Қазақша:
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бұйрық Қазақстан Республикасы Департамент методологии управления Мемлекеттік активтерді басқару әдіснамасы Қаржы Министрлігінің государственными активами Министерства департаменті финансов Республики Казахстан Бухгалтерлік есеп әдіснамасы және аудит Департаменті 1998 жылғы 19 маусымдағы N 103 Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 1998 жылғы 7 тамызда тіркелді. Тіркеу N 573. Бұйрықтың күші жойылды
- Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2008 жылғы 15 сәуірдегі N 179 бұйрығымен.
4 аудит Ережелері (стандарт) "Құжаттама"
Ескерту: Бұйрықтың күші жойылды - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2008 жылғы 15 сәуірдегі N 179 бұйрығымен.
Кіріспе
1. Осы Ережелер (стандарт) қаржылық есепке жүргізілетін аудит турасындағы құжаттама тарапына басшылық жасауды қамтамасыз етеді.
2. Аудитор аудиторлық пікір білдіруге негіз болатын аудиторлық дәйектерді қамтамасыз ететін, сонымен қатар аудиттің аудит жөніндегі Ережелерге (стандарт) сай өткізілгенін бекітетін маңызды мағлұматтар мен фактілерді тиісті дәрежедегі құжаттама формасында тузеуге міндетті.
3. Құжаттама ұғымына аудитордың өзі даярлаған құжаттармен қатар аудиторға арналып әзірленген және аудитке байланысты аудитордың қолында сақталатын құжаттар да кіреді. Жұмыстық құжаттар жазба түрінде қағазда, таспаларда, сондай-ақ компьютерлік құрал-жабдықтарда бекітілген мағлұматтар түрінде болуы мүмкін.
4. Жұмыстық құжаттар:
1) аудитті жоспарлауға және өткізуге көмек жасайды;
2) аудиторлық жұмысты бақылау және талдау кезінде көмек жасайды;
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
3) аудитор жұмысының қорытындысы кезінде аудиторлық пікір білдіруге негіз болатын аудиторлық дәйектерді мағыналайды.
Жұмысқа құжаттардың түрі мен мазмұны
5. Аудитор аудитті неғұрлым толық түсінуді жан-жақты және егжей- тегжейлі қамтамасыз ететін дәрежедегі жұмыстық құжаттар жүргізуі тиіс.
6. Аудитор жұмыстық құжаттарда атқарылатын аудиторлық әрекеттің сипаты, жоспары, көлемі, мерзімі және қорытындылары турасында, сонымен қатар алынған аудиторлық дәйектердің негізінде жасалған қорытындылар туралы жазбалар жүргізеді. Жұмыстық құжаттарда аудитордың өз пікірін білдіріп қорытынды жасауға тиісті деп табылған бүкіл елеулі мәселелерге деген көзқарасы мазмұндалады. Аса күрделі принциптік мәселелерді немесе пікірлерді қарау барысында жұмыстық құжаттарда аудиторға аудиттік қорытынды жасау жолында белгілі болған іске қатысты фактілер тіркелуі тиіс.
7. Аудитор тарапынан қаралатын әр мәселені құжаттап отырудың тәжірибелік қажеттілігі жоқтығына байланысты жұмыстық құжаттар көлемі аудитордың кәсіби дәрежеде пікір қорытындылауына негіз болатын мәселе ретінде саналады. Дей тұрғанмен жұмыстық құжаттар көлеміне баға берерде аудит жүргізуден алдын-ала тәжірибесі жоқ басқа бір аудиторге атқарылған жұмыс турасында, кесімді шешім қабылдау себептері жөнінде, бірақ аудиттің егжей-тегжейін қамтымайтын дәрежеде қорытынды жасау мүмкіндігін беруді қарастырған жөн болады. Мұндай басқа аудитор аудиттің егжей-тегжейі жайындағы мағлұматтарды жұмыстық құжаттарды әзірлеген аудиторлармен талқылағаннан кейін ғана ала алады.
8. Жұмыстық құжаттардың түрі мен мазмұны төмендегідей факторларға тәуелді болады:
1) міндеттемелердің сипаты;
2) аудитор есебінің формасы;
3) қажеткер тірлігінің сипаты мен күрделілігі;
4) субъекті бухгалтерлік есеп және ішкі бақылау жүйесінің қалыбы мен сипаты;
5) белгілі бір жағдайларда аудитордың көмекшілері тарапынан атқарылатын жұмыстарға басшылық ету, бақылау жасау және оларды тексеру қажеттілігі;
6) аудит жүргізу барысында аудитор тарапынан арнайы өзгешеліктерге ие әдістемелер мен технологияның пайдаланылуы.
9. Жұмыстық құжаттар әрбір жеке аудитке тиісті аудиторлық талаптар мен белгілі бір жағдайларға жауап беретін дәрежеде құрастырылып жүйеленеді.
Стандарттар негізіндегі жұмыстық құжаттарды (мәселен, бланктер, хат үлгілері)
пайдалану оларды тексеріске әзірлеу тиімділігін арттыра түседі, әрі тапсырмалардың мақсатты түрде бағдарлануын жеңілдетеді және сонымен бір мезгілде атқарылу сапасына бақылау жасауды қамтамасыз етеді.
10. Аудит тиімділігін арттыру мақсатында аудитор субъект тарапынан әзірленген сандық ақпараттарды, талдау бағытындағы немесе басқа құжаттамаларды пайдалана алады. Мұндай жағдайларда аудитор осындай материалдардың тиісті дәрежеде әзірленгеніне көз жеткізуге тиісті.
11. Жұмыстық құжаттарда мыналар қамтылады:
1) субъекттің құқықтық және ұйымдық құрылымына қатысты ақпарат;
2) маңызды деп танылған заңды құжаттардың, келісімдер мен хаттамалардың көшірмелері немесе солардан алынған үзінділер;
3) субъекттің іс-әрекетінің айналасындағы өнеркәсіптік, экономикалық және құқықтық салалар бойынша ақпарат;
4) жоспарлау, оның ішінде аудит бағдарламасы жөніндегі құжаттама және соларға байланысты кез-келген өзгерістер;
5) аудитор тарапынан бухгалтерлік есеп және ішкі бақылау жүйесін танып- түсіну дәйегі;
6) міндетті дәрежедегі тәуекел мен ішкі бақылау жөніндегі тәуекелге баға беру және осы баға берулерді кез-келген түрде қайта қарау турасындағы құжаттама;
7) ішкі аудиторлардың жұмысын және олар жасаған қорытындыны аудитордың қарап шыққаны жайындағы дәйек;
8) шоттардың сальдосы мен іс-әрекеттерге жасалған талдау;
9) маңызды коэффициенттер мен ағымдар жайындағы талдаулар;
10) атқарылған аудиторлық әрекеттердің сипаты, мерзімі, көлемі және қорытындылары турасындағы жазбалар;
11) көмекшілер тарапынан атқарылған жұмыстардың бақылаудан және талдаудан өткені жайындағы мағлұмат;
12) аудитке қатыстырылған адамдардың олардың атқарған аудиторлық іс- әрекеттері мен орындау мерзімі көрсетілген тізімі;
13) қаржылық іс-әрекетіне басқа аудитор тарапынан аудит жүргізілген бөлімшелерде атқарылған жұмыстардың егжей-тегжейі;
14) басқа аудиторлармен, маман-эксперттермен және үшінші біреулермен жүргізілген іскерлік хаттардың көшірмелері;
15) аудитке қатысты мәселелер бойынша, оның ішінде аудит жүргізудің шарттары мен ішкі бақылау жүйесіндегі елеулі кемшіліктер турасындағы мағлұматтар жөнінде субъектке келіп түскен немесе осы мәселелердің талқылануын баяндайтын жазбалар мен хаттардың көшірмелері;
16) субъект тарапынан алынған мәлімет-хаттар;
17) аудитор тарапынан аудиттің маңызды аспекттері бойынша жасалған қорытындылар, оның ішінде аудиторлық әрекет барысында ашылған ықтимал ерекше мәселелердің шешілуі немесе түсіндірілуі;
18) қаржылық есеп пен аудиторлық қорытындының көшірмесі.
12. Аудит одан әрі жүргізілетін болғанда жұмыстық құжаттар тұрақты мәндегі жаңа ақпаратпен толықтырылып отыратын тұрақты аудиторлық файлға және жеке мерзімдік аудитке қатысты ақпаратпен толықтырылатын ағымдағы файлға (папка) бөлінуі мүмкін.
Жұмыстық құжаттардың құпиялылығы, оларды сақтау қауіпсіздігі, сақтау мерзімдері және жұмыстық құжаттарға ие болу құқығы
13. Аудитор жұмыстық құжаттардың құпиялылығын, оларды сақтау қауіпсіздігін, сондай-ақ жазбаларды сақтаудың тәжірибелік, заң жүзіндегі және кәсіби талаптарға сай қажетті мерзімге дейін сақталуын қамтамасыз ететін шараларды қолдануға міндетті.
14. Жұмыстық құжаттар аудитордың меншігі болып табылады. Аудитордың ұйғаруы бойынша жұмыстық құжаттардың кейбір тараулары немесе үзінділері субъект тарапына берілуіне қарамастан, олар бухгалтерлік жазбаларды алмастыруға жарамайды.

На русском языке:
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Приказ Департамента Департамент методологии управления Мемлекеттік активтерді басқару әдіснамасы государственными активами Министерства департаменті финансов Республики Казахстан методологии бухгалтерского учета и аудита Министерства финансов Республики Казахстан от 19 июня 1998 года N 103. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 07.08.1998 г. за N 573. Утратил силу приказом Министра финансов Республики Казахстан от 15 апреля 2008 года N 179.
Об утверждении Положения (стандарт) аудита 4 "Документация"
На основании Указа Президента Республики Казахстан, имеющего силу Закона, от 26 декабря 1995 года N 2732 "О бухгалтерском учете", Указа Президента Республики Казахстан, имеющего силу Закона, от 17 апреля 1995 года N 2200 "О лицензировании", Положения "О департаменте методологии бухгалтерского учета и аудита", утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 18 декабря 1997 года, приказываю:
1. Утвердить Положение (стандарт) аудита 4 "Документация".
2. Установить, что Положение (стандарт) обеспечивает руководство в отношении документации по аудиту финансовой отчетности.
3. Установить, что настоящее Положение (стандарт) аудита вступает в силу со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
4. Начальнику Управления организации аудиторской деятельности - Пироговской С.Н. зарегистрировать утвержденное Положение (стандарт) в Министерстве юстиции Республики Казахстан, в установленном законодательством порядке.
5. Отделу внедрения и контроля Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита Министерства финансов Республики Казахстан довести в недельный срок со дня государственной регистрации настоящий приказ и Положение (стандарт) аудита 4 "Документация" до областных управлений Департамента, комитетов и министерств.
6. Контроль за исполнением приказа возложить на заместителя директора Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита Министерства финансов Республики Казахстан - Айтхожину Л.Ж.
Директор
О согласовании приказа Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита от 19.06.98г. N 103 "Об утверждении Положения (стандарта) аудита 4 "Документация"
Приказ
Министерства финансов Республики Казахстан от 9 июля 1998 года N 311 На основании Закона Республики Казахстан от 28 марта 1998 года N 213-i ЗРК "О нормативных правовых актах" и приказа Министра финансов Республики Казахстан от 21.05.98г.N 232 "Об утверждении Правил подготовки нормативных правовых актов Министерства финансов Республики Казахстан"
приказываю:
согласовать приказ Департамента методологии бухгалтерского учета и аудита от 19.06.98г. N 103 "Об утверждении Положения (стандарта) аудита 4 "Документация".
Вице-министр
Положение (стандарт) аудита 4 Документация Введение
1. Настоящее положение (стандарт) аудита обеспечивает руководство в
2. Аудитор обязан надлежащим образом документально оформлять важные сведения и факты, обеспечивающие аудиторские доказательства, на которых основывается мнение аудитора, а также в подтверждение того, что аудит проводился в соответствии с положениями (стандартами) аудита.
3. Под документацией понимаются рабочие документы, подготавливаемые как аудитором, так и для аудитора или получаемые и хранимые аудитором в связи с аудитом. Рабочие документы могут быть в виде данных, зафиксированных письменно на бумаге, на пленке, с помощью компьютерных средств или другими способами.
4. Рабочие документы:
1) помогают при планировании и проведении аудита;
2) помогают при контроле и анализе аудиторской работы;
3) содержат аудиторские доказательства, получаемые в результате работы аудитора, на основании которых строится аудиторское мнение.
Форма и содержание рабочих документов
5. Аудитору необходимо вести рабочие документы достаточно полно и детально для обеспечения наиболее полного понимания аудита.
6. В рабочих документах аудитор ведет записи планирования, характера, сроков и масштаба выполняемых аудиторских процедур, их результатов, а также выводов, сделанных на основе полученных аудиторских доказательств. В рабочих документах содержится ответ аудитора на все существенные вопросы, по которым необходимо выразить свое суждение и сделать выводы. При рассмотрении сложных принципиальных вопросов или суждений рабочие документы должны содержать имеющие отношение к делу записи фактов, которые стали известны аудитору во время составления аудиторских выводов.
7. Объем рабочих документов является вопросом, который подлежит профессиональному суждению аудитора, поскольку нет практической необходимости документировать каждый вопрос, рассматриваемый аудитором.
Однако при оценке объема рабочих документов целесообразно принять во внимание обеспечение возможности другому аудитору, который не имеет предварительного опыта аудита, составить представление о выполненной работе, причинах принятия принципиальных решений, не включая в них, однако, детальных аспектов аудита. Другой аудитор сможет получить представление о детальных аспектах аудита только после обсуждения их с аудиторами, подготовившими рабочие документы.
8. Форма и содержание рабочих документов зависит от таких факторов, как:
1) характер обязательства;
2) форма отчета аудитора;
3) характер и сложность бизнеса клиента;
4) характер и состояние систем бухгалтерского учета и внутреннего контроля субъекта;
5) необходимость в определенных обстоятельствах руководить, наблюдать и проверять работу, выполняемую помощниками аудитора;
6) специфическая методология и технология, используемая аудитором в процессе аудита.
9. Рабочие документы составляются и систематизируются таким образом, чтобы отвечать определенным обстоятельствам и аудиторским требованиям для каждого отдельного аудита. Использование стандартизированных рабочих документов (например, бланков, образцов писем)
повышает эффективность при их подготовке и проверке. Они могут облегчить делегирование заданий, обеспечивая одновременно средства по контролю качества их выполнения.
10. Для повышения эффективности аудита аудитор может использовать цифровую информацию, анализы и прочую документацию, подготавливаемую субъектом. В таких случаях аудитору необходимо убедиться в том, что такие материалы подготовлены должным образом.
11. Рабочие документы обычно включают:
1) информацию, касающуюся юридической и организационной структуры субъекта;
2) выдержки или копии важных юридических документов, соглашений и протоколов;
3) информацию, относящуюся к той отрасли промышленности, экономической и юридической среде, в которых действует субъект;
4) документацию о планировании, включая программы аудита и любые изменения к ним;
5) доказательство понимания аудитором систем бухгалтерского учета и внутреннего контроля;
6) документацию об оценках неотъемлемого риска, риска внутреннего контроля и любом последующем пересмотре этих оценок;
7) доказательство рассмотрения аудитором работы внутренних аудиторов и сделанных ими выводов;
8) анализ операций и сальдо счетов;
9) анализ важных коэффициентов и тенденций;
10) записи о характере, сроках и масштабе выполненных аудиторских процедур и их результаты;
11) сведения о том, что работа, выполняемая помощниками, контролировалась и анализировалась;
12) список вовлеченных в аудит лиц, с указанием выполненных ими аудиторских процедур, и времени их выполнения;
13) детали процедур, выполнявшихся в подразделениях, на которых аудит финансовых отчетов проводился другим аудитором;
14) копии переписки с другими аудиторами, экспертами и третьими лицами;
15) копии поступающих на субъект или обсуждаемых с ним записок или писем, по относящимся к аудиту вопросам, включая условия проведения аудита и сведения о существенных недостатках в системе внутреннего контроля;
16) письма-представления, полученные от субъекта;
17) выводы, сделанные аудитором по важным аспектам аудита, включая то, каким образом были разрешены или трактованы раскрытые в ходе аудиторских процедур исключения и необычные вопросы, если таковые были;
18) копии финансовой отчетности и заключения аудитора.
12. В случае проведения последующих аудитов рабочие документы могут быть подразделены на постоянные аудиторские файлы, которые дополняются новой информацией, имеющей постоянное значение, и текущие аудиторские файлы, которые содержат информацию, относящуюся прежде всего к аудиту отдельного периода.
Конфиденциальность, безопасное хранение, сроки хранения и право на владение рабочими документами
13. Аудитору необходимо применить соответствующие процедуры для соблюдения конфиденциальности и безопасного хранения рабочих документов, а также для их сохранности в течение необходимого периода в соответствии с практическими, юридическими и профессиональными требованиями по сохранению записей.
14. Рабочие документы являются собственностью аудитора. Несмотря на то, что по решению аудитора какие-либо разделы или выдержки из рабочих документов могут быть предоставлены в распоряжение субъекта, они не могут служить заменой бухгалтерских записей.