
1. Автомобильді практикалық жүргізу жөніндегі біліктілік емтиханы (бұдан әрі - емтихан) үміткер-жүргізушілерге жүргізуші куәліктерін беру мүмкіндігін анықтау мақсатында жүргізіледі.
2. Емтихан жалпы түрде практикалық емтиханның екі сатысынан тұрады (бірінші сатысы - жол қозғалысынан шектелген алаңда немесе автодромда; екінші сатысы - нақты жол қозғалысы жағдайында сынақты жол бағытымен жүргізу).
3. Емтиханның әр бөлігі бір-біріне тәуелсіз мынадай жүйемен бағаланады:
оң баға - "ТАПСЫРДЫ", теріс баға - "ТАПСЫРМАДЫ". Практикалық емтиханның бірінші сатысындағы оң баға теориялық емтиханнан алынатын оң бағаның жарамдылық мерзіміне дейін өз күшінде болады. Егер де үміткер- жүргізуші емтиханның қайсыбір бөлігі бойынша теріс баға алса, онда бұрынғы тапсырған емтиханның бөлігі бойынша қайта тапсырмайды.
4. Үміткер-жүргізуші алған баға емтихан хаттамасына (1 қосымша)
жазылады.
5. Практикалық емтихан жүргізуші куәлігі берілетін санат бойынша жүргізуге рұқсат етілген көлікпен:
1) "А" - бүйір жағындағы тіркемесі жоқ екі дөңгелекті мотоциклмен;
2) "В" - рұқсат етілген салмағы ең көп дегенде 3500 кг болатын және жүргізушінің орындығынан басқа 8 орындығы бар, өзінің техникалық сипаты бойынша шамамен 100 км/сағ. жылдамдықпен жүретін автомобильдермен;
3) "С" - рұқсат етілген салмағы кемінде 7000 кг. болатын жүк автомобильдермен;
4) "Д" - сыйымдылығы кемінде 28 орындықтан тұратын, ұзындығы 7 метрден асатын автобустармен;
5) "Е" - тартқыштары төмендегідей санаттағы КҚ болып табылатын КҚ құрамында:
"В" - рұқсат етілген салмағы кемінде 1000 кг., ал көлік құралы құрамының рұқсат етілген салмағы 3500 кг.-нан асатын тіркемелермен;
"С" - ара қашықтығы 1 м.-ден асатын екі осі бар тіркеме немесе жартылай тіркемемен;
"Д" - бір-біріне жалғанған автобуспен қабылданады.
2. Жол қозғалысынан тыс жердегі алаңда немесе автодромда практикалық емтиханды өткізу
6. Емтихан үміткер-жүргізушілердің нақты санат бойынша КҚ жүргізе алу машықтарын тексеру және нақты жол қозғалысы жағдайымен емтиханның екінші сатысына жіберу мүмкіндігін анықтап жүргізуші куәлігін беру шешімін шығару мақсатында өткізіледі.
7. Практикалық емтиханның бірінші сатысын өткізген кезде үміткер- жүргізушінің тиісті іс әрекеттері мен жүргізе алу машықтары тексеріледі:
а) КҚ басқару кезінде механизмдерін қолдану;
б) артқы айнасына қарау;
в) орнынан қозғалу;
г) шектелген кеңістікте алдыңғы және артқы жүрісін оңтайландыру;
д) маневрдің оңтайлы траекториясын тұрғызу;
е) КҚ дистанциясын, интервалын, көлемді параметрін бағалау;
ж) берілісін ауыстырып қосу;
з) белгіленген орында аялдама жасау;
и) КҚ жүргін бөлігіне қарама қарсы тұраққа қою;
к) боксқа артқы жүріспен кіру;
л) шектелген кеңістікте артқы және алдыңғы жүріспен 180 градусқа бұрылу;
м) мотоциклді бір ғана қолмен жүргізу;
н) мотоциклді арнайы қағылған тақтаның үстімен жүргізу;
о) мотоциклді шағын жылдамдықпен жүргізу;
п) КҚ тікелей артқы жүріспен жүргізу;
р) КҚ артқы ернеуімен платформаға қою.
8. Практикалық емтиханның бірінші сатысы нақты санаттың сынақ жаттығулары жиынтығы бойынша жол қозғалысынан шектелген алаңда немесе автодромда (әрі қарай алаңда) өткізіледі.
9. Сынақ жаттығулар жиынтығы мынандай болып келеді:
1) КҚ "А" санатындағы үміткер-жүргізушілер үшін 3 жаттығу:
№ N 1 жаттығу үлкен дәліз, "көлемді жарты шеңбер", "жүрдек тежеуіл";
№ N 2 жаттығу "жыланшық", "қағылған тақта", "шағын жылдамдықпен жүргізу";
№ N 3 жаттығу үлкен "сегіздік".
Бүйірінде тіркемесі бар мотоциклмен емтихан қабылдаған кезде мынандай қарапайым бөлшектерден тұратын сынақ жаттығуы қолданылады: "жыланшық"
(5м. қадам, дәліздің көлемі 5м.), "үлкен сегіздік" (шығыршықтың сыртқы диаметрі 8м., шығыршық ортасы арасының қашықтығы 6,5м.); "жүрдек тежеуіл";
2) КҚ "В", "С" және "Д" санатының жүргізуші кандиттары үшін үш жаттығудан тұратын үш тәсіл қарастырылған:
N1 тәсіл N 4 жаттығу көтермелеудегі аялдама мен қозғалыс; N5 жаттығу "артқы жүріспен қарама қарсы тұраққа қою"; N6 жаттығу "жыланшық";
№N2 тәсіл N4 жаттығу "көтермелеудегі аялдама мен қозғалыс"; N5 жаттығу "артқы жүріспен қарама қарсы тұраққа қою"; N7 жаттығу "бұрылыс";
№ N3 тәсіл N4 жаттығу "көтермелеудегі аялдама мен қозғалыс"; N5 жаттығу "жыланшық", N8 жаттығу "боксқа кіру";
Емтиханды өткізу тәсілін емтихан қабылдаушы таңдайды және үміткер- жүргізушіге практикалық емтиханды тапсыру алдында жариялайды.
3) КҚ "Е" ("ВЕ", "СЕ", "ДЕ") санатындағы үміткер-жүргізушіге арналған екі жаттығу:
№ N9 жаттығу "платформаға артқы ернеумен қою";
№ N10 жаттығу "артқа қарай түзу жүру".
10. Көлікпен емтихан тапсыруда жүргізуді үйрету үшін (егер де дайындық басқа КҚ жүргізілсе) үміткер-жүргізушіге шектелген алаңнан тыс жерлерде ұзақтылығы ең көп дегенде екі минут болатын сынау түрінде жүргізуге құқық беріледі. Сонымен қатар, КҚ емтиханында өз меншігіндегі көлігі ("А" санаттағы КҚ басқа) болуы керек. Сынау түрінде жүргізуге үйрену кезінде жіберілген қателікке хаттама толтырылмайды және ол емтиханның қорытындысына әсер етпейді.
Сынақ түрінде жүргізуді орындағаннан кейін үміткер-жүргізуші өзінің дайын еместігі туралы жариялап, емтихан тапсырудан бас тарта алады. Мұндай жағдайда орындау ісі практикалық емтиханды тапсыру негізінде есептелмейді.
3. Емтиханның өткізілуін ұйымдастыру
11. Емтихан жеке өткізіледі. Емтихан бір сондай-ақ, бірнеше үміткер- жүргізушілерден қабылданады.
12. Практикалық емтиханның бірінші сатысы екі әдістің біреуімен өткізіледі:
1) үміткер-жүргізуші жеке түрде жиынтықта қарастырылған барлық жаттығуларды орындайды. Мұндай жағдайда жүргізуші кандидат қозғалтқышты өшірмей емтихан қабылдаушыға бірінші жаттығуды орындап келесі жаттығуға дайын екенін хабарлайды;
2) бірнеше жүргізуші кандидаттар кезекпен жиынтықта қарастырылған жаттығуды орындағаннан соң келесі жаттығуды орындауға кіріседі.
Емтиханның өткізілу әдісі емтихандық бөлімшенің материалдық техникалық жабдықталғанына, алаңның орналасуы мен көлеміне, емтихан қабылдаушының және емтихан тапсырушылар мен емтиханға арналған КҚ сан мөлшеріне қарай қарастырылады.
13. КҚ нақты санатына арналған жинақтық жаттығулардың жүйелі түрде орындалуы емтихан қабылдаушымен анықталады.
14. NN1-14 жаттығулар механикалық трансмиссиясы бар КҚ ғана орындалады.
15. КҚ Жолда жүру ережесінің талаптарына және КҚ пайдалануға жіберу жөніндегі негізгі ережеге сәйкес болуы керек.
Жаттығуды орындаудан бұрын КҚ жүруге дайын зонасына қосылып, қозғалтқышы қыздырылып өшірілуі керек, беріліс қорабының иін тірегі бейтарап жағдайда болып, тоқтату тежегіші қосылып тұруы керек.
16. Емтихан мынандай талаптарды қанағаттандыратын алаңда өткізілуі керек:
1) алаң жаттығудың сызбасына сәйкес орналасуы керек (N қосымша);
2) "Көтермелеудегі аялдама мен қозғалыс" атты N жаттығу үшін қағылған эстакада жіберілмейді;
3) көлбеу учаскесінің шамамен 8-16% мөлшеріндей еңіс жолы болуы керек;
4) алаңның жабындысы (с.қ. көлбеу учаскесі) мезгіліне қарай тегіс және беті кедір бұдыр болуы керек;
5) дөңгелектің тұтасу коэффициенті алаңның жабындысынан 0,4 тен төмен болмауы керек.
17. Емтиханды:
1) егер де КҚ қолданыстағы Әдістеменің 15 тармағындағы талаптарға сәйкес келмеген;
2) егерде алаң қолданыстағы Әдістеменің 16 тармағындағы талаптарға сәйкес келмеген жағдайда өткізуге болмайды.
18. Жаттығудың орындалуын бақылау емтихан қабылдаушының қатысуымен немесе техникалық құралдың көмгімен жүзеге асырылады.
Емтиханның өткізілуі барысында білім беру, автокөлік ұйымдарының өкілдері, әскери комиссариат және өзге де ұйымдардың өкілдері (әрі қарай көмекші) көмектесе алады.
4. Емтиханның өткізілуі
19. Емтихан қабылдаушы жүргізуші кандидатты емтиханның өткізілу үлгісі, әдісі, тәртібімен, бағалау жүйесімен таныстырып анықталған сабақтас түрде КҚ нақты санатына арналған жинақтық жаттығуларды орындауды ұсынады.
20. Емтихан қабылдаушының бұйрығымен жүргізуші кандидаты КҚ емтиханында орнына отырып, қозғалыс бағытына дайындалып жаттығуларды орындайды.
21. Емтиханды өткізу барысында емтихан қабылдаушы тапсырманы орындау үдерісін бақылап, уақыт мөлшерін белгілеп, жүргізуші кандидатына бұйрық беріп, бақылау кестесінің көмегімен емтихан парағындағы қателерді жіктеп тіркейді де, жүргізуші кандидатымен жиналған айып баллын қорытындылап әр жаттығу және емтихан бойынша баға қояды.
5. Бағалау жүйесі
22. Қорытынды баға КҚ нақты санатына бойынша жинақталған жаттығуларды орындағаны үшін қойылатын бағаның негізінде шығарылады.
23. Әр жаттығуды орындау дұрыстығы: "ОРЫНДАДЫ" оң бағалау, "ОРЫНДАМАДЫ" теріс бағалау жүйесі бойынша бағаланады.
Әр жаттығу үшін қатаң, орта және кіші болып бөлінетін қате түрінің тізбесі анықталған. Осы жіктелуге сәйкес жіберген әр қателігі үшін жүргізуші кандидатына айып баллы аударылады: қатаң қате үшін 5 балл, орта қате үшін 3 балл, кіші қате үшін 1 балл.
Қате түрлері тізбесінен тұратын бақылау кестесі және жіберілген қателер бойынша айып балл шкаласы бірінші сатыдағы практикалық етмихан Әдістемесінің 2 Қосымшасында көрсетілген.
"ОРЫНДАДЫ" деген баға егер де үміткер-жүргізуші жаттығуларды орындаған кезінде қате жібермеген немесе жіберілген қате саны ең кем дегенде 5 балл болғанда шығарылады.
"ОРЫНДАМАДЫ" деген баға жіберілген қате саны 5 және одан көп болғанда шығарылады.
24. "ТАПСЫРДЫ" деген қорытынды баға практикалық емтиханның бірінші сатысында үміткер-жүргізуші КҚ нақты санаты бойынша қарастырылған барлық жаттығулары үшін "ОРЫНДАДЫ" деген баға алғанда шығарылады.
"ТАПСЫРМАДЫ" қорытынды бағасы практикалық емтиханның бірінші сатысында үміткер-жүргізуші КҚ нақты санаты бойынша қарастырылған екі жаттығуы үшін "ОРЫНДАМАДЫ" деген баға алғанда, немесе жаттығудың біреуін орындаудан бас тартқан кезде шығарылады.
25. Егер де жүргізуші кандидат жинақтық жаттығулардың біреуіне "ОРЫНДАМАДЫ" деген баға алғанда оған осы жаттығуды қайтадан орындау ұсынады. Қайта орындалатын жаттығудың нөмірі емтихандық парақта көрсетіледі.
26. Практикалық емтиханның бірінші сатысы бойынша жаттығуды қайтадан орындаған кезде оң қорытынды шықса жүргізуші кандидатына "ТАПСЫРДЫ"
деген қорытынды баға, ал теріс қорытынды шыққан жағдайда "ТАПСЫРМАДЫ"
деген қорытынды бағасы шығарылады.
6. Ақиқатты жол қозғалысы жағдайында практикалық емтиханның өткізілуі (екінші саты)
27. Емтихан үміткер-жүргізушілердің ақиқатты жол қозғалысы жағдайында нақты санат бойынша КҚ өз бетімен жүргізу машықтарын тексеру және оған жүргізуші куәлігін беру мүмкіндігі туралы шешім шығару мақсатында жүргізіледі.
28. Практикалық емтиханның екінші сатысын жүргізу барысында жүргізуші кандидаттардың мынандай бөлімдер бойынша ЖЖЕ талаптарын орындау және оны қолдану мүмкіндігі тексеріледі:
1) жүргізушілердің жалпы міндеті;
2) арнайы дабылдарды қолдануы;
3) бағдаршам және қолмен реттеушінің белгісі;
4) апаттық дабылдар мен апаттық аялдама белгісін қолдануы;
5) қозғалыстың басталуы, маневрлеу;
6) көлік құралының жүрген бөлігінде орналасуы;
7) қозғалыс жылдамдығы;
8) басып озу, қарама қарсы жолға шығу;
9) тоқтау және тұраққа қою;
10) жол қиылысын кесіп өту;
11) жаяу жүргінші және белгілі бағыттағы көліктердің аялдамасы;
12) теміржол арқылы қозғалыс;
13) белгілі бағыттағы көліктердің басымдылығы;
14) сыртқы жарық беру жабдықтары мен дыбыс дабылдарын қолдану.
29. Практикалық емтиханның екінші сатысы белгілі сынау бағытымен жүргізіледі (әрі қарай бағыт).
Белгілі бағыттың қажетті мөлшері жергілікті жағдайға байланысты болып келеді. Әрбір белгілі бағыт бойынша А4 форматындағы бағыт картасы ресімделіп реттік нөмір беріледі. Барлық бағыттар Алматы, Астана және облыстық ІІД ЖПБ бастықтарымен бекітіледі.
30. Белгілі бағыт көше жол торабы, жол белгілері мен жолтаңба элементтерінің анықталған жиынтығынан тұрып, сондай ақ, үміткер- жүргізушімен ЖЖЕ сақтау арқылы емтихан қабылдаушының тапсырмасы бойынша міндетті іс әрекетті орындау мүмкіндігін қарастыру керек.
7. Емтиханның өткізілуін ұйымдастыру
31. Емтихан жеке түрде өткізіледі.
Емтихандық КҚ емтиханды өткізу барысында үміткер-жүргізуші және емтихан қабылдаушы болуы керек. Сонымен бірге, КҚ иесі (әрі қарай - КҚ иесі)
немесе өкілінің қатысуына болады.
Емтиханға КҚ иесінің қатысуы мақсатты түрде қарастырылуы керек және КҚ басқаратын органдарымен рұқсат беру мақсатында белгілі бағыт бойынша қозғалыс кезінде ол алдыңғы орында отыруы керек.
32. Практикалық емтиханның екінші сатысы мынандай екі әдістің біреуімен өткізіледі:
1) бірнеше жүргізуші кандидат белгілі бір бағыт бойынша кезектесіп жол жүреді;
2) бірнеше жүргізуші кандидат бірнеше бағыт бойынша жол жүреді;
Емтиханның өткізілу әдісі бағыт мөлшеріне, емтихан қабылдаушы, емтихан тапсырушы және пайдаланылатын емтихандық КҚ санына қарай таңдалады.
Емтиханның өткізілуіне жұмсалатын уақытша шығынды оңтайландыру үшін әр жол бағытының бір орыннан шығып, бір орынға келуі мақсатты түрде қарастырылуы керек.
33. Жол бағыты бойынша қозғалу үдерісіндегі бағыт және тапсырма емтихан қабылдаушымен белгіленеді.
34. Көлік құралы ЖЖЕ және КҚ пайдаланудың негізгі Ережесінің талаптарына сәйкес болуы керек.
Емтихан тапсырудың алдында КҚ жол бағытымен жүрер кезде емтихан қабылдаушымен немесе КҚ иесімен бекітілуі керек, қозғалтқышы қыздырылып өшірілуі керек, беріліс қорабының иін тірегі бейтарап жағдайда болып, тоқтату тежегіші қосылып тұруы керек.
35. Белгілі жол бағыты жүргізуші кандидатпен емтихан қабылдаушының мынандай тапсырмасын орындау мүмкіндігімен қамтамасыз етілуі керек:
1) қолмен реттелетін жол қиылысын кесіп өту;
2) біркелкі жол бойымен қолмен реттелмейтін жол қиылысын кесіп өту;
3) бірдей емес жол бойымен қолмен реттелмейтін жол қиылысын кесіп өту;
4) сол жаққа, оң жаққа бұрылу және бұрылыс;
5) бір бағыттағы жол қозғалысына арналған екі не одан да көп жолағы қарастырылған жол учаскесінде қатармен тұру;
6) басып озу;
7) рұқсат етілген аса жоғары жылдамдықпен жүру;
8) жаяу жүргінші жолы және бағыт бойынша КҚ аялдамасы;
9) шұғыл аялдаманы қоса түрлі жылдамдықпен қозғалыс жасағанда тоқтату және аялдау;
Белгіленген жол бағыты КҚ түрлі санатына әсерін тигізетін жоғарыда көрсетілген әрекеттердің орындалу ерекшелігін ескеруі керек.
36. Бағыт бойынша емтиханның өткізілу ұзақтылығы кем дегенде 20 минут болуы керек, дегенмен, жүргізуші кандидаты "ТАПСЫРМАДЫ" деген баға алғаннан соң емтихан мерзімінен бұрын аяқталуы мүмкін.
Үміткер-жүргізуші емтихан қабылдаушының қолданыстағы Әдістеменің 35 тармағында қарастырылған барлық тапсырмасын орындаған жағдайда емтиханның өткізілу уақытының қысқартылуына рұқсат етіледі.
37. Емтихан мынандай жағдайларда өткізілмейді:
1) КҚ қолданыстағы Әдістеменің 34 тармағындағы талаптарға сәйкес келмегенде;
2) жол бағыты қолданыстағы Әдістеменің 29, 30 тармағындағы талаптарға сәйкес келмегенде;
3) жол бағыты учаскелерінің жол қауіпсіздігіне қауіп төндіргенде.
8. Емтиханды өткізу
38. Емтихан қабылдаушы жүргізуші кандидатты емтиханның өткізілу үлгісі, әдісі, тәртібімен, бағалау жүйесімен таныстырып анықталған сабақтас түрде КҚ нақты санатына арналған жинақтық жаттығуларды орындауды ұсынады.
Емтихан қабылдаушы емтихан парағына жол бағытының нөмірін белгілейді.
39. Емтихан қабылдаушының бұйрығы бойынша үміткер-жүргізуші емтихандық КҚ жүргізуші орнына отырып емтихан қабылдаушының нұсқауын тыңдап жол бағыты бойынша қозғалыс жасап жүргізуге дайындалуы керек.
40. Жол бағыты бойынша қозғалған кезде емтихан қабылдаушы үміткер- жүргізушіге бұйрық айтып, тапсырманың дұрыс орындалуын бақылап, емтихан парағына жіберілген қателерді жіктеп белгілейді, үміткер-жүргізушімен жиналған айып баллын есептеп емтиханның қорытынды бағасын шығарады.
Жүргізуші кандидатына емтихан қабылдаушыдан нақты және өз уақытында бұйрық беріліп тұруы керек. Бұрылу немесе тоқтау бұйрығы: "Тоқтауға орын таңдап тоқтаңыз" немесе "Бұрылу орнын таңдаңыз" үлгісі ретінде айтылуы керек.
Жүргізуші кандидаты емтихан қабылдаушының ұсынысы бойынша өз бетінше оңтайлы іс әрекет тәртібін анықтайды.
Жүргізуші кандидатын ЖЖЕ талаптарын қайсыбір жолмен бұзуға итермелеуге тыйым салынады.
Жол қозғалысы қауіпсіздігіне қатер туындаған жағдайда жол көлік оқиғасының орын алуын болдырмау мақсатында емтихан қабылдаушы немесе КҚ иесі (егер де ол болған жағдайда) тез арада емтихандық КҚ жүргізу үдерісіне кедергі жасауы керек.
41. Емтиханның қорытынды бағасы жазылған емтихан парағына емтихан қабылдаушының қолы қойылады.
9. Бағалау жүйесі
42. Практикалық емтиханның екінші сатысы нәтиже бойынша:
"ТАПСЫРДЫ" оң, "ТАПСЫРМАДЫ" теріс баға жүйесімен бағаланады.
43. Емтиханды бағасын анықтау үшін қатаң, орта және кіші болып бөлінетін қате түрінің тізбесі анықталған. Осы жіктелуге сәйкес жіберген әр қателігі үшін үміткер жүргізушіге айып баллдары қойылады: өрескел қате үшін - 5 балл, өрескел емес қате үшін - 3 балл, жеңіл қате үшін - 1 балл.
44. "ТАПСЫРДЫ" деген қорытынды баға емтихан барысында үміткер- жүргізуші бірде бір қате жіберілмесе немесе жіберілген қате бойынша айып баллы кем дегенде 5 болғанда "ОРЫНДАДЫ" деген баға шығарылады. Өзге жағдайда жүргізуші кандидаты "ТАПСЫРМАДЫ" деген баға алады.
даярлау ережелеріне 10-қосымша Емтихан хаттамасы (алдыңғы жағы)
ПРАКТИКАЛЫҚ ЕМТИХАННЫҢ БІРІНШІ САТЫСЫ Датасы _____ Жаттығу нөмірі Емтихан қабылдаушының тегі, қолы Айып баллы Емтихан хаттамасы (артқы жағы)
ПРАКТИКАЛЫҚ ЕМТИХАННЫҢ ЕКІНШІ САТЫСЫ Әдеттегі қате Қателер үшін ай- ып баллының шка- ласы Да- та- сы__ сы- Жол ба- ғы- А. Өрескел
1.1. Осындай құқығы бар КҚ жүргізушілеріне қозғалысы кезінде басымдылық көр- сетпеді (кедергі жасад.)
1.2. Осындай құқығы бар жаяу жүргіншілер мен (немесе) велосипедшілерге қозға- лыс кезінде басымдылық көрсетпеді
1.3. Қарсы қозғалыс жолағына немесе трамвайдың жолына қарсы шықты
1.4. Бағдаршамның немесе қолмен реттеушімен тыйым салынған белгісінен өтіп кетті
1.5. Жазылып берілетін және тыйым салынатын белгі басымдылығының талапта- рын орындамады
1.6. 2.5. белгісі тұрғанда тоқтау жолағын немесе бағдаршамның тыйым салынатын белгісін кесіп өтті
1.7. Басып озу ережесін бұзды
1.8. Бұрылу ережесін бұзды
1.9. Оңға, солға бұрылу кезінде немесе кері бұрылған кезде жүргін бөлігінде тиісті орынға тұрмады
1.10. Теміржол өтпесін кесіп өту ережесін бұзды
1.11. Бекітілген қозғалыс жылдамдығын асырды
1.12. Жол қозғалысына қауіп төнген кезде тоқтамай жылдамдығын төмендетпеді
1.13. ЖКО-ны болдырмау мақсатында емтихандық КҚ жүргізу үдерісіне кедергі жа- сау қажеттілігін тудырған үміткер-жүргізушіның әрекеті мен әрекетсіздігі Б. Өрескел емес
2.1. Тоқтау ережесін бұзды
2.2. Жүру алдында, басқа орынға орналасу, бұрылу кезінде (кері бұрылу) жарық белгісін қоспады
2.3. ақпараттық көрсеткіш белгілерінің, жолтаңбаның талаптарын орындамады (ЖЖЕ 2 Қосымшадағы 1.3., 1.12. белгілерінен басқа)
2.4. Бекітілген жағдайда апаттық дабылдарды немесе апаттық аялдама белгісін қол- данбады
2.5. КҚ қозғалысына көлденең бағытта кедергі жасап туындаған кептелім кезінде жол қиылысын кесіп өтті В. Жеңіл
3.1. Қауіпсіздік белбеуін тақпаған
3.2. Бұрылу белгісін өз уақытында қоспаған және өшірмеген
3.3. КҚ жүргін бөлігінде орналасу тәртібін бұзды
3.4. Жол және метеорологиялық жағдайды ескермей жылдамдық таңдады
3.5. Қажеттіліксіз шағын жылдамдықпен жүрді
3.6. ЖКО-ны болдырмау қажеттілігісіз аяқ асты тежеді
3.7. Сыртқы жарық құралдарын және дыбыс дабылын қолдану тәртібін бұзды
3.8. Өзге КҚ мұқиятсыз болды
3.9. Басқару органдары КҚ сенімсіз қолданады, қозғалыс байсалдылығын қамтама- сыз етпеген
3.10. Артқы айнаны қолданбайды
3.11. Шұғыл түрде тежеуішті басқанда көлік құралын дөңгелегін толығымен немесе жарым жарты қоршады
3.12. ЖЖЕ өзге де бұзушылықтары Барлығы айып баллы Барлығы бағасы даярлау ережелеріне 11-қосымша Практикалық емтиханның бірінші сатысын өткізуге арналған сынақ жаттығуларының жинағы 1. N1 Жаттығу. "Үлкен дәліз", "көлемді жарты шеңбер", "жүрдек тежеуіл" (1-сызба)
1. Мазмұны:
"Үлкен дәліздегі" қозғалыс, сол жақ бұрылыстың (кері бұрылыс) белгісін қолмен беру, "көлемді жарты шеңбер" траекториясы бойынша қозғалу, қозғалыс кезінде берілісті төменнен жоғары және жоғарыдан төмен қарай тікелей ауыстыру, тежеуіл белгісін қолмен қосу, "ТОҚТА" жолағында аялдау.
2. Жүргізуші кандидатына тапсырма:
1) емтихан қабылдаушының бұйрығы бойынша үміткер-жүргізуші:
жүруге дайындық кезінде мотоциклге отыруы керек;
қозғалыс жасауға дайындалуы керек;
қозғалтқышты жіберу керек;
"БАСТАУ СӘТІ" жолағында дайын тұруы керек;
шамның қашық жарығын жағуы керек;
2) емтихан қабылдаушының бұйрығы бойынша үміткер-жүргізуші:
бастау сәтінде орнынан қозғалуы керек;
"үлкен дәлізде" қозғалыс жасап, алдын ала (дәліздің ортасына жеткенге дейін) сол жақ бұрылыс белгісін қолымен қосуы керек;
"көлемді жарты шеңбер" траекториясы бойынша қозғалуы керек;
түзу жүріп, берілісті төменнен жоғары және жоғарыдан төмен ауыстырып қосуы керек;
қолмен тежеуілді қосып, байсалды тежеуілді, "ТОҚТА" жолағынан кем дегенде 0,4м. қашықтықта тоқтауы керек;
3) мотоциклді тоқтатқаннан кейін үміткер-жүргізуші:
бейтарап берілісті қосуы керек;
шамның жарығын сөндіруі керек;
қозғалтқышты өшіруі керек;
мотоциклден түсуі керек;
мотоциклді жүргізуге дайындау керек;
3. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N1 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
N1 Бақылау кестесі
Әдеттегі қателер
Қателер үшін айып баллының шкала- Берілген қозғалыс траекториясынан бас тартты Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- ті Жаттығуды орындау барысында алаңның үстін басып кетті Сол жаққа бұрылған кезде қолымен белгі бермеді "ТОҚТА" жолағынан кем дегенде 0,4м. қашықтықта тоқтады немесе оны басып өтті Жүруге дайындалып орнынан қозғалған кезде қозғалтқышы өшіп қалды "үлкен дәліздің" ортасына жүргеннен кейін қолымен сол жаққа бұрылу белгісін берді берілісті төменнен жоғары және жоғарыдан төмен ауыстырып қоспады тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған тежеу белгісін қолымен көрсетпеді "ТОҚТА" жолағына жетпей шұғыл түрде тежеуілін басты (дөңгелектің қоршалуы)
шамның қашық жарығын қоспады
2. N2 Жаттығу. "жыланшық", "қағылған тақта", "шағын жылдамдық қозғалысы" ( 2-сызба )
4. Мазмұны:
"Жыланшық" траекториясы бойынша қозғалыс, "қағылған тақта" бойынша қозғалыс, шағын жылдамдық қозғалысы.
5. Жүргізуші кандидатына берілетін тапсырма:
бастапқы ауладан қозғалуы керек;
оң жақ конусты айналып өтіп "жыланшық" траекториясы бойынша қозғалуы керек;
"қағылған тақта" бойынша қозғалуы керек;
"үлкен дәлізбен" шағын жылдамдықта кем дегенде 5м. уақытта қозғалуы керек;
"ТОҚТА" жолағына аялдауы керек;
бейтарап берілісті қосуға;
шам жарығын сөндіруге;
қозғалтқышты өшіруге;
мотоциклден түсуге;
мотоциклді жүргізуге дайындауға тиіс;
Емтихан қабылдаушы N2 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы бастапқы аумағын, шағын жылдамдық қозғалысы, аялдама үшін "үлкен дәліз" аумағын бақылап, жылдамдық уақытын "үлкен дәлізде" өлшейді, ал оның көмекшісі - "көлемді жыланшық", "қағылған тақта" аумағын бақылайды, уақыт өлшемін белгілейді.
N2 бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- "ТОҚТА" жолағынан кесіп өтті Жүруге дайындалып орнынан қозғалған кезде қозғалтқышы өшіп қалды "үлкен дәлізде" шағын жылдамдықпен қозғалған кезде уақытша нормативті орындамаған тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
3. N3 Жаттығу. "үлкен сегіздік" (3-сызба)
7. Мазмұны:
Үлкен "сегіздік" траекториясы бойынша қозғалыс.
Жүргізуші кандидатына берілетін тапсырма:
"үлкен сегіздік" траекториясы бойынша қозғалуы керек;
3) мотоциклді тоқтатқаннан кейін үміткер үміткер-жүргізуші:
шамның жарығын сөндіруге;
мотоциклді жүргізуге дайындауға тиіс.
Емтихан қабылдаушы N 3 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы аялдау аумағын, "үлкен сегіздік" аумағын бақылап, ал оның көмекшісі - бастапқы аумақты бақылайды.
N 3 бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- Жүруге дайындалып орнынан қозғалған кезде қозғалтқышы өшіп қалды тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
4. N4 Жаттығу. "Көтермелеудегі аялдама мен қозғалыс" (4-сызба)
9. Мазмұны.
Көлбеу учаске бойынша, "ТОҚТА" жолағының алдында көлбеу учаскесіндегі қозғалыс, тұрған орнынан көлбеу учаскесіне қозғалу, "ТОҚТА"
жолағының алдында аялдау.
10. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
көлік құралынан орын алуы керек;
жүруге дайындалуы керек;
көлбеу учаске бойынша қозғалуы керек;
автомобильдің барлық дөңгелегі көлбеу учаскесінде болу арқылы "ТОҚТА"
жолағының алдында аялдауы керек;
орнынан қозғалмаған КҚ белгілеуі керек;
КҚ артқа 0,3м. жүруіне рұқсат етумен көлбеу учаскесінен қозғалуы керек;
"ТОҚТА" жолағында аялдауы керек;
3) көлікті тоқтатқаннан кейін үміткер-жүргізуші:
тоқтату тежеуілін басуға;
көліктен түсуге;
* - Шегініс көлемі мынадай түрде белгіленеді: КҚ "ТОҚТА-1" жолағында тоқтатқаннан соң артқы ернеуден 0,3м. қашықтықта бақылама тіреу орнатылады.
Егер КҚ көлбеу учаскесінде жүргізген жағдайда шегінім көлемі 0,3 м-ден асса тіреу соғылады.
11. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N4 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы бастапқы аумағын, "ТОҚТА-1" жолағында аялдауына бақылау жүргізіп, көмекшісі - "ТОҚТА"
жолағында аялдауын бақылайды.
N4 бақылау кестесі
Қателер үшін айып баллының шкаласы Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өтті Көлік құралын көлбеу учаскесінде тоқтауы кезінде белгілеген жоқ Көлік көлбеу учаскесінен кем дегенде 0,3м. қозғалғанында шегінім жасауына жол берді "ТОҚТА" жолағынан кесіп өтті (КҚ алдыңғы көлемін жобалау бойынша)
Көлбеу учаскесінде тоқтаған кезде "ТОҚТА" жолағынан кесіп өтті (КҚ алдыңғы көлемін жоба- лау бойынша)
Жаттығу барысында қозғалтқышы өшіп қалды тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған "ТОҚТА" жолағында аялдаған кезде тоқтату тежеуілін баспаған
5. N5 Жаттығу. "Артқа қарай жүріп, қарама-қарсы тұраққа қою" (5-сызба)
12. Мазмұны:
Көлік құралын артқа қарай жүріп, болжамды қозғалыс бөлігіндегі қарама- қарсы тұраққа қою.
13. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
көлік құралынан орын алуға;
жүруге дайындалуға;
қозғалтқышты қосуға тиіс;
бастапқы ауладан қозғалуға;
көлікті берілген траектория бойынша тұрақ аумағына кіргізуге;
"ТОҚТА" жолағында тұраққа қоюға;
көлік тоқтағаннан кейін жолтаңба және тіреуден шектелген орынға тұраққа қоюға тиіс;
көліктен түсуге тиіс.
14. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N 5 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы көлік құралын тоқтату аумағындағы орнын, көмекшісі - бастапқы аумағын бақылайды.
N5 Бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- Үзілмелі жолақты кесіп өтпеген (КҚ бүйір жағын жобалау бойынша)
тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған Тұрақ орнында тоқтағаннан кейін тоқтау тежеуілін қоспаған
6. N6 Жаттығу. "Жыланшық" (6-сызба)
15. Мазмұны:
"Жыланшық" траекториясы бойынша жүру.
16. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
көлікті берілген траектория бойынша тұрақ аумағына кіргізуге;
"ТОҚТА" жолағында тұраққа қоюға тиіс;
көліктен түсуге тиіс;
17. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N6 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы көлік құралын тоқтату аумағындағы орнын, көмекшісі - бастапқы аумағын бақылайды.
N6 бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- "ТОҚТА" жолақты кесіп өткен (КҚ бүйір жағын жобалау бойынша)
тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
7. N7 жаттығу. "Бұрылыс" (7-сызба)
18. Мазмұны:
Көлік құралын кеңістіктің шектелген кеңдігінен 180 градусқа бұрылуы, "ТОҚТА" жолағында аялдауы.
19. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
көлікті берілген траектория бойынша бір қолданыста берілісті артқы жүріске қосып, тұрақ аумағына кіргізуге;
20. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N6 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
N7 бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- "ТОҚТА" жолақты кесіп өткен (КҚ бүйір жағын жобалау бойынша)
Артқы жүріс берілісін бір қолданыста қосқан кезде кері бұрыла алмады тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
8. N8 жаттығу. "Боксқа кіру"
(жеңіл автомобиль үшін 8-сызба, жүк автомобилі үшін 8-1-сызба)
21. Мазмұны:
Боксқа артқы жүріспен кіру.
22. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
берілген траектория бойынша боксқа кіруге;
тоқтату тежеуілін басуы керек;
Боксқа үміткер-жүргізушінің өз қалауы бойынша бокстың сол жағынан да, оң жағынан да кіруге болады.
23. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N8 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы "ТОҚТА"
жолағының бойында аялдау аумағына, көлік құралының бокстағы орнына, ал көмекшісі - бастапқы аумағына бақылау жүргізеді.
N8 бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- "ТОҚТА" жолақты кесіп өтпеген (КҚ бүйір жағын жобалау бойынша)
Артқы жүріс берілісін бір қолданыста қосқан кезде боксқа кіре алмады тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
9. N9 жаттығу. "Артқы ернеумен платформаға қою"
(9-сызба)
24. Мазмұны:
Жүк тиеу платформасының имитаторына артқы ернеумен тіркемені қою.
25. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
"үлкен дәлізге" артқы жүріспен кіруге;
артқы ернеумен жүк тиеу платформасының имитаторына жақындауға (тіреу қатары);
жүк тиеу платформасы имитаторының алдында автопоезд ұзындығы кемінде 3% қашықтықта тоқтауға тиіс;
26. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N9 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы "үлкен дәліз"
аумағына, жүк тиеу платформасы имитаторының алдына тоқтауына, ал көмекшісі
- бастапқы аумағына бақылау жүргізеді.
N9 Бақылау кестесі
Қателер үшін айып баллы- ның шкаласы Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өтті Жүк тиеу платформасының имитаторы алдында кем дегенде 1м. қашықтықта тоқтады Артқы жүріс берілісін бір қолданыста қосқан кезде дәлізге кіре алмады Жүк тиеу платформасы имитаторы алдында кем дегенде 1м қашықтықта емес, автопоездың ұзындығы 3% қашықтықта тоқтады тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған
10. N10 жаттығу. "Артқа қарай түзу жүру" (10-сызба)
27. Мазмұны:
"Үлкен дәлізбен" артқа қарай жүру, "ТОҚТА" жолағына жетпей аялдау.
28. Үміткер-жүргізушіге берілетін тапсырма:
бастапқы ауладан артқа қарай қозғалуға;
"үлкен дәлізбен" артқа қарай түзу кіруге;
"ТОҚТА" жолағының алдына аялдауға тиіс;
көліктен түсуге.
29. Емтихан қабылдаушының қызметі:
Емтихан қабылдаушы N10 бақылау кестесін қолдану арқылы тапсырманың дұрыс орындалуына бақылау жүргізеді және жаттығу бағасын белгілейді.
Жаттығуды орындау барысында емтихан қабылдаушы "үлкен дәліз"
аумағына, "ТОҚТА" жолағында аялдау аумағына, ал көмекшісі - бастапқы аумаққа бақылау жүргізеді.
N10 Бақылау кестесі
Таңбалау жабдығының бөлшегін қағып кетті немесе алаңның көлденең таңбасын кесіп өт- Артқы жүріс берілісін бір қолданыста қосқан кезде дәлізге өтіп шыға алмады "ТОҚТА" жолақты кесіп өтпеген (КҚ бүйір жағын жобалау бойынша)
Б. Өрескел тоқтағаннан соң қосулы тұрған қозғалтқыш кезінде бейтарап берілісті жақпаған даярлау ережелеріне 12-қосымша Емтихандық комиссияның N№___ хаттамасы Емтихан комиссиясы мынадай құрамда:
Төрағасы
(лауазымы, тегі, аты-жөні)
және мүшелері
___ ж. "___" __________N______ оқу тобынан оқу бағдарламасы бойынша емтихан қабылдады.
Оқу тобының мұғалімі
Көлік жүргізуге өндірістік үйрету шеберлері________________________________________________________ Тегі, аты- Сабақтар бойынша емтихандық комиссияның баға- Куәлік сериясы мен Куәлікті алғаны жөнінде қол- жөні хат р /с Комиссияның ескертулері мен ұсыныстары________________________ Емтихандық комиссияның төрағасы ___________________ Емтихандық комиссияның мүшелері ___________________ Оқыту ұйымының басшысы __________________ Оқыту ұйымының мөрі ________________________________ Оқыту ұйымында көлік құралын жүргізушілерді даярлау мен қайта даярлауды жүзеге асыратын жетекші және оқытушы құрамға: басшылық, емтихандық комиссияның төрағасы мен мүшелері, мұғалімдер және көлік жүргізуге өндірістік үйрету шеберлері кіреді.

На русском языке:
Министерство внутренних дел Республики Казахстан Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі Приказ Министра внутренних дел Республики Казахстан от 10 июля 2006 года № 341. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 14 августа 2006 года № 4341. Утратил силу приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 2 апреля 2013 года № 217 Об утверждении Правил подготовки водителей транспортных средств
1. Утвердить прилагаемые Правила подготовки водителей транспортных средств.
2. Начальникам Департаментов внутренних дел городов Астаны, Алматы и областей, обеспечить изучение и исполнение настоящего приказа сотрудниками дорожной полиции.
3. Комитету дорожной полиции Министерства внутренних дел Республики Казахстан направить настоящий приказ на государственную регистрацию в Министерство юстиции Республики Казахстан и обеспечить его официальное опубликование после государственной регистрации.
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на Вице- министра внутренних дел генерал-майора полиции Ускимбаева К.Б. и Комитет дорожной полиции Министерства внутренних дел Республики Казахстан.
5. Настоящий приказ вводится в действие со дня официального опубликования.
Министр
Утверждены приказом Министра внутренних дел Республики Казахстан от 10 июля 2006 года N 341 Правила подготовки водителей транспортных средств
1. Общие положения
1. Настоящие Правила подготовки водителей транспортных средств (далее - Правила) разработаны в соответствии с Законом Республики Казахстан "О безопасности дорожного движения" и постановлением Правительства Республики Казахстан от 22 июня 2005 года N 607 "Вопросы Министерства внутренних дел Республики Казахстан" и определяют порядок и сроки подготовки водителей транспортных средств.
2. Правила являются обязательными для исполнения всеми физическими и юридическими лицами, осуществляющими подготовку и переподготовку водительских кадров независимо от их организационно-правовых форм и форм собственности (далее - учебная организация).
2. Организация подготовки и переподготовки водителей транспортных средств
3. Подготовка водителей транспортных средств, а также переподготовка водителей с одного вида транспортного средства на право управления другим видом транспортных средств осуществляется в соответствии с программой по подготовке водителей транспортных средств категорий "А", "В", "С", "Д", "Е"
(приложение 1). Подготовка и переподготовка водителей транспортных средств устанавливается сроком от двух до шести месяцев, исходя из объема учебных программ.
4. Подготовка водителей транспортных средств категорий "А", "В", "С", "Д"
и "Е" осуществляется из числа лиц, состояние здоровья которых соответствует установленным медицинским показателям.
5. Подготовка, а также переподготовка водителей с одного вида транспортного средства на право управления другим видом транспортных средств осуществляется в очной или вечерней формах обучения. Лица, освоившие программу обучения, проходят итоговую аттестацию в учебных организациях за полный курс обучения и получают свидетельство об окончании курсов обучения (приложение 2).
3. Организация учебного процесса
6. Исключен приказом Министра внутренних дел РК от 27.08.2010 № 370 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
7. Организация образовательного процесса регламентируется учебным планом и программами по каждой дисциплине, а также планом-графиком подготовки водителей транспортных средств, расписаниями занятий и графиком очередности обучения вождению, разрабатываемыми и утверждаемыми учебной организацией самостоятельно. Учебная организация самостоятельна в выборе системы оценок, формы, порядка и периодичности промежуточной аттестации обучающихся.
8. Учебная организация отвечает за:
выполнение функций отнесенных к его компетентности;
реализацию в полном объеме учебных программ, в соответствии с учебным планом и планом-графиком подготовки водителей транспортных средств;
высокое качество подготовки обучающихся;
жизнь и здоровье обучающихся и работников учебной организации во время образовательного процесса;
недопущение нарушения прав и свобод, обучающихся и работников учебной организации;
поддержание транспортных средств в технически исправном состоянии и организацию предрейсового медицинского осмотра мастеров производственного обучения вождению.
9. Проверка технического состояния автомобилей и проведение предрейсового медицинского осмотра отражается в путевом листе (приложение
3), который ежедневно выписывается на все учебные транспортные средства независимо от форм их собственности, используемые в процессе обучения.
10. К учебной организации применяются меры воздействия за нарушение процесса обучения в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан об административных правонарушениях.
11. Зачисление обучающихся осуществляется приказом по учебной организации (приложение 4) на основании заявления поступающего (приложение
5) и договора об оказании образовательных услуг.
12. Прием граждан на обучение производится по предъявлению следующих документов:
1) для подготовки водителей на право управления транспортными средствами категорий "А", "В", "С" и "Д":
заявления поступающего;
медицинской справки о пригодности к управлению соответствующими транспортными средствами;
фотографий размером 3,5 х 4,5;
копия документа, удостоверяющего личность;
2) для переподготовки водителей на право управления транспортными средствами, кроме вышеуказанных документов - копия водительского удостоверения и личную карточку водителя;
3) для переподготовки водителей на право управления транспортными средствами категорий "Е", необходим документ, подтверждающий стаж работы водителем не менее 12 месяцев;
4) для подготовки водителей на право управления транспортными средствами категории "Д" необходимо, чтобы лицо достигло двадцатиоднолетнего возраста, имело стаж работы водителем не менее трех лет, в том числе стажа управления транспортными средствами, относящимися к категории "С", не менее одного года.
13. Выпуск обучающихся оформляется приказом учебной организации (приложения 6).
14. Учебные группы по подготовке и переподготовке водителей транспортных средств создаются численностью от 15 до 30 человек.
15. В целях организации контроля за выполнением учебных планов и программ обучения не позднее 10 дней до начала занятий учебная организация регистрирует в регистрационно-экзаменационном подразделении дорожной полиции каждую учебную группу с предъявлением списка обучающихся установленной формы (приложение 7).
16. С целью упорядочения приема квалификационных экзаменов и предварительной проверки кандидатов в водители по базам данных водителей, лишенных права на управления транспортными средствами, учебные организации не менее чем за 30 дней до окончания обучения направляют в регистрационно- экзаменационное подразделение дорожной полиции списки обучающихся каждой учебной группы и заявку о приеме квалификационных экзаменов с указанием даты окончания обучения.
17. Основными формами обучения являются теоретические, лабораторно- практические, практические и контрольные занятия.
Теоретические занятия по каждому предмету должны планироваться, как правило, не более двух часов в день, лабораторно-практические - 4-6 часов. В течение дня с одним обучаемым по вождению автомобиля разрешается отрабатывать: на автотренажере - не более одного часа, на учебном автомобиле не более двух часов, за исключением упражнения "Вождение в колонне", а также упражнений связанных с перевозкой грузов, которые могут отрабатываться в течение четырех часов.
18. Продолжительность учебного часа теоретических и лабораторно- практических занятий - 45 минут, а практических занятий по вождению автомобиля - 60 минут, включая время на постановку задач, подведение итогов, оформление документации и смену обучаемых. Допускается проведение лабораторно-практических занятий в течение 90 минут без перерыва.
Продолжительность учебного времени не должна превышать в рабочие дни - 4 часов, в предвыходные и выходные дни - 6 часов.
19. Теоретические занятия проводятся преподавателем, лабораторно- практические по устройству и техническому обслуживанию автомобиля - преподавателем совместно с мастером производственного обучения, практические занятия по вождению автомобиля проводятся мастером производственного обучения вождению индивидуально с каждым обучаемым.
Лабораторно-практические занятия по устройству и техническому обслуживанию автомобилей и оказанию первой помощи, пострадавшим в дорожно-транспортном происшествии проводятся бригадным способом после изучения соответствующего теоретического материала по одной или нескольким темам.
20. Теоретические занятия проводятся в специально оборудованных классах (кабинетах) в составе учебной группы с целью изучения нового материала.
21. Лабораторно-практические проводятся в лабораториях по устройству и техническому обслуживанию автомобиля с целью закрепления теоретических знаний и выработки у обучающихся умений и навыков в работе на изучаемой технике.
Лабораторно-практические занятия могут проводиться фронтальным, индивидуальным или комбинированным методами.
При фронтальном методе все обучающиеся учебной группы одновременно выполняют одни и те же работы на одинаковой материальной части.
При индивидуальном методе каждая учебная группа выполняет работы, отличную от той, которая выполняется в то же время другими учебными группами, или же одинаковую с ними работу, но на других образцах материальной части.
Комбинированный метод представляет собой различные сочетания фронтального и индивидуального методов.
Выбор методов проведения лабораторно-практических занятий определяется целями занятия.
22. Занятия по практическому вождению проводятся индивидуально с каждым обучаемым на автотренажерах (при наличии), автодромах (площадках для учебной езды) и учебных маршрутах, согласованных с дорожной полицией (не реже 1 раза в 3 года), обслуживающей данную территорию.
23. Проведение занятий по Правилам дорожного движения Республики Казахстан, утвержденным постановлением Правительства Республики Казахстан от 25 ноября 1997 года N 1650 необходимо планировать до начала отработки соответствующих упражнений по вождению автомобилей.
24. Для проведения каждого занятия при руководителе учебной организации должны находиться план проведения занятия, в котором предусматриваются название темы, цели, учебные вопросы, расчет учебного времени, порядок использования учебно-наглядных пособий и технических средств обучения, действия преподавателя (мастера производственного обучения)
и обучаемых, задание на самостоятельную подготовку.
25. Мастер производственного обучения вождению при проведении занятий должен иметь водительское удостоверение, свидетельство о регистрации транспортного средства, путевой лист, график очередности вождения, согласованную с дорожной полицией схему учебных маршрутов, индивидуальную книжку учета обучения вождению обучающегося (приложение
26. Контроль качества усвоения пройденного материала осуществляется преподавателем (мастером производственного обучения) в ходе проведения занятий с выставлением оценок в журнале учета занятий (индивидуальной книжке учета обучению вождению автотранспортных средств). При проведении теоретических занятий должно быть опрошено не менее 3-4 человек, а в ходе лабораторно-практических занятий оценка выставляется каждому обучающемуся.
27. Контроль за качеством проведения занятий преподавателями и мастерами производственного обучения осуществляется руководством учебной организации с записями в журналах учета занятий.
28. Для определения качества усвоения учебного материала и оценки знаний обучающихся проводятся итоговые занятия. По результатам итоговых занятий определяется готовность каждого обучающегося и в целом учебной группы к итоговой аттестации. Лица, получившие положительные оценки по всем предметам обучения допускаются к итоговой аттестации.
29. Лица, самостоятельно освоившие программу подготовки водителей транспортных средств категорий "А" и(или) "В" проходят итоговую аттестацию в учебных организациях за полный курс обучения и получают свидетельство об окончании курсов обучения. Лица, получившие свидетельство об окончании курсов обучения, допускаются к сдаче квалификационных экзаменов в дорожной полиции.
30. Целью и содержанием итоговой аттестации является установление соответствия содержания и качества подготовки, обучающихся требованиям учебных программ.
31. Итоговая аттестация проводится в виде внутренних экзаменов по:
устройству и техническому обслуживанию автомобиля;
Правилам дорожного движения, основам безопасности движения и первой помощи пострадавшим в дорожно-транспортном происшествии;
по практическому вождению автомобиля.
32. Для проведения итоговой аттестации приказом руководителя учебной организации создается экзаменационная комиссия в составе не менее трех человек, включая председателя комиссии. В состав комиссии по согласованию включаются представители иных учебных организаций и сотрудники дорожной полиции. Председателем комиссии назначается лицо, имеющее высшее профессиональное образование, практический стаж работы на автомобильном транспорте 2 года.
33. Обучающиеся, не сдавшие теоретические экзамены, к сдаче экзамена по практическому вождению не допускаются.
34. Экзамен теоретический проводится аналогично проведению квалификационного экзамена для получения права на управление транспортными средствами, а по практическому вождению автомобиля проводится в соответствии с Методикой проведения квалификационных экзаменов, с составлением протокола экзамена и проведением комплекса испытательных упражнений для проведения первого этапа практического экзамена (приложение 9, 10, 11).
35. Лица, не сдавшие экзамены по уважительным причинам, допускаются к их сдаче с очередными группами, а получившие неудовлетворительные оценки, допускаются к повторной сдаче после дополнительной самостоятельной подготовки, но не ранее, чем через 5 дней со дня проведения экзаменов.
36. Результаты итоговой аттестации оформляются протоколом (приложение
12), который подписывается председателем, членами экзаменационной комиссии, руководителем учебной организации и скрепляется печатью.
37. Лицам, прошедшим аттестацию выдаются свидетельства установленного образца.
38. Свидетельства об окончании обучения по программам подготовки и переподготовки водителей транспортных средств не являются документами на право управления этими транспортными средствами, а предъявляются в регистрационно-экзаменационное подразделение дорожной полиции при сдаче квалификационных экзаменов для получения водительских удостоверений на право управления соответствующими категориями транспортных средств.
39. В случае утраты свидетельства учебная организация выдает "Дубликат"
на основании личного заявления и протокола экзаменационной комиссии. В течение одного рабочего дня с момента подачи заявления.
40. Свидетельства об окончании обучения и справки о прослушанном курсе являются документами строгой отчетности, имеют серию и типографский порядковый номер. Срок действия свидетельства об окончании обучения заканчивается при получении водительского удостоверения.
41. Хранение и уничтожение документации учебных организаций осуществляется в соответствии с приказом и.о. Министра культуры и информации Республики Казахстан от 25 сентября 2009 года № 128 "Об утверждении Типовых правил документирования и управления документацией в государственных и негосударственных организациях, перечня типовых документов, образующихся в деятельности государственных и негосударственных организаций, с указанием сроков хранения"
(зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов за № 5834).
4. Руководство подготовкой и переподготовкой водителей транспортных
42. Контроль за организацией и проведением подготовки и переподготовки водителей транспортных средств осуществляют территориальные подразделения
43. Дорожная полиция осуществляет учет учебных организаций, осуществляющих подготовку и переподготовку водителей транспортных средств, на обслуживаемой территории, определяет качество подготовки и переподготовки в ходе проведения квалификационных экзаменов. В случае выявления слабой теоретической или практической подготовки обучающихся руководству учебной организации направляется предупреждение для принятия необходимых мер. Если учебная организация не реагирует на предупреждение дорожной полиции, продолжает представлять к экзаменам обучающихся с низким уровнем теоретических знаний и слабыми навыками практического вождения (процент сдачи квалификационных экзаменов с первого раза является менее 20 % от общего количества лиц, допущенных к квалификационному экзамену), то деятельность данной организации подлежит ограничению путем приостановления регистрации учебных групп по данной учебной организации, с обязательным опубликованием в средствах массовой информации сведений о данных организациях.
44. Непосредственное руководство учебной организацией возложено на руководителя (директора, начальника). Руководитель несет полную ответственность за выполнение учебной организацией учебных планов и программ, организацию учебно-воспитательного процесса, финансово- хозяйственную деятельность и охрану труда.
5. Учебно-материальная база
45. Учебные организации в целях реализации учебных планов, программ и обеспечения высокого качества подготовки и переподготовки водителей транспортных средств должны располагать:
учебными классами (кабинетами) и лабораториями, оснащенными современным учебно-лабораторным оборудованием, техническими средствами обучения, учебными и наглядными пособиями;
автодромом (площадкой для учебной езды);
учебными транспортными средствами.
46. При учебной организации, осуществляющей подготовку водителей различных категорий, должно находиться:
методический кабинет;
класс устройства транспортных средств;
класс эксплуатации транспортных средств;
класс Правил дорожного движения;
класс безопасности движения;
класс медицинской подготовки;
класс по охране труда;
лаборатории по устройству транспортных средств;
лаборатории по техническому обслуживанию транспортных средств;
класс автотренажеров;
автодром (площадку для учебной езды);
учебные транспортные средства.
47. Состав, количество и содержание учебных классов, лабораторий определяется, исходя из требований соответствующих учебных планов и
48. При достаточном аудиторном фонде могут создаваться специализированные классы устройства и технического обслуживания, как по категориям транспортных средств, так и по отдельным разделам программ. При отсутствии достаточного аудиторного фонда могут быть объединены: класс устройства с классом эксплуатации транспортных средств и классом по охране труда, класс Правил дорожного движения с классом безопасности движения и медицинской подготовки.
49. При подготовке водителей транспортных средств категорий "А" и "В"
допускается создание совмещенных классов по устройству и техническому обслуживанию, Правилам дорожного движения, безопасности движения и медицинской подготовке.
50. Не допускается совмещать классы теоретического обучения по устройству и техническому обслуживанию автомобиля с лабораториями практических занятий.
51. При отсутствии автотренажеров обучение вождению проводится только на автомобилях.
52. Классы (кабинеты) для проведения теоретических занятий должны иметь рабочее место преподавателя (кафедру), классную доску, столы и стулья из расчета одновременной посадки до 30 человек, и демонстрационный стол для показа отдельных деталей.
53. Учебное оборудование должно быть в количестве, обеспечивающем полную и качественную отработку программного материала. Размещение оборудования, макетов, стендов и щитов должно проводиться с соблюдением требований технической эстетики и обеспечивать охрану труда. Устанавливаемое учебное оборудование должно быть хорошо обозримо, удобно для пользования им и окрашено в цвета, принятые заводами-изготовителями.
54. Для нормальной работы вентиляция помещения должна обеспечить подачу на каждого обучающего в течение часа 15-20 м свежего воздуха, естественное освещение должно осуществляться с левой стороны при посадке обучающихся. Освещенность должна соответствовать медицинским требованиям.
55. Лаборатории должны иметь оборудованные учебные места, обеспечивающие отработку упражнений по всем темам и разделам предметов.
56. Каждое учебное место, должно быть оборудовано рабочим столом (верстаком), учебным оборудованием, комплектом инструментов, приборов и приспособлений, учебной документацией (планом выполнения задания, инструкцией по охране труда, инструкционно-технологической картой, описью учебного оборудования и инструмента).
57. Размещение учебных мест и оборудования должно производиться с учетом рационального и полного использования полезной площади, а также требований технической эстетики, правил охраны труда и пожарной безопасности. Крупные агрегаты и механизмы устанавливаются на подставке.
При установке действующих автомобилей (автобусов) и двигателей лаборатория (класс) оборудуется вентиляцией и трубопроводами для отвода наружу отработавших газов. Подача топлива должна проводиться из баков, находящихся вне помещений.
Учебную документацию размещают в рамки, размещенные на рабочем столе.
58. Учебные транспортные средства должны иметь опознавательный знак "Учебное транспортное средство", дополнительные зеркала заднего вида для обучающего и дополнительные педали сцепления, и тормоза.
Приложение 1 к Правилам о порядке подготовки водителей транспортных средств ПРИМЕРНЫЕ ПРОГРАММЫ ПОДГОТОВКИ ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ Пояснительная записка Типовые учебные планы и программы разработаны в соответствии с требованиями Закона Республики Казахстан "О безопасности дорожного движения", постановления Правительства Республики Казахстан от 25 ноября 1997 года N 1650 "Об утверждении Правил дорожного движения, Основных положений по допуску транспортных средств к эксплуатации и обязанностей должностных лиц и участников дорожного движения и перечня оперативных и специальных служб, транспорт которых подлежит оборудованию специальными световыми и звуковыми сигналами и окраске по специальным цветографическим схемам.".
Типовой учебный план - документ, обязательный для выполнения каждым обучающимся. Указанный в нем перечень предметов, общее количество часов, отводимое на изучение каждого предмета, а также предметы, выносимые на экзамены и зачеты не могут быть изменены.
Для проведения занятий оборудуются учебные кабинеты:
Для категории "А" - один комплексный кабинет, а при достаточном аудиторном фонде могут оборудоваться два специализированных кабинета: один
- по устройству и техническому обслуживанию; второй - по Правилам дорожного движения, основам управления транспортным средством и безопасности дорожного движения, оказанию первой медицинской помощи в соответствии с Перечнем оборудования учебных кабинетов.
Программой предусматривается изучение устройства и технического обслуживания одной из наиболее массовых моделей мотоцикла и ознакомление с конструктивными особенностями мотоциклов других марок. При целевой подготовке групп для вождения других мототранспортных средств изучается соответствующее мототранспортное средство.
Для категории "В" - два специализированных кабинета: один - по устройству и техническому обслуживанию легкового автомобиля, второй - по Правилам дорожного движения, основам управления транспортными средствами и безопасности движения, оказанию первой медицинской помощи в соответствии с Перечнем оборудования учебных кабинетов.
При недостатке учебных площадей в учебной организации может быть оборудован один кабинет при условии его оснащения в соответствии с Перечнем учебного оборудования.
Программой предусматривается изучение устройства одной марки легкового автомобиля и конструктивных особенностей других марок.
Для категории "С" - два специализированных кабинета: один - по устройству и техническому обслуживанию автомобиля, второй - по Правилам дорожного движения, основам управления транспортными средствами и безопасности движения, оказанию первой медицинской помощи в соответствии с Программой предусматривается изучение устройства двух марок грузовых автомобилей (с дизельным и карбюраторным двигателем).
Для категории "Д" - учебные кабинеты: по устройству и техническому обслуживанию; по Правилам дорожного движения, основам управления транспортными средствами и безопасности движения; эксплуатации транспортных средств организации пассажирских перевозок, оказанию первой медицинской помощи и лаборатория по устройству и техническому обслуживанию в соответствии с Перечнем оборудования учебных кабинетов, лабораторий.
Изучение устройства, работы, технического обслуживания и эксплуатации ведется на примере автобусов Павловского автобусного завода, Львовского автобусного завода, Ликинского автобусного завода, базовой модели автобуса "Икарус" и определяется учебной организацией.
Для категории "Е" - учебные кабинеты: по устройству и техническому обслуживанию; по основам управления транспортным средством и безопасности движения в соответствии с перечнем оборудования учебных кабинетов.
В зависимости от наличия обучающегося категории "В", "С", "Д" изучаются в предмете "Устройство и техническое обслуживание" соответственно прицепы легковых автомобилей, прицепы и полуприцепы грузовых автомобилей и сочлененные автобусы. В соответствии с этим преподаватели вносят изменения в программу предмета.
Занятия по вождению автомобиля проводятся на автотренажере (при наличии), учебном автодроме (площадке для учебной езды) и на учебных маршрутах, согласованных с дорожной полицией.
Учебные группы по подготовке водителей создаются численностью до 30 человек.
Продолжительность учебного часа теоретических, лабораторно- практических (практических) занятий - 45 минут, при обучении вождению - 60 минут, включая время на подведение итогов, оформление документации и смену обучаемых.
Учет посещаемости занятий, успеваемости и пройденных тем ведется преподавателями и мастерами производственного обучения вождению (инструкторами) в журналах учета занятий.
Обучение учащихся по устройству и техническому обслуживанию рекомендуется проводить в следующей последовательности: название (системы, механизма, сборочной единицы, прибора), назначение, принцип действия, основные характеристики, конструкция, параметры регулировки и контроля, характерные неисправности.
(Для категории "Д": изучение неисправностей ведется с учетом устранения возникших во время работы на линии эксплуатационных неисправностей подвижного состава, требующих разборки механизмов и выполнения регулировочных работ в полевых условиях при отсутствии технической помощи).
(Для категории "А" навыки в выполнении работ по техническому обслуживанию и устранению простейших неисправностей прививаются на занятиях по вождению мотоцикла). Выполнение работ по обслуживанию и устранению простейших неисправностей проводится под руководством мастера производственного обучения вождению.
В этих целях каждый обучаемый, согласно графику вождения, привлекается для проведения контрольного осмотра (в первый час занятия) и ежедневного обслуживания (в последний час занятия).
Изучение предмета сопровождается показом на материальной части, стендах, плакатах, просмотром фрагментов из учебных фильмов, диафильмов и применения других технических средств обучения. Практические занятия по предмету проводятся на учебном автомобиле.
Занятия по предмету "Оказания первой медицинской помощи" проводятся врачом или медработником со средним специальным образованием. На практических занятиях учащиеся должны быть обучены выполнению приемов по оказанию первой медицинской помощи (самопомощи) пострадавшим на дорогах.
По предмету "Оказания первой медицинской помощи" проводится зачет.
Для категории "Д" по предмету "Эксплуатация транспортных средств и организация пассажирских перевозок" проводится зачет.
Обучение вождению транспортного средства производится вне сетки учебного времени мастером производственного обучения вождению (инструктором) индивидуально с каждым обучаемым в соответствии с графиком очередности обучению вождению (на автотренажере и автомобиле). При этом мастер может обучать: на автотренажере до четырех обучаемых (по числу учебных мест); на учебном автомобиле - одного.
На занятиях по практическому вождению мастер производственного обучения вождению должен иметь: водительское удостоверение, документ на право обучения вождению, график очередности обучения вождению, план проведения занятий, схему учебного маршрута (при вождении по дорогам)
согласованную с территориальным подразделением дорожной полиции.
По каждому заданию на основе типовых программ в учебной организации разрабатываются упражнения, которые выполняются с каждым учащимся индивидуально.
При невозможности полной отработки упражнений в реальных условиях (в населенном пункте нет железнодорожного переезда, светофора и др.) создаются условия для их отработки на автодроме (площадке учебной езды).
Учет упражнений, выполненных учащимися во время занятий по практическому вождению, ведется в индивидуальной карточке учета.
Для проверки качества обучения учебным планом предусматривается проведение контрольных занятий. Первое занятие проводится на площадке для учебной езды после отработки тем N 1 и N 2. В ходе занятия проверяется качество отработанных упражнений и определяется готовность учащихся к вождению автомобиля. Второе занятие проводится после отработки темы N 3.
При отработке упражнений по вождению предусматривается проведение контрольного осмотра автомобиля и выполнение работ по ежедневному обслуживанию.
Для категории "А" обучение вождению проводится на мотоцикле без коляски, а при целевом обучении - на соответствующем мототранспортном средстве.
Упражнения по вождению мотоцикла выполняются на площадке для учебной езды, которая должна иметь твердое покрытие, разметку и соответствующее оборудование. Тема "Вождение по дорогам" отрабатывается на кольцевом маршруте площадки для учебной езды, на котором устанавливается соответствующее оборудование (макеты транспортных средств, линии "Стоп", дорожные знаки и другие элементы). В ходе обучения вождению мастер должен требовать от обучаемого точного соблюдения Правил дорожного движения.
Для подготовки на категории "В" и "С" распределение часов на вождение легкового и грузового транспортных средств определяется методической комиссией учебной организации.
Для категории "Д" занятия на тренажерах и автодромах, обучение в темное время суток, в сложных дорожных условиях должно обеспечивать повышение качества подготовки по вождению автобуса. При обучении на тренажерах и автодроме необходимо развивать умение учащихся соблюдать Правила дорожного движения, действовать в аварийных ситуациях. В дальнейшем закрепление навыков безопасного вождения автобуса осуществляется при выездах на улицы и дороги, в реальных условиях движения транспортных средств и пешеходов. Задачи педагогических коллективов, и в первую очередь, мастеров производственного обучения вождению - прививать учащимся понимание сущности дорожной дисциплины, разъясняя им, каким опасным последствиям приводит ее нарушение, особенно при перевозке пассажиров.
Практические занятия по вождению следует начинать после ознакомления учащихся с общим устройством автобуса, кроме того, учащиеся должны получить необходимую подготовку по основам управления и Правилам дорожного движения, которые затем изучаются параллельно с вождением. Причем теоретические занятия должны предшествовать практическим. Крайне важно повысить качественный уровень контрольных проверок по вождению.
Ежедневно в первый час вождения включаются работы по контрольному осмотру автобусов перед выездом, а в последний - работы по ежедневному обслуживанию. Указанные работы учащиеся выполняют под руководством мастера производственного обучения вождению, при этом особенно подробно рассматривается техническое состояние узлов и механизмов, влияющих на безопасность движения.
Для категории "Е" обучение вождению автопоездов (состав автопоезда зависит от наличия у обучающегося соответствующей категории).
Для лиц, не овладевших умением и навыком управления транспортными средствами в отведенные часы, время на обучение может быть увеличено в индивидуальном порядке за дополнительную плату.
Выпускные экзамены проводятся по устройству и техническому обслуживанию; по Правилам дорожного движения, основам управления транспортными средствами и безопасности движения; по практическому вождению в соответствии с методикой проведения выпускных экзаменов. К экзаменам допускаются лица прошедшие полный курс обучения, предусмотренной типовой программой подготовки и переподготовки водителей транспортных средств. Экзамены проводятся по билетам, разработанным учебной организацией на основе типовых программ или путем использования компьютерных комплексов для тестирования.
Внутренний экзамен по практическому вождению автомобиля проводится в два этапа: первый этап на площадке для учебной езды илиавтодроме; второй этап
- на контрольном маршруте в условиях дорожного движения.
Для категории "А" внутренний экзамен по практическому вождению проводится на площадке для учебной езды.
Для проведения экзаменов назначается экзаменационная комиссия в составе из председателя и двух членов комиссии, из числа сотрудников учебной организации и сотрудника дорожной полиции органов внутренних дел.
Результаты внутренних экзаменов оформляются протоколом.
Лицам, сдавшим экзамены, выдается свидетельство установленного образца о прохождении обучения, которое предъявляется в дорожную полицию органов внутренних дел при сдаче экзаменов для получения водительского удостоверения.
Форма свидетельства утверждается Министерством внутренних дел Республики Казахстан.
Выдача водительского удостоверения производится дорожной полицией органов внутренних дел после сдачи квалификационных экзаменов.
КВАЛИФИКАЦИОННЫЕ ТРЕБОВАНИЯ К ВОДИТЕЛЯМ КАТЕГОРИЙ "А", "В", "С", "В, С", "D", "Е"
Водитель транспортного средства категорий "А" должен уметь:
Управлять мотоциклами в различных дорожных и метеорологических условиях;
соблюдать Правила дорожного движения и не допускать дорожно- транспортных происшествий;
проверять техническое состояние мотоцикла перед выездом и проводить техническое обслуживание после возвращения из рейса;
устранять неисправности, возникающие в пути с помощью имеющегося инструмента;
оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке.
Водитель транспортного средства категории "А" должен знать:
Правила дорожного движения, основы управления транспортным средством;
назначение, устройство, взаимодействие и принцип работы основных механизмов, приборов и деталей мотоцикла;
признаки неисправностей, возникающих в пути и способы их устранения;
влияние погодных условий (дождь, туман, гололед и др.) на безопасность движения;
приемы и последовательность действий при оказании первой медицинской помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях;
правила безопасности труда при проверке технического состояния мотоцикла и обращения с эксплуатационными материалами;
ответственность за нарушение административного, уголовного кодексов, Правил дорожного движения, правил эксплуатации мотоцикла и загрязнение окружающей среды.
Водитель транспортного средства категории "В" должен уметь:
управлять легковым автомобилем в различных дорожных и метеорологических условиях;
соблюдать Правила дорожного движения, уверенно действовать в сложной дорожной обстановке и не допускать дорожно-транспортных происшествий;
проводить контрольный осмотр автомобиля перед выездом и ежедневное техническое обслуживание;
устранять возникшие во время работы мелкие эксплуатационные неисправности, не требующие разборки механизмов;
оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке.
Водитель транспортного средства категории "В" должен знать:
назначение, расположение, устройство, принцип действия основных механизмов и приборов легкового автомобиля; Правила дорожного движения, основы управления транспортными средствами и безопасности движения;
признаки неисправностей механизмов и приборов автомобиля, возникающих в пути и их устранение на основе Перечня неисправностей и условий, при которых запрещается эксплуатация транспортных средств;
приемы и последовательность действий при оказании первой медицинской помощи при дорожно-транспортных происшествиях;
порядок выполнения контрольного осмотра автомобиля перед выездом и работ по его ежедневному техническому обслуживанию;
правила безопасности труда при проверке технического состояния автомобиля, устранении неисправностей и выполнении работ по техническому обслуживанию, правила обращения с эксплуатационными материалами;
ответственность за нарушение административного, уголовного кодексов, Правил дорожного движения, правил эксплуатации автомобиля и загрязнение Водитель транспортного средства категории "С" должен уметь:
управлять грузовым автомобилем в различных дорожных и соблюдать Правила дорожного движения и не допускать дорожно- проверять техническое состояние автомобиля перед выездом;
устранять возникшие во время работы на линии мелкие эксплуатационные оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке.
Водитель транспортного средства категории "С" должен знать:
назначение, расположение, устройство, принцип действия основных механизмов и приборов грузового автомобиля;
Правила дорожного движения, основы управления транспортным средством;
возникающих в пути и способы их устранения с помощью имеющегося влияние погодных условий (дождь, туман, гололед и др.) на безопасность движения и способы предотвращения дорожно-транспортных происшествий;
приемы и последовательность действий при оказании доврачебной медицинской помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях;
правила безопасности труда при проверке технического состояния автомобиля и обращения с эксплуатационными материалами;
ответственность за нарушение Правил дорожного движения, правил эксплуатации автомобиля и загрязнение окружающей среды.
Водитель транспортного средства категорий "В, С" должен уметь:
Управлять грузовым и легковым автомобилями в различных дорожных и соблюдать Правила дорожного движения и не допускать дорожно- устранять возникшие во время работы на линии мелкие эксплуатационные оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке.
Водитель транспортного средства категории "В, С" должен знать:
назначение, расположение, устройство, принцип действия основных механизмов и приборов грузового и легкового автомобилей;
Правила дорожного движения, основы управления транспортным средством;
возникающих в пути и способы их устранения с помощью имеющегося влияние погодных условий (дождь, туман, гололед и др.) на безопасность движения и способы предотвращения дорожно-транспортных происшествий;
приемы и последовательность действий при оказании доврачебной медицинской помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях;
правила безопасности труда при проверке технического состояния автомобиля и обращения с эксплуатационными материалами (бензином, электролитом, охлаждающими жидкостями, маслами);
ответственность за нарушение Правил дорожного движения, правил Водитель транспортного средства категории "D" должен уметь:
управлять автомобилями, отнесенными к транспортным средствам категории "D";
соблюдать Правила дорожного движения и не допускать дорожно- проверять техническое состояние автобуса перед выездом;
устранять возникшие во время работы на линии эксплуатационные неисправности подвижного состава, требующие разборки механизмов;
выполнять регулировочные работы в полевых условиях при отсутствии технической помощи;
оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке;
при обслуживании пассажиров без кондуктора: объявлять с использованием радиоустановки остановочные пункты, порядок оплаты, получения контрольных билетов;
вести учет билетов, продажу абонементных книжек на остановочных пунктах.
Водитель транспортного средства категории "D" должен знать:
назначение, устройство, принцип действия, работу и обслуживание агрегатов, механизмов и приборов автомобилей, отнесенных к транспортным средствам категории "D", их неисправности: признаки, причины, опасные последствия, способы определения и устранения;
объемы, периодичность и основные правила выполнения работ по техническому обслуживанию; способы увеличения межремонтных пробегов автомобилей; особенности организации технического обслуживания и ремонта в полевых условиях;
Правила дорожного движения, основы управления транспортными средствами и безопасности движения;
особенности организации междугородних перевозок, режим работы водителей;
правила подачи автобусов под посадку и высадку пассажиров и контроля за соблюдением этих правил;
основные понятия о билетной системе и тарифах на автомобильном транспорте; основы диспетчерского руководства перевозками;
технические средства диспетчерской связи и контроля за движением;
показатели работы, пути улучшения использования подвижного состава, методы работы передовых водителей;
основные положения планирования и учета работы;
правила пользования радиосвязи;
элементы дороги, их влияние на безопасность движения;
основные понятия из теории движения;
свойства, применение, правила транспортирования и хранения основных эксплуатационных материалов, нормы расхода и меры по их экономии;
способы увеличения пробега автомобильных шин и срока службы аккумуляторных батарей;
влияние погодных условий (дождь, туман, гололед и др.) на безопасность движения и способы предотвращения дорожно-транспортных происшествий;
порядок экстренной эвакуации пассажиров при дорожно-транспортном происшествии;
приемы и последовательность действий при оказании первой медицинской правила безопасности труда при проверке технического состояния автобуса и обращения с эксплуатационными материалами;
правила эксплуатации автобуса и охраны окружающей среды;
культуру обслуживания пассажиров, этику поведения, режим труда и отдыха.
Водитель транспортного средства категории "Е" должен уметь:
управлять транспортными средствами, отнесенными к категориям транспортных средств "В", "С" или "D";
соблюдать Правила дорожного движения и не допускать дорожно- буксировать прицепы массой свыше 750 кг;
устранять возникшие во время работы на линии эксплуатационные неисправности подвижного состава;
оказывать самопомощь и первую помощь пострадавшим при дорожно- транспортных происшествиях и соблюдать требования по их транспортировке;
выполнять регулировочные работы на линии при отсутствии технической помощи.
Водитель транспортного средства категории "Е" должен знать:
назначение, устройство, и правила технического обслуживания автопоездов и автомобилей-тягачей;
Правила дорожного движения, основы управления транспортным средством;
способы увеличения межремонтных пробегов автопоездов;
применение основных эксплуатационных материалов, нормы расхода и меры по их экономии;
основы теории движения автомобилей и автопоездов;
способы обеспечения высокопроизводительного использования подвижного состава;
основные понятия о тарифах на автомобильном транспорте;
особенности организации междугородних перевозок, режим работы основы диспетчерского руководства перевозками, технические средства диспетчерской связи и контроля за движением автомобилей;
приемы и последовательность действий при оказании доврачебной медицинской помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях;
правила техники безопасности при проверке технического состояния транспортного средства и обращения с эксплуатационными материалами (бензином, электролитом, охлаждающими жидкостями, маслами);
ответственность за нарушение Правил дорожного движения, правил эксплуатации транспортного средства и загрязнение окружающей среды;
основные положения планирования и учета работы автопоездов.
ПРИМЕРНАЯ ПРОГРАММА ПО ПОДГОТОВКЕ ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "А" Примерный учебный план N Предметы Количество часов всего в том числе теоретических практических (лабораторно- практических)
Устройство и техническое обслуживание Правила дорожного движения Основы управления транспортным средством и безопасность Оказание первой медицинской помощи ИТОГО:
Консультации
Экзамены:
"Устройство и обслуживание"
"Правила дорожного движения. Основы управления движения"
Вождение мотоцикла*
Зачет:
"Оказание первой медицинской помощи"
ВСЕГО:
мотоцикла**
* Экзамен по вождению мотоцикла в учебной организации проводятся за счет часов, отведенных на вождение.
** Вождение проводится вне сетки учебного времени.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И ТЕХНИЧЕСКОЕ ОБСЛУЖИВАНИЕ" Тематический план Количество Наименование разделов и тем часов Классификация мототранспортных средств и общее устройство мотоцикла Раздел 1. Двигатель Общее устройство и работа двигателя Системы смазывания и охлаждения двигателя Топливо и горючие смеси. Система питания Обслуживание механизмов и систем двигателя Раздел 2. Электрооборудование Источники тока. Система зажигания Приборы освещения и сигнализации Обслуживание электрооборудования Раздел 3. Трансмиссия Устройство и работа трансмиссии Раздел 4. Несущая система.
Ходовая часть. Органы управления Устройство рамы мотоцикла, рамы и кузова бокового прицепа ходовой части органов управления Обслуживание несущей системы, ходовой части и органов управления* Особенности эксплуатации мотоцикла зимой, летом и в период обкатки ВСЕГО * Отработка темы проводится на практическом (лабораторно-практическом) занятии.
Программа
Тема 1. Классификация мототранспортных средств и общее устройство мотоцикла Разновидности мототранспортных средств: мотоциклы, мотороллеры, мотонарты.
Классификация мотоциклов: сверхлегкие, легкие, средние, тяжелые (по рабочему объему); двухтактные и четырехтактные (по рабочему процессу).
Общее устройство мотоцикла.
Раздел 1 ДВИГАТЕЛЬ
Тема 2. Общее устройство и работа двигателя Общее устройство, основные механизмы и системы двигателя. Назначение, устройство и работа кривошипно-шатунного механизма.
Назначение, устройство и работа механизма газораспределения. Рабочий процесс одноцилиндрового двухтактного двигателя и рабочий процесс четырехтактного одно- и двухцилиндрового двигателя.
Тема 3. Системы смазывания и охлаждения двигателя Назначение, устройство смазочной системы двигателя. Работа деталей смазочной системы.
Способы охлаждения двигателя. Причины перегрева двигателя. Способы предупреждения перегрева двигателя.
Тема 4. Топливо и горючие смеси. Система питания Сорта и качественные показатели бензина для мотоциклетных двигателей.
Топливные смеси для двухтактных мотоциклетных двигателей и масла, применяемые для их изготовления. Соотношение масла и бензина в топливных смесях.
Назначение и общее устройство системы питания. Приборы системы питания. Работа карбюратора: при пуске двигателя на холостом ходу, на средних и полных нагрузках двигателя. Неисправности карбюратора и способы их устранения.
Тема 5. Обслуживание механизмов и систем двигателя Обслуживание механизмов двигателя. Очистка от пыли и грязи картера цилиндра и головки (при необходимости), подтяжка гаек крепления головки, крышек картера, проверка на отсутствие подтеканий и подсоса воздуха в соединениях. Очистка камеры сгорания от нагара.
Регулировка зазоров клапанов в четырехтактном двигателе. Обслуживание смазочной системы. Проверка уровня масла, смена масла, устранение подтеканий.
Обслуживание системы питания. Осмотр карбюратора; очистка от пыли и грязи, устранение подтеканий; регулировка режима "холостого хода", обслуживание воздухоочистителя, обслуживание системы выпуска.
Раздел 2. ЭЛЕКТРООБОРУДОВАНИЕ Тема 6 . Источники тока. Система зажигания Назначение аккумуляторной батареи. Назначение, общее устройство и работа генератора и реле-регулятора.
Система зажигания. Принципиальная схема батарейного зажигания.
Приборы батарейного зажигания, их назначение и расположение на мотоцикле.
Схема системы зажигания от генератора переменного тока. Электронная система зажигания. Позднее и раннее зажигание, их признаки. Влияние момента зажигания на мощность, тепловой режим и износ деталей двигателя. Установка зажигания.
Неисправности приборов системы зажигания и способы их устранения.
Тема 7. Приборы освещения и сигнализации Назначение, размещение, устройство и работа фары и заднего фонаря, переключателя освещения, переключателя дальнего и ближнего света, указателя поворота. Звуковой сигнал, его устройство и работа.
Неисправности приборов освещения и сигнализации и способы их Тема 8. Обслуживание электрооборудования Аккумуляторная батарея: очистка поверхности мастики и клемм от загрязнений, проверка уровня и плотности электролита.
Генератор: проверка крепления генератора, состояния щеток коллектора, контактов, проводов.
Регулятор напряжения, реле обратного тока: очистка от пыли и грязи;
проверка крепления регулятора напряжения и реле-регулятора и привода.
Система зажигания: проверка состояния и крепления приборов системы зажигания, проверка зазора между контактами прерывателя-распределителя и их состояние; проверка и очистка электродов свечи, установка зазора между электродами свечи согласно инструкции.
Коммутатор электронный тиристорный: очистка от пыли и влаги, проверка надежности электрического соединения коммутатора с "массой", при необходимости подтяжка резьбовых соединений.
Раздел 3. ТРАНСМИССИЯ Тема 9. Устройство и работа трансмиссии Назначение и типы сцепления. Устройство и работа сцепления. Назначение, устройство и работа коробки передач и механизма переключения. Назначение, устройство и работа пускового механизма. Назначение, устройство и работа карданной и цепной передач.
Неисправности трансмиссии и способы их устранения.
Тема 10. Обслуживание трансмиссии Проверка работоспособности привода выключения сцепления. Регулировка свободного хода рычага сцепления. Проверка исправности механизма выключения. Уход за приводом сцепления.
Внешний осмотр коробки передач. Проверка работоспособности механизма переключения. Долив или смена масла в коробке передач.
Цепная передача. Осмотр цепной передачи и определение технического состояния ведущей, ведомой, звездочек и цепи. Определение натяжения и величины прогиба цепи. Регулировка натяжения цепи. Уход за цепной передачей.
Карданная передача. Осмотр карданной передачи и определение ее технического состояния. Смазка крестовины. Проверка работоспособности главной передачи. Проверка уровня масла в картере главной передачи. Порядок замены масла в картере главной передачи.
Раздел 4. НЕСУЩАЯ СИСТЕМА. ХОДОВАЯ ЧАСТЬ. ОРГАНЫ УПРАВЛЕНИЯ Тема 11. Устройство рамы мотоцикла, рамы и кузова бокового прицепа Назначение и устройство рамы мотоцикла. Конструктивные разновидности рам. Назначение и устройство рамы бокового прицепа и кузова.
Тема 12 . Устройство и работа ходовой части Назначение, общее устройство и работа задней подвески, передней вилки, торсионной подвески бокового прицепа, переднего и заднего тормозов.
Колеса и шины.
Тема 13. Устройство и работа органов управления Назначение, общее устройство и работа органов управления (рулевой колонки, рулевого амортизатора (демпфера), рычагов управления сцеплением, передним тормозом, декомпрессором; педалей пускового механизма, ножного тормоза; рычага переключения передач (ножного, ручного). Кнопочные переключатели освещения, сигнализации и контроля.
Тема 14. Обслуживание несущей системы, ходовой части и органов Несущая система: осмотр мотоцикла, рамы и кузова бокового прицепа.
Ходовая часть: осмотр и выявление неисправностей передней и задней подвески (крепление, подтекание жидкости, состояние пружин). Осмотр и определение технического состояния колес и шин (состояние ступицы, спиц, обода, наличие смазки в подшипниках колес, давление в шинах). Регулировка развала и схождения колес мотоцикла и бокового прицепа.
Органы управления: осмотр и определение технического состояния рулевой колонки и рулевого амортизатора; регулировка демпфера; проверка работоспособности привода управления переднего и заднего тормозов. Порядок выполнения регулировочных работ переднего и заднего тормозов.
Тема 15. Особенности эксплуатации мотоцикла зимой, летом и в период Подготовка органов управления к работе в условиях низких температур.
Подготовка аккумуляторной батареи к эксплуатации зимой. Замена смазки в подшипниках колес. Определение уровня износа покрышек и их замена.
Применение специальной цепи "браслета" на ведущее колесо.
Подготовка топливной системы к эксплуатации в летних условиях. Очистка двигателя от грязи и масел. Замена смазки в подшипниках колес.
Обкатка нового мотоцикла.
Выбор скоростного режима, соблюдение температурного режима, замена масла в коробке перемены передач, применение марок топлива и масел согласно указаниям заводской инструкции.
Примерные тематический план и программа предмета "ПРАВИЛА ДОРОЖНОГО ДВИЖЕНИЯ" Тематический план теорети- практичес- занятий ческое кое занятие занятие Раздел 1. Правила дорожного движения Общие положения.
Основные понятия и термины.
Обязанности водителей, пешеходов и пассажиров Дорожные знаки Дорожная разметка и ее характеристики Практическое занятие по темам 1-3 Порядок движения.
Остановка и стоянка транспортных Регулирование дорожного Практическое занятие по темам 4-5 Проезд перекрестков пешеходных переходов, остановок маршрутных средств и железнодорожных переездов темам 6-7 Особые условия Перевозка людей и грузов Техническое состояние и оборудование Номерные, опознавательные знаки, предупре- дительные устройства, надписи и обозначения Раздел 2. Правовая ответственность водителя Административная ответственность Уголовная Гражданская Правовые основы охраны природы Право собствен- ности на транспортное средство Страхование водителя и транспортного средства Программа Раздел 1. ПРАВИЛА ДОРОЖНОГО ДВИЖЕНИЯ Тема 1. Общие положения. Основные понятия и термины. Обязанности водителей, пешеходов и пассажиров Значение Правил в обеспечении порядка и безопасности дорожного движения. Общая структура Правил. Основные понятия и термины, содержащиеся в Правилах.
Обязанности участников дорожного движения и лиц, уполномоченных регулировать движение. Порядок ввода ограничений в дорожном движении.
Документы, которые водитель механического транспортного средства обязан иметь при себе и представлять для проверки работникам полиции и ее внештатным сотрудникам.
Обязанности водителя перед выездом и в пути. Порядок предоставления транспортных средств должностным лицам. Обязанности водителей-инвалидов.
Обстоятельства, исключающие возможность управления и передачи управления транспортным средством другому лицу.
Права и обязанности водителей транспортных средств, движущихся с включенным проблесковым маячком и (или) специальным звуковым сигналом.
Обязанности других водителей по обеспечению безопасности движения специальных транспортных средств.
Обязанности водителей, причастных к дорожно-транспортному происшествию. Обязанности пешеходов и пассажиров по обеспечению безопасности дорожного движения.
Тема 2. Дорожные знаки.
Значение дорожных знаков в общей системе организации дорожного движения. Классификация дорожных знаков. Требования к расстановке знаков.
Дублирующие, сезонные и временные знаки.
Предупреждающие знаки. Назначение. Общий признак предупреждения.
Правила установки предупреждающих знаков. Название и назначение каждого знака. Действия водителей при приближении к опасному участку дороги, обозначенному соответствующим предупреждающим знаком.
Знаки приоритета. Назначение. Название и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков приоритета.
Запрещающие знаки. Назначение. Общий признак запрещения. Название, назначение и место установки каждого знака. Действия водителей в соответствии с требованиями запрещающих знаков. Исключения. Зона действия запрещающих знаков.
Предписывающие знаки. Назначение. Общий признак предписания.
Название, назначение и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями предписывающих знаков. Исключения.
Информационно-указательные знаки. Назначение. Общие признаки информационно-указательных знаков. Название, назначение и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков, которые вводят определенные режимы движения.
Знаки сервиса. Назначение. Название и установка каждого знака.
Знаки дополнительной информации. Назначение. Название и размещение Тема 3. Дорожная разметка и ее характеристики Значение разметки в общей организации дорожного движения, классификация разметки.
Горизонтальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида горизонтальной разметки. Действия водителей в соответствии с требованиями горизонтальной разметки.
Вертикальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида вертикальной разметки.
Практическое занятие по темам 1-3.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.
д. Формирование умений руководствоваться дорожными знаками и разметкой.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных условиях дорожного движения.
Тема 4. Порядок движения, остановка и стоянка транспортных средств Предупредительные сигналы. Виды и назначение сигналов. Правила подачи сигналов световыми указателями поворотов и рукой. Случаи, разрешающие применение звуковых сигналов. Использование предупредительных сигналов при обгоне. Включение ближнего света фар в светлое время суток. Аварийная ситуация и ее предупреждение.
Опасные последствия несоблюдения правил подачи предупредительных сигналов.
Начало движения, изменение направления движения. Обязанности водителей перед началом движения, перестроением и другими изменениями направления движения. Порядок выполнения поворота на перекрестке. Поворот налево и разворот вне перекрестка. Действия водителя при наличии полосы разгона (торможение). Места, где запрещен разворот. Порядок движения задним ходом.
Опасные последствия несоблюдения правил маневрирования.
Расположение транспортных средств на проезжей части. Требования к расположению транспортных средств на проезжей части в зависимости от количества полос для движения, видов транспортных средств, скорости движения.
Случаи, когда разрешается движение по трамвайным путям. Повороты на дорогу с реверсивным движением.
Опасные последствия несоблюдения правил расположения транспортных средств на проезжей части.
Скорость движения и дистанция. Факторы, влияющие на выбор скорости движения. Ограничения скорости в населенных пунктах. Ограничения скорости вне населенных пунктов на автомагистралях и остальных дорогах для различных категорий транспортных средств, а также для водителей со стажем работы менее двух лет. Запрещения при выборе скоростного режима. Выбор дистанции и интервалов. Особые требования для водителей тихоходных и большегрузных Опасные последствия несоблюдения безопасной скорости и дистанции.
Обгон и встречный разъезд. Обязанности водителя перед началом обгона.
Действия водителей при обгоне. Места, где обгон запрещен.
Встречный разъезд на узких участках дорог. Опасные последствия несоблюдения правил обгона и встречного разъезда.
Остановка и стоянка. Порядок остановки и стоянки. Способы постановки транспортных средств на стоянку. Длительная стоянка вне населенных пунктов.
Меры предосторожности при постановке автомобиля на стоянку. Места, где остановка и стоянка запрещена.
Опасные последствия несоблюдения правил остановки и стоянки.
Тема 5. Регулирование дорожного движения Средства регулирования дорожного движения. Значение сигналов светофора и действия водителей в соответствии с этими сигналами. Реверсивные светофоры. Регулирование движения трамваев, а также других маршрутных транспортных средств, движущихся по выделенной для них полосе.
Значение сигналов регулировщика для трамваев, пешеходов и безрельсовых транспортных средств. Порядок остановки при сигналах светофора или регулировщика, запрещающих движение.
Действия водителей и пешеходов в случаях, когда указания регулировщика противоречат сигналам светофора, дорожным знакам и разметке.
Практическое занятие по темам 4-5.
Решение комплексных задач, разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Выработка навыков подачи предупредительных сигналов рукой.
Формирование умений правильно руководствоваться сигналами регулирования, ориентироваться, оценивать ситуацию и прогнозировать ее развитие.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 6 . Проезд перекрестков Общие правила проезда перекрестков. Случаи, когда водители трамваев имеют преимущества.
Нерегулируемые перекрестки. Перекрестки неравнозначных и равнозначных дорог. Порядок движения на перекрестках неравнозначных и равнозначных дорог.
Регулируемые перекрестки. Взаимодействие сигналов светофора и дорожных знаков. Порядок и очередность движения на регулируемом перекрестке.
Очередность проезда перекрестка, когда главная дорога меняет направление. Действия водителя в случае, если он не может определить наличие покрытия на дороге (темное время суток, грязь, снег и тому подобное) и при отсутствии знаков приоритета.
Тема 7. Проезд пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов Пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств.
Обязанности водителя, приближающегося к нерегулируемому пешеходному переходу, остановке маршрутных транспортных средств или транспортному средству, имеющему опознавательный знак "Перевозка детей".
Железнодорожные переезды. Разновидности железнодорожных переездов.
Устройство и особенности работы современной железнодорожной сигнализации на переездах. Порядок движения транспортных средств. Правила остановки транспортных средств перед переездом. Обязанности водителя при вынужденной остановке на переезде.
Запрещения, действующие на железнодорожном переезде.
Случаи, требующие согласования условий движения через переезд с начальниками дистанции пути железной дороги.
Опасные последствия нарушения правил проезда пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов.
Практическое занятие по темам 6-7.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Развитие навыков прогнозирования в ситуациях, характеризующихся признаком ограниченного обзора. Отработка навыков действий при вынужденной остановке на железнодорожном переезде.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 8. Особые условия движения Движение по автомагистралям. Запрещения, вводимые на автомагистралях.
Обязанности водителей при вынужденной остановке на проезжей части автомагистрали и на обочине.
Приоритет маршрутных транспортных средств. Пересечение трамвайных путей вне перекрестка.
Порядок движения на дороге с разделительной полосой для маршрутных транспортных средств. Правила поведения водителей в случаях, когда троллейбус или автобус начинает движение от обозначенной остановки.
Правила пользования внешними световыми приборами.
Действия водителя при ослеплении. Порядок использования противотуманных фар, фары-прожектора, фары-искателя и задних противотуманных фонарей, знака автопоезда.
Буксировка механических транспортных средств. Условия и порядок буксировки механических транспортных средств на гибкой сцепке, жесткой сцепке и методом частичной погрузки.
Случаи, когда буксировка запрещена.
Перевозка людей в буксируемых и буксирующих транспортных средствах.
Опасные последствия несоблюдения правил буксировки механических Учебная езда. Условия, при которых разрешается учебная езда. Требования к обучающему, обучающемуся и учебному механическому транспортному средству.
Тема 9. Перевозка людей и грузов Требование к перевозке людей в грузовом автомобиле. Обязанности водителя перед началом движения. Скорость движения при перевозке людей.
Дополнительные требования при перевозке детей. Случаи, когда запрещена перевозка людей.
Правила размещения и закрепления груза на транспортном средстве.
Обозначение перевозимого груза. Случаи, требующие согласования условий движения транспортных средств с дорожной полицией.
Опасные последствия несоблюдения правил перевозки людей и грузов.
Тема 10 . Техническое состояние и оборудование транспортных средств Общие требования. Условия, при которых запрещена эксплуатация Неисправности, при возникновении которых водитель должен принять меры к их устранению, а если это невозможно следовать к месту стоянки или ремонта с соблюдением необходимых мер предосторожности.
Неисправности, при которых запрещено дальнейшее движение.
Опасные последствия эксплуатации транспортного средства с неисправностями, угрожающими безопасности дорожного движения.
Тема 11. Номерные, опознавательные знаки, предупредительные устройства, надписи и обозначения Регистрация (перерегистрация) транспортных средств в дорожной полиции.
Требования к оборудованию транспортных средств номерными и опознавательными знаками, предупредительными устройствами.
Опасные последствия несоблюдения правил установки опознавательных знаков и предупредительных устройств.
Раздел 2. ПРАВОВАЯ ОТВЕТСТВЕННОСТЬ ВОДИТЕЛЯ Тема 12. Административная ответственность Понятие об административной ответственности.
Административные правонарушения. Виды административных правонарушений.
Понятия и виды административного воздействия: предупреждение, штраф, лишение права управления транспортным средством. Органы, налагающие административные наказания, порядок их исполнения.
Тема 13 . Уголовная ответственность Понятие об уголовной ответственности.
Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений.
Состав преступлений.
Обстоятельства, смягчающие и отягчающие ответственность.
Виды наказаний.
Уголовная ответственность за преступления на автомобильном транспорте.
Условия наступления уголовной ответственности.
Тема 14 . Гражданская ответственность Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятия: вред, вина, противоправное действие. Ответственность за вред, причиненный в ДТП. Возмещение материального ущерба.
Понятие о материальной ответственности за причиненный ущерб. Условия и виды наступления материальной ответственности, ограниченная и полная материальная ответственность.
Тема 15. Правовые основы охраны природы Понятие и значение охраны природы. Законодательство об охране природы.
Цели, формы и методы охраны природы.
Объекты природы, подлежащие правовой охране: земля, недра, вода, флора, атмосферный воздух, заповедные природные объекты.
Система органов, регулирующих отношения по правовой охране природы, их компетенции, права и обязанности.
Ответственность за нарушение законодательства об охране природы.
Тема 16. Право собственности на автотранспортное средство Право собственности, субъекты права собственности. Право собственности на автотранспортное средство.
Налог с владельца транспортного средства. Документация на транспортное средство.
Тема 17. Страхование водителя и транспортного средства Порядок страхования. Порядок заключения договора о страховании.
Страховой случай. Основание и порядок выплаты страховой суммы.
Примерные тематический план и программа предмета "ОСНОВЫ УПРАВЛЕНИЯ ТРАНСПОРТНЫМ СРЕДСТВОМ И БЕЗОПАСНОСТЬ ДВИЖЕНИЯ" Тематический план Наименование тем Техника управления средством Дорожное движение.
Его эффективность и
Профессиональная надежность водителя Психофизиологические и психические качества водителя Эксплуатационные показатели Действия водителя в штатных и нештатных (критических)
режимах движения
Дорожные условия и
Дорожно-транспортные происшествия Тема 1. Техника управления транспортным средством Посадка водителя за рулем.
Оптимальная рабочая поза. Использование регулировок положения сиденья и органов управления для принятия оптимальной рабочей позы. Типичные ошибки при выборе рабочей позы. Назначение органов управления, приборов и индикаторов.
Приемы действия органами управления. Техника руления.
Пуск двигателя. Прогрев двигателя на месте. Прогрев в процессе раннего начала движения. Плавный разгон с последовательным переключением передач.
Ограничение максимальной частоты вращения коленчатого вала двигателя в процессе разгона на промежуточных передачах. Поддержание постоянной скорости движения. Действия педалью акселератора на различных режимах движения. Трогание с места, интенсивный разгон. Отрицательное влияние движения на низших передачах на расход топлива. Торможение двигателем.
Действия педалью тормоза, обеспечивающие плавное замедление в штатных ситуациях и реализацию максимальной тормозной силы в нештатных режимах торможения, в том числе на дорогах со скользким покрытием.
Использование движения "накатом" без ущерба для безопасности дорожного движения. Поддержание оптимального теплового режима работы двигателя. Свободный пробег транспортного средства и причины, влияющие на его величину.
Выбор передачи и движение на крутых спусках и подъемах, на труднопроходимых и скользких участках дорог. Трогание с места на скользкой дороге без пробуксовывания колес. Преодоление водных преград, косогоров, неглубоких канав, насыпей. Движение в темное время суток и в условиях ограниченной видимости.
Остановка и стоянка.
Скорость движения и дистанция. Изменение скорости на поворотах, разворотах и в ограниченных проездах. Выбор скорости в условиях городского движения и на автомагистралях.
Обгон и встречный разъезд на улицах с небольшим и интенсивным движением.
Проезд железнодорожных переездов.
Тема 2. Дорожное движение. Его эффективность и безопасность Понятие о системе управления "водитель - автомобиль - дорога" (ВАД).
Цели и задачи функционирования системы ВАД. Роль автомобильного транспорта в транспортной системе. Эффективность, безопасность и экологичность дорожно-транспортного процесса. Дорожно-транспортное происшествие (ДТП) - отказ в функционировании транспортной системы. Другие виды отказов. Статистика эффективности, безопасности и экологичности дорожного движения в Казахстане и в других странах. Факторы, влияющие на безопасность: водитель, автомобиль, дорога. Определяющая роль квалификации водителя в обеспечении безопасности дорожного движения. Стаж водителя как показатель его квалификации. Необходимость разработки количественных показателей качества управления транспортным средством для оценки квалификации водителя и реализации резервов, связанных с возможностью ее повышения.
Государственная система обеспечения безопасности и экологичности дорожного движения.
Требования по безопасности движения, предъявляемые к транспортным средствам.
Тема 3 . Профессиональная надежность водителя Потребность как побудитель деятельности. Группы потребностей. Мотивы и стимулы деятельности. Цель деятельности при управлении ТС. Психический образ плана действий по достижению цели управления ТС. Действия и трудовые операции при управлении ТС. Задачи, решаемые для достижения цели управления. Оптимизация процесса управления ТС. Критерии оптимальности управления ТС.
Каналы восприятия информации водителем. Обработка информации, воспринимаемой водителем. Сравнение текущей ситуации с планом действий.
Оценка опасности ситуации по величинам резервов управления. Прогноз развития ситуации. Штатные и нештатные ситуации. Психическая напряженность как средство саморегуляции, обеспечивающее повышение надежности водителя.
Влияние социально-психических свойств водителя на ошибки в оценке опасности ситуации.
Составляющие надежности водителя: профессиональное мастерство, моральные качества, физическое состояние. Определение мастерства. Влияние квалификации, стажа работы и возраста на мастерство водителя. Моральные качества: дисциплинированность, уважение других участников движения, этика поведения и культура обслуживания, самообладание и предвидение. Физические и психологические качества, здоровье и возраст и их влияние на физическое состояние водителя.
Алкоголь, наркотики, лекарственные препараты и их вредное влияние на результаты деятельности водителя: замедленные реакции, ослабление внимания, ухудшение зрительного восприятия, сонливость, необратимые изменения в организме.
Тема 4. Психофизиологические и психические качества водителя Зрительное восприятие. Поле зрения. Восприятие расстояния и скорости ТС. Избирательность восприятия информации. Направления взора. Ослепление.
Адаптация и восстановление световой чувствительности. Восприятие звуковых сигналов. Маскировка звуковых сигналов шумом.
Восприятие линейных ускорений, угловых скоростей и ускорений.
Суставные ощущения. Восприятие сопротивлений и перемещений органов управления.
Возможности выполнения управляющих операций по амплитуде и усилию перемещения органов управления. Время переработки информации. Зависимость амплитуды движений рук (ног) водителя от величины входного сигнала.
Психомоторные реакции водителя. Время реакции. Изменение времени реакции в зависимости от сложности дорожно-транспортной ситуации.
Мышление. Прогнозирование развития дорожно-транспортной ситуации.
Подготовленность водителя: знания, умения, навыки.
Требования водителя к ТС как объекту управления. Функциональный комфорт. Влияние оптимальности свойств ТС как управляемого объекта на эффективность и безопасность деятельности водителя.
Этика водителя как важный компонент этики поведения человека в обществе. Этика водителя в его взаимоотношениях с другими участниками дорожного движения. Межличностные отношения и эмоциональные состояния.
Соблюдение Правил дорожного движения. Поведение при нарушении Правил другими участниками дорожного движения. Взаимоотношения с другими участниками дорожного движения, представителями органов внутренних дел.
Этика водителей при дорожно-транспортных происшествиях и несчастных случаях на дороге.
Тема 5. Эксплуатационные показатели транспортных средств Показатели предельных возможностей эффективного и безопасного выполнения транспортной работы: габаритные размеры, параметры массы, грузоподъемность (вместимость), скоростные и тормозные свойства, устойчивость против опрокидывания, заноса и бокового скольжения, топливная экономичность, приспособленность к различным условиям эксплуатации, надежность, эксплуатационная и ремонтная технологичность. Их влияние на эффективность и безопасность дорожного движения.
Силы, вызывающие движение ТС: тяговая, тормозная, поперечная. Сила сцепления колес с дорогой. Резерв силы сцепления - условия безопасности движения. Сложение продольных и поперечных сил. Изменение продольной силы сцепления в зависимости от степени буксования (блокировки) колес: изменение поперечной устойчивости против скольжения при движении накатом, разгоне, торможении. Устойчивость против опрокидывания. Резервы устойчивости ТС.
Системы регулирования движения ТС: системы регулирования тяговой, тормозной (тормозная система) и поперечной (рулевое управление) сил.
Характеристика системы управления: чувствительность в перемещении органа управления, запаздывания реакции ТС на перемещение органа управления, реактивное действие (нарастание усилия при перемещении) органа управления.
Тема 6. Действия водителя в штатных и нештатных (критических) режимах движения Управление мотоциклом в ограниченном пространстве, на перекрестках и пешеходных переходах, в транспортном потоке, в темное время суток и в условиях ограниченной видимости, на крутых поворотах, подъемах и спусках, по скользким дорогам, в зоне дорожных сооружений, при буксировке.
Действия водителя при отказе рабочего тормоза, разрыве шины в движении, при заносе.
Действия водителя при возгорании транспортного средства, при падении в воду, падении провода электролинии высокого напряжения на транспортное средство, при ударе молнии.
Понятие об эффективности управления отдельным ТС. Безопасность - условие эффективной работы транспорта. Возможные задачи, достижения цели управления водителем при управлении: достижение максимальной средней скорости при заданном расходе топлива; максимальная экономия топлива при заданной средней скорости; достижение максимальной средней скорости;
обеспечение максимальной надежности.
Показатели качества управления: средняя скорость, расход топлива, коэффициент равномерности движения, показатель использования топлива, среднее передаточное число в коробке передач, наработка на торможение, равномерность разгона, замедления и криволинейного движения.
Экономичное управление: применение экономичного алгоритма регулирования скорости при разгоне; ограничение максимальной скорости при низкой интенсивности движения по критерию расхода топлива, при высокой интенсивности - движение со скоростью, близкой к средней скорости потока;
замедление с использованием наката и торможения двигателем.
Скоростное управление: применение скоростного алгоритма регулирования скорости при разгоне; движение с максимальной (в пределах ПДД) скоростью на участках свободного движения; интенсивное торможение. Влияние интенсивности потока на среднюю скорость транспортного средства (ТС).
Умение предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций - основное условие безопасного скоростного управления.
Влияние используемых алгоритмов управления на безопасность, экологичность, ресурс транспортного средства.
Использование тахометра, спидометра, эконометра (пилотажных приборов)
для реализации оптимальных алгоритмов регулирования скорости движения ТС (экономичного и скоростного). Рекомендуемая последовательность переноса взора при считывании приборной информации.
Тема 7. Дорожные условия и безопасность движения Виды и классификация автомобильных дорог. Обустройство дорог.
Основные элементы активной, пассивной и экологической безопасности дороги.
Виды дорожных покрытий, их характеристики. Влияние дорожных условий на безопасность движения. Дороги в населенных пунктах. Дороги в сельской местности. Автомагистрали. Особенности горных дорог.
Влияние дорожных условий на движение автомобиля. Понятие о коэффициенте сцепления шин с дорогой. Изменение коэффициента в зависимости от состояния дороги, погодных и гидрометеорологических условий. Особенности движения в тумане, по горным дорогам. Опасные участки автомобильных дорог;
сужение проезжей части, свежеуложенное покрытие дороги, битумные и гравийные покрытия; затяжной спуск, подъезды к мостам, железнодорожным переездам; другие опасные участки.
Пользование дорогами в осенний и весенний периоды. Пользование зимними дорогами (зимниками). Движение по ледяным переправам.
Меры предосторожности при движении по ремонтируемым участкам дорог, применяемые при этом ограждения, предупредительные и световые сигналы.
Тема 8. Дорожно-транспортные происшествия Понятия о дорожно-транспортной ситуации и дорожно-транспортном происшествии. Классификация дорожно-транспортных происшествий.
Аварийность в городах, на загородных дорогах, в сельской местности.
Причины возникновения дорожно-транспортных происшествий: нарушения Правил дорожного движения, неосторожные действия участников движения, выход транспортного средства из повиновения водителя, техническая неисправность транспортного средства и другие. Причины, связанные с водителем: низкая квалификация, переутомление, сон за рулем.
Условия возникновения дорожно-транспортных происшествий: состояние транспортного средства и дороги, наличие средств регулирования дорожного движения и другие условия.
Статистика дорожно-транспортных происшествий. Распределение аварийности по сезонам, дням недели, времени суток, категориям дороги, видам транспортных средств и другим факторам.
Активная, пассивная и экологическая безопасность транспортного средства.
Государственный контроль за безопасностью дорожного движения.
Примерные тематический план и программа предмета "ОКАЗАНИЕ ПЕРВОЙ МЕДИЦИНСКОЙ ПОМОЩИ" Тематический план тем занятий теоретичес- практи- Основы анатомии и физиологии человека Структура дорожно-транспор- тного травматиз- ма. Наиболее частые поврежде- ния при ДТП и способы их диагностики Угрожающие жизни состояния при механических и термических поражениях Психические реакции при авариях. Острые психозы.
Особенности оказания помощи пострадавшим в состоянии неадекватности Термические поражения Организационно- правовые аспекты пострадавшим при тных происшествиях Острые, угрожаю- щие жизни тера- певтические состояния Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии при оказании первой помощи постра- давшим в ДТП Остановка наружного кровотечения Транспортная иммобилизация Методы высвобождения пострадавших, извлечение из машины; их транспортировка, погрузка в транспорт Обработка ран, десмургия Пользование индивидуальной аптечкой Тема 1 . Основы анатомии и физиологии человека Основные представления о системах организма и их функционировании:
сердечно-сосудистая система, нервная система, опорно-двигательная система.
Простейшие признаки, позволяющие определить их состояние: частота пульса и дыхания, реакция зрачков, степень утраты сознания, цвет слизистых и кожных покровов.
Тема 2 . Структура дорожно-транспортного травматизма.
Наиболее частые повреждения при ДТП и способы их диагностики Характеристика транспортных средств, приспособления, предохраняющие от травм при ДТП. Статистика повреждений при ДТП, их локализация и степень тяжести. Влияние фактора времени при оказании медицинской помощи пострадавшим. Повреждения, характерные для лобового столкновения, удара в бок, резкого торможения, переворачивания. Повреждения при ударе о рулевое колесо. Типичные повреждения при наезде на пешехода.
Достоверные и вероятные признаки перелома, черепно-мозговой травмы, повреждения позвоночника, таза, открытого пневмоторакса.
Тема 3 . Угрожающие жизни состояния при механических и термических поражениях Определение понятий: предагональное состояние, агония, клиническая смерть, биологическая смерть. Их признаки. Содержание реанимационных мероприятий при оказании первой медицинской помощи и критерии ее эффективности.
Шок. Виды шока - травматический, геморрагический, ожоговый, кардиогенный, аллергический. Клинические проявления шока. Комплекс противошоковых мероприятий при оказании первой медицинской помощи.
Острая дыхательная недостаточность. Причины, клинические признаки, способы снижения степени дыхательной недостаточности при оказании первой медицинской помощи. Классификация повреждений грудной клетки. Асфиксия.
Синдром утраты сознания. Кома. Причины. Способы профилактики асфиксии при утрате сознания.
Особенности угрожающих жизни состояний у детей, стариков, беременных женщин.
Тема 4 . Психические реакции при авариях. Острые психозы.
Особенности оказания помощи пострадавшим в состоянии Психические и невротические расстройства, их характеристики и частота возникновения. Аффективно-шоковые реакции, психомоторные возбуждения, истерические психозы, психогенный ступор. Особенности оказания медицинской помощи не полностью адекватным пострадавшим, как с психогенными реакциями, так и находящимися в состоянии алкогольного или наркотического опьянения.
Тема 5. Термические поражения Термические ожоги. Клинические признаки, определение степени тяжести ожогового поражения, особенности наложения повязок, проведения иммобилизации при ожогах. Особенности оказания первой медицинской помощи пострадавшим с ожогами глаз, верхних дыхательных путей.
Тепловой удар. Принципы оказания первой медицинской помощи.
Холодовая травма. Отморожения, переохлаждение. Способы согревания при холодовой травме.
Тема 6. Организационно-правовые аспекты оказания помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях Основы действующего законодательства (административное и уголовное право) относительно оказания или неоказания помощи пострадавшим.
Обязанности водителя автотранспорта, медицинского работника, административных служб при дорожно-транспортных происшествиях, повлекших за собой человеческие жертвы.
Тема 7. Острые, угрожающие жизни терапевтические состояния Диабетическая кома. Острая сердечно-сосудистая недостаточность.
Гипертонический криз. Эпилептический припадок. Астматический статус.
Отравления. Клинические признаки, способы оказания первой медицинской Тема 8. Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии при оказании первой медицинской помощи пострадавшим в ДТП (Практические навыки - см. приложение пп. 1-8; 26) Оценка тяжести состояния пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно- легочной реанимации.
Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами ребер.
Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение механической асфиксии у детей.
Тема 9. Остановка наружного кровотечения (Практические навыки - см. приложение п. 9)
Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения.
Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии; наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из положения давящей повязки. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутрибрюшное кровотечение.
Тема 10. Транспортная иммобилизация (Практические навыки - см. приложение пп. 15, 16) Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок.
Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка.
Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, головы, грудной клетки.
Тема 11. Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины, их транспортировка, погрузка в транспорт (Практические навыки - см. приложение пп. 17-19; 21-22) Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза. Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания в легковой и грузовой автомобиль, автобус).
Тема 12. Обработка ран. Десмургия (Практические навыки - см. приложение пп. 10-13; 25)
Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств. Наложение асептической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств наложения повязок.
Тема 13. Пользование индивидуальной аптечкой (Практические навыки - см. приложение пп. 14, 20, 23, 24, 27-29)
Комплектация индивидуальной аптечки. Навыки применения ее содержимого.
ПРИЛОЖЕНИЕ Перечень обязательных практических навыков и манипуляций
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости верхних дыхательных путей.
2. Искусственная вентиляция легких:
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для проведения искусственного дыхания"),
- изо рта в нос.
3. Закрытый массаж сердца:
- двумя руками,
- одной рукой.
4. Проведение реанимационных мероприятий одним спасателем.
5. Проведение реанимационных мероприятий двумя спасателями.
6. Определение пульса:
- на лучевой артерии,
- на бедренной артерии,
- на сонной артерии.
7. Определение частоты пульса и дыхания.
8. Определение реакции зрачков.
9. Техника временной остановки кровотечения:
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств, максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
- наложение резинового жгута, передняя тампонада носа,
- использование порошка "Статин" и салфеток "Котекс ГЕМ".
10. Проведение туалета ран.
11. Наложение бинтовых повязок:
- циркулярная наконечность,
- колосовидная,
- спиральная,
- "чепец",
- черепашья,
- косыночная,
- Дезо,
- окклюзионная,
- давящая,
- контурная.
12. Использование сетчатого бинта.
13. Эластичное бинтование конечности.
14. Использование лейкопластыря, бактерицидного пластыря.
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и сетчатых шин при повреждениях:
- ключицы,
- плеча,
- предплечья,
- кисти,
- бедра,
- голени,
- стопы.
16. Техника транспортной иммобилизации при повреждениях:
- позвоночника,
- таза,
- живота,
- множественных переломах ребер,
- черепно-мозговой травме.
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с повреждениями:
- грудной клетки,
- головы.
18. Техника переноски пострадавших:
- на носилках,
- на одеяле,
- на щите,
- на руках,
- на спине,
- на плечах,
- на стуле.
19. Погрузка пострадавших в:
- попутный транспорт (легковой, грузовой),
- санитарный транспорт.
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
21. Снятие одежды с пострадавшего.
22. Снятие мотоциклетного шлема с пострадавшего.
23. Техника обезболивания хлорэтилом.
24. Использование аэрозолей.
25. Вскрытие индивидуального перевязочного пакета.
26. Техника введения воздуховода.
27. Использование гипотермического пакета-контейнера.
28. Применение нашатырного спирта при обмороке.
29. Техника промывания желудка.
Примерные тематический план и программа "ВОЖДЕНИЕ МОТОЦИКЛА"
Тематический план
Начальное обучение
Вождение в ограниченных проездах Вождение по дорогам экзамен Тема 1. Начальное обучение Задание 1. Ознакомление с органами управления и контрольно- измерительными приборами, пользование ими Посадка обучаемого на мотоцикл, положение за рулем, сход с мотоцикла.
Ознакомление с расположением органов управления и контрольно- измерительных приборов. Пользование ими. Отработка правил трогания с места, переключения передач и торможения (при неработающем двигателе). Подготовка двигателя к пуску и пуск его. Прогрев двигателя, наблюдение за показаниями контрольно-измерительных приборов, отработка приема открытия и закрытия дроссельной заслонки карбюратора. Трогание с места, переключение передач с низшей до высшей и торможение с работающим двигателем при поднятом ведущем колесе. Постановка рычага переключения передач в нейтральное положение.
Задание 2 . Трогание с места, движение по прямой и остановка мотоцикла Плавное трогание мотоцикла с места на первой передаче, движение по прямой. Поддержание соответствующей частоты вращения коленчатого вала двигателя. Сохранение равновесия, остановка мотоцикла торможением.
Ускорение или замедление движения путем изменения режима работы двигателя.
Выбор места для остановки. Остановка и глушение двигателя. Постановка рычага переключения передач в нейтральное положение.
Задание 3 . Переключение передач в восходящем порядке Трогание с места, разгон, переключение передач с первой до высшей, движение с поворотами и остановка. Отработка сигналов поворота и остановки.
Задание 4. Переключение передач в восходящем и нисходящем порядках Трогание с места, последовательность переключения передач с первой до высшей и с высшей до первой, движение с поворотами и остановка. Отработка сигналов поворота и остановки.
Задание 5. Вождение на различных передачах. Остановка в заданном месте Трогание с места, разгон, повороты направо, налево на закруглениях кольцевого маршрута площадки. Трогание с места, разгон на коротких дистанциях. Последовательное переключение передач с первой до высшей, регулирование скорости движения открытием дросселя. Экстренное торможение.
Остановка мотоцикла в заданном месте. Последовательное переключение передач с первой до высшей и с высшей до первой. Торможение двигателем и тормозом.
Остановка мотоцикла в заданном месте.
Тема 2. Вождение в ограниченных проездах Задание 6. Проезд габаритной "змейки" и колейной доски Проезд по "змейке" с прямолинейного движения. Проезд по "змейке" с предварительным поворотом направо, налево. Проезд по колейной доске с прямолинейного движения. Проезд по колейной доске с предварительным поворотом направо, налево.
Задание 7. Тренировка в вождении с проездом габаритной "змейки" и колейной доски Проезд по "змейке" и колейной доске с прямолинейного движения и с предварительным поворотом направо, налево.
Задание 8. Проезд габаритного коридора и круга Въезд в габаритный коридор прямо и проезд по нему. Въезд в габаритный коридор с предварительным поворотом направо, налево и проезд по нему.
Вождение по кругу в направлении по часовой стрелке. Вождение по кругу в направлении против часовой стрелки.
Задание 9. Тренировка в вождении с проездом габаритного коридора и круга Въезд в габаритный коридор с предварительным поворотом направо, налево и проезд по нему. Вождение по кругу в направлении по часовой стрелке и против часовой стрелки.
Задание 10. Проезд по габаритной восьмерке. Остановка на линии "Стоп"
Проезд по габаритной восьмерке с въездом в направлении по часовой и против часовой стрелки. Движение на различных передачах по кольцевому маршруту с остановками на линии "Стоп" и выполнением требований дорожных Задание 11 . Комплексное вождение по ограниченным проездам Вождение с последовательным проездом габаритных коридора, "змейки", восьмерки, проезд по колейной доске, остановка на линии "Стоп".
Тема 3. Вождение по дорогам Задание 12. Вождение на кольцевом маршруте площадки для учебной езды Движение по кольцевому маршруту с объездом стоящего транспортного средства. Очередность проезда в узком месте, обгон. Встречное движение транспортных средств, разъезд.
Экзамен.
Цель экзамена - определить готовность обучаемого к самостоятельному управлению транспортным средством категории "А" и умение соблюдать Правила ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "В" Примерный учебный план ческих Правила Основы Оказание первой помощи ИТОГО "Устройство и техническое "Правила автомобиля* "Оказание автомобиля** * Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных на вождение автомобиля.
** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 34 часов, из них 6 часов - на автотренажере. При отсутствии автотренажера - 32 часа - на автомобиле.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И ТЕХНИЧЕСКОЕ ОБСЛУЖИВАНИЕ" Тематический план посмотреть Введение. Общее устройство легко- вого автомобиля Общее устройство и работа двигателя Система охлаждения Смазочная система Система питания Раздел 2.
Электрооборудование
Источники и потребители электроэнергии Система зажигания двигателя Раздел 3. Трансми- ссия Общее устрой- ство и назначение Сцепление Коробка передач Карданная передача, главная передача, дифференциал, полуоси, приводные валы Раздел 4.
Несущая система
Кузов легкового автомобиля Передняя и задняя подвески Раздел 5.
Системы управления автомобиля Тормозная система Система рулевого Раздел 6.
Основы технического обслуживания Виды, периодич- ность и порядок выполнения работ по техническому обслуживанию Признаки мелких эксплуатационных неисправностей, их устранение* *Данная тема изучается на практическом занятии, на учебном автомобиле.
Тема 1. Введение.
Общее устройство легкового автомобиля. Назначение и классификация легковых автомобилей. Общее устройство легковых автомобилей. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов, механизмов и систем.
Краткие технические характеристики автомобилей Раздел 1. ДВИГАТЕЛЬ Назначение и устройство двигателя и его механизмов.
Принцип работы карбюраторного двигателя. Рабочий процесс двигателя.
Понятия: "мертвые точки", ход поршня, объем камеры сгорания, рабочий и полный объемы цилиндра, степень сжатия, литраж двигателя. Крепление двигателя. Кривошипно-шатунный механизм. Газораспределительный механизм.
Тема 3. Система охлаждения Назначение системы охлаждения двигателя. Принципиальная схема работы системы. Устройство системы охлаждения двигателя. Способы охлаждения.
Охлаждающие жидкости и требования к ним. Тепловой режим двигателя и контроль за температурой охлаждающей жидкости. Способы поддержания постоянного теплового режима двигателей. Назначение и расположение приборов систем охлаждения изучаемых двигателей.
Признаки неисправностей системы охлаждения и способы их устранения.
Тема 4. Смазочная система Назначение смазочной системы двигателя. Принципиальная схема работы системы. Способы подачи масла к трущимся поверхностям деталей. Масла, применяемые для двигателей, их основные свойства и маркировка. Простейшие способы определения качества масла. Контроль за давлением масла. Способы очистки и охлаждения масла в двигателе.
Устройство и работа приборов смазочной системы двигателя: масляного насоса, масляного фильтра, системы вентиляции картера. Признаки неисправностей смазочной системы и способы их устранения.
Тема 5. Система питания Принципиальная схема системы питания карбюраторного двигателя.
Назначение, общее устройство и работа приборов подачи и очистки топлива и воздуха и их расположение на автомобиле. Принцип работы карбюратора. Работа карбюратора на различных режимах. Впускной трубопровод и система выпуска отработавших газов. Особенности устройства и работы систем впрыска бензиновых двигателей.
Признаки неисправностей системы питания двигателя и способы их Тема 6. Источники и потребители электроэнергии Назначение, устройство и работа аккумуляторной батареи. Основные характеристики, свойства и маркировка аккумуляторных батарей. Электролит и меры предосторожности при обращении с ним.
Основные неисправности, обслуживание и хранение аккумуляторных батарей.
Назначение, устройство и работа стартера.
Назначение, устройство и работа генератора.
Назначение, устройство и работа приборов освещения, световой и звуковой сигнализации, контрольно-измерительных приборов, стеклоочистителей, стеклоомывателей, системы отопления и вентиляции кузова.
Тема 7. Система зажигания двигателя Принципиальная схема системы зажигания.
Цепи низкого и высокого напряжения.
Устройство и работа приборов контактной и бесконтактной систем Основные неисправности системы зажигания и способы их устранения.
Тема 8 . Общее устройство и назначение трансмиссии Устройство и назначение трансмиссии.
Схемы трансмиссии автомобилей с передними и задними ведущими мостами. Способы смазки агрегатов, сборочных единиц и деталей трансмиссии.
Трансмиссионные масла и пластичные смазки, их применение, основные свойства и маркировка.
Тема 9. Сцепление
Сцепление, его назначение, общее устройство и принцип действия.
Устройство и работа сцепления с механическим и гидравлическим приводом, регулировка привода сцепления.
Признаки неисправностей сцепления и способы их устранения.
Тема 10 . Коробка передач Назначение и общее устройство коробки передач. Типы коробок передач.
Понятие о передаточном числе зубчатой передачи. Схема, устройство и работа механизмов переключения передач. Особенности устройства и работы автоматической коробки передач.
Признаки неисправностей и способы их устранения.
Тема 11. Карданная передача, главная передача, дифференциал, полуоси, Назначение, устройство и работа карданной и главной передач, дифференциала, полуосей и привода ведущих колес.
Раздел 4. НЕСУЩАЯ СИСТЕМА Тема 12. Кузов легкового автомобиля Назначение и общее устройство несущей системы. Устройство кузова автомобиля. Уход за лакокрасочным покрытием кузова и меры противокоррозионной защиты.
Тема 13. Передняя и задняя подвески Назначение и устройство передней подвески автомобиля. Углы установки передних колес. Работа деталей передней подвески.
Устройство и работа задней подвески.
Амортизаторные стойки и амортизаторы передней и задней подвески, их устройство и работа.
Устройство автомобильных колес и шин. Крепление колес. Маркировка шин и дисков.
Признаки неисправностей подвесок, шин и дисков и способы их устранения.
Раздел 5. СИСТЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ АВТОМОБИЛЯ Тема 14. Тормозная система Назначение тормозной системы автомобиля.
Принципиальная схема системы.
Тормозные жидкости.
Общее устройство и принцип действия рабочей тормозной системы.
Устройство и работа тормозных механизмов колес дискового и барабанного типа.
Назначение, устройство и работа стояночной тормозной системы. Признаки неисправностей тормозной системы и способы их устранения.
Тема 15. Система рулевого управления Назначение, расположение, общее устройство и работа рулевого управления. Схема поворота автомобиля. Основные требования, предъявляемые к рулевому управлению. Назначение, устройство и работа рулевых механизмов типа "шестерня-рейка" и "червяк-ролик".
Устройство рулевого привода.
Признаки неисправностей рулевого управления и способы их устранения.
Раздел 6. ОСНОВЫ ТЕХНИЧЕСКОГО ОБСЛУЖИВАНИЯ Тема 16. Виды, периодичность и порядок выполнения работ по техническому обслуживанию автомобиля Виды, периодичность и порядок основных работ по техническому обслуживанию легкового автомобиля в соответствии с сервисной книжкой и Инструкцией по эксплуатации.
Ежедневное обслуживание автомобиля. Перечень и порядок выполнения работ ежедневного обслуживания. Проверка технического состояния автомобиля перед выездом и в пути.
Безопасность труда при проведении технического обслуживания.
Тема 17. Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их Проверка давления в шинах колес. Замена колеса: демонтаж-монтаж колеса.
Проверка наличия люфта в подшипниках управляемых колес. Проверка уровня масла в рулевом механизме и определение люфта в нем.
Проверка состояния наконечников рулевых тяг.
Проверка неисправностей, связанных с включением сигнальных ламп на щитке приборов или перехода стрелок указателей в красную зону (давление масла, снижение уровня жидкости в тормозной системе, повышение температуры в системе охлаждения двигателя).
Проверка подачи топлива.
Замена плавкого предохранителя.
Замена ремня привода генератора.
Проверка отсутствия зарядки (проверка подачи электропитания к щеткам генератора и реле-регулятору, проверка состояния щеток генератора, проверка состояния клемм аккумуляторной батареи и соединений проводов).
Проверка уровня электролита и степени заряженности аккумуляторной батареи.
Проверка искрообразования в системе зажигания.
Проверка работоспособности свечей и их замена.
Проверка состояния и регулировка контактов прерывателя-распределителя.
Замена неисправных электроламп.
Проверка состояния и регулировка привода стояночного тормоза.
Проверка состояния тормозных колодок.
разделов и теоре- все- го ти- прак- заня- тие Общие положе- ния. Основные понятия и термины.
Дорожные знаки
Дорожная раз- метка и ее характеристи- ки Порядок дви- жения. Оста- новка и сто- янка транс- портных темам 4-5 железнодорож- ных переездов Особые усло- вия движения Перевозка людей и грузов Техническое состояние и оборудование транспортных опознаватель- ные знаки, предупреди- тельные Раздел 2. Правовая ответственность во- дителя Администра- тивная ответ- ственность Уголовная от- ветственность Гражданская- ответствен- ность Правовые основы охраны природы Право соб- ственности на транспорт- ное средство Тема 1. Общие положения. Основные понятия и термины. Обязанности Значение Правил в обеспечении порядка и безопасности дорожного движения. Общая структура Правил. Основные понятия и термины, Обязанности участников дорожного движения и лиц, уполномоченных регулировать движение. Порядок ввода ограничений в дорожном движении.
Документы, которые водитель механического транспортного средства обязан иметь при себе и представлять для проверки работникам полиции и ее Обязанности водителя перед выездом и в пути. Порядок предоставления транспортных средств должностным лицам. Обязанности водителей-инвалидов.
Обстоятельства, исключающие возможность управления и передачи управления Права и обязанности водителей транспортных средств, движущихся с включенным проблесковым маячком и (или) специальным звуковым сигналом.
Обязанности других водителей по обеспечению безопасности движения происшествию. Обязанности пешеходов и пассажиров по обеспечению Значение дорожных знаков в общей системе организации дорожного движения. Классификация дорожных знаков. Требования к расстановке знаков.
Предупреждающие знаки. Назначение. Общий признак предупреждения.
Правила установки предупреждающих знаков. Название и назначение каждого знака. Действия водителей при приближении к опасному участку дороги, Знаки приоритета. Назначение. Название и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков приоритета.
Запрещающие знаки. Назначение. Общий признак запрещения. Название, назначение и место установки каждого знака. Действия водителей в соответствии с требованиями запрещающих знаков. Исключения. Зона действия запрещающих Предписывающие знаки. Назначение. Общий признак предписания.
Действия водителей в соответствии с требованиями предписывающих Информационно-указательные знаки. Назначение. Общие признаки информационно-указательных знаков. Название, назначение и место установки Действия водителей в соответствии с требованиями знаков, которые вводят Знаки сервиса. Назначение. Название и установка каждого знака. Знаки дополнительной информации. Назначение. Название и размещение каждого знака.
Горизонтальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида горизонтальной разметки. Действия водителей в соответствии с Вертикальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.
д. Формирование умений руководствоваться дорожными знаками и разметкой.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 4. Порядок движения, остановка и стоянка транспортных средств Предупредительные сигналы. Виды и назначение сигналов. Правила подачи сигналов световыми указателями поворотов и рукой. Случаи, разрешающие применение звуковых сигналов. Использование предупредительных сигналов при обгоне. Включение ближнего света фар в светлое время суток. Аварийная Опасные последствия несоблюдения правил подачи предупредительных Начало движения, изменение направления движения. Обязанности водителей перед началом движения, перестроением и другими изменениями направления движения. Порядок выполнения поворота на перекрестке. Поворот налево и разворот вне перекрестка. Действия водителя при наличии полосы разгона (торможение). Места, где запрещен разворот. Порядок движения задним Расположение транспортных средств на проезжей части. Требования к расположению транспортных средств на проезжей части в зависимости от количества полос для движения, видов транспортных средств, скорости движения.
Случаи, когда разрешается движение по трамвайным путям. Повороты на Опасные последствия несоблюдения правил расположения транспортных Скорость движения и дистанция. Факторы, влияющие на выбор скорости движения. Ограничения скорости в населенных пунктах. Ограничения скорости вне населенных пунктов на автомагистралях и остальных дорогах для различных категорий транспортных средств, а также для водителей со стажем работы менее двух лет. Запрещения при выборе скоростного режима. Выбор дистанции и интервалов. Особые требования для водителей тихоходных и большегрузных Опасные последствия несоблюдения безопасной скорости и дистанции.
Обгон и встречный разъезд. Обязанности водителя перед началом обгона.
Действия водителей при обгоне. Места, где обгон запрещен. Встречный разъезд на узких участках дорог. Опасные последствия несоблюдения правил обгона и встречного разъезда.
Остановка и стоянка. Порядок остановки и стоянки. Способы постановки транспортных средств на стоянку. Длительная стоянка вне населенных пунктов.
Меры предосторожности при постановке автомобиля на стоянку. Места, где Опасные последствия несоблюдения правил остановки и стоянки.
Тема 5 . Регулирование дорожного движения Средства регулирования дорожного движения. Значение сигналов светофора и действия водителей в соответствии с этими сигналами. Реверсивные светофоры. Регулирование движения трамваев, а также других маршрутных транспортных средств, движущихся по выделенной для них полосе.
Значение сигналов регулировщика для трамваев, пешеходов и безрельсовых транспортных средств. Порядок остановки при сигналах светофора или Действия водителей и пешеходов в случаях, когда указания регулировщика противоречат сигналам светофора, дорожным знакам и разметке.
Решение комплексных задач, разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Формирование умений правильно руководствоваться сигналами регулирования, ориентироваться, оценивать ситуацию и прогнозировать ее развитие.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Общие правила проезда перекрестков. Случаи, когда водители трамваев равнозначных дорог. Порядок движения на перекрестках неравнозначных и Регулируемые перекрестки. Взаимодействие сигналов светофора и дорожных знаков. Порядок и очередность движения на регулируемом перекрестке.
Очередность проезда перекрестка, когда главная дорога меняет направление. Действия водителя в случае, если он не может определить наличие покрытия на дороге (темное время суток, грязь, снег и тому подобное) и при Пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств.
Обязанности водителя, приближающегося к нерегулируемому пешеходному переходу, остановке маршрутных транспортных средств или транспортному Железнодорожные переезды. Разновидности железнодорожных переездов.
Устройство и особенности работы современной железнодорожной сигнализации на переездах. Порядок движения транспортных средств. Правила остановки транспортных средств перед переездом. Обязанности водителя при вынужденной Случаи, требующие согласования условий движения через переезд с Опасные последствия нарушения правил проезда пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Развитие навыков прогнозирования в ситуациях, характеризующихся признаком ограниченного обзора. Отработка навыков действий при вынужденной Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Движение по автомагистралям. Запрещения, вводимые на автомагистралях.
Обязанности водителей при вынужденной остановке на проезжей части Приоритет маршрутных транспортных средств. Пересечение трамвайных Порядок движения на дороге с разделительной полосой для маршрутных транспортных средств. Правила поведения водителей в случаях, когда троллейбус противотуманных фар, фары-прожектора, фары-искателя и задних Буксировка механических транспортных средств. Условия и порядок буксировки механических транспортных средств на гибкой сцепке, жесткой Перевозка людей в буксируемых и буксирующих транспортных средствах.
Опасные последствия несоблюдения правил буксировки механических Учебная езда. Условия, при которых разрешается учебная езда. Требования к обучающему, обучающемуся и учебному механическому транспортному Требование к перевозке людей в грузовом автомобиле. Обязанности водителя перед началом движения. Скорость движения при перевозке людей.
Дополнительные требования при перевозке детей. Случаи, когда запрещена Правила размещения и закрепления груза на транспортном средстве.
Обозначение перевозимого груза. Случаи, требующие согласования Опасные последствия несоблюдения правил перевозки людей и грузов.
Тема 10 . Техническое состояние и оборудование транспортных средств Общие требования. Условия, при которых запрещена эксплуатация Неисправности, при возникновении которых водитель должен принять меры к их устранению, а если это невозможно следовать к месту стоянки или неисправностями, угрожающими безопасности дорожного движения.
Регистрация (перерегистрация) транспортных средств в дорожной полиции.
Опасные последствия несоблюдения правил установки опознавательных Понятия и виды административного воздействия: предупреждение, штраф, лишение права управления транспортным средством. Органы, налагающие Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика Уголовная ответственность за преступления на автомобильном транспорте.
Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятия: вред, вина, противоправное действие. Ответственность за вред, причиненный в ДТП. Возмещение материального ущерба.
Понятие о материальной ответственности за причиненный ущерб. Условия и виды наступления материальной ответственности, ограниченная и полная Понятие и значение охраны природы. Законодательство об охране природы.
Объекты природы, подлежащие правовой охране: земля, недра, вода, флора, Система органов, регулирующих отношения по правовой охране природы, Ответственность за нарушение законодательства об охране природы.
Право собственности, субъекты права собственности. Право собственности Налог с владельца транспортного средства. Документация на транспортное Порядок страхования. Порядок заключения договора о страховании.
Страховой случай. Основание и порядок выплаты страховой суммы.
Техника
Дорожное дви- жение. Его эффективность и безопасность Профессиональ- ная надеж- ность водителя Психофизиоло- гические и психические качества водителя Эксплуатацион- ные показатели Действия води- теля в штатных и нештатных режимах условия и Дорожно-тран- спортные Тема 1 . Техника управления транспортным средством Оптимальная рабочая поза. Использование регулировок положения сиденья и органов управления для принятия оптимальной рабочей позы. Типичные ошибки при выборе рабочей позы. Назначение органов управления, приборов и индикаторов. Подача сигналов, включение систем очистки, обмыва и обдува ветрового стекла, обогрева ветрового, бокового и заднего стекол, очистки фар, аварийной сигнализации, регулирование системы отопления и вентиляции, приведение в действие и освобождение стояночной тормозной системы. Действия при срабатывании аварийных сигнализаторов, аварийных показаниях приборов.
Приемы действия органами управления. Техника руления, обеспечивающая контакт одной из рук с постоянной точкой на рулевом колесе.
Пуск двигателя. Прогрев двигателя на месте. Прогрев в процессе раннего начала движения. Плавный разгон с последовательным переключением передач.
Ограничение максимальной частоты вращения коленчатого вала двигателя в процессе разгона на промежуточных передачах.
Поддержание постоянной скорости движения. Действия педалью акселератора на различных режимах движения. Трогание с места, интенсивный разгон. Отрицательное влияние движения на низших передачах на расход топлива. Торможение двигателем. Действия педалью тормоза, обеспечивающие плавное замедление в штатных ситуациях и реализацию максимальной тормозной силы в нештатных режимах торможения, в том числе на дорогах со скользким покрытием.
Использование движения "накатом" без ущерба для безопасности дорожного движения. Поддержание оптимального теплового режима работы двигателя. Свободный пробег транспортного средства и причины, влияющие на труднопроходимых и скользких участках дорог. Трогание с места на скользкой дороге без пробуксовывания колес. Преодоление водных преград, косогоров, неглубоких канав, насыпей. Вывод застрявшего транспортного средства с использованием подручного материала, противобуксовочных средств, самовытаскивателей. Движение в темное время суток и в условиях ограниченной видимости.
Остановка автомобиля и стоянка.
Скорость движения и дистанция. Изменение скорости на поворотах, разворотах и в ограниченных проездах. Выбор скорости в условиях городского Обгон и встречный разъезд на улицах с небольшим и интенсивным Понятие о системе управления "водитель - автомобиль - дорога" (ВАД).
Цели и задачи функционирования системы ВАД. Роль автомобильного транспорта в транспортной системе. Эффективность, безопасность и экологичность дорожно-транспортного процесса. Дорожно-транспортное происшествие (ДТП) - отказ в функционировании транспортной системы. Другие виды отказов. Статистика эффективности, безопасности и экологичности дорожного движения в Казахстане и в других странах. Факторы, влияющие на безопасность: водитель, автомобиль, дорога. Определяющая роль квалификации водителя в обеспечении безопасности дорожного движения. Стажводителя как показатель его квалификации. Необходимость разработки количественных показателей качества управления транспортным средством для оценки квалификации водителя и реализации резервов, связанных с возможностью ее Государственная система обеспечения безопасности и экологичности Требования по безопасности движения, предъявляемые к транспортным Тема 3. Профессиональная надежность водителя Потребность как побудитель деятельности. Группы потребностей. Мотивы и стимулы деятельности. Цель деятельности при управлении ТС. Психический образ плана действий по достижению цели управления ТС. Действия и трудовые операции при управлении ТС. Задачи, решаемые для достижения цели управления. Оптимизация процесса управления ТС. Критерии оптимальности Каналы восприятия информации водителем. Обработка информации, воспринимаемой водителем. Сравнение текущей ситуации с планом действий.
Оценка опасности ситуации по величинам резервов правления. Прогноз развития ситуации. Штатные и нештатные ситуации. Психическая напряженность как средство саморегуляции, обеспечивающее повышение надежности водителя.
Влияние социально-психических свойств водителя на ошибки в оценке опасности Составляющие надежности водителя: профессиональное мастерство, моральные качества, физическое состояние. Определение мастерства. Влияние квалификации, стажа работы и возраста на мастерство водителя. Моральные качества: дисциплинированность, уважение других участников движения, этика поведения и культура обслуживания, самообладание и предвидение. Физические и психологические качества, здоровье и возраст и их влияние на физическое Алкоголь, наркотики, лекарственные препараты и их вредное влияние на результаты деятельности водителя: замедленные реакции, ослабление внимания, ухудшение зрительного восприятия, сонливость, необратимые изменения в Тема 4. Психофизиологические и психические качества водителя Зрительное восприятие. Поле зрения. Восприятие расстояния и скорости ТС. Избирательность восприятия информации. Направления взора. Ослепление.
Адаптация и восстановление световой чувствительности. Восприятие звуковых Восприятие линейных ускорений, угловых скоростей и ускорений.
Суставные ощущения. Восприятие сопротивлений и перемещений органов Возможности выполнения управляющих операций по амплитуде и усилию перемещения органов управления. Время переработки информации. Зависимость амплитуды движений рук (ног) водителя от величины входного сигнала.
Психомоторные реакции водителя. Время реакции. Изменение времени реакции в Мышление. Прогнозирование развития дорожно-транспортной ситуации.
Требования водителя к ТС как объекту управления.
Функциональный комфорт. Влияние оптимальности свойств ТС как управляемого объекта на эффективность и безопасность деятельности водителя.
Этика водителя как важный компонент этики поведения человека в обществе. Этика водителя в его взаимоотношениях с другими участниками дорожного движения. Межличностные отношения и эмоциональные состояния.
Соблюдение Правил дорожного движения.
Поведение при нарушении Правил другими участниками дорожного движения. Взаимоотношения с другими участниками дорожного движения, представителями органов внутренних дел. Этика водителей при дорожно- транспортных происшествиях и несчастных случаях на дороге.
Тема 5 . Эксплуатационные показатели транспортных средств Показатели предельных возможностей эффективного и безопасного выполнения транспортной работы: габаритные размеры, параметры массы, грузоподъемность (вместимость), скоростные и тормозные свойства, устойчивость против опрокидывания, заноса и бокового скольжения, топливная экономичность, приспособленность к различным условиям эксплуатации, надежность, эксплуатационная и ремонтная технологичность. Их влияние на Силы, вызывающие движение ТС: тяговая, тормозная, поперечная. Сила сцепления колес с дорогой. Резерв силы сцепления - условия безопасности движения. Сложение продольных и поперечных сил.
Изменение продольной силы сцепления в зависимости от степени буксования (блокировки) колес: изменение поперечной устойчивости против скольжения при движении накатом, разгоне, торможении.
Устойчивость против опрокидывания. Резервы устойчивости ТС.
Системы регулирования движения ТС: системы регулирования тяговой, тормозной (тормозная система) и поперечной (рулевое управление) сил.
Характеристика системы управления: чувствительность в перемещении органа управления, запаздывания реакции ТС на перемещение органа управления, реактивное действие (нарастание усилия при перемещении) органа управления.
Тема 6. Действия водителя в штатных и нештатных (критических) режимах Управление мотоциклом в ограниченном пространстве, на перекрестках и пешеходных переходах, в транспортном потоке, в темное время суток и в условиях ограниченной видимости, на крутых поворотах, подъемах и спусках, по скользким дорогам, в зоне дорожных сооружений, при буксировке.
Действия водителя при отказе рабочего тормоза, разрыве шины в движении, Действия водителя при возгорании транспортного средства, при падении в воду, падении провода электролинии высокого напряжения на транспортное Понятие об эффективности управления отдельным ТС. Безопасность - условие эффективной работы транспорта. Возможные задачи, достижения цели управления водителем при управлении: достижение максимальной средней скорости при заданном расходе топлива; максимальная экономия топлива при заданной средней скорости; достижение максимальной средней скорости;
Показатели качества управления: средняя скорость, расход топлива, коэффициент равномерности движения, показатель использования топлива, среднее передаточное число в коробке передач, наработка на торможение, равномерность разгона, замедления и криволинейного движения.
регулирования скорости при разгоне; ограничение максимальной скорости при низкой интенсивности движения по критерию расхода топлива, при высокой интенсивности - движение со скоростью, близкой к средней скорости потока;
Скоростное управление: применение скоростного алгоритма регулирования скорости при разгоне; движение с максимальной (в пределах ПДД) скоростью на участках свободного движения; интенсивное торможение. Влияние интенсивности потока на среднюю скорость транспортного средства (ТС).
Умение предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций - основное условие Использование тахометра, спидометра, эконометра (пилотажных приборов)
для реализации оптимальных алгоритмов регулирования скорости движения ТС (экономичного и скоростного). Рекомендуемая последовательность переноса Виды и классификация автомобильных дорог. Обустройство дорог.
Основные элементы активной, пассивной и экологической безопасности дороги.
Виды дорожных покрытий, их характеристики. Влияние дорожных условий на безопасность движения. Дороги в населенных пунктах. Дороги в сельской коэффициенте сцепления шин с дорогой. Изменение коэффициента в зависимости от состояния дороги, погодных и гидрометеорологических условий. Особенности движения в тумане, по горным дорогам. Опасные участки автомобильных дорог;
сужение проезжей части, свежеуложенное покрытие дороги, битумные и гравийные покрытия; затяжной спуск, подъезды к мостам, железнодорожным Пользование дорогами в осенний и весенний периоды. Пользование зимними дорогами (зимниками). Движение по ледяным переправам.
Меры предосторожности при движении по ремонтируемым участкам дорог, применяемые при этом ограждения, предупредительные и световые сигналы.
Понятия о дорожно-транспортной ситуации и дорожно-транспортном происшествии. Классификация дорожно-транспортных происшествий.
Аварийность в городах, на загородных дорогах, в сельской местности.
Причины возникновения дорожно-транспортных происшествий: нарушения Правил дорожного движения, неосторожные действия участников движения, выход транспортного средства из повиновения водителя, техническая неисправность транспортного средства и другие. Причины, связанные с водителем: низкая квалификация, переутомление, сон за рулем.
Условия возникновения дорожно-транспортных происшествий: состояние транспортного средства и дороги, наличие средств регулирования дорожного аварийности по сезонам, дням недели, времени суток, категориям дороги, видам Активная, пассивная и экологическая безопасность транспортного средства.
Государственный контроль за безопасностью дорожного движения.
теоретическое практическое анатомии и физиологии дорожно-тран- спортного травматизма.
Наиболее час- тые поврежде- ния при ДТП и способы их Угрожающие жизни состоя- ния при меха- нических и авариях. Ос- трые психозы.
оказания помощи пос- традавшим в состоянии не- адекватности Организацион- но-правовые аспекты ока- зания помощи пострадавшим при дорожно- происшествиях Острые, угро- жающие жизни терапевтичес- кие состояния сердечно-ле- гочной реани- мации, устра- нение асфик- сии при ока- зании первой ДТП Методы высво- бождения извлечение из машины;
их транспор- тировка, Обработка ран, индивидуаль- ной аптечкой Основные представления о системах организма и их функционировании:
сердечно-сосудистая система, нервная система, опорно-двигательная система.
Простейшие признаки, позволяющие определить их состояние: частота пульса и дыхания, реакция зрачков, степень утраты сознания, цвет слизистых и кожных Тема 2 . Структура дорожно-транспортного травматизма. Наиболее частые повреждения при ДТП и способы их диагностики Характеристика транспортных средств, приспособления, предохраняющие от травм при ДТП. Статистика повреждений при ДТП, их локализация и степень тяжести. Влияние фактора времени при оказании медицинской помощи пострадавшим. Повреждения, характерные для лобового столкновения, удара в бок, резкого торможения, переворачивания. Повреждения при ударе о рулевое Достоверные и вероятные признаки перелома, черепно-мозговой травмы, Тема 3 . Угрожающие жизни состояния при механических и термических Определение понятий: предагональное состояние, агония, клиническая смерть, биологическая смерть. Их признаки. Содержание реанимационных мероприятий при оказании первой медицинской помощи и критерии ее кардиогенный, аллергический. Клинические проявления шока. Комплекс противошоковых мероприятий при оказании первой медицинской помощи.
Острая дыхательная недостаточность. Причины, клинические признаки, способы снижения степени дыхательной недостаточности при оказании первой медицинской помощи. Классификация повреждений грудной клетки. Асфиксия.
Синдром утраты сознания. Кома. Причины. Способы профилактики Особенности угрожающих жизни состояний у детей, стариков, беременных Тема 4 . Психические реакции при авариях. Острые психозы. Особенности оказания помощи пострадавшим в состоянии неадекватности Психические и невротические расстройства, их характеристики и частота возникновения. Аффективно-шоковые реакции, психомоторные возбуждения, истерические психозы, психогенный ступор. Особенности оказания медицинской помощи не полностью адекватным пострадавшим, как с психогенными реакциями, так и находящимися в состоянии алкогольного или наркотического Термические ожоги. Клинические признаки, определение степени тяжести ожогового поражения, особенности наложения повязок, проведения иммобилизации при ожогах. Особенности оказания первой медицинской помощи Холодовая травма. Отморожения, переохлаждение. Способы согревания при Тема 6. Организационно-правовые аспекты оказания помощи пострадавшим при дорожно-транспортных происшествиях Основы действующего законодательства (административное и уголовное право) относительно оказания или неоказания помощи пострадавшим.
Обязанности водителя автотранспорта, медицинского работника, административных служб при дорожно-транспортных происшествиях, повлекших Диабетическая кома. Острая сердечно-сосудистая недостаточность.
Гипертонический криз. Эпилептический припадок. Астматический статус.
Отравления. Клинические признаки, способы оказания первой медицинской Тема 8. Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии при оказании первой медицинской помощи пострадавшим в ДТП (Практические навыки - см. приложение пп. 1-8; 26) Оценка тяжести состояния пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно- Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения.
Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии; наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из положения давящей повязки. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутрибрюшное (Практические навыки - см. приложение пп. 15, 16) Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок.
Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка.
Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, Тема 11. Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины, их транспортировка, погрузка в транспорт (Практические навыки - см. приложение пп. 17-19; 21-22) Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза. Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств. Наложение асептической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств (Практические навыки - см. приложение пп. 14, 20, 23, 24, 27-29)
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств,
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
- наложение резинового жгута,
- передняя тампонада носа,
- циркулярная на конечность,
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Примерные тематический план и программа "ВОЖДЕНИЕ АВТОМОБИЛЯ" Тематический план тем и заданий Посадка. Приемы действия органами управления и прибо- рами сигнализации Приемы управления автомобилем Движение с переклю- чением передач чением передач в восходящем и нисхо- дящем порядках Движение с измене- нием направления Остановка в "заданн- ом месте", развороты Маневрирование в Сложное маневрирование Контрольное занятие N 1 Тема 3. Вождение по учебным маршрутам Вождение по маршру- там с малой интен- сивностью движения там с большой интен- N 2 Тема 4. Совершенствование навыков управления автомобилем Совершенствование навыков вождения автомобиля в различных условиях дорожной обстановки Экзамены Задание 1. Посадка. Приемы действия органами управления и приборами сигнализации (обучение на автомобиле-тренажере или на автотренажере)
Общее ознакомление с автомобилем (автотренажером), органами управления и приборами сигнализации. Контрольный осмотр автомобиля перед выездом на маршрут. Посадка в кабину.
Тренировка в регулировании положения сиденья, пристегивании ремнем безопасности, пуске двигателя, подаче сигнала, включении стеклоочистителей, системы освещения.
Регулирование педалью акселератора оборотов двигателя на холостом ходу.
Ознакомление со схемой переключения передач. Включение первой передачи, имитация трогания, разгона с переключением передач в восходящем порядке и замедления с переключением передач в нисходящем порядке.
Освоение техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о положении управляемых колес.
Тренировка в повороте рулевого колеса на угол ±120 , 130 , 240 , 360 , с возвратом колес в нейтральное положение.
Регулирование оборотов и скорости ТС по тахометру (при его наличии) и спидометру.
Задание 2. Приемы управления автомобилем (обучение на автомобиле или на автотренажере)
Развитие навыков руления: положение рук на рулевом колесе, вращение рулевого колеса двумя руками поочередно вправо и влево с постепенным увеличением интенсивности.
Действия органами управления при трогании с места, движении с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, плавном и экстренном торможениях, остановках (отрабатываются при неработающем двигателе).
Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, движение с небольшой скоростью. Приемы плавного торможения и остановки.
Задание 3. Движение с переключением передач (обучение на автомобиле или на автотренажере)
Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке. Приемы торможения и остановки. Движение задним ходом по прямой.
Задание 4. Движение с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках (обучение на автомобиле или на автотренажере)
Разгон. Движение с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Движение по прямой с изменением скорости путем регулирования положения дроссельных заслонок. Ступенчатый способ перехода на низшую передачу (последовательный и без соблюдения последовательности). Различные способы торможения (плавное, прерывистое и экстренное).
Задание 5. Движение с изменением направления Движение передним ходом по кольцевому маршруту. Разгон и торможение с остановками у стоп-линий. Проезд по колейной доске правыми и левыми колесами. Повороты направо и налево, между препятствиями.
Движение задним ходом по прямой с использованием различных способов наблюдений за дорогой.
Движение задним ходом с поворотами налево и направо. Движение задним ходом вдоль стены (ограничителей), остановка, отъезд от стены (ограничителей).
Тема 2 . Вождение в ограниченных проездах Задание 6. Остановка в "заданном" месте, развороты Остановка автомобиля при движении передним и задним ходом, на обочине, у выбранного ориентира, у дорожного знака, у тротуара (параллельно, под углом 45 и 90 градусов). Подъезд к ограничителю передним и задним ходом.
Проезд перекрестков в прямом направлении, с поворотами направо и налево.
Развороты без применения заднего хода.
Задание 7. Маневрирование в ограниченных проездах Въезд в ворота с прилегающей и с противоположной сторон передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом с поворотами налево и направо. Проезд по "змейке" передним ходом. Разворот на ограниченном участке с применением заднего хода. Въезд в габаритный дворик, разворот с применением заднего хода, выезд передним ходом.
Задание 8. Сложное маневрирование Постановка автомобиля в "бокс" передним и задним ходом из положения с предварительным поворотом автомобиля направо (налево).
Постановка автомобиля на габаритную стоянку. Движение по габаритному тоннелю задним ходом из положения с предварительным поворотом направо (налево). Трогание на подъеме.
Контрольное занятие N 1 На автодроме (площадке для учебной езды) проверяются: трогание с места, движение по кольцевому маршруту с остановками у заданного ориентира и стоп- линий; движение по "змейке" передним ходом. Въезд в габаритный дворик, разворот в нем с применением заднего хода и выезд передним ходом; постановка автомобиля на габаритную стоянку и в "бокс" задним ходом; преодоление габаритного тоннеля передним и задним ходом из положения с предварительным поворотом направо (налево); трогание на подъеме, разгон и торможение с остановкой у стоп-линий.
Задание 9. Вождение по маршрутам с малой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках с остановками и трогание с места.
Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов. Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов.
Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Перестроение.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Проезд нерегулируемых перекрестков равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения. Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения по маршруту и эксплуатационного расхода топлива.
Задание 10. Вождение по маршрутам с большой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках с остановками и троганием с места. Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов.
Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия. Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов. Объезд препятствия.
Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка.
Определение расстояния до приближающегося транспортного средства.
Определение скорости приближающегося транспортного средства. Определение времени для проезда перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Необходимость и целесообразность перестроения.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Выезд на перекресток. Проезд нерегулируемых перекрестов равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения.
Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения по маршруту и эксплуатационного расхода топлива.
Контрольное занятие N 2.
На контрольном маршруте проверяются: начало движения, расположение на проезжей части, перестроение с одной полосы движения на другую, проезд перекрестка в прямом направлении, с поворотами налево и направо (или разворотом), движение в транспортном потоке, проезд остановок общественного транспорта, обгон (опережение, объезд) транспортного средства, торможение, проезд железнодорожного переезда (при наличии), средняя скорость движения по маршруту и эксплуатационный расход топлива в л на 100 км.
Задание 11. Совершенствование навыков вождения автомобиля в различных условиях дорожной обстановки Данное задание проводится для устранения имеющихся недостатков в управлении автомобилем и совершенствования навыков управления автомобилем в различных условиях дорожной обстановки.
Первый этап - на площадке для учебного вождения (автодроме).
Второй этап - на контрольном маршруте в условиях дорожного движения.
Цель экзамена:
определить готовность обучаемого к самостоятельному управлению автомобилем в различных условиях дорожной обстановки;
установить уровень приобретенных навыков и умений в управлении транспортным средством;
проверить умение обучаемого применять знания Правил дорожного движения при управлении транспортным средством в различных условиях дорожной обстановки.
ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "С" Примерный учебный план Устройство и техничес- кое обслу- живание транспорт- ным средст- вом и безо- пасность Консульта- ции живание"
ным сред- ством и бе- зопасность * Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных на вождение автомобиля.
** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 54 часов, из них 6 часов - на автотренажере. При отсутствии автотренажера - 60 часов - на автомобиле.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И Раздел 1. Введение Классификация и общее устройство автомобилей Раздел 2. Двигатель Кривошипно- шатунный механизм Механизм газораспределения карбюраторного Система питания дизельного газобаллонного автомобиля.
Пуск двигателя при низких температурах Раздел 3 . Электрооборудование Основные сведения по электрообору- дованию автомобиля Аккумуляторные батареи Генератор и реле-регулятор Стартер.
Вспомогательные электродвигатели Система освещения.
Световая и звуковая сигнализация Раздел 4. Трансмиссия и назначение Коробка передач, раздаточная коробка, коробка отбора мощности передача и главная передача.
Ведущие мосты
Раздел 5. Несущая система Кузов. Ходовая часть автомобиля Раздел 6. Системы управления автомобиля Раздел 7. Основы технического обслуживания материалы и нормы их расходования Безопасность труда при эксплуатации автомобилей.
Охрана окружающей среды Контрольный осмотр и еже- дневное обслужи- вание автомобиля* N 1, N 2 и сезонное неисправностей и Показатели работы * Данные темы изучаются на практическом (лабораторно-практическом)
занятии на учебном автомобиле.
Программа Раздел 1. ВВЕДЕНИЕ Тема 1.1. Классификация и общее устройство автомобилей Назначение и классификация автомобилей. Модификация изучаемых автомобилей. Общее устройство автомобилей. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов, механизмов и систем. Краткие технические характеристики изучаемых автомобилей.
Раздел 2. ДВИГАТЕЛЬ
Тема 2.1. Общее устройство и работа двигателя Назначение, устройство и принцип работы карбюраторного и дизельного двигателей. Рабочий процесс двигателя. Процессы газообмена, их наименование и характеристики. Термины, характеризующие работу двигателя, их определение.
Понятия: "мертвые точки", ход поршня, объем камеры сгорания, рабочий и полный объемы цилиндра, степень сжатия, литраж двигателя.
Тема 2.2. Кривошипно-шатунный механизм Назначение, устройство и работа кривошипно-шатунного механизма.
Особенности устройства основных деталей кривошипно-шатунного механизма изучаемых карбюраторных и дизельных двигателей.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.3. Механизм газораспределения Назначение, устройство и работа механизма газораспределения.
Соотношение частоты вращения коленчатого и распределительного валов.
Необходимость зазоров между стержнем клапана и коромыслом, его величина для изучаемых двигателей. Опережение и запаздывание открытия и закрытия клапанов. Понятие о перекрытии клапанов. Фазы газораспределения.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.4. Система охлаждения Назначение системы охлаждения. Способы охлаждения. Охлаждающие жидкости и требования к ним. Перегрев и переохлаждение двигателя. Тепловой режим двигателя и контроль за температурой охлаждающей жидкости. Способы поддержания постоянного теплового режима двигателей.
Устройство и работа приборов системы охлаждения двигателя. Назначение, устройство, расположение и работа приборов систем охлаждения изучаемых двигателей.
Характерные неисправности системы охлаждения, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.5. Смазочная система Назначение смазочной системы двигателя. Способы подачи масла к трущимся поверхностям деталей. Масла, применяемые для двигателей, их основные свойства. Контроль за давлением масла. Способы очистки и охлаждения масла в двигателе.
Назначение, устройство, работа и расположение приборов смазочной системы карбюраторных и дизельных двигателей. Схемы смазывания деталей двигателя. Устройство для предохранения смазочной системы от повышенного давления. Назначение, устройство и работа системы вентиляции картера.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.6. Система питания Назначение системы питания. Виды топлива для автомобильных двигателей. Бензин, его основные свойства. Марки бензина. Дизельное топливо, его основные свойства. Марки дизельного топлива.
Горючая и рабочая смесь. Классификация горючей смеси по составу.
Понятие о детонации, признаки и причины детонационного горения. Влияние детонации на работу двигателя. Понятие о жесткости работы дизельного двигателя. Понятие об экономичных мощностных смесях.
Влияние состава горючей смеси на токсичность отработавших газов.
Требования к составу смеси для работы двигателя на разных режимах.
Тема 2.7. Система питания карбюраторного двигателя Принципиальная схема системы питания карбюраторного двигателя.
Назначение, устройство, работа и расположение приборов системы питания карбюраторного двигателя. Принцип работы карбюратора. Работа карбюратора на различных режимах. Система выпуска отработавших газов.
Принципиальная схема газобаллонных установок, работающих на сжиженном и на сжатом природном газе. Приборы газобаллонных установок, их устройство и работа. Требования безопасности при технической эксплуатации газобаллонных автомобилей.
Неисправности системы питания карбюраторного двигателя, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.8. Система питания дизельного двигателя Принципиальная схема системы питания дизельного двигателя. Назначение, устройство, работа и расположение приборов системы питания дизельного двигателя, их расположение на автомобиле. Устройство и работа насоса высокого давления.
Неисправности системы питания дизельного двигателя, их признаки, Тема 2.9. Система питания двигателя газобаллонного автомобиля.
сжиженном и на сжатом природном газе. Особенности работы двигателей, использующих газовое топливо. Приборы газобаллонных установок - смеситель, карбюратор-смеситель, редукторы высокого и низкого давления, баллоны для сжатого и сжиженного газов и их арматура, газопроводы высокого и низкого давления и их соединения, манометры, магистральный вентиль, газовые фильтры, подогреватель газа.
Тема 2.10. Пуск двигателя при низких температурах Причины, затрудняющие пуск двигателя при низких температурах. Зимние и всесезонные масла и топлива.
Основные способы, облегчающие пуск двигателя при низких температурах:
электрофакельное устройство, предпусковой подогреватель, пусковые приспособления, применение горячей воды для подогрева двигателя.
Раздел 3. ЭЛЕКТРООБОРУДОВАНИЕ Тема 3.1. Основные сведения по электрооборудованию автомобиля Назначение и общие сведения об электрооборудовании автомобиля и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов на автомобиле. Способы соединения потребителей и источников тока в электрическую цепь. Предохранение электрических цепей от перегрузок. Общая схема электрооборудования.
Тема 3.2. Аккумуляторные батареи Назначение, устройство и работа аккумуляторной батареи. Напряжение и емкость аккумулятора и батареи. Типы аккумуляторных батарей, их маркировка.
Электролит и меры предосторожности при обращении с ним. Гарантийные сроки эксплуатации аккумуляторных батарей. Понятие о контрольно-тренировочном цикле.
Неисправности аккумуляторной батареи, их причины, способы обнаружения и устранения.
Тема 3.3. Генератор и реле-регулятор Назначение, принцип действия и устройство генератора. Привод генератора. Выпрямители, их назначение, установка и действие в цепи генератора.
Неисправности генератора, их причины, способы обнаружения и Назначение, общее устройство и принцип действия реле-регулятора. Реле- регуляторы, применяемые на изучаемых автомобилях, особенности их устройства и работы.
Возможные неисправности реле-регулятора, их причины, способы выявления и устранения.
Тема 3.4. Стартер. Вспомогательные электродвигатели Назначение, устройство и принцип работы стартера. Расположение стартера.
Возможные неисправности стартера, их признаки, причины и способы Вспомогательные электродвигатели, их назначение, устройство. Возможные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 3.5 . Система освещения, световая и звуковая сигнализация Назначение, общее устройство приборов освещения, световой и звуковой сигнализации. Включение в цепь и правила пользования приборами. Порядок регулировки света фар.
Неисправности приборов освещения и сигнализации, их причины, способы Тема 3.6. Система зажигания Назначение батарейной системы зажигания и ее общая схема. Назначение, расположение и соединение приборов батарейного зажигания. Цепи токов низкого и высокого напряжения.
Устройство и работа катушки зажигания, распределителя зажигания и свечей зажигания. Влияние зазоров между контактами прерывателя и электродами свечи на работу двигателя.
Влияние момента зажигания на мощность, экономичность и тепловой режим двигателя. Опережение момента зажигания и зависимость угла опережения от частоты вращения коленчатого вала и нагрузки на двигатель. Назначение, принцип действия и устройство вакуумного и центробежного регуляторов опережения и зажигания. Назначение и принцип действия октан-корректора.
Неисправности батарейной системы зажигания, причины появления, признаки и способы их устранения.
Общие схемы и принцип действия контактно-транзисторной и безконтактно- транзисторной систем зажигания, их преимущество и особенности устройства.
Неисправности контактно-транзисторной системы зажигания, причины, признаки и способы устранения.
Раздел 4. ТРАНСМИССИЯ Тема 4.1. Общее устройство и назначение трансмиссии Устройство и назначение трансмиссии. Схемы трансмиссии с одним или несколькими ведущими мостами. Способы смазки агрегатов, сборочных единиц и деталей трансмиссии. Трансмиссионные масла и пластичные смазки, их применение, основные свойства и маркировка.
Тема 4.2. Сцепление
Назначение и принцип действия сцепления. Устройство и работа механизма привода сцепления изучаемых автомобилей. Эксплуатационные регулировки сцепления и его привода. Неисправности сцепления, их признаки, причины и Тема 4.3. Коробка передач, раздаточная коробка, коробка отбора мощности Назначение коробки передач. Типы коробок передач. Передаточное число.
Схема механизма переключения передач. Общее устройство и работа коробки передач. Особенности устройства и работы четырех- и пятиступенчатой коробок передач автомобилей.
Назначение, устройство и работа делителя передач. Управление коробкой передач с делителем. Назначение, принцип действия, устройство и работа синхронизатора. Назначение, устройство и работа раздаточной коробки.
Устройство механизма включения раздаточной коробки и коробки отбора мощности.
Тема 4.4. Карданная и главная передачи. Ведущие мосты Назначение, устройство и работа карданной и главной передач, привода ведущих колес.
Неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Раздел 5. НЕСУЩАЯ СИСТЕМА Тема 5.1. Кузов. Ходовая часть автомобиля Назначение кузова, его устройство и расположение на автомобиле. Кабина, платформа и оперение.
Назначение и общее устройство рамы, осей, подвесок; их взаимное расположение и соединение. Передача толкающих усилий от ведущих колес на раму. Назначение и работа амортизаторов.
Специальное оборудование: лебедка, система регулирования давления воздуха в шинах, вспомогательные механизмы (устройства), их назначение и размещение на автомобиле. Работа специального оборудования.
Тема 5.2. Передняя и задняя подвески Назначение и устройство передней подвески автомобиля. Работа деталей передней подвески. Углы установки передних колес.
Устройство и работа задней подвески. Работа деталей подвески.
Устройство колес, их установка и крепление. Устройство пневматических шин, их классификация. Нормы давления воздуха в шинах.
Раздел 6. СИСТЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ АВТОМОБИЛЯ Тема 6.1. Тормозная система Назначение тормозной системы. Классификация тормозных систем. Типы тормозных механизмов. Схемы расположения приборов тормозных систем изучаемых автомобилей.
Устройство и работа приборов, узлов, соединений и деталей гидравлического привода. Применяемые тормозные жидкости, их свойства.
Назначение, принцип действия, устройство и работа гидровакуумного усилителя тормозов.
пневматического привода тормозов. Контроль давления воздуха в системе пневматического привода тормозов.
Назначение, устройство и работа приборов рабочей, стояночной, вспомогательной, запасной (аварийной) тормозных систем.
Тема 6.2. Система рулевого управления Назначение рулевого управления. Схема рулевого управления. Схема поворота автомобиля.
Назначение, принцип действия и устройство рулевого механизма. Типы рулевых механизмов. Устройство и работа рулевого привода. Устройство рулевых тяг и шарниров. Карданные вал и угловой редуктор рулевого управления. Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления.
Устройство и работа гидравлического усилителя рулевого управления.
Назначение, устройство и работа насоса гидроусилителя. Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления. Устройство и работа гидравлического усилителя рулевого управления. Назначение, устройство и работа насоса гидроусилителя. Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и устройство масляного радиатора в системе рулевого управления. Применяемые масла.
Раздел 7. ОСНОВЫ ТЕХНИЧЕСКОГО ОБСЛУЖИВАНИЯ Тема 7.1. Эксплуатационные материалы и нормы их расходования Эксплуатационные материалы и их назначение. Условия, вызывающие ускоренный выход из строя шин, аккумуляторных батарей и повышенный расход эксплуатационных материалов. Сроки службы шин и аккумуляторных батарей.
Нормы расхода топлива для автомобилей. Расход топлива при низких температурах, в горной местности, при работе в тяжелых дорожных условиях.
Нормы расхода моторных и трансмиссионных масел, пластических смазок и специальных жидкостей. Пути повышения сроков службы шин и аккумуляторных батарей, экономии топлива, смазочных и других эксплуатационных материалов.
Тема 7.2. Безопасность труда при эксплуатации автомобилей.
Охрана окружающей среды Общие требования безопасности при эксплуатации и техническом обслуживании автомобилей. Опасность отравления отработавшими газами, этилированным бензином и другими ядовитыми эксплуатационными жидкостями, меры по предупреждению отравлений в парке и вне его.
Правила безопасности при пользовании электроприборами. Безопасность труда при погрузке, выгрузке и перевозке грузов, при монтаже и демонтаже шин.
Меры по противопожарной безопасности, правила тушения пожара на автомобиле.
Основные мероприятия по снижению вредных последствий на окружающую среду при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте подвижного состава на автомобильном транспорте.
Мероприятия по снижению токсичности и уровня дымности отработавших газов автомобильных двигателей.
Тема 7.3. Контрольный осмотр и ежедневное техническое обслуживание Порядок проведения работ по контрольному осмотру автомобиля. Порядок проведения работ по ежедневному техническому обслуживанию.
Тема 7.4. Технические обслуживания N 1, N 2 и сезонное Изучение периодичности и объема работ, выполняемых при номерных (ТО- 1 и ТО-2) и сезонном технических обслуживаниях.
Меры безопасности при выполнении работ по техническому обслуживанию Тема 7.5. Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их Проверка давления в шинах колес. Замена колеса: демонтаж-монтаж колеса.
Проверка наличия люфта в подшипниках управляемых колес. Проверка уровня масла в рулевом механизме и определение люфта в нем. Проверка состояния наконечников рулевых тяг.
Проверка неисправностей, связанных с включением сигнальных ламп на щитке приборов или перехода стрелок указателей в красную зону (давление масла, снижение уровня жидкости в тормозной системе, повышение температуры Проверка подачи топлива. Замена плавкого предохранителя.
Замена ремня привода генератора. Проверка отсутствия зарядки (проверка подачи электропитания к щеткам генератора и реле-регулятору, проверка состояния щеток генератора, проверка состояния клемм аккумуляторной батареи и соединений проводов).
Проверка уровня электролита и степени заряженности аккумуляторной Проверка искрообразования в системе зажигания. Проверка работоспособности свечей и их замена. Проверка состояния и регулировки контактов прерывателя-распределителя.
Замена неисправных электроламп. Проверка состояния и регулировка привода стояночного тормоза.
Тема 7.6. Показатели работы автомобиля Работа автомобиля и ее показатели: тонно-километры; время пребывания в рейсе; общий и нулевой пробег с грузом; пробег без груза; коэффициент использования пробега; средние скорости движения автомобиля (техническая и эксплуатационная); коэффициент использования грузоподъемности автомобиля.
Факторы, влияющие на величину коэффициента использования грузоподъемности.
и термины. Обяза- нности водителей, Дорожная разметка и ее характерис- тики занятие по темам Порядок движения.
стоянка транспор- тных средств Номерные, опозна- вательные знаки, предупредительные устройства, над- писи и обозна- чения ности на тран- спортное средство Страхование води- теля и транспор- тного средства Тема 1. Общие положения. Основные понятия и термины. Обязанности Значение Правил в обеспечении порядка и безопасности дорожного движения. Общая структура Правил. Основные понятия и термины, Обязанности участников дорожного движения и лиц, уполномоченных регулировать движение. Порядок ввода ограничений в дорожном движении.
Документы, которые водитель механического транспортного средства обязан иметь при себе и представлять для проверки работникам полиции и ее Обязанности водителя перед выездом и в пути. Порядок предоставления транспортных средств должностным лицам. Обязанности водителей-инвалидов.
Обстоятельства, исключающие возможность управления и передачи управления Права и обязанности водителей транспортных средств, движущихся с включенным проблесковым маячком и (или) специальным звуковым сигналом.
Обязанности других водителей по обеспечению безопасности движения происшествию. Обязанности пешеходов и пассажиров по обеспечению Значение дорожных знаков в общей системе организации дорожного движения. Классификация дорожных знаков. Требования к расстановке знаков.
Предупреждающие знаки. Назначение. Общий признак предупреждения.
Правила установки предупреждающих знаков. Название и назначение каждого знака. Действия водителей при приближении к опасному участку дороги, Знаки приоритета. Назначение. Название и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков приоритета.
Запрещающие знаки. Назначение. Общий признак запрещения. Название, назначение и место установки каждого знака. Действия водителей в соответствии с требованиями запрещающих знаков. Исключения. Зона действия запрещающих Предписывающие знаки. Назначение. Общий признак предписания.
Действия водителей в соответствии с требованиями предписывающих Информационно-указательные знаки. Назначение. Общие признаки информационно-указательных знаков. Название, назначение и место установки Действия водителей в соответствии с требованиями знаков, которые вводят Знаки сервиса. Назначение. Название и установка каждого знака. Знаки дополнительной информации. Назначение. Название и размещение каждого знака.
Горизонтальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида горизонтальной разметки. Действия водителей в соответствии с Вертикальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.
д. Формирование умений руководствоваться дорожными знаками и разметкой.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 4. Порядок движения, остановка и стоянка транспортных средств Предупредительные сигналы. Виды и назначение сигналов. Правила подачи сигналов световыми указателями поворотов и рукой. Случаи, разрешающие применение звуковых сигналов. Использование предупредительных сигналов при обгоне. Включение ближнего света фар в светлое время суток. Аварийная ситуация и ее предупреждение. Опасные последствия несоблюдения правил подачи предупредительных сигналов.
Начало движения, изменение направления движения. Обязанности водителей перед началом движения, перестроением и другими изменениями направления движения. Порядок выполнения поворота на перекрестке. Поворот налево и разворот вне перекрестка. Действия водителя при наличии полосы разгона (торможение). Места, где запрещен разворот. Порядок движения задним Расположение транспортных средств на проезжей части.
Требования к расположению транспортных средств на проезжей части в зависимости от количества полос для движения, видов транспортных средств, скорости движения.
Случаи, когда разрешается движение по трамвайным путям.
Повороты на дорогу с реверсивным движением.
Опасные последствия несоблюдения правил расположения транспортных Скорость движения и дистанция. Факторы, влияющие на выбор скорости движения. Ограничения скорости в населенных пунктах. Ограничения скорости вне населенных пунктов на автомагистралях и остальных дорогах для различных категорий транспортных средств, а также для водителей со стажем работы менее двух лет. Запрещения при выборе скоростного режима. Выбор дистанции и интервалов. Особые требования для водителей тихоходных и большегрузных Опасные последствия несоблюдения безопасной скорости и дистанции.
Обгон и встречный разъезд. Обязанности водителя перед началом обгона.
Действия водителей при обгоне. Места, где обгон запрещен. Встречный разъезд на узких участках дорог. Опасные последствия несоблюдения правил обгона и Остановка и стоянка. Порядок остановки и стоянки. Способы постановки транспортных средств на стоянку. Длительная стоянка вне населенных пунктов.
Меры предосторожности при постановке автомобиля на стоянку. Места, где Опасные последствия несоблюдения правил остановки и стоянки.
Средства регулирования дорожного движения. Значение сигналов светофора и действия водителей в соответствии с этими сигналами. Реверсивные светофоры. Регулирование движения трамваев, а также других маршрутных транспортных средств, движущихся по выделенной для них полосе.
Значение сигналов регулировщика для трамваев, пешеходов и безрельсовых транспортных средств. Порядок остановки при сигналах светофора или Действия водителей и пешеходов в случаях, когда указания регулировщика противоречат сигналам светофора, дорожным знакам и разметке.
Решение комплексных задач, разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Формирование умений правильно руководствоваться сигналами регулирования, ориентироваться, оценивать ситуацию и прогнозировать ее развитие. Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных условиях дорожного движения.
Общие правила проезда перекрестков. Случаи, когда водители трамваев равнозначных дорог. Порядок движения на перекрестках неравнозначных и Регулируемые перекрестки. Взаимодействие сигналов светофора и дорожных знаков. Порядок и очередность движения на регулируемом перекрестке.
Очередность проезда перекрестка, когда главная дорога меняет направление. Действия водителя в случае, если он не может определить наличие покрытия на дороге (темное время суток, грязь, снег и тому подобное) и при Пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств.
Обязанности водителя, приближающегося к нерегулируемому пешеходному переходу, остановке маршрутных транспортных средств или транспортному Железнодорожные переезды. Разновидности железнодорожных переездов.
Устройство и особенности работы современной железнодорожной сигнализации на переездах. Порядок движения транспортных средств. Правила остановки транспортных средств перед переездом. Обязанности водителя при вынужденной Случаи, требующие согласования условий движения через переезд с Опасные последствия нарушения правил проезда пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Развитие навыков прогнозирования в ситуациях, характеризующихся признаком ограниченного обзора. Отработка навыков действий при вынужденной Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Движение по автомагистралям. Запрещения, вводимые на автомагистралях.
Обязанности водителей при вынужденной остановке на проезжей части Приоритет маршрутных транспортных средств. Пересечение трамвайных Порядок движения на дороге с разделительной полосой для маршрутных транспортных средств. Правила поведения водителей в случаях, когда троллейбус противотуманных фар, фары-прожектора, фары-искателя и задних Буксировка механических транспортных средств. Условия и порядок буксировки механических транспортных средств на гибкой сцепке, жесткой Перевозка людей в буксируемых и буксирующих транспортных средствах.
Опасные последствия несоблюдения правил буксировки механических Учебная езда. Условия, при которых разрешается учебная езда.
Требования к обучающему, обучающемуся и учебному механическому транспортному средству.
Требование к перевозке людей в грузовом автомобиле. Обязанности водителя перед началом движения. Скорость движения при перевозке людей.
Дополнительные требования при перевозке детей. Случаи, когда запрещена Правила размещения и закрепления груза на транспортном средстве.
Обозначение перевозимого груза. Случаи, требующие согласования Опасные последствия несоблюдения правил перевозки людей и грузов.
Тема 10. Техническое состояние и оборудование транспортных средств Общие требования. Условия, при которых запрещена эксплуатация Неисправности, при возникновении которых водитель должен принять меры к их устранению, а если это невозможно следовать к месту стоянки или неисправностями, угрожающими безопасности дорожного движения.
Регистрация (перерегистрация) транспортных средств в дорожной полиции.
Опасные последствия несоблюдения правил установки опознавательных Понятия и виды административного воздействия: предупреждение, штраф, лишение права управления транспортным средством. Органы, налагающие Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика Уголовная ответственность за преступления на автомобильном транспорте.
Тема 14. Гражданская ответственность Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятия: вред, вина, противоправное действие. Ответственность за вред, причиненный в ДТП. Возмещение материального ущерба.
Понятие о материальной ответственности за причиненный ущерб. Условия и виды наступления материальной ответственности, ограниченная и полная Понятие и значение охраны природы. Законодательство об охране природы.
Объекты природы, подлежащие правовой охране: земля, недра, вода, флора, Система органов, регулирующих отношения по правовой охране природы, Ответственность за нарушение законодательства об охране природы.
Право собственности, субъекты права собственности. Право собственности Налог с владельца транспортного средства. Документация на транспортное Тема 17 . Страхование водителя и транспортного средства Порядок страхования. Порядок заключения договора о страховании.
Страховой случай. Основание и порядок выплаты страховой суммы.
Оптимальная рабочая поза. Использование регулировок положения сиденья и органов управления для принятия оптимальной рабочей позы. Типичные ошибки при выборе рабочей позы. Назначение органов управления, приборов и индикаторов. Подача сигналов, включение систем очистки, обмыва и обдува ветрового стекла, обогрева ветрового, бокового и заднего стекол, очистки фар, аварийной сигнализации, регулирование системы отопления и вентиляции, приведение в действие и освобождение стояночной тормозной системы. Действия при срабатывании аварийных сигнализаторов, аварийных показаниях приборов.
Приемы действия органами управления. Техника руления, обеспечивающая Пуск двигателя. Прогрев двигателя на месте. Прогрев в процессе раннего начала движения. Плавный разгон с последовательным переключением передач.
Ограничение максимальной частоты вращения коленчатого вала двигателя в акселератора на различных режимах движения. Трогание с места, интенсивный разгон. Отрицательное влияние движения на низших передачах на расход топлива. Торможение двигателем.
Действия педалью тормоза, обеспечивающие плавное замедление в штатных ситуациях и реализацию максимальной тормозной силы в нештатных режимах торможения, в том числе на дорогах со скользким покрытием.
Использование движения "накатом" без ущерба для безопасности дорожного движения. Поддержание оптимального теплового режима работы двигателя. Свободный пробег транспортного средства и причины, влияющие на труднопроходимых и скользких участках дорог. Трогание с места на скользкой дороге без пробуксовывания колес. Преодоление водных преград, косогоров, неглубоких канав, насыпей. Вывод застрявшего транспортного средства с использованием подручного материала, противобуксовочных средств, самовытаскивателей. Движение в темное время суток и в условиях ограниченной Скорость движения и дистанция. Изменение скорости на поворотах, разворотах и в ограниченных проездах. Выбор скорости в условиях городского Обгон и встречный разъезд на улицах с небольшим и интенсивным Понятие о системе управления "водитель - автомобиль - дорога" (ВАД).
Цели и задачи функционирования системы ВАД. Роль автомобильного транспорта в транспортной системе. Эффективность, безопасность и экологичность дорожно-транспортного процесса. Дорожно-транспортное происшествие (ДТП) - отказ в функционировании транспортной системы. Другие виды отказов. Статистика эффективности, безопасности и экологичности дорожного движения в Казахстане и в других странах. Факторы, влияющие на безопасность: водитель, автомобиль, дорога. Определяющая роль квалификации водителя в обеспечении безопасности дорожного движения. Стаж водителя как показатель его квалификации. Необходимость разработки количественных показателей качества управления транспортным средством для оценки квалификации водителя и реализации резервов, связанных с возможностью ее Государственная система обеспечения безопасности и экологичности Требования по безопасности движения, предъявляемые к транспортным Потребность как побудитель деятельности. Группы потребностей. Мотивы и стимулы деятельности. Цель деятельности при управлении ТС. Психический образ плана действий по достижению цели управления ТС. Действия и трудовые операции при управлении ТС. Задачи, решаемые для достижения цели управления. Оптимизация процесса управления ТС. Критерии оптимальности Каналы восприятия информации водителем. Обработка информации, воспринимаемой водителем. Сравнение текущей ситуации с планом действий.
Оценка опасности ситуации по величинам резервов управления. Прогноз развития ситуации. Штатные и нештатные ситуации. Психическая напряженность как средство саморегуляции, обеспечивающее повышение надежности водителя.
Влияние социально-психических свойств водителя на ошибки в оценке опасности Составляющие надежности водителя: профессиональное мастерство, моральные качества, физическое состояние. Определение мастерства. Влияние квалификации, стажа работы и возраста на мастерство водителя. Моральные качества: дисциплинированность, уважение других участников движения, этика поведения и культура обслуживания, самообладание и предвидение. Физические и психологические качества, здоровье и возраст и их влияние на физическое Алкоголь, наркотики, лекарственные препараты и их вредное влияние на результаты деятельности водителя: замедленные реакции, ослабление внимания, ухудшение зрительного восприятия, сонливость, необратимые изменения в Тема 4. Психофизиологические и психические качества водителя Зрительное восприятие. Поле зрения. Восприятие расстояния и скорости ТС. Избирательность восприятия информации. Направления взора. Ослепление.
Адаптация и восстановление световой чувствительности. Восприятие звуковых Восприятие линейных ускорений, угловых скоростей и ускорений.
Суставные ощущения. Восприятие сопротивлений и перемещений органов Возможности выполнения управляющих операций по амплитуде и усилию перемещения органов управления. Время переработки информации. Зависимость амплитуды движений рук (ног) водителя от величины входного сигнала.
Психомоторные реакции водителя. Время реакции. Изменение времени реакции в Мышление. Прогнозирование развития дорожно-транспортной ситуации.
Функциональный комфорт. Влияние оптимальности свойств ТС как управляемого объекта на эффективность и безопасность деятельности водителя.
Этика водителя как важный компонент этики поведения человека в обществе. Этика водителя в его взаимоотношениях с другими участниками дорожного движения. Межличностные отношения и эмоциональные состояния.
Соблюдение Правил дорожного движения. Поведение при нарушении Правил другими участниками дорожного движения. Взаимоотношения с другими участниками дорожного движения, представителями органов внутренних дел.
Этика водителей при дорожно-транспортных происшествиях и несчастных Показатели предельных возможностей эффективного и безопасного выполнения транспортной работы: габаритные размеры, параметры массы, грузоподъемность (вместимость), скоростные и тормозные свойства, устойчивость против опрокидывания, заноса и бокового скольжения, топливная экономичность, приспособленность к различным условиям эксплуатации, надежность, эксплуатационная и ремонтная технологичность. Их влияние на Силы, вызывающие движение ТС: тяговая, тормозная, поперечная. Сила сцепления колес с дорогой. Резерв силы сцепления - условия безопасности движения. Сложение продольных и поперечных сил. Изменение продольной силы сцепления в зависимости от степени буксования (блокировки) колес: изменение поперечной устойчивости против скольжения при движении накатом, разгоне, торможении. Устойчивость против опрокидывания. Резервы устойчивости ТС.
Системы регулирования движения ТС: системы регулирования тяговой, тормозной (тормозная система) и поперечной (рулевое управление) сил.
Характеристика системы управления: чувствительность в перемещении органа управления, запаздывания реакции ТС на перемещение органа управления, реактивное действие (нарастание усилия при перемещении) органа управления.
Тема 6. Действия водителя в штатных и нештатных (критических) режимах Управление мотоциклом в ограниченном пространстве, на перекрестках и пешеходных переходах, в транспортном потоке, в темное время суток и в условиях ограниченной видимости, на крутых поворотах, подъемах и спусках, по скользким дорогам, в зоне дорожных сооружений, при буксировке.
Действия водителя при отказе рабочего тормоза, разрыве шины в движении, Действия водителя при возгорании транспортного средства, при падении в воду, падении провода электролинии высокого напряжения на транспортное Понятие об эффективности управления отдельным ТС. Безопасность - условие эффективной работы транспорта. Возможные задачи, достижения цели управления водителем при управлении: достижение максимальной средней скорости при заданном расходе топлива; максимальная экономия топлива при заданной средней скорости; достижение максимальной средней скорости;
Показатели качества управления: средняя скорость, расход топлива, коэффициент равномерности движения, показатель использования топлива, среднее передаточное число в коробке передач, наработка на торможение, равномерность разгона, замедления и криволинейного движения.
регулирования скорости при разгоне; ограничение максимальной скорости при низкой интенсивности движения по критерию расхода топлива, при высокой интенсивности - движение со скоростью, близкой к средней скорости потока;
Скоростное управление: применение скоростного алгоритма регулирования скорости при разгоне; движение с максимальной (в пределах ПДД) скоростью на участках свободного движения; интенсивное торможение. Влияние интенсивности потока на среднюю скорость транспортного средства (ТС).
Умение предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций - основное условие Использование тахометра, спидометра, эконометра (пилотажных приборов)
для реализации оптимальных алгоритмов регулирования скорости движения ТС (экономичного и скоростного). Рекомендуемая последовательность переноса Виды и классификация автомобильных дорог. Обустройство дорог.
Основные элементы активной, пассивной и экологической безопасности дороги.
Виды дорожных покрытий, их характеристики. Влияние дорожных условий на безопасность движения. Дороги в населенных пунктах. Дороги в сельской коэффициенте сцепления шин с дорогой. Изменение коэффициента в зависимости от состояния дороги, погодных и гидрометеорологических условий. Особенности движения в тумане, по горным дорогам. Опасные участки автомобильных дорог;
сужение проезжей части, свежеуложенное покрытие дороги, битумные и гравийные покрытия; затяжной спуск, подъезды к мостам, железнодорожным Пользование дорогами в осенний и весенний периоды. Пользование зимними дорогами (зимниками). Движение по ледяным переправам.
Меры предосторожности при движении по ремонтируемым участкам дорог, применяемые при этом ограждения, предупредительные и световые сигналы.
Понятия о дорожно-транспортной ситуации и дорожно-транспортном происшествии. Классификация дорожно-транспортных происшествий.
Аварийность в городах, на загородных дорогах, в сельской местности.
Причины возникновения дорожно-транспортных происшествий: нарушения Правил дорожного движения, неосторожные действия участников движения, выход транспортного средства из повиновения водителя, техническая неисправность транспортного средства и другие. Причины, связанные с водителем: низкая квалификация, переутомление, сон за рулем.
Условия возникновения дорожно-транспортных происшествий: состояние транспортного средства и дороги, наличие средств регулирования дорожного аварийности по сезонам, дням недели, времени суток, категориям дороги, видам Активная, пассивная и экологическая безопасность транспортного средства.
Государственный контроль за безопасностью дорожного движения.
Структура дорож- но-транспортного Наиболее частые повреждения при ДТП и способы их Острые, угрожающие жизни терапевти- ческие состояния реанимации, устра- нение асфиксии при оказании пер- вой медицинской Методы высвобожде- ния пострадавших, Основные представления о системах организма и их функционировании:
сердечно-сосудистая система, нервная система, опорно-двигательная система.
Простейшие признаки, позволяющие определить их состояние: частота пульса и дыхания, реакция зрачков, степень утраты сознания, цвет слизистых и кожных Тема 2 . Структура дорожно-транспортного травматизма. Наиболее частые Характеристика транспортных средств, приспособления, предохраняющие от травм при ДТП. Статистика повреждений при ДТП, их локализация и степень тяжести. Влияние фактора времени при оказании медицинской помощи пострадавшим. Повреждения, характерные для лобового столкновения, удара в бок, резкого торможения, переворачивания. Повреждения при ударе о рулевое Достоверные и вероятные признаки перелома, черепно-мозговой травмы, Тема 3 . Угрожающие жизни состояния при механических и термических Определение понятий: предагональное состояние, агония, клиническая смерть, биологическая смерть. Их признаки. Содержание реанимационных мероприятий при оказании первой медицинской помощи и критерии ее кардиогенный, аллергический. Клинические проявления шока. Комплекс противошоковых мероприятий при оказании первой медицинской помощи.
Острая дыхательная недостаточность. Причины, клинические признаки, способы снижения степени дыхательной недостаточности при оказании первой медицинской помощи. Классификация повреждений грудной клетки. Асфиксия.
Синдром утраты сознания. Кома. Причины. Способы профилактики Особенности угрожающих жизни состояний у детей, стариков, беременных Особенности оказания помощи пострадавшим в состоянии неадекватности Психические и невротические расстройства, их характеристики и частота возникновения. Аффективно-шоковые реакции, психомоторные возбуждения, истерические психозы, психогенный ступор. Особенности оказания медицинской помощи не полностью адекватным пострадавшим, как с психогенными реакциями, так и находящимися в состоянии алкогольного или наркотического Термические ожоги. Клинические признаки, определение степени тяжести ожогового поражения, особенности наложения повязок, проведения иммобилизации при ожогах. Особенности оказания первой медицинской помощи Холодовая травма. Отморожения, переохлаждение. Способы согревания при Тема 6. Организационно-правовые аспекты оказания помощи пострадавшим Основы действующего законодательства (административное и уголовное право) относительно оказания или неоказания помощи пострадавшим.
Обязанности водителя автотранспорта, медицинского работника, административных служб при дорожно-транспортных происшествиях, повлекших Диабетическая кома. Острая сердечно-сосудистая недостаточность.
Гипертонический криз. Эпилептический припадок. Астматический статус.
Отравления. Клинические признаки, способы оказания первой медицинской Тема 8 . Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии (Практические навыки - см. приложение пп. 1-8; 26) Оценка тяжести состояния пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно- Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения.
Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии; наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из положения давящей повязки. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутрибрюшное (Практические навыки - см. приложение пп. 15, 16) Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок.
Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка.
Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, Тема 11. Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины, их (Практические навыки - см. приложение пп. 17-19; 21-22) Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза. Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств. Наложение асептической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств (Практические навыки - см. приложение пп. 14, 20, 23, 24, 27-29)
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств,
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Примерные тематические план и программа "ВОЖДЕНИЕ Посадка. Приемы действия органами управления и приборами сигнализации Движение с переключением передач передач в восходящем и нисходящем порядках Движение с изменением направления Тема 2. Вождение в ограниченных Остановка в "заданном"
месте, развороты ограниченных проездах Сложное маневрирование Вождение по маршрутам с малой интенсивностью большой интенсивностью Контрольное занятие N 2 Тема 4. Совершенствование навыков управления автомобилем Совершенствование навыков вождения автомобиля в Программа "Вождение автомобиля"
Задание 1. Посадка. Приемы действия органами управления и приборами сигнализации (обучение на автомобиле-тренажере или на автотренажере)
управления и приборами сигнализации. Контрольный осмотр автомобиля перед Тренировка в регулировании положения сиденья, пристегивании ремнем безопасности, пуске двигателя, подаче сигнала, включении стеклоочистителей, Регулирование педалью акселератора оборотов двигателя на холостом ходу.
Ознакомление со схемой переключения передач. Включение первой передачи, имитация трогания, разгона с переключением передач в восходящем порядке и Освоение техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о Тренировка в повороте рулевого колеса на угол ± 120 , 130 , Регулирование оборотов и скорости ТС по тахометру (при его наличии) и Задание 2. Приемы управления автомобилем (обучение на автомобиле или Развитие навыков руления: положение рук на рулевом колесе, вращение рулевого колеса двумя руками поочередно вправо и влево с постепенным Действия органами управления при трогании с места, движении с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, плавном и экстренном торможениях, остановках (отрабатываются при неработающем Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, движение с небольшой скоростью. Приемы Задание 3. Движение с переключением передач (обучение на автомобиле Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке. Приемы торможения и остановки. Движение задним ходом нисходящем порядках (обучение на автомобиле или на автотренажере)
Разгон. Движение с переключением передач в восходящем и нисходящемпорядках. Движение по прямой с изменением скорости путем регулирования положения дроссельных заслонок. Ступенчатый способ перехода на низшую передачу (последовательный и без соблюдения последовательности).
Различные способы торможения (плавное, прерывистое и экстренное).
Движение передним ходом по кольцевому маршруту. Разгон и торможение с остановками у стоп-линий. Проезд по колейной доске правыми и левыми Движение задним ходом по прямой с использованием различных способов Движение задним ходом с поворотами налево и направо. Движение задним ходом вдоль стены (ограничителей), остановка, отъезд от стены (ограничителей).
Остановка автомобиля при движении передним и задним ходом, на обочине, у выбранного ориентира, у дорожного знака, у тротуара (параллельно, под углом 45 и 90 градусов). Подъезд к ограничителю передним и задним ходом.
Проезд перекрестков в прямом направлении, с поворотами направо и налево.
Въезд в ворота с прилегающей и с противоположной сторон передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом с поворотами налево и направо. Проезд по "змейке" передним ходом. Разворот на ограниченном участке с применением заднего хода. Въезд в габаритный дворик, разворот с применением Постановка автомобиля в "бокс" передним и задним ходом из положения с Постановка автомобиля на габаритную стоянку. Движение по габаритному тоннелю задним ходом из положения с предварительным поворотом направо На автодроме (площадке для учебной езды) проверяются: трогание с места, движение по кольцевому маршруту с остановками у заданного ориентира и стоп- линий; движение по "змейке" передним ходом. Въезд в габаритный дворик, разворот в нем с применением заднего хода и выезд передним ходом; постановка автомобиля на габаритную стоянку и в "бокс" задним ходом; преодоление габаритного тоннеля передним и задним ходом из положения с предварительным поворотом направо (налево); трогание на подъеме, разгон и торможение с Задание 9. Вождение по маршрутам с малой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках с остановками и трогание с места.
Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов. Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов.
Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Перестроение.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Проезд нерегулируемых перекрестков равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения. Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения по маршруту и Задание 10. Вождение по маршрутам с большой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках с остановками и троганием с места. Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов.
Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия. Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка.
Определение расстояния до приближающегося транспортного средства.
Определение скорости приближающегося транспортного средства. Определение времени для проезда перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Необходимость и целесообразность перестроения.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Выезд на перекресток. Проезд нерегулируемых перекрестов равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения.
Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения На контрольном маршруте проверяются: начало движения, расположение на проезжей части, перестроение с одной полосы движения на другую, проезд перекрестка в прямом направлении, с поворотами налево и направо (или разворотом), движение в транспортном потоке, проезд остановок общественного транспорта, обгон (опережение, объезд) транспортного средства, торможение, проезд железнодорожного переезда (при наличии), средняя скорость движения по Задание 11. Совершенствование навыков вождения автомобиля в различных Данное задание проводится для устранения имеющихся недостатков в управлении автомобилем и совершенствования навыков управления автомобилем Первый этап - на площадке для учебного вождения (автодроме).
Второй этап - на контрольном маршруте в условиях дорожного движения.
определить готовность обучаемого к самостоятельному управлению установить уровень приобретенных навыков и умений в управлении проверить умение обучаемого применять знания Правил дорожного движения при управлении транспортным средством в различных условиях ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИЙ "В, С" Примерный учебный план Устройство и техничес- кое обслуживание безопасность движения управления транспорт- ным средством и безопасность движения"
Вождение автомобиля* медицинской помощи"
Вождение автомобиля** * Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 70 часов, из них 8 часов - на автотренажере. При отсутствии автотренажера - 70 часов - на Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И Классификация и общее устройство автомобилей Кривошипно-шатунный дизельного двигателя Раздел 3. Электрооборудование Основные сведения по электрооборудованию Система освещения Световая и звуковая назначение трансмиссии Коробка передач, раз- даточная коробка, ко- робка отбора мощности Карданная передача и главная передача.
Кузов. Ходовая часть
Раздел 6. Системы управления автомобиля Раздел 7. Основы технического обслуживания материалы и нормы их расходования Безопасность труда при эксплуатации автомобилей. Охрана окружающей среды Контрольный осмотр и ежедневное обслужи- Техническое обслужи- вание N 1, N 2 и Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их устранение* Показатели работы автомобиля Назначение и классификация автомобилей. Модификация изучаемых автомобилей. Общее устройство автомобилей. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов, механизмов и систем. Краткие Назначение, устройство и принцип работы карбюраторного и дизельного двигателей. Рабочий процесс двигателя. Процессы газообмена, их наименование и характеристики. Термины, характеризующие работу двигателя, их определение.
Понятия: "мертвые точки", ход поршня, объем камеры сгорания, рабочий и Назначение, устройство и работа кривошипно-шатунного механизма.
Особенности устройства основных деталей кривошипно-шатунного механизма Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение, устройство и работа механизма газораспределения.
Соотношение частоты вращения коленчатого и распределительного валов.
Необходимость зазоров между стержнем клапана и коромыслом, его величина для изучаемых двигателей. Опережение и запаздывание открытия и закрытия клапанов. Понятие о перекрытии клапанов. Фазы газораспределения.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение системы охлаждения. Способы охлаждения. Охлаждающие жидкости и требования к ним. Перегрев и переохлаждение двигателя. Тепловой режим двигателя и контроль за температурой охлаждающей жидкости. Способы Устройство и работа приборов системы охлаждения двигателя. Назначение, устройство, расположение и работа приборов систем охлаждения изучаемых Характерные неисправности системы охлаждения, их признаки, причины и Назначение смазочной системы двигателя. Способы подачи масла к трущимся поверхностям деталей. Масла, применяемые для двигателей, их основные свойства. Контроль за давлением масла. Способы очистки и Назначение, устройство, работа и расположение приборов смазочной системы карбюраторных и дизельных двигателей. Схемы смазывания деталей двигателя. Устройство для предохранения смазочной системы от повышенного давления. Назначение, устройство и работа системы вентиляции картера.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.6 . Система питания двигателей. Бензин, его основные свойства. Марки бензина. Дизельное топливо, Горючая и рабочая смесь. Классификация горючей смеси по составу.
Понятие о детонации, признаки и причины детонационного горения. Влияние детонации на работу двигателя. Понятие о жесткости работы дизельного Влияние состава горючей смеси на токсичность отработавших газов.
Требования к составу смеси для работы двигателя на разных режимах.
Принципиальная схема системы питания карбюраторного двигателя.
Назначение, устройство, работа и расположение приборов системы питания карбюраторного двигателя. Принцип работы карбюратора. Работа карбюратора на сжиженном и на сжатом природном газе. Приборы газобаллонных установок, их устройство и работа. Требования безопасности при технической эксплуатации Неисправности системы питания карбюраторного двигателя, их признаки, Принципиальная схема системы питания дизельного двигателя. Назначение, устройство, работа и расположение приборов системы питания дизельного двигателя, их расположение на автомобиле. Устройство и работа насоса высокого Неисправности системы питания дизельного двигателя, их признаки, Тема 2.9. Пуск двигателя при низких температурах Причины, затрудняющие пуск двигателя при низких температурах. Зимние Основные способы, облегчающие пуск двигателя при низких температурах:
электрофакельное устройство, предпусковой подогреватель, пусковые приспособления, применение горячей воды для подогрева двигателя.
Тема 3.1. Основные сведения по электрооборудованию автомобиля Назначение и общие сведения об электрооборудовании автомобиля и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов на автомобиле. Способы соединения потребителей и источников тока в электрическую цепь. Предохранение электрических цепей от перегрузок. Общая схема электрооборудования.
Назначение, устройство и работа аккумуляторной батареи. Напряжение и емкость аккумулятора и батареи. Типы аккумуляторных батарей, их маркировка.
Электролит и меры предосторожности при обращении с ним. Гарантийные сроки эксплуатации аккумуляторных батарей. Понятие о контрольно-тренировочном Назначение, принцип действия и устройство генератора. Привод генератора. Выпрямители, их назначение, установка и действие в цепи генератора.
Назначение, общее устройство и принцип действия реле-регулятора. Реле- регуляторы, применяемые на изучаемых автомобилях, особенности их устройства Возможные неисправности реле-регулятора, их причины, способы Назначение, устройство и принцип работы стартера. Расположение стартера.
Возможные неисправности стартера, их признаки, причины и способы Вспомогательные электродвигатели, их назначение, устройство. Возможные Тема 3.5 . Система освещения, световая и звуковая сигнализация Назначение, общее устройство приборов освещения, световой и звуковой сигнализации. Включение в цепь и правила пользования приборами. Порядок Неисправности приборов освещения и сигнализации, их причины, способы Назначение батарейной системы зажигания и ее общая схема. Назначение, расположение и соединение приборов батарейного зажигания. Цепи токов Устройство и работа катушки зажигания, распределителя зажигания и свечей зажигания. Влияние зазоров между контактами прерывателя и Влияние момента зажигания на мощность, экономичность и тепловой режим двигателя. Опережение момента зажигания и зависимость угла опережения от частоты вращения коленчатого вала и нагрузки на двигатель. Назначение, принцип действия и устройство вакуумного и центробежного регуляторов опережения и зажигания. Назначение и принцип действия октан-корректора.
Неисправности батарейной системы зажигания, причины появления, Общие схемы и принцип действия контактно-транзисторной и безконтактно- транзисторной систем зажигания, их преимущество и особенности устройства.
Неисправности контактно-транзисторной системы зажигания, причины, Устройство и назначение трансмиссии. Схемы трансмиссии с одним или несколькими ведущими мостами. Способы смазки агрегатов, сборочных единиц и деталей трансмиссии. Трансмиссионные масла и пластичные смазки, их Назначение и принцип действия сцепления. Устройство и работа механизма привода сцепления изучаемых автомобилей. Эксплуатационные регулировки сцепления и его привода. Неисправности сцепления, их признаки, причины и Тема 4.3. Коробка передач, раздаточная коробка, коробка отбора мощности Назначение коробки передач. Типы коробок передач. Передаточное число.
Схема механизма переключения передач. Общее устройство и работа коробки передач. Особенности устройства и работы четырех- и пятиступенчатой коробок Назначение, устройство и работа делителя передач. Управление коробкой передач с делителем. Назначение, принцип действия, устройство и работа синхронизатора. Назначение, устройство и работа раздаточной коробки.
Устройство механизма включения раздаточной коробки и коробки отбора Назначение, устройство и работа карданной и главной передач, привода Назначение кузова, его устройство и расположение на автомобиле. Кабина, Назначение и общее устройство рамы, осей, подвесок; их взаимное расположение и соединение. Передача толкающих усилий от ведущих колес на Специальное оборудование: лебедка, система регулирования давления воздуха в шинах, вспомогательные механизмы (устройства), их назначение и Тема 5.2 . Передняя и задняя подвески Назначение и устройство передней подвески автомобиля. Работа деталей Устройство и работа задней подвески. Работа деталей подвески.
Устройство колес, их установка и крепление. Устройство пневматических Назначение тормозной системы. Классификация тормозных систем. Типы тормозных механизмов. Схемы расположения приборов тормозных систем гидравлического привода. Применяемые тормозные жидкости, их свойства.
Назначение, принцип действия, устройство и работа гидровакуумного усилителя пневматического привода тормозов. Контроль давления воздуха в системе Назначение, устройство и работа приборов рабочей, стояночной, Назначение рулевого управления. Схема рулевого управления. Схема Назначение, принцип действия и устройство рулевого механизма. Типы рулевых механизмов. Устройство и работа рулевого привода. Устройство рулевых тяг и шарниров. Карданные вал и угловой редуктор рулевого управления. Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления.
Устройство и работа гидравлического усилителя рулевого управления.
Назначение, устройство и работа насоса гидроусилителя. Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления. Устройство и работа гидравлического усилителя рулевого управления. Назначение, устройство и работа насоса гидроусилителя. Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и устройство масляного радиатора в системе рулевого управления. Применяемые масла.
Тема 7.1. Эксплуатационные материалы и нормы их расходования Эксплуатационные материалы и их назначение. Условия, вызывающие ускоренный выход из строя шин, аккумуляторных батарей и повышенный расход эксплуатационных материалов. Сроки службы шин и аккумуляторных батарей.
Нормы расхода топлива для автомобилей. Расход топлива при низких температурах, в горной местности, при работе в тяжелых дорожных условиях.
Нормы расхода моторных и трансмиссионных масел, пластических смазок и специальных жидкостей. Пути повышения сроков службы шин и аккумуляторных батарей, экономии топлива, смазочных и других эксплуатационных материалов.
Тема 7.2. Безопасность труда при эксплуатации автомобилей. Охрана Общие требования безопасности при эксплуатации и техническом обслуживании автомобилей. Опасность отравления отработавшими газами, этилированным бензином и другими ядовитыми эксплуатационными жидкостями, Правила безопасности при пользовании электроприборами. Безопасность труда при погрузке, выгрузке и перевозке грузов, при монтаже и демонтаже шин.
Меры по противопожарной безопасности, правила тушения пожара на автомобиле.
окружающую среду при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте Мероприятия по снижению токсичности и уровня дымности отработавших Тема 7.3. Контрольный осмотр и ежедневное техническое обслуживание Порядок проведения работ по контрольному осмотру автомобиля. Порядок Изучение периодичности и объема работ, выполняемых при номерных (ТО- Меры безопасности при выполнении работ по техническому обслуживанию Тема 7.5. Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их Проверка давления в шинах колес. Замена колеса: демонтаж-монтаж колеса.
Проверка наличия люфта в подшипниках управляемых колес. Проверка уровня масла в рулевом механизме и определение люфта в нем. Проверка состояния Проверка неисправностей, связанных с включением сигнальных ламп на щитке приборов или перехода стрелок указателей в красную зону (давление масла, снижение уровня жидкости в тормозной системе, повышение температуры Замена ремня привода генератора. Проверка отсутствия зарядки (проверка подачи электропитания к щеткам генератора и реле-регулятору, проверка состояния щеток генератора, проверка состояния клемм аккумуляторной батареи Проверка уровня электролита и степени заряженности аккумуляторной работоспособности свечей и их замена. Проверка состояния и регулировки Замена неисправных электроламп. Проверка состояния и регулировка Работа автомобиля и ее показатели: тонно-километры; время пребывания в рейсе; общий и нулевой пробег с грузом; пробег без груза; коэффициент использования пробега; средние скорости движения автомобиля (техническая и эксплуатационная); коэффициент использования грузоподъемности автомобиля.
Основные понятия и термины. Обязаннос- ти водителей, пеше- ходов и пассажиров Дорожная разметка и ее характеристики Практическое занятие по темам 1-3 Остановка и стоянка дорожного движения по темам 4-5 Проезд перекрестков Проезд пешеходных переходов, остановок маршрутных тран- спортных средств и по темам 6-7 Перевозка людей и Техническое состояние и оборудование тран- спортных средств Номерные, опознава- тельные знаки, устройства, надписи и обозначения Право собственности на транспортное Страхование водителя и транспортного Тема 1. Общие положения. Основные понятия и термины. Обязанности Значение Правил в обеспечении порядка и безопасности дорожного движения. Общая структура Правил. Основные понятия и термины, содержащиеся в Правилах. Обязанности участников дорожного движения и лиц, уполномоченных регулировать движение. Порядок ввода ограничений в дорожном движении.
Документы, которые водитель механического транспортного средства обязан иметь при себе и представлять для проверки работникам полиции и ее Обязанности водителя перед выездом и в пути. Порядок предоставления транспортных средств должностным лицам. Обязанности водителей-инвалидов.
Обстоятельства, исключающие возможность управления и передачи управления Права и обязанности водителей транспортных средств, движущихся с включенным проблесковым маячком и (или) специальным звуковым сигналом.
Обязанности других водителей по обеспечению безопасности движения происшествию. Обязанности пешеходов и пассажиров по обеспечению Значение дорожных знаков в общей системе организации дорожного движения. Классификация дорожных знаков. Требования к расстановке знаков.
Предупреждающие знаки. Назначение. Общий признак предупреждения.
Правила установки предупреждающих знаков. Название и назначение каждого знака. Действия водителей при приближении к опасному участку дороги, Знаки приоритета. Назначение. Название и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков приоритета.
Запрещающие знаки. Назначение. Общий признак запрещения. Название, назначение и место установки каждого знака. Действия водителей в соответствии с требованиями запрещающих знаков. Исключения. Зона действия запрещающих Предписывающие знаки. Назначение. Общий признак предписания.
Действия водителей в соответствии с требованиями предписывающих Информационно-указательные знаки. Назначение. Общие признаки информационно-указательных знаков. Название, назначение и место установки Действия водителей в соответствии с требованиями знаков, которые вводят Знаки сервиса. Назначение. Название и установка каждого знака.
Знаки дополнительной информации. Назначение. Название и размещение Горизонтальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида горизонтальной разметки. Действия водителей в соответствии с Вертикальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.
д. Формирование умений руководствоваться дорожными знаками и разметкой.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 4. Порядок движения, остановка и стоянка транспортных средств Предупредительные сигналы. Виды и назначение сигналов. Правила подачи сигналов световыми указателями поворотов и рукой. Случаи, разрешающие применение звуковых сигналов. Использование предупредительных сигналов при обгоне. Включение ближнего света фар в светлое время суток. Аварийная Опасные последствия несоблюдения правил подачи предупредительных Начало движения, изменение направления движения. Обязанности водителей перед началом движения, перестроением и другими изменениями направления движения. Порядок выполнения поворота на перекрестке. Поворот налево и разворот вне перекрестка. Действия водителя при наличии полосы разгона (торможение). Места, где запрещен разворот. Порядок движения задним Расположение транспортных средств на проезжей части. Требования к расположению транспортных средств на проезжей части в зависимости от количества полос для движения, видов транспортных средств, скорости движения.
Случаи, когда разрешается движение по трамвайным путям. Повороты на Опасные последствия несоблюдения правил расположения транспортных Скорость движения и дистанция. Факторы, влияющие на выбор скорости движения. Ограничения скорости в населенных пунктах. Ограничения скорости вне населенных пунктов на автомагистралях и остальных дорогах для различных категорий транспортных средств, а также для водителей со стажем работы менее двух лет. Запрещения при выборе скоростного режима. Выбор дистанции и интервалов. Особые требования для водителей тихоходных и большегрузных Опасные последствия несоблюдения безопасной скорости и дистанции.
Обгон и встречный разъезд. Обязанности водителя перед началом обгона.
Встречный разъезд на узких участках дорог. Опасные последствия Остановка и стоянка. Порядок остановки и стоянки. Способы постановки транспортных средств на стоянку. Длительная стоянка вне населенных пунктов.
Меры предосторожности при постановке автомобиля на стоянку. Места, где Опасные последствия несоблюдения правил остановки и стоянки.
Средства регулирования дорожного движения. Значение сигналов светофора и действия водителей в соответствии с этими сигналами. Реверсивные светофоры. Регулирование движения трамваев, а также других маршрутных транспортных средств, движущихся по выделенной для них полосе.
Значение сигналов регулировщика для трамваев, пешеходов и безрельсовых транспортных средств. Порядок остановки при сигналах светофора или Действия водителей и пешеходов в случаях, когда указания регулировщика противоречат сигналам светофора, дорожным знакам и разметке.
Решение комплексных задач, разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
регулирования, ориентироваться, оценивать ситуацию и прогнозировать ее развитие. Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в Общие правила проезда перекрестков. Случаи, когда водители трамваев равнозначных дорог. Порядок движения на перекрестках неравнозначных и Регулируемые перекрестки. Взаимодействие сигналов светофора и дорожных знаков. Порядок и очередность движения на регулируемом перекрестке.
Очередность проезда перекрестка, когда главная дорога меняет направление. Действия водителя в случае, если он не может определить наличие покрытия на дороге (темное время суток, грязь, снег и тому подобное) и при Пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств.
Обязанности водителя, приближающегося к нерегулируемому пешеходному переходу, остановке маршрутных транспортных средств или транспортному Железнодорожные переезды. Разновидности железнодорожных переездов.
Устройство и особенности работы современной железнодорожной сигнализации на переездах. Порядок движения транспортных средств. Правила остановки транспортных средств перед переездом. Обязанности водителя при вынужденной Случаи, требующие согласования условий движения через переезд с Опасные последствия нарушения правил проезда пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Развитие навыков прогнозирования в ситуациях, характеризующихся признаком ограниченного обзора. Отработка навыков действий при вынужденной Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Движение по автомагистралям. Запрещения, вводимые на автомагистралях.
Обязанности водителей при вынужденной остановке на проезжей части Приоритет маршрутных транспортных средств. Пересечение трамвайных Порядок движения на дороге с разделительной полосой для маршрутных транспортных средств. Правила поведения водителей в случаях, когда троллейбус противотуманных фар, фары-прожектора, фары-искателя и задних Буксировка механических транспортных средств. Условия и порядок буксировки механических транспортных средств на гибкой сцепке, жесткой Перевозка людей в буксируемых и буксирующих транспортных средствах.
Опасные последствия несоблюдения правил буксировки механических Учебная езда. Условия, при которых разрешается учебная езда.
Требования к обучающему, обучающемуся и учебному механическому Требование к перевозке людей в грузовом автомобиле. Обязанности водителя перед началом движения. Скорость движения при перевозке людей.
Дополнительные требования при перевозке детей. Случаи, когда запрещена Правила размещения и закрепления груза на транспортном средстве.
Обозначение перевозимого груза. Случаи, требующие согласования Опасные последствия несоблюдения правил перевозки людей и грузов.
Тема 10 . Техническое состояние и оборудование транспортных средств Общие требования. Условия, при которых запрещена эксплуатация Неисправности, при возникновении которых водитель должен принять меры к их устранению, а если это невозможно следовать к месту стоянки или неисправностями, угрожающими безопасности дорожного движения.
Регистрация (перерегистрация) транспортных средств в дорожной полиции.
Опасные последствия несоблюдения правил установки опознавательных Понятия и виды административного воздействия: предупреждение, штраф, лишение права управления транспортным средством. Органы, налагающие Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика Уголовная ответственность за преступления на автомобильном транспорте.
Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятия: вред, вина, противоправное действие. Ответственность за вред, причиненный в ДТП. Возмещение материального ущерба.
Понятие о материальной ответственности за причиненный ущерб.
Условия и виды наступления материальной ответственности, ограниченная и полная материальная ответственность.
Понятие и значение охраны природы. Законодательство об охране природы.
Объекты природы, подлежащие правовой охране: земля, недра, вода, флора, Система органов, регулирующих отношения по правовой охране природы, Ответственность за нарушение законодательства об охране природы.
Право собственности, субъекты права собственности. Право собственности Налог с владельца транспортного средства. Документация на транспортное Порядок страхования. Порядок заключения договора о страховании.
Страховой случай. Основание и порядок выплаты страховой суммы.
транспортным средством Дорожное движение. Его эффективность и Психофизиологические и психические качества показатели транспортных (критических) режимах Дрожно-транспортные Оптимальная рабочая поза. Использование регулировок положения сиденья и органов управления для принятия оптимальной рабочей позы. Типичные ошибки при выборе рабочей позы. Назначение органов управления, приборов и индикаторов. Подача сигналов, включение систем очистки, обмыва и обдува ветрового стекла, обогрева ветрового, бокового и заднего стекол, очистки фар, аварийной сигнализации, регулирование системы отопления и вентиляции, приведение в действие и освобождение стояночной тормозной системы. Действия при срабатывании аварийных сигнализаторов, аварийных показаниях приборов.
Приемы действия органами управления. Техника руления, обеспечивающая Пуск двигателя. Прогрев двигателя на месте. Прогрев в процессе раннего начала движения. Плавный разгон с последовательным переключением передач.
Ограничение максимальной частоты вращения коленчатого вала двигателя в акселератора на различных режимах движения. Трогание с места, интенсивный разгон. Отрицательное влияние движения на низших передачах на расход Действия педалью тормоза, обеспечивающие плавное замедление в штатных ситуациях и реализацию максимальной тормозной силы в нештатных режимах торможения, в том числе на дорогах со скользким покрытием.
Использование движения "накатом" без ущерба для безопасности дорожного движения. Поддержание оптимального теплового режима работы двигателя. Свободный пробег транспортного средства и причины, влияющие на труднопроходимых и скользких участках дорог. Трогание с места на скользкой дороге без пробуксовывания колес. Преодоление водных преград, косогоров, неглубоких канав, насыпей. Вывод застрявшего транспортного средства с использованием подручного материала, противобуксовочных средств, самовытаскивателей. Движение в темное время суток и в условиях ограниченной Скорость движения и дистанция. Изменение скорости на поворотах, разворотах и в ограниченных проездах. Выбор скорости в условиях городского Обгон и встречный разъезд на улицах с небольшим и интенсивным Понятие о системе управления "водитель - автомобиль - дорога" (ВАД).
Цели и задачи функционирования системы ВАД. Роль автомобильного транспорта в транспортной системе. Эффективность, безопасность и экологичность дорожно-транспортного процесса. Дорожно-транспортное происшествие (ДТП) - отказ в функционировании транспортной системы. Другие виды отказов. Статистика эффективности, безопасности и экологичности дорожного движения в Казахстане и в других странах. Факторы, влияющие на безопасность: водитель, автомобиль, дорога. Определяющая роль квалификации водителя в обеспечении безопасности дорожного движения. Стаж водителя как показатель его квалификации. Необходимость разработки количественных показателей качества управления транспортным средством для оценки квалификации водителя и реализации резервов, связанных с возможностью ее Государственная система обеспечения безопасности и экологичности Требования по безопасности движения, предъявляемые к транспортным Потребность как побудитель деятельности. Группы потребностей. Мотивы и стимулы деятельности. Цель деятельности при управлении ТС. Психический образ плана действий по достижению цели управления ТС. Действия и трудовые операции при управлении ТС. Задачи, решаемые для достижения цели управления. Оптимизация процесса управления ТС. Критерии оптимальности Каналы восприятия информации водителем. Обработка информации, воспринимаемой водителем. Сравнение текущей ситуации с планом действий.
Оценка опасности ситуации по величинам резервов управления. Прогноз развития ситуации. Штатные и нештатные ситуации. Психическая напряженность как средство саморегуляции, обеспечивающее повышение надежности водителя.
Влияние социально-психических свойств водителя на ошибки в оценке опасности Составляющие надежности водителя: профессиональное мастерство, моральные качества, физическое состояние. Определение мастерства. Влияние квалификации, стажа работы и возраста на мастерство водителя. Моральные качества: дисциплинированность, уважение других участников движения, этика поведения и культура обслуживания, самообладание и предвидение. Физические и психологические качества, здоровье и возраст и их влияние на физическое Алкоголь, наркотики, лекарственные препараты и их вредное влияние на результаты деятельности водителя: замедленные реакции, ослабление внимания, ухудшение зрительного восприятия, сонливость, необратимые изменения в Тема 4 . Психофизиологические и психические качества водителя Зрительное восприятие. Поле зрения. Восприятие расстояния и скорости ТС. Избирательность восприятия информации. Направления взора. Ослепление.
Адаптация и восстановление световой чувствительности. Восприятие звуковых Восприятие линейных ускорений, угловых скоростей и ускорений.
Суставные ощущения. Восприятие сопротивлений и перемещений органов Возможности выполнения управляющих операций по амплитуде и усилию перемещения органов управления. Время переработки информации. Зависимость амплитуды движений рук (ног) водителя от величины входного сигнала.
Психомоторные реакции водителя. Время реакции. Изменение времени реакции в Мышление. Прогнозирование развития дорожно-транспортной ситуации.
Требования водителя к ТС как объекту управления. Функциональный комфорт. Влияние оптимальности свойств ТС как управляемого объекта на Этика водителя как важный компонент этики поведения человека в обществе. Этика водителя в его взаимоотношениях с другими участниками дорожного движения. Межличностные отношения и эмоциональные состояния.
Соблюдение Правил дорожного движения. Поведение при нарушении Правил другими участниками дорожного движения. Взаимоотношения с другими участниками дорожного движения, представителями органов внутренних дел.
Этика водителей при дорожно-транспортных происшествиях и несчастных Показатели предельных возможностей эффективного и безопасного выполнения транспортной работы: габаритные размеры, параметры массы, грузоподъемность (вместимость), скоростные и тормозные свойства, устойчивость против опрокидывания, заноса и бокового скольжения, топливная экономичность, приспособленность к различным условиям эксплуатации, надежность, эксплуатационная и ремонтная технологичность. Их влияние на Силы, вызывающие движение ТС: тяговая, тормозная, поперечная. Сила сцепления колес с дорогой. Резерв силы сцепления - условия безопасности движения. Сложение продольных и поперечных сил. Изменение продольной силы сцепления в зависимости от степени буксования (блокировки) колес: изменение поперечной устойчивости против скольжения при движении накатом, разгоне, торможении. Устойчивость против опрокидывания. Резервы устойчивости ТС.
Системы регулирования движения ТС: системы регулирования тяговой, тормозной (тормозная система) и поперечной (рулевое управление) сил.
Характеристика системы управления: чувствительность в перемещении органа управления, запаздывания реакции ТС на перемещение органа управления, реактивное действие (нарастание усилия при перемещении) органа управления.
Тема 6. Действия водителя в штатных и нештатных (критических) режимах Управление мотоциклом в ограниченном пространстве, на перекрестках и пешеходных переходах, в транспортном потоке, в темное время суток и в условиях ограниченной видимости, на крутых поворотах, подъемах и спусках, по скользким дорогам, в зоне дорожных сооружений, при буксировке.
Действия водителя при отказе рабочего тормоза, разрыве шины в движении, Действия водителя при возгорании транспортного средства, при падении в воду, падении провода электролинии высокого напряжения на транспортное Понятие об эффективности управления отдельным ТС. Безопасность - условие эффективной работы транспорта. Возможные задачи, достижения цели управления водителем при управлении: достижение максимальной средней скорости при заданном расходе топлива; максимальная экономия топлива при заданной средней скорости; достижение максимальной средней скорости;
Показатели качества управления: средняя скорость, расход топлива, коэффициент равномерности движения, показатель использования топлива, среднее передаточное число в коробке передач, наработка на торможение, равномерность разгона, замедления и криволинейного движения.
регулирования скорости при разгоне; ограничение максимальной скорости при низкой интенсивности движения по критерию расхода топлива, при высокой интенсивности - движение со скоростью, близкой к средней скорости потока;
Скоростное управление: применение скоростного алгоритма регулирования скорости при разгоне; движение с максимальной (в пределах ПДД) скоростью на участках свободного движения; интенсивное торможение. Влияние интенсивности потока на среднюю скорость транспортного средства (ТС).
Умение предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций - основное условие Использование тахометра, спидометра, эконометра (пилотажных приборов)
для реализации оптимальных алгоритмов регулирования скорости движения ТС (экономичного и скоростного). Рекомендуемая последовательность переноса Виды и классификация автомобильных дорог. Обустройство дорог.
Основные элементы активной, пассивной и экологической безопасности дороги.
Виды дорожных покрытий, их характеристики. Влияние дорожных условий на безопасность движения. Дороги в населенных пунктах. Дороги в сельской коэффициенте сцепления шин с дорогой. Изменение коэффициента в зависимости от состояния дороги, погодных и гидрометеорологических условий. Особенности движения в тумане, по горным дорогам. Опасные участки автомобильных дорог;
сужение проезжей части, свежеуложенное покрытие дороги, битумные и гравийные покрытия; затяжной спуск, подъезды к мостам, железнодорожным Пользование дорогами в осенний и весенний периоды. Пользование зимними дорогами (зимниками). Движение по ледяным переправам.
Меры предосторожности при движении по ремонтируемым участкам дорог, применяемые при этом ограждения, предупредительные и световые сигналы.
Понятия о дорожно-транспортной ситуации и дорожно-транспортном происшествии. Классификация дорожно-транспортных происшествий.
Аварийность в городах, на загородных дорогах, в сельской местности.
Причины возникновения дорожно-транспортных происшествий: нарушения Правил дорожного движения, неосторожные действия участников движения, выход транспортного средства из повиновения водителя, техническая неисправность транспортного средства и другие. Причины, связанные с водителем: низкая квалификация, переутомление, сон за рулем.
Условия возникновения дорожно-транспортных происшествий: состояние транспортного средства и дороги, наличие средств регулирования дорожного аварийности по сезонам, дням недели, времени суток, категориям дороги, видам Активная, пассивная и экологическая безопасность транспортного средства.
Государственный контроль за безопасностью дорожного движения.
Наименование тем занятий теоретическое занятие практическое занятие ДТП и способы их диагностики Психические реа- кции при авари- ях. Острые пси- хозы. Особеннос- ти оказания по- мощи пострадав- шим в состоянии щие жизни терапевтические Проведение сер- дечно-легочной медицинской по- шим в ДТП Методы высвобож- дения пострадав- ших, извлечение из машины; их Основные представления о системах организма и их функционировании:
сердечно-сосудистая система, нервная система, опорно-двигательная система.
Простейшие признаки, позволяющие определить их состояние: частота пульса и дыхания, реакция зрачков, степень утраты сознания, цвет слизистых и кожных Тема 2 . Структура дорожно-транспортного травматизма. Наиболее частые Характеристика транспортных средств, приспособления, предохраняющие от травм при ДТП. Статистика повреждений при ДТП, их локализация и степень тяжести. Влияние фактора времени при оказании медицинской помощи пострадавшим. Повреждения, характерные для лобового столкновения, удара в бок, резкого торможения, переворачивания. Повреждения при ударе о рулевое Достоверные и вероятные признаки перелома, черепно-мозговой травмы, Тема 3 . Угрожающие жизни состояния при механических и термических Определение понятий: предагональное состояние, агония, клиническая смерть, биологическая смерть. Их признаки. Содержание реанимационных мероприятий при оказании первой медицинской помощи и критерии ее кардиогенный, аллергический. Клинические проявления шока. Комплекс противошоковых мероприятий при оказании первой медицинской помощи.
Острая дыхательная недостаточность. Причины, клинические признаки, способы снижения степени дыхательной недостаточности при оказании первой медицинской помощи. Классификация повреждений грудной клетки. Асфиксия.
Синдром утраты сознания. Кома. Причины. Способы профилактики Особенности угрожающих жизни состояний у детей, стариков, беременных Тема 4 . Психические реакции при авариях. Острые психозы. Особенности Психические и невротические расстройства, их характеристики и частота возникновения. Аффективно-шоковые реакции, психомоторные возбуждения, истерические психозы, психогенный ступор. Особенности оказания медицинской помощи не полностью адекватным пострадавшим, как с психогенными реакциями, так и находящимися в состоянии алкогольного или наркотического Термические ожоги. Клинические признаки, определение степени тяжести ожогового поражения, особенности наложения повязок, проведения иммобилизации при ожогах. Особенности оказания первой медицинской помощи Холодовая травма. Отморожения, переохлаждение. Способы согревания при Тема 6. Организационно-правовые аспекты оказания помощи пострадавшим Основы действующего законодательства (административное и уголовное право) относительно оказания или неоказания помощи пострадавшим.
Обязанности водителя автотранспорта, медицинского работника, административных служб при дорожно-транспортных происшествиях, повлекших Диабетическая кома. Острая сердечно-сосудистая недостаточность.
Гипертонический криз. Эпилептический припадок. Астматический статус.
Отравления. Клинические признаки, способы оказания первой медицинской Тема 8. Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии (Практические навыки - см. приложение пп. 1-8; 26) Оценка тяжести состояния пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно- Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения.
Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии; наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из положения давящей повязки. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутрибрюшное (Практические навыки - см. приложение пп. 15, 16) Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок.
Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка.
Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, Тема 11. Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины, их (Практические навыки - см. приложение пп. 17-19; 21-22) Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза. Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств. Наложение асептической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств (Практические навыки - см. приложение пп. 14, 20, 23, 24, 27-29)
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств,
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Наименование тем и заданий Посадка. Приемы действия органами управления и приборами сигнализации Приемы управления автомобилем Движение с переключением передач Движение с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках Движение с изменением направления Остановка в "заданном" месте, развороты Маневрирование в ограниченных Вождение по маршрутам с малой интенсивностью движения Вождение по маршрутам с большой Совершенствование навыков вождения автомобиля в различных условиях Задание 1. Посадка. Приемы действия органами управления и приборами сигнализации (обучение на автомобиле-тренажере или на автотренажере)
управления и приборами сигнализации. Контрольный осмотр автомобиля перед Тренировка в регулировании положения сиденья, пристегивании ремнем безопасности, пуске двигателя, подаче сигнала, включении стеклоочистителей, Регулирование педалью акселератора оборотов двигателя на холостом ходу.
Ознакомление со схемой переключения передач. Включение первой передачи, имитация трогания, разгона с переключением передач в восходящем порядке и Освоение техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о Регулирование оборотов и скорости ТС по тахометру (при его наличии) и Задание 2. Приемы управления автомобилем (обучение на автомобиле или Развитие навыков руления: положение рук на рулевом колесе, вращение рулевого колеса двумя руками поочередно вправо и влево с постепенным Действия органами управления при трогании с места, движении с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, плавном и экстренном торможениях, остановках (отрабатываются при неработающем Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках, движение с небольшой скоростью. Приемы Задание 3. Движение с переключением передач (обучение на автомобиле Трогание с места, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке. Приемы торможения и остановки. Движение задним ходом нисходящем порядках (обучение на автомобиле или на автотренажере)
Разгон. Движение с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Движение по прямой с изменением скорости путем регулирования положения дроссельных заслонок. Ступенчатый способ перехода на низшую передачу (последовательный и без соблюдения последовательности). Различные Движение передним ходом по кольцевому маршруту. Разгон и торможение с остановками у стоп-линий. Проезд по колейной доске правыми и левыми Движение задним ходом по прямой с использованием различных способов Движение задним ходом с поворотами налево и направо. Движение задним ходом вдоль стены (ограничителей), остановка, отъезд от стены (ограничителей).
Остановка автомобиля при движении передним и задним ходом, на обочине, у выбранного ориентира, у дорожного знака, у тротуара (параллельно, под углом 45 и 90 градусов). Подъезд к ограничителю передним и задним ходом.
Проезд перекрестков в прямом направлении, с поворотами направо и налево.
Въезд в ворота с прилегающей и с противоположной сторон передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом с поворотами налево и направо. Проезд по "змейке" передним ходом. Разворот на ограниченном участке с применением заднего хода. Въезд в габаритный дворик, разворот с применением Постановка автомобиля в "бокс" передним и задним ходом из положения с Постановка автомобиля на габаритную стоянку. Движение по габаритному тоннелю задним ходом из положения с предварительным поворотом направо На автодроме (площадке для учебной езды) проверяются:
трогание с места, движение по кольцевому маршруту с остановками у заданного ориентира и стоп-линий; движение по "змейке" передним ходом. Въезд в габаритный дворик, разворот в нем с применением заднего хода и выезд передним ходом; постановка автомобиля на габаритную стоянку и в "бокс"
задним ходом; преодоление габаритного тоннеля передним и задним ходом из положения с предварительным поворотом направо (налево); трогание на подъеме, разгон и торможение с остановкой у стоп-линий.
Задание 9. Вождение по маршрутам с малой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках с остановками и трогание с места.
Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов. Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов.
Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Перестроение.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Проезд нерегулируемых перекрестков равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения. Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения по маршруту и Задание 10. Вождение по маршрутам с большой интенсивностью движения Выезд на улицы города (населенного пункта). Движение в транспортном потоке. Остановка и начало движения. Движение на поворотах с ограниченной видимостью. Движение на подъемах и спусках остановками и троганием с места.
Проезд остановок общественного транспорта, пешеходных переходов. Отработка приемов парковки. Встречный разъезд в узких проездах. Объезд препятствия.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов.
Объезд препятствия.
Проезд перекрестка. Действия водителя при проезде перекрестка.
Определение расстояния до приближающегося транспортного средства.
Определение скорости приближающегося транспортного средства. Определение времени для проезда перекрестка. Оценка перекрестка (обзорность, число полос, наличие транспорта и т.д.). Необходимость и целесообразность перестроения.
Действия по сигналу светофора (регулировщика). Выбор траектории движения.
Выезд на перекресток. Проезд нерегулируемых перекрестов равнозначных и неравнозначных дорог в прямом направлении, с поворотом направо и налево, разворотами для движения в обратном направлении. Выбор скорости движения.
Пользование пилотажными приборами. Определение средней скорости движения На контрольном маршруте проверяются: начало движения, расположение на проезжей части, перестроение с одной полосы движения на другую, проезд перекрестка в прямом направлении, с поворотами налево и направо (или разворотом), движение в транспортном потоке, проезд остановок общественного транспорта, обгон (опережение, объезд) транспортного средства, торможение, проезд железнодорожного переезда (при наличии), средняя скорость движения по Задание 11. Совершенствование навыков вождения автомобиля в различных Данное задание проводится для устранения имеющихся недостатков в управлении автомобилем и совершенствования навыков управления автомобилем Первый этап - на площадке для учебного вождения (автодроме).
Второй этап - на контрольном маршруте в условиях дорожного движения.
определить готовность обучаемого к самостоятельному управлению установить уровень приобретенных навыков и умений в управлении проверить умение обучаемого применять знания Правил дорожного движения при управлении транспортным средством в различных условиях ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "D" Примерный учебный план Эксплуатация организация пассажирских перевозок движения, Вождение автобуса* Зачеты:
"Эксплуатация перевозок"
автобуса**
* Экзамен по вождению автобуса проводятся за счет часов, отведенных на вождение.
** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 135 часов, в том числе 5 часов на тренажере (автобусе-экспонате).
Примерный тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И устройство автобуса вание двигателя, систем охлаждения и смазывания Топливо для двигате- лей внутреннего сгорания.
Назначение системы питания двигателя Горючая смесь карбюраторного двигателя Техническое обслуживание системы питания Устройства и приспособления для облегчения пуска двигателя при низких температурах автобуса Аккумуляторные батареи Система освещения.
приборов электро- оборудования гидротрансформатор, механический редуктор ведущий мост Кузова автобусов. Дополнительное вание кузова автобуса вание ходовой части Раздел 6. Механизм управления Рулевое управление рулевого управления Тормозные системы тормозной системы Дефекты и износы деталей Диагностика технического состояния автобусов техническому обслуживанию автобусов ежедневное техничес- вание N 1, N 2 и сезонное Безопасность труда.
Тема 1.1. Классификация и общее устройство автобуса Задачи пассажирского автотранспорта по обслуживанию населения.
Классификация автобусов. Общее устройство автобуса. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов: двигателя трансмиссии, ходовой части и механизмов управления. Базовые модели автобусов и их модификации. Краткие технические характеристики изучаемых автобусов.
Общее устройство и характеристики изучаемых двигателей. Назначение, принцип работы карбюраторного дизельного двигателей. Циклы двигателей внутреннего сгорания. Рабочий процесс двигателей. Процессы газообмена, их наименование и характеристики. Термины, характеризующие работу двигателя, их определение. Понятия: "мертвые точки", ход поршня, объем камеры сгорания, рабочий и полный объемы цилиндра, степень сжатия, литраж двигателя.
Назначение кривошипно-шатунного механизма, его устройство и работа.
Устройство основных деталей кривошипно-шатунного механизма изучаемых карбюраторных и дизельных двигателей.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение, устройство и работа механизма газораспределения.
Соотношение частоты вращения коленчатого и распределительного валов.
Необходимость зазоров между стержнем клапана и коромыслом, его величина для изучаемых двигателей. Значение опережения и запаздывания открытия и закрытия клапанов. Понятие о перекрытии клапанов. Фазы газораспределения.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение системы охлаждения. Способы охлаждения. Охлаждающие жидкости и требования к ним. Тепловой режим двигателя и контроль за температурой охлаждающей жидкости. Способы поддержания постоянного теплового режима двигателей. Назначение и расположение приборов систем охлаждения изучаемых двигателей. Устройство для поддержания теплового режима двигателей. Устройство для обогрева кабины.
Характерные неисправности системы охлаждения, их признаки, причины и Назначение смазочной системы двигателя. Способы подачи масла к трущимся поверхностям деталей. Масла, применяемые для двигателей, их основные свойства. Контроль за давлением масла. Способы очистки и Назначение, устройство, работа и расположение приборов смазочной системы карбюраторных и дизельных двигателей. Схемы смазывания изучаемых двигателей. Устройство для предохранения смазочной системы от повышенного давления. Назначение, устройство и работа системы вентиляции картера на изучаемых двигателях.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 2.6. Техническое обслуживание двигателя, систем охлаждения и Основные неисправности кривошипно-шатунного механизма, возникающие в процессе эксплуатации автобуса, последствия, признаки, причины неисправностей, способы устранения.
Неисправности газораспределительного механизма, возникающие в процессе эксплуатации автобуса, их последствия, признаки и причины, способы Основные работы, выполняемые при техническом обслуживании кривошипно-шатунного и газораспределительного механизмов карбюраторного и дизельного двигателей.
Неисправности системы охлаждения, их последствия, признаки и причины, Основные работы при техническом обслуживании смазочной системы.
Тема 2.7. Топлива для двигателей внутреннего сгорания. Назначение системы питания двигателя Виды топлива для автомобильных двигателей. Бензин, его основные свойства. Марки бензина. Дизельное топливо, его основные свойства. Марки дизельного топлива.
Назначение системы питания. Определение понятий: горючая смесь, рабочая смесь. Классификация горючей смеси по ее составу. Понятие о детонации, признаки и причины детонационного горения. Влияние детонации на работу двигателя. Влияние состава горючей смеси на токсичность отработавших газов. Требования к составу смеси для работы двигателя на разных режимах.
Тема 2.8 . Горючая смесь Бензин как основной вид топлива для автомобильных карбюраторных двигателей. Основные свойства бензина. Марки бензина. Дизельное топливо.
Горючая и рабочая смеси. Влияние детонации на работу двигателя.
Этилированный бензин. Меры предосторожности при обращении с этилированным бензином.
Классификация горючих смесей по их составу, смеси для работы двигателя на разных режимах.
Приборы систем питания, их назначение и расположение на автобусе (общие схемы).
Тема 2.9. Система питания карбюраторного двигателя Принцип действия и схема простейшего карбюратора. Устройство карбюраторов изучаемых автобусов.
Работа карбюраторов на различных режимах. Регулировочные устройства и основные приемы регулирования карбюраторов. Привод управления карбюратором.
Ознакомление с назначением и общим устройством ограничителя максимальных оборотов коленчатого вала.
Тема 2.10. Техническое обслуживание системы питания карбюраторного Неисправности системы питания карбюраторного двигателя; признаки, причины, способы устранения. Основные работы при техническом обслуживании системы питания карбюраторного двигателя.
Тема 2.11. Система питания дизельного двигателя Общие требования к топливной аппаратуре дизельного двигателя.
Назначение, устройство и работа: топливоподкачивающего насоса, насоса высокого давления, секции насоса высокого давления, форсунок, всережимного регулятора оборотов коленчатого вала, автоматической муфты опережения впрыска топлива, привода управления подачей топлива, устройства для остановки двигателя. Схема работы топливной аппаратуры дизельного двигателя.
Тема 2.12. Техническое обслуживание системы питания дизельного Неисправности системы питания дизельного двигателя; признаки, причины, Основные работы при техническом обслуживании системы питания дизельного двигателя; приемы выполнения.
Тема 2.13. Устройства и приспособления для облегчения пуска двигателя при низких температурах Причины, затрудняющие пуск двигателя при низких температурах.
Основные способы, облегчающие пуск двигателя при низких температурах:
электрофакельное устройство, предпусковой подогреватель, пусковые приспособления, применение горячей воды для подогрева двигателя, зимние и всесезонные масла и топлива.
Тема 3.1. Основные сведения по электрооборудованию автомобиля Назначение и общие сведения об электрооборудовании автобуса и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов. Способы соединения потребителей и источников тока в электрическую цепь. Предохранение электрических цепей от перегрузок.
Общая схема электрооборудования.
Назначение, устройство и работа аккумулятора. Соединение аккумуляторов в батарею.
Напряжение и емкость аккумулятора и батареи. Типы аккумуляторных батарей, их маркировка. Электролит и меры предосторожности при обращении с ним. Неисправности аккумуляторной батареи, их причины, способы обнаружения и устранения. Понятие о контрольно-тренировочном цикле.
Назначение, принцип действия и устройство генератора. Привод генератора. Выпрямители, их назначение, установка и действие в цепи генератора. Неисправности генератора, их причины, способы обнаружения и Назначение, общее устройство и принцип действия реле-регулятора.
Совместная работа генератора с реле-регулятором. Реле-регуляторы, применяемые на изучаемых автобусах, особенности их устройства и работы.
Возможные неисправности, их причины, способы выявления и устранения.
Назначение, устройство и принцип действия стартера. Расположение стартера. Возможные неисправности стартера, их признаки, причины и способы Вспомогательные электродвигатели, их назначение, устройство. Возможные Тема 3.5. Система освещения, световая и звуковая сигнализации Назначение, общее устройство приборов освещения, световой и звуковой сигнализации. Включение в цепь и правила пользования приборами. Порядок Неисправности приборов освещения и сигнализации, их причины, способы Назначение батарейной системы зажигания и ее общая схема. Назначение, расположение и соединение приборов батарейного зажигания. Цепи токов Устройство и работа катушки зажигания, распределителя и свечей зажигания. Влияние зазоров между контактами прерывателя и электродами свечи на работу двигателя. Назначение конденсатора. Назначение и устройство комбинированного выключателя зажигания стартера. Устройства для защиты радио- и телеприема от помех, создаваемых приборами электрооборудования.
Влияние момента зажигания на мощность, экономичность и тепловой режим двигателя. Опережение момента зажигания и зависимость угла опережения от частоты вращения коленчатого вала и нагрузки на двигатель. Назначение, принцип действия и устройство вакуумного и центробежного регуляторов опережение зажигания. Назначение и принцип действия октан-корректора.
Неисправности батарейной системы зажигания, причины появления, признаки и способы их устранения.
Общие схемы и принцип действия контактно-транзисторной и безконтактно- транзисторной системы зажигания, их преимущество и особенности устройства.
Неисправности контактно-транзисторной системы зажигания, причины, признаки и способы устранения.
Тема 3.7. Техническое обслуживание приборов электрооборудования Неисправности аккумуляторных батарей; последствия, признаки, причины, Основные работы при техническом обслуживании аккумуляторных батарей;
приемы выполнения, меры предосторожности.
Неисправности генераторных установок; последствия, признаки, причины, Основные работы при техническом обслуживании генераторных установок;
приемы выполнения.
Неисправности системы приборов зажигания; последствия, признаки, причины, способы устранения.
Основные работы при техническом обслуживании приборов зажигания;
Неисправности стартера, звукового сигнала, контрольно-измерительных приборов, электродвигателя системы отопления. Последствия, признаки, причины неисправностей, способы их устранения.
Основные работы при техническом обслуживании стартера и других приборов электрооборудования.
Неисправности приборов освещения и световой сигнализации:
признаки, причины, опасные последствия, влияние на безопасность движения, способы устранения.
Основные работы, выполняемые при техническом обслуживании приборов освещения и световой сигнализации. Регулировка света фар. Замена предохранителей в цепи. Подбор и замена электроламп и стекол-рассеивателей.
Возможные неисправности в электрических цепях, способы их обнаружения и Схемы трансмиссии с одним или несколькими ведущими мостами. Способы смазки агрегатов, сборочных единиц и деталей трансмиссии. Трансмиссионные масла и пластичные смазки, их применение, основные свойства и маркировка.
Сцепление, его назначение, общее устройство и принцип действия.
Устройство и работа механизма привода сцепления. Эксплуатационные регулировки сцепления и его привода.
Неисправности сцепления, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 4.3. Коробка передач, гидротрансформатор, механический редуктор Коробка передач, ее назначение, принцип действия. Передаточное число.
Устройство коробки передач. Работа коробки передач. Гидромеханическая передача. Устройство и работа гидротрансформатора. Приемы пользования гидромеханической передачей.
Тема 4.4 . Карданная передача и ведущий мост Назначение карданной и главной передач, дифференциала полуосей.
Принцип действия и устройство карданной передачи. Главная передача, ее устройство и принцип действия, передаточное число. Принцип действия и устройство дифференциала. Полуоси, и типы, соединение с дифференциалом и ступицами колес.
Тема 4.5. Техническое обслуживание трансмиссии Неисправности сцепления; признаки, причины, влияние на безопасность Основные работы при техническом обслуживании механизма сцепления, приемы их выполнения.
Неисправности коробки передач, гидромеханической передачи; признаки, причины, опасные последствия, влияние на безопасность движения, способы Основные работы при техническом обслуживании коробки передач, гидротрансформатора, механического редуктора.
Нормы расхода, сроки добавления и смены масла. Крепежные работы, регулировка привода.
Неисправности карданной и главной передач, дифференциала, полуосей;
признаки, причины, опасные последствия, влияние на безопасность движения, Основные работы при техническом обслуживании карданной передачи и ведущего моста автобуса; приемы выполнения.
Тема 5.1. Кузова автобусов. Дополнительное оборудование Несущий кузов автобуса; его общее устройство, внешнее и внутреннее оборудование. Вентиляция кабины и салона: вентиляционные люки и каналы, поворотные форточки. Регулируемое сиденье водителя. Устройство и размещение сидений для пассажиров, касс-копилок и компостеров. Стеклоподъемники.
Противосолнечные козырьки. Зеркала и их размещение на автобусе. Устройство, привод и действие стеклоочистителей. Устройство для обмыва ветрового стекла.
Схема действия отопителя и системы отопления салона автобуса. Сигнальные отражатели света. Механизмы управления дверьми салона автобуса.
Радиоусилительная установка и ее применение в автобусе. Влияние неисправностей дополнительного оборудования на безопасность движения.
Размещение медицинской аптечки и огнетушителя в автобусе.
Тема 5.2. Техническое обслуживание кузова автобуса Основные неисправности кузова автобуса и его механизмов. Работы, проводимые при техническом обслуживании кузова автобуса.
Тема 5.3. Передняя и задняя подвески Назначение и устройство передней подвески автобуса. Углы установки Устройство колес, их установка и крепление. Устройство пневматических Признаки неисправностей подвесок, колес и шин и способы их устранения.
Тема 5.4. Техническое обслуживание ходовой части автобуса Неисправности ходовой части: признаки, причины возникновения, влияние на безопасность движения, способы устранения.
Основные работы при техническом обслуживании ходовой части. Техника безопасности при обслуживании ходовой части автобуса.
Раздел 6. МЕХАНИЗМЫ УПРАВЛЕНИЯ Тема 6.1. Рулевое управление Назначение, расположение, общее устройство и работа рулевого управления. Основные требования, предъявляемые к рулевым управлениям.
Назначение, принцип действия и устройство рулевого механизма. Схема поворота. Назначение рулевой трапеции. Устройство и работа рулевого привода.
Устройство рулевых тяг и их шарниров. Особенности устройства рулевого привода при независимой подвеске передних колес. Типы рулевых механизмов.
Назначение устройства энергопоглощающей муфты рулевого управления.
Карданный вал и угловой редуктор рулевого управления.
Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления.
Устройство и работа гидравлических усилителей рулевого управления.
Применяемые масла. Назначение, устройство и работа привода гидроусилителя.
Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и устройство масляного радиатора в системе рулевого управления.
Тема 6.2 . Техническое обслуживание рулевого управления Неисправности рулевого управления: признаки, причины возникновения, влияние на безопасность движения, способы устранения.
Основные работы при техническом обслуживании рулевого управления, приемы их выполнения. Эксплуатационные регулировки рулевого механизма и рулевого привода.
Тема 6.3 . Тормозные системы Назначение тормозной системы. Классификация тормозных систем. Типы тормозных механизмов. Схемы расположения приборов тормозных систем изучаемых автомобилей. Схема тормозного механизма с гидравлическим приводом. Назначение, устройство и работа приборов, узлов, соединений и деталей гидравлического привода. Применяемые тормозные жидкости, их свойства. Назначение, принцип действия, устройство и работа гидровакуумного усилителя тормозов.
Назначение, устройство и работа приборов рабочей, стояночной, вспомогательной, запасной (аварийной) тормозных систем. Назначение, принцип действия устройства для аварийного растормаживания стояночного тормоза.
Расположение выводов для подачи сжатого воздуха.
Устройство, расположение и работа тормозных камер.
Назначение, расположение, принцип действия и работа пружинных энергоаккумуляторов. Расположение и устройство воздушных баллонов пневматических тормозных систем.
Назначение, принцип действия, расположение и работа предохранителя от замерзания конденсата в пневматической тормозной системе. Назначение, расположение и устройство защитных клапанов и других устройств пневматической системы тормозов. Значение герметичности тормозных систем для безопасности движения и способы контроля.
Тема 6.4. Техническое обслуживание тормозной системы Неисправности тормозов: признаки, причины, опасные последствия, влияние на безопасность движения, способы устранения. Основные работы при техническом обслуживании тормозной системы с гидравлическим и пневматическим приводами; приемы выполнения.
Эксплуатационные регулировки тормозов.
Тема 7.1. Эксплуатационные материалы и нормы их расходования Эксплуатационные материалы и их назначение. Условия, вызывающие ускоренный выход из строя шин, аккумуляторных батарей и повышенный расход эксплуатационных материалов. Сроки службы шин и аккумуляторных батарей.
Нормы расхода топлива. Расход топлива при низких температурах, в горной местности, при работе в тяжелых дорожных условиях. Нормы расхода моторных и трансмиссионных масел, пластических смазок и специальных жидкостей. Пути повышения сроков службы шин и аккумуляторных батарей, экономии топлива, смазочных и других эксплуатационных материалов.
Тема 7.2. Дефекты и износы деталей Конструктивные, производственные и эксплуатационные дефекты, естественный износ (механический, коррозионный, абразивный, усталостный).
Причины, вызывающие различные виды износов. Влияние износов на возникновение неисправностей и прогрессивное увеличение износов сопряженных деталей.
Последствия износов и их влияние на межремонтные пробеги агрегатов и Тема 7.3. Диагностика технического состояния автобусов Понятие технического состояния автобусов. Методы и средства диагностики. Роль диагностики в проведении технического обслуживания автобусов. Виды диагностики.
Тема 7.4. Основные сведения по техническому обслуживанию автобусов Правила хранения автобусов в закрытых помещениях и на открытых площадках. Расстановка автобусов на стоянках. Влияние низкой температуры на пуск и износ двигателя. Способы подогрева двигателей, применяемые в зимнее время. Обязанности водителя при постановке автобуса на хранение; требования безопасности.
Сущность планово-предупредительной системы технического обслуживания автобусов и ремонта их потребности. Виды технического обслуживания автобусов; периодичность выполнения. Основные работы, выполняемые при ежедневном техническом обслуживании автобусов. Основные работы, выполняемые при подготовке автобусов к осенне-зимней и весенне- летней эксплуатации. Влияние своевременного и качественного технического обслуживания и устранения неисправностей на производительность работы автобусов и безопасность движения. График технического обслуживания автобусов. Виды ремонта. Порядок постановки автобусов в ремонт и приема их из ремонта.
Обязанности водителя по поддержанию автобусов в исправном техническом состоянии перед выездом, при работе на линии и возвращении в гараж.
Минимальные нормы межремонтных пробегов автобусов.
Правила обкатки новых и вышедших из капитального ремонта автобусов.
Основные документы по учету технического обслуживания и ремонта автобуса.
Тема 7.5. Контрольный осмотр и ежедневное обслуживание автобуса Контрольный осмотр, его назначение. Порядок проведения работ по контрольному осмотру автобуса.
Ежедневное обслуживание. Порядок проведения работ по ежедневному Тема 7.6 . Технические обслуживания N 1, N 2 и сезонное Назначение, периодичность и объем работ, выполняемых при номерных (ТО-1 и ТО-2) и сезонном технических обслуживаниях.
Меры безопасности при выполнении работ по техническому обслуживанию Тема 7.7 . Безопасность труда. Охрана окружающей среды Общие требования безопасности при техническом обслуживании автобусов.
Опасность отравления отработавшими газами, этилированным бензином и другими ядовитыми эксплуатационными жидкостями, меры по предупреждению отравлений в парке и вне его.
Правила безопасности при пользовании электроприборами. Безопасность труда при проведении технического обслуживания. Меры противопожарной безопасности, правила тушения пожара на автомобиле.
окружающую среду при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте Мероприятия по снижению токсичности и уровня дымности отработавших Примерные тематический план и программа лабораторно-практических занятий по предмету "УСТРОЙСТВО И ТЕХНИЧЕСКОЕ ОБСЛУЖИВАНИЕ" Тематический план Занятия Газораспределительный Ходовая часть двигателя, систем охла- ждения и смазывания системы питания карбюра- торного двигателя Техническое обслужива- ние приборов электро- кузова автобуса Занятие 1. Кривошипно-шатунный механизм Разборка и сборка кривошипно-шатунного механизма, изучение устройства и взаимодействия его деталей.
Занятие 2. Газораспределительный механизм Разборка и сборка газораспределительного механизма, изучение устройства и взаимодействия его деталей. Приемы регулировки клапанов.
Занятие 3. Система охлаждения Разборка и сборка жидкостного насоса, вентилятора, изучение устройства и работы термостата.
Занятие 4. Смазочная система Разборка и сборка масляного насоса, масляных фильтров, редукционного и предохранительного клапанов, очистка масляных каналов и трубопроводов.
Изучение устройства масляного радиатора.
Занятие 5. Система питания карбюраторного двигателя Разборка, изучение устройства и сборка приборов системы питания карбюраторных двигателей.
Занятие 6. Система питания дизельного двигателя Разборка, изучение устройства и сборка топливной аппаратуры дизельного двигателя.
Занятие 7. Электрооборудование Изучение устройства аккумуляторных батарей. Разборка, изучение устройства, регулировка и сборка генератора, прерывателя-распределителя, стартера.
Изучение устройства контрольно-измерительных приборов.
Изучение схем электрооборудования.
Приемы обнаружения и устранения неисправностей в электрических цепях.
Занятие 8. Сцепление
Разборка и сборка сцепления, изучение устройства сцепления и его привода.
Занятие 9. Коробка передач Разборка и сборка коробок передач, изучение их устройства и работы на различных передачах. Изучение устройства и работы механизмов переключения.
Занятие 10. Карданная передача и ведущий мост Разборка и сборка карданов, изучение их устройства. Разборка и сборка главных передач, изучение их устройства. Разборка и сборка дифференциала, изучение устройства. Снятие полуоси, изучение ее устройства и установка на место.
Занятие 11 . Ходовая часть Разборка и сборка рессор и амортизаторов, изучение их устройства.
Изучение устройства пневмоподвески. Снятие и установка колес и ступиц колес.
Демонтаж и монтаж шин.
Занятие 12. Рулевое управление Разборка, изучение устройства и сборка рулевого механизма, рулевого привода. Изучение устройства и работы гидроусилителя рулевого управления.
Занятие 13 . Тормозная система Разборка и сборка механизмов тормозной системы с гидравлическим приводом, изучение их устройства. Разборка и сборка механизмов тормозной системы с пневматическим приводом, изучение их устройства.
Разборка, изучение устройства и сборка стояночного тормоза.
Занятие 14 . Техническое обслуживание двигателя, систем охлаждения и Подтяжка болтов (гаек) крепления головки цилиндров в установленной последовательности.
Проверка компрессии в цилиндрах двигателя компрессометром. Подтяжка крепления впускного и выпускного трубопроводов и кронштейнов. Подтяжка крепления опор двигателя. Пуск, прогрев и проверка работы двигателя.
Проверка состояния и герметичности соединений радиатора, водяного насоса, трубопроводов и шлангов, крышки люка рубашки, сливных краников.
Подтяжка крепления радиатора, вентилятора, водяного насоса, трубопроводов, хомутиков шлангов.
Прочистка сливных краников. Проверка состояния и натяжения ремня вентилятора. Регулировка натяжения ремня. Смазка подшипников вентилятора и водяного насоса. Проверка действия жалюзи. Проверка действия термостата.
Проверка герметичности соединений системы смазки двигателя, подтяжка их крепления. Слив отстоя из корпусов фильтров грубой и тонкой очистки масла.
Проверка состояния фильтрующих элементов фильтров грубой и тонкой очистки масла; промывка дисков фильтра грубой очистки масла; замена фильтра тонкой очистки масла. Очистка системы вентиляции картера двигателя.
Проверка подачи и давления масла. Доливка масла в картер двигателя.
Смена масла в картере двигателя. Особенности обслуживания дизельного Пуск, прогрев и проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода, на средних и больших оборотах при резком увеличении и уменьшении числа оборотов.
Определение и устранение причин, препятствующих пуску и вызывающих перебои в работе двигателя, произвольную остановку, перегрев двигателя, вспышки в карбюраторе, дымный выпуск и "выстрелы" из глушителя. Требования безопасности при обслуживании двигателей.
Занятие 15. Техническое обслуживание системы питания карбюраторного Проверка герметичности соединений и подтяжка крепления карбюратора, топливного насоса, топливных фильтров, топливопроводов, топливного бака, воздушного фильтра, глушителя.
Проверка действия приводов дросселя и воздушной заслонки карбюратора и состояния их деталей. Продувка жиклеров без разборки карбюратора. Промывка карбюратора, продувка жиклеров и каналов, проверка состояния деталей карбюратора, проверка и регулировка уровня топлива в поплавковой камере.
Проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода. Регулировка карбюратора на малые обороты холостого хода. Регулировка привода дросселя и воздушной заслонки карбюратора. Смазка опор валика и осей педали дросселя.
Слив отстоя из топливного фильтра. Разборка, промывка и очистка фильтра- отстойника топлива. Проверка состояния деталей топливного насоса.
Проверка состояния и промывка воздушного фильтра. Требования безопасности, производственной санитарии и противопожарные меры при выполнении работ по системе питания.
Занятие 16. Техническое обслуживание системы питания дизельного Промывка топливных фильтров. Удаление воздуха из топливной системы.
Проверка неисправности топливоподкачивающего насоса при работающем двигателе. Определение неисправностей форсунки на двигателе. Приемы проверки и регулировки форсунок. Регулировка минимальных оборотов холостого хода коленчатого вала двигателя.
Приемы установки топливного насоса высокого давления на двигателе.
Проверка привода управления подачей топлива.
Занятие 17. Техническое обслуживание приборов электрооборудования Очистка аккумуляторной батареи от загрязнения. Удаление электролита с крышек аккумуляторных батарей. Прочистка вентиляционных отверстий.
Очистка наконечников электрических проводов и штырей батареи от окисления и смазка их техническим вазелином.
Проверка уровня электролита в аккумуляторах и доливка дистиллированной воды. Проверка плотности электролита. Проверка степени разряженности аккумуляторов батареи нагрузочной вилкой и кислометром. Подтяжка крепления аккумуляторных батарей.
Установка батареи. Проверка правильности ее включения и крепления.
Проверка состояния генератора. Проверка напряжения генератора.
Притирка щеток и зачистка коллектора. Смазка подшипников якоря генератора.
Подтяжка крепления генератора, реле-регулятора и наконечников электрических проводов. Подтяжка крепления приборов зажигания и других приборов электрооборудования. Проверка наличия тока в цепях низкого и высокого напряжения. Обнаружение неисправности свечи: проверка состояния и очистка свечи, проверка и регулировка зазора между электродами, установка свечи на Очистка корпуса и крышки распределителя от загрязнения. Смазка подшипников валика, кулачка и оси рычажка прерывателя. Проверка состояния деталей распределителя; очистка контактов прерывателя, проверка и регулировка зазора между ними; проверка состояния ротора и крышки распределителя.
Проверка состояния и действия катушки зажигания и конденсатора. Проверка действия включателя зажигания. Подтяжка крепления трубопровода вакуумного регулятора опережения зажигания. Установка и проверка установки зажигания.
Проверка состояния деталей включения стартера. Проверка состояния стартера, зачистка коллектора; промывка и смазка механизма привода стартера, зачистка контактов включателя. Проверка состояния и действия звукового сигнала.
Регулировка силы звука сигнала. Проверка действия указателей уровня топлива в баке, давления масла и температуры воды. Проверка состояния и действия переключателей и выключателей света, указателей поворотов, выключателя стоп- сигнала.
Проверка включения и замена неисправных ламп на автобусе. Проверка состояния фар, подфарников, заднего фонаря, стоп-сигнала. Проверка и регулировка фар.
Подтяжка крепления электрических проводов. Подтяжка и зачистка наконечников электрических проводов, присоединенных ко всем приборам, выключателям, переключателям и соединительным панелям. Проверка состояния изоляции электрических проводов. Определение обрыва и замыкания на массу электрического провода. Изолирование оголенного участка провода: сращивание концов проводов и их изолирование. Смена вставок плавких предохранителей.
Требования безопасности при выполнении работ по электрооборудованию.
Задание 18. Техническое обслуживание трансмиссии Проверка действия механизма выключения сцепления, свободного хода педали и состояния привода; регулировка свободного хода педали; смазка подшипника нажимной муфты, подшипников вала, вилки выключения и оси педали сцепления; удаление воздуха из гидравлического привода сцепления.
Проверка уровня и доливка масла в картер коробки передач; проверка герметичности соединений, действия рычага переключения пульта управления гидромеханической передачи; смена масла в картере коробки передач.
Регулировка привода управления коробкой передач.
Проверка состояния карданов. Смазка подшипников. Проверка уровня и доливка масла в картер заднего моста; проверка герметичности и подтяжка креплений соединений заднего моста; смена масла в картере заднего моста.
Занятие 19. Техническое обслуживание ходовой части Проверка люфта и регулировка подшипников ступиц колес, подтяжка крепления гаек и шпилек фланцев полуосей, смена смазки.
Проверка состояния деталей рамы, рессор, рессорных пальцев и втулок, амортизаторов и их тяг, балки передней оси, проверка люфта в шкворнях поворотных цапф. Подтяжка креплений стремянок, хомутиков, пальцев рессор, корпусов и тяг амортизаторов, гаек крепления дисков и ступиц колес. Смазка пальцев, листов рессор. Снятие и установка колес. Установка бездисковых колес.
Регулировка высоты пола кузова. Проверка исправности регулятора положения кузова; снятие, разборка, сборка и установка регулятора.
Монтаж и демонтаж шин. Накачивание шин воздухом с соблюдением требований безопасности. Проверка давления воздуха в шинах. Нахождение места повреждения камеры испытанием в водяной ванне. Подготовка заплаты на поврежденное место и заклейка камеры. Наложение заплаты на камеру с применением вулканизационного брикета.
Балансировка колес. Техника безопасности при обслуживании трансмиссии и ходовой части.
Занятие 20. Техническое обслуживание рулевого управления Проверка действия рулевого управления. Проверка свободного хода рулевого колеса и люфта в шарнирных соединениях рулевого управления.
Устранение люфта в соединениях. Проверка гидроусилителя рулевого управления. Проверка герметичности соединений картера рулевого механизма, доливка масла в картер, смазка шарнирных соединений. Проверка состояния и подтяжка креплений рулевых тяг, сошки, поворотных рычагов, шаровых пальцев, картера рулевого механизма рулевой колонки и рулевого колеса. Проверка и регулировка подшипников червяка рулевого механизма. Проверка и устранение люфта в зацеплении червяка с роликом. Регулировка зацепления бокового сектора с червяком. Доливка масла и проверка давления в гидроусилителе рулевого управления. Требования безопасности.
Занятие 21. Техническое обслуживание тормозной системы Проверка действия стояночного и ножного тормозов. Проверка герметичности всех соединений, приборов, трубопроводов и шлангов гидравлического и пневматического приводов тормозов, тормозного крана, тормозных цилиндров, тормозных камер, воздушных баллонов тяг привода, кронштейна и опорного тормозного диска, колодки тормозного барабана стояночного тормоза, его рычаги и сектора. Проверка состояния привода механизма стояночного тормоза. Проверка крепления компрессора, очистка воздушного фильтра компрессора, слив отстоя из воздушного баллона. Проверка уровня и доливка тормозной жидкости в главный тормозной цилиндр. Удаление воздуха из системы гидравлического привода. Смазка деталей.
Проверка состояния накладок, колодок, стяжных пружин, рабочей поверхности барабанов и тормозных цилиндров: проверка и регулировка величины свободного хода педали ножного тормоза и рычага стояночного тормоза.
Проверка и регулировка зазоров между колодками и тормозными барабанами, между колодками и барабаном стояночного тормоза.
Техника безопасности при обслуживании тормозной системы автобуса.
Занятие 22. Техническое обслуживание кузова автобуса Внешняя уборка кузова автобуса, протирка стекол.
Проверка состояния и крепления кузова (выявление вмятин, трещин, повреждений окраски и пр.). Проверка состояния и действия замков, ограничителей открытия дверей, стеклоподъемников, стеклоочистителей, отопителя, системы вентиляции, механизмов открытия и закрытия дверей салона.
Проверка состояния подушек, спинок сидений.
Проверка радиоусилительного устройства. Проверка зеркал.
Регулировка сиденья водителя.
Примерные тематический план и программа предмета "ЭКСПЛУАТАЦИЯ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ И ОРГАНИЗАЦИЯ ПАССАЖИРСКИХ ПЕРЕВОЗОК" Тематический план Темы Пассажирские автотран- спортные предприятия, их структура и задачи Технико-эксплуатацион- ные показатели пасса- жирского автотранспорта Диспетчерское руковод- ство работой автобусов на линии Работа автобусов на городских и пригородных маршрутах Тарифы и билетная сис- тема на пассажирском автотранспорте Особенности работы маршрутных такси и ведомственных автобусов Охрана труда и техника безопасности на авто- мобильном транспорте автобусов Тема 1. Пассажирские автотранспортные предприятия, их структура и задачи Структура и задачи пассажирских автотранспортных предприятий. Виды автобусных перевозок: городские, пригородные, междугородные, международные. Общая схема управления перевозками пассажиров автобусами.
Структура пассажирских перевозок. Задачи водителя автобуса; его роль в обеспечении безопасности пассажиров.
Тема 2. Технико-эксплуатационные показатели пассажирского автотранспорта Количественные показатели: объем перевозок, пассажирооборот, машино- часы работы. Качественные показатели: коэффициент технической готовности, коэффициент выпуска на линию. Мероприятия по увеличению выпуска автобусов на линию. Продолжительность нахождения подвижного состава на линии.
Скорость движения. Техническая скорость. Эксплуатационная скорость.
Скорость сообщения. Мероприятия по повышению скорости сообщения, среднее расстояние поездки пассажиров. Коэффициент использования пробега.
Мероприятия по повышению коэффициента использования пробега.
Коэффициент использования вместимости. Среднесуточный пробег. Общий пробег. Производительность работы пассажирского автотранспорта.
Тема 3. Диспетчерское руководство работой автобусов на линии Диспетчерская система руководства пассажирскими автомобильными перевозками. Централизованная диспетчерская служба (ЦДС). Организация выпуска подвижного состава на линию и выполнение графика движения.
Порядок переключения автобусов на другие маршруты. Средства диспетчерской связи с водителями автобусов, работающими на линии. Порядок оказания технической помощи автобусам на линии.
Порядок приема подвижного состава на линии. Порядок сдачи и оформления путевых листов при возвращении автобусов с линии по окончании смены. Контроль за своевременным возвратом автобусов в парк.
Контрольно-ревизорская служба на пассажирском автотранспорте и ее задачи. Контроль автобусов на линии.
Регулярность движения и ее значение. Оборудование для контроля за регулярностью движения. Организация контроля за регулярностью работы движения автобусов на городских маршрутах. Автовокзалы и автостанции.
Основные формы первичного учета работы автобусов. Путевой (маршрутный) лист автобуса. Порядок выдачи и заполнения путевых (маршрутных) листов. Билетно-учетный лист, лист регулярности движения.
Правила их заполнения на линии.
Тема 4. Работа автобусов на городских и пригородных маршрутах Классификация автобусных маршрутов. Остановочные пункты, их обустройство. Понятие о паспорте маршрута. Понятие о нормировании скоростей движения автобусов.
Требования к дорогам, на которых организуется движение пассажирского маршрутного автотранспорта. Обследование маршрутов и выявление опасных участков. Схема опасных участков.
Формы организации труда автобусных бригад. Расписание движения автобусов на линии. Маршрутное, станционное, контрольное расписание движения подвижного состава.
Интервалы движения. Коэффициент сменности. Рейс. Оборотный рейс.
Работа автобусов в часы "пик". Значение ведения укороченных, экспрессионных и полуэкспрессионных рейсов. Остановки по требованию. Организация работы автобусов без кондуктора.
Виды и характеристика специальных перевозок пассажиров автобусами (перевозки рабочих на работу и с работы, выделение автобусов по разовым заказам, перевозки детей, туристическо-экскурсионные перевозки т.п.).
Пути повышения эффективности использования автобусов. Нормы загрузки автобусов. Опасность работы автобуса с перегрузкой. Нормы расхода топлива и смазочных материалов для автобусов. Мероприятия по экономии топлива и смазочных материалов и опыт передовых водителей автобусов.
Порядок учета и выдачи талонов на топливо и смазочные материалы.
Заправка автобуса топливом; меры предосторожности.
Тема 5. Тарифы и билетная система на пассажирском автотранспорте Тарифы на проезд в автобусах. Применение тарифов на перевозку пассажиров и багажа в автобусах, а также за пользование автобусами по отдельным заказам. Виды билетов, применяемых для оплаты пассажирами проезда в автобусах городских, пригородных и междугородных сообщений.
Льготы на проезд в автобусах.
Тема 6. Особенности работы маршрутных такси и ведомственных автобусов Организация перевозок пассажиров маршрутными такси. Организация таксомоторных перевозок пассажиров. Организация перевозок пассажиров ведомственными автобусами. Координация работы ведомственного и пассажирского автотранспорта общего пользования.
Тема 7. Охрана труда и техника безопасности на автомобильном транспорте Общие положения по охране труда, технике безопасности и производственной санитарии на автомобильном транспорте. Организационно- технические мероприятия по охране труда, технике безопасности и производственной санитарии; предупредительные надписи, плакаты, инструктаж, семинары, предохранительные устройства и т.д.
Порядок оформления инструктажа. Производственный травматизм и профессиональные заболевания. Положение о регистрации и учете несчастных случаев на производстве.
Требования к площадкам для хранения автобусов и их расстановке в местах хранения и обслуживания. Подъездные пути, проходы, площадки, въезды и выезды. Вентиляция и отопление помещения. Освещение площадок помещений и подъездных путей. Санитарно-бытовые помещения.
Правила техники безопасности при проверке технического состояния автобуса и его агрегатов перед выездом на линию и при возвращении в гараж.
Правила техники безопасности при техническом обслуживании автобуса.
Правила техники безопасности при применении этилированного бензина и антифриза.
Основные требования безопасности, предъявляемые к техническому состоянию и оборудованию автобусов, автобусных прицепов.
Опасность отравления отработавшими газами и предупредительные меры.
Правила техники безопасности при перевозке пассажиров в автобусах.
Общие требования пожарной безопасности пассажирского автотранспорта предприятия, вокзала, автостанции, автобуса. Обязанности работников автотранспортных предприятий и пассажиров по обеспечению мер пожарной безопасности. План эвакуации пассажирского автотранспортного предприятия, вокзала, автостанции при пожаре. Противопожарное оборудование и правила пользования им. Действия водителя при пожаре в гараже и на автобусе. Приемы пользования огнетушителем. Порядок экстренной эвакуации пассажиров при пожаре в автобусе.
Тема 8. Охрана окружающей среды при эксплуатации автобусов Основные мероприятия по снижению вредных последствий для окружающей среды при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте автобусов. Мероприятия по снижению содержания окиси углерода и уровня дымности отработавших газов двигателей. Методы контроля и нормы содержания окиси углерода в отработавших газах автобусов с дизельным двигателем.
Ответственность за загрязнение окружающей среды.
Остановка и сто- янка транспортных переходов, оста- новок маршрутных средств и желез- нодорожных писи и обозначения Право собственнос- ти на транспортное теля и транспорт- ного средства Тема 1. Общие положения. Основные понятия и термины. Обязанности Значение Правил в обеспечении порядка и безопасности дорожного движения. Общая структура Правил. Основные понятия и термины, Обязанности участников дорожного движения и лиц, уполномоченных регулировать движение. Порядок ввода ограничений в дорожном движении.
Документы, которые водитель механического транспортного средства обязан иметь при себе и представлять для проверки работникам полиции и ее Обязанности водителя перед выездом и в пути. Порядок предоставления транспортных средств должностным лицам. Обязанности водителей-инвалидов.
Обстоятельства, исключающие возможность управления и передачи управления Права и обязанности водителей транспортных средств, движущихся с включенным проблесковым маячком и (или) специальным звуковым сигналом.
Обязанности других водителей по обеспечению безопасности движения происшествию. Обязанности пешеходов и пассажиров по обеспечению Значение дорожных знаков в общей системе организации дорожного движения. Классификация дорожных знаков. Требования к расстановке знаков.
Предупреждающие знаки. Назначение. Общий признак предупреждения.
Правила установки предупреждающих знаков. Название и назначение каждого знака. Действия водителей при приближении к опасному участку дороги, Знаки приоритета. Назначение. Название и место установки каждого знака.
Действия водителей в соответствии с требованиями знаков приоритета.
Запрещающие знаки. Назначение. Общий признак запрещения. Название, назначение и место установки каждого знака. Действия водителей в соответствии с требованиями запрещающих знаков. Исключения. Зона действия запрещающих Предписывающие знаки. Назначение. Общий признак предписания.
Действия водителей в соответствии с требованиями предписывающих Информационно-указательные знаки. Назначение. Общие признаки информационно-указательных знаков. Название, назначение и место установки Действия водителей в соответствии с требованиями знаков, которые вводят Знаки сервиса. Назначение. Название и установка каждого знака.
Знаки дополнительной информации. Назначение. Название и размещение Горизонтальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого вида горизонтальной разметки. Действия водителей в соответствии с Вертикальная разметка. Назначение. Цвет и условия применения каждого Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.
д. Формирование умений руководствоваться дорожными знаками и разметкой.
Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Тема 4. Порядок движения, остановка и стоянка транспортных средств Предупредительные сигналы. Виды и назначение сигналов. Правила подачи сигналов световыми указателями поворотов и рукой. Случаи, разрешающие применение звуковых сигналов. Использование предупредительных сигналов при обгоне. Включение ближнего света фар в светлое время суток. Аварийная Опасные последствия несоблюдения правил подачи предупредительных Начало движения, изменение направления движения. Обязанности водителей перед началом движения, перестроением и другими изменениями направления движения. Порядок выполнения поворота на перекрестке. Поворот налево и разворот вне перекрестка. Действия водителя при наличии полосы разгона (торможение). Места, где запрещен разворот. Порядок движения задним Расположение транспортных средств на проезжей части. Требования к расположению транспортных средств на проезжей части в зависимости от количества полос для движения, видов транспортных средств, скорости движения.
Случаи, когда разрешается движение по трамвайным путям. Повороты на Опасные последствия несоблюдения правил расположения транспортных Скорость движения и дистанция. Факторы, влияющие на выбор скорости движения. Ограничения скорости в населенных пунктах. Ограничения скорости вне населенных пунктов на автомагистралях и остальных дорогах для различных категорий транспортных средств, а также для водителей со стажем работы менее двух лет. Запрещения при выборе скоростного режима. Выбор дистанции и интервалов. Особые требования для водителей тихоходных и большегрузных Опасные последствия несоблюдения безопасной скорости и дистанции.
Обгон и встречный разъезд. Обязанности водителя перед началом обгона.
Действия водителей при обгоне. Места, где обгон запрещен. Встречный разъезд на узких участках дорог. Опасные последствия несоблюдения правил обгона и Остановка и стоянка. Порядок остановки и стоянки. Способы постановки транспортных средств на стоянку. Длительная стоянка вне населенных пунктов.
Меры предосторожности при постановке автомобиля на стоянку. Места, где Опасные последствия несоблюдения правил остановки и стоянки.
Средства регулирования дорожного движения. Значение сигналов светофора и действия водителей в соответствии с этими сигналами. Реверсивные светофоры. Регулирование движения трамваев, а также других маршрутных транспортных средств, движущихся по выделенной для них полосе.
Значение сигналов регулировщика для трамваев, пешеходов и безрельсовых транспортных средств. Порядок остановки при сигналах светофора или Действия водителей и пешеходов в случаях, когда указания регулировщика противоречат сигналам светофора, дорожным знакам и разметке.
Решение комплексных задач, разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
регулирования, ориентироваться, оценивать ситуацию и прогнозировать ее развитие. Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в Общие правила проезда перекрестков. Случаи, когда водители трамваев равнозначных дорог. Порядок движения на перекрестках неравнозначных и Регулируемые перекрестки. Взаимодействие сигналов светофора и дорожных знаков. Порядок и очередность движения на регулируемом перекрестке.
Очередность проезда перекрестка, когда главная дорога меняет направление. Действия водителя в случае, если он не может определить наличие покрытия на дороге (темное время суток, грязь, снег и тому подобное) и при Пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств.
Обязанности водителя, приближающегося к нерегулируемому пешеходному переходу, остановке маршрутных транспортных средств или транспортному Железнодорожные переезды. Разновидности железнодорожных переездов.
Устройство и особенности работы современной железнодорожной сигнализации на переездах. Порядок движения транспортных средств. Правила остановки транспортных средств перед переездом. Обязанности водителя при вынужденной Случаи, требующие согласования условий движения через переезд с Опасные последствия нарушения правил проезда пешеходных переходов, остановок маршрутных транспортных средств и железнодорожных переездов.
Решение комплексных задач. Разбор типичных дорожно-транспортных ситуаций с использованием технических средств обучения, макетов, стендов и т.д.
Развитие навыков прогнозирования в ситуациях, характеризующихся признаком ограниченного обзора. Отработка навыков действий при вынужденной Ознакомление с действиями водителей транспортных средств в конкретных Движение по автомагистралям. Запрещения, вводимые на автомагистралях.
Обязанности водителей при вынужденной остановке на проезжей части Приоритет маршрутных транспортных средств. Пересечение трамвайных Порядок движения на дороге с разделительной полосой для маршрутных транспортных средств. Правила поведения водителей в случаях, когда троллейбус противотуманных фар, фары-прожектора, фары-искателя и задних Буксировка механических транспортных средств. Условия и порядок буксировки механических транспортных средств на гибкой сцепке, жесткой Перевозка людей в буксируемых и буксирующих транспортных средствах.
Опасные последствия несоблюдения правил буксировки механических Учебная езда. Условия, при которых разрешается учебная езда. Требования к обучающему, обучающемуся и учебному механическому транспортному Требование к перевозке людей в грузовом автомобиле. Обязанности водителя перед началом движения. Скорость движения при перевозке людей.
Дополнительные требования при перевозке детей. Случаи, когда запрещена Правила размещения и закрепления груза на транспортном средстве.
Обозначение перевозимого груза. Случаи, требующие согласования Опасные последствия несоблюдения правил перевозки людей и грузов.
Тема 10. Техническое состояние и оборудование транспортных средств Общие требования. Условия, при которых запрещена эксплуатация Неисправности, при возникновении которых водитель должен принять меры к их устранению, а если это невозможно следовать к месту стоянки или неисправностями, угрожающими безопасности дорожного движения.
Регистрация (перерегистрация) транспортных средств в дорожной полиции.
Опасные последствия несоблюдения правил установки опознавательных Понятия и виды административного воздействия: предупреждение, штраф, лишение права управления транспортным средством. Органы, налагающие Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика Уголовная ответственность за преступления на автомобильном транспорте.
Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятия: вред, вина, противоправное действие. Ответственность за вред, причиненный в ДТП. Возмещение материального ущерба.
Понятие о материальной ответственности за причиненный ущерб. Условия и виды наступления материальной ответственности, ограниченная и полная Понятие и значение охраны природы. Законодательство об охране природы.
Объекты природы, подлежащие правовой охране: земля, недра, вода, флора, Система органов, регулирующих отношения по правовой охране природы, Ответственность за нарушение законодательства об охране природы.
Право собственности, субъекты права собственности. Право собственности Налог с владельца транспортного средства. Документация на транспортное Порядок страхования. Порядок заключения договора о страховании.
Страховой случай. Основание и порядок выплаты страховой суммы.
Оптимальная рабочая поза. Использование регулировок положения сиденья и органов управления для принятия оптимальной рабочей позы. Типичные ошибки при выборе рабочей позы. Назначение органов управления, приборов и индикаторов. Подача сигналов, включение систем очистки, обмыва и обдува ветрового стекла, обогрева ветрового, бокового и заднего стекол, очистки фар, аварийной сигнализации, регулирование системы отопления и вентиляции, приведение в действие и освобождение стояночной тормозной системы. Действия при срабатывании аварийных сигнализаторов, аварийных показаниях приборов.
Приемы действия органами управления. Техника руления, обеспечивающая Пуск двигателя. Прогрев двигателя на месте. Прогрев в процессе раннего начала движения. Плавный разгон с последовательным переключением передач.
Ограничение максимальной частоты вращения коленчатого вала двигателя в акселератора на различных режимах движения. Трогание с места, интенсивный разгон. Отрицательное влияние движения на низших передачах на расход Действия педалью тормоза, обеспечивающие плавное замедление в штатных ситуациях и реализацию максимальной тормозной силы в нештатных режимах торможения, в том числе на дорогах со скользким покрытием.
Использование движения "накатом" без ущерба для безопасности дорожного движения. Поддержание оптимального теплового режима работы двигателя. Свободный пробег транспортного средства и причины, влияющие на труднопроходимых и скользких участках дорог. Трогание с места на скользкой дороге без пробуксовывания колес. Преодоление водных преград, косогоров, неглубоких канав, насыпей. Вывод застрявшего транспортного средства с использованием подручного материала, противобуксовочных средств, самовытаскивателей. Движение в темное время суток и в условиях ограниченной Скорость движения и дистанция. Изменение скорости на поворотах, разворотах и в ограниченных проездах. Выбор скорости в условиях городского Обгон и встречный разъезд на улицах с небольшим и интенсивным Понятие о системе управления "водитель - автомобиль - дорога" (ВАД).
Цели и задачи функционирования системы ВАД. Роль автомобильного транспорта в транспортной системе. Эффективность, безопасность и экологичность дорожно-транспортного процесса. Дорожно-транспортное происшествие (ДТП) - отказ в функционировании транспортной системы. Другие виды отказов. Статистика эффективности, безопасности и экологичности дорожного движения в Казахстане и в других странах. Факторы, влияющие на безопасность: водитель, автомобиль, дорога. Определяющая роль квалификации водителя в обеспечении безопасности дорожного движения. Стаж водителя как показатель его квалификации. Необходимость разработки количественных показателей качества управления транспортным средством для оценки квалификации водителя и реализации резервов, связанных с возможностью ее Государственная система обеспечения безопасности и экологичности Требования по безопасности движения, предъявляемые к транспортным Потребность как побудитель деятельности. Группы потребностей. Мотивы и стимулы деятельности. Цель деятельности при управлении ТС. Психический образ плана действий по достижению цели управления ТС. Действия и трудовые операции при управлении ТС. Задачи, решаемые для достижения цели управления. Оптимизация процесса управления ТС. Критерии оптимальности Каналы восприятия информации водителем. Обработка информации, воспринимаемой водителем. Сравнение текущей ситуации с планом действий.
Оценка опасности ситуации по величинам резервов управления. Прогноз развития ситуации. Штатные и нештатные ситуации. Психическая напряженность как средство саморегуляции, обеспечивающее повышение надежности водителя.
Влияние социально-психических свойств водителя на ошибки в оценке опасности Составляющие надежности водителя: профессиональное мастерство, моральные качества, физическое состояние. Определение мастерства. Влияние квалификации, стажа работы и возраста на мастерство водителя. Моральные качества: дисциплинированность, уважение других участников движения, этика поведения и культура обслуживания, самообладание и предвидение. Физические и психологические качества, здоровье и возраст и их влияние на физическое Алкоголь, наркотики, лекарственные препараты и их вредное влияние на результаты деятельности водителя: замедленные реакции, ослабление внимания, ухудшение зрительного восприятия, сонливость, необратимые изменения в Тема 4. Психофизиологические и психические качества водителя Зрительное восприятие. Поле зрения. Восприятие расстояния и скорости ТС. Избирательность восприятия информации. Направления взора. Ослепление.
Адаптация и восстановление световой чувствительности. Восприятие звуковых Восприятие линейных ускорений, угловых скоростей и ускорений.
Суставные ощущения. Восприятие сопротивлений и перемещений органов Возможности выполнения управляющих операций по амплитуде и усилию перемещения органов управления. Время переработки информации. Зависимость амплитуды движений рук (ног) водителя от величины входного сигнала.
Психомоторные реакции водителя. Время реакции. Изменение времени реакции в Мышление. Прогнозирование развития дорожно-транспортной ситуации.
Функциональный комфорт. Влияние оптимальности свойств ТС как управляемого объекта на эффективность и безопасность деятельности водителя.
Этика водителя как важный компонент этики поведения человека в обществе. Этика водителя в его взаимоотношениях с другими участниками дорожного движения. Межличностные отношения и эмоциональные состояния.
Соблюдение Правил дорожного движения. Поведение при нарушении Правил другими участниками дорожного движения. Взаимоотношения с другими участниками дорожного движения, представителями органов внутренних дел.
Этика водителей при дорожно-транспортных происшествиях и несчастных Показатели предельных возможностей эффективного и безопасного выполнения транспортной работы: габаритные размеры, параметры массы, грузоподъемность (вместимость), скоростные и тормозные свойства, устойчивость против опрокидывания, заноса и бокового скольжения, топливная экономичность, приспособленность к различным условиям эксплуатации, надежность, эксплуатационная и ремонтная технологичность. Их влияние на Силы, вызывающие движение ТС: тяговая, тормозная, поперечная. Сила сцепления колес с дорогой. Резерв силы сцепления - условия безопасности движения. Сложение продольных и поперечных сил. Изменение продольной силы сцепления в зависимости от степени буксования (блокировки) колес: изменение поперечной устойчивости против скольжения при движении накатом, разгоне, торможении. Устойчивость против опрокидывания. Резервы устойчивости ТС.
Системы регулирования движения ТС: системы регулирования тяговой, тормозной (тормозная система) и поперечной (рулевое управление) сил.
Характеристика системы управления: чувствительность в перемещении органа управления, запаздывания реакции ТС на перемещение органа управления, реактивное действие (нарастание усилия при перемещении) органа управления.
Тема 6. Действия водителя в штатных и нештатных (критических) режимах Управление мотоциклом в ограниченном пространстве, на перекрестках и пешеходных переходах, в транспортном потоке, в темное время суток и в условиях ограниченной видимости, на крутых поворотах, подъемах и спусках, по скользким дорогам, в зоне дорожных сооружений, при буксировке.
Действия водителя при отказе рабочего тормоза, разрыве шины в движении, Действия водителя при возгорании транспортного средства, при падении в воду, падении провода электролинии высокого напряжения на транспортное Понятие об эффективности управления отдельным ТС. Безопасность - условие эффективной работы транспорта. Возможные задачи, достижения цели управления водителем при управлении: достижение максимальной средней скорости при заданном расходе топлива; максимальная экономия топлива при заданной средней скорости; достижение максимальной средней скорости;
Показатели качества управления: средняя скорость, расход топлива, коэффициент равномерности движения, показатель использования топлива, среднее передаточное число в коробке передач, наработка на торможение, равномерность разгона, замедления и криволинейного движения.
регулирования скорости при разгоне; ограничение максимальной скорости при низкой интенсивности движения по критерию расхода топлива, при высокой интенсивности - движение со скоростью, близкой к средней скорости потока;
Скоростное управление: применение скоростного алгоритма регулирования скорости при разгоне; движение с максимальной (в пределах ПДД) скоростью на участках свободного движения; интенсивное торможение. Влияние интенсивности потока на среднюю скорость транспортного средства (ТС).
Умение предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций - основное условие Использование тахометра, спидометра, эконометра (пилотажных приборов)
для реализации оптимальных алгоритмов регулирования скорости движения ТС (экономичного и скоростного). Рекомендуемая последовательность переноса Виды и классификация автомобильных дорог. Обустройство дорог.
Основные элементы активной, пассивной и экологической безопасности дороги.
Виды дорожных покрытий, их характеристики. Влияние дорожных условий на безопасность движения. Дороги в населенных пунктах. Дороги в сельской коэффициенте сцепления шин с дорогой. Изменение коэффициента в зависимости от состояния дороги, погодных и гидрометеорологических условий. Особенности движения в тумане, по горным дорогам. Опасные участки автомобильных дорог;
сужение проезжей части, свежеуложенное покрытие дороги, битумные и гравийные покрытия; затяжной спуск, подъезды к мостам, железнодорожным Пользование дорогами в осенний и весенний периоды. Пользование зимними дорогами (зимниками). Движение по ледяным переправам.
Меры предосторожности при движении по ремонтируемым участкам дорог, применяемые при этом ограждения, предупредительные и световые сигналы.
Понятия о дорожно-транспортной ситуации и дорожно-транспортном происшествии. Классификация дорожно-транспортных происшествий.
Аварийность в городах, на загородных дорогах, в сельской местности.
Причины возникновения дорожно-транспортных происшествий: нарушения Правил дорожного движения, неосторожные действия участников движения, выход транспортного средства из повиновения водителя, техническая неисправность транспортного средства и другие. Причины, связанные с водителем: низкая квалификация, переутомление, сон за рулем.
Условия возникновения дорожно-транспортных происшествий: состояние транспортного средства и дороги, наличие средств регулирования дорожного аварийности по сезонам, дням недели, времени суток, категориям дороги, видам Активная, пассивная и экологическая безопасность транспортного средства.
Государственный контроль за безопасностью дорожного движения.
Основы анатомии и физиологии человека Структура дорожно- транспортного травма- тизма. Наиболее частые повреждения при ДТП и способы их диагностики Угрожающие жизни сос- тояния при механических и термических поражениях Психические реакции при авариях. Острые психо- зы. Особенности оказа- ния помощи пострадавшим в состоянии неадекват- ности Термические поражения Организационно-правовые аспекты оказания помощи дорожно-транспортных жизни терапевтические реанимации, устранение Остановка наружного Методы высвобождения пострадавших, извлече- ние из машины; их погрузка в транспорт Обработка ран, десмургия индивидуальной аптечкой Основные представления о системах организма и их функционировании:
сердечно-сосудистая система, нервная система, опорно-двигательная система.
Простейшие признаки, позволяющие определить их состояние: частота пульса и дыхания, реакция зрачков, степень утраты сознания, цвет слизистых и кожных Тема 2 . Структура дорожно-транспортного травматизма. Наиболее частые Характеристика транспортных средств, приспособления, предохраняющие от травм при ДТП. Статистика повреждений при ДТП, их локализация и степень тяжести. Влияние фактора времени при оказании медицинской помощи пострадавшим. Повреждения, характерные для лобового столкновения, удара в бок, резкого торможения, переворачивания. Повреждения при ударе о рулевое Достоверные и вероятные признаки перелома, черепно-мозговой травмы, Тема 3 . Угрожающие жизни состояния при механических и термических Определение понятий: предагональное состояние, агония, клиническая смерть, биологическая смерть. Их признаки. Содержание реанимационных мероприятий при оказании первой медицинской помощи и критерии ее кардиогенный, аллергический. Клинические проявления шока. Комплекс противошоковых мероприятий при оказании первой медицинской помощи.
Острая дыхательная недостаточность. Причины, клинические признаки, способы снижения степени дыхательной недостаточности при оказании первой медицинской помощи. Классификация повреждений грудной клетки. Асфиксия.
Синдром утраты сознания. Кома. Причины. Способы профилактики Особенности угрожающих жизни состояний у детей, стариков, беременных Тема 4 . Психические реакции при авариях. Острые психозы. Особенности Психические и невротические расстройства, их характеристики и частота возникновения. Аффективно-шоковые реакции, психомоторные возбуждения, истерические психозы, психогенный ступор. Особенности оказания медицинской помощи не полностью адекватным пострадавшим, как с психогенными реакциями, так и находящимися в состоянии алкогольного или наркотического Термические ожоги. Клинические признаки, определение степени тяжести ожогового поражения, особенности наложения повязок, проведения иммобилизации при ожогах. Особенности оказания первой медицинской помощи Холодовая травма. Отморожения, переохлаждение. Способы согревания при Тема 6. Организационно-правовые аспекты оказания помощи пострадавшим Основы действующего законодательства (административное и уголовное право) относительно оказания или неоказания помощи пострадавшим.
Обязанности водителя автотранспорта, медицинского работника, административных служб при дорожно-транспортных происшествиях, повлекших Диабетическая кома. Острая сердечно-сосудистая недостаточность.
Гипертонический криз. Эпилептический припадок. Астматический статус.
Отравления. Клинические признаки, способы оказания первой медицинской Тема 8. Проведение сердечно-легочной реанимации, устранение асфиксии (Практические навыки - см. приложение пп. 1-8; 26) Оценка тяжести состояния пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно- Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения.
Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии; наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из положения давящей повязки. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутрибрюшное (Практические навыки - см. приложение пп. 15, 16) Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок.
Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка.
Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, Тема 11. Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины, их (Практические навыки - см. приложение пп. 17-19; 21-22) Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза. Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств.
Наложение асептической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств наложения повязок.
(Практические навыки - см. приложение пп. 14, 20, 23, 24, 27-29)
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств,
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Примерные тематический план и программа "ВОЖДЕНИЕ АВТОБУСА"
Количество ча- сов
Тема 1. Обучение на тренажере Ознакомление с органами управления, контрольно-измерительными прибора- ми и устройствами автобуса Обучение приема действия педалями и рычагами управления Подготовка автобуса к работе. Пуск и остановка двигателя Тема 2. Обучение на автодроме Трогание с места, движение по пря- мой и остановка автобуса Движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке. Прие- мы плавного торможения передач в нисходящем порядке. Прие- экстренного торможения Повороты в движении Движение задним ходом Развороты в движении Проезд ворот Остановка автобуса в заданном месте Первое контрольное занятие Тема 3. Обучение на дорогах с постепенным усложнением условий Вождение автобуса по дорогам с небольшим движением:
- вождение по дорогам с небольшим движением
- проезд регулируемых и нерегулируе- мых
- вождение по загородным дорогам с небольшим движением Вождение по городским и загородным дорогам с интенсивным движением:
- вождение по дорогам с двухрядным (многорядным) движением
- проезд сложных регулируемых
- вождение по загородным дорогам Движение на буксире Второе контрольное занятие 66/16 Вождение в различных условиях го- родского Итоговое контрольное занятие Экзамен 135/32 В знаменателе указано время на обучение вождению в темное время суток.
Тема 1 . Обучение на тренажере (автобусе-экспонате)
Цель занятий: научить пользоваться органами управления и контрольными приборами, подготавливать автобус к работе, проверять его техническое состояние перед выездом, выявлять неисправности, угрожающие безопасности движения, пускать и останавливать двигатель безопасными приемами (на тренажере и автобусе).
Задание 1. Ознакомление с органами управления, контрольными, вспомогательными приборами и устройствами автобуса Ознакомление с внешним и внутренним оборудованием автобуса. Рабочее место водителя. Подгонка сиденья по росту. Правильное положение за рулем.
Обзор дороги с рабочего места. Приемы пользования зеркалами заднего вида.
Ознакомление с расположением и назначением органов управления (основных и вспомогательных). Приемы пользования стеклоочистителями и стеклоомывателями.
Ознакомление с назначением, расположением и показаниями контрольных приборов, назначением контрольных ламп.
Приемы пользования рукояткой управления дверью салона. Применение микрофона радиоусилительной установки. Регулирование силы звука репродукторов в салоне автобуса.
Ознакомление с комплектом инструмента и принадлежностей на автобусе, их назначение и применение (медицинской аптечкой, огнетушителем и др.).
Задание 2 . Обучение приемам действия педалями и рычагами управления Обучение действиям органов управления при наблюдении за дорогой:
нажатие и отпускание педали сцепления;
нажатие и отпускание педали дросселей;
согласованные действия двумя педалями;
нажатие и отпускание педали тормоза;
согласованные действия тремя педалями;
перевод рычага коробки передач из нейтрального положения в рабочее на всех передачах и из рабочего в нейтральное положение;
действия педалями сцепления, дросселей, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие троганию автобуса с места; включение и выключение указателя поворота;
действия педалями сцепления, дросселей, тормоза, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие остановке автобуса; включение и выключение указателя поворота;
приемы действия органами управления автобуса при гидромеханической передаче.
Задание 3 . Подготовка автобуса к работе. Пуск и остановка двигателя Заправка автобуса. Проверка укомплектованности автобуса инструментом и принадлежностями. Проверка технического состояния автобуса, выявление неисправностей, угрожающих безопасности движения. Устранение несложных неисправностей.
Подготовка к пуску двигателя. Проверка положения рычагов коробки передач и стояночного тормоза. Установка рукоятки воздушной заслонки в положение пуска (при необходимости). Включение зажигания. Пуск двигателя рукояткой, безопасное положение рук на рукоятке. Прогрев двигателя.
Наблюдение за показаниями контрольных приборов.
Остановка двигателя. Пуск двигателя. Приемы пользования подогревательными устройствами, меры предосторожности.
Тема 2 . Обучение на автодроме Цель занятий: привить учащимся первоначальные навыки управления автобусом с соблюдением всех требований безопасности.
Задание 4 . Трогание с места, движение по прямой и остановка автобуса Обучение приемам трогания с места:
пуск и прогрев двигателя;
проверка показаний контрольных приборов;
включение сцепления и включение низшей передачи;
одновременное плавное нажатие педали дросселей, плавное включение сцепления и отпускание стояночного тормоза; соблюдение требований безопасности при начале движения, выравнивание автобуса, выключение указателя поворота.
Движение по прямой на коротких дистанциях с соблюдением мер Обучение приемам остановки автобуса:
включение указателя поворота;
приближение к тротуару или выезд на обочину;
отпускание педали дросселей и выключение сцепления;
выравнивание автобуса и остановка плавным нажатием на педаль тормоза;
перевод рычага стояночного тормоза в положение торможения, а рычага коробки передач в нейтральное положение; выключение указателя поворота;
отпускание педалей сцепления и тормоза;
остановка двигателя.
Приемы трогания с места, движение по прямой и остановка при гидромеханической передаче.
Приемы трогания с места на подъеме.
Задание 5. Движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке. Приемы плавного торможения Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, последовательный переход на высшую передачу с выдержкой рычага в нейтральном положении или с двойным включением сцепления.
Движение строго по прямой на увеличенных дистанциях, выравнивание Остановка автобуса с соблюдением требований безопасности. Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в восходящем порядке и движения по прямой. Закрепление навыков плавного торможения. Приемы движения по прямой при гидравлической передаче.
Задание 6. Движение по прямой с переключением передач в нисходящем порядке. Приемы экстренного торможения Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, переход на высшую передачу. Движение по прямой с увеличением и уменьшением скорости педалью дросселей.
Переключение передач в нисходящем порядке:
снижение скорости педалью дросселей, притормаживание (при необходимости);
включение сцепления, перевод рычага коробки передач в нейтральное положение, кратковременное отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей для увеличения числа оборотов вала двигателя с учетом скорости, нагрузки автобуса и состояния дороги;
выключение сцепления и включение низшей передачи;
отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей;
остановка автобуса.
Изучение приемов разгона и переключения при движении по прямой с низшей на высшую, остановка перед линией "Стоп". Изучение приемов экстренного торможения автобуса с выключением и без выключения педали сцепления. Изучение приемов торможения двигателем в случае внезапного отказа Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в нисходящем порядке и экстренного торможения. Приемы движения с изменением скорости при гидравлической передаче.
Задание 7 . Повороты в движении Трогание с места. Переключение передач в восходящем порядке, движение на высшей передаче по прямой.
Включение указателя поворота налево. Переход на промежуточную передачу. Поворот налево, движение прямо. Выключение указателя поворота.
Переход на высшую передачу, включение указателя поворота направо. Переход на промежуточную передачу. Поворот направо, движение прямо. Выключение указателя поворота. Переход на высшую передачу.
Выключение указателя поворота налево. Переход на промежуточную передачу, движение по кругу в левую сторону. Переключение указателя поворота налево. Движение по кругу в правую сторону. Остановка. Выключение указателя поворота. Движение по прямой на высшей передаче. Включение указателя поворота налево, переход на промежуточную передачу, поворот налево под углом 90 . Остановка. Выключение указателя поворота.
Переменное движение налево и направо под углом 90 с применением сигнализации. Повороты налево и направо около препятствий с расчетом на прохождение заднего колеса.
Переменное движение налево и направо между препятствиями. Повторение упражнения для развития навыков выполнения поворотов автобуса, расчета движения и применения сигнализации. Приемы поворотов в движении при Задание 8 . Движение задним ходом Трогание с места вперед. Движение по прямой с переключением передач в нисходящем порядке. Остановка автобуса, затормаживание стояночным тормозом. Проверка дороги позади автобуса. Включение передачи заднего хода.
Начало движения задним ходом с соблюдением требований безопасности.
Продолжение движения задним ходом с соблюдением требований безопасности.
Продолжение движения задним ходом по прямой; меры предосторожности.
Движение задним ходом по прямой с наблюдением за дорогой через заднее окно, боковое окно, открытую дверь. Остановка. Движение задним ходом по прямой, повороты налево и направо с применением установленной сигнализации.
Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий с расчетом на прохождение переднего колеса. Движение задним ходом налево и направо между препятствиями. Переменное движение задним ходом по "восьмерке". Остановка, отъезд от стены задним ходом. Приемы движения задним ходом при гидромеханической передаче. Повторение упражнения для развития навыков движения задним ходом с соблюдением всех требований безопасности и расчета проезда.
Задание 9. Развороты в движении Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Выбор места, удобного для разворота, остановки.
Разворот на участке неограниченной ширины без применения и с применением заднего хода; обязательная сигнализация и торможение автобуса в крайних положениях стояночным тормозом.
Разворот на участке ограниченной ширины с применением заднего хода, сигнализации, с обязательной остановкой перед поворотом налево. Приемы разворота автобуса при гидромеханической передаче.
Задание 10. Проезд ворот Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Въезд в ворота передним и задним ходом из положения прямо против ворот.
Въезд передним и задним ходом в ворота на прилегающей стороне. Въезд передним и задним ходом в ворота на противоположной стороне с соблюдением всех требований безопасности и сигнализации. Выезд из ворот передним ходом с поворотом налево и направо, обязательная остановка перед выездом из ворот.
Выезд из ворот задним ходом с соблюдением мер предосторожности и требований безопасности.
Приемы въезда и выезда из ворот при гидромеханической передаче.
Повторение упражнения для развития навыков въезда в ворота и выезда из ворот передним и задним ходом с применением сигнализации и с соблюдением Задание 11. Остановка автобуса па заданном месте Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Остановка автобуса у тротуара.
Остановка автобуса:
у линии "Стоп";
дверью кабины против указанного мастером или выбранного учащимся ориентира;
передними колесами на колее из двух досок;
задними колесами на колее из двух досок;
всеми колесами на колее из двух досок.
Остановка автобуса задним ходом:
у тротуара;
на краю канавы.
Остановка автобуса с маневрированием.
Въезд в гараж передним и задним ходом, установка автобуса на место стоянки. Выезд из гаража передним ходом.
Приемы остановки автобуса на заданном месте при гидромеханической Повторение упражнения для развития навыков остановки автобуса на заданном месте в различных условиях, применение сигнализации и соблюдение требований безопасности. Аварийные ситуации при остановках автобуса и меры предупреждения.
Цель занятия: определить подготовленность учащихся к вождению автобуса на улицах и дорогах, обратив особое внимание на умение учащихся выявлять неисправности автобуса, с которыми запрещен выезд, пускать двигатель, выполнять основные приемы вождения, применять установленную сигнализацию, соблюдать правила дорожного движения.
Тема 3. Обучение на дорогах с постепенным усложнением условий Цель занятий: привить навыки вождения, соблюдения правил безопасности в различных условиях движения, научить проверять техническое состояние автобуса на линии.
Задание 12. Вождение автобуса по дорогам с небольшим движением Вождение по дорогам с небольшим движением. Выезд на улицы города (населенного пункта) с небольшим движением. Следование за транспортными средствами на безопасных дистанциях. Остановка у тротуара и начало движения.
Умение руководствоваться дорожными знаками, указателями, линиями разметки проезжей части.
Внимательность и осторожность в местах выхода пешеходов на проезжую часть (на пешеходных переходах). Меры предосторожности при проезде остановок общественного транспорта. Изменение направления движения. Въезд в переулки, повороты, выезд из переулка. Развороты без применения и с применением заднего хода. Въезд в ворота передним и задним ходом, выезд из ворот. Встречный разъезд в узких проездах с соблюдением мер предосторожности. Обгон с соблюдением безопасных интервалов и дистанций.
Перестроение в рядах.
Проезд регулируемых и нерегулируемых перекрестков.
Меры предосторожности при приближении к перекрестку. Быстрое глазомерное определение главной улицы и безопасности проезда. Проезд нерегулируемых перекрестков неравнозначных улиц. Практическое изучение правил проезда нерегулируемых перекрестков при видимости менее 20 м.
Остановка (при сигнале, запрещающем движение) перед регулируемым перекрестком. Повороты на перекрестках. Проезд перекрестков при наличии на них трамвайных путей и движения трамвая. Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение безопасности пешеходов.
Вождение по загородным дорогам с небольшим движением. Выезд на загородные дороги с небольшим движением. Следование за транспортными средствами и обгон с соблюдением мер безопасности.
Остановка на обочине и начало движения. Встречный разъезд на узких дорогах. Движение на поворотах с ограниченной обзорностью. Движение на подъемах и спусках, остановки и продолжение движения на подъемах и спусках.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов со шлагбаумом и без шлагбаума. Проезд пересечения дорог нерегулируемых и регулируемых. Заправка автобуса на АЗС. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Практическое закрепление правил остановки и стоянки на дорогах.
Задание 13 . Вождение по городским и загородным дорогам с интенсивным Вождение по дорогам с двухрядным (многорядным) движением. Выезд на улицы с интенсивным движением. Остановка у тротуара и продолжение движения. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон различных транспортных средств. Проезд пешеходных переходов. Проезд остановок общественного транспорта.
Совместное движение с трамваем, троллейбусами, другими автобусами, легковыми такси и прочими транспортными средствами. Переход и проезды с односторонним движением, выезд на улицы с двухсторонним движением.
Движение по бульварным проездам. Повороты и развороты. Въезд в ворота и выезд из ворот. Проезд арок. Движение на мостах, путепроводах и тоннелях.
Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Меры предосторожности и обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Практическое закрепление правил остановки и стоянки на улицах с интенсивным движением.
Проезд сложных регулируемых перекрестков. Перестроение для движения в рядах, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков с регулированием движения трехсекционными светофорами, светофорами с дополнительными секциями, регулировщиками. Проезд регулируемых бульварных пересечений.
Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов, движение через перекрестки совместно с трамваями, троллейбусами, другими автобусами и прочими транспортными средствами.
Вождение по загородным дорогам. Выезд из города (населенного пункта) на автомобильные дороги. Практическое закрепление правил остановки и стоянки на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд со второстепенной дороги на главную. Движение на пересечениях в разных уровнях.
Движение на закруглениях с виражами и без них, на подъемах и спусках, по мостам, путепроводам, в тоннелях, под мостами, путепроводами. Обгон.
Встречный разъезд в местах сужений дороги. Встречный разъезд на поворотах.
Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, разметкой проезжей части, сигналами светофоров и регулировщиков.
Задание 14 . Движение на буксире Приемы соединения автобуса жесткой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Буксировка автобуса на жесткой сцепке по прямой, на поворотах, подъемах и спусках. Въезд в ворота и выезд из ворот. Остановка у тротуара (на обочине). Снятие жесткой сцепки.
Приемы соединения автобуса гибкой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Обозначение гибкой сцепки. Проверка надежности соединения.
Буксировка автобуса на гибкой сцепке в прямолинейном направлении, на поворотах. Остановка у тротуара (на обочине). Снятие гибкой сцепки. Меры предосторожности.
Цель занятия: определить навыки учащихся в вождении автобуса на дорогах с интенсивным движением, умение проверять его техническое состояние на линии.
Задание 15. Вождение в различных условиях городского движения Вождение по улицам с трамвайным и троллейбусным движением. Вождение по дорогам. Вождение в темное время суток, в различных условиях освещенности. Вождение на крутых подъемах и спусках, по мостам, путепроводам, в тоннелях. Проезд железнодорожных переездов.
Вождение по улицам и дорогам с многорядным интенсивным движением, на сложных перекрестках с развязкой в разных уровнях. Соблюдение требований безопасности. Особенности движения автобуса в сложных метеорологических условиях (дождь, туман, снегопад, гололед, изморозь и т.д.). Аварийные ситуации и возможные оптимальные решения.
Вождение автобуса по действующим городским автобусным маршрутам в светлое время суток и с наступлением темноты с выполнением учебного расписания. Изучение опасных мест на маршрутах.
Подъезд и отъезд от мест посадки и высадки пассажиров с открытием и закрытием дверей салона, наблюдение с помощью зеркал за ходом окончания выхода пассажиров из автобуса и посадки пассажиров в автобус.
Соблюдение требований, обязательных при перевозке пассажиров в автобусе без кондуктора: объявление по микрофону остановочных пунктов, предупреждение пассажиров о соблюдении правил проезда и провоза багажа в автобусе, мерах предосторожности при выходе из автобуса на дорогу и т.п.
Включение и выключение освещения и отопительной системы салона.
Итоговое контрольное занятие .
Цель занятия: определить подготовленность учащихся к самостоятельной работе за рулем автобуса - умение технически правильно и безошибочно управлять автобусом, выполнять правила безопасности в различных условиях движения по улицам и дорогам.
Особое внимание обращается на точное соблюдение правил движения, требований безопасности, установленной сигнализации.
Контрольное занятие включает:
1. Проверку технического состояния и укомплектованности автобуса, выявление неисправностей, угрожающих безопасности движения.
2. Пуск двигателя.
3. Трогание с места от тротуара (обочины).
4. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Обгон. Встречный разъезд.
5. Выбор ряда. Перестроение, следование в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций.
6. Разворот без применения заднего хода.
7. Остановка у перекрестка. Движение через перекресток в прямом направлении. Повороты на перекрестке, в том числе с пересечением трамвайных путей.
8. Движение и остановка на подъеме. Продолжение движения на подъеме и спуске.
9. Разворот в узком проезде с применением заднего хода (без заезда в боковой проезд или в ворота).
10. Движение задним ходом строго по прямой на расстоянии не менее 100 м.
11. Въезд в ворота задним ходом. Выезд из ворот передним ходом.
12. Остановка автобуса у тротуара, на заданном месте.
13. Проверка навыков вождения автобуса в сложных дорожных условиях (скользкое покрытие, крутые повороты, подъемы и спуски на мостах, путепроводах; в тоннелях, на железнодорожных переездах и т.п.).
14. Проверка навыков вождения автобуса на территории предприятия:
подача в зону обслуживания, установка на место стоянки.
15. Проверка действий, обязательных для водителя при бескондукторном обслуживании пассажиров.
ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "Е" Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "В" на категорию "Е"
Устройство и техническое Основы управления транспортным средством и безопасность Основы организации перевозок "Устройство и техническое "Основы управления транспортным средством и "Вождение"* Вождение** * Экзамен по вождению проводятся за счет часов, отведенных на вождение.
** Вождение автопоездов проводится вне сетки учебного времени в объеме 16 часов на каждого обучаемого.
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категорий "С" и "D" на категорию "Е"
Основы организации техническое обслуживание"
* Экзамены по вождению проводятся за счет часов, отведенных на вождение.
** Вождение автопоездов проводится вне сетки учебного времени в объеме Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И с "В" на с "С" и "Е"
"Д" на "Е"
устройство автомобилей- тягачей Классификация и устройство прицепов и полуприцепов Техническая эксплуатация автопоездов Диагностирование технического состояния автопоездов* прицепов и полуприцепов* Особенности технического обслуживания и текущего ремонта в полевых условиях* * Темы 4, 5, 6 отрабатываются на практических занятиях.
Тема 1 . Классификация и общее устройство автомобилей-тягачей Понятие "автомобиль-тягач". Классификация автомобилей-тягачей в зависимости от применяемого двигателя. Марки автомобилей-тягачей с карбюраторными двигателями, с дизелями, с газобаллонными установками.
Марки, технические характеристики и общее устройство автомобилей-тягачей.
Устройство и типоразмеры буксирных приборов. Седельно-сцепное устройство, углы гибкости, максимальная нагрузка на седельно-сцепное устройство седельных тягачей.
Тема 2. Классификация и устройство прицепов и полуприцепов Понятие "прицеп". Классификация прицепов по назначению и в зависимости от применяемого поворотного устройства. Марки прицепов.
Устройство и технические характеристики прицепов. Прицепы общего назначения. Поворотная тележка. Прицепы-роспуски.
Понятие "полуприцеп". Классификация. Марки полуприцепов. Устройство и технические характеристики полуприцепов.
Тема 3. Техническая эксплуатация автопоездов Сущность технической эксплуатации автопоездов. Положение о техническом обслуживании и ремонте подвижного состава автомобильного транспорта, его назначение и краткое содержание. Виды технического обслуживания, периодичность их выполнения и объемы работ. Нормы наработки (сроки службы) до ремонта и списания автомобилей-тягачей, их агрегатов, прицепов и полуприцепов.
Виды ремонта подвижного состава и их назначение. Методы ремонта.
Преимущества агрегатного метода ремонта. Капитальный ремонт. Межремонтные нормы пробегов автомобилей и агрегатов. Способы восстановления деталей и их краткая характеристика.
Ввод автопоездов в эксплуатацию. Обкатка автопоездов. Карты смазки автопоездов. Эксплуатация автопоездов в различных климатических условиях.
Тема 4. Диагностирование технического состояния автопоездов Диагностирование технического состояния автопоездов. Специальное оборудование. Проведение диагностирования в процессе технической эксплуатации автопоездов.
Тема 5 . Техническое обслуживание прицепов и полуприцепов Периодичность технического обслуживания прицепов и объемы работ.
Проверка состояния и выполнения регулировок сцепных устройств и поворотных тележек, соединение с тягачом тормозных систем, ходовой части и электрооборудования. Крепежные и смазочные работы.
Тема 6 . Особенности технического обслуживания и текущего ремонта в полевых условиях Подготовка автопоезда к работе на маршруте большой протяженности.
Состав ввозимого комплекта запасных частей и эксплуатационных материалов, устанавливаемый автотранспортным предприятием. Особенности обнаружения эксплуатационных неисправностей на линии и их устранения водителем.
Использование подручных средств, а также эстакад и осмотровых канав для контрольного осмотра, технического обслуживания и текущего ремонта.
Действия водителя при вынужденной остановке на маршруте и невозможности самому устранить техническую неисправность.
ОРГАНИЗАЦИИ ПЕРЕВОЗОК" Тематический план Основные показатели работы Организация перевозок грузов и пассажиров Диспетчерское руководство работой подвижного состава Основы планирования и учета работы автопоездов Режим труда и отдыха водителей Охрана труда водителей Тема 1. Основные показатели работы автопоездов Технико-эксплуатационные показатели работы автопоездов. Повышение грузоподъемности подвижного состава за счет использования автопоездов.
Зависимость производительности труда водителя от грузоподъемности подвижного состава. Экономическая эффективность автомобильных перевозок, осуществляемых автопоездами. Экономичность перевозок автопоездами в сравнении с перевозками одиночными автомобилями большой грузоподъемности.
Тема 2. Организация перевозок грузов и пассажиров Централизованные перевозки грузов - основной метод использования автомобильного транспорта. Эффективность централизованных перевозок.
Организация перевозок различных видов грузов. Принципы организации перевозок массовых навалочных и сыпучих грузов. Специализированный подвижной состав. Перевозка строительных грузов. Перевозка длинномерных грузов, применяемый подвижной состав и его характеристика. Перевозка жидкого топлива, нефтепродуктов и сельскохозяйственных грузов автопоездами.
Перевозка пассажиров на сочлененных автобусах. Краткая технико- экономическая характеристика сочлененных автобусов.
Способы использования автопоездов. Перевозка грузов по рациональным маршрутам. Маятниковый и кольцевой маршруты. Челночные перевозки со смешанными прицепами и полуприцепами. Перевозка грузов по часам графика.
Междугородные перевозки. Сквозное движение, система тяговых плеч. Перевозка грузов в контейнерах и пакетами. Пути снижения себестоимости автомобильных перевозок. Влияние применения автопоездов на снижение себестоимости перевозок грузов и пассажиров.
Тема 3. Диспетчерское руководство работой подвижного состава Диспетчерская система руководства перевозками. Централизованная и децентрализованная системы диспетчерского руководства. Контроль за выполнением графиков движения и работой подвижного состава на линии.
Порядок переключения автопоездов на другие объекты. Диспетчерское руководство работой автопоезда на линии. Формы и технические средства контроля и диспетчерской связи с водителями, работающими на линии, и клиентурой.
Оформление и сдача путевых листов и товарно-транспортных документов при возвращении с линии. Обработка путевых листов. Оперативный учет работы водителей автопоездов. Порядок оформления документов при несвоевременном возвращении с линии.
Тема 4. Основы планирования и учета работы автопоездов Понятие о планировании в народном хозяйстве. Предприятие - основное звено планового хозяйства. Виды автотранспортных предприятий. Расширение самостоятельности и инициативы автотранспортных предприятий в условиях хозяйственной реформы.
Планирование работы автопоездов. Формы участия коллектива автотранспортных предприятий в разработке и контроле выполнения планов.
Обработка путевых листов для определения результатов работы автопоездов на линии и учета выполненных объемов работ.
Тема 5. Режим труда и отдыха водителей Основные положения законодательства о труде, относящиеся к работникам автотранспортных предприятий. Нормальная продолжительность рабочего времени. График сменности работ водителей на автопоездах. Положение о рабочем времени и времени отдыха водителей автомобилей. Работа в ночное время. Сверхурочные работы. Дежурство. Работа в выходные и праздничные дни.
Суммарный учет рабочего времени. Порядок оплаты за сверхурочные работы.
Тема 6. Охрана труда водителей автопоездов Основные положения законов о труде, относящиеся к работникам автотранспортных предприятий. Подготовка и проверка состояния рабочего места водителя.
Противопожарное оборудование автопоездов и правила пользования им.
Основные причины возникновения пожара на автотранспортных предприятиях и автомобилях. Правила тушения пожаров на стоянке и в пути и меры по их предупреждению.
Тема 7 . Охрана окружающей среды Окружающая среда. Меры по предупреждению загрязнения.
Законодательство об охране окружающей среды. Пути снижения вредных воздействий автомобильного транспорта на природу. Очистка стояночных вод автопредприятий. Влияние режима работы двигателей на выброс токсичных веществ в окружающую среду. Организация предпускового подогрева в целях уменьшения загрязнения окружающей среды при прогреве двигателей. Основные положения и нормативы по охране окружающей среды. Ответственность за загрязнение окружающей среды.
ДВИЖЕНИЯ". Тематический план Элементы автомобильных дорог и влияние их состояния на особенности труда водителей Основы теории движения Особенности управления автопоездами в сложных метеорологических условиях автопоездами на горных дорогах и пересеченной местности автопоездами на дорогах с Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Приемы безопасного управления автопоездами в различных дорожно-транспортных ситуациях с повышенной опасностью Основные положения Правил Правовая ответственность Оказание первой медицинской помощи* * Примечание: данная тема отрабатывается на практических занятиях.
Тема 1 . Элементы автомобильных дорог и влияние их состояния на Условия безопасности движения на автомобильных дорогах.
Классификация дорог.
Опасные гидрометеорологические условия и их влияние на работу автомобильного транспорта. Особо опасные гидрометеорологические условия и их оценка с точки зрения безопасности движения. Основные признаки опасных и особо опасных гидрометеорологических условий.
Мероприятия, направленные на снижение количества дорожно- транспортных происшествий в неблагоприятных дорожных и погодных условиях.
Методы и формы оповещения водителей о неблагоприятных дорожных условиях.
Тема 2 . Психофизиологические особенности труда водителей автопоездов Водитель как ведущее звено системы "автомобиль - водитель - средства движения". Возможности водителя в деле предупреждения дорожно- транспортных происшествий, психофизиологический анализ их причин.
Основные факторы, определяющие профпригодность водителя: его подготовленность, работоспособность, надежность. Медицинские ограничения.
Зрение и его значение. Острота зрения при нормальной и пониженной освещенности. Ночное зрение. Адаптация. Ослепление и восстановление зрительной способности. Цветоощущение. Глазомер. Поле зрения. Оценка расстояния и скорости. Перемещение взора.
Слуховые ощущения и восприятия.
Внимание и его характеристика, устойчивость, концентрация, распределение и переключение внимания. Произвольное и непроизвольное внимание. Факторы, отрицательно влияющие на внимательность. Организация внимания.
Мышление и память. Значение их в обеспечении безопасности движения.
Прогнозирование хода событий. Понятие о психическом состоянии человека и факторах, влияющих на него. Опасность управления автопоездом в невротическом и психически неустойчивом состоянии. Влияние взаимодействия в коллективе предприятия на психическое состояние водителя автопоезда.
Режим труда и отдыха водителя автопоезда. Эмоционально-волевые качества. Значение личных качеств. Пути повышения работоспособности водителей, сохранения их здоровья для обеспечения безопасности движения.
Формирование и значение умений и навыков. Водительские реакции.
Усталость, утомление и навыки. Последствия воздействия отрицательных факторов на организм. Алкоголь и дорожно-транспортные происшествия.
Самоконтроль. Меры, принимаемые водителем при снижении его работоспособности.
Тема 3. Основы теории движения автопоездов Силы, действующие на автомобиль-тягач в сцепке с прицепом и полуприцепом. Расположение центра тяжести автопоездов. Влияние размещения и крепления груза в кузовах тягача и прицепа (полуприцепа) на центр тяжести автопоезда. Сцепление колес с дорогой. Понятие об ускорении. Средняя скорость движения. Торможение автопоезда. Величина тормозных сил на колесах.
Остановочный и тормозной пути, замедление движения. Инерция автомобиля.
Силы, действующие на автомобиль при криволинейном движении. Устойчивость и управляемость автопоезда. Возможность опрокидывания автопоезда. Понятие о заносе.
Причины, вызывающие боковой занос и складывание автопоезда. Понятие о проходимости автопоезда.
Тема 4. Особенности управления автопоездами в сложных Особенности управления автопоездами при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автопоездом на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
Управление автопоездами на заснеженных дорогах в городских и загородных условиях. Приемы вождения автопоездов в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автопоездами в ночное время, при опасных и особо опасных метеорологических условиях.
Подготовка к эксплуатации и вождению автопоезда в различных метеорологических условиях.
Тема 5. Особенности управления автопоездами на горных дорогах и пересеченной местности Особенности рельефа и автомобильных дорог в горной и пересеченной местности. Влияние габаритов автопоездов при движении на поворотах горных дорог. Возможность заносов во время движения и торможения при выполнении поворотов. Изменение тормозного усилия автопоезда, стоящего на стояночном тормозе при выходе воздуха из тормозной системы с пневматическим приводом.
Необходимость использования упоров под колеса.
Движение по колеям, дороге с неровным поперечным профилем.
Необходимость учета углов взаимных перемещений тягача и прицепа (полуприцепа). Ограничительная возможность "раскачки" автопоезда за счет тенденции к складированию при преодолении препятствий задним ходом.
Снижение проходимости автопоезда вследствие большого сопротивления качению. Возможность использования большей инерции автопоезда для преодоления коротких участков с большим сопротивлением качению.
Необходимость плавного трения и остановки, особенно в условиях пониженного сцепления колес с дорогой. Подготовка автопоезда для работы на горных дорогах.
Тема 6. Особенности управления автопоездами на дорогах с большой Особенности действия тормозных систем автопоездов и их влияние на остановочный путь. Увеличение скорости движения. Особенности обгона попутного транспорта. Необходимость соблюдения больших интервалов и увеличения дистанции. Особенности выполнения поворотов и разворотов.
Способы управления, обеспечивающие меньший внутренний радиус поворота автопоезда без предварительного замаха на поворот и выезд на полосу встречного движения. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Способы прогнозирования остановки для избежания необходимости применения экстренного торможения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 7. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя на расход топлива.
Основные неисправности системы электрооборудования, их влияние на топливную экономичность.
Оптимальная регулировка тормозов автопоезда и постоянный контроль за их состоянием. Оптимальный режим разгона. Использование запасной тормозной системы как основной при служебном торможении. Использование вспомогательной тормозной системы на автопоездах с дизелями и торможение двигателем при его оборудовании системой отключения подачи топлива на режимах принудительного холостого хода на карбюраторных двигателях.
Рациональное использование наката, правильное пользование педалью управления дроссельными заслонками (подачи топлива), выбор передачи и оптимальной скорости движения.
Тема 8 . Приемы безопасного управления автопоездами в различных дорожно-транспортных ситуациях с повышенной опасностью.
Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать в сложившейся обстановке.
Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, особенно детей.
Приемы управления автопоездом, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на мостах, в тоннелях и на других опасных участках дорог.
Движение ночью в условиях ограниченной видимости и при неблагоприятных погодных условиях.
Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса и опрокидывания. Вывод автопоезда из заноса. Приемы, облегчающие маневрирование при движении задним ходом.
Тема 9. Основные положения Правил дорожного движения Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучающихся происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания обучающихся.
Тема 10. Правовая ответственность водителя Правовые последствия нарушений Правил дорожного движения и совершения дорожно-транспортных происшествий.
Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений, административная ответственность и ее отличие от других видов ответственности.
Понятия и виды административных взысканий. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам, возникающим из административных правонарушений.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Понятия и основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягчающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного и дисциплинарного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно- правовые последствия совершения автотранспортных преступлений.
Ответственность за извлечение нетрудовых доходов.
Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии. Возмещение ущерба, причиненного во время аварии. Понятие "источник повышенной опасности".
Тема 11. Оказание первой медицинской помощи (Практические навыки - см. приложение)
Оценка тяжести пострадавшего и определение показаний к проведению сердечно-легочной реанимации.
Восстановление функции внешнего дыхания. Очищение ротовой полости тампоном, обеспечение проходимости верхних дыхательных путей. Проведение искусственного дыхания "изо рта в рот", "изо рта в нос". Использование воздуховода. Техника закрытого массажа сердца. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации одним или двумя спасателями. Особенности проведения сердечно-легочной реанимации пострадавшим с повреждениями лица, открытыми повреждениями грудной клетки, множественными переломами Особенности проведения сердечно-легочной реанимации детям. Устранение механической асфиксии у детей. Остановка наружного кровотечения. Виды кровотечений. Признаки артериального, венозного кровотечения. Приемы временной остановки наружного кровотечения: пальцевое прижатие артерии;
наложение жгута-закрутки и резинового жгута; максимальное сгибание конечности; тампонирование раны, наложение давящей повязки. Приемы гемостаза при кровотечении из полости рта, из ушей, из носа. Первая медицинская помощь при кровохарканьи, кровавой рвоте, подозрении на внутри- брюшное кровотечение.
Транспортная иммобилизация.
Общие принципы транспортной иммобилизации. Иммобилизация подручными средствами (импровизированные шины). Наложение бинтовых фиксирующих повязок. Использование транспортных шин (лестничных, лубочных), их подготовка. Правила наложения транспортной иммобилизации, типичные ошибки и осложнения. Особенности иммобилизации при повреждениях таза, позвоночника, головы, грудной клетки.
Методы высвобождения пострадавших, извлечения из машины; их транспортировка, погрузка в транспорт.
Приемы открывания заклиненных дверей машины, извлечения пострадавших через разбитое стекло. Особенности извлечения пострадавших с длительно придавленными конечностями. Приемы переноски на импровизированных носилках, волокуше, на руках, на плечах, на спине. Техника укладывания пострадавших на носилки. Особенности извлечения и перекладывания пострадавших с подозрением на травму позвоночника, таза.
Использование попутного транспорта для транспортировки пострадавших (способы укладывания в легковой и грузовой автомобиль, автобус).
Обработка ран. Десмургия.
Техника туалета ран, дезинфицирования и наложения асептических повязок при повреждениях различной локализации. Наложение окклюзионной повязки на грудную клетку с использованием перевязочного индивидуального пакета или подручных средств. Наложение септической повязки при травме брюшной стенки с эвентрацией внутренних органов. Использование подручных средств наложения Пользование индивидуальной аптечкой. Комплектация индивидуальной аптечки. Навыки применения ее содержимого.
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости
- изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной,
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств,
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом),
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
АВТОПОЕЗДОВ" Тематический план с "В" на "Е"
с "С" и "Д" на "Е"
Подготовка к выезду.
автопоездом* проездах* Вождение по дорогам с малой интенсивнос- тью движения. Приемы экономичного вождения с большой интенсив- ностью движения Вождение в темное время суток Вождение в сложных дорожных условиях** * Темы 1, 2 отрабатываются на автодроме (площадке).
** Полнота отработки темы 6 определяется климатическими условиями.
Тема 1. Подготовка к выезду. Приемы управления автопоездом Ознакомление с органами управления и контрольными приборами.
Проверка технического состояния автопоезда. Заправка тягача. Посадка в кабину.
Регулировка сиденья, зеркал заднего вида. Подготовка и пуск двигателя. Сцепка, расцепка автомобиля-тягача с прицепом и полуприцепом. Трогание с места, разгон, последовательный переход на высшие передачи. Движение по прямой.
Последовательный переход на низшие передачи. Приемы плавного и экстренного перехода на низшие передачи.
Тема 2 . Маневрирование в ограниченных проездах Разгон, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке, остановка перед линией "Стоп". Различные способы торможения.
Повороты налево и направо около препятствия. Движение по извилистой дороге между препятствиями с постепенным увеличением скорости движения. Отработка приемов скоростного руления одной и двумя руками.
Движение задним ходом по прямой с использованием зеркал заднего вида.
Остановка. Движение задним ходом по прямой. Повороты налево и направо с применением установленной сигнализации. Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий. Движение по габаритному коридору (тоннелю) передним и задним ходом. Постановка автопоезда передним и задним ходом на место стоянки в бокс. Постановка к платформе задним бортом.
Развороты без применения и с применением заднего хода. Разворот на 180 градусов задним ходом. Въезд в ворота передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом.
Тема 3. Вождение по дорогам с малой интенсивностью движения. Приемы Выезд на улицы города (населенного пункта) с небольшим движением.
Выбор полосы движения. Перестроение, следование в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Остановки у тротуара и начало движения. Изменение направления движения. Въезд в переулок, повороты, выезд из переулка. Развороты без применения и с применением заднего хода.
Проезд нерегулируемых перекрестков.
Остановка на подъеме и спуске. Начало движения на подъеме и спуске.
Встречный разъезд, обгон, перестроение. Отрабатывание приемов экономичного вождения.
Тема 4. Вождение по дорогам с большой интенсивностью движения Выезд на дороги с большой интенсивностью движения. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон транспортных средств. Проезд пешеходных переходов, остановок общественного транспорта. Повороты и развороты. Движение на мостах, путепроводах и тоннелях.
Перестроение, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков, регулируемых светофорами и регулировщиками. Остановки и стоянка на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд с второстепенной дороги на главную. Встречный разъезд в местах сужения дороги, разъезд на поворотах. Подъезд и отъезд от мест погрузки и выгрузки.
Тема 5. Вождение в темное время суток Пользование световыми приборами. Выезд на дороги города. Перестроение, следование в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций в различных условиях освещения. Встречный разъезд. Проезд перекрестков. Остановка и начало движения. Подъезд и отъезд от мест выгрузки.
Тема 6. Вождение в сложных дорожных условиях Движение по загородным дорогам. Проезд железнодорожных переездов.
Движение по песку, вязкому грунту. Вывод забуксовавшего или застрявшего автопоезда с использованием подручных материалов, противобуксовочных средств и самовытаскивателей. Трогание с места на скользких участках дороги.
Управление автопоездом на скользкой дороге. Стабилизация автопоезда при сносе, заносе. Различные способы торможения на скользкой дороге.
Контрольное занятие . Занятие включает следующие задания:
1. Контроль технического состояния автопоезда перед выездом.
2. Сцепка, расцепка автомобиля-тягача с прицепом и полуприцепом.
3. Трогание с места, разгон до высшей передачи, переход до низшей передачи, движение с изменением скорости, остановка.
4. Маневрирование в ограниченных проездах.
5. Остановка на подъеме, начало движения.
6. Вождение в транспортных потоках на дорогах с большой и малой интенсивностью движения, с соблюдением интервалов и дистанции, маневрирование.
7. Подача автопоезда под погрузку-разгрузку, в зону обслуживания и на место стоянки.
ПЕРЕЧЕНЬ учебного оборудования для подготовки и переподготовки водителей транспортных средств ДЛЯ КАТЕГОРИИ "А"
Единица измерения
Двигатель мотоцикла в комплекте Комплект с приборами системы смазывания, питания, зажигания, со сцеплением и коробкой передач Приборы и детали кривошипно- шатунного механизма и механизма газораспределения, системы смазки, питания и зажигания, ходовой части и механизмов Учебно-наглядное пособие по шт.
устройству и техническому обслуживанию мототранспортного средства* Учебно-наглядное пособие "Дорожные знаки"* "Дорожная разметка"* "Сигналы регулировщика"* "Схема перекрестка"* Учебно-наглядное пособие "Схема населенного пункта, расположения дорожных знаков и средств регулирования"* "Маневрирование транспортных средств на проезжей части"* "Дорожно-транспортные ситуации и их анализ"* "Оказание первой медицинской помощи пострадавшим"* Модель светофора Модель светофора с дополнительными секциями Набор средств для проведения занятий по оказанию первой медицинской помощи** Медицинская аптечка водителя Правила дорожного движения Стенд учебной документации:
- копия лицензии;
- Государственный образовательный стандарт по профессии***;
- примерный учебный план и тематические планы по предметам примерной программы***;
- расписание занятий;
- график вождения;
- схемы маршрутов
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма и т. д. ** Набор средств определяется преподавателем по предмету. *** Официально изданные документы.
ДЛЯ КАТЕГОРИИ "В"
Двигатель с навесным оборудованием в сборе со сцеплением коробкой передач; передняя подвеска и рулевой Задний мост в сборе с тормозными механизмами и фрагментом карданной передачи Комплект деталей кривошипно-шатунного механизма: поршень в сборе с кольцами, поршневым пальцем, шатуном и фрагментом коленчатого вала газораспределительного механизма:
- распределительный вал;
- впускной и выпускной клапаны;
- пружины клапана;
- рычаг привода клапана;
- направляющая втулка
- приводная цепь или приводной ремень системы охлаждения:
- фрагмент радиатора в разрезе;
- жидкостный насос в
- термостат в разрезе системы смазывания:
- масляный насос в
- масляный фильтр в разрезе системы питания:
- бензонасос в разрезе;
- топливный фильтр тонкой очистки;
- карбюратор в разрезе;
- фильтрующий элемент воздухоочистителя системы зажигания:
- катушка зажигания в
- прерыватель-распре- делитель в разрезе;
- свеча зажигания;
- провода высокого напряжения с наконеч- никами электрооборудования:
- аккумуляторная батарея в разрезе;
- генератор в разрезе;
- стартер в разрезе;
- звуковой сигнал;
- комплект ламп освещения;
комплект предохранителей передней подвески:
- гидравлический амортизатор в разрезе;
- шаровой палец в рулевого управления:
- рулевой механизм в сборе с регулировочной тягой в разрезе тормозной системы:
- главный тормозной цилиндр в сборе с вакуумным усилителем;
- рабочий тормозной цилиндр задних колес в
- суппорт переднего колеса в разрезе;
- тормозная колодка дискового тормоза;
барабанного тормоза
Колесо в сборе
Учебно-наглядное пособие "Принципиальные схемы устройства и работы систем и механизмов транспортных средств"* пособие по устройству изучаемой модели легкового автомобиля* дополнительными секциями пособие "Дорожные знаки"* пособие "Дорожная разметка"* пособие "Сигналы регулировщика"* пособие "Схема перекрестка"* населенного пункта, расположения дорожных знаков и средств Учебно-наглядное посо- бие "Маневрирование на проезжей части"* пособие "Дорожно- транспортные ситуации и их анализ"* пособие "Оказание первой медицинской Набор средств для комплект проведения занятий по оказанию первой Медицинская аптечка Стенд учебной документации:
- Государственный образовательный стандарт по профессии
- примерный учебный план и тематические планы по предметам примерной программы Учебное транспортное средство должно быть оборудовано:
1. Дополнительными педалями привода сцепления и тормоза;
2. Опознавательными знаками "Учебное транспортное средство";
3. Зеркалом заднего вида для обучающего.
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма и т. д. ** Набор средств определяется преподавателем по предмету. *** ДЛЯ КАТЕГОРИИ "С"
Единица измерения оборудованием в сборе со сцеплением коробкой передач;
передняя подвеска и рулевой Двигатель дизельный с навесным оборудованием тормозными механизмами и фрагментом карданной передачи Комплект деталей кривошипно- шатунного механизма: поршень в сборе с кольцами, поршневым пальцем, шатуном и фрагментом коленчатого вала Комплект деталей газораспределительного
- распределительный вал;
- впускной и выпускной клапаны;
- рычаг привода клапана;
- направляющая втулка клапана;
- приводная цепь или приводной ремень;
Комплект деталей системы охлаждения:
- фрагмент радиатора в разрезе;
- жидкостный насос в разрезе;
- термостат в разрезе;
смазывания:
- масляный насос в разрезе;
- масляный фильтр в разрезе Комплект деталей системы питания а) карбюраторного двигателя:
- топливный фильтр тонкой очистки;
- фильтрующий элемент воздухоочистителя;
б) дизельного двигателя:
- топливный насос высокого давления;
- топливоподкачивающий насос низкого давления;
- муфта опережения впрыскивания топлива;
- форсунка;
- фильтр тонкой очистки;
- топливопроводы низкого и высокого давления;
зажигания:
- катушка зажигания в разрезе;
- прерыватель-распределитель в разрезе;
напряжения с наконечниками;
Комплект деталей электрооборудования:
- аккумуляторная батарея в
- комплект ламп освещения;
- комплект предохранителей;
Комплект деталей передней подвески:
Комплект деталей рулевого управления:
- рулевой механизм в разрезе;
- шаровой палец в сборе с регулировочной тягой в разрезе;
Комплект деталей тормозной системы:
- главный тормозной цилиндр;
- рабочий тормозной цилиндр;
- суппорт переднего колеса в
- тормозная колодка дискового тормоза;
- аппараты пневмопривода "Принципиальные схемы устройства и работы систем и устройству изучаемой модели Учебно-наглядное пособие "Схема населенного пункта, "Дорожно-транспортные ситуации и их анализ"*
- Государственный образовательный стандарт по профессии***;
- схемы маршрутов;
2. Опознавательными знаками "Учебное транспортное средство";
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма и т. д. ** Набор средств определяется преподавателем по предмету.
*** Официально изданные документы.
ДЛЯ КАТЕГОРИИ "В, С"
сцеплением коробкой передач; передняя подвеска и рулевой механизм Задний мост в сборе с тормозными механизмами и фрагментом карданной передачи шатунного механизма: поршень в сборе с кольцами, поршневым пальцем, шатуном и фрагментом Комплект деталей газораспре- делительного механизма:
ремень
Комплект деталей системы питания:
- топливный фильтр тонкой очистки;
- прерыватель-распределитель в
- провода высокого напряжения с наконечниками
- комплект предохранителей
- гидравлический амортизатор в
- шаровой палец в разрезе;
регулировочной тягой в разрезе Комплект деталей тормозной системы:
- главный тормозной цилиндр в сборе с вакуумным усилителем;
- рабочий тормозной цилиндр задних колес в разрезе;
- суппорт переднего колеса в разрезе;
- тормозная колодка дискового тормоза;
- тормозная колодка барабанного тормоза Транспортное средство категории "С"
Комплект деталей газораспредели- тельного механизма:
ремень.
Комплект деталей системы охлаждения:
Комплект деталей системы смазывания:
- фильтрующий элемент воздухоочистителя
- муфта опережения впрыскивания топлива;
высокого давления
Комплект деталей системы зажигания:
- прерыватель-распределитель в разрезе;
- провода высокого напряжения с наконечниками "Принципиальные схемы устройства и работы систем и механизмов транспортных средств"*
2. Опознавательными знаками "Учебное транспортное средство";
3. Зеркалом заднего вида для обучающего;
4. Средствами измерения средней скорости движения и расхода топлива.
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма и т. д.
** Набор средств определяется преподавателем по предмету.
ДЛЯ КАТЕГОРИИ "D"
Наименование учебного Дизельный (карбюраторный)
двигатель автобуса с навесным оборудованием, со сцеплением и коробкой передач, с передним и задним мостами в сборе Гидротрансформатор совместно с двухступенчатой коробкой передач (или механическая коробка передач)
управления: рулевой механизм типа;
- устройства тормозной системы с пневматическим приводом Подвеска автобуса Механизм открывания и закрывания дверей (или его отдельные детали)
легкового автобуса*
Шт.
Учебно-наглядное пособие "Приемы безопасного вождения"* Правила дорожного движения РФ образовательный стандарт по Лаборатория по устройству и техническому обслуживанию Автобус-тренажер с карбюраторным (дизельным) двигателем в рабочем состоянии шт .
двигатель в рабочем состоянии Карты смазок изучаемых автобусов Таблица регулировочных данных изучаемых автобусов Перечень работ по видам Инструкция по технике безопасности и охране труда Набор инструмента и приспособлений для выполнения на рабочее работ, рабочее место место
2. Опознавательными знаками "Учебное транспортное средство";
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма ДЛЯ КАТЕГОРИИ "Е"
Основные части прицепа (без грузовой платформы)
Основные части полупри- цепа (без грузовой платформы)
Демонстрационные стенды работы тормозов Карты смазок и таблицы регулировочных данных изучаемых прицепов и полуприцепов пособие по устройству и эксплуатации прицепов и пособие "Маневрирование транспортных средств на проезжей части"* транспортные ситуации и проведения занятий по оказанию первой образовательный стандарт по профессии***;
- примерный учебный план и тематические планы по предметам примерной программы***;
2. Опознавательными знаками "Учебное транспортное средство";
4. Средствами измерения средней скорости движения и расхода топлива.
Примечание:
Допускается вместо основных частей прицепа или полуприцепа устанавливать их шасси.
* Учебно-наглядное пособие может быть представлено в виде плаката, стенда, макета, планшета, модели, схемы, кинофильма, видеофильма, диафильма ПРИМЕРНЫЕ ПРОГРАММЫ ПЕРЕПОДГОТОВКИ ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА Примерные учебные планы и программы предназначены для переподготовки водителей. Примерный учебный план - документ, обязательный для выполнения каждым обучающимся. Указанный в нем перечень предметов, общее количество часов, отводимое на изучение каждого предмета, также предметы, выносимые на экзамены не могут быть изменены.
Последовательность изучения отдельных тем программ и количество часов, отведенных на изучение тем, может в случае необходимости изменяться при условии, что программы будут выполнены полностью.
Для проведения занятий оборудуются учебные кабинеты: по устройству и техническому обслуживанию; по основам управления транспортным средством и безопасности движения в соответствии с Перечнем учебного оборудования учебных кабинетов.
Продолжительность урока теоретических и лабораторно-практических (практических) занятий - 45 минут, а при обучении вождению - 60 минут.
Обучение вождению проводится вне сетки учебных часов. Учебные маршруты определяются для каждого упражнения с учетом полной отработки заданий и согласовываются в дорожной полиции.
При невозможности полной отработки упражнений в реальных условиях (в населенном пункте нет железнодорожного переезда, светофора и др.) создаются условия для их отработки на автодроме (площадке для учебной езды).
На занятии по практическому вождению мастер производственного обучения вождению (инструктор) должен иметь удостоверение водителя, документ на право обучения вождению, график очередности обучения вождению, план проведения занятия, схему учебного маршрута (при вождении по дорогам), согласованную с дорожной полицией.
практическому вождению, ведется в индивидуальной карточке учета.
Выпускные экзамены проводятся по предмету "Основы управления транспортным средством и безопасность движения" и по практическому вождению. К экзаменам допускаются лица, прошедшие полный курс обучения, предусмотренный примерной программой переподготовки водителей транспортных средств. Экзамены проводятся по экзаменационным билетам или методом компьютерного тестирирования.
На прием теоретического экзамена отводится по учебному плану 12 часов, которые распределяются по 6 часов на каждого члена экзаменационной комиссии.
Лицам, сдавшим экзамены, выдается свидетельство установленного образца о прохождении обучения, которое предъявляется дорожную полицию при сдаче экзаменов для получения водительского удостоверения. Форма свидетельства утверждается Министерством внутренних дел Республики Казахстан.
Выдача водительского удостоверения производится дорожной полицией после сдачи квалификационных экзаменов.
ПРИМЕРНАЯ ПРОГРАММА "ПЕРЕПОДГОТОВКИ ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "В" НА КАТЕГОРИЮ "С"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "В" на категорию "С"
*Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 14 часов.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И Двигатель Трансмиссия Системы управления Основы технического обслуживания:
- контрольный осмотр и ежедневное обслужи- вание автомобиля;*
- техническое обслужи- сезонное;
- признаки мелких неисправностей и их устранение.* * Данные темы изучаются на практическом (лабораторно-практическом занятии на учебном автомобиле (автомобилях).
Тема 1 . Классификация и общее устройство автомобилей Назначение и классификация автомобилей. Общее устройство автомобилей.
Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов, механизмов и систем.
Тема 2. Двигатель
Назначение, устройство и принцип работы карбюраторного и дизельного двигателей. Характерные неисправности, их признаки, причины и способы Тема 3. Электрооборудование Назначение и общие сведения об электрооборудовании автомобиля и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов на автомобиле.
Неисправности электрооборудования автомобиля, их причины, способы Тема 4. Трансмиссия Назначение, устройство и работа трансмиссии. Схемы трансмиссии.
Неисправности трансмиссии, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 5. Несущая система Элементы несущей системы. Их назначение, устройство и работа.
Тема 6. Системы управления автомобиля Тормозная система. Ее назначение, устройство и работа. Неисправности, их признаки, причины и способы устранения. Система рулевого управления. Ее назначение, устройство и работа. Неисправности, их признаки, причины и Тема 7. Основы технического обслуживания Контрольный осмотр и ежедневное техническое обслуживание автомобиля.
Техническое обслуживание N 1, N 2 и сезонное.
Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их устранение:
проверка давления в шинах колес;
замена колеса, демонтаж-монтаж колеса;
проверка наличия люфта в подшипниках управляемых колес;
проверка наличия масла в рулевом механизме и определение люфта в нем;
проверка состояния наконечников рулевых тяг;
проверка неисправностей, связанных с включением сигнальных ламп на щитке приборов или перехода стрелок указателей в красную зону (давление масла, снижение уровня жидкости в тормозной системе, повышение температуры в системе охлаждения двигателя);
проверка подачи топлива;
замена плавкого предохранителя;
замена ремня привода генератора;
проверка отсутствия зарядки (проверка подачи электропитания к щеткам генератора и реле-регулятору, проверка состояния клемм аккумуляторной батареи и соединений проводов);
проверка уровня электролита и степени заряженности аккумуляторной батареи;
проверка искрообразования в системе зажигания;
проверка работоспособности свечей и их замена;
проверка состояния и регулировка контактов прерывателя-распределителя;
замена неисправных электроламп;
проверка состояния и регулировка привода стояночного тормоза;
проверка состояния тормозных колодок.
Основы теории
Управление авто- мобилем в сложных метеорологических условиях Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной местности дорогах с большой интенсивностью Приемы и техника безопасного и экономичного вож- дения автомобиля Приемы безопасного управления автомо- билем в различных дорожно-транспорт- ных ситуациях с повышенной опасностью Основные положения Правил дорожного Правовая * Данная тема отрабатывается на практических занятиях.
Тема 1 . Основы теории движения автомобиля Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость автомобиля. Понятие о заносе.
Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и опрокидывания. Проходимость автомобиля.
Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
Управление автомобилем на заснеженных дорогах в городских и загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических условиях.
Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным профилем.
Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью Необходимость соблюдения дистанции при движении в потоке в зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных средств. Обгон попутного транспорта.
Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5 . Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и необходимость контроля за ее состоянием.
Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на мостах, в тоннелях и на других опасных участках дорог.
Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Движение задним ходом.
Тема 7. Основные положения Правил дорожного движения Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания Тема 8 . Правовая ответственность водителя совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых доходов.
Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии. Возмещение ущерба, причиненного во время аварии.
Понятие "источник повышенной опасности".
Тема 9. Оказание первой медицинской помощи Перечень обязательных практических навыков и манипуляций
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для проведения искусственного дыхания"); изо рта в нос.
3. Закрытый массаж сердца: двумя руками; одной рукой.
на лучевой артерии;
на бедренной артерии;
на сонной артерии.
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
- наложение резинового жгута;
- передняя тампонада носа;
- использование порошка "Статин" и салфеток "Колетекс ГЕМ";
11. Наложение бинтовых повязок
- циркулярная на конечность;
- колосовидная;
- спиральная;
- "чепец";
- черепашья;
- косыночная;
- Дезо;
- окклюзионная;
- давящая;
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
- ключицы;
- плеча;
- предплечья;
- кисти;
- бедра;
- голени;
- позвоночника;
- таза;
- живота;
- множественных переломах ребер;
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
- грудной клетки;
- на носилках;
- на одеяле;
- на щите;
- на руках;
- на спине;
- на плечах;
попутный транспорт (легковой, грузовой);
санитарный транспорт.
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
29. Техника промывания желудка ограниченных проездах* Экзамен внутренний * Тема 1 отрабатывается на автодроме (площадке).
** Полнота отработки темы 3 определяется климатическими и дорожными условиями.
Тема 1. Подготовка к выезду. Маневрирование в ограниченных проездах Проверка технического состояния автомобиля. Размещение на рабочем месте. Регулировка положения сиденья, зеркал заднего вида.
Разгон, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке, остановка перед линией "Стоп". Различные способы торможения.
Повороты налево и направо около препятствия. Движение по извилистой дороге между препятствиями с постепенным увеличением скорости движения. Отработка техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о положении управляемых колес.
Движение задним ходом по прямой с использованием зеркал заднего вида.
Остановка. Движение задним ходом с поворотами налево и направо с применением установленной сигнализации. Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий. Движение по габаритному коридору (туннелю) передним и задним ходом. Постановка автомобиля передним и задним ходом на место стоянки, в бокс. Постановка к платформе задним бортом.
Развороты без применения и с применением заднего хода. Въезд в ворота передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом.
Тема 2. Вождение по дорогам Выезд на дороги. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон транспортных средств. Проезд пешеходных переходов, остановок общественного транспорта. Повороты и развороты. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях. Перестроение, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков, регулируемых светофорами и регулировщиками. Остановка и стоянка на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд с второстепенной дороги на главную. Встречный разъезд в местах сужения дороги.
Отработка приемов экономичного вождения.
Тема 3. Вождение в сложных дорожных условиях Проезд железнодорожных переездов. Движение на крутых поворотах.
Движение на крутых подъемах и спусках. Движение по песку, вязкому грунту.
Вывод забуксовавшего или застрявшего автомобиля с использованием подручных материалов, противобуксовочных средств и самовытаскивателей. Трогание с места на скользких участках дороги. Управление автомобилем на скользкой дороге. Стабилизация автомобиля при сносе, заносе. Различные способы торможения на скользкой дороге.
Занятие включает следующие задания:
1. Контроль технического состояния автомобиля перед выездом.
2. Трогание с места, разгон до высшей передачи, переход до низшей
3. Маневрирование в ограниченных проездах.
4. Остановка на подъеме, начало движения.
5. Вождение в транспортных потоках на дорогах с соблюдением дистанции и маневрирования.
6. Подача автомобиля под погрузку-разгрузку, в зону обслуживания и на ПРИМЕРНАЯ ПРОГРАММА ПЕРЕПОДГОТОВКИ ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "В" НА КАТЕГОРИЮ "D"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "В" на категорию "D"
практических (лабораторно- БЕЗ СТАЖА РАБОТЫ и организация cредством и "Основы автобуса* автобуса ** СО СТАЖЕМ РАБОТЫ автобуса*** * Экзамен по вождению автобуса проводятся за счет часов, отведенных на вождение. ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 60 часов. *** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 24 часов.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И N 0 устройство автобусов Кузова автобусов.
Дополнительное
Раздел 6. Механизмы управления Раздел 7. Основы технического обслуживания Дефекты и износы деталей Диагностика техничес- кого состояния техническому обслуживанию автобусов ежедневное техническое обслуживание автобуса ние N 1 , N 2 и Тема 1.1. Классификация и общее устройство автобусов Задачи пассажирского автотранспорта по обслуживанию населения.
Классификации автобусов. Общее устройство автобуса. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов: двигателя, трансмиссии, ходовой части и механизмов управления. Базовые модели автобусов и их модификации. Краткие технические характеристики изучаемых автобусов.
Тема 2.1 . Общее устройство и работа двигателя Общее устройство и характеристики изучаемых двигателей. Назначение, принцип работы карбюраторного и дизельного двигателей.
Циклы двигателей внутреннего сгорания. Рабочий процесс двигателей.
Процессы газообмена, их наименование и характеристики. Термины, характеризующие работу двигателя, их определение. Понятия "мертвые точки", ход поршня, объем камеры сгорания, рабочий и полный объемы цилиндра, степень сжатия, литраж двигателя.
Тема 2.2 . Кривошипно-шатунный механизм Назначение кривошипно-шатунного механизма, его устройство и работа.
Устройство основных деталей кривошипно-шатунного механизма изучаемых Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение, устройство и работа механизма газораспределения.
Соотношение частоты вращения коленчатого и распределительного залов.
Необходимость зазоров между стержнем клапана и коромыслом, его величина для изучаемых двигателей. Значение опережения и запаздывания открытия и закрытия клапанов. Понятие о перекрытии клапанов. Фазы газораспределения.
Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение системы охлаждения двигателя. Способы охлаждения.
Охлаждающие жидкости и требования к ним. Тепловой режим двигателя и контроль за температурой охлаждающей жидкости. Способы поддержания постоянного теплового режима двигателей. Назначение и расположение приборов систем охлаждения изучаемых двигателей. Устройство для поддержания теплового режима двигателей. Устройство для обогрева кабины.
Характерные неисправности системы охлаждения, их признаки, причины и Назначение смазочной системы двигателя. Способы подачи масла к трущимся поверхностям деталей. Масла, применяемые для двигателей, их основные свойства. Контроль за давлением масла. Способы очистки и Назначение, устройство, работа и расположение приборов смазочной системы карбюраторных и дизельных двигателей. Схемы смазывания изучаемых двигателей. Устройство для предохранения смазочной системы от повышенного давления. Назначение, устройство и работа системы вентиляции картера на изучаемых двигателях. Характерные неисправности, их признаки, причины и Тема 2.6. Назначение системы питания двигателя Назначение системы питания. Определение понятий: горючая смесь, рабочая смесь. Классификация горючей смеси по ее составу. Понятие о детонации, признаки и причины детонационного горения. Влияние детонации на работу двигателя. Влияние состава горючей смеси на токсичность отработавших газов. Требования к составу смеси для работы двигателя на разных режимах.
Тема 2.7 . Система питания карбюраторного двигателя Принцип действия и схема простейшего карбюратора.
Устройство карбюраторов изучаемых автобусов.
Работа карбюраторов на различных режимах. Регулировочные устройства и основные приемы регулирования карбюраторов. Привод управления Общие требования к топливной аппаратуре дизельного двигателя.
Назначение, устройство и работа: топливоподкачивающего насоса, насоса высокого давления, секции насоса высокого давления, фильтры грубой и тонкой очистки топлива, форсунок, всережимного регулятора оборотов коленчатого вала, автоматической муфты опережения впрыска топлива, привода управления подачей топлива, устройства для остановки двигателя. Схема работы топливной аппаратуры дизельного двигателя.
Тема 2.9 . Устройства и приспособления для облегчения пуска двигателя Причины, затрудняющие пуск двигателя при низких температурах.
Основные способы, облегчающие пуск двигателя при низких температурах:
электрофакельное устройство, предпусковой подогреватель, пусковые приспособления, применение горячей воды для подогрева двигателя, зимние и Тема 3.1 . Основные сведения по электрооборудованию Назначение и общие сведения об электрооборудовании автобуса и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов. Способы соединения потребителей и источников тока в электрическую цепь.
Предохранение электрических цепей от перегрузок. Общая схема электрооборудования.
Тема 3.2 . Аккумуляторные батареи Назначение, устройство и работа аккумулятора. Соединение аккумуляторов Напряжение и емкость аккумулятора и батареи. Типы аккумуляторных батарей, их маркировка. Электролиты и меры предосторожности при обращении с ними. Плотность, уровень электролита. Гарантийные сроки эксплуатации аккумуляторных батарей на автобусах. Неисправности аккумуляторной батареи, их причины, способы обнаружения и устранения. Понятие о контрольно- тренировочном цикле.
Назначение, принцип действия и устройство генератора. Привод генератора. Выпрямители, их назначение, установка и действие в цепи генератора. Неисправности генератора, их причины, способы обнаружения и Назначение, общее устройство и принцип действия реле-регулятора.
Совместная работа генератора с реле-регулятором. Реле-регуляторы, применяемые на изучаемых автобусах, особенности их устройства и работы.
Возможные неисправности, их причины, способы выявления и устранения.
Назначение, устройство и принцип действия стартера. Расположение стартера. Возможные неисправности стартера, их признаки, причины и способы Вспомогательные электродвигатели, их назначение, устройство. Возможные Тема 3.5. Система освещения, световая и звуковая сигнализация Назначение, общее устройство приборов освещения, световой и звуковой сигнализации. Включение в цепь и правила пользования приборами. Порядок Неисправности приборов освещения и сигнализации, их причины, способы Назначение батарейной системы зажигания и ее общая схема. Назначение, расположение и соединение приборов батарейного зажигания. Цепи токов Устройство и работа катушки зажигания, прерывателя-распределителя и свечей зажигания. Влияние зазоров между контактами прерывателя и электродами свечи на работу двигателя. Назначение конденсатора. Назначение и устройство комбинированного выключателя зажигания стартера. Устройства для защиты радио- и телеприема от помех, создаваемых приборами Влияние момента зажигания на мощность, экономичность и тепловой режим двигателя. Опережение момента зажигания и зависимость угла опережения от частоты вращения коленчатого вала и нагрузки двигателя. Назначение, принцип действия и устройство вакуумного и центробежного регуляторов опережения зажигания.
Назначение и принцип действия октан-корректора. Неисправности батарейной системы зажигания, причины появления, признаки и способы их Общие схемы и принцип действия контактно-транзисторной и безконтактно- транзисторной системы зажигания, их преимущество и особенности устройства.
Неисправности контактно-транзисторной системы зажигания, причины, признаки Тема 4.1 . Общее устройство и назначение трансмиссии Схемы трансмиссии с одним или несколькими ведущими мостами. Способы смазки агрегатов, сборочных единиц и деталей трансмиссии. Трансмиссионные масла и консистентные смазки, их применение, основные свойства и маркировка.
Сцепление, его назначение, общее устройство и принцип действия.
Устройство и работа механизма привода сцепления. Эксплуатационные регулировки сцепления его привода.
Неисправности сцепления, их признаки, причины и способы устранения.
Тема 4.3 . Коробка передач, гидротрансформатор, механический редуктор Коробка передач, ее назначение, принцип действия. Передаточное число.
Устройство коробки передач. Работа коробки передач. Гидромеханическая передача. Устройство и работа гидротрансформатора. Приемы пользования гидромеханической передачей. Механизмы управления ГМП.
Тема 4.4. Карданная передача и ведущий мост Назначение карданной и главной передач, дифференциала полуосей.
Принцип действия и устройство карданной передачи. Главная передача, ее устройство и принцип действия, передаточное число. Принцип действия и устройство дифференциала. Полуоси, их типы, соединение с дифференциалом и ступицами колес. Колесный редуктор.
Несущий кузов автобуса; его общее устройство, внешнее и внутреннее оборудование. Вентиляция кабины и салона: вентиляционные люки и каналы, поворотные форточки. Регулируемое сиденье водителя. Устройство и размещение сидений для пассажиров, касс-накопителей и компостеров. Стеклоподъемники.
Противосолнечные козырьки. Зеркала и их размещение на автобусе. Устройство, привод и действие стеклоочистителей. Устройство для обмыва ветрового стекла.
Схема действия отопителя и системы отопления салона автобуса. Механизмы управления дверьми салона автобуса. Радиоусилительная установка и ее применение в автобусе. Влияние неисправностей дополнительного оборудования на безопасность движения. Размещение медицинской аптечки и огнетушителя в автобусе.
Назначение и устройство передней подвески автобуса. Углы установки Устройство колес, их установка и крепление. Устройство пневматических Признаки неисправностей подвесок, колес и шин и способы их устранения.
Тема 6.1 . Рулевое управление Назначение, расположение, общее устройство и работа рулевого управления. Основные требования, предъявляемые к рулевым управлениям.
Назначение, принцип действия и устройство рулевого механизма. Схема поворота. Назначение рулевой трапеции. Устройство и работа рулевого привода.
Устройство рулевых тяг и их шарниров. Особенности устройства рулевого привода при независимой подвеске передних колес. Типы рулевых механизмов.
Назначение устройства энергопоглощающей муфты рулевого управления.
Назначение и принцип действия усилителя рулевого управления.
Устройство и работа гидравлических усилителей рулевого управления.
Применяемые масла. Назначение, устройство и работа насоса гидроусилителя.
Порядок регулировки натяжения ремня привода насоса. Назначение и устройство Тема 6.2. Тормозные системы Назначение тормозной системы. Классификация тормозных систем. Типы тормозных механизмов. Схемы расположения приборов тормозных систем изучаемых автобусов. Схема тормозного механизма с гидравлическим приводом.
Назначение, устройство и работа приборов, узлов, соединений и деталей гидравлического привода. Применяемые тормозные жидкости, их свойства.
Назначение, принцип действия, устройство и работа гидровакуумного усилителя Схема тормозного механизма с пневматическим приводом. Назначение, расположение и устройство приборов, узлов и деталей тормозного привода на изучаемых автобусах. Контроль давления воздуха в системе пневматического привода тормозов.
Назначение, устройство и работа приборов рабочей, стояночной, вспомогательной, запасной (аварийной) тормозных систем. Назначение, принцип действия устройства для аварийного растормаживания стояночного тормоза.
Назначение, расположение, принцип действия и работа пружинных энергоаккумуляторов. Расположение и устройство воздушных баллонов Назначение, принцип действия, расположение и работа предохранителя от замерзания конденсата в пневматической тормозной системе. Назначение, расположение и устройство защитных клапанов и других устройств пневматической системы тормозов. Значение герметичности тормозных систем Тема 7.1 . Эксплуатационные материалы и нормы их расходования Эксплуатационные материалы и их назначение.
Условия, вызывающие ускоренный выход из строя шин, аккумуляторных батарей и повышенный расход эксплуатационных материалов. Сроки службы шин и аккумуляторных батарей.
Нормы расхода топлива. Расход топлива при низких температурах, в горной местности, при работе в тяжелых дорожных условиях. Нормы расхода моторных и трансмиссионных масел, пластических смазок и специальных жидкостей. Пути повышения сроков службы шин и аккумуляторных батарей, экономии топлива, Конструктивные, производственные и эксплуатационные дефекты, естественный износ (механический, коррозионный, абразивный, усталостный).
Причины, вызывающие различные виды износов. Влияние износов на возникновение неисправностей и прогрессивное увеличение износов Последствия износов и их влияние на межремонтные пробеги агрегатов и диагностики. Роль диагностики в проведении технического обслуживания Тема 7.4. Основные сведения по техническому обслуживанию автобусов Правила хранения автобусов в закрытых помещениях и на открытых площадках. Расстановка автобусов на стоянках. Влияние низкой температуры на пуск и износ двигателя. Способы подогрева двигателей, применяемые в зимнее время. Обязанности водителя при постановке автобуса на хранение; требования обслуживания автобусов и ремонта их по потребности. Виды технического обслуживания автобусов; периодичность выполнения. Основные работы, выполняемые при ежедневном техническом обслуживании автобусов. Основные работы, выполняемые при подготовке автобусов к осенне-зимней и весенне- летней эксплуатации. Влияние своевременного и качественного технического обслуживания и устранения неисправностей на производительность работы автобусов и безопасность движения. График технического обслуживания автобусов. Виды ремонта. Порядок постановки автобусов в ремонт и приема их из техническом состоянии перед выездом, при работе на линии и возвращении в Правила обкатки новых и вышедших из капитального ремонта автобусов.
Основные документы по учету технического обслуживания и ремонта Тема 7.5 . Контрольный осмотр и ежедневное обслуживание автобуса Контрольный осмотр, его назначение. Порядок проведения работ по Ежедневное обслуживание. Порядок проведения работ по ежедневному Тема 7.6 . Технические обслуживания N 1, N 2 и сезонное назначение, периодичность и объем работ, выполняемых при номерных (ТО-1 и ТО-2) и сезонном технических обслуживаниях.
Меры безопасности при выполнении работ по техническому обслуживанию Общие требования безопасности при техническом обслуживании автобусов.
Опасность отравления отработавшими газами, этилированным бензином и другими ядовитыми эксплуатационными жидкостями, меры по предупреждению Правила безопасности при пользовании электроприборами. Безопасность труда при проведении технического обслуживания. Меры противопожарной безопасности, правила тушения пожара на автобусе.
окружающую среду при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте Мероприятия по снижению токсичности и уровня дымности отработавших Примерные тематический план и программа лабораторно-практических без стажа со стажем работы ние двигателя, систем охлаждения и ние системы питания ние ходовой части ние рулевого управле- ния ние кузова автобуса Разборка и сборка кривошипно-шатунного механизма, изучение устройства Разборка и сборка газораспределительного механизма, изучение устройства Разборка и сборка жидкостного насоса, вентилятора, изучение устройства и Разборка и сборка масляного насоса, масляных фильтров, редукционного и предохранительного клапанов, очистка масляных каналов и трубопроводов.
Разборка, изучение устройства и сборка приборов системы питания Разборка, изучение устройства и сборка топливной аппаратуры дизельного Изучение устройства аккумуляторных батарей. Разборка, изучение устройства, регулировка и сборка генератора, прерывателя-распределителя, стартера. Изучение устройства контрольно-измерительных приборов. Изучение схем электрооборудования. Приемы обнаружения и устранения неисправностей в электрических цепях.
Разборка и сборка сцепления, изучение устройства сцепления и его привода.
Разборка и сборка коробок передач, изучение их устройства и работы на различных передачах. Изучение устройства и работы механизмов переключения.
Разборка и сборка карданов, изучение их устройства.
Разборка и сборка главных передач, изучение их устройства. Разборка и сборка дифференциала, изучение устройства. Снятие полуоси, изучение ее устройства и установка на место.
Занятие 11. Ходовая часть Разборка и сборка рессор и амортизаторов, изучение их устройства.
Изучение устройства пневмоподвески.
Снятие и установка колес и ступиц колес. Демонтаж и монтаж шин.
Разборка, изучение устройства и сборка рулевого механизма, рулевого привода. Изучение устройства и работы гидроусилителя рулевого управления.
Занятие 13. Тормозная система Разборка и сборка механизмов тормозной системы с гидравлическим приводом, изучение их устройства.
Разборка и сборка механизмов тормозной системы с пневматическим Занятие 14. Техническое обслуживание двигателя, систем охлаждения и Подтяжка болтов (гаек) крепления головки цилиндров в установленной Проверка компрессии в цилиндрах двигателя компрессометром. Подтяжка крепления впускного и выпускного трубопроводов и кронштейнов. Подтяжка крепления опор двигателя. Пуск, прогрев и проверка работы двигателя.
Проверка состояния и герметичности соединений радиатора, водяного насоса, трубопроводов и шлангов, крышки люка рубашки, сливных краников.
Прочистка сливных краников. Проверка состояния и натяжения ремня вентилятора. Регулировка натяжения ремня. Смазка подшипников вентилятора и водяного насоса. Проверка действия жалюзи. Проверка действия термостата.
Проверка герметичности соединений системы смазки двигателя, подтяжка их крепления. Слив отстоя из корпусов фильтров грубой и тонкой очистки масла.
Проверка состояния фильтрующих элементов фильтров грубой и тонкой очистки масла; промывка дисков фильтра грубой очистки масла; замена фильтра тонкой очистки масла. Очистка системы вентиляции картера двигателя. Проверка подачи и давления масла. Доливка масла в картер двигателя. Смена масла в картере двигателя. Особенности обслуживания дизельного двигателя.
Пуск, прогрев и проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода, на средних и больших оборотах при резком увеличении и уменьшении Определение и устранение причин, препятствующих пуску и вызывающих перебои в работе двигателя, произвольную остановку, перегрев двигателя, вспышки в карбюраторе, дымный выпуск и "выстрелы" из глушителя. Требования Занятие 15. Техническое обслуживание системы питания карбюраторного Проверка герметичности соединений и подтяжка крепления карбюратора, топливного насоса, топливных фильтров, топливопроводов, топливного бака, Проверка действия приводов дросселя и воздушной заслонки карбюратора и состояния их деталей. Продувка жиклеров без разборки карбюратора. Промывка карбюратора, продувка жиклеров и каналов, проверка состояния деталей карбюратора, проверка и регулировка уровня топлива в поплавковой камере.
Проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода. Регулировка карбюратора на малые обороты холостого хода. Регулировка привода дросселя и воздушной заслонки карбюратора. Смазка опор валика и осей педали дросселя.
Слив отстоя из топливного фильтра. Разборка, промывка и очистка фильтра- отстойника топлива. Проверка состояния деталей топливного насоса.
Проверка состояния и промывка воздушного фильтра. Требования безопасности, производственной санитарии и противопожарные меры при Занятие 16. Техническое обслуживание системы питания дизельного Промывка топливных фильтров. Удаление воздуха из топливной системы.
Проверка неисправности топливоподкачивающего насоса при работающем двигателе. Определение неисправностей форсунки на двигателе. Приемы проверки и регулировки форсунок. Регулировка минимальных оборотов холостого хода коленчатого вала двигателя. Приемы установки топливного насоса высокого давления на двигателе. Проверка привода управления подачей топлива.
Занятие 17. Техническое обслуживание приборов электрооборудования Очистка аккумуляторной батареи от загрязнения. Удаление электролита с крышек аккумуляторных батарей. Прочистка вентиляционных отверстий.
Очистка наконечников электрических проводов и штырей батареи от окисления и Проверка уровня электролита в аккумуляторах и доливка дистиллированной воды. Проверка плотности электролита. Проверка степени разряженности аккумуляторов батареи нагрузочной вилкой и кислотомером. Подтяжка крепления аккумуляторных батарей.
Установка батареи. Проверка правильности ее включения и крепления.
Проверка состояния генератора. Проверка напряжения генератора.
Притирка щеток и зачистка коллектора. Смазка подшипников якоря генератора.
Подтяжка крепления генератора, реле-регулятора и наконечников электрических проводов. Подтяжка крепления приборов зажигания и других приборов электрооборудования. Проверка наличия тока в цепях низкого и высокого напряжения. Обнаружение неисправности свечи: проверка состояния и очистка свечи, проверка и регулировка зазора между электродами, установка свечи на Очистка корпуса и крышки распределителя от загрязнений. Смазка подшипников валика, кулачка и оси рычажка прерывателя. Проверка состояния деталей распределителя; очистка контактов прерывателя, проверка и регулировка зазора между ними; проверка состояния ротора и крышки распределителя.
Проверка состояния и действия катушки зажигания и конденсатора. Проверка действия включателя зажигания. Подтяжка крепления трубопровода вакуумного регулятора опережения зажигания. Установка и проверка установки зажигания.
Проверка состояния деталей включения стартера. Проверка состояния стартера, зачистка коллектора; промывка и смазка механизма привода стартера, зачистка контактов включателя. Проверка состояния и действия звукового сигнала.
Регулировка силы звука сигнала. Проверка действия указателей уровня топлива в баке, давления масла и температуры воды. Проверка состояния и действия переключателей и выключателей света, указателей поворотов, включателя стоп- Проверка включения и замена неисправных ламп на автобусе. Проверка состояния фар, подфарников, заднего фонаря, стоп-сигнала.
Проверка и регулировка фар.
Подтяжка крепления электрических проводов. Подтяжка и зачистка наконечников электрических проводов, присоединенных ко всем приборам, выключателям, переключателям и соединительным панелям. Проверка состояния изоляции электрических проводов. Определение обрыва и замыкания на массу электрического провода.
Изолирование оголенного участка провода: сращивание концов проводов и их изолирование. Смена вставок плавких предохранителей. Требования безопасности при выполнении работ по электрооборудованию.
Проверка действия механизма выключения сцепления, свободного хода педали и состояния привода; регулировка свободного хода ведали; смазка подшипника нажимной муфты, подшипников вала, вилки выключения и оси педали сцепления; удаление воздуха из гидравлического привода сцепления.
Проверка уровня и доливка масла в картер коробки передач; проверка герметичности соединений, действия рычага переключения пульта управления гидромеханической передачи; смена масла в картере коробки передач.
Проверка состояния карданов. Смазка подшипников. Проверка уровня и доливка масла в картер заднего моста; проверка герметичности и подтяжка креплений соединений заднего моста; смена масла в картере заднего моста.
Проверка люфта и регулировка подшипников ступиц колес, подтяжка крепления гаек и шпилек фланцев полуосей, смена смазки. Проверка состояния деталей рамы, рессор, рессорных пальцев и втулок, амортизаторов и их тяг, балки передней оси, проверка люфта в шкворнях поворотных цапф. Подтяжка креплений стремянок, хомутиков, пальцев рессор, корпусов и тяг амортизаторов, гаек крепления дисков и ступиц колес. Смазка пальцев, листов рессор.
Снятие и установка колес. Установка бездисковых колес. Регулировка высоты пола кузова. Проверка исправности регулятора положения кузова; снятие, разборка, сборка и установка регулятора.
Монтаж и демонтаж шин. Накачивание шин воздухом с соблюдением требований безопасности. Проверка давления воздуха в шинах. Нахождение места повреждения камеры испытанием в водяной ванне.
Подготовка заплаты на поврежденное место и заклейка камеры. Наложение заплаты на камеру с применением вулканизационного брикета. Балансировка колес. Техника безопасности при обслуживании трансмиссии и ходовой части.
Проверка действия рулевого управления. Проверка свободного хода рулевого колеса и люфта в шарнирных соединениях рулевого управления.
Устранение люфта в соединениях. Проверка гидроусилителя рулевого управления. Проверка герметичности соединений картера рулевого механизма, доливка масла в картер, смазка шарнирных соединений. Проверка состояния и подтяжка креплений рулевых тяг, сошки, поворотных рычагов, шаровых пальцев, картера рулевого механизма рулевой колонки и рулевого колеса. Проверка и регулировка подшипников червяка рулевого механизма. Проверка и устранение люфта в зацеплении червяка с роликом. Регулировка зацепления бокового сектора с червяком. Доливка масла и проверка давления в гидроусилителе рулевого герметичности всех соединений, приборов, трубопроводов и шлангов гидравлического и пневматического приводов тормозов, тормозного крана, тормозных цилиндров, тормозных камер, воздушных баллонов тяг привода, кронштейна и опорного тормозного диска, колодки тормозного барабана стояночного тормоза, его рычага и сектора. Проверка состояния привода механизма стояночного тормоза. Проверка крепления компрессора, очистка воздушного фильтра компрессора, слив отстоя из воздушного баллона. Проверка уровня и доливка тормозной жидкости в главный тормозной цилиндр. Удаление Проверка состояния накладок, колодок, стяжных пружин, рабочей поверхности барабанов и тормозных цилиндров: проверка и регулировка величины свободного хода педали ножного тормоза и рычага стояночного барабанами, между колодками и барабаном стояночного тормоза.
Техника безопасности при обслуживании тормозной системы автобуса.
Занятие 22. Техническое обслуживание кузова автобуса Внешняя уборка кузова автобуса, протирка стекол.
Проверка состояния и крепления кузова (выявление вмятин, трещин, повреждений окраски и пр.). Проверка состояния и действия замков, ограничителей открытия дверей, стеклоподъемников, стеклоочистителей, отопителя, системы вентиляции, механизмов открытия и закрытия дверей салона.
Проверка состояния подушек, спинок сидений. Проверка радиоусилительного устройства. Проверка зеркал. Регулировка сиденья водителя.
Примерные тематический план и программа предмета "ЭКСПЛУАТАЦИЯ Пассажирские автотранспорт- ные предприятия, их структура и задачи Технико-эксплуатационные показатели пассажирского работой автобусов на линии Тарифы и билетная система на пассажирском безопасности на автомобильном транспорте при эксплуатации автобусов Тема 1 . Пассажирские автотранспортные предприятия, их структура и Структура и задачи пассажирских автотранспортных предприятий. Виды автобусных перевозок: городские, пригородные, междугородные, международные. Общая схема управления перевозками пассажиров автобусами.
Структура пассажирских перевозок. Задачи водителя автобуса; его роль в Количественные показатели: объем перевозок, пассажирооборот, машино- часы работы. Качественные показатели: коэффициент технической готовности, коэффициент выпуска на линию. Мероприятия по увеличению выпуска автобусов на линию. Продолжительность нахождения подвижного состава на линии.
Скорость движения. Техническая скорость. Эксплуатационная скорость.
Скорость сообщения. Мероприятия по повышению скорости сообщения, среднее расстояние поездки пассажиров. Коэффициент использования пробега.
Мероприятия по повышению коэффициента использования пробега.
Коэффициент использования вместимости. Среднесуточный пробег. Общий пробег. Производительность работы пассажирского автотранспорта.
Тема 3. Диспетчерское руководство работой автобусов на линии Диспетчерская система руководства пассажирскими автомобильными перевозками. Централизованная диспетчерская служба (ЦДС). Организация выпуска подвижного состава на линию и выполнение графика движения.
диспетчерской связи с водителями автобусов, работающими на линии. Порядок оформления путевых листов при возвращении автобусов с линии по окончании смены. Контроль за своевременным возвратом автобусов в парк.
Контрольно-ревизорская служба на пассажирском автотранспорте и ее Регулярность движения и ее значение. Оборудование для контроля за регулярностью движения. Организация контроля за регулярностью работы движения автобусов на городских маршрутах.
Автовокзалы и автостанции.
(маршрутный) лист автобуса. Порядок выдачи и заполнения путевых (маршрутных) листов. Билетно-учетный лист, лист регулярности движения.
Тема 4. Работа автобусов на городских и пригородных маршрутах обустройство. Понятие о паспорте маршрута. Понятие о нормировании скоростей Требования к дорогам, на которых организуется движение пассажирского маршрутного автотранспорта. Обследование маршрутов и выявление опасных Формы организации труда автобусных бригад. Расписание движения автобусов на линии. Маршрутное, станционное, контрольное расписание Интервалы движения. Коэффициент сменности. Рейс. Оборотный рейс.
Работа автобусов в часы "пик". Значение введения укороченных, экспрессионных и полуэкспрессионных рейсов. Остановки по требованию.
Организация работы автобусов без кондуктора.
Виды и характеристика специальных перевозок пассажиров автобусами (перевозки рабочих на работу и с работы, выделение автобусов по разовым заказам, перевозки детей, туристическо-экскурсионные перевозки и т. п.).
Пути повышения эффективности использования автобусов. Нормы загрузки автобусов. Опасность работы автобуса с перегрузкой.
Нормы расхода топлива и смазочных материалов для автобусов.
Мероприятия по экономии топлива и смазочных материалов и опыт передовых водителей автобусов.
Порядок учета и выдачи талонов на топливо и смазочные материалы.
Тема 5. Тарифы и билетная система на пассажирском автотранспорте Тарифы на проезд в автобусах. Применение тарифов на перевозку пассажиров и багажа в автобусах, а также за пользование автобусами по отдельным заказам. Виды билетов, применяемых для оплаты пассажирами проезда в автобусах городских, пригородных и междугородных сообщений.
Тема 6. Особенности работы маршрутных такси и ведомственных автобусов Организация перевозок пассажиров маршрутными такси. Организация таксомоторных перевозок пассажиров. Организация перевозок пассажиров ведомственными автобусами. Координация работы ведомственного и Тема 7. Охрана труда и техника безопасности на автомобильном транспорте производственной санитарии на автомобильном транспорте.
Организационно-технические мероприятия по охране труда, технике безопасности и производственной санитарии; предупредительные надписи, плакаты, инструктаж, семинары, предохранительные устройства и т. д.
Порядок оформления инструктажа. Производственный травматизм и профессиональные заболевания. Положение о регистрации и учете несчастных Требования к площадкам для хранения автобусов и их расстановке в местах хранения и обслуживания. Подъездные пути, проходы, площадки, въезды и выезды. Вентиляция и отопление помещения. Освещение площадок помещений и Правила техники безопасности при проверке технического состояния автобуса и его агрегатов перед выездом на линию и при возвращении в гараж.
Правила техники безопасности при техническом обслуживании автобуса.
Правила техники безопасности при применении этилированного бензина и Основные требования безопасности, предъявляемые к техническому Опасность отравления отработавшими газами и предупредительные меры.
Правила техники безопасности при перевозке пассажиров в автобусах.
Общие требования пожарной безопасности пассажирского автотранспортного предприятия, вокзала, автостанции, автобуса.
Обязанности работников автотранспортных предприятий и пассажиров по обеспечению мер пожарной безопасности. План эвакуации пассажирского автотранспортного предприятия, вокзала, автостанции при пожаре.
Противопожарное оборудование и правила пользования им.
Действия водителя при пожаре в гараже и на автобусе. Приемы пользования огнетушителем. Порядок экстренной эвакуации пассажиров при пожаре в окружающей среды при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте автобусов. Мероприятия по снижению содержания окиси углерода и уровня дымности отработавших газов двигателей. Методы контроля и нормы содержания окиси углерода в отработавших газах автобуса с дизельным двигателем.
Управление автомобилем в сложных метеороло- гических условиях на горных дорогах и на дорогах с большой Приемы и техника безо- пасного и экономичного вождения автомобиля в различных ситуациях с повышенной Правовая ответствен- медицинской помощи* Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания Тема 8. Правовая ответственность водителя совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений.
Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности. Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность.
Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного.
Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений.
Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых доходов.
Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии.
Возмещение ущерба, причиненного во время аварии.
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для проведения
4. Проведение реанимационных мероприятий двумя спасателями.
5. Определение пульса:
6. Определение частоты пульса и дыхания.
7. Определение реакции зрачков.
8. Техника временной остановки кровотечения:
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
9. Проведение туалета ран.
10. Наложение бинтовых повязок
11. Использование сетчатого бинта.
12. Эластичное бинтование конечности.
13. Использование лейкопластыря, бактерицидного пластыря.
14. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
- попутный транспорт (легковой, грузовой);
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Примерные тематический план и программа предмета "ВОЖДЕНИЕ АВТОБУСА" Тематический план Темы и задания Ознакомление с органами управления, контрольно- измерительными приборами и устройствами автобуса. Обучение приемам действия педалями и рычагами управления. Подготовка автобуса к работе. Пуск и остановка двигателя Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Приемы торможения.
Повороты и развороты в движении Остановка автобуса в заданном месте Первое контрольное Тема 3. Обучение на дорогах с постепенным усложнением условий движения Вождение автобуса по дорогам с малой дорогам с интенсивным Второе контрольное Вождение в различных 30/14 условиях городского Итоговое контрольное 60/20 Примечание. В знаменателе указано время на обучение вождению в темное время суток.
Цель занятий: научить пользоваться органами управления и контрольными приборами, подготавливать автобус к работе, проверять его техническое состояние перед выездом, выявлять неисправности, угрожающие безопасности движения, пускать и останавливать двигатель безопасными приемами (на Задание 1. Ознакомление с органами управления, контрольно- измерительными приборами и устройствами автобуса. Обучение приемам действия педалями и рычагами управления. Подготовка автобуса к работе. Пуск и Ознакомление с внешним и внутренним оборудованием автобуса. Рабочее место водителя. Подгонка сиденья по росту. Правильное положение за рулем.
Обзор дороги с рабочего места. Приемы пользования зеркалами заднего вида.
Ознакомление с расположением и назначением органов управления (основных и вспомогательных). Приемы пользования стеклоочистителями и Ознакомление с назначением, расположением и показаниями контрольных приборов, с назначением контрольных ламп.
Приемы пользования рукояткой управления дверью салона. Применение микрофона радиоусилительной установки. Регулирование силы звука Ознакомление с комплектом инструмента и принадлежностей на автобусе, их назначение и применение (медицинской аптечкой, огнетушителем и др.).
Обучение действиям органов управления при наблюдении за дорогой:
- нажатие и отпускание педали сцепления;
- нажатие и отпускание педали дросселей;
- согласованные действия двумя педалями;
- нажатие и отпускание педали тормоза;
- согласованные действия тремя педалями;
- перевод рычага коробки передач из нейтрального положения в рабочее на
- действия педалями сцепления, дросселей, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие троганию автобуса с места;
- включение и выключение указателя поворота;
- действия педалями сцепления, дросселей, тормоза, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие остановке автобуса; включение
- приемы действия органами управления автобуса при гидромеханической Заправка автобуса. Проверка укомплектованности автобуса инструментом и принадлежностями. Проверка технического состояния автобуса, выявление неисправностей, угрожающих безопасности движения. Устранение несложных Подготовка к пуску двигателя. Проверка положения рычагов коробки передач и стояночного тормоза. Установка рукоятки воздушной заслонки в положение пуска (при необходимости). Включение зажигания. Пуск двигателя рукояткой, безопасное положение руки на рукоятке. Прогрев двигателя.
Цель занятий: привить учащимся первоначальные навыки управления Задание 2 . Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Приемы торможения.
Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, последовательный переход на высшую передачу с выдержкой рычага в Движение строго по прямой на увеличенных дистанциях, выравнивание Остановка автобуса с соблюдением требований безопасности. Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в восходящем порядке и движения по прямой. Закрепление навыков плавного торможения. Приемы Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, переход на высшую передачу. Движение по прямой с увеличением и уменьшением скорости
- снижение скорости педалью дросселей, притормаживание (при
- включение сцепления, перевод рычага коробки передач в нейтральное положение, кратковременное отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей для увеличения числа оборотов вала двигателя с
- выключение сцепления и включение низшей передачи;
- отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей;
- остановка автобуса.
Изучение приемов разгона и переключения передач при движении по прямой с низшей на высшую, остановка перед линией "Стоп".
Изучение приемов экстренного торможения автобуса с выключением и без выключения педали сцепления. Изучение приемов торможения двигателем в случае внезапного отказа тормозов.
Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в нисходящем порядке и экстренного торможения.
Приемы движения с изменением скорости при гидравлической передаче.
Задание 3 . Повороты и развороты в движении.
Трогание с места. Переключение передач в восходящем порядке, движение Включение указателя поворота налево. Переход на промежуточную передачу. Поворот налево, движение прямо. Выключение указателя поворота.
Переход на высшую передачу, включение указателя поворота направо. Переход на промежуточную передачу. Поворот направо, движение прямо. Выключение Включение указателя поворота налево. Переход на промежуточную передачу, движение по кругу в левую сторону.
Переключение указателя поворота направо. Движение по кругу в правую сторону. Остановка. Включение указателя поворота.
Движение по прямой на высшей передаче. Включение указателя поворота налево, переход на промежуточную передачу, поворот налево под углом 90 .
Переключение указателя поворота направо. Поворот направо под углом 90 .
Остановка. Выключение указателя поворота. Переменное движение налево и направо под углом 90 с применением сигнализации.
Повороты налево и направо около препятствий с расчетом на прохождение заднего колеса.
Переменное движение налево и направо между препятствиями. Повторение упражнения для развития навыков выполнения поворотов автобуса, расчета движения и применения сигнализации. Приемы поворотов в движении при Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядке. Выбор места, удобного для разворота, Разворот на участке неограниченной ширины без применения и с применением заднего хода; обязательная сигнализация и торможение автобуса в Разворот на участке ограниченной ширины с применением заднего хода сигнализации, с обязательной остановкой перед поворотом налево.
Приемы разворота автобуса при гидромеханической передаче. Задание 4.
Трогание с места вперед. Движение по прямой с переключением передач в нисходящем порядке. Остановка автобуса, затормаживание стояночным тормозом. Проверка дороги позади автобуса. Включение передачи заднего хода.
Начало движения задним ходом с соблюдением требований безопасности.
Продолжение движения задним ходом по прямой; меры предосторожности.
Движение задним ходом по прямой с наблюдением за дорогой через заднее окно, боковое окно, открытую дверь. Остановка.
Движение задним ходом по прямой, повороты налево и направо с применением установленной сигнализации.
Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий с расчетом на прохождение переднего колеса.
Движение задним ходом налево и направо между препятствиями.
Переменное движение задним ходом по "восьмерке". Движение задним ходом строго по прямой вдоль глухой стены. Остановка, отъезд от стены задним Приемы движения задним ходом при гидромеханической передаче.
Повторение упражнения для развития навыков движения задним ходом с соблюдением всех требований безопасности и расчета проезда.
Задание 5. Проезд ворот.
Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Въезд в ворота передним и задним ходом из Въезд передним и задним ходом в ворота на прилегающей стороне.
Въезд передним и задним ходом в ворота на противоположной стороне с соблюдением всех требований безопасности и сигнализации.
Выезд из ворот передним ходом с поворотом налево и направо, обязательная остановка перед выездом из ворот.
Выезд из ворот задним ходом с соблюдением мер предосторожности и Приемы въезда и выезда из ворот при гидромеханической передаче.
Повторение упражнения для развития навыков въезда в ворота и выезда из ворот передним и задним ходом с применением сигнализации и с соблюдением Задание 6. Остановка автобуса на заданном месте.
нисходящем порядках. Остановка автобуса у тротуара. Остановка автобуса:
- у линии "Стоп";
- дверью кабины против указанного мастером или выбранного учащимся
- передними колесами на колее из двух досок;
- задними колесами на колее из двух досок;
- всеми колесами на колее из двух досок.
- у тротуара;
- на краю обочины.
Въезд в гараж передним и задним ходом, установка автобуса на место Приемы остановки автобуса на заданном месте при гидромеханической Повторение упражнения для развития навыков остановки автобуса на заданном месте в различных условиях, применение сигнализации и соблюдения требований безопасности. Аварийные ситуации при остановках автобуса и меры Первое контрольное занятие.
Цель занятия: определить подготовленность учащихся к вождению автобуса на улицах и дорогах, обратив особое внимание на умение учащихся выявлять неисправности автобуса, с которыми запрещен выезд, пускать двигатель, выполнять основные приемы вождения, применять установленную сигнализацию, Тема 3 . Обучение на дорогах с постепенным усложнением условий Цель занятий: привить навыки вождения, соблюдения правил безопасности в различных условиях движения, научить проверять техническое состояние Задание 7. Вождение автобуса по дорогам с малой интенсивностью Выезд на улицы города (населенного пункта) с малой интенсивностью движения. Следование за транспортными средствами на безопасных дистанциях.
Остановки у тротуара и начало движения. Умение руководствоваться дорожными знаками, указателями, линиями разметки проезжей части. Внимательность и осторожность в местах выхода пешеходов на проезжую часть (на пешеходных переходах). Меры предосторожности при проезде остановок общественного транспорта. Изменение направления движения. Въезд в переулки, повороты, выезд из переулка. Развороты без применения и с применением заднего хода.
Въезд в ворота передним и задним ходом, выезд из ворот. Встречный разъезд в узких проездах с соблюдением мер предосторожности. Обгон с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Перестроение в рядах.
Меры предосторожности при приближении к перекрестку. Быстрое глазомерное определение главной улицы и безопасности проезда. Проезд нерегулируемых перекрестков неравнозначных улиц. Практическое изучение правил проезда нерегулируемых перекрестков при видимости менее 20 м.
Остановка (при сигнале, запрещающем движение) перед регулируемым перекрестком. Повороты на перекрестках. Проезд перекрестков при наличии на них трамвайных путей и движении трамвая. Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение Остановка на обочине и начало движения. Встречный разъезд на узких дорогах. Движение на поворотах с ограниченной обзорностью. Движение на подъемах и спусках, остановки и продолжение движения на подъемах и спусках.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов со шлагбаумом и без шлагбаума. Проезд пересечения дорог нерегулируемых и регулируемых. Заправка автобуса на АЗС. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Практическое закрепление Задание 8. Вождение автобуса по дорогам с интенсивным движением.
Вождение по дорогам с двухрядным (многорядным) движением.
Выезд на улицы с интенсивным движением. Остановка у тротуара и продолжение движения. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон различных транспортных средств.
Проезд пешеходных переходов. Проезд остановок общественного транспорта.
Совместное движение с трамваем, троллейбусами, другими автобусами, легковыми такси и прочими транспортными средствами. Переход и проезды с односторонним движением, выезд на улицы с двухсторонним движением.
Движение по бульварным проездам. Повороты и развороты. Въезд в ворота и выезд из ворот. Проезд арок. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях.
Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Меры предосторожности и обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Практическое закрепление правил Проезд сложных регулируемых перекрестков.
Перестроение для движения в рядах, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков с регулированием движения трехсекционными светофорами, светофорами с дополнительными секциями, регулировщиками. Проезд регулируемых бульварных пересечений. Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Движение через перекрестки совместно с трамваями, троллейбусами, другими автобусами и прочими транспортными средствами.
Выезд из города (населенного пункта) на автомобильные дороги.
Практическое закрепление правил остановки и стоянки на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд со второстепенной дороги на главную. Движение на пересечениях в разных уровнях. Движение на закруглениях с виражами и без них, на подъемах и спусках, по мостам, путепроводам, в тоннелях, под мостами, путепроводами. Обгон. Встречный разъезд в местах сужений дороги. Встречный разъезд на поворотах. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, разметкой проезжей части, сигналами светофоров и регулировщиков.
Задание 9. Движение на буксире.
Приемы соединения автобуса жесткой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Буксировка автобуса на жесткой сцепке по прямой, на поворотах, подъемах и спусках. Въезд в ворота и выезд из ворот. Остановка у тротуара (на Приемы соединения автобуса гибкой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Обозначение гибкой сцепки. Проверка надежности соединения.
Буксировка автобуса на гибкой сцепке в прямолинейном направлении, на поворотах. Остановка у тротуара (на обочине). Снятие гибкой сцепки. Меры Второе контрольное занятие .
Цель занятия: определить навыки учащихся в вождении автобуса на дорогах с интенсивным движением, умение проверять его техническое состояние на Задание 10. Вождение в различных условиях городского движения Вождение по улицам с трамвайным и троллейбусным движением.
Вождение по дорогам. Вождение в темное время суток, в различных условиях освещенности. Вождение на крутых подъемах и спусках, по мостам, Вождение по улицам и дорогам с многорядным интенсивным движением, на сложных перекрестках с развязкой в разных уровнях. Соблюдение требований безопасности. Особенности движения автобуса в сложных метеорологических условиях (дождь, туман, снегопад, гололед, изморозь и т. д.). Аварийные ситуации и возможные оптимальные решения. Вождение автобуса по действующим городским автобусным маршрутам в светлое время суток и с наступлением темноты с выполнением учебного расписания. Изучение опасных мест на маршрутах.
Подъезд и отъезд от мест посадки и высадки пассажиров с открытием и закрытием дверей салона, наблюдением с помощью зеркал за ходом окончания выхода пассажиров из автобуса и посадкой пассажиров в автобус.
Соблюдение требований, обязательных при перевозках пассажиров в автобусе без кондуктора: объявление по микрофону остановочных пунктов, предупреждение пассажиров о соблюдении правил проезда и провоза багажа в автобусе, мерах предосторожности при выходе из автобуса на дорогу и т. п.
Включение и выключение освещения и отопительной системы салона.
Итоговое контрольное занятие.
Цель занятия: определить подготовленность учащихся к самостоятельной работе за рулем автобуса - умение технически правильно и безошибочно управлять автобусом, выполнять правила безопасности в различных условиях движения по улицам и дорогам. Особое внимание обращается на точное соблюдение правил движения, требований безопасности.
Проверку технического состояния и укомплектованности автобуса,
1. Пуск двигателя.
2. Трогание с места от тротуара (обочины).
3. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядке. Обгон. Встречный разъезд.
4. Выбор ряда. Перестроение, следование в транспортном потоке с
5. Разворот без применения заднего хода.
6. Остановка у перекрестка. Движение через перекресток в прямом направлении. Повороты на перекрестке, в том числе с пересечением трамвайных
7. Движение и остановка на подъеме. Продолжение движения на подъеме и
8. Разворот в узком проезде с применением заднего хода (без заезда в
9. Движение задним ходом строго по прямой на расстоянии не менее 100 м.
10. Въезд в ворота задним ходом. Выезд из ворот передним ходом.
11. Остановка автобуса у тротуара, на заданном месте.
12. Проверка навыков вождения автобуса в сложных дорожных условиях (скользкое покрытие, крутые повороты, подъемы и спуски, на мостах и путепроводах; в тоннелях, на железнодорожных переездax и т. п.).
13. Проверка навыков вождения автобуса на территории предприятия:
Проверка действий, обязательных для водителя при бескондукторном ПРИМЕРНАЯ ПРОГРАММА ПЕРЕПОДГОТОВКИ "ВОДИТЕЛЕЙ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "С" НА КАТЕГОРИЮ "В"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "С" на категорию "В"
* Экзамен по вождению автомобиля проводится за счет часов, отведенных ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 10 часов.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И легкового автомобиля Виды, периодичность и порядок выполнения работ обслуживанию автомобиля неисправностей, их устранение* * Данная тема изучается на практическом занятии, на учебном автомобиле (автомобилях).
Тема 1. Общее устройство легкового автомобиля Назначение и классификация легковых автомобилей. Общее устройство легковых автомобилей. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов, узлов, механизмов и систем. Краткие технические характеристики отечественных автомобилей.
Тема 2. Основы технического обслуживания Виды, периодичность и порядок выполнения работ по техническому обслуживанию автомобиля.
Виды, периодичность и порядок основных работ по техническому обслуживанию легкового автомобиля в соответствии с сервисной книжкой и Ежедневное обслуживание автомобиля. Перечень и порядок выполнения работ ежедневного обслуживания. Проверка технического состояния автомобиля Безопасность труда при проведении технического обслуживания.
Признаки мелких эксплуатационных неисправностей и их устранение:
замена колеса: демонтаж-монтаж колеса;
проверка уровня масла в рулевом механизме и определение люфта в нем;
проверка неисправностей, связанных с включением сигнальных ламп на щитке приборов или перехода стрелок указателей в красную зону (давление масла, снижение уровня жидкости в тормозной системе, повышение температуры проверка отсутствия зарядки (проверка подачи электропитания к щеткам генератора и реле-регулятору, проверка состояния щеток генератора, проверка состояния клемм аккумуляторной батареи и соединений проводов);
проверка уровня электролита и степени заряженности аккумуляторной проверка состояния и регулировка контактов прерывателя-распределителя;
проверка состояния и регулировка привода стояночного тормоза;
1. Основы теории движения автомобиля
2. Управление автомобилем в сложных метеорологи- ческих условиях
3. Управление автомобилем
4. Управление автомобилем
5. Приемы и техника
6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных дорожно- транспортных ситуациях с повышенной опасностью
7. Основные положения Правил дорожного движения
8. Правовая ответствен-
9. Оказание первой
Управление автомоби- лем в сложных управления автомоби- лем в различных ситуациях с повышен- ной опасностью Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии.
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения "устройства для проведения
- на лучевой артерии;
- на бедренной артерии;
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
** Полнота отработки темы 3 определяется климатическими и дорожными Тема 1. Подготовка к выезду. Маневрирование в ограниченных проездах Проверка технического состояния автомобиля. Размещение на рабочем Разгон, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке, остановка перед линией "Стоп". Различные способы торможения.
Повороты налево и направо около препятствия. Движение по извилистой дороге между препятствиями с постепенным увеличением скорости движения. Отработка техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о положении Движение задним ходом по прямой с использованием зеркал заднего вида.
Остановка. Движение задним ходом с поворотами налево и направо с применением установленной сигнализации. Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий. Движение по габаритному коридору (туннелю) передним и задним ходом. Постановка автомобиля передним и задним ходом на место стоянки, в бокс. Постановка к платформе задним бортом.
Развороты без применения и с применением заднего хода. Въезд в ворота передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом.
Выезд на дороги. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон транспортных средств. Проезд пешеходных переходов, остановок общественного транспорта. Повороты и развороты. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях. Перестроение, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков, регулируемых светофорами и регулировщиками. Остановка и стоянка на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд с второстепенной дороги на главную. Встречный Проезд железнодорожных переездов. Движение на крутых поворотах.
Движение на крутых подъемах и спусках. Движение по песку, вязкому грунту.
Вывод забуксовавшего или застрявшего автомобиля с использованием подручных материалов, противобуксовочных средств и самовытаскивателей. Трогание с места на скользких участках дороги. Управление автомобилем на скользкой дороге. Стабилизация автомобиля при сносе, заносе. Различные способы
1. Контроль технического состояния автомобиля перед выездом.
2. Трогание с места, разгон до высшей передачи, переход до низшей
5. Вождение в транспортных потоках на дорогах с соблюдением дистанции
6. Подача автомобиля под погрузку-разгрузку, в зону обслуживания и на ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "С" НА КАТЕГОРИЮ "D"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "С" на категорию "D"
* Экзамен по вождению автобуса проводятся за счет часов, отведенных на вождение автобуса.
** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 50 и 16 часов.
Примерные тематический план и программа предмета "УСТРОЙСТВО И Система управления автобусом
- эксплуатационные расходования;
- дефекты и износы деталей;
- диагностика автобусов;
- контрольный осмотр и обслуживание автобуса;
- безопасность труда.
среды.
Тема 1. Классификация и общее устройство автобусов Задачи пассажирского автотранспорта по обслуживанию населения.
Классификация автобусов. Общее устройство автобуса. Назначение, расположение и взаимодействие основных агрегатов и узлов: двигателя трансмиссии, ходовой части и механизмов управления. Базовые модели автобусов и их модификация. Краткие технические характеристики изучаемых автобусов.
Общее устройство и характеристики изучаемых двигателей. Назначение, Характерные неисправности, их признаки, причины и способы устранения.
Назначение и общие сведения об электрооборудовании автобуса и его элементах: источники и потребители электрической энергии, вспомогательная аппаратура, контрольно-измерительные приборы, проводники и изоляторы, провода. Размещение проводов. Неисправности электрооборудования автобуса, их причины, способы обнаружения и устранения.
Назначение и устройство трансмиссии. Схемы трансмиссии. Неисправности трансмиссии, их признаки, причины и способы устранения.
Элементы несущей системы. Их назначение, устройство и работа.
Тема 6. Системы управления автобусом Рулевое управление. Его назначение, устройство и работа. Тормозные системы. Их назначение, устройство и работа.
Эксплуатационные материалы и нормы их расходования Условия, вызывающие ускоренный выход из строя шин, аккумуляторных батарей и повышенный расход эксплуатационных материалов. Сроки службы Нормы расхода топлива. Расход топлива при низких температурах, в горной местности, при работе в тяжелых дорожных условиях. Нормы расхода моторных и трансмиссионных масел, пластических смазок и специальных жидкостей. Пути повышения сроков службы шин и аккумуляторных батарей, экономии топлива, Конструктивные, производственные и эксплуатационные дефекты, естественный износ (механический, коррозионный, абразивный, усталостный).
Причины, вызывающие различные виды износов. Влияние износов на возникновение неисправностей и прогрессивное увеличение износов Последствия износов и их влияние на межремонтные пробеги агрегатов и Диагностика технического состояния автобусов диагностики. Роль диагностики в проведении технического обслуживания Основные сведения по техническому обслуживанию автобусов Правила хранения автобусов в закрытых помещениях и на открытых площадках. Расстановка автобусов на стоянках. Влияние низкой температуры на пуск и износ двигателя. Способы подогрева двигателей, применяемые в зимнее время. Обязанности водителя при постановке автобуса на хранение; требования обслуживания автобусов и ремонта их по потребности. Виды технического обслуживания автобусов; периодичность выполнения. Основные работы, выполняемые при ежедневном техническом обслуживании автобусов. Основные работы, выполняемые при подготовке автобусов к осенне-зимней и весенне- летней эксплуатации. Влияние своевременного и качественного технического обслуживания и устранения неисправностей на производительность работы автобусов и безопасность движения. График технического обслуживания автобусов. Виды ремонта. Порядок постановки автобусов в ремонт и приема их из техническом состоянии перед выездом, при работе на линии и возвращении в Правила обкатки новых и вышедших из капитального ремонта автобусов.
Основные документы по учету технического обслуживания и ремонта Контрольный осмотр и ежедневное обслуживание автобуса Контрольный осмотр, его назначение. Порядок проведения работ по Ежедневное обслуживание. Порядок проведения работ по ежедневному Технические обслуживания N 1, N 2 и сезонное.
Назначение, периодичность и объем работ, выполняемых при номерных Меры безопасности при выполнении работ по техническому обслуживанию Безопасность труда. Охрана окружающей среды Общие требования безопасности при техническом обслуживании автобусов.
Опасность отравления отработавшими газами, этиллированным бензином и другими ядовитыми эксплуатационными жидкостями, меры по предупреждению Правила безопасности при пользовании электроприборами. Безопасность труда при проведении технического обслуживания. Меры противопожарной Основные мероприятия по снижению вредных воздействий на окружающую среду при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте Мероприятия по снижению токсичности и уровня дымности отработавших Примерные тематический план и программа лабораторно-практических Кривошипно-шатунный механизм Карданная передача и ведущий мост двигателя, систем охлаждения и смазывания системы питания дизельного приборов электрооборудования Разборка и сборка кривошипно-шатунного механизма, изучение устройства Разборка и сборка газораспределительного механизма, изучение устройства Разборка и сборка жидкостного насоса, вентилятора, изучение устройства и Разборка и сборка масляного насоса, масляных фильтров, редукционного и предохранительного клапанов, очистка масляных каналов и трубопроводов.
Разборка, изучение устройства и сборка приборов системы питания Разборка, изучение устройства и сборка топливной аппаратуры дизельного Изучение устройства аккумуляторных батарей. Разборка, изучение устройства, регулировка и сборка генератора, прерывателя-распределителя, стартера. Изучение устройства контрольно-измерительных приборов. Изучение схем электрооборудования. Приемы обнаружения и устранения неисправностей в Разборка и сборка сцепления, изучение устройства сцепления и его привода.
Разборка и сборка коробок передач, изучение их устройства и работы на различных передачах. Изучение устройства и работы механизмов переключения.
Разборка и сборка главных передач, изучение их устройства. Разборка и сборка дифференциала, изучение устройства. Снятие полуоси, изучение ее Разборка и сборка рессор и амортизаторов, изучение их устройства.
Снятие и установка колес и ступиц колес. Демонтаж и монтаж шин.
Разборка, изучение устройства и сборка рулевого механизма, рулевого привода. Изучение устройства и работы гидроусилителя рулевого управления.
Разборка и сборка механизмов тормозной системы с гидравлическим Разборка и сборка механизмов тормозной системы с пневматическим Занятие 14. Техническое обслуживание двигателя, систем охлаждения и Подтяжка болтов (гаек) крепления головки цилиндров в установленной Проверка компрессии в цилиндрах двигателя компрессометром. Подтяжка крепления впускного и выпускного трубопроводов и кронштейнов. Подтяжка крепления опор двигателя. Пуск, прогрев и проверка работы двигателя.
Проверка состояния и герметичности соединений радиатора, водяного насоса, трубопроводов и шлангов, крышки люка рубашки, сливных краников.
Прочистка сливных краников. Проверка состояния и натяжения ремня вентилятора. Регулировка натяжения ремня. Смазка подшипников вентилятора и водяного насоса. Проверка действия жалюзи. Проверка действия термостата.
Проверка герметичности соединений системы смазки двигателя, подтяжка их крепления. Слив отстоя из корпусов фильтров грубой и тонкой очистки масла.
Проверка состояния фильтрующих элементов фильтров грубой и тонкой очистки масла; промывка дисков фильтра грубой очистки масла; замена фильтра тонкой очистки масла. Очистка системы вентиляции картера двигателя. Проверка подачи и давления масла. Доливка масла в картер двигателя. Смена масла в картере Пуск, прогрев и проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода, на средних и больших оборотах при резком увеличении и уменьшении Определение и устранение причин, препятствующих пуску и вызывающих перебои в работе двигателя, произвольную остановку, перегрев двигателя, вспышки в карбюраторе, дымный выпуск и "выстрелы" из глушителя. Требования Занятие 15. Техническое обслуживание системы питания карбюраторного Проверка герметичности соединений и подтяжка крепления карбюратора, топливного насоса, топливных фильтров, топливопроводов, топливного бака, Проверка действия приводов дросселя и воздушной заслонки карбюратора и состояния их деталей. Продувка жиклеров без разборки карбюратора. Промывка карбюратора, продувка жиклеров и каналов, проверка состояния деталей карбюратора, проверка и регулировка уровня топлива в поплавковой камере.
Проверка работы двигателя на малых оборотах холостого хода. Регулировка карбюратора на малые бороты холостого хода. Регулировка привода дросселя и воздушной заслонки карбюратора. Смазка опор валика и осей педали дросселя.
Слив отстоя из топливного фильтра. Разборка, промывка и очистка фильтра- отстойника топлива. Проверка состояния деталей топливного насоса.
Проверка состояния и промывка воздушного фильтра. Требования безопасности, производственной санитарии и противопожарные меры при Занятие 16. Техническое обслуживание системы питания дизельного Промывка топливных фильтров. Удаление воздуха из топливной системы.
Проверка неисправности топливоподкачивающего насоса при работающем двигателе. Определение неисправностей форсунки на двигателе. Приемы проверки и регулировки форсунок. Регулировка минимальных оборотов холостого хода коленчатого вала двигателя. Приемы установки топливного насоса высокого давления на двигателе. Проверка привода управления подачей Занятие 17. Техническое обслуживание приборов электрооборудования Очистка аккумуляторной батареи от загрязнения. Удаление электролита с крышек аккумуляторных батарей. Прочистка вентиляционных отверстий.
Очистка наконечников электрических проводов и штырей батареи от окисления и Проверка уровня электролита в аккумуляторах и доливка дистиллированной воды. Проверка плотности электролита. Проверка степени разряженности аккумуляторов батареи нагрузочной вилкой и кислотомером. Подтяжка Установка батареи. Проверка правильности ее включения и крепления.
Проверка состояния генератора. Проверка напряжения генератора.
Притирка щеток и зачистка коллектора. Смазка подшипников якоря генератора.
Подтяжка крепления генератора, реле-регулятора и наконечников электрических проводов. Подтяжка крепления приборов зажигания и других приборов Проверка наличия тока в цепях низкого и высокого напряжения.
Обнаружение неисправности свечи: проверка состояния и очистка свечи, проверка и регулировка зазора между электродами, установка свечи на место.
Очистка корпуса и крышки распределителя от загрязнений. Смазка подшипников валика, кулачка и оси рычажка прерывателя. Проверка состояния деталей распределителя; очистка контактов прерывателя, проверка и регулировка зазора между ними; проверка состояния ротора и крышки распределителя.
Проверка состояния и действия катушки зажигания и конденсатора. Проверка действия включателя зажигания. Подтяжка крепления трубопровода вакуумного регулятора опережения зажигания. Установка и проверка установки зажигания.
Проверка состояния деталей включения стартера. Проверка состояния стартера, зачистка коллектора; промывка и смазка механизма привода стартера, зачистка контактов включателя. Проверка состояния и действия звукового сигнала.
Регулировка силы звука сигнала. Проверка действия указателей уровня топлива в баке, давления масла и температуры воды. Проверка состояния и действия переключателей и выключателей света, указателей поворотов, включателя стоп- Проверка включения и замена неисправных ламп на автобусе. Проверка состояния фар, подфарников, заднего фонаря, стоп-сигнала. Проверка и Подтяжка крепления электрических проводов. Подтяжка и зачистка наконечников электрических проводов, присоединенных ко всем приборам, выключателям, переключателям и соединительным панелям. Проверка состояния изоляции электрических проводов. Определение обрыва и замыкания на массу электрического провода. Изолирование оголенного участка провода: сращивание концов проводов и их изолирование. Смена вставок плавких предохранителей.
Требования безопасности при выполнении работ по электрооборудованию.
Проверка действия механизма выключения сцепления, свободного хода педали и состояния привода; регулировка свободного хода ведали; смазка подшипника нажимной муфты, подшипников вала, вилки выключения и оси педали сцепления; удаление воздуха из гидравлического привода сцепления.
Проверка уровня и доливка масла в картер коробки передач; проверка герметичности соединений, действия рычага переключения пульта управления гидромеханической передачи; смена масла в картере коробки передач.
Проверка состояния карданов. Смазка подшипников. Проверка уровня и доливка масла в картер заднего моста; проверка герметичности и подтяжка креплений соединений заднего моста; смена масла в картере заднего моста.
Проверка люфта и регулировка подшипников ступиц колес, подтяжка Проверка состояния деталей рамы, рессор, рессорных пальцев и втулок, амортизаторов и их тяг, балки передней оси, проверка люфта в шкворнях поворотных цапф. Подтяжка креплений стремянок, хомутиков, пальцев рессор, корпусов и тяг амортизаторов, гаек крепления дисков и ступиц колес. Смазка пальцев, листов рессор. Снятие и установка колес. Установка бездисковых колес.
Регулировка высоты пола кузова. Проверка исправности регулятора положения Монтаж и демонтаж шин. Накачивание шин воздухом с соблюдением требований безопасности. Проверка давления воздуха в шинах. Нахождение места Подготовка заплаты на поврежденное место и заклейка камеры. Наложение заплаты на камеру с применением вулканизационного брикета. Балансировка колес. Техника безопасности при обслуживании трансмиссии и ходовой части.
Проверка действия рулевого управления. Проверка свободного хода рулевого колеса и люфта в шарнирных соединениях рулевого управления.
Устранение люфта в соединениях. Проверка гидроусилителя рулевого управления. Проверка герметичности соединений картера рулевого механизма, доливка масла в картер, смазка шарнирных соединений. Проверка состояния и подтяжка креплений рулевых тяг, сошки, поворотных рычагов, шаровых пальцев, картера рулевого механизма рулевой колонки и рулевого колеса. Проверка и регулировка подшипников червяка рулевого механизма. Проверка и устранение люфта в зацеплении червяка с роликом. Регулировка зацепления бокового сектора с червяком. Доливка масла и проверка давления в гидроусилителе рулевого герметичности всех соединений, приборов, трубопроводов и шлангов гидравлического и пневматического приводов тормозов, тормозного крана, тормозных цилиндров, тормозных камер, воздушных баллонов тяг привода, кронштейна и опорного тормозного диска, колодки тормозного барабана стояночного тормоза, его рычага и сектора. Проверка состояния привода механизма стояночного тормоза. Проверка крепления компрессора, очистка воздушного фильтра компрессора, слив отстоя из воздушного баллона. Проверка уровня и доливка тормозной жидкости в главный тормозной цилиндр. Удаление Проверка состояния накладок, колодок, стяжных пружин, рабочей поверхности барабанов и тормозных цилиндров: проверка и регулировка величины свободного хода педали ножного тормоза и рычага стояночного барабанами, между колодками и барабаном стояночного тормоза.
Техника безопасности при обслуживании тормозной системы автобуса.
Занятие 22. Техническое обслуживание кузова автобуса Внешняя уборка Проверка состояния и крепления кузова (выявление вмятин, трещин, повреждений окраски и пр.). Проверка состояния и действия замков, ограничителей открытия дверей, стеклоподъемников, стеклоочистителей, отопителя, системы вентиляции, механизмов открытия и закрытия дверей салона.
Проверка состояния подушек, спинок сидений. Проверка радиоусилительного Примерные тематический план и программа предмета "ЭКСПЛУАТАЦИЯ Пассажирские автотранспортные предприятия, их структура и задачи Технико-эксплуатационные показатели пассажирского автотранспорта Диспетчерское руководство работой автобусов на линии Работа автобусов на городских и пригородных маршрутах Тарифы и билетная система на пассажирском автотранспорте Особенности работы маршрутных такси и Охрана труда и техника безопасности на Охрана окружающей среды при эксплуатации автобусов Тема 1 . Пассажирские автотранспортные предприятия, их структура и Структура и задачи пассажирских автотранспортных предприятий. Виды автобусных перевозок: городские, пригородные, междугородные, международные. Общая схема управления перевозками пассажиров автобусами.
Структура пассажирских перевозок. Задачи водителя автобуса; его роль в Количественные показатели: объем перевозок, пассажирооборот, машино- часы работы. Качественные показатели: коэффициент технической готовности, коэффициент выпуска на линию. Мероприятия по увеличению выпуска автобусов на линию. Продолжительность нахождения подвижного состава на линии.
Скорость движения. Техническая скорость. Эксплуатационная скорость.
Скорость сообщения. Мероприятия по повышению скорости сообщения, среднее расстояние поездки пассажиров. Коэффициент использования пробега.
Мероприятия по повышению коэффициента использования пробега.
Коэффициент использования вместимости. Среднесуточный пробег. Общий пробег. Производительность работы пассажирского автотранспорта.
Тема 3. Диспетчерское руководство работой автобусов на линии Диспетчерская система руководства пассажирскими автомобильными перевозками. Централизованная диспетчерская служба (ЦДС). Организация выпуска подвижного состава на линию и выполнение графика движения.
диспетчерской связи с водителями автобусов, работающими на линии. Порядок оформления путевых листов при возвращении автобусов с линии по окончании смены. Контроль за своевременным возвратом автобусов в парк.
Контрольно-ревизорская служба на пассажирском автотранспорте и ее Регулярность движения и ее значение. Оборудование для контроля за регулярностью движения. Организация контроля за регулярностью работы движения автобусов на городских маршрутах. Автовокзалы и автостанции.
(маршрутный) лист автобуса. Порядок выдачи и заполнения путевых (маршрутных) листов. Билетно-учетный лист, лист регулярности движения.
Тема 4 . Работа автобусов на городских и пригородных маршрутах обустройство. Понятие о паспорте маршрута. Понятие о нормировании скоростей Требования к дорогам, на которых организуется движение пассажирского маршрутного автотранспорта. Обследование маршрутов и выявление опасных Формы организации труда автобусных бригад. Расписание движения автобусов на линии. Маршрутное, станционное, контрольное расписание Интервалы движения. Коэффициент сменности. Рейс. Оборотный рейс.
Работа автобусов в часы "пик". Значение введения укороченных, экспрессионных и полуэкспрессионных рейсов. Остановки по требованию.
Виды и характеристика специальных перевозок пассажиров автобусами (перевозки рабочих на работу и с работы, выделение автобусов по разовым заказам, перевозки детей, туристическо-экскурсионные перевозки и т. п.).
Пути повышения эффективности использования автобусов. Нормы загрузки Мероприятия по экономии топлива и смазочных материалов и опыт передовых Порядок учета и выдачи талонов на топливо и смазочные материалы.
Тема 5. Тарифы и билетная система на пассажирском автотранспорте Тарифы на проезд в автобусах. Применение тарифов на перевозку пассажиров и багажа в автобусах, а также за пользование автобусами по отдельным заказам. Виды билетов, применяемых для оплаты пассажирами проезда в автобусах городских, пригородных и междугородных сообщений.
Тема 6. Особенности работы маршрутных такси и ведомственных автобусов Организация перевозок пассажиров маршрутными такси. Организация таксомоторных перевозок пассажиров. Организация перевозок пассажиров ведомственными автобусами. Координация работы ведомственного и Тема 7. Охрана труда и техника безопасности на автомобильном транспорте Организационно-технические мероприятия по охране труда, технике безопасности и производственной санитарии; предупредительные надписи, плакаты, инструктаж, семинары, предохранительные устройства и т. д.
Порядок оформления инструктажа. Производственный травматизм и профессиональные заболевания. Положение о регистрации и учете несчастных Требования к площадкам для хранения автобусов и их расстановке в местах хранения и обслуживания. Подъездные пути, проходы, площадки, въезды и выезды. Вентиляция и отопление помещения. Освещение площадок помещений и Правила техники безопасности при проверке технического состояния автобуса и его агрегатов перед выездом на линию и при возвращении в гараж.
Правила техники безопасности при техническом обслуживании автобуса.
Правила техники безопасности при применении этилированного бензина и Основные требования безопасности, предъявляемые к техническому Опасность отравления отработавшими газами и предупредительные меры.
Правила техники безопасности при перевозке пассажиров в автобусах.
автотранспортного предприятия, вокзала, автостанции, автобуса. Обязанности работников автотранспортных предприятий и пассажиров по обеспечению мер пожарной безопасности. План эвакуации пассажирского автотранспортного предприятия, вокзала, автостанции при пожаре. Противопожарное оборудование и правила пользования им. Действия водителя при пожаре в гараже и на автобусе.
Приемы пользования огнетушителем. Порядок экстренной эвакуации пассажиров при пожаре в автобусе.
Тема 8 . Охрана окружающей среды при эксплуатации автобусов окружающей среды при эксплуатации, техническом обслуживании и ремонте автобусов. Мероприятия по снижению содержания окиси углерода и уровня дымности отработавших газов двигателей. Методы контроля и нормы содержания окиси углерода в отработавших газах автобуса с дизельным двигателем.
Основы теории движения автомобиля Управление автомобилем в сложных Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной местности Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью движения Приемы и техника безопасного и экономичного вождения автомобиля автомобилем в различных дорожно-транспортных ситуациях сповышенной опасностью Правовая ответственность водителя Оказание первой медицинской помощи* Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии. Возмещение ущерба, причиненного во
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения «устройства для проведения искусственного дыхания»); изо рта в нос.
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
со стажем
1. Ознакомление с органами управления, контрольно-измерительными приборами и устройствами автобуса. Обучение приемам действия педалями и рычагами управления. Подготовка автобуса к работе. Пуск и остановка двигателя
2. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Приемы торможения.
3. Повороты и развороты в движении
4. Движение задним ходом
5. Проезд ворот
6. Остановка автобуса в заданном месте
7. Вождение автобуса по дорогам с малой интенсивностью движения
8. Вождение автобуса по дорогам с интенсивным движением
9. Движение на буксире
10. Вождение в различных условиях 20/10 городского движения 50/16 Примечание. В знаменателе указано время на обучение вождению в Цель занятий: научить пользоваться органами управления и контрольными приборами, подготавливать автобус к работе, проверять его техническое состояние перед выездом, выявлять неисправности, угрожающие безопасности движения, пускать и останавливать двигатель безопасными приемами (на измерительными приборами и устройствами автобуса. Обучение приемам действия педалями и рычагами управления. Подготовка автобуса к работе. Пуск и остановка двигателя. Ознакомление с внешним и внутренним оборудованием автобуса. Рабочее место водителя. Подгонка сиденья по росту. Правильное положение за рулем. Обзор дороги с рабочего места. Приемы пользования зеркалами заднего вида.
Ознакомление с расположением и назначением органов управления (основных и вспомогательных). Приемы пользования стеклоочистителями и Ознакомление с назначением, расположением и показаниями контрольных Приемы пользования рукояткой управления дверью салона. Применение микрофона радиоусилительной установки. Регулирование силы звука Ознакомление с комплектом инструмента и принадлежностей на автобусе, их назначение и применение (медицинской аптечкой, огнетушителем и др.).
Обучение действиям органов управления при наблюдении за дорогой:
перевод рычага коробки передач из нейтрального положения в рабочее на действия педалями сцепления, дросселей, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие троганию автобуса с места;
включение и выключение указателя поворота;
действия педалями сцепления, дросселей, тормоза, рычагами коробки передач и стояночного тормоза, соответствующие остановке автобуса; включение приемы действия органами управления автобуса при гидромеханической Заправка автобуса. Проверка укомплектованности автобуса инструментом и принадлежностями. Проверка технического состояния автобуса, выявление неисправностей, угрожающих безопасности движения. Устранение несложных Подготовка к пуску двигателя. Проверка положения рычагов коробки передач и стояночного тормоза. Установка рукоятки воздушной заслонки в положение пуска (при необходимости). Включение зажигания. Пуск двигателя рукояткой, безопасное положение руки на рукоятке. Прогрев двигателя.
Цель занятий: привить учащимся первоначальные навыки управления Задание 2 . Движение по прямой с переключением передач в восходящем и Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, последовательный переход на высшую передачу с выдержкой рычага в Движение строго по прямой на увеличенных дистанциях, выравнивание Остановка автобуса с соблюдением требований безопасности. Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в восходящем порядке и движения по прямой. Закрепление навыков плавного торможения. Приемы Трогание с места, интенсивный разгон на коротких дистанциях, переход на высшую передачу. Движение по прямой с увеличением и уменьшением скорости включение сцепления, перевод рычага коробки передач в нейтральное положение, кратковременное отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей для увеличения числа оборотов вала двигателя с отпускание педали сцепления с одновременным нажатием педали дросселей;
Изучение приемов разгона и переключения передач при движении по Изучение приемов экстренного торможения автобуса с выключением и без выключения педали сцепления. Изучение приемов торможения двигателем в Повторение упражнения для развития навыков переключения передач в Приемы движения с изменением скорости при гидравлической передаче.
Трогание с места. Переключение передач в восходящем порядке, движение Включение указателя поворота налево. Переход на промежуточную передачу. Поворот налево, движение прямо. Выключение указателя поворота.
Переход на высшую передачу, включение указателя поворота направо. Переход на промежуточную передачу. Поворот направо, движение прямо. Выключение Включение указателя поворота налево. Переход на промежуточную Переключение указателя поворота направо. Движение по кругу в правую Движение по прямой на высшей передаче. Включение указателя поворота налево, переход на промежуточную передачу, поворот налево под углом 90 .
Переключение указателя поворота направо. Поворот направо под углом 90 .
Остановка. Выключение указателя поворота.
Переменное движение налево и направо под углом 90 с применением сигнализации.
Повороты налево и направо около препятствий с расчетом на прохождение Переменное движение налево и направо между препятствиями. Повторение упражнения для развития навыков выполнения поворотов автобуса, расчета движения и применения сигнализации. Приемы поворотов в движении при Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядке. Выбор места, удобного для разворота, Разворот на участке неограниченной ширины без применения и с применением заднего хода; обязательная сигнализация и торможение автобуса в Разворот на участке ограниченной ширины с применением заднего хода сигнализации, с обязательной остановкой перед поворотом налево. Приемы Задание 4. Движение задним ходом.
Трогание с места вперед. Движение по прямой с переключением передач в нисходящем порядке. Остановка автобуса, затормаживание стояночным тормозом. Проверка дороги позади автобуса. Включение передачи заднего хода.
Начало движения задним ходом с соблюдением требований безопасности.
Продолжение движения задним ходом по прямой; меры предосторожности.
Движение задним ходом по прямой с наблюдением за дорогой через заднее Движение задним ходом по прямой, повороты налево и направо с Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий Переменное движение задним ходом по "восьмерке". Движение задним ходом строго по прямой вдоль глухой стены. Остановка, отъезд от стены задним Приемы движения задним ходом при гидромеханической передаче.
Повторение упражнения для развития навыков движения задним ходом с Трогание с места. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и нисходящем порядках. Въезд в ворота передним и задним ходом из Въезд передним и задним ходом в ворота на прилегающей стороне.
Въезд передним и задним ходом в ворота на противоположной стороне с Выезд из ворот задним ходом с соблюдением мер предосторожности и Приемы въезда и выезда из ворот при гидромеханической передаче.
Повторение упражнения для развития навыков въезда в ворота и выезда из ворот передним и задним ходом с применением сигнализации и с соблюдением нисходящем порядках. Остановка автобуса у тротуара. Остановка автобуса:
дверью кабины против указанного мастером или выбранного учащимся на краю обочины.
Въезд в гараж передним и задним ходом, установка автобуса на место Приемы остановки автобуса на заданном месте при гидромеханической Повторение упражнения для развития навыков остановки автобуса на заданном месте в различных условиях, применение сигнализации и соблюдения требований безопасности. Аварийные ситуации при остановках автобуса и меры Цель занятия: определить подготовленность учащихся к вождению автобуса на улицах и дорогах, обратив особое внимание на умение учащихся выявлять неисправности автобуса, с которыми запрещен выезд, пускать двигатель, выполнять основные приемы вождения, применять установленную сигнализацию, Тема 3 . Обучение на дорогах с постепенным усложнением условий Цель занятий: привить навыки вождения, соблюдения правил безопасности в различных условиях движения, научить проверять техническое состояние Задание 7. Вождение автобуса по дорогам с малой интенсивностью Выезд на улицы города (населенного пункта) с малой интенсивностью движения. Следование за транспортными средствами на безопасных дистанциях.
Остановки у тротуара и начало движения Умение руководствоваться дорожными знаками, указателями, линиями разметки проезжей части. Внимательность и осторожность в местах выхода пешеходов на проезжую часть (на пешеходных переходах). Меры предосторожности при проезде остановок общественного транспорта. Изменение направления движения. Въезд в переулки, повороты, выезд из переулка. Развороты без применения и с применением заднего хода.
Въезд в ворота передним и задним ходом, выезд из ворот. Встречный разъезд в узких проездах с соблюдением мер предосторожности. Обгон с соблюдением Меры предосторожности при приближении к перекрестку. Быстрое глазомерное определение главной улицы и безопасности проезда. Проезд нерегулируемых перекрестков неравнозначных улиц. Практическое изучение правил проезда нерегулируемых перекрестков при видимости менее 20 м.
Остановка (при сигнале, запрещающем движение) перед регулируемым перекрестком. Повороты на перекрестках. Проезд перекрестков при наличии на них трамвайных путей и движении трамвая. Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение Остановка на обочине и начало движения. Встречный разъезд на узких дорогах. Движение на поворотах с ограниченной обзорностью. Движение на подъемах и спусках, остановки и продолжение движения на подъемах и спусках.
Движение по мостам и путепроводам. Проезд железнодорожных переездов со шлагбаумом и без шлагбаума. Проезд пересечения дорог нерегулируемых и регулируемых. Заправка автобуса на АЗС. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Практическое закрепление Задание 8. Вождение автобуса по дорогам с интенсивным движением.
Выезд на улицы с интенсивным движением. Остановка у тротуара и продолжение движения. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон различных транспортных средств.
Проезд пешеходных переходов. Проезд остановок общественного транспорта.
Совместное движение с трамваем, троллейбусами, другими автобусами, легковыми такси и прочими транспортными средствами. Переход и проезды с односторонним движением, выезд на улицы с двухсторонним движением.
Движение по бульварным проездам. Повороты и развороты. Въезд в ворота и выезд из ворот. Проезд арок. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях.
Умение руководствоваться дорожными знаками, линиями разметки, сигналами светофоров и регулировщиков. Меры предосторожности и обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Практическое закрепление правил Перестроение для движения в рядах, повороты на перекрестках.
Проезд перекрестков с регулированием движения трехсекционными светофорами, светофорами с дополнительными секциями, регулировщиками.
Проезд регулируемых бульварных пересечений. Меры предосторожности при появлении транспортного средства, подающего специальный сигнал. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Движение через перекрестки совместно с трамваями, троллейбусами, другими автобусами и прочими Выезд из города (населенного пункта) на автомобильные дороги.
Практическое закрепление правил остановки и стоянки на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд со второстепенной дороги на главную. Движение на пересечениях в разных уровнях. Движение на закруглениях с виражами и без них, на подъемах и спусках, по мостам, путепроводам, в тоннелях, под мостами, путепроводами. Обгон. Встречный разъезд в местах сужений дороги. Встречный разъезд на поворотах. Обеспечение безопасности пешеходов, велосипедистов. Умение руководствоваться дорожными знаками, разметкой проезжей части, сигналами светофоров и регулировщиков.
Приемы соединения автобуса жесткой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Буксировка автобуса на жесткой сцепке по прямой, на поворотах, подъемах и спусках. Въезд в ворота и выезд из ворот. Остановка у тротуара (на Приемы соединения автобуса гибкой сцепкой с соблюдением требований безопасности. Обозначение гибкой сцепки. Проверка надежности соединения.
Буксировка автобуса на гибкой сцепке в прямолинейном направлении, на поворотах. Остановка у тротуара (на обочине). Снятие гибкой сцепки. Меры Цель занятия: определить навыки учащихся в вождении автобуса на дорогах с интенсивным движением, умение проверять его техническое состояние на Задание 10. Вождение в различных условиях городского движения Вождение по дорогам. Вождение в темное время суток, в различных условиях освещенности. Вождение на крутых подъемах и спусках, по мостам, Вождение по улицам и дорогам с многорядным интенсивным движением, на сложных перекрестках с развязкой в разных уровнях.
Соблюдение требований безопасности. Особенности движения автобуса в сложных метеорологических условиях (дождь, туман, снегопад, гололед, изморозь и т. д.). Аварийные ситуации и возможные оптимальные решения.
Вождение автобуса по действующим городским автобусным маршрутам в светлое время суток и с наступлением темноты с выполнением учебного расписания.
Изучение опасных мест на маршрутах.
Подъезд и отъезд от мест посадки и высадки пассажиров с открытием и закрытием дверей салона, наблюдением с помощью зеркал за ходом окончания выхода пассажиров из автобуса и посадкой пассажиров в автобус.
Соблюдение требований, обязательных при перевозках пассажиров в автобусе без кондуктора: объявление по микрофону остановочных пунктов, предупреждение пассажиров о соблюдении правил проезда и провоза багажа в автобусе, мерах предосторожности при выходе из автобуса на дорогу и т. п.
Включение и выключение освещения и отопительной системы салона.
Цель занятия: определить подготовленность учащихся к самостоятельной работе за рулем автобуса - умение технически правильно и безошибочно управлять автобусом, выполнять правила безопасности в различных условиях Особое внимание обращается на точное соблюдение правил движения, Проверку технического состояния и укомплектованности автобуса,
3. Движение по прямой с переключением передач в восходящем и
4. Выбор ряда. Перестроение, следование в транспортном потоке с
6. Остановка у перекрестка. Движение через перекресток в прямом направлении. Повороты на перекрестке, в том числе с пересечением трамвайных
7. Движение и остановка на подъеме. Продолжение движения на подъеме и
8. Разворот в узком проезде с применением заднего хода (без заезда в
9. Движение задним ходом строго по прямой на расстоянии не менее 100 м.
10. Въезд в ворота задним ходом. Выезд из ворот передним ходом.
12. Проверка навыков вождения автобуса в сложных дорожных условиях (скользкое покрытие, крутые повороты, подъемы и спуски, на мостах и путепроводах; в тоннелях, на железнодорожных переездax и т. п.).
13. Проверка навыков вождения автобуса на территории предприятия:
Проверка действий, обязательных для водителя при бескондукторном ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "D" НА КАТЕГОРИЮ "В"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "D" на категорию "В"
* Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 10 часов.
Управление автомобилем в сложных метеорологических Управление автомобилем на безопасного и экономичного Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, особенно детей. Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на мостах, в тоннелях и на других опасных участках дорог.
Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в дорожно-транспортном происшествии. Возмещение ущерба, причиненного во
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения «устройства для проведения
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
- 19. Погрузка пострадавших в:
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
** Полнота отработки темы 3 определяется климатическими и дорожными Тема 1. Подготовка к выезду. Маневрирование в ограниченных проездах Проверка технического состояния автомобиля. Размещение на рабочем Разгон, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке, остановка перед линией "Стоп". Различные способы торможения.
Повороты налево и направо около препятствия.
Движение по извилистой дороге между препятствиями с постепенным увеличением скорости движения. Отработка техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о положении управляемых колес.
Движение задним ходом по прямой с использованием зеркал заднего вида.
Остановка. Движение задним ходом с поворотами налево и направо с применением установленной сигнализации. Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий. Движение по габаритному коридору (туннелю) передним и задним ходом. Постановка автомобиля передним и задним ходом на место стоянки, в бокс. Постановка к платформе задним бортом.
Развороты без применения и с применением заднего хода. Въезд в ворота передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом.
Выезд на дороги. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон транспортных средств. Проезд пешеходных переходов, остановок общественного транспорта. Повороты и развороты. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях. Перестроение, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков, регулируемых светофорами и регулировщиками. Остановка и стоянка на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд с второстепенной дороги на главную. Встречный Проезд железнодорожных переездов. Движение на крутых поворотах.
Движение на крутых подъемах и спусках. Движение по песку, вязкому грунту.
Вывод забуксовавшего или застрявшего автомобиля с использованием подручных материалов, противобуксовочных средств и самовытаскивателей. Трогание с места на скользких участках дороги. Управление автомобилем на скользкой дороге. Стабилизация автомобиля при сносе, заносе. Различные способы
1. Контроль технического состояния автомобиля перед выездом.
2. Трогание с места, разгон до высшей передачи, переход до низшей
3. Остановка на подъеме, начало движения.
4. Вождение в транспортных потоках на дорогах с соблюдением дистанции
5. Подача автомобиля под погрузку-разгрузку, в зону обслуживания и на ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ КАТЕГОРИИ "D" НА КАТЕГОРИЮ "С"
Примерный учебный план переподготовки водителей транспортных средств категории "D" на категорию "С"
* Экзамен по вождению автомобиля проводятся за счет часов, отведенных ** Вождение проводится вне сетки учебного времени в объеме 10 часов.
в различных дорожно- транспортных ситуациях с повышенной опасностью Силы, действующие на автомобиль. Расположение центра тяжести автомобиля. Влияние размещения и крепления груза в кузове на центр тяжести автомобиля. Сцепление колес с дорогой. Скорость движения. Торможение автомобиля. Остановочный и тормозной путь. Устойчивость и управляемость Устойчивость автомобиля против бокового скольжения (снос, занос) и Тема 2. Управление автомобилем в сложных метеорологических условиях Особенности управления автомобилем при снегопаде, оттепели, гололеде.
Приемы управления автомобилем на скользкой дороге (торможение, вывод из заноса, трогание с места, соблюдение безопасной дистанции и интервала и др.).
загородных условиях. Приемы вождения автомобиля в густом тумане, во время пыльных бурь и снежных метелей. Вождение в дождь и изморозь.
Особенности управления автомобилем в ночное время и в сложных Подготовка автомобиля к эксплуатации в сложных метеорологических Тема 3. Управление автомобилем на горных дорогах и пересеченной Особенности автомобильных дорог в горной и пересеченной местности.
Влияние габаритов автомобиля при движении на поворотах горных дорог.
Возможность заноса во время движения и торможения при выполнении поворотов. Опасность снижения тормозной силы, удерживающей автомобиль на уклоне при включенном стояночном тормозе, по мере падения давления воздуха в тормозной системе с пневматическим приводом. Необходимость использования упоров под колеса. Движение по колеям, дороге с неровным поперечным Тема 4. Управление автомобилем на дорогах с большой интенсивностью зависимости от времени срабатывания тормозов различных транспортных Особенности выполнения поворотов и разворотов. Учет габаритов при маневрировании, остановке и постановке на стоянку. Важность прогнозирования развития дорожно-транспортных ситуаций для избежания нештатных режимов движения. Необходимость контроля и оценка обстановки на дороге.
Тема 5. Приемы и техника безопасного и экономичного вождения Актуальность проблемы экономии топливно-смазочных материалов.
Влияние неисправностей системы питания двигателя и электрооборудования на топливную экономичность. Правила экономичного и безопасного управления при разгоне, установившемся движении, замедлении, выбор передачи и оптимальной скорости движения. Регулировка тормозной системы автомобиля и Тема 6. Приемы безопасного управления автомобилем в различных Умение водителей предвидеть развитие дорожно-транспортных ситуаций, принимать решения (предупреждающие и оперативные) и правильно действовать Ситуационный анализ возможных дорожно-транспортных происшествий в зависимости от поведения других водителей, велосипедистов, пешеходов, Приемы управления автомобилем, обеспечивающие безопасное движение на крутых поворотах, подъемах и спусках, железнодорожных переездах, на Приемы экстренного торможения. Действия водителя при опасности заноса.
Тематика занятий составляется в учебной организации и зависит от необходимости доведения до обучаемых происшедших изменений и дополнений к действующим Правилам дорожного движения. Кроме того, учитывается состав учебной группы, профессиональная подготовленность, просьбы и пожелания совершения дорожно-транспортных происшествий. Понятия и виды правонарушений и правовая ответственность. Понятия и виды административных правонарушений. Органы, налагающие административные взыскания, порядок их исполнения. Рассмотрение дел об административных правонарушениях. Порядок обжалования постановлений по делам об административных правонарушениях.
Материальная ответственность за причиненный ущерб. Уголовная ответственность за автотранспортные преступления. Понятия и признаки преступления. Отличие преступлений от иных правонарушений. Состав преступления. Основания привлечения к уголовной ответственности.
Обстоятельства, смягчающие и отягощающие ответственность. Понятия и цели наказания. Отличие уголовного наказания от административного. Виды наказаний. Понятия и виды автотранспортных преступлений. Характеристика автотранспортных преступлений. Уголовно-правовые последствия совершения автотранспортных преступлений. Ответственность за извлечение нетрудовых Гражданская ответственность за причинение вреда. Понятие о гражданской ответственности. Основания для гражданской ответственности. Понятие вины в Понятие №"источник повышенной опасности".
1. Техника очищения ротовой полости и восстановления проходимости изо рта в рот (с применением и без применения «устройства для проведения
- прижатие артерии: плечевой, подколенной, бедренной, сонной;
- наложение жгута-закрутки с использованием подручных средств;
- максимальное сгибание конечности в суставе (коленном, локтевом);
15. Транспортная иммобилизация с использованием подручных средств и
17. Техника извлечения и укладывания на носилки пострадавших с
20. Техника закапывания капель в глаза, промывания глаз водой.
Тема 1. Подготовка к выезду. Маневрирование в ограниченных проездах Проверка технического состояния автомобиля. Размещение на рабочем Разгон, движение по прямой с переключением передач в восходящем порядке, остановка перед линией "Стоп". Различные способы торможения.
Повороты налево и направо около препятствия. Движение по извилистой дороге между препятствиями с постепенным увеличением скорости движения. Отработка техники руления, обеспечивающей сохранение обратной связи о положении Движение задним ходом по прямой с использованием зеркал заднего вида.
Остановка. Движение задним ходом с поворотами налево и направо с применением установленной сигнализации. Повороты налево и направо при движении задним ходом около препятствий. Движение по габаритному коридору (туннелю) передним и задним ходом. Постановка автомобиля передним и задним ходом на место стоянки, в бокс. Постановка к платформе задним бортом.
Развороты без применения и с применением заднего хода. Въезд в ворота передним и задним ходом. Выезд из ворот передним и задним ходом.
Выезд на дороги. Движение в транспортном потоке с соблюдением безопасных интервалов и дистанций. Обгон транспортных средств. Проезд пешеходных переходов, остановок общественного транспорта. Повороты и развороты. Движение на мостах, путепроводах и в тоннелях. Перестроение, повороты на перекрестках. Проезд перекрестков, регулируемых светофорами и регулировщиками. Остановка и стоянка на автомобильных дорогах. Съезд на второстепенную дорогу. Выезд с второстепенной дороги на главную. Встречный Проезд железнодорожных переездов. Движение на крутых поворотах.
Движение на крутых подъемах и спусках. Движение по песку, вязкому грунту.
Вывод забуксовавшего или застрявшего автомобиля с использованием подручных материалов, противобуксовочных средств и самовытаскивателей. Трогание с места на скользких участках дороги. Управление автомобилем на скользкой дороге. Стабилизация автомобиля при сносе, заносе. Различные способы
1. Контроль технического состояния автомобиля перед выездом.
2. Трогание с места, разгон до высшей передачи, переход до низшей
5. Вождение в транспортных потоках на дорогах с соблюдением дистанции
6. Подача автомобиля под погрузку-разгрузку, в зону обслуживания и на Приложение 2 к Правилам подготовки водителей Лицевая сторона Свидетельство об окончании курсов обучения Оборотная сторона (оқыту ұйымының атауы) (наименование учебной организации)
Куәлік Свидетельство
Сериясы В N 0000000 Серия В N 0000000 Азамат(ша)__________________ Выдано гр. ______________________ (тегі, аты, әкесінің аты,) (фамилия, имя, отчество)
____ ж. "__" ______________ в том, что он(а) обучался(обучалась)
____ ж. "__" ______________ с "__" ______________ ____ г.
аралығында ________________ по "__" ______________ ____ г.
бағдарламасы бойынша оқығаны ________________________________ және бітіру емтихандарында и на выпускных экзаменах согласно ______ж. "_" ______________ протоколу N ________________ N ______ хаттамаға сәйкес от "__" ______________ ____ г.
мынадай бағалар ("қанағатта- нарлық", "жақсы", "өте жақсы") получил следующие оценки алғаны жөнінде берілді. ("удовлетворительно", "хорошо", "отлично")
Қүрылғы және техникалык Устройство и техническое қызмет көрсету______________ обслуживание ____________________ Жолда жүру кауіпсіздік Правила и основы безопасности негізі мен ережерлерінен ____ движения _______________________ Практикалық жүргізу__________ Практическое вождение ___________ Емтихан комиссиясының Председатель экзаменационной төрағасы________________ комиссии _________________________ Оқыту ұйымының басшысы Руководитель ______________ учебной организации ______________ М.О. М.П.
____________________________ Выдано водительское удостоверение ____________________________ серии _______ N __________________ ____________ жол полициясы Дорожной полицией сериясы______ N ___________ _________________________________ жұргізуші куәлігін берді. "___" _______________ ____ г.
___ ж. "__" ________________ М.П. ____________ М.О. ____________ (подпись)
(қолы)
Свидетельство об окончании курсов обучения является документом строгой отчетности, для регистрации наносится типографским способом серия, состоящая из букв А, В, С, Д, Е, Т и порядковый номер. На развороте свидетельство покрыто защитной сеткой розового цвета, с левой стороны текст на государственном языке, с правой текст на русском. Размер свидетельства: - в развернутом виде - 160х110 см, - по линии сгиба - 80х110 см.
Приложение 3 к Правилам Учебная организация Путевой лист N____ Автомобиль технически ___________________ на учебный автомобиль исправен, выезд разрешаю _________________ "__" _______ __ г. Механик _______________ Адрес____________ (подпись)
Телефон _________ Марка _____________ Автомобиль в технически Планируемое время: Государственный N __ исправном состоянии принял Выезда из парка __ ч. ___ мин. Мастер _____________ Мастер _______________ Возвращение в ( подпись)
парк
__ ч. ___ мин.
Медицинский осмотр Показания спидометра: Фактическое время:
прошел при выезде из парка выезда из парка _ч. _ мин.
__________________ ____ км возвращения в парк (подпись, фамилия и при возвращении в парк _ ч. _ мин.
инициалы) ____ км
Задание мастеру
Горючее
Отметки о простоях
Фамилия
N упра-
Причина
Время учебной и ини- жнения простоя в простоя группы циалы парке и обучаю- щегося Наличие в баке ___ л Получено:
1. _____ л
2. _____ л
(подпись)
Остаток горючего в баке по окончании ____ л Дополнительное задание Отметка о контрольных мастеру звездах в учебной организации, парк М.П. Руководитель учебной организации _____________________ Фами- Начало Конец Всего Прой- Оценка Под- Учеб- лия и упра- дено успева- пись ной иници- жне- тий км.
емости уча- груп- алы щего- пы учаще- ся гося ч./ мин.
(про- пи- сью)
Мастер _________________________ Результаты работы Часы Пробег (км)
Расход горючего
В
В дви-
Прос-
В том о
В том числе
П
Фак-
Эко- п н жении тои числе по б но- е а техничес- щ чес- мия р ким неис- и ные ные с я правностям й без гру- д м груза зом с х т в Заместитель руководителя учебной организации Главный бухгалтер _________________ подпись)
Приложение 4 к Правилам (наименование учебной организации)
Приказ
" ___ " _______________ _____ г. N _____ О зачислении на обучение В соответствии с Планом подготовки водителей транспортных средств на _____ учебный год приказываю:
1. Сформировать учебную группу N ______ по подготовке (переподготовке) водителей транспортных средств категории " ___ " в составе:
Фамилия,
Число,
Домашний адрес, п/п
Имя, Отчество месяц и год телефон рождения Иванов Иван г. Алматы Иванович ул. Правды 13, кв. 23 тел. 948-37-22
3. Начало обучения " ___ " ______________ _____ г.
4. Конец обучения " ___ " ______________ _____ г.
5. Режим занятий ___________________________________ (дни и время проведения занятий)
6. Теоретические занятия - кабинет N _______________
7. Лабораторно-практические занятия по ТО автомобиля - лаборатория технического обслуживания - кабинет N ______________ Приложение 5 к Правилам Начальнику (Директору)
от гр. _______________________ (фамилия и инициалы)
Заявление
Прошу принять меня на обучение в группу подготовки (переподготовки)
водителей транспортных средств категории " ___ ". С режимом обучения согласен(а).
О себе сообщаю следующее:
(фамилия, имя, отчество)
Родился(ась)
(число, месяц, год)
Место рождения ________________________________________________ Паспорт серии ______________ N ______________ выдан____________ (кем и когда выдан)
Медицинская справка
(кем и когда выдана)
Место постоянного жительства (регистрации)__________________________________________________ (полный адрес)
Водительское удостоверение (при наличии):
серия ____, N ___________, категории __.
Телефоны: домашний _____________, рабочий _______________.
Образование
(какое образовательное учреждение, когда закончил и N аттестата (диплома)
Место работы ______________, занимаемая должность______________ Документ, подтверждающий стаж работы водителем транспортного средства категории ____________________________________________.
Я являюсь гражданином(кой) ____________________________________ (указать гражданство)
Ранее не имел(а) водительского удостоверения (при первоначальной подготовке);
не лишался(ась) права управления транспортными средствами;
не задерживался(ась) Дорожной полицией за управление транспортными средствам без водительского удостоверения.
" ____ " ____________ ____ г.
Примечание. Документами, подтверждающими стаж управления транспортными средствами могут быть выписки из трудовых книжек о работе водителем или приказов о закреплении конкретного транспортного средства, регистрационные документы на принадлежащие им транспортртные средства (доверенность и др.)
Приложение 6 к Правилам "___ " _____________ ___г. N ___ О выпуске учебной группы N ___ В соответствии с Планом подготовки водителей транспортных средств на ___ учебный год приказываю:
1. Считать закончившей обучение по программе подготовки (переподготовки) водителей транспортных средств категории " _____ " учебную группу N ______, обучавшуюся в период с " __ " ______ ___г. по " __ " _________ ___г.
в составе:
Результаты итоговой
Серия и N имя, аттестации свидетельства отчество УиТО ПДД АБ N 0000000
2. Результаты внутренних экзаменов утвердить.
3. Лицам, получившим по итогам внутренних экзаменов положительные оценки, выдать свидетельства об окончании обучения.
4. Указанную группу представить для сдачи квалификационного экзамена в РЭО ДП.
Приложение 7 к Правилам Начальнику РЭО Прошу зарегистрировать учебную группу N ___ по обучению водителей транспортных средств категории "______"
Адрес_____________________________________________, телефон______________ Начало занятий ______, окончание занятий _________ Преподаватели:
1. По устройству и техническому обслуживанию автотранспортных средств __________________________________________ образование___________________, специальность_________________
2. По правилам и основам безопасности дорожного движения наличие водительского удостоверения_____________________________________
3. По оказанию медицинской помощи Мастер производственного обучения вождению:
1. __________________________, образование__________________ стаж работы __ лет водителем автотранспортных средств категории ________, свидетельство на право обучения серии__ N____ от " __ "______ __ г.
Список учащихся
Место п/
Имя, месяц
(водительское жительства Отчество и год удостоверение, серия, N, кем выдано, дата выдачи, категория автотранспортного средства)
Руководитель учебной организации _________________ М.П.
" ____ " ____________ ___ г.
В графе 4 для лиц, подготавливаемых на водителя автотранспортного средства, указывается образование, а для водителей, переподготавливаемых на другие категории автотранспортных средств, - водительское удостоверение.
Приложение 8 к Правилам Индивидуальная книжка учета обучения вождению автотранспортных средств хранения и ведения
1. Книжка выдается обучающемуся при зачислении в учебную организацию и хранится у него до окончания обучения.
2. Без предъявления книжки обучающийся к занятиям не допускается.
3. На каждом занятии книжка предъявляется мастеру производственного обучения вождению, который записывает в соответствующих графах время фактического обучения и оценку обучающемуся, ставит свою подпись.
4. Обучающийся должен беречь книжку и аккуратно содержать ее.
5. По окончании обучения книжка сдается в учебную часть учебной организации.
(фамилия, имя, отчество обучающегося)
Учебная группа N ________ Обучение начато " ___ " ________ 19____ г.
Обучение закончено " ___ " ________ 19____ г.
Мастер производственного обучения вождению ___________________ Автотренажер: марка ________, тип ________ Учебные автотранспортные средства: марка ________, гос. N _____ марка ________ ,гос. N _____ Место для Заместитель руководителя учебной организации фотографии учреждения ______________________ "___"________ 19_____ г.
I. Учет обучения на автотренажерах и вождения Да- Наименова- Кол-во часов Оце- Подписи та вления ние упраж- нка По про- выпол- Мастер Обучаю- нения по грамме нено программе Количество строк по числу упражнений по соответствующей программе II. Учет выполнения работ по техобслуживанию Контрольные Выполнено осмотры, Мастера Обучающегося Ежедневно ТО III. Контрольные проверки Дата Краткое содержание Подпись записей проверяющего IV. Внутренний экзамен по вождению 1 этап практического экзамена Номера Итоговая Подпись, фамилия упражнений оценка экзаменатора Штраф- баллы Номера упражнений 2 этап практического экзамена Номер Штрафные баллы маршрута V. Всего затрачено на обучение ______ час.
Из них на автотренажерах ____ ч. и на вождение автотранспортных средств ___ч., в т.ч.:грузового__, легкового___, автобуса__, автопоезда ___.
Внутренний экзамен по вождению сдал(а)/не сдал(а).
Дано дополнительно на вождение _____ ч.
Заместитель руководителя Учебной организации _______________ М.П. " ___ " _________ ____ г.
После дополнительного вождения внутренний экзамен сдал(а).
Приложение 9 к Правилам Методика проведения квалификационного экзамена по практическому вождению автомобиля
1. Квалификационный экзамен по практическому вождению автомобилем (далее - экзамен) проводится с целью определения возможности выдачи кандидатам в водители водительских удостоверений.
2. Экзамен в общем виде состоит из двух этапов практического экзамена (первый этап - на закрытой от движения площадке или автодроме, второй этап - на испытательном маршруте в условиях реального дорожного движения).
3. Каждая из частей экзамена оценивается независимо друг от друга по следующей системе: положительная оценка - "СДАЛ", отрицательная - "НЕ СДАЛ". Положительная оценка, полученная на первом этапе практического экзамена, считается действительной в течение срока действия положительной оценки, полученной на теоретическом экзамене. В случае если кандидат в водители получил отрицательную оценку за какую-либо из частей экзамена, пересдача ранее сданных частей экзамена не требуется.
4. Оценки, полученные кандидатом в водители в протокол экзамена.
5. Практический экзамен принимается на транспортном средстве (далее - ТС) той категории, на право управления которой будет выдаваться водительское удостоверение:
1) "А" - на двухколесных мотоциклах без бокового прицепа;
2) "В" - на автомобилях, разрешенная максимальная масса которых не превышает 3500кг. и число сидячих мест которых, помимо сиденья водителя, не превышает 8, способных по своим техническим характеристикам развивать скорость, по крайней мере, 100 км/ч;
3) "С" - на грузовых автомобилях с разрешенной максимальной массой свыше 7000 кг.;
4) "D" - на автобусах, вместимость которых не менее 28 сидячих мест и длина не менее 7 м.;
5) "Е" - на составах ТС, тягачом у которых является ТС следующей категории:
"В" - с прицепом, разрешенная максимальная масса которого более 1000 кг., а разрешенная максимальная масса состава транспортных средств превышает 3500 кг.;
"С" - с полуприцепом или прицепом, имеющим не менее двух осей с расстоянием между ними более 1 м.;
"D" - на сочлененном автобусе.
2. Проведение практического экзамена на закрытой от движения площадке или автодроме (первый этап)
6. Экзамен проводится с целью проверки у кандидатов в водители навыков управления ТС конкретной категории и определения возможности допуска ко второму этапу экзамена, в условиях реального дорожного движения, вынесения решения о возможности выдачи водительского удостоверения.
7. При проведении первого этапа практического экзамена у кандидата в водители проверяются соответствующие действия, умение и навыки:
1) пользования механизмами управления ТС;
2) зеркалами заднего вида;
3) трогания с места;
4) маневрирования в ограниченном пространстве передним и задним ходом;
5) построения оптимальной траектории маневра;
6) оценки дистанции, интервала, габаритных параметров ТС;
7) переключения передач;
8) остановки в обозначенном месте;
9) постановки ТС на стоянку параллельно краю проезжей части;
10) въезда в бокс задним ходом;
11) разворота на 180 передним и задним ходом в ограниченном пространстве;
12) управления одной рукой мотоциклом;
13) движения мотоцикла по колейной доске;
14) управление мотоциклом на малой скорости;
15) движения состава ТС по прямой задним ходом;
16) постановки состава ТС задним бортом к платформе.
8. Первый этап практического экзамена проводится на закрытой от движения площадке или автодроме (далее - площадка) по комплексам испытательных упражнений для конкретной категории ТС.
9. Комплексы испытательных упражнений содержат:
1) для кандидатов в водители ТС категории "А" 3 упражнения:
упражнение N 1 - "габаритный коридор", "габаритный полукруг", "разгон- торможение";
упражнение N 2 - "змейка", "колейная доска", "управление на малой скорости";
упражнение N 3 - "габаритная восьмерка".
При приеме экзамена на мотоцикле с боковым прицепом выполняется одно испытательное упражнение, включающее следующие элементы: "змейка" (шаг: 5 м., ширина коридора: 5 м.); "габаритная восьмерка" (наружный диаметр кольца: 8 м., расстояние между центрами колец: 6,5 м.); "разгон-торможение";
2) для кандидатов в водители ТС категории "В", "С" и "D" три варианта по три упражнения:
вариант 1: упражнение N 4 - "остановка и трогание на подъеме";
упражнение N 5 - "параллельная парковка задним ходом"; упражнение N 6 - "змейка";
вариант 2: упражнение N 4 - "остановка и трогание на подъеме";
упражнение N 5 - "параллельная парковка задним ходом"; упражнение N 7 - "разворот";
вариант 3: упражнение N 4 - "остановка и трогание на подъеме";
упражнение N 6 - "змейка"; упражнение N 8 - "въезд в бокс".
Вариант, по которому будет приводиться экзамен, выбирается экзаменатором и объявляется кандидатам в водители непосредственно перед началом практического экзамена.
3) для кандидатов в водители ТС категории "Е" ("В+Е", "С+Е", "D+Е") 2 упражнения:
упражнение N 9 - "постановка к платформе задним бортом";
упражнение N 10 - "прямолинейное движение задним ходом".
10. Для адаптации к экзаменационному ТС (в случае, если подготовка проводилась на другом ТС) кандидату в водители предоставляется право осуществить пробную поездку в пределах площадки продолжительностью не более 2 мин. При этом в экзаменационном ТС должен присутствовать его собственник (за исключением ТС категории "А"). Ошибки, допущенные в ходе пробной поездки, не протоколируются и не влияют на результат экзамена.
После выполнения пробной поездки кандидат в водители может заявить о своей неготовности и отказаться от сдачи экзамена. В этом случае ее выполнение не засчитывается в качестве попытки сдачи практического экзамена.
3. Организация проведения экзамена
11. Форма проведения экзамена - индивидуальная. Экзамен может приниматься как от одного, так и от нескольких кандидатов в водители.
12. Первый этап практического экзамена проводится одним из двух методов:
1) один кандидат в водители выполняет в определенной последовательности все упражнения, предусмотренные комплексом. В этом случае кандидат в водители, не останавливая двигатель, информирует экзаменатора об окончании выполнения одного упражнения и о готовности к выполнению следующего;
2) несколько кандидатов в водители поочередно выполняют одно упражнение, предусмотренное комплексом, и затем приступают к выполнению следующего упражнения.
Метод проведения экзамена выбирается в зависимости от материально- технического оснащения экзаменационного подразделения, обустроенности и размеров площадки, количества экзаменаторов, экзаменуемых и используемых экзаменационных ТС.
13. Последовательность выполнения упражнений, предусмотренных комплексом для конкретной категории ТС, определяется экзаменатором.
14. Упражнения NN 1-4 выполняются только на ТС с механической трансмиссией.
15. ТС должно соответствовать требованиям ПДД и Основных положений по допуску ТС к эксплуатации.
Перед началом выполнения упражнения ТС должно быть установлено в предстартовой зоне, двигатель - прогрет и остановлен, рычаг коробки переключения передач - в нейтральном положении, стояночный тормоз - включен.
16. Экзамен проводится на площадке, удовлетворяющей следующим требованиям:
1) площадка должна быть обустроена в соответствии со схемами упражнений (приложение 2);
2) для упражнения N 4 "Остановка и трогание на подъеме" использование колейной эстакады не допускается;
3) наклонный участок должен иметь продольный уклон в пределах 8-16 % включительно;
4) покрытие площадки (в т.ч. наклонного участка) должно иметь устойчивые во времени ровность и шероховатость поверхности;
5) коэффициент сцепления колеса с покрытием площадки (в том числе наклонного участка) должен быть не ниже 0,4.
17. Не допускается проведение экзамена:
1) в случае если ТС не отвечает требованиям, изложенным в пункте 15 настоящей Методики;
2) в случае если площадка не отвечает требованиям, изложенным в пункте 16 настоящей Методики.
18. Контроль при выполнении упражнений осуществляется экзаменатором визуально или с помощью технических средств.
Для оказания помощи при проведении экзамена могут привлекаться представители образовательных, автотранспортных организаций, военных комиссариатов и других организаций (далее - помощник).
4. Проведение экзамена
19. Экзаменатор знакомит кандидата в водители с формой, методом, порядком проведения экзамена, системой оценки и предлагает выполнить в определенной последовательности упражнения, предусмотренные комплексом для конкретной категории ТС.
20. По командам экзаменатора кандидат в водители занимает место в экзаменационном ТС, осуществляет подготовку к движению и выполняет упражнение.
21. При проведении экзамена экзаменатор контролирует ход выполнения задания, ведет хронометраж времени, подает команды кандидату в водители, классифицирует с помощью контрольной таблицы и фиксирует в экзаменационном листе ошибки, суммирует количество набранных кандидатом в водители штрафных баллов и выставляет оценку за выполнение каждого упражнения и экзамена в целом. Экзаменатор обеспечивает соблюдение общих требований безопасности на площадке при проведении экзамена.
5. Система оценки
22. Итоговая оценка выставляется на основании оценок за выполнение всех упражнений, предусмотренных комплексом для конкретной категории ТС.
23. Правильность выполнения задания каждого упражнения оценивается по системе: положительная оценка "ВЫПОЛНИЛ", отрицательная - "НЕ ВЫПОЛНИЛ".
Для каждого упражнения определен перечень типичных ошибок, которые делятся на грубые, средние и мелкие. В соответствии с этой классификацией за совершение каждой ошибки кандидату в водители начисляются штрафные баллы:
за грубую - 5, за среднюю - 3, за мелкую - 1.
Контрольные таблицы, включающие перечни типичных ошибок и шкалы штрафных баллов за допущенные ошибки, приведены в приложении 2 к Методике проведения первого этапа практического экзамена. Оценка "ВЫПОЛНИЛ" выставляется, когда кандидат в водители при выполнении упражнения не допустил ошибок или сумма штрафных баллов за допущенные ошибки составляет менее 5.
Оценка "НЕ ВЫПОЛНИЛ" выставляется, когда сумма штрафных баллов за допущенные ошибки составляет 5 или более.
24. Итоговая оценка "СДАЛ" за первый этап практического экзамена выставляется, когда кандидат в водители получил оценку "ВЫПОЛНИЛ" за все упражнения, предусмотренные комплексом для конкретной категории ТС.
Итоговая оценка "НЕ СДАЛ" выставляется, когда кандидат в водители получил оценку "НЕ ВЫПОЛНИЛ" за два упражнения из всех, предусмотренных комплексом, или отказался от выполнения одного упражнения.
25. В случае, когда кандидат в водители получил оценку "НЕ ВЫПОЛНИЛ"
за одно упражнение из всех, предусмотренных комплексом, ему предоставляется возможность повторно выполнить это упражнение. Номер упражнения, выполняемого повторно, указывается в экзаменационном листе.
26. При положительном результате повторного выполнения упражнения за первый этап практического экзамена кандидату в водители выставляется итоговая оценка "СДАЛ", при отрицательном - "НЕ СДАЛ".
6. Проведение практического экзамена в условиях реального дорожного движения (второй этап)
27. Экзамен проводится с целью проверки у кандидатов в водители навыков самостоятельного управления ТС конкретной категории в условиях реального дорожного движения и вынесения решения о возможности выдачи ему водительского удостоверения.
28. При проведении второго этапа практического экзамена у кандидатов в водители проверяется умение применять и выполнять требования ПДД по следующим разделам:
1) общие обязанности водителей;
2) применение специальных сигналов;
3) сигналы светофоров и регулировщиков;
4) применение аварийной сигнализации и знака аварийной остановки;
5) начало движения, маневрирование;
6) расположение транспортного средства на проезжей части;
7) скорость движения;
8) обгон, встречный разъезд;
9) остановка и стоянка;
10) проезд перекрестков;
11) пешеходные переходы и остановки маршрутных транспортных средств;
12) движение через железнодорожные пути;
13) приоритет маршрутных транспортных средств;
14) пользование внешними световыми приборами и звуковыми сигналами.
29. Второй этап практического экзамена проводится на испытательном маршруте (далее - маршрут).
Необходимое количество маршрутов определяется с учетом местных условий. На каждый маршрут оформляется маршрутная карта форматом А4 и присваивается порядковый номер. Все маршруты утверждаются начальником УДП ДВД областей, городов Астаны, Алматы.
30. Маршрут должен содержать определенный набор элементов улично- дорожной сети, дорожных знаков и дорожной разметки, а также предусматривать возможность выполнения кандидатом в водители обязательных действий по заданию экзаменатора с соблюдением ПДД.
7. Организация проведения экзамена
31. Форма проведения экзамена - индивидуальная.
При проведении экзамена в экзаменационном ТС должны находиться кандидат в водители и экзаменатор. Допускается также присутствие собственника ТС либо его представителя (далее - собственник ТС).
В случае присутствия на экзамене собственника ТС целесообразно, чтобы при движении по маршруту он находился на сидении, с которого осуществляется доступ к дублирующим органам управления ТС.
32. Второй этап практического экзамена проводится одним из двух методов:
1) несколько кандидатов в водители поочередно осуществляют поездки по одному маршруту;
2) несколько кандидатов в водители осуществляют поездки по нескольким маршрутам одновременно.
Метод проведения экзамена выбирается в зависимости от количества маршрутов, количества экзаменаторов, экзаменуемых и используемых Для оптимизации временных затрат на проведение экзамена целесообразно, чтобы каждый из маршрутов начинался и заканчивался в одном и том же месте.
33. Маршрут и последовательность выполнения заданий в процессе движения по маршруту определяются экзаменатором.
34. ТС должно соответствовать требованиям ПДД и Основных положений Перед началом экзамена ТС должно быть установлено экзаменатором или собственником ТС в начале маршрута, двигатель - прогрет и выключен, рычаг коробки переключения передач - на нейтральном положении, стояночный тормоз
- включен.
35. Маршрут должен обеспечить возможность выполнения кандидатом в водители следующих заданий экзаменатора:
1) проезд регулируемого перекрестка;
2) проезд нерегулируемого перекрестка равнозначных дорог;
3) проезд нерегулируемого перекрестка неравнозначных дорог;
4) левые, правые повороты и разворот;
5) перестроение в рядах на участке дороги, имеющей две и более полосы для движения в одном направлении;
6) обгон;
7) движение с максимальной разрешенной скоростью;
8) проезд пешеходных переходов и остановок маршрутных ТС;
9) торможение и остановку при движении на различных скоростях, включая экстренную остановку.
Маршрут должен учитывать особенности выполнения вышеперечисленных действий на ТС различных категорий.
36. Продолжительность экзамена на маршруте должна быть не менее 20 минут, однако экзамен может быть прекращен досрочно - после получения кандидатом в водители оценки "НЕ СДАЛ".
В случае выполнения кандидатом в водители всех заданий экзаменатора, предусмотренных пунктом 35 настоящей Методики, допускается сокращение продолжительности экзамена.
37. Не допускается проведение экзамена в следующих случаях:
1) ТС не отвечает требованиям, изложенным в пункте 34 настоящей Методики;
2) маршрут не отвечает требованиям, изложенным в пунктах 29, 30
3) пользование участками дорог на маршруте угрожает безопасности
8. Проведение экзамена
38. Экзаменатор знакомит кандидата в водители с формой и методом проведения экзамена, системой оценки, порядком и последовательностью выполнения заданий на маршруте.
Экзаменатор указывает в экзаменационном листе номер маршрута.
39. По команде экзаменатора кандидат в водители занимает место водителя в экзаменационном ТС, осуществляет подготовку к движению и начинает движение по маршруту, следуя указаниям экзаменатора.
40. При движении по маршруту экзаменатор подает команды кандидату в водители, контролирует правильность выполнения заданий, классифицирует и фиксирует в экзаменационном листе допущенные ошибки, суммирует количество набранных кандидатом в водители штрафных баллов и выставляет итоговую оценку за экзамен.
Команды кандидату в водители подаются экзаменатором четко и своевременно. Команды развернуться или остановиться подаются в следующей форме: "Выберите место для остановки и остановитесь" или "Выберите место для разворота и развернитесь".
Кандидат в водители по предложению экзаменатора самостоятельно определяет оптимальный порядок действий.
Запрещается провоцировать кандидата в водители к каким-либо действиям в нарушение требований ПДД.
При возникновении угрозы безопасности движения с целью предотвращения возникновения дорожно-транспортного происшествия экзаменатор или собственник ТС (при его присутствии) незамедлительно вмешивается в процесс управления экзаменационным ТС.
41. Экзаменационный лист с результатами экзамена подписывается экзаменатором.
9. Система оценки
42. Второй этап практического экзамена в итоге оценивается по системе:
положительная оценка "СДАЛ", отрицательная - "НЕ СДАЛ".
43. Для оценки экзамена определен перечень типичных ошибок, которые делятся на грубые, средние и мелкие. В соответствии с этой классификацией за совершение каждой ошибки кандидату в водители начисляются штрафные баллы:
44. Оценка "СДАЛ" выставляется, когда кандидат в водители во время экзамена не допустил ошибок или сумма штрафных баллов за допущенные ошибки составила менее 5. В противном случае кандидату в водители выставляется оценка "НЕ СДАЛ".
Приложение 10 к Правилам Протокол экзамена (лицевая сторона)
ПЕРВЫЙ ЭТАП ПРАКТИЧЕСКОГО ЭКЗАМЕНА Дата ________ Подпись, фамилия Итоговая оценка ЭКЗАМЕНА (оборотная ПРОТОКОЛ сторона)
ВТОРОЙ ЭТАП ПРАКТИЧЕСКОГО ЭКЗАМЕНА Типичные ошибки Шкала Отметки экзаменатора штраф- ных баллов Маршрут за N___ ошибки А. Грубые Не предоставил преимущество в водителям ТС, имеющим такое право (создал помеху)
движении пеше- ходам и (или)
велосипедистам, право Выехал на полосу встречного движения или на трамвайные пути Проехал на запрещающий сигнал светофора или регулировщика Не выполнил требования знаков приоритета, запрещающих и предписывающих Пересек стоп-линию (разметка 1.12)
при наличии знака 2.5 или при запрещающем сигнале светофора (регулировщика)
Нарушил правила обгона разворота Перед поворотом направо, налево или разворотом не занял соответствующее положение на проезжей части проезда Превысил установленную скорость движения Не принял возможных мер к снижению скорости, вплоть до полной остановки, при возникновении опасности для Действие или бездействие кандидата в водители, вызвавшее необходимость вмешательства в процесс экзаменацион- ным ТС с целью предотвращения возникновения Б. Средние остановки Не подал сигнал световым указа- телем поворота перед началом перестроением, поворотом (разворотом)
информационно- указательных знаков, дорожной разметки (кроме разметки 1.3,
1.12 Приложения 2 к ПДД)
Не использовал в установленных случаях аварий- ную сигнализа- цию или знак аварийной Выехал на перекресток при образовавшемся заторе, создав препятствие для движения ТС в поперечном направлении В. Мелкие Не пристегнул ремень безопасности Несвоевременно подал и выключил сигнал поворота расположения ТС на проезжей части Выбрал скорость движения без учета дорожных и метеороло- гических условий Двигался без необходимости со слишком малой скоростью Резко затормозил при отсутствии необходимости пользования внешними световыми приборами и звуковыми сигналами Невнимателен по отношению к другим ТС Неуверенно пользуется органами управления ТС, не обеспечивает плавность Не пользуется зеркалами заднего вида Допустил полную или частичную блокировку колес средства при выполнении экстренного торможения Иные нарушения Итого штрафных Приложение 11 к Правилам Комплекс испытательных упражнений для проведения первого этапа практического экзамена 1. Упражнение N 1 "Габаритный коридор", "габаритный полукруг", "разгон-торможение" (схема 1)
1. Содержание:
Движение в "габаритном коридоре", подача рукой сигнала левого поворота (разворота), движение по траектории "габаритный полукруг", переключение передач при движении по прямой с низшей на высшую и с высшей на низшую, подача рукой сигнала торможения, остановка перед линией "СТОП".
2. Задание кандидату в водители:
1) по команде экзаменатора кандидат в водители должен:
занять место на мотоцикле в предстартовой зоне;
подготовиться к движению;
запустить двигатель;
занять исходную позицию перед линией "СТАРТ";
включить ближний свет фары.
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
трогание с места в стартовых воротах;
движение в "габаритном коридоре", заблаговременную (до проезда середины коридора) подачу рукой сигнала левого поворота (разворота);
движение по траектории "габаритный полукруг";
движение по прямой, переключение передач с низшей на высшую и с высшей на низшую;
подачу рукой сигнала торможения, плавное торможение, остановку на расстоянии не более 0,4 м. перед линией "СТОП".
3) после остановки мотоцикла кандидат в водители должен:
включить нейтральную передачу;
выключить свет фары;
заглушить двигатель;
спешиться с мотоцикла;
установить мотоцикл в предстартовую зону.
3. Действия экзаменатора:
Экзаменатор контролирует правильность выполнения задания с использованием контрольной таблицы N 1 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны старта, разгона, торможения, остановки, а его помощник - зону "габаритного коридора" и "габаритного полукруга".
Контрольная таблица N 1 Шкала штрафных баллов за ошибки Отклонился от заданной траектории движения Сбил элементы разметочного оборудования или пересек линию горизонтальной разметки площадки Коснулся ногой поверхности площадки при выполнении упражнения не подал рукой сигнал левого поворота (разворота)
Остановился на расстоянии более 0,4 м. перед линией "СТОП" или пересек ее При трогании с места в стартовых воротах двигатель заглох
-подал рукой сигнал левого поворота (разворота) после проезда середины "габаритного коридора"
не переключил передачу с низшей на высшую или с высшей на низшую не включил нейтральную передачу после остановки при работающем двигателе Произвел резкое торможение (блокировка колеса) перед линией "СТОП"
не включил ближний свет фары
2. Упражнение N 2 "змейка", "колейная доска", "движение с малой скоростью" (схема 2)
4. Содержание:
Движение по траектории "змейка", движение по "колейной доске", движение на малой скорости.
5. Задание кандидату в водители:1) по команде экзаменатора кандидат в водители должен:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
движение по траектории "змейка", объезжая первый конус справа;
движение по "колейной доске";
движение в "габаритном коридоре" с малой скоростью за время не менее 5 с.;
остановку перед линией "СТОП";
заглушить двигатель; спешиться с мотоцикла;
6. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 2 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны старта, "габаритного коридора" для движения с малой скоростью, остановки, хронометрирует время движения в "габаритном коридоре", а его помощник - зону "габаритной змейки", "колейной доски", подает сигнал к началу хронометража времени.
Контрольная таблица N 2 Шкала штрафных баллов за ошибки Сбил элементы разметоч- ного оборудования или пересек линию горизон- тальной разметки площадки Коснулся ногой поверх- ности площадки при выполнении упражнения
-пересек линию "СТОП"
Не выполнил временной норматив при движении в "габаритном коридоре" с малой скоростью Не включил нейтральную передачу после остановки при работающем двигателе Не включил ближний свет
3. Упражнение N 3 "Габаритная восьмерка" (схема 3)
7. Содержание:
Движение по траектории "габаритная восьмерка".
50. Задание кандидату в водители:
по команде экзаменатора кандидат в водители должен:
включить ближний свет фар;
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
движение по траектории "габаритная восьмерка";
остановку перед линией "СТОП".
8. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 3 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны остановки, "габаритной восьмерки", а его помощник - зону старта.
Контрольная таблица N 3 Сбил элементы разметочно- го оборудования или тальной разметки площадки Коснулся ногой поверхнос- ти площадки при Пересек линию "СТОП"
4. Упражнение N 4 "Остановка и трогание на подъеме" (схема 4)
9. Содержание:
Движение по наклонному участку, остановка на наклонном участке перед линией "СТОП-1", трогание с места на наклонном участке, остановка перед линией "СТОП".
10. Задание кандидату в водители:
занять место в ТС;
запустить двигатель.
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
движение по наклонному участку;
остановку перед линией "СТОП-1" (вешкой) таким образом, чтобы все колеса автомобиля находились на наклонном участке;
фиксацию ТС в неподвижном состоянии (стояночным или рабочим тормозом);
трогание с места на наклонном участке, не допуская отката ТС назад более чем на 0,3 м.*;
* - Величина отката фиксируется следующим образом: после остановки ТС у линии "СТОП-1" на расстоянии 0,3 м от заднего бампера (борта)
устанавливается контрольная стойка. Если при трогании ТС на наклонном участке величина отката превысит 0,3 м, стойка будет сбита.
после остановки ТС кандидат в водители должен:
включить стояночный тормоз;
покинуть транспортное средство.
11. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 4 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны старта, остановки перед линией "СТОП-1", фиксирует откат, а его помощник - зону остановки перед линией "СТОП".
Контрольная таблица N 4 Не зафиксировал ТС в неподвижном состоянии при остановке на наклонном участке Допустил откат ТС при трогании на наклонном участке более 0,3 м Пересек линию "СТОП" (по проекции переднего габарита ТС)
Пересек линию "СТОП-1" (по ТС) при остановке на наклонном участке При выполнении упражнения Не включил стояночный тормоз после остановки перед линией "СТОП"
5. Упражнение N 5 "Параллельная парковка задним ходом" (схема 5)
12. Содержание:
Постановка ТС на стоянку задним ходом параллельно воображаемому краю
13. Задание кандидату в водители:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
въезд в зону стоянки по заданной траектории;
остановку в зоне стоянки перед линией "СТОП";
после остановки ТС должно полностью оказаться в зоне стоянки, ограниченной стойками и прерывистой линией разметки;
3) после остановки ТС кандидат в водители должен:
14. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 5 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует положение ТС в зоне стоянки, а его помощник - зону старта.
Контрольная таблица N 5 баллов за Не пересек прерывистую линию (по проекции бокового габарита ТС)
Не смог въехать в зону стоянки при одноразовом включении передачи заднего хода тормоз после остановки в зоне стоянки
6. Упражнение N 6 "Змейка" (схема 6)
15. Содержание:
Проезд по траектории "змейка".
16. Задание кандидату в водители:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
движение по заданной траектории;
17. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 6 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны "змейки" и остановки, а его помощник - зону старта Контрольная таблица N 6
7. Упражнение N 7 "Разворот" (схема 7)
18. Содержание:
Разворот ТС на 180 градусов в ограниченном по ширине пространстве, остановка перед линией "СТОП".
19. Задание кандидату в водители: 1) по команде экзаменатора кандидат в
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
разворот по заданной траектории при одноразовом включении передачи заднего хода;
20. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 7 и выставляет оценку за упражнение.
Контрольная таблица N 7 штрафных Не смог развернуться при одноразовом включении передачи заднего хода
8. Упражнение N 8 "Въезд в бокс" (схема 8 для легкового автомобиля, схем 8- 1 для грузового автомобиля)
21. Содержание:
Въезд в бокс задним ходом.
22. Задание кандидату в водители:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
въезд в бокс по заданной траектории;
Въезд в бокс может осуществляться из исходного положения, как с правой, так и с левой стороны от бокса по выбору кандидата в водители.
23. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 8 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зону остановки перед линией "СТОП", положение ТС в боксе, а его помощник - зону старта.
Контрольная таблица N 8 не пересек линию "СТОП" (по при выполнении упражнения не смог въехать в бокс при не включил стояночный
9. Упражнение N 9 "Постановка к платформе задним бортом" (схема 9)
24. Содержание:
Постановка прицепа задним бортом к имитатору погрузочной платформы.
25. Задание кандидату в водители:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
трогание с места задним ходом в стартовых воротах;
въезд в "габаритный коридор" задним ходом;
подъезд задним бортом к имитатору погрузочной платформы (ряд стоек);
остановку на расстоянии не более 3 % длины автопоезда перед имитатором погрузочной платформы;
26. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 9 и выставляет оценку за упражнение.
В ходе выполнения упражнения экзаменатор контролирует зоны "габаритного коридора", остановки перед имитатором погрузочной платформы, а его помощник - зону старта.
Контрольная таблица N 9 более 1 м перед имитатором погрузочной платформы Не смог въехать в коридор при одноразовом включении передачи заднего хода более 3 % длины автопоезда но не более 1 м перед имитатором погрузочной платформы
10. Упражнение N 10 "Прямолинейное движение задним ходом" (схема 10)
27. Содержание:
Движение в "габаритном коридоре" задним ходом, остановка перед линией "СТОП".
28. Задание кандидату в водители:
2) по команде экзаменатора кандидат в водители должен выполнить:
движение по прямой в "габаритном коридоре" задним ходом;
29. Действия экзаменатора:
использованием контрольной таблицы N 10 и выставляет оценку за упражнение.
"габаритного коридора", остановки перед линией "СТОП", а его помощник - зоны "габаритного коридора", старта.
Контрольная таблица N 10 Не смог проехать габаритный коридор при одноразовом включения передачи заднего Не пересек линию "СТОП" (по Приложение 12 к Правилам Протокол N _____ экзаменационной комиссии Экзаменационная комиссия в составе:
председателя
(должность, фамилия, инициалы)
и членов___________________________________________________ провела " __ " ____ __ г. экзамен учебной группы N _____ окончившей обучение по программе Преподаватель учебной группы Мастера производственного обучения вождению ______________ Оценки Серия и NN Расписка в экзаменаци- получении онной комиссии по предметам Предложения и замечания комиссии ________________________ Председатель экзаменационной комиссии _____________ Члены экзаменационной комиссии _____________ Печать учебной организации К руководству и обучающему составу учебной организации, осуществляющей подготовку и переподготовку водителей транспортных средств, относятся: руководители, председатели экзаменационных комиссий, преподаватели и мастера производственного обучения.