Қазақша:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Министерство здравоохранения Республики министрлігі Қазақстан Республикасының Туризм және спорт жөнiндегi Казахстан агенттiгi төрағасының 2004 жылғы 3 наурыздағы N 06-2-2/73, Денсаулық сақтау министрiнiң 2004 жылғы 1 наурыздағы N 203 Бірлескен бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2004 жылғы 29 наурызда тіркелді. Тіркеу N 2775.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2023 жылғы 2 қарашадағы № 279 және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 6 қарашадағы № 161 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бірлескен бұйрығымен Барлық туристiк инфрақұрылым объектiлерiнде мүгедектігі бар туристердiң демалысын қамтамасыз ету үшiн техникалық және санитарлық жағдайларды сақтау нормалары мен талаптарын бекiту туралы
1. Қocа берiлiп отырған Барлық туристiк инфрақұрылым объектiлерiнде мүгедектігі бар туристердiң демалысын қамтамасыз ету үшiн техникалық және санитарлық жағдайларды сақтау нормалары мен талаптары бекiтiлсiн.
2. Осы нормалар мен талаптар Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде тiркелген күнiнен бастап күшiне енедi.
агенттігі Төрағасының міндетiн атқарушы денсаулық сақтау министрi «Барлық туристiк инфрақұрылым объектiлерiнде мүгедек туристердiң демалысын қамтамасыз ету үшiн техникалық және санитарлық жағдайларды сақтау нормалары мен талаптарын бекiту туралы»
Қазақстан Республикасы агенттiгi Төрағасының 2004 жылғы 3 наурыздағы № 06-2-2/73 және 2004 жылғы 1 наурыздағы № 203 бiрлескен бұйрығымен бекітілген Барлық туристiк инфрақұрылым объектiлерiнде мүгедектігі бар туристердiң жағдайларды сақтау нормалары мен талаптары
1. Барлық туристiк инфрақұрылым объектiлерiнде мүгедектігі бар туристердiң демалысын қамтамасыз ету үшiн техникалық және санитарлық жағдайларды сақтау нормалары мен талаптары (бұдан әрi – нормалар) меншiк нысанына қарамастан, қызметi мүгедектігі бар туристердiң демалысы үшiн барлық туристiк инфрақұрылым (бұдан әрi – объектiлер) түрлерiнiң ғимараттарын жобалаумен, салумен, қайта жаңартумен және пайдаланумен байланысты заңды және жеке тұлғаларға арналған.
2. Осы нормалар мен талаптарда мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:
1) туризм – туристің тұрақты тұрғылықты жерін ауыстыруға байланысты емес саяхатта уақытша болуы;
2) мүгедектігі бар адам – тұрмыс-тіршілігінің шектелуіне және оны әлеуметтік қорғау қажеттігіне әкеп соқтыратын, ауруларға, мертігулерге (жаралануға, жарақаттарға, контузияларға), олардың зардаптарына, кемістіктерге байланысты организм функциялары тұрақты бұзылып, денсаулығы нашарлаған адам;
3) пандус – жолдың көлденең бетінің бір деңгейінен екіншісіне, оның ішінде кресло-арбамен ауысуға арналған қозғалыс бағыты бойынша тегіс көлбеуі бар құрылыс.
3. Туристiк демалысқа тiреу-қозғалыс аппараты бұзылған және ауыратын, оның iшiнде кресло-арбамен немесе басқа да көмекшi құралдардың көмегiмен қозғалатын; көзi нашар көретiн және естуi нашар, оның iшiнде жетекшi-иттiң көмегiмен ілесіп жүретін, мүгедектіктің нақты түрі көрсетілген тұлға үшін оның қауiпсiздiгi туралы медициналық қорытындысы бар мүгедектігі бар адамдарға рұқсат етiледi.
2-тарау. Аумаққа қойылатын талаптар
4. Мүгедектігі бар туристер үшiн туристiк объектiлер жеке ұйымдар түрiнде болуы немесе тұрғындар үшiн туристiк объектiнiң құрамына кiруi мүмкiн.
Туристiк объектiлер мүгедектігі бар балаларға, үлкендерге немесе аралас, оның ішінде отбасы демалысына да арналуы мүмкiн.
5. Объектiлер оқшауланған учаскелерде, көгалдандырылған аудандарда, тұрғын үй корпустарынан магистралды көшелердiң қызыл сызығына дейінгі ара қашықтық кемiнде 30 метр болатын жерлерде орналасуға тиiс.
6. Объектiлердiң учаскелерiнде қажеттi жүрiп-тұратын жерлерi бар тұрғын үй, бақ-парк, спорттық дене шынықтыру қоғамдық және шаруашылық аймақтар көзделуге тиiс. Учаскеде оған функционалдық байланысы жоқ объектiлердi орналастыруға тыйым салынады. Туристiк объектiлердiң жер учаскесi кемiнде 1,6 метр болатын биiктiкте қоршалуға тиiс.
7. Мүгедектігі бар адамдардың учаскелерде қауiпсiз және кедергiсiз қозғалысы үшiн тиiстi алаңмен ғимаратқа кiруi; туристiк серуенге және бағытқа шығатын учаске алаңы ыңғайлы жайғасуға тиiс. Көзi нашар көретiн, көзi көрмейтiн және естiмейтiн туристер үшiн учаскелер жарықтық, түрлi-түстi, фактуралық (жүрiп өткенше) дыбыстық бағдарлар жүйесiмен жабдықталуға тиiс.
8. Қоғамдық пайдалану орындары, үйлер мен ғимараттар, туристік және серуендеу маршруттары ақпараттық белгi жүйесiмен жабдықталуға тиiс, ол мыналарды:
1) үйлер мен ғимараттардың кiре берiсiнде, туристiк бағыттың басында, барысында және аяғында, демалыс үшiн жабдықталған алаңдардың, қоғамдық көлiк аялдамаларының, автотұрақтың, сервистiк құрылғылар мен автоматтардың жанында және аумағында орнатылған, түсiнуге жеңiл көрсеткiштердi;
2) маршруттардың жолында және жаяу жүргiншiлер жолында құрылыс кедергiлерiнiң, қауiптi учаскелердiң бар екендiгі туралы, сондай-ақ қозғалыс бағытының кенеттен өзгеретiн жерiнде немесе ылдый жерлерде ескерту белгiлерiн;
3) тәулiк уақыты, әр түрлi бағыттағы объектiлердің орналасқан жерлерi мүгедектігі бар адамдардың қатысуымен өткiзiлетiн жоспарланған iс-шаралар, сервистiк құрылғылар мен автоматтарды пайдалану ережелерi туралы мәлiметтер бар ақпараттық стендiлер мен қондырғыларды қамтиды.
9. Объектiлердiң аумағында аллеяның, жолдардың, ашық алаңдар мен функционалдық аймақтардың үздiксiз жүйесi көзделуге тиiс, онда мүгедектігі бар туристердiң қозғалысы (серуенi) үшiн жақсылап жабдықтау құралдары арқылы жағдайлар жасалынады және үнемi қолдап отырылады.
10. Ағаштар мен бұталы өсімдiктер бордюрлiк тастан немесе бордюрсiз жүргiншiлер жолының шетiнен кемiнде 0,9 метр қашықтықта орналастырылуға тиiс. Көгалдандыру үшiн биiктiгi 0,5 метр аласа және 1,1 метр биiк бұталы өсiмдiктердi пайдалануға рұқсат етiлмейдi. Көгалдандыру үшiн тiкенек өсiмдiктердi пайдалануға тыйым салынады. Ағаш көшеттерiн бүкiл аумаққа еркiн шолу бағдарын қамтамасыз ету үшiн аллея және кiшiгiрiм топтар түрiнде отырғызу керек.
11. Тротуарлық плиткалар немесе жаяу жүретiн жолдардың басқа да бүркеншiктерi (бортик немесе бордюр болмаған кезде) жердiң үстiңгi қабатынан кемiнде 2,5 сантиметр биiктiкте қалануға тиiс. Адамдар жүретiн жолдарда ағаштар, бағаналар, шағын сәулет нысандары орналасқан жағдайда, арнаулы түрлi-түстi белгiсi бар қоршаулы бордюрлер немесе бұталы өсiмдiктерден, шөп гүлзәрлерiнен жасалған «жұмсақ бөгеттер», жұмыр тастардан төсенiштер салыну керек. Көздерi нашар көретiндер бөгеттiң бар екендiгi туралы ескертiлуге тиiс белгiлер кемiнде 1,5-2,0 метр ара қашықтықта көзделуге тиiс.
12. Жаяу жүретiн жолдар мен тротуарлардың енi кресло-арбалармен екi жақты қозғалыс кезiндегi қауiпсiздiгi үшiн кемiнде 1,8 метр болуға тиiс.
13. Жаяу жүретiн жолдар мен тротуарлардың ұзына бойы – 5%-тен, көлденеңi – 2%-тен аспауға тиiс. Егер рельефтiң шарттары бойынша көрсетiлген шектеулердi қамтамасыз ету мүмкiн болмаған жағдайда, ылдыйды бойлай көлденең алаңдар орналастыра отырып, кемiнде 12 метр созылатын жолға ұзындықты 10 %-кe дейiн көбейтуге рұқсат етiледi, кресло-арбаларды пайдаланатын мүгедектігі бар адамдар үшiн арнаулы жолдарды немесе пандустарды қарастыру керек.
14. Тротуарлар мен жаяу жүретiн жолдардың бүркемелерi тайғанақтауға жол бермейтiн қатты және төзiмдi материалдардан жасалуға тиiс. Себiндi, шамадан тыс кедiр-бұдырланған немесе құрылыс материалдарын пайдалануға тыйым салынады. Бетон плиталарынан жасалған бүркенiштер биiктiгi жағынан ысырылып төгiлмеуге тиiс, плиталар арасындағы жiктердiң енi 1,5 cантиметр аспауға тиіс.
15. Тротуарлар мен жаяу жүретiн жолдардың бүркенiштерi айналадағы жердiң бетiнен түсi мен материалы жағынан ерекше болуға тиiс. Тротуарлар мен жаяу жүретiн жолдардың жиегiнде (бойында) қозғалыс бағыттарының көрсеткiштерi болуға тиiс. Олар тротуарлардың деңгейiнен 10 сантиметр шығып тұратын бордюрлiк тастан жасалынады.
16. Парк аллеялары мен жолдарға жанасып жатқан және демалысқа о арналған алаңдарда орындықтар орнатылуға, ал кресло-арбалардағы мүгедектігі бар адамдар үшiн қосымша бос жер (алаң) бөлiнуге тиiс. Орындықтарды аллеяның бойын жағалай орналастыру кезiнде аллеяның бойында кемiнде 0,9 метр және қақ ортасында 1,2 метр және аллеяның немесе жолдың ось сызығына 45 жоғары бұрыштық орындықтарды орналастыру кезiнде 1,5 метр және 1,6 метр болатын бос кеңiстiк болуға тиiс.
17. Көзi нашар көретiн мүгедектігі бар адамдар үшін жаяу жүретiн жолдар дыбыстық және шолу ақпараттарымен сүйемелденуге тиiс. Көзi көрмейтiндер үшiн сезiм ақпараттары тротуарларға орналастырылады және жiңiшке таяқпен немесе аяқты тигiзу арқылы сезiледi.
18. Жарық беретiн құрылғылар, фонарлар, жер бетiндегi судың ағуына арналған су тартқыштар мен торлар жаяу жүретiн жолдың бiр жағына орнатылуы керек.
19. Көпшiлiк болатын қоғамдық орындардағы негiзгi жаяу жүретiн жолдардың бойында бір-бірінен 400 метрден аспайтын ара қашықтықта орындықтары мен таксофондары бар демалыс алаңдары орналастырылуға тиiс.
20. Көпшiлiк пайдаланатын жерлерде орналасқан таксофондардың кемiнде бiреуi алаңның бүркенiш деңгейiнен 0,8 метрден артық болмайтын биiктiкке орнатылуға тиiс.
21. Почта жәшiгiнiң қабылдау ойығының деңгейiн жаяу жүретiн жолдың үстiнен 1,3 метрден артық болмайтын биiктiкке орналастыру керек.
22. Жағажайда көлеңкелi қалқасы бар және өте биiк емес сәндi қоршалған шағын учаскелер жабдықталуға тиiс. Учаскелер қатты бүркенiшi бар, енi кемiнде 65 сантиметр болатын суға жалғасатын жолмен қосылуға тиiс.
23. Суға түсу кезiнде және шомылатын аймақта биiктiгi 90 сантиметр болатын және мүгедектігі бар адамдардың суға толық батуына жеткiлiктi ұзындықта тiреуiш тұтқасы қондырылуы керек. Шомылатын аймақтағы судың түбi балдырлардан, iрi тастардан тазартылуға тиiс және топырақты болуы керек.
24. Қоғамдық әжетханалар кресло-арбалардағы мүгедектігі бар адамдар оңай және кедергiсiз жете алатындай аумақта орналастырылуға тиiс. Қоғамдық әжетханалардағы кiреберiстерде табалдырықтар болмау керек.
25. Аумақ таза ұсталынуға тиiс, қоқыстарды жинауға арналған урналар орналастырылады. Қыста аумақ қардан және мұздан тазартылуға, жазда суарылуға тиiс. Қақпағы бар қоқыс жинағыштар ғимараттан 25 метр қашықтықта цементтен немесе асфальттан бүркенiшi бар немесе кемiнде 1,5 метр биiктiкте қоршалған алаңда орналастырылуға тиiс. Қоқысты шығару 213 көлемде толған кезде, тәулiгiне бiр рет жүзеге асырылады.
3-тарау. Ғимаратқа қойылатын талаптар
26. Туристiк инфрақұрылымдардың қоғамдық үйлерi мен ғимараттары (қонақ үй, спорттық ғимараттар, көпшiлiк тамақтанатын кәсiпорындар, сауда орындары) қолданыстағы құрылыс нормалары мен ережелерiне, санитарлық нормалар мен ережелерге сәйкес келуге тиiс.
Мүгедектігі бар туристерге арналған барлық бөлмелер бiр қабатты ғимараттарда немесе көп қабатты ғимараттың бiрiншi қабатында орналастырылуға тиiс. Кресло-арбалармен қозғалатын мүгедектігі бар адамдарға арналған бөлмелерде пандустар болуға тиiс. Жетектеп жүретiн иттерi бар көздерi көрмейтiн мүгедектігі бар адамдар үшiн иттердi ұстауға арналған орындар көзделуге тиiс.
27. Объектiнiң ғимаратында қолданыстағы құрылыс нормалары мен ережелерiне және санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларға сәйкес шаруашылық ауыз суы және ыстық су, жылу, жарық канализация болуға тиіс.
28. Сатыларда кемiнде үш басқыш болуға тиiс. Сатылар саңылаусыp, тегiс, томпақ, шығыңқы жерсiз, үстiңгi қабаты бұдырмақты болуға тиiс. Басқыштың қабырғасы 5 cантиметрден артық болмайтын радиуста жұмырлау болуға тиiс.
Қабырғаға жанаспайтын иiрiлмелi басқыштың екi алаңша арасындағы бөлiгiнiң қапталындағы жиегiнде аяқтың, таяқтың, балдақтың тайып кетпеуiн болдырмау үшiн биiктiгi кемiнде 2сантиметр болатын бортиктер болуға тиiс. Сатылар үшiн шығыңқы жерлердiң енi кемiнде 40 cантиметр, басқыштар өрiнiң биiктiгi 12 сантиметрден артық болмауға тиiс.
29. Соқырлар мен көзi нашар көретiндер үшiн жоғарыға көтерiлетiн және төменге түсетiн сатылар, сатылардың бiрiншi және соңғы басқыштарының тұтқалары кедiр-бұдырлы етiп жасалынуға және қарама-қарсы түстермен белгiленуге тиiс.
30. Пандустың әрбiр өрiнiң басына және аяғына енi кемiнде пандустың енiндей және ұзындығы кемiнде 1,5 метр болатын көлденең алаңдар орналастыру керек. Пандус бағыты өзгерген кезде алаңның енi кресло-арбаның бұрылуына мүмкiндiктi қамтамасыз етуге тиiс.
31. Пандус пен алаңның сыртқы қапиталының жиегi бойынша биiктiгi кемiнде 5 сантиметр болатын бортиктер көзделуге тиiс.
32. Пандустың екi жағында немесе мүгедектігі бар туристердiң қозғалуына арналған иiрiлмелi басқыштың екi алаңша арасындағы бөлiгiнде тұтқасы бар биiктiгi кемiнде 0,9 метр болатын қоршау көзделуге тиiс. Мұндай жағдайларда тұтқалар екi жақты көзделуi керек, бiреуi биiктiгi кемiнде 0,7 және 0,9 метр болатын жасы үлкен мүгедектігі бар туристерге арналған тұтқа, екiншiсi биiктiгi 0,5 метр болатын мектеп жасына дейiнгi балаларға арналған тұтқа. Тұтқалардың ұзындығы пандустың немесе сатылар бөлiгiнiң ұзындығынан үлкен болуға тиiс, олардың әрбiр жақтары кемiнде 0,3 метр болады. Тұтқалар диаметрi кемiнде 3 сантиметр болатын және 5 сантиметр артық болмайтын дөңгелектеп қиылуға немесе қалыңдығы 4 сантиметр артық болмайтын тiкбұрыштап қиылуға тиiс.
33. Мүгедектігі бар туристерге арналған үйлер мен ғимараттарға кiреберiстер атмосфералық жауын-шашыннан қорғалуы керек және кiреберiсте мөлшерi кемiнде 1,0x,5 метр болатын құрғататыны бар және жергiлiктi климаттық жағдайларға байланысты жылытатыны бар алаңдар көзделуге тиiс.
34. Бөлмелердiң, санитарлық-тұрмыс үйлерiнiң есiктерi ойығының енi кемiнде 1,2 метр болуға тиiс. Үйлердiң кiре берiсi автоматты түрде ашылатын және жабылатын, не ысырылмалы есiктермен жабдықталуға тиiс, дәлiздерде мүгедектігі бар адамдардың жүрiп-тұруы үшiн қабырғаны бойлай тұтқалар жасалынады.
35. Душқа түсетiн бөлмеде еденнiң деңгейiнен 90-130 сантиметр биiктiкте тiк тұтқа, ал ваннаға түсетiн бөлмеде ваннаны пайдалану үшiн көлденең тұтқа
36. Көпшiлiк пайдаланатын әжетханаларда кресло-арбамен қозғалатын мүгедектігі бар адамдар үшiн қабырғаға құрастырылған қапсырма темiр түрiндегi арнаулы құрылғылармен жабдықталған кемiнде бiр кабина болуға тиiс.
Кабиналардың енi кемiнде 1,65 метр және тереңдiгi кемiнде 1,8 метр болуға тиiс.
37. Автокөлiкте (автобус, шағын автобус), темiр жол көлiгiнде арбалармен қозғалатын мүгедектігі бар адамдарды көтеруге, тасымалдауға және одан шығаруға арналған арнаулы құрылғылар болуға тиiс.
Туристiк үлгiдегi темiр жол вагонында арбадағы мүгедектігі бар жолаушыларға арналған орындар вагонға кiреберiсте орнатылуға тиiс. Купе бiр орындық немесе екi орындық (жоғары төсекке мүгедектiгі бар адамды сүйемелдеп жүретiн тұлғаны орналастыра отырып) болуға тиiс және тұтқалармен жабдықталуы керек.
38. Аялдама пункттерiнiң алаңшаларында турникеттармен, платформалармен, пандустармен жабдықталған және ақпараттық белгiмен қамтамасыз етiлген мүгедектігі бар адамдарға арналған арнаулы аймақтар болуға тиiс. Отырғызатын аймақтың енi кемiнде 1,5 метр болуға тиiс. Отырғызатын платформаның биiктiгi автокөлiк құралы еденiнiң деңгейiнде болуға тиiс.
39. Әуежай, темiр жол вокзалдарының және автовокзалдардың ғимараттары мүгедектігі бар адамдар үшiн арнаулы жабдықталған кiреберiстерiмен қамтамасыз етiлуге және тиiстi белгiмен және символмен қамсыздандырылуға
40. Вокзалдардың перрондары мүгедектігі бар адамдарды отырғызу орындарына және олардың бағдарларына кедергiсiз тәсiлдердi қамтамасыз етуге тиiс. Аса қауiптi аймақтар арнаулы қоршаулармен, ескерту символдарымен, фактуралық-ақпараттық төсенiштермен, ал қажет болған кезде жарықтық және дыбыстық сигналдарымен жабдықталуға тиiс.
41. Темiр жолдар арқылы өткелдер арнаулы төсенiш төселген пандустармен жабдықталуға тиiс. Өткелдiң енi кемiнде 1,5 метр болуға тиiс. Темiр жол рельсiнiң көтерiңкi бөлiгi өткелдiң бүркенiшiнен 45 миллиметрден аспауға тиiс.
4-тарау. Персоналға қойылатын талаптар
42. Стационарлық туристiк объектiлерде мүгедектігі бар туристерге дәрiгерлiк медициналық көмек көрсету үшiн медикаменттермен жабдықталған медициналық пункттер болуға тиiс. Туристiк жорықтар кезiнде топтарды медицина қызметкерлерi алып жүруге тиiс.
43. Мүгедектігі бар туристерге қызмет көрсететiн барлық персонал халықтың санитарлық-эпидемиологиялық игiлiгi саласындағы уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiпте жұмысқа қосылар кезде алдын ала және одан әрi кезеңдiк медициналық тексеруден өтуге мiндеттi. Әрбiр қызметкерде медициналық тексерудiң нәтижелерi мен гигиеналық оқудан өткенi туралы деректер жазылған жеке медициналық кiтапша болуға тиiс. Медициналық кiтапша жұмыс орынында сақталуға тиiс.
44. Барлық туристiк инфрақұрылым түрлерiнiң персоналы мүгедектігі бар туристердiң демалысын қамтамасыз ету жөнiнде арнаулы дайындықтан өтуге тиіс.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Министерство здравоохранения Республики министрлігі Казахстан Совместный приказ Председателя Агентства Республики Казахстан по туризму и спорту от 3 марта 2004 года N 06-2-2/73 и Министра здравоохранения Республики Казахстан от 1 марта 2004 года N
203. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 29 марта 2004 года N 2775. Утратил силу совместным приказом Министра туризма и спорта Республики Казахстан от 2 ноября 2023 года № 279 и Министра здравоохранения Республики Казахстан от 6 ноября 2023 года № 161 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования)
Об утверждении норм и требований соблюдения технических и санитарных условий для обеспечения отдыха туристов с инвалидностью на всех объектах туристской инфраструктуры
1. Утвердить прилагаемые Нормы и требования соблюдения технических и санитарных условий для обеспечения отдыха туристов с инвалидностью на всех объектах туристской инфраструктуры.
2. Настоящие нормы и требования вступают в силу со дня регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
И.о. Председателя по туризму и спорту Министр здравоохранения Республики Казахстан Утверждены совместным приказом Председателя Агентства от 3 марта 2004 года № 06-2-2/73 и Министра здравоохранения от 1 марта 2004 года № 203 «Об утверждении норм и требований соблюдения технических и санитарных условий для обеспечения отдыха туристов-инвалидов на всех объектах туристской инфраструктуры»
Нормы и требования соблюдения технических и санитарных условий для обеспечения отдыха туристов с инвалидностью на всех объектах
Глава 1. Общие положения
1. Нормы и требования соблюдения технических и санитарных условий для обеспечения отдыха туристов с инвалидностью на всех объектах туристской инфраструктуры (далее – нормы) предназначены для юридических и физических лиц, независимо от формы собственности, деятельность которых связана с проектированием, строительством, реконструкцией и эксплуатацией зданий всех видов туристской инфраструктуры (далее – объекты) для отдыха туристов с инвалидностью.
2. В настоящих нормах и требованиях используются следующие термины и определения:
1) туризм – временное пребывание туриста в путешествии, не связанное со сменой постоянного места жительства;
2) лицо с инвалидностью – лицо, имеющее нарушение здоровья со стойким расстройством функций организма, обусловленное заболеваниями, увечьями (ранениями, травмами, контузиями), их последствиями, дефектами, которое приводит к ограничению жизнедеятельности и необходимости его социальной защиты;
3) пандус – сооружение, имеющее сплошную наклонную по направлению движения поверхности, предназначенное для перемещения с одного уровня горизонтальной поверхности пути на другой, в том числе на кресле-коляске.
3. К туристскому отдыху могут допускаться лица с инвалидностью с нарушениями и заболеваниями опорно-двигательного аппарата, в том числе передвигающиеся на креслах-колясках или с помощью других вспомогательных средств; слабовидящие, лишенные зрения и слуха граждане, в том числе сопровождаемые собаками-поводырями, при наличии медицинского заключения соответствующего специалиста о его безопасности для лица с конкретным видом инвалидности.
Глава 2. Требования к территории
4. Туристские объекты для туристов с инвалидностью могут быть в виде самостоятельных организаций или входить в состав туристского объекта для населения. Туристские объекты могут быть предназначены для детей с инвалидностью, взрослых лиц или быть смешанными, в том числе для семейного отдыха.
5. Объекты должны располагаться на обособленных участках, в озелененных районах, на расстоянии не менее 30 метров от жилых корпусов до красной линии магистральных улиц.
6. На участках объекта должны предусматриваться жилая, садово-парковая, спортивно-физкультурная, общественная и хозяйственная зоны с необходимыми проездами и подходами. На участке запрещается размещать объекты, функционально не связанные с ним. Земельный участок туристского объекта должен иметь ограждение высотой не менее 1,6 метров.
7. Для безопасного и беспрепятственного передвижения лиц с инвалидностью на участках должны удобно соединяться: входы в здания - с соответствующими площадками; площадки участка - с выходами на туристские прогулки и маршруты. Для слабовидящих, лишенных зрения и слуха туристов, участок должен оснащаться системой световых, цветовых, фактурных (на покрытиях), звуковых ориентиров.
8. Места общественного пользования, здания и сооружения, туристские и прогулочные маршруты должны оборудоваться информационно-знаковой системой, включающей:
1) доступные для восприятия указатели, установленные у входов в здания и сооружения, у начала, по ходу и завершению туристского маршрута, около и на территории оборудованных площадок отдыха, остановок общественного транспорта, автостоянок, сервисных устройств и автоматов;
2) знаки, предупреждающие о наличии на пути маршрутов и пешеходных дорожек строительных барьеров, препятствий, опасных участков, а так же в местах резкого изменения направления движения или уклона поверхности;
3) информационные стенды и установки, содержащие сведения о времени суток, местах расположения объектов различного назначения, планируемых мероприятиях, проводимых с участием лиц с инвалидностью, правилах пользования сервисными устройствами и автоматами.
9. На территории объектов должна быть предусмотрена непрерывная система (маршруты) аллей, дорожек, открытых площадок и функциональных зон, где средствами благоустройства создаются и постоянно поддерживаются условия для передвижения (прогулок) туристов с инвалидностью.
10. Деревья и кустарники должны располагаться не ближе 0,9 метра от бордюрного камня или края без бордюрной пешеходной дорожки. Не допускается использование для озеленения кустарников, имеющих высоту менее 0,5 метра и не более 1,1 метра. Запрещается использовать для озеленения колючие растения.
Посадку зеленых насаждений следует производить в виде аллей и небольших групп для обеспечения свободной визуальной ориентации на всей территории.
11. Тротуарные плитки или другое покрытие пешеходных дорожек (при отсутствии бортика или бордюра) должны быть уложены выше поверхности земли не менее чем на 2,5 сантиметра. В случае расположения на пути движения деревьев, столбов, малых архитектурных форм следует устраивать обводящие бордюры со специальной цветовой разметкой или «мягкие преграды» из кустарника, травяного газона, укладки мощения округлого булыжника. Знаки, на котором слабовидящий должен быть предупрежден о наличии преграды, следует предусматривать на расстоянии не менее 1,5-2,0 метров.
12. Пешеходные дорожки и тротуары должны иметь ширину не менее 1,8 метра для безопасного двухстороннего движения на креслах-колясках.
13. Продольный уклон пешеходных дорожек и тротуаров не должен превышать 5%, поперечный – 2%. В случаях, когда по условиям рельефа невозможно обеспечить указанные пределы, допускается увеличивать продольный уклон до 10% на протяжении не более 12 метров пути с устройством горизонтальных площадок вдоль спуска, а для лиц с инвалидностью, пользующихся креслами-колясками, следует предусматривать специальные дорожки или пандусы.
14. Покрытия тротуаров и пешеходных дорожек должны быть из твердого и прочного материалов, не допускающих скольжения. Запрещается применение насыпных, чрезмерно рифленых или структурированных материалов. Покрытие из бетонных плит должно быть без сдвигов по высоте, ширина швов между плитами не должна превышать 1,5 сантиметра.
15. Покрытие тротуаров и пешеходных дорожек должно отличаться по цвету и материалу от окружающих поверхностей. Края (обочины) тротуаров и пешеходных дорожек должны служить указателем направления движения. Они выполняются из бордюрного камня, выступающего на 10 сантимеров над уровнем тротуара.
16. На площадках, примыкающих к парковым аллеям и дорожкам, и о предназначенных для отдыха, должны быть установлены скамьи, а для лиц с инвалидностью на креслах-колясках выделено дополнительно свободное пространство (площадь). При расположении скамеек вдоль осевой линии аллеи, свободное пространство должно быть не менее 0,9 метра вдоль аллеи и 1,2 метра в глубину и 1,5 метра и 1,6 метра - при установке скамейки под углом более 45 к осевой линии аллеи или дорожки.
17. Для слабовидящих лиц с инвалидностью пешеходный путь должен сопровождаться звуковой и визуальной информацией. Для слепых осязательная информация размещается на тротуарах и воспринимается тростью или прикосновением ног.
18. Осветительные устройства, фонари, водоприемники и решетки для поверхностного стока следует устанавливать по одной стороне пешеходного пути.
19. В общественных местах массового посещения, вдоль основных пешеходных путей должны размещаться площадки отдыха со скамейками и таксофонами на расстоянии друг от друга не более 400 метров.
20. Не менее одного из таксофонов, размещаемых в местах общего пользования, должен устанавливаться на высоте не более 0,8 метра от уровня покрытия площадки.
21. Уровень приемного проема почтового ящика следует располагать на высоте не более 1,3 метра от поверхности пешеходного пути.
22. На пляжах должны оборудоваться небольшие участки с теневыми навесами и невысоким декоративным ограждением. Участки должны соединяться с входом в воду дорожкой шириной не менее 65 сантиметров, имеющей твердое покрытие.
23. При входе в воду и в зоне купания следует устанавливать опорные поручни высотой 90 сантиметров и длиной, достаточной для полного погружения лиц с инвалидностью в воду. Дно в зоне купания должно быть очищено от водорослей, крупных камней и иметь песчаное основание.
24. Общественные туалеты должны размещаться на территории, куда лица с инвалидностью на креслах-колясках, могли бы легко и беспрепятственно добираться. Входы в общественные туалеты не должны иметь порогов.
25. Территория должна содержаться в чистоте, для сбора мусора устанавливаются урны. Зимой территория должна очищаться от снега и льда, летом поливаться. Мусоросборники с крышками должны устанавливаться не ближе 25 м от здания на площадке с цементным или асфальтовым покрытием и высотой ограждения – не менее 1,5 метра. Вывоз мусора осуществляется при наполнении их на 2/3 объема, но не реже одного раза в сутки.
Глава 3. Требования к зданию
26. Общественные здания и сооружения туристской инфраструктуры (гостиницы, спортивные сооружения, предприятия общественного питания, торговли) должны соответствовать действующим строительным нормам и правилам, санитарным нормам и правилам.
Все помещения для туристов с инвалидностью должны размещаться в одноэтажных зданиях или на первом этаже многоэтажного здания. Помещения, предназначенные для лиц с инвалидностью, перемещающихся на креслах- колясках, должны иметь пандусы. Для лиц с инвалидностью по зрению, имеющих собак-поводырей, должны предусматриваться места для содержания собак.
27. Здание объекта должно иметь хозяйственно-питьевое и горячее водоснабжение, отопление, освещение, канализацию в соответствии с действующими строительными нормами и правилами и санитарно- эпидемиологическими правилами и нормами.
28. В лестницах должно быть не менее трех ступеней. Ступени должны быть глухими, ровными, без выступов, с шероховатой поверхностью. Ребро ступени должно иметь закругление радиусом не более 5 сантиметра. По не примыкающим к стенам боковым краям лестничного марша ступени должны иметь бортики высотой не менее 2 сантиметра для предотвращения соскальзывания ноги, палки, костыля. Ширина проступей для лестниц должны быть не менее 40 сантиметров, высота подъемов ступеней – не более 12 сантиметров.
29. Для слепых и слабовидящих лестницы вверху и внизу, участки поручней первой и последней ступеней лестницы, должны обозначаться рифлением и контрастной окраской.
30. В начале и конце каждого подъема пандуса следует устраивать горизонтальные площадки шириной не менее ширины пандуса и длиной не менее 1,5 м. При изменении направления пандуса ширина площадки должна обеспечивать возможность поворота кресла-коляски.
31. По внешним боковым краям пандуса и площадок следует предусматривать бортики высотой не менее 5 сантиметра.
32. По обеим сторонам пандуса или предназначенного для движения туристов с инвалидностью лестничного марша должны предусматриваться ограждения высотой не менее 0,9 метра с поручнями. Поручни в этих случаях следует предусматривать двойными на высоте не менее 0,7 - 0,9 метра, для взрослых туристов с инвалидностью, а для детей дошкольного возраста на высоте 0,5 метра. Длина поручней должна быть больше длины пандуса или марша лестницы с каждой их стороны не менее, чем на 0,3 метра. Поручни должны быть круглого сечения диаметром не менее 3 сантиметра и не более 5 сантиметра или прямоугольного сечения толщиной не более 4 сантиметра.
33. Предназначенные для туристов с инвалидностью входы в здания и сооружения следует защищать от атмосферных осадков и предусматривать перед входом площадку размером не менее 1,0х2,5 метра с дренажами и в зависимости от местных климатических условий - с подогревом.
34. Ширина дверных проемов комнат, санитарно-бытовых помещений должна быть не менее 1,2 метра. Входы в помещения оборудуются автоматически открывающимися и закрывающимися либо раздвижными дверями, коридорах вдоль стен - поручнями для перемещения лиц с инвалидностью.
35. В душевых должен предусматриваться вертикальный поручень на высоте 90-130 сантиметров от уровня пола, в ванной - горизонтальные поручни для пользования ванной.
36. В туалетах общего пользования должно быть не менее одной кабины для лиц с инвалидностью, передвигающихся креслами-колясками, оборудованной специальными приспособлениями в виде скоб, вмонтированных в стену. Ширина кабины должна быть не менее 1,65 метра и глубина не менее 1,8 метра.
37. В автотранспорте (автобус, микроавтобус и другие), железнодорожном транспорте, должны быть специальные приспособления для поднятия, перевозки лиц с инвалидностью, передвигающихся на колясках, и выхода из него.
В железнодорожном вагоне туристского типа места для пассажиров с инвалидностью на колясках должны располагаться рядом с входом в вагон. Купе должно быть одноместным или двухместным (с размещением лица, сопровождающего лицо с инвалидностью) и оборудоваться поручнями.
38. Площадки остановочных пунктов должны иметь специальные зоны для лиц с инвалидностью, оборудованные турникетами, платформами, пандусами и снабженные информационной разметкой. Ширина посадочной зоны должна быть не менее 1,5 метра. Высота посадочной платформы должна быть на уровне пола автотранспортного средства.
39. Здания аэропортов, железнодорожных вокзалов и автовокзалов должны быть оборудованы специальными входами для лиц с инвалидностью и снабжены соответствующей разметкой и символами.
40. Перрон вокзалов должны обеспечивать беспрепятственные подходы к местам посадки и ориентацию лиц с инвалидностью. Зоны повышенной опасности должны оборудоваться специальными ограждениями, предупредительными символами, фактурно-информационным мощением, а при необходимости, световыми и звуковыми сигналами.
41. Переходы через железнодорожные пути должны быть оборудованы пандусами со специальным мощением. Ширина перехода должна быть не менее 1,5 м. Возвышающаяся часть железнодорожного рельса над покрытием перехода не должна превышать 45 миллиметров.
Глава 4. Требования к персоналу
42. На стационарных туристских объектах должны быть медицинские пункты, оснащенные медикаментами для оказания врачебной медицинской помощи туристам с инвалидностью. При туристских походах группы должен сопровождать медицинский работник.
43. Весь персонал, обслуживающий туристов с инвалидностью, обязан проходить предварительный при поступлении на работу и в дальнейшем периодический медицинский осмотр в порядке, установленном уполномоченным органом в области санитарно-эпидемиологического благополучия населения.
Каждый работник должен иметь личную медицинскую книжку с результатами медицинских осмотров и данными о прохождении гигиенического обучения.
Медицинская книжка должна храниться на рабочем месте.
44. Персонал всех видов туристской инфраструктуры должен проходить специальную подготовку по обеспечению отдыха туристов с инвалидностью.