Қазақша:
Маслихат Акмолинской области Ақмола облысының мәслихаты Ақмола облыстық мәслихатының 2004 жылғы 28 ақпандағы № ЗС-4- 4 шешімі. Ақмола облысының Әділет басқармасында 2004 жылғы 12 наурызда № 2341 болып тіркелді. Күші жойылды - Ақмола облыстық мәслихатының 205 жылғы 8 сәуірдегі № 3С-11-6 шешімімен Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығынан болатын ауру- сырқаулықтың алдын алу жөніндегі 2004-2005 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасын бекіту туралы
1. Ақмола облысының тұрғындары арасында йод тапшылығы ауруларының алдын алу жөніндегі 2004-2005 жылдарға арналған Аймақтық бағдарламасы бекітілсін (қоса беріледі).
2. Шешімнің жүзеге асырылуын бақылау облыстық мәслихаттың әлеуметтік саясат, заңдылық және құкық тәртібі сұрақтары жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
3. Осы шешім Ақмола облыстық әділет Департаментінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Облыстық мәслихат сессиясының төрағасы Облыстық мәслихаттың хатшысы М. Қамзебаев А. Жазин 2003 жылғы 23.02 № 3С-4-4 шешеімімен БЕКІТІЛГЕН 2004-2005 жылдарға арналған Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығы ауруларының алдын алу жөніндегі аймақтық БАҒДАРЛАМАСЫ МАЗМҰНЫ
1. Бағдарламаның төлқұжаты ...........................................................................3
2. Кіріспе….........................................................................................................3
3. Мәселенің қазіргі жай-күйін талдау….........................................................5
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері ....................................................6
5. Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мен механизмі ..............7
6. Бағдарламаны қаржыландыру ресурстары мен көздері.............................8
7. Күтілетін нәтиже............................................................................................8
8. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі шаралар жоспары ............................10
1. Бағдарламаның төлқұжаты Атауы - 2004-2005 жылдарға арналған Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығы ауруларының алдын алу жөніндегі аймақтық бағдарламасы.
Негізі - Қазақстан Республикасының 04.12.2002 жылғы «Тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы», «Қазақстан Республикасының 14.10.03 жылғы 489-11 ЗРК «Йод тапшылығынан болатын аурулардың алдын алу туралы» Заңдары, ҚР Үкіметінің 21.03.2003 жылғы № 289 «2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттік «Халықтың денсаулығы»
бағдарламасын іске асыру жөніндегі шаралар жоспарын бекіту туралы»
Қаулысын бірінші кезектегі шаралар туралы» Жарлығы Негізгі жасаушы - Ақмола облысының мемлекеттік санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау басқармасы.
Мақсаты - Тұрғындардың йодқа деген қажеттілігін толық камтамасыз ету, олардың денсаулығын жақсарту, йод тапшылығы ауруларының алдын алу, Ақмола облысы тұрғындарының денсаулығының жай-күйіне және профилактикалық-емдеу шараларының тиімді жүргізілуіне әлеуметтік- гигиеналық мониторинг жүйесін жасау.
Міндеттері - Ақмола облысы тұрғындары арасында йодтың жетіспеушілігінен болатын аурулардың деңгейін төмендету. Ақмола облысының тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарында шығарылатын тамақ өншдеріне йодтаудың жаңа әдістерін енгізу. Ақмола облысы тұрғындарының денсаулығының жай- күйіне, профилактикалық-емдеу және санитарлық- ағарту шараларын жүргізудің тиімділігіне әлеуметтік-гигиеналық мониторинг жүйесін жасау.
Негізгі басымдар - Йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің, аурулардың, өлім-жітімнің, мүгедектіктің деңгейіне мониторинг ұйымдастыру, тұрғындар арасында, соның ішінде бірінші кезекте балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер арасында йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістерді ерте анықтауға бағытталған шараларды іске асыру, емдеу-профилактикалық шаралардың, диспансерлік бақылаудың сапасын арттыру, облыстың тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарында тамақ өнімдерін йодтаудың әдістерін енгізу жөніндегі шараларды жүзеге асыру, йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің алдын алу жөнінде облыс тұрғындарымен санитарлық-ағарту жүмысын күшейту.
Қаржыландыру көзі - Жергілікті бюджеттің қаржылары Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже - Ақмола облысының тұрғындары арасында адам ағзасында йодтың тапшылығына байланысты аурулар деңгейін төмендету.
Жүзеге асыру мерзімі - 2004-2005 жылдары
2. Кіріспе
Қоршаған ортада (топырақта, суда, жергілікті тамақ өнімдерінде) йодттың тапшылығына байланысты тұрғындардың ауру-сырқаулығының жоғары деңгейі, халық арасында мүдделі ведомстволармен және қызметтермен алдын алу шараларының төмен деңгейі, тұрғындардың гигиеналық білімдерінің төмен деңгейі, медициналық көмек көрсетудегі кемшіліктер осы бағдарламаның жасалуына негіз болып табылады. Йод тапшылығынан болатын аурулар адамның неғұрлым кең тараған жұқпалы емес аурулардың қатарына жатқызылады. Жер шарының 2 миллиардтан астам тұрғынында йодттың жетіспеу қауіпі байқалады, ал 740 миллиондай адамда қалқанша бездерінің үлеюі (эпидемиялық жемсау), 40 миллион адамда йод тапшылығының салдарынан ақыл-ойдың жетіспеушілігі орын алып келеді.
Тамақтану барысында йодттың тапшылығы нақты аңғарылмайды, сондықтан, ол «жасырын аштық» деген атауға ие. Йод тапшылығы әсіресе жаңа өсіп келе жатқан баланың миына қатты әсер етеді. Йод тапшылығы аз көлемде болғанның өзінде тұрғындардың интелектуалдық қабілеті орта есеппен 10 пайызға кемиді, мұның өзі бүкіл ұлттың ой-өрісі мен экономикалық әуелетіне елеулі қатер төндіреді.
Йодттың ұдайы тапшылығы Ақмола облысы тұрғындарының әлеуметтік- экономикалық өмір деңгейінің әлсіреуіне әкеліп соғады, өйткені, онымен еңбек өнімділігі төмендеп, тұрғындардың денсаулық жағдайы нашарлайды, облыс бюджетінен сырқаттарға, соның ішінде мүгедектер мен әсіресе, балалар жасындағы науқастарға медициналық-тұрмыстық көмек көрсетуге, халықтың осы топтарын сауықтыруға қаржы көздері өседі. Бағдарлама облыс тұрғындарының санитарлық-әлеуметтік салауаттылығын қамтамасыз ету жөніндегі ұлттық саясатты жүзеге асырудың негізі мен нақты іс-қимыл жоспары болып табылады.
Бағдарламаның негізгі құрамдас бөліктері:
йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің, аурулардың, өлім-жітімнің, мүгедектіктің деңгейіне мониторинг ұйымдастыру;
Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығына байланысты ауруларды тұрақтандыру, одан соң азайту жөніндегі шараларды жүзеге асыру;
тұрғындар арасында, соның ішінде бірінші кезекте балалар, жасөспірімдер, жүкті әйелдер арасында йодттан болатын өзгерістер мен ауруларды ерте анықтауға бағытталған шараларды іске асыру;
емдеу профилактикалық шаралардың, диспансерлік бақылаудың сапасын арттыру;
Ақмола облысының азық-түлік өнеркәсібі кәсіпорындарында тамақ өнімдерін йодттандыру әдістерін енгізу жөніндегі шараларды жүзеге асыру;
тұрғындармен йод тапшылығынан болатын өзгерістер мен аурулардың алдын алу жөнінде санитарлық-ағарту жұмыстарын күшейту;
барлық балалар, жасөспірімдер, студенттік, емдеу мекемелерін құрамында йоды бар тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету жөнінде шаралар өткізу;
йодтталған тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпіздігіне мониторинг ұйымдастыру;
облыс тұрғындары арасында йод тапшылығынан болатын өзгерістер мен аурулардың деңгейін төмендетуге бағытталған алдын алу және емдеу шараларының тиімділігіне мониторинг ұйымдастыру.
3. Мәселенің қазіргі жай-күйін талдау Қазақстан йод тапшылығы жөнінен қолайсыз аймақтардың қатарына жатады. 14 облыстың 11-і осы тұрғыда қолайсыз облыстар болып саналады. Бұл облыстардағы халықтың үштен екісінің осы ауруға ұшырау қауіпі бар.
80-90 жылдары қазақстандық, ресейлік және американдық ғалымдардың жүргізген зерттеулеріне сәйкес Қазақстанда туа дайда болатын гипотериозбен байланысты ауру-сырқаулықтың деңгейі осы бағдарлама көптеген жылдар бойы тиімді іске асырылып келе жатқан елдерге қарағанда, 150-300 есе жоғары болып шыққан. Демек, Қазақстандағы жағдай мемлекеттің ұдайы көңіл бөлуін, тез және тиімді алдын алу және емдеу шараларының ұйымдастырылуын қажет ететін ұлттық апат ретінде қаралуы тиіс.
Тұтастай бүкіл Қазақстан сияқты Ақмола облысында да йодттың топырақта, суда, жергілікті тамақ өнімдерінде жетіспеушілігі байқалады. 2000 жылғы тексеру барысында Көкшетау қаласындағы оқушылардың 43 пайызында қалқанша бездерінің үлкеюі атап көрсетілген.
Облыста йод тапшылығынан болатын аурулар 2002 жылы 2001 жылмен салыстырғанда әрбір 100 мың түрғынға 270,3-тен 436,2-ге дейін өскен.
Алайда соған қарамастан Ақмола облысында да тұтастай бүкіл Қазақстандағы сияқты тұрғындардың йод тапшылығына байланысты аурулар деңгейіне әлеуметтік-гигиеналық мониторинг жүргізілмейді.
Соған байланысты облыс аудандарында штаттық нормативтерге сәйкес балалар эндокринологтарының жұмыс штаты қарастырылмаған, халықтың балалардан тұратын бөлігі тереңдетілген медициналық байқаулардан өткенде эндокринологтармен тексерілмейді, сол себепті йодттан болатын өзгерістер балаларда алғашқы кезеңде нашар анықталады. Айталық, облыстың балалар эндокринологында диспансерлік есепте бүгінде небары 32 бала ғана тұрады.
Ақмола облысында тамақ өнімдеріне йод қосуды енгізу жөніндегі шаралар соңғы бірнеше жылдың көлемінде қолға алынып келеді. Облыстағы нан және нан өнімдерін шығаратын барлық кәсіпорындар мен қолда бар ведомстволық зертханалар нанды йодтың органикалық емес құрамымен йодтандырады. Ақмола облысының мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармасының мамандары барлық шағын наубайханаларды нан пісіру барысында йодтталған тұз бен ашытқыны ғана пайдалануға міндеттеген.
Облыстың барлық балалар, жасөспірімдер, студенттік, емдеу-профилактикалық мекемелерінің басшыларына балаларды, жасөспірімдерді, студенттер мен науқастарды тамақтандырғанда йодталган тұз бен ашытқыны пайдалану жөнінде ұйғарымдар жолданған. Облыстың санэпидқызметі осы ұйғарымның орындалуын ұдайы қадағалаумен келеді.
Алайда, басқа елдердің ғылыми-зерттеу және медициналық орталықтарының ресми көздерінде йод тапшылығын йодттың органикалық емес құрамын қолдану жолымен жою әдісінің қауіпсіздігіне күмән келтіріледі.
Өйткені, олардың көп дозасы керісінше жағдайларға, адам ағзасы оған түсетін органикалық емес құрамды бір жүйеге келтіре алмағандықтан, қалқанша безінің сырқатына әкеп соғады. Бұл жағдай тамақ өнеркәсібінің көптеген кәсіпорындарының бүгінгі таңда ведомстволық зертханаларының жоқ болуымен және өндірілетін өнімдегі йодтың мөлшеріне тұрақты бақылау жасай алмауымен одан сайын күрделеніп отыр. Ал, өздері шығаратын тамақ өнімдеріндегі органикалық емес йодтың аз-көбіне зертханалық бақылау жүргізетін кәсіпорындарда йодты анықтау әдісі жалаң сипатқа ие. Мәселен, йодты йодтың органикалық емес құрамымен кодталған ашытқыларда анықтау әдісі йодтың белгілі бір мөлшерін оның түсі, яғни, қарастырылып отырған үлгінің бояуының реңімен түсімен ғана анықтауға негізделген.
Йодталған тамақ өнімдерінің жетіспеуін атап өткенде, йодтың органикалық емес құрамымен йодтаудың (тек қана тұз, ашытқы, нан) мүмкіндігі тым шектеулі екендігін және оның тұрғындардың йодтқа деген қажетін толық өтей алмайтындығын атай кеткен жөн. Қазіргі уақытта облыс кәсіпорындарында тамақ өнімдерін йодтың органикалық құрамымен - йодказеинмен йодтаудың жаңа түрлері енгізілуде. Мәселен, нан және нан өнімдері осылай йодказеинмен йодталады. Сол сияқты, йодказеинді пайдаланудың басқа да кең мүмкіндіктері назар аударуға тұрарлық (шүжық өнімдері, сыра, алкогольсіз сусындар, кондитер, нан-тоқаш, макарон, сүт, қатық және айран, май және тоң май өнімдері, тағы басқалары). Иодказеинді қолдану барысында адам ағзасына келіп түсетін йодтың органикалық құрамының өзіндік ретке келуінен йодты артық дозалауға жол берілмейді. Әрі көптеген мемлекеттердің ғалымдары жүргізген зерттеулер де дәлелдеп отырғанындай, йодказеиннен адам ағзасында кері әсерлер болмайды.
Ресейде тамақ өнімдерін осы йодказеинмен байыту кең қолданысқа ие болуда.
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері.
1) Бағдарламаның мақсаты:
Бағдарламаның негізгі мақсаты тұрғындардың йодқа деген қажеттілігін толық қамтамасыз ету, олардың денсаулығын жақсарту, йод тапшылығы ауруларының алдын алу, Ақмола облысы тұрғындарының денсаулығының жай- күйіне және профилактикалық-емдеу шараларының тиімді жүргізілуіне әлеуметтік-гигиеналық мониторинг жүйесін жасау.
2) Бағдарламаның міндеттері:
Ақмола облысы тұрғындары арасында йодтың жетіспеушілігінен болатын аурулардың деңгейін төмендету.
Ақмола облысының тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарында шығарылатын тамақ өнімдеріне йодтаудың жаңа әдістерін енгізу.
Ақмола облысы тұрғындарының денсаулығының жай-күйіне, профилактикалық-емдеу және санитарлық-ағарту шараларын жүргізудің тиімділігіне әлеуметтік-гигиеналық мониторинг жүйесін жасау.
5. Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мен механизмі.
Йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің, аурулардың, өлім-жітімнің, мүгедектік деңгейіне мониторинг ұйымдастыру.
Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығына байланысты ауруларды тұрақтандыру, одан соң азайту жөніндегі шараларды жүзеге асыру:
тұрғындар арасында, соның ішінде бірінші кезекте балалар, жасөспірімдер, жүкті, әйелдер арасында йод тапшылығынан болатын адам ағзасындагы өзгерістерді ерте анықтауға багытталған шараларды іске асыру;
емдеу-профилактикалық шаралардың, диспансерлік бақылаудың сапасын облыстың тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарында тамақ өнімдерін йодтаудың әдістерін енгізу жөніндегі шараларды жүзеге асыру;
йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің алдын алу жөнінде облыс тұрғындарымен санитарлық-ағарту жұмысын күшейту.
облыстың барлық балалар, жасөспірімдер, студенттік, емдеу мекемелерін құрамында йоды бар тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету жөнінде шаралар жүргізу.
йодталған тамақ өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігіне мониторинг ұйымдастыру.
облыс тұрғындары арасында йод тапшылыгынан болатын өзгерістер мен аурулар деңгейін төмендетуге бағытталған алдын алу және емдеу шараларының тиімділігіне мониторинг ұйымдастыру.
6. Бағдарламаны қаржыландыру ресурстары мен көздері.
Қаржыландырудың негізгі көздері жергілікті бюджеттің қаржылары болып табылады.
7. Күтілетін нәтиже.
Ақмола облысының тұрғындары арасында адам ағзасында йодтың тапшылығына байланысты аурулар деңгейін төмендету:
2004-2005 жылдарға арналған Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығы ауруларының алдын алу жөніндегі аймақтық бағдарламасын іске асыру Қазақстан Республикасының 04.12.2002 жылғы «Тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы» Заңын, «Қазақстан Республикасының 14.10.03 жылғы 489-11 ЗРК «Йод тапшылығы ауруларының алдын алу туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 21.03.2003 жылғы № 289 «2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттік «Халықтың денсаулығы»
бағдарламасын іске асыру жөніндегі шаралар жоспарын бекіту туралы»
Қаулысын, Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 18 мамырдағы № 3956 «Қазақстан Республикасы зазаматтарының денсаулық жағдайын жақсарту жөңіндегі бірінші кезектегі шаралар туралы» Жарлығын орындау жөніндегі шаралардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Бағдарламаны орындау тұрғындардың денсаулық жағдайын жақсартуға, Ақмола облысының аумағында санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды тұрақтандыруға қол жеткізеді. Бағдарлама тұрғындардың санитарлық- эпидемиологиялық салауаттылығы мәселелерінде ілгері қадам басуға нақты мүмкіндіқ туғызады. Аталған бағдарламаны іске асыруға жұмсалған ақшалай қаржылар және басқа ресурстар йод тапшылығы ауруларына ұшыраған тұрғындарға әлеуметтік және медициналық көмек көрсету жөніндегі шараларды жүзеге асыруға мемлекеттің материалдық шығынын азайтуға мүмкіндік туғызады.
8. 2004-2005 жылдарға арналған Ақмола облысы тұрғындары арасында йод тапшылығы ауруларының алдын алу аймақтық бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі шаралар жоспары Орындалуына жау- аптылар Орын- далу Шаралардың атауы Қоры- тынды- лау Ұй- ға- ры- лған Қар- жы- ланды- ру мерзі- мі көзі шы- ғын форма- сы Йод тапшылығынан болатын адам ағзасындағы өзгерістердің, йод тапшылығына байланысты аурулардың, өлім-жітімнің, мүгедектіктің деңгейіне мониторинг ұйымдастыру.
Облыстық денсаулық сақтау басқармасы.
жыл әр ай- дын 15-іне дейін лай ғын- ды та- лап ет- пейді Ақмола облы- сының тұрғын- дары- ның ауру- сырқа- улық жағдай- лары туралы ай сай- ын беретін стати- стика- лық есеп Медициналық ұйымдарда эндокринологтардың штаттарын нормативтік көрсеткіштерге жеткізу:
басқармасы, облыстық қаржы басқармасы Облы- стық денса- басқар- ма бұйры- ғы Аудан- дық Зеренді ауданы 2004ж.
мың тең- ге бюд- жет
Аршалы ауданы
Ерейментау ауданы
Еңбекшілдер ауданы
Денсаулық
Жылы- на 1 рет
Тереңдетілген медициналық байқаулардан өткізу барысында балалардың, жасөспірімдердің, жүкті әйелдердің, бала емі- зетін аналардың эндокринологпен 100% қаралуын қамтама- сыз ету.
масы-
Обла- 2005ж.
Тәуекел топтарына: балаларға, жүкті әйелдерге, бала емізетін аналарға қалқанша безінің үлғаюына қарсы топтық профилак- тикалық шаралар өткізуге қаржы іздестіріп табу.
млн.
ма сы- 2004- ж.
Облыстың балалар жасөспірімдер мекемелерін, емдеу орыңда- рының азық-түлік блоктарын құрамында йоды бар тамақ өнім- дерімен, сондай-ақ, йодпен байытылған өнімдермен қамтама- Өн- діріс- шілер- дің қар- жыла- ры Облыс тық ден са- масына Облыстық білім басқармасы, облы- стық денсаулық сақтау басқармасы, облыстық қаржы басқармасының мемлекеттік сатып алу бөлімі Тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарының басшыларына өздері шы- ғаратын тамақ өнімдерін йодталған ақуызбен (йодказеин) бай- ытуды ұсыну.
Аудандар мен қалалардың әкімдіктері, облысының мемлекеттік санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау Мемле- кеттік сани- тарлық- эпиде- миоло- гиялық қадаға- есебі Қазақстан Республикасының 14.10.03 жылғы № 489 «Йод тап- шылығы ауруларының алдын алу туралы» Заңына сәйкес йод- талған тағам тұзының және басқа да йод құрамымен байыты- лған тамақ өнімдеріңін сапасына, өндірілуіне, сақталуына, әкелінуіне және іске асырылуына, сол сияқты, барлық мүд- делі ведомстволармен өткізілетін шаралардың сапасы мен Ұдайы Акмола облысы- басқармасы ақпа- рат құралдары Йодталған тамақ өнімдерінде: «Арал тұз» йодталған тұзында, йодталған ашытқыларды қолдана отырып пісірілген нан- тоқаш өнімдерінде йодтың бар-жоғын анализден өткізу.
Тоқ- сан сайын
Тұрғындар, әсіресе, балалар мен жасөспірімдер, студенттер, жүкті әйелдер мен бала емізетін аналар арасында санитарлық- ағарту жұмыстарын күшейту.
Бұқара- лық ақ- парат құрал- дарына ақпарат Салауатты өмір салтын қалыпта- стыру орталығы (келісім бойынша), облыстық денса- улық сақтау басқармасы, Акмо- ла облысының басқармасы, бұқа- ралық ақпарат Санитарлық қызметпен йодпен байытылған тағам өнімдерін- де йодты анықтау үшін экспресс- жиынтықтар және реактив- тер сатып алу.
жыл- дың 2- 3 тоқ- саны

На русском языке:
Ақмола облысының мәслихаты Решение Акмолинского Маслихат Акмолинской области областного маслихата от 28 февраля 2004 года № 3С-4-4.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Акмолинской области 12 марта 2004 года № 2341. Утратило силу решением Акмолинского областного маслихата от 8 апреля 2005 года № 3С-11-6 Об утверждении Региональной программы профилактики йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005 годы
1. Утвердить Региональную программу профилактики йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005 годы (прилагается).
2. Контроль за реализацией решения возложить на постоянную комиссию областного маслихата по вопросам социальной политики, законности и правопорядка.
3. Решение вступает в силу после его государственной регистрации в управлении юстиции Акмолинской области.
Председатель сессии областного маслихата Секретарь областного маслихата М. Камзебаев А. Джазин УТВЕРЖДЕНА решением № 3С-4-4 областного маслихата от 23.02.2004 года Региональная программа профилактики йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005 годы Содержание
1. Паспорт программы ………………………………………......…..
….....................……3
2. Введение
……………………………………………………………........................…...3
3. Анализ современного состояния проблемы …………….........................
……...……..5
4. Цель и задачи программы …………………………………............................
…………6
5. Основные направления и механизм реализаций Программы ......................................7
6. Ресурсы и источники финансирования ……………………….............................…….8
7. Ожидаемый результат ……………………………………………..................................8
8. План мероприятии по реализации Программы ..
…………...............................………10
1. Паспорт
Наименование - Региональная программа профилактики йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005 годы.
Основание - Законы Республики Казахстан «О санитарно- эпидемиологическом благополучии населения» от 04.12.2002г., «О профилактике йододефицитных заболеваний» № 489-ІІ ЗРК от 14.10.03г., Постановление Правительства РК от 21.03.2003г. № 289 «Об утверждении плана мероприятий по реализации Государственной программы «Здоровье народа» на 2003-2005г.г.», Указ Президента Республики Казахстан от 18 мая 1998г. № 3956 «О первоочередных мерах по улучшению состояния здоровья граждан Республики Казахстан».
Основной разработчик - Управление государственного санитарно- эпидемиологического надзора Акмолинской области Цель - Полное обеспечение йодом потребности населения, улучшение состояния здоровья граждан, профилактика йододефицитных нарушений, создание системы социально-гигиенического мониторинга за состоянием заболеваемости населения Акмолинской области и эффективное проведение профилактических и лечебных мероприятий.
Задачи - Снижение уровня заболеваемости населения Акмолинской области, связанной с нехваткой йода в организме; внедрение новых методов йодирования продуктов питания выпускаемых пищевыми предприятиями Акмолинской области; создание системы социально-гигиенического мониторинга за состоянием заболеваемости населения Акмолинской области, эффективное проведение профилактических, лечебных и санитарно-просветительных мероприятий.
Основные приоритеты - Организация мониторинга за уровнем йододефицитных нарушений, заболеваний, смертности, инвалидности, реализация мероприятий направленных на ранее выявление йододефицитных нарушений среди населения, в первую очередь у детей, подростков, беременных, повышение качества лечебно-профилактических мероприятий, диспансерного наблюдения, реализация мероприятий по внедрению на предприятиях пищевой промышленности области методов йодирования пищевых продуктов, усиление санитарно- просветительной работы с населением области по профилактике йододефицитных нарушений.
Источники финансирования - Средства местного бюджета Ожидаемый конечный Результат от реализации программы - Снижение уровня заболеваний населения Акмолинской области, связанных с дефицитом йода в организме.
Срок реализации - 2004-2005 годы.
Основанием для разработки Программы является высокий уровень заболеваемости населения, связанный с недостатком йода в окружающей среде (почве, воде, местных продуктах питания), низким уровнем профилактических мероприятий среди населения заинтересованными ведомствами и службами, низким уровнем гигиенических знаний населения, недостатками в оказании медицинской помощи. Йододефицитные заболевания относятся к числу наиболее распространенных неинфекционных заболеваний человека. Более чем для 2 млрд.
жителей Земли существует повышенный риск недостаточного потребления йода, у почти 740 млн. человек имеется увеличенная щитовидная железа (эндемический зоб), а у 40 млн. лиц - крайняя умственная отсталость в результате йодной недостаточности.
Дефицит йода в питании может не иметь ярко выраженных проявлений.
Поэтому он получил название «скрытый голод». Наиболее тяжелые последствия йодный дефицит оказывает на растущий мозг ребенка, формируя его необратимые нарушения. На фоне даже умеренного дефицита йода в среднем на 10% снижается интеллектуальные способности всего населения, что представляет собой серьезную угрозу интеллектуальному и экономическому потенциалу всей нации.
Тяжесть последствий хронической недостаточности йода определяет ухудшение социально-экономического уровня жизни населения Акмолинской области, т.к. приводит к снижению производительности труда, ухудшение состояния здоровья населения, росту ассигнований из бюджета области на реабилитацию и оказание медицинской социальной помощи больным, инвалидам, особенно инвалидам детского возраста.
Программа является основой и планом действия по реализации политики обеспечения санитарно-эпидемиологического благополучия населения области.
Основными компонентами программы являются:
организация мониторинга за уровнем йододефицитных нарушений, заболеваний, смертности, инвалидности;
осуществление мер по стабилизации, а затем снижению заболеваемости среди населения Акмолинской области, связанной с йододефицитом;
реализация мероприятий, направленных на ранее выявление йододефицитных нарушений среди населения, первую очередь у детей, подростков, беременных;
повышение качества лечебно-профилактических мероприятий, диспансерного наблюдений; реализация мероприятий по внедрению на предприятиях пищевой промышленности Акмолинской методов йодирования пищевых продуктов;
усиление санитарно-просветительной работы с населением по профилактике йододефицитных нарушений; проведение мероприятий по обеспечению всех детских, подростковых, студенческих, лечебных учреждении йодсодержащими продуктами питания;
организация мониторинга за качеством и безопасностью йодированных продуктов питания организация мониторинга за эффективностью профилактических и лечебных мероприятий, направленных на снижение уровня йододефицитных нарушений и заболеваний среди населения области.
3. Анализ современного состояния проблемы.
Казахстан относится к неблагополучным регионам по йододефициту. Из 14 областей 11, не благополучны в этом отношении. Две трети населения в этих областях подвержены риску заболевания.
Согласно результатов исследований казахстанских, российских и американских ученых, проведенных в 80-90-х годах, в Казахстане уровень заболеваний, связанных с врождённым гипотериозом выше в 150-300 раз чем в странах, где подобные программы эффективно реализуются в течений многих лет.
Ситуация в Казахстане рассматривается как национальное бедствие, нуждающееся в пристальном внимании государства, организации быстрых и эффективных профилактических и лечебных мероприятий.
В Акмолинской области, как и во всем Казахстане, отмечается недостаток йода в почве, воде, местных пищевых продуктах. При обследовании, проведенном в 2000 году, у 43% школьников г. Кокшетау отмечалось увеличение щитовидной железы.
Заболеваемость йододефицитными болезнями в области в 2002 году увеличилась по сравнению с 2001 годом с 276,3 до 436,2 на 100 тыс. населения.
Однако, в Акмолинской области, как и во всем Казахстане, отсутствует социально-гигиенический мониторинг уровня заболеваемости населения, связанной с йододефицитом.
В связи с тем, что в районах области, согласно штатным нормативам, не предусмотрены должности детских эндокринологов; при проведении углубленных медицинских осмотров декретированных возрастов детского населения не проводится осмотр детей и подростков эндокринологами, вследствие чего, слабо выявляются йододефицитные нарушения у детей на ранних стадиях. Так, на диспансерном учете у детского эндокринолога области состоит всего 32 ребенка.
Мероприятия по внедрению йодирования продуктов питания в Акмолинской области проводится в течении нескольких лет. Все предприятия Акмолинской области вырабатывающие хлебопродукты и имеющие ведомственные лаборатории йодируют хлеб неорганическим соединением йода.
Специалисты управления госсанэпидслужбы Акмолинской области обязали все мини-пекарни использовать при выпечки хлеба только йодированную соль и дрожжи. Руководителям всех детских, подростковых, студенческих, лечебно- профилактических учреждений области выданы предписания об использовании в питании детей, подростков, студентов, больных йодированную соль и дрожжи.
Санэпидслужбой области систематически осуществляется надзор за выполнением предписаний.
Однако в официальных источниках научно-исследовательских и медицинских центров других стран ставится под сомнение безопасность способа ликвидации йодной недостаточности путем применения неорганических соединений йода, так как их передозировка приводит к побочным действиям и вызывает заболевание щитовидной железы, в связи с тем, что организм человека не может обеспечить индивидуальную регулировку поступающих неорганических соединений. Ситуация усугубляется тем, что многие предприятия пищевой промышленности на сегодняшний день не имеют ведомственных лабораторий и не могут постоянно осуществлять контроль за количеством йода вырабатываемой продукции. На тех предприятиях, которые ведут лабораторный контроль за содержанием неорганического йода в выпускаемых продуктах питания, методики определения йода носят субъективный характер. Например, метод определения йода в дрожжах кодированных неорганическим соединением йода основан на визуальном определении наличия того или иного количества йода по окраске, то есть по интенсивности окраски исследуемого образца.
Необходимо отметить недостаток йодированных продуктов питания, так как йодирование неорганическими соединениями йода имеют ограниченные возможности (только соль, дрожжи, хлеб) и не может полностью восполнить потребности населения в йоде. В настоящее время на предприятиях области внедряется новые формы йодирования продуктов питания органическим соединением йода-йодказеином. Например, йодирование йодказеином хлебобулочных продуктов. Обращает на себя внимание широкий спектр возможностей использования йодказеина (колбасные изделия, пиво, безалкогольные напитки, кондитерские изделия, хлебобулочные, макаронные, молочные, кисломолочные, масложировые и др.) и то, что передозировки йода при применении йодказеина не может быть, так как в организме человека осуществляется саморегуляция поступающего органического соединения йода, который побочного действия не вызывает, о чем свидетельствует исследования ученых многих государств. В России обогащение продуктов питания йодказеином получило широкое распространение.
4. Цель и задачи программы
1) Цель программы:
Основной целью программы является полное обеспечение йодом потребности населения, улучшение состояние здоровья граждан, профилактика йододефицитных нарушений создание системы социально-гигиенического мониторинга за состоянием заболеваемости населения Акмолинской области и эффективностью проведения профилактических и лечебных мероприятий.
2) Задачи программы:
Снижение уровня заболеваемости населения Акмолинской области, связанной с нехваткой йода в организме;
Внедрение новых методов йодирования продуктов питания, выпускаемых пищевыми предприятиями Акмолинской области;
5. Основные направления и механизм реализации данной программы.
Создание системы социально-гигиенического мониторинга за состоянием заболеваемости населения Акмолинской области, эффективностью проведения профилактических, лечебных и санитарно- просветительных мероприятий Организация мониторинга за уровнем йододефицитных нарушений, Осуществление мер по стабилизации, а за тем и снижение заболеваемости среди населения Акмолинской области связанных с йододефицитом:
реализация мероприятий направленных на ранее выявление йододефицитных нарушений среди населения, в первую очередь у детей, диспансерного наблюдения; реализация мероприятий по внедрению на предприятиях пищевой промышленности области методов йодирования пищевых продуктов;
усиление санитарно-просветительной работы с населением области по профилактике йододефицитных нарушений;
проведение мероприятий по обеспечению всех детских, подростковых, студенческих, лечебных учреждений области йодсодержащими продуктами питания.
Организация мониторинга за качеством и безопасностью йодированных продуктов питания;
Организация мониторинга за эффективностью профилактических и лечебных мероприятий направленных на снижение уровня йододефицитных нарушений и заболеваний среди населения области.
6. Ресурсы и источники финансирования программы.
Основным источниками финансирования являются средства местного бюджета.
7. Ожидаемый результат.
Снижение уровня заболеваний населения Акмолинской области, связанных с дефицитом йода в организме.
Реализация региональной программы «Профилактика йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005г.г.» позволит повысить эффективность мероприятий по выполнению закона Республики Казахстан «О санитарно-эпидемиологическом благополучии населения» от
08.07.1999г., Закон Республики Казахстан «О профилактике йододефицитных заболеваний» № 489-ІІ ЗРК от 14.10.03г., Постановление Правительства РК от
21.03.2003 г. за № 289 «Об утверждении плана мероприятий по реализации Государственной программы «Здоровье народа» на 2003-2005г.г, Указа Президента РК от 18.05.1998г. № 3956 «О первоочередных мерах по улучшению состояния здоровья граждан Республики Казахстан».
Выполнение программы позволит улучшить состояние здоровья граждан, стабилизировать санитарно-эпидемиологическую ситуацию на территории Акмолинской области. Программа дает реальную возможность достичь позитивных сдвигов в вопросах санитарно-эпидемиологического благополучия населения. Вложенные в реализацию данной Программы финансовые средства и другие ресурсы позволят снизить материальный ущерб государства на проведение мероприятий по оказанию социальной и медицинской помощи населению, страдающему йододефицитными заболеваниями, то есть дадут значительный экономический эффект.
8. План мероприятий по реализации Региональной программы профилактика йододефицитных расстройств среди населения Акмолинской области на 2004-2005 годы Срок Ответственные за ис- полнение Наименование мероприятий Форма завер- шения испол- нения Источ- ник фи- нанси- рования Пред- полага- емые расхо- ды Организация мониторинга за уровнем йододефицит- ных нарушений, заболеваний, смертности, инвалид- ности, связанных с недостатком йода;
Областное управление здравоохранения
15.01.04 г. еже- месяч- но до 15 чис- ла Не тре- бует финан- совых дов Ежеме- сячный стати- стиче- ский отчет о состоя- нии заболе- ваемо- сти населе- ния Акмо- линской области Довести штаты эндокринологов в медицинских орга- низациях до нормативов.
областное финансовое
Приказ област- ного управле- здраво- охране- Район- ный Зерендинский район 2004 г.
тыс.
тенге бюджет
Аршалинский район
Ерейментауский район 2005 г.
Енбекшильдерский район 2005г.
Областное управле- ние здравоохранения 1 раз в год Обеспечить 100% осмотр эндокринологом детей, под- ростков, беременных, кормящих матерей, при прове- дении углубленных медицинских осмотров Областное финансо- вое управление 2004г.
-2005 г.
5.5млн.
Област- ной
Изыскать средства на проведение групповой проти- возобной профилактики группам риска: детям, бере- менным, кормящим матерям.
посто- янно
Обеспечить детские, подростковые, пищеблоки ле- чебных учреждений области продуктами питания, со- держащими йод, а также продуктами обогащенными йодом.
За счет средств произ- водите- ля ние хюразования, Об- ластное управление здравоохранение От- дел госзакупок об- ластного финансово- го управления Отчет в ное ние 2004г.- Рекомендовать руководителям пищевой промышлен- ности обогащать выпускаемые продукты питания йо- дированным белком (Иодказеин)
Отчет
ГСЭН
Акиматы районов и
Управление гос- санэпиднадзора обла- ния Гос- санэпид- надзора Организовать мониторинг за качеством, производ- ством, хранением, ввозом и реализацией йодирован- ной пищевой соли и других, обогащенных соединени- ями йода пищевых продуктов, а также за качеством и эффективностью проводимых мероприятий всеми за- интересованными ведомствами согласно Закона РК №489- от 14.10.ОЗг. «О профилактике йододефицит- ных заболеваний»
Еже- квар- тально
Провести анализ наличия йода в йодированных пище- вых продуктах: йодированной соли производства «Арал туз», хлебобулочных изделий, выработанных с применением йодированных дрожжей.
Усилить санитарно- просветительную работу среди населения, особенно среди детей и подростков, сту- дентов, беременных и кормящих матерей Инфор- мация в сред- ства массо- вой ин- форма- ции Центр формирования здорового образа жизни (по согласова- нию, Областное управление здраво- охранения Област- ное управление обра- зования, Областное УГСЭН, СМИ ОУЗ Приобрести санитарной службой экспресс- наборы и реактивы для определения йода в пищевых продук- тах, обогащенных йодом тал млн.