Қазақша:
Маслихат Акмолинской области Ақмола облысының мәслихаты Ақмола облыстық мәслихатының 2003 жылғы 20 наурыздағы № С- 25-3 шешімі. Ақмола облысының Әділет басқармасында 2003 жылғы 28 сәуірде № 1750 болып тіркелді. Күші жойылды - Ақмола облыстық мәслихатының 2004 жылғы 24 қыркүйектегі № 3С-7-4 шешімімен Ақмола облысының 2003-2005 жылдарға арналған өнеркәсіптік даму Бағдарламасын бекіту туралы
1. Ақмола облысының 2003-2005 жылдарға арналған өнеркәсіптік даму Бағдарламасы бекітілсін (қоса берілді).
2. Бағдарламаның жүзеге асырылуын бақылау облыстық мәслихаттың аграрлық сұрақтары мен өнеркәсіпті, көлікті, байланысты, құрылысты, кәсіпкерлікті, азық-түлікті және экологияны дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
3. Осы шешім облыстық әділет басқармасында мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.
Облыстық мәслихат сессиясының төрайымы Облыстық мәслихат хатшысының міндетін тқарушы Т.Куленюк Г. Марченкова ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Ақмола облыстық мәслихатының 2003 жылғы 20 наурыздағы № С-25-3 шешімімен БЕКІТІЛГЕН Ақмола облысы өнеркәсібін дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған БАҒДАРЛАМАСЫ Көкшетау қаласы, 2003 жыл Мазмұны
1. Бағдарламаның паспорты 3
2. Кіріспе 4
3. Проблеманың қазіргі кезеңдегі жағдайын талдау 4
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері 7
5. Бағдарламаның негізгі бағыттары мен жүзеге асыру тетіктері 8
6. Қажетті ресурстар мен қаржыландыру көздері 11
7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже 12
8. Бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар 13
1. Бағдарламаның паспорты Атауы Ақмола облысының өнеркәсібін дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламасы Дайындалуына негіз Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі 2002 жылдың 10 қазанында өткізген отырысының № 17-40/005-483 “Қазақстан Республикасының өнеркәсібін дамытудың 2010 жылға дейінгі кезеңге арналған негізгі бағыттары” хаттамасы.
Негізгі дайындаушылар Ақмола облыстық өнеркәсіп және сауда басқармасы Мақсаты Облыстың сыртқы және ішкі нарықта бәсекелестікке жарамды өнеркәсіп кешенін қалыптастыру Міндеттері Озық технологияларды игеру, өндірілетін өнімнің сапасы мен бәсекелестікке жарамдылығын арттыру. Кәсіпорындарды жаңарту негізінде өнеркәсіп секторының технологиясын қайта құру.
Мемлекетаралық және салааралық кооперацияны дамыту.
Корпоративтік құрылымды қалыптастыру, ішкі және сыртқы нарықтағы экспансия.
Шикізат өндіру мен жоғары сапалы өнім өндіргенге дейінгі технологиялық циклды қалыптастыру.
Қаржыландыру көздері
Бағдарламаны жүзеге асыруды қаржыландыру көздері кәсіпорындардың, мемлекеттік және облыстық бюджеттің, банктердің кредиттік қорларының қаржылары.
Күтілетін нәтижелер 2005 жылға қарай 2002 жылмен салыстырганда өнеркәсіп өндірісі көлемін 1,3 есе өсіру.
Өнеркәсіп орындарының тұрақты жұмыс істеуі.
Өнеркәсіптік сипаттағы тауарлар мен қызмет көрсету түрлерінің нарқын кеңейту.
Жаңа жұмыс орындарын ашу және қалпына келтіру.
Сауда қарым-қатынасы саласындағы мемлекетаралық келісімдер бойынша іс-шараларға қатысу есебінен экспортты өсіру.
2. Кіріспе
Ақмола облысының өнеркәсібін дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмасы бойынша әзірленді және облысты дамытудың осы кезеңге арңалған стратегиялық жоспарының құрамдас бөлігі болып табылады.
Бағдарлама бұрын қабылданған салалық өндірісті дамыту, оның бәсекелестікке жарамдылығы мен экспорттық сипатын дамыту бағыттарындағы басымдылықтарды жалғастыруға және тереңдетуте, жоғары технологиялы импортты ығыстырушы жаңа өндіріс орындарын құру мен қолда барын дамытуға бағытталған.
Әзірленген бағдарлама жыл сайын әлемдік нарықта, Қазақстан Республикасы мен облысымызда қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық жағдайға байланысты сарапталып және нақтыландырылып отырады.
3. Проблеманың қазіргі жағдайын талдау
1) Жалпы талдау
Экономикадағы қазіргі жағдайды талдау нәтижесі негізгі көрсеткіштердің өсу тенденциясын көрсетеді, ол дағдарыс жағдайларын жоюға бағытталған іс- шаралардың нәтижесі және барлық өндірушілердің оларға байланысты оң көз қарастарын көрсетеді.
Облыстың өндірістік кешені тау-кен өндіру, өңдеу өнеркәсібі, соның ішінде химиялық, микробиологиялық, машинажасау, ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеу кәсіпорындары. Облыс аумағында алтын, уран, техникалық алмаз, темір кені, доломит, каолин және басқа да пайдалы қазбалардың барланған кен орындары шоғырланған. Олардың баланстық бағасы 20 миллиард доллардан кем емес, ал болжаулы ресурстар 100 миллиард АҚШ долларын құрайды. Экономика саласының кең тараған түрі ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу. Облыста астық, ет және сүт өңдеу өндірістік күштері дамыған.
Облыс экономикасында өнеркәсіп - басты бағыттардың бірі. Ішкі аймақтық өнім өндіруде оның үлесі 1999 жылы 17 пайыз, 2000 жылы - 20 пайыз, 2001 жылы
- 23 пайыз, 2002 жылы 24 пайыз құрады.
Соңғы бес жылда өнеркәсіп тұрақты дамыған жоқ. Өңдеу саласындағы (машинажасау, химия, жеңіл, тамақ, қорғаныс және т.б.) дағдарыс қажетті қаржымен ғылыми-техникалық қолдаудың жоқтығынан ушыға түсті. Осы кезеңде өндірістің алдағы жылмен салыстырғандағы құлдырауы 5,9 пайыздан (1997 жылы) 3,5 пайызға дейін (1998 жылы) жылжып отырды.
Кәсіпорындар бұрынғы еңбек және техника мүмкіндіктерінен айырылды.
Көпшілігі мүлдем жабылды, өндіріс жұмыстарын толық тоқтатқандардың ішінде Көкшетау ауыл құрылыс комбинаты, Үй құрылысы комбинаты, Көкшетау темір- бетон өнімдері және құрылыс конструкциялары заводы, үйдегі жұмыс фабрикасы, жергілікті өнеркәсіп тігін фабрикасы, ет сүйегінің ұны заводы, Көкшетау және Щучье жиһаз заводтары, “Металлист” заводы, автожөндеу заводы, Көкшетау сыра заводы, аспап жасау заводы кәсіпорындары және облыстың басқа да кәсіпорындары бар.
Өнеркәсіп өндірісінің өсу қарқыны тек 1999 жылдан бастап ғана байқалды.
Физикалық көлем индексі (үй шаруашылығы секторын қоса есептегенде) 2000 жылы 112,7% құрады, 2001 жылы - 108%, 2002 жылы - 106,6% құрады. 2000 жылы облыс өнеркәсібі (үй шаруашылығы секторын қоса есептегенде)
қолданылып жүрген бағамен 29 млрд. теңге, 2001 жылы - 34,4 млрд. теңге, 2002 жылы - 39,3 млрд. теңге өнім өндірді Өнеркәсіптің өндіру секторындағы өндірілген өнімнің физикалық көлем индексі 2000 жылы 275,5%, 2001 жылы 147,2%, 2002 жылы - 155,9% құрады.
Жалпы өнеркәсіп өндірісінде бұл саланың үлес салмағы көп емес екендігіне қарамастан, ол облыстың өнеркәсіп өндірісін өсіруге айтарлықтай әсер етеді.
Мысалы, 1996 жылғымен салыстырғанда табиғи құм өндіру 19 есе, түсті метал кендерін өндіру 3 есе, таскөмір өндіру 10% өсті, Атансор темір кен орнын игеру басталды. Өткен жылы өнеркәсіптің кен өндіру саласы облыстық көлемде 12% өсті.
Облыс өнімінің 61% құрайтын өңдеу саласында соңғы жылдары өндірістің құлдыруы байқалды, ол 2000 жылы ғана тоқтатылды, оны физикалық көлем индексі 126,9% құштаннан байқауға болады. Осы кезеңде тоқыма және тігін өнеркәсібінде (132,9%), металлургия өнеркәсібі (176,8%), машина жасау (3,4 есе), метал емес және минералдық өнімдер өндірісінде (182,2%) оң өзгерістер қамтамасыз етілді.
Электр энергиясын, газ және су өндіру мен тарату өнеркәсібі құрылымындағы экономикалық жұмыстың маңызды түріне жатады. Көптеген салалардың жұмыстары соларға байланысты, ол облыс өнеркәсібі көлемінің 29% құрайды.
1999 жылдан бері облыста импортты ығыстыру бағдарламасы жүзеге асырылуда. Осы бағдарлама аясында электровоз, теміржол вагондарын күрделі жөндеу, доңғалақты жұп өндірісі, шағын механизация құралдарының номенклатурасы, подшипник, газ және тығындау жабдықтары, өрт сөндіргіштер және басқа да өнімдер өндірісі игерілді.
2001 жылы 1999 жылмен салыстырғанда импортты ығыстыру өнімдерінің көлемі 3,3 есе өсті және 2,5 млрд. теңге, 2002 жылы 1,6 млрд. теңге құрады.
2001 жылы 55 кәсіпорын жандандырылды және құрылды. Оларда 1704 жұмыс орны ашылды, қалпына келтірілген жаңадан ашылған кәсіпорындарда барлығы 3512 адам жұмысқа орналастырылды. 2002 жылы - 3745 жұмыс орны қалпына келтірілді және ашылды.
Ақмола облысының экспорт құрамында өнеркәсіп өнімдері қомақты. 2001 жылы сырткы саудаға 15 миллион АҚШ долларының шарикті подшипниктері, 2 млн. АҚШ долларына ұн, метал, теміржол және трамвай жолдарының темірбетон шпалдары - 0,6 млн. АҚШ долларына шығарылды. ТМД елдерінің үлесі жалпы товар айналысында 72% кұрады. 2000 жылы - 70%. Экспорттың жалпы көлемінде машина мен жабдықтар - 24% құрайды.
Бүгінгі таңда жұмыссыздарды жұмыспен қамту және жаңа табиғи ресурстарды айналысқа енгізу есебінен өнеркәсіп өнімдерін өндіру мен қызмет көрсетуді дамыту мүмкіндіктері шектеліп барады. Осыған байланысты облыс өнеркәсібін одан әрі дамытуда интенсивтік факторлар маңызды рол атқаруда. Өз кезегінде, кадрлардың білімі мен еңбек өнімділігін жетілдіру, материалдар мен жабдықтардан қайтарылым, өндірілетін өнімнің сапасы экономика салаларында ғылым мен техниканың жетістіктерін қолдану дәрежесімен айқындалады.
Мемлекеттік және жеке инвестициялар көлемі қазіргі экономиканың жедел өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз. Мемлекеттік кәсіпорындардың инвестициялық мүмкіндіктері шектеулі, 1999 жылы олардың қаржысына күрделі салымдардың 6,5 % игерілді, 2000 жылы - 10%, 2001 жылы - 2001 жылы жергілікті бюджет қаржысынан инвестициялар пайдалану 2000 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,6 есе өсті. Өңдеу өнеркәсібі саласында 127 млн. теңге қолданылды, кен өндіру өнеркәсібінде - 81 млн. теңге, электрэнергиясын, газ бен су өндіру және таратуда - 17 млн. теңге.
Облыс өнеркәсібін дамытудың 2010 жылға дейінгі кезеңге арналған Бағдарламасын әзірлеу кезінде облыс өнеркәсібін жүзеге асыруға әсер ететін басым және осал тұстар ескерілді.
2) Қазіргі жағдайдың басым тұстары Өнеркәсіп секторы аймақтық негізгі өнімнің (АНӨ) ширек бөлімін өндіреді және алдағы жылдары өнеркәсіп өндірісінің өсу қарқыны АНӨ оң өзгерістерге және мақсатты көрсеткіштерге қол жеткізуде негізгі факторға айналады.
Өнеркәсіп секторы бюджетке негізгі салық төлеушілердің бірі болып табылады, маңызды әлеуметтік функцияларды жүзеге асырады, еңбекке жарамды тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етеді. Облыстағы өңдеу өнеркәсібінің өнімдері ақша түсірудің басты көзі болып табылады.
Өнеркәсіп өзімен байланысты ауыл шаруашылығы және қызмет көрсету салалары сияқты экономика секторларының дамуын ынталандыратын өнеркәсіп ошағының ролін атқарады. Секторда шаруашылық қатынастарын либерализациялау жүргізілді, меншік қатынастары реформаланды, нарықтың жеке субъектілері қалыптастырылды және олардың инфрақұрылымы құрылды.
Нарықтық бәсекелестік орта қалыптастыру аяқталды. Өндіріс құлдырауы тоқтатылды және тұрақтандырылды.
Сонымен қатар, бірнеше келеңсіз жағдайлар да бар, олар белгіленген жоспарды жүзеге асыруды қиындатып жіберуі мүмкін.
3) Қазіргі жағдайдың осал тұстары Өңдеу саласы нашар дамығандықтан шикізат өндіру саласы артып барады.
Салалардың технологиялық деңгейінің дамуы әртүрлі, негізгі қорлардың басым бөлігі ескірген.
Өнеркәсіп секторының ғылымыи-техникалық саладан алшақтығы.
Банктердің беретін кредиттеріне проценттік ставкалары жоғары, экономиканың нақты секторын ұзақ мерзімге несиелендіруде қызығушылық жоқ, кедендік режим жетілдірілмеген.
«Банкроттау туралы» Заңның кемшіліктері бар, атап айтқанда тиімді бәсекелестікке жарамды өндіріс құру мақсаттарында кәсіпорындарды банкроттау кезінде бірыңғай мақсатты саясаттың жоқтығы.
Қалыптасқан кооперациялық байланыстардың технологиялық сабақтастығы өзгерген.
Облыс экономикасының тұрақты өсуін, импортты ығыстыратын өндірісті игеру және дамыту, жұмыс орындарын сақтау және ашу, негізгі қорлар құру және өндіру, жоғары тиімді кәсіпорындар ашуды қамтамасыз ету мақсаттарында ұзақ мерзімді және кең көлемді қаржы салымдары қажет.
Ең басты стратегиялық міндеттердің бірі экономикалық даму бағдарламасын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тура және портфелдік инвестициялар тарту.
4. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері Бағдарламаның мақсаты өнеркәсіпті тұрақты дамыту, тоқтап тұрған кәсіпорындар мен өндірістерді жандандыру жөніндегі жұмыстарды аяқтау, өнеркәсіп құрылымын тиімді өзгерту, көпшілік кәсіпорындардың материалдық- техникалық базаларын реконструкциялау, ішкі және сыртқы нарықта бәсекелестікке жарамды өнімдер өндіруді көбейту, жаңа технологияларды енгізу, облыстың экспорттық және импортты ығыстыру мүмкіндіктерін күшейту.
Осы мақсаттарға жету үшін шешілетін мәселелер:
алдыңғы қатарлы технологиялар, сапа мен бәсекелестікке жарамдылықты күшейту, кәсіпорындарды жаңарту негізінде өнеркәсіп секторын технологиялық қайту құру;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің импортты ығыстыру, бәсекелестікке жарамды экспортқа бағытталған өнімдер өндіруді көбейту жөніндегі бағдарламасын жүзеге асыру;
тоқтап тұрған өндірістердің жұмысын жандандыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын жүзеге асыру;
мемлекетаралық және салааралық кооперацияны дамыту;
шикізат өндіруден жоғары сапалы товарлық өнім өндіруге дейінгі технологиялық кезеңді қалыптастыру;
копперативтік құрылымдарды калыптастыру, ішкі және сыртқы наықтағы
5. Бағдарламаның негізгі бағыттары және жүзеге асыру тетіктері Облыс өнеркәсібін дамытуда негізгі бағыттар ретінде экспортқа бағытталған салалар таңдап алынды, сонымен қатар тамақ, машина жасау, биотехнологиялық, жеңіл, ағаш өңдеу сияқты бірқатар ішкі салалар.
Экспортқа бағытталған салаларға тау-кен енеркәсібі жатады. Алтын кенін өндіру мен өңдеу жөніндегі «ГМК Қазақалтын» ЖШС және «Васильковское золото» БК кәсіпорындарында өндіріс көлемін арттыру қарастырылып отыр. 2000 жылға дейін облыста жылына 7-8 тонна алтын өндірілмек. Қолайлы жағдайлар жасалса, облыс аумағында алтын кенін өндіру және өңдеу жөніндегі 4-5 компания жұмыс істейтін болады, ол 2002 жылға дейін өндіріс көлемін 3,5-4 есе өсіруге мүмкіндік береді. Бұл саланы дамытудың басым бағыты «КазСабтон» ЖАҚ-нда уран қоспаларын өңдеу болып қала береді, онда табиғи шикізатты кешенді және терең өңдеуді арттыру қарастырылуда. Жыл сайын темір кенін, доломит, кең тараған пайдалы қазбалар - қиыршық тас, құм, балшық, өңдеу тастарын өндіру көлемін арттыру көзделіп отыр. Бурабай курорттық аймағын дамытуға байланысты емдеу саздары мен минералдық суларды тұтыну көлемі арта түседі.
2010 жылға дейін Алексеев каолин кең орнында каолин тау-кен байыту комбинатының құрылысын салу болжанып отыр. 2003 жылдан бастап кеніштің инфрақұрылымын қалпына кеттіру және карьерді пайдалануға дайындау жұмыстары басталады.
Бағдарламада фосфор тыңайытқыштарын өткізу нарқындағы жоғалтып алған позицияларымызды қайтару жағы қарастырылған. Еліміздің және жақын шетелдер ауыл шаруашылығы тұтыну көлемін арттыруына байланысты фосфорлық тыңайытқыш өндіруді одан әрі дамытып, алыс шетелдерге шығу көзделініп отыр.
Өнім өндіруді 180 мың тоннаға жеткізіп, оның сапасы мен бәсекелестікке жарамдылыгын арттыру жөніндегі іс-шаралар қолдану керек.
Ішкі бағыттағы салаларға бірінші кезекте тамақ өнеркәсібі жатады. Бұл саладағы даму басымдылығы мыналар:
бәсекелестікке жарамды және интеграцияланған азық-түлік товарлары нарқын қалыптастыру, Астана қаласының өсіп келе жатқан азық-түлік нарқын барынша қамтамасыз ету;
азық-түлік товарларының сапасы мен бәсекелестікке жарамдылығын арттыру;
өнімдердің экспортқа жетуін қамтамасыз ету үшін кезеңдеп коммерциялық ұйымдарға көшіре отыра өнімдерді өндіру және өткізу жөніндегі ірі, орташа және ұсақ кәсіпорындардың бірлескен іс-қимылдары негізінде салалық одақтар, ассоциациялар қалыптастыру;
өндірістің өтпелі кезеңімен бірге аграрлық сектормен тікелей ынтымақтастырылған құрылымдар құру.
Машина жасау саласында мыналар қарастырылған:
ғылыми негізделген және жоғары технологиялық өндірістер енгізу;
ауыл шаруашылығына, көліктік машина жасауға, мұнайгаз және тау-кен металлургия кешендеріне арналған жабдықтар мен қосалқы (бөлшектер өндіру жөніндегі кооперациялар;
машина жасау саласында халықаралық өндірістік кооперацияларды кеңейту, әсіресе Россия, Белоруссия және басқа да мемлекеттермен;
жоғары технологиялы өндірістерді қалыптастыру және игеру, соның ішінде франчайзинг, патенттер мен лицензиялар сатып алу шарттарымен.
Құрылыс материалдары өндірісінде мыналар қаратырылған:
құрылыс өнеркәсібі өндірісін қалпына келтіру;
жаңа ашылған кәсіпорындарда өнім шығару көлемін өсіру және кеңейту, соның ішінде Астана қаласының құрылысына арналғандарын:
«Таскөл» АҚ (Целиноград ауданы) - өңдеу плиткаларын шығару бойынша;
«Көкшетаустройиндустрия» ЖШС (Көкшетау қаласы) - тратуар плиткаларын, брусчаткалар және бордюр тастарын шығару бойынша;
«Стройпластмасс» ЖШС (Степногорск қаласы) - есік-терезелер жасау және басқа да өңдеу құрылыс материалдарын шығару бойынша;
құрылыс материалдарының сапасын және бәсекелестікке жарамдылығын арттыру.
Жеңіл және тамақ өңдеу өнеркәсібі бойынша бағдарламада мыналар қарастырылған:
тиімсіз өндірістерді сигментациялау немесе профильдерін өзгерту, олардың базаларында шағын бәсекелестікке жарамды өндіріс жүргізу мүмкіндігі бар кәсіпорындар құру;
жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік сатып алулар бойынша тендердер өткізу кезінде жергілікті товар өндірушілердің мүдделерін қорғау және протекционизм жасау;
тігін және тоқыма өндірісін шағын кәсіпкерлікті қолдау және импортты ығыстыру бағдарламасы аясында жеңілдікпен несиелендіру.
Биотехнология саласында мыналар қарастырылған:
дәрі-дәрмектер мен медициналық препараттардың отындық өнімдерін өндіріске енгізу және жаңаларын шығару;
Қазақстан Республикасының фармацевтік және медициналық өнеркәсібін дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламасына сәйкес Қазақстан Республикасыныц ұлттық биотехнология орталығы әзірлеген «Биотехнология негізіндегі өнімдер өндіруді игеру» бағдарламасын жүзеге асыру;
биотехнология ұлттық орталығы мен осы сала кәсіпорындарын Степногорск қаласында одан әрі дамыту.
Алға қойған мақсаттарға жету және басым міндеттерді орындау үшін бағдарламада облыстың өнеркәсіп потенциалын тұрақтандыру мен одан әрі дамытуға бағытталған кешенді іс-шаралар қарастырылған.
Кәсіпорындардың қаржы жағдайын тұрақтандыру үдерісін жеделдету мақсатында оларды қаржы-экономикалық сауықтыру процедуралары ұсынылады.
Дәрменсіз кәсіпорындардың біразы сигментацияланады, қайта ұйымдастырылады және шағын кәсіпкерлік субъектілеріне тапсырылады, ол банкротталған кешендердің мүліктік базаларында жаңа тиімді жұмыс жүргізетін кәсіпорындар құруға мүмкіндік береді, сөйтіп өнеркәсіптің өндірістік күштері сақталады, шағын кәсіпкерліктің тұрақты дамуы қамтамасыз етіледі, жаңа жұмыс орындары ашылады. Лизингтік, франчайзинглік қатынастар қолданылады. Қолда бар бизнес- орталықтар, технопарк құрылымдары және шағын бизнес орталықтары дамытылады және жаңалары ашылады.
Облыста шетел инвесторларын тарту үшін қолайлы жағдай жасалады. Шет ел инвесторларына таныстыру үшін инфестициялық жобалардың көрсеткіштер банкі ашылады. Инвестициялы жобалар облыс экономикасының негізгі басым салаларын дамытуға арналып қарастырылады. Жобаларды жүзеге асыру өнеркәсіп өндірісінің өнімі көлемін 4,5 млрд. теңгеге көбейтуге мүмкіндік береді.
Сөйтіп салық базасын 510 млн. теңгеге өсіріп, 1475 жаңа жұмыс орындары ашылады, нәтижесінде жұмыспен қамту проблемалары шешіліп, облыс тұрғындарының өмір сүру деңгейі өсе түседі. Атқару органдары бекіткен инвестициялық жобалар тізіміне сәйкес облыстағы жобаларды қаржыландырудың негізгі көзі кәсіпорындардың өз қаржылары, банк кредиттері, облыстық бюджет қаржылары болып табылады.
Жоғары бәсекелестікке жарамды және экспортқа бағытталған өнімдер шығарудың басты шарты ИСО 9000 халықаралық стандарттарына сәйкес сапа жүйесін енгізу болып табылады. Халықаралық стандарттар ережесі бойынша жұмыс жүргізетін кәсіпорындардың санын өсіру жоспарланып отыр. Азық-түлік өнімдерін, тұтыну товарларын, құрылыс материалдарын өндірумен айналысатын кәсіпорындар оған қатыстырылады. Тау-кен өндірісі кәсіпорыцдарын дамыту үшін маңызды шарт ИСО 9000 және ИСО 14000 стандарттары бойынша сапа сертификаттарын алу болып табылады.
Аймақаралық шаруашылық байланыстарымен кәсіпорындар кооперацияларын дамыту тау-кен өндірісі өнеркәсібінің өнімдерін (темір рудасы, уран және т.б.) өткізуді қарастырады. Тау-кен өндірісі өнеркәсібі өнімдерінің 80% сыртқы нарықта өткізіледі. Облыстың өнеркәсіп кәсіпорындары өз өнімдерін өткізу және шикізат сатып алу бойынша Қазақстанның барлық аймақтарында жұмыс жүргізеді. Мемлекетаралық байланыстар алыс-жақын шет елдермен (Ресей, Украина, Германия, Түркия және басқа да, барлығы - 45-тен астам ел)
жүзеге асырылады. Экспортты дамыту мақсаттарында мыналар қарастырылған:
2005 жылға дейінгі кезеңде Ресей Федерациясының шекаралас облыстарымен (Омбы, Қорған, Челябинск) жасалған контрактілер мен келісім- шарттарды орындау;
Ресей қалаларында жаңа сауда өкілдіктерін (“Көкшетауминводы” ЖШС, “Гормолзавод” ЖШС және т.б.) ашу;
2002 жылдан 2005 жылға дейінгі кезеңде жүргізілетін сапа жүйесінің халықаралық стандарттарын (ИСО 9000), (“Тыныс” ААҚ, “СПЗ” ЖАҚ) енгізу;
сауда әріптестері - елдерін таңдау кезінде жайлы саясет жүргізу жөніндегі жұмыстарды жалғастыру, өткізу нарқын толық пайдалану;
облыстың өнеркәсіп орындарын халықаралық қарым-қатынас жөніндегі көрмелерге қатыстыру (Чехословакия, Германия, Астана қаласы - “Шаңырақ” - 10 және т.б.).
Өнеркәсіп өндірісінің инновациялық даму үдерісі зор маңызға ие болуда.
Бағдарламада энергия мен ресурстарды үнемдеуді қамтамасыз ететін және экологиялық қауіпсіз өндірістік технологияларды енгізу қарастырылған.
Облыстың ірі өнеркәсіп орындарында (“Тыныс” ААҚ, “СПЗ” ЖАҚ және т.б.)
алдыңғы қатарлы технологиялардың базасындағы жаңа өндірістерді игеру жөніндегі жұмыстар жалғастырылады. Ғылыми жетістіктер мен жоғары технологиялық өндірісті енгізу инвестициялық қаржының жетіспеушілігінен тежеліп отыр.
Өндіріске жаңа бәсекелестікке жарамды өнімдер енгізу мақсаттарында және нарық талаптарына сәйкес өнеркәсіп орындарында әрдайым конструкторлық ізденістер мен жобалау жұмыстары жүргізіледі. 2003-2010 жылдары жоғары технологиялық өнімдерді және ғылыми негізделген технологияларды өндіріске енгізу мақсаттарында облыс кәсіпорындарында ғылыми жаңалықтарды енгізу, инновациялық технологиялар әзірлейтін ғылыми және ақпараттық орталықтар мен ұзақ мерзімдік келісім-шарттар жасау жөніндегі іс-шаралар жүргізіледі.
Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі тетіктерінің бірі ретінде мемлекеттік қолдауды атауға болады. Осы мақсатта төмендегі әдістерді қолдану қарастырылуда:
табиғи монополияның бағалары бойынша нарық конъюнктурасы жақсаруына қарай оларды біртіндеп алып отыру арқылы жеңілдіктер беру;
мемлекеттік қаржы корпорацияларының лизингтік қорларына ауыл шаруашылық техникаларан сатып алу;
импортты ығыстыру бағдарламасы аясында кредиттер беру бойынша жеділдіктер.
6. Қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері Бағдарламаны қаржымен қамтамасыз ету кәсіпорындардың өз қаржылары, банктердің кредиттік ресурстары, республикалық және облыстық бюджеттер есебінен жүзеге асыралады.
7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтижелер 2005 жылға дейін өнеркәсіп өндірісі көлемін 2002 жылмен салыстырғанда 1,3 есе көбейту.
Өнеркәсіп орындарының жұмысын тұрақтыландыру.
Импортты ығыстыру саясатын пәрменді жүргізу нәтижесінде Қазақстан Республикасы мен облыстың өңдеу саласының өнімдерін сырттан әкелуге тәуелділігін төмендету.
Өндірістегі қол еңбегінен жоғары технологияльпқ өндіріске көшу жүзеге асырылады.
Өнеркәсіптік сипаттағы товарлар мен қызмет көрсету нарқы кеңейеді.
Жаңа жұмыс орындары ашылады және қалпына келтіріледі.
Қайта ұйымдастыру үдерісінде босаған өндіріс орындарын тиімді пайдалану жақсара түседі.
Сауда қатынасы саласында мемлекетаралық келісімдер бойынша іс- шараларға қатысу есебінен экспорт ұлғаяды.
Бюджеттің барлық түрлері бойынша қаржы түсімдері көбейеді.
8. Ақмола облысы өнекәсібін дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар ЖОСПАРЫ Бо- р/с Іс-шаралар Аяқталу түрі Орында- луына лжау- жауапты- Орын- далу мерзі- лар мі лы шы- ғын- дар Қар- жы- лан- дыру көз- дері Өнеркәсіпті дамытудың аймақтық бағ- дарламасын әзірлеу Бағдарлама аудан- дар мен қалалар- жыл қаңтар дың әкімдері Іс-шаралар жоспары облыб- сайын Облыстың өнеркәсібін дамыту бағдар- ламасын жүзеге асыру жөніндегі жыл- дық іс-шаралар жоспарларын әзірлеп отыру тық өнер- кәсіп басқар- масы, дық қа- лалық әкімдік- тер «Тыныс» ААҚ қарыздарын реструкту- ризациялау Кредиттер бойынша қарыздарын өтеу «Ты- ныс»
ААҚ 354,2 млн.
теңге мем- бюд- жет
Жылдық алтын өндіруді 3-5 тоннаға жеткізу жыл- дан млрд.
тенге өз қар- жыла-
Васильков алтын кен орнын одан әрі игеру, құрамында алтын бар кендерді өңдеу жөніндегі алдыңғы қатарлы тех- нологияларды енгізу бастап ры «Василь- ковка ал- тыны»
БК бас- шылығы
Жаңа каолин ТБК құрылысын салу Каолин өндіруді жылына 40 мың тон- наға дейін жеткізу тұрақты инвестор 2003- Инве- стор- жысы Алтын, цианплавтар баритов ауыр- латқыштарын алудың технологиялық схемасын жетілдіруді жүргізу Дайын өнім алу «КазСаб- тон»
ЖАҚ
Жылына қосымша 70 кг. алтын өндіру Ақсу және Бестөбе кеніштерінде қы- шқылсыздандыру учаскелерін ұйымда- стыру «КМК Қазақал- тын» АҚ Товарлық өнім өндіру көлемін арттыру, жұмыс орындарын ашу «Ерей- ментау»
ТКК
Шығарылатын өнімнің түрлерін көбей- ту кварцидтер мен қиыршық тас өнді- ру көлемін арттыру «Ерейментау» ТКК ААҚ өндірісінің үдерісінде құралған қосалқы шикізат негізінде құрылыс өнімдерін өндіру жөніндегі технология- лар әзірлеу және енгізу Жылына 1,0 тонна алтын өндіру, халы- қты жұмыспен қамту Алтын өндіру жөніндегі «Узбой» кен орнында (Еңбекшілдер ауданы) карьер- ді іске қосу «САГА КРИК ГОЛД КОМПА- НИ ЖШС Құрамында фосфор бар минералдық тыңайытқыштар өндірісін арттыру Жылына 180 мың тонна өндіру Полиэтилен құбырлары мен фитингтер өндіру Жылына 3920 тонна өндіру кре- дит ре- сур- стары Композиттік газ балондар өндіру 210-230 мың дана өндіру 2004- Облыстың машина жасау кешенін одан әрі дамыту аясында:
2005 жылы электровоз жөндеу бойын- ша өндіріс көлемі 1,0 млрдтан 2010 жы- лы - 1,5 млрд. теңгеге жеткізу «АЭЖЗ»
басшы- лығы жылы
Атбасар элетровоз жөндеу заводында өндіріс көлемін арттыруды қамтамасыз ету өзқар- «Макинка поршын сақинасы заводы LTD» заводыныц өндірістік күштерін игеру Поршын сақиналарының түрлерін кө- бейту, 2004 жылы товар өнімінің көле- мін 10,0 млн. теңгеге жеткізу «МПСЗ LTD»
«МатеN> ЖШС реконструкциясын аяқтау, өндіріс көлемін арттыру;
2004 жылы товар Өнімінің көлемін 5,5 млн. теңгеге жеткізу жыд- «Ма- теN»
«Ерейментауреммаш» ӨК-нде жол көліктерін жөндеу базасын құру Жылына 190 млн. теңге көлемінде жол техникаларын күрделі жөндеуді игеру 120,0 ментау- рем- маш» ӨК және банк дит- тері 35,0 млн. теңге көлемінде жаңа өнім түрін игеру «КРМЗ» ЖШС-нде автомобиль газ ба- лондарын дайындау технологиясын әзірлеу және игеру «КРМЗ»
Өндіріс көлемін 350,0 млн. теңгеге дей- ін өсіру, жаңа жұмыс орындарын ашу «Элбор» ӨК-нде түсті металды детал- дар дайындау бойынша өндірісті рекон- струкциялау, жаңарту және кеңейту «Элбор»
ӨК бас- 2000 жылға дейін өндіріс көлемін 2,5 млрд. теңгеге дейін жеткізу «Вишневский ТБШ заводы»АҚ-да те- мір-бетон өнімдерін өндіру көлемін арттыру кәсіпо- рын бас- Өндірілетін өнімнің сапасын арттыру Өткізу нарқында бәсекедестікке жарам- ды өнім өндіру мақсаттарында, кәсіпо- рындарда ИСО-9000 халықаралық стан- дарттарын енгізуге қолдау жасау Аймақаралық және мемлекет аралық шаруашылық байланыстары мен коопе- рацияларды дамыту Отандық өнімді өткізу нарқын кеңейту.
Кәсіпорындардың өндірістік күштерін толық пайдалану, ауыл шаруашылығы товарларын өндірушілердің ауыл шару- ашылық машиналарына қосалқы бөл- шектер мен тетіктеріне қажеттіліктерін қанағаттандыру Өнер- шылары Этил спирті шикізаты (этанол) өн- дірісін ұйымдастыру Сапасы төмен астықты өңдеу, этанол «Қа- за- «Био- корм»
қстан- ның даму бан- кі»
Астықты кешенді (терең) өңдеуді ұй- ымдастыру Құрғақ кликовина - 1120 кг/сағ., крах- мал сұйығын 39 процент - 4740 кг/сағ., крахмал қоспасын 14 процент - 5320 кг /сағ., жарма - 1,75 тонна сағ.
«Биокорм» ЖШС-нде өнімнің жаңа түрлерін өндіруді ұйымдастыру:
Өндірілетін өнімнің түрлерін көбейту және көлемін өсіру жемшөп қоспалары тазаланған фер- менттер (глуюкаваморин, амилосубти- лин) бактоларвицида өсімдіктерді қорғаудың микробиологи- ялық құралдары пестицидтер ры, ауыл шаруашылығына арналған амин қышқылдары Фитопрепараттардың таблеткаға айнал- дырған түрлерін өндіруді ұйымдастыру Фитопрепараттардың жаңа түрлерін өн- діру 170,5 «Биомед- препа- рат»
Антибиотиктердің субстанциялары өн- Малдәрігерлік, медициналық бағыттағы антибиотиктердің субстанцияларын өн- Өндірілетін өнімнің ассортиментін жақсарту үшін жаңа технологиялар мен рецептуралар әзірлеу Шайлық және спорттық витаминден- дірілген алкоголсіз сусындар және өнім- нің басқа да түрлерін өндіру «Көкше- таумин- вод Минералдық сударды құю линиясын автоматтандыру және цехын рекон- струкциялау Реконструкция вод ы»
Ассортименттерді көбейту «Гормол- завод»
Шығарылатын өнімдердің ассортимен- тін жақсарту соның ішінде, балмұздақ, йогурт, бифидока, голланд сырасы, сұйытылған құрғақ сүт Балаларға сүт тағамдарын өндіру «Аққу»
«Аққу» ЖШС кешенінің (Ақкөл ауда- ны) мүліктік базасында балалар таға- мын өндіру жөніндегі завод салу Жылына 4,0 тоннаға дейін ірімшік өнді- ру «Май ТГТ» ЖШС-нде (Шортанды ауданы) қатты ірімшік өндірісін ұйым- дастыру «Май ТГТ»
Өндірілетін өнімнің ассортиментін кө- бейту, сапасын арттыру Облыс кәсіпорындарында ет, сүт өнім- дерін өндіру жөніндегі өндірістерді ре- конструкциялау және жаңарту Облыс рындары дары теңге- ден жоға- Жиһаз дайындаудың жаңа технология- ларын игеру, облыстың жиһаз кәсіпо- рындарында жаңа өндірістер ашу бейту, оның ішкі нарықтағы бәсекеле- стікке жарамдылығын жақсарту. Өн- діріс көлемі жылына 50,0 млн. теңгеге дейін өсіру.
«Кри- сталл»
«Сап- сан»
және т.б.
Импортты ығыстыратын, бәсекелестік- ке жарамды өнімдер өндіру Степногорск қаласында санитарлық техникалық өнімдер заводының монта- жын аяқтау және пайдалануға беру «Кор- тес»

На русском языке:
Ақмола облысының мәслихаты Решение Акмолинского Маслихат Акмолинской области областного маслихата от 20 марта 2003 года № С-25-3.
Зарегистрировано Управлением юстиции Акмолинской области 28 апреля 2003 года за № 1750.
Утратило силу решением Акмолинского областного маслихата от 24 сентября 2004 года № 3С-7-4 Об утверждении Программы индустриального развития Акмолинской области на 2003-2005 годы
1. Утвердить Программу индустриального развития Акмолинской области на 2003-2005 годы (прилагается).
2. Контроль за реализацией Программы возложить на постоянную комиссию областного маслихата по аграрным вопросам, развитию промышленности, транспорта, связи, строительства, предпринимательства, продовольствия и экологии.
3. Настоящее решение вступает в силу после его государственной регистрации в управлении юстиции Акмолинской области.
Председатель сессии областного маслихата И. о. секретаря областного Т.Куленюк Г.Марченкова Утверждена решение областного маслихата № С-25-3 от 20.03.2003 года ПРОГРАММА индустриального развития Акмолинской области на 2003 - 2005 годы г. Кокшетау, 2003 год Содержание
1. Паспорт программы 3
2. Введение 4
3. Анализ современного состояния проблемы 4
4. Цель и задачи Программы 8
5. Основные направления и механизмы реализации Программы 8
6. Необходимые ресурсы и источники финансирования 12
7. Ожидаемый результат от реализации Программы 12
8. План мероприятий по реализации Программы 13
1. Паспорт программы
Наименование
Индустриальная Программа развития Акмолинской области на 2003-2005 годы.
Основание для разработки Протокол совещания у Премьер-Министра Республики Казахстан от 10 октября 2002 года за № 17- 40/005-483 «О разработке проекта «Основных направлений индустриального развития Республики Казахстан на период до 2010 года».
Основные разработчики Акмолинское областное управление промышленности и торговли Цель Формирование индустриального комплекса области, конкурентоспособного на внутреннем и внешнем рынках.
Задачи
Освоение передовых технологий, повышения качества и конкурентоспособности выпускаемой продукции. Технологическая перестройка промышленного сектора на основе модернизации предприятий.
Развитие межгосударственной и межотраслевой кооперации.
Формирование корпоративных структур, экспансия на внутреннем и внешнем рынках.
Формирование сквозных технологических циклов от добычи сырья до производства продукции высокой товарной готовности.
Источники финансирования Источниками финансирования для реализации Программы будут служить средства предприятий, государственного и областного бюджета, кредитные ресурсы банков.
Ожидаемые результаты
Увеличение объема промышленного производства к 2005 году по сравнению с 2002 годом в 1,3 раза.
Стабильность в работе промышленных предприятий.
Расширение рынка товаров и услуг промышленного характера.
Создание и восстановление новых рабочих мест Увеличение экспорта за счет участия в мероприятиях по межгосударственным соглашениям в области торгового сотрудничества.
2. Введение
Программа индустриального развития Акмолинской области на 2003-2005 годы разработана в соответствии с поручением Правительства Республики Казахстан и является неотъемлемой частью Стратегического плана развития области на этот период.
Программа направлена на продолжение и углубление принятых раннее приоритетных направлений развития отраслей промышленности, повышение конкурентоспособности и развитие экспортной направленности ее, развитие существующих и создание новых производств высокотехнологичной импортозамещающей продукции.
Разработанная Программа будет ежегодно анализироваться и конкретизироваться с учетом складывающейся ситуации на мировом рынке, социально-экономического развития Республики Казахстан и области.
3. Анализ современного состояния проблемы.
1) Общий анализ
Итоги и анализ текущей ситуации в экономике показывает тенденцию роста основных результативных показателей, что является следствием предпринимаемых усилий, направленных на локализацию кризисных явлений и адекватную реакцию всех производителей на эти меры.
Индустриальный комплекс области представлен предприятиями горнодобывающей, обрабатывающей промышленности, в том числе химической, микробиологической, машиностроительной, предприятиями переработки сельскохозяйственной продукции. На территории области сосредоточены разведанные уникальные по масштабности запасы золота, урана, технических алмазов, железной руды, доломита, каолина и других полезных ископаемых.
Измеряемая ценность балансовых запасов составляет не менее 20 млрд. долларов, а прогнозных ресурсов более чем на 100 млрд. долларов США. Преобладающей отраслью является переработка сельскохозяйственной продукции. Область располагает развитой производственной мощностью по переработке зерна, мяса и молока.
В экономике области промышленности принадлежит ведущая роль. Ее доля в производстве внутреннего регионального продукта, в 1999 году составляла - 17 %, в 2000 году - 20 %, в 2001 - 23 %, в 2002 году - 24 %.
Последние пять лет промышленность развивалась нестабильно. Стагнация перерабатывающих отраслей (машиностроение, химическая; легкая, пищевая, оборонная и другие) была усугублена отсутствием достаточной финансовой и научно-технической поддержки. В этот период спад производства к уровню предыдущего года колебался от 5,9 % в 1997 году до 3,5 % в 1998 году.
Предприятия потеряли свой былой трудовой и технический потенциал.
Многие перестали существовать, в числе полностью прекративших свою производственную деятельность такие предприятия как Кокшетауский сельский строительный комбинат, Домостроительный комбинат, Кокшетауский завод железобетонных изделий и строительных конструкций, фабрика надомного труда, швейная фабрика местной промышленности, завод мясокостной муки, Кокшетауская и Щучинская мебельная фабрика, завод «Металлист», авторемонтный завод, Кокшетауский пивзавод, приборостроительный завод и ряд других предприятий области.
Тенденция роста промышленного производства наметилась только с 1999 года. Индекс физического объема (с учетом сектора домашнего хозяйства) в 2000 году составил 112,7 %/в 2001 году - 108 %, в 2002 году - 106,6 %. За 2000 год промышленностью области произведено продукции (с учетом сектора домашнего хозяйства действующих ценах, почти на 29 млрд. тенге, в 2001 году на 34,4 млрд.
тенге, в 2002 году - 39,3 млрд. тенге.
В добывающем секторе промышленности индекс физического объема производимой продукции в 2000 году составил 275,5 %, в 2001 году - 147,2 %, в 2002 году - 155,9%.
Несмотря на то, что эта отрасль занимает незначительный удельный вес в общем объеме промышленного производства, она оказывает существенное влияние на рост промышленного производства области. Так, против 1996 года добыча природных песков увеличилась в 19 раз, руд цветных металлов в 3 раза, каменного угля на 10 %, началась разработка Атансорского месторождения железной руды. Только за прошедший год удельный вес горнодобывающей отрасли промышленности в областном объеме вырос на 12 %.
В обрабатывающей отрасли, на долю которой сегодня приходится более 61 % всей областной продукции, на протяжении предыдущих лет наблюдался спад производства, которой был преодолен в 2000 году, о чем свидетельствует индекс физического объема, которой составил 126,9 %. За этот период обеспечен рост в текстильной и швейной промышленности (132,9 %), металлургической промышленности (176,8 %), машиностроении (в 3,4 раза), в производстве неметаллических и минеральных продуктов (182,2 %).
Производство и распределение электроэнергии, газа и воды является важнейшим видом экономической деятельности в структуре промышленности, от его состояния зависит деятельность многих отраслей, оно занимает почти 29 % объема промышленности области.
С 1999 года в области успешно реализуется государственные мероприятия по импортозамещения. В рамках этих мероприятий на предприятиях освоена технология капитальных ремонтов электровозов, железнодорожных вагонов, производства колесных пар, большой номенклатуры средств малой механизации, подшипников, газового и запорного оборудования, огнетушителей и много другой продукции.
В 2001 году по сравнению с 1999 годом объем импортозамещающей продукции возрос в 3,3 раза и составил 2,5 млрд. тенге, в 2002 году - 1,6 млрд.
тенге.
В 2001 году было реанимировано и создано 55 предприятий, на них восстановлено и вновь создано 1704 рабочих места. Всего же, с учетом создания и восстановления на действующих предприятиях, получили рабочие место 3512 человек, за 2002 год - восстановлено и создано 3745 рабочих мест.
В товарном составе экспорта Акмолинской области продукция промышленности составляет значительную часть. В 2001 году на внешние рынки поставлено: подшипников шариковых на 15 млн. долларов США, муки на 2 млн.
долларов США, изделий из металла, из железобетонных шпал для железнодорожных и трамвайных путей 0,6 млн. долларов США. Доля государств СНГ в общем объеме товарооборота составила 72%, в 2000 году была 70%. В общем объеме экспорта машины и оборудование составляют 24%.
В настоящее время возможности для роста промышленного производства продукции и развития услуг за счет увеличения занятости нетрудоспособного населения и вовлечения в оборот новых природных ресурсов становиться все более ограниченным. В связи с этим, для дальнейшего развития промышленности области решающее значение приобретают интенсивные факторы. В свою очередь, рост квалификации кадров и производительности труда, отдача от материалов и оборудования, качества производимой продукции определяется степенью использования достижений науки и техники в отраслях экономики.
Объем государственных и частных инвестиций не достаточен для удовлетворения быстро растущих потребностей современной экономики.
Инвестиционные возможности государственных предприятий ограничены, в 1999 году за счёт их средств было освоено 6,5% капитальных вложений, в 1999 году
-10,0%, в 2001году -16,0%.
В 2001 году использование инвестиций из средств местного бюджета по сравнению с соответствующим периодом 2000 года возросло в 2,6 раза. В обрабатывающей промышленности их использовано - 127 млн. тенге, в горнодобывающей промышленности - 81 млн. тенге, производстве и распределении электроэнергии, газа и воды - 17 млн. тенге.
При разработке Программы индустриального развития области на период 2003-2005 годы учитывались сильные и слабые стороны современного состояния индустрии области, способные повлиять на ее реализацию.
2) Сильные стороны современного состояния Промышленный сектор производит почти четверть регионального валового продукта (РВП) области и опережающий рост промышленного производства в предстоящие годы станет определяющим фактором в положительной динамике РВП и достижении целевых индикаторов.
Промышленный сектор является одним из основных налогоплательщиков бюджета, реализует важные социальные функции, обеспечивает занятость трудоспособного населения. Продукция обрабатывающей промышленности области является главным источником валютных поступлений.
Промышленность выступает в роли индустриального ядра, стимулирующего развитие сопряженных с ним секторов экономики - сельского хозяйства и сферы услуг.
В промышленном секторе проведена либерализация хозяйственных отношений, реформированы отношения собственности, сформировались самостоятельные субъекты рынка и создана его инфраструктура.
Завершено формирование рыночно-конкурентной среды. Преодолен спад и стабилизировано производство.
Вместе с тем, существует ряд негативных моментов, наличие которых может существенно осложнить намеченные планы.
3) Слабые стороны современного состояния Опережающий рост сырьевых отраслей при слабом развитии перерабатывающих.
Неравномерность технологического уровня развития отраслей, моральный и физический износ значительной части основных фондов.
Отрыв промышленного сектора от научно-технической сферы.
Высокая процентная ставка банков на представляемые кредиты, отсутствие заинтересованности в долгосрочном кредитовании реального сектора экономики, несовершенство таможенных режимов.
Несовершенство Закона «О банкротстве», а именно отсутствие единой целенаправленной политики при банкротстве предприятий, в целях создания рентабельных конкурентоспособных производств.
Распад технологических цепочек, сложившихся кооперационных связей.
С целью обеспечения устойчивого роста экономики области, освоения и развития импортозамещающих производств, создания и сохранения рабочих мест, создания и воспроизводства основных фондов, строительства высокоэффективных предприятий требуются долговременные и крупномасштабные вложения средств.
Одной из главных стратегических задач является привлечение прямых и портфельных инвестиций, позволяющих реализовывать программы экономического роста.
4. Цель и задачи Программы.
Целью программы является устойчивое развитие промышленности, завершение работы по реанимации простаивающих предприятий и производств, рациональное изменение структуры промышленности, реконструкция материально-технической базы большинства предприятий, увеличение выпуска конкурентоспособной на внутреннем и внешнем рынке продукции, внедрение высоких технологий, повышение экспортного и импортозамещающего потенциала области.
Для достижения поставленной цели предусматривается решить следующие задачи:
технологическая перестройка промышленного сектора на основе передовых технологий, повышение качества и конкурентоспособности, модернизация предприятий;
реализация мероприятий правительства Республики Казахстан по импортозамещению, увеличение производства конкурентоспособной экспорто- ориентированной продукции;
реализация плана мероприятий по возобновлению деятельности простаивающих производств;
развитие межгосударственной и межотраслевой кооперации;
формирование сквозных технологических циклов от добычи сырья до производства продукции высокой товарной готовности;
формирование корпоративных структур, экспансия на внутреннем и
5. Основные направления и механизм реализации программы.
В качестве основных направлений в развитии индустрии области выбраны отрасли экспортной ориентации, а также ряд отраслей внутренней, таких как - пищевая, машиностроение, биотехнологическая, легкая, деревообрабатывающая.
К отраслям экспортной ориентации относится горнорудная промышленность. Предусматривается значительный рост объемов на предприятиях по добыче и переработке золотосодержащей руды - ТОО «ГМК Казахалтын» и СП «Васильковское золото». К 2005 году область будет получать не менее 5 тонн золота в год. При благоприятных условиях на территории области будет действовать 4-5 компаний по добыче и переработке золотосодержащей руды, что обеспечит рост объемов в 1,5 раза к 2002 году. Приоритетным развитием в этой отрасли остается переработка урановых соединений на ЗАО «КазСабтон», где предусматривается повышение комплексности и глубины переработки природного сырья. Ежегодно будут наращиваться объемы добычи железной руды, доломита, общераспространенных полезных ископаемых - щебня, песка, глины, облицовочного камня. С развитием курортной зоной «Боровое»
возрастет потребление лечебных грязей и минеральных вод. Прогнозируется строительство Каолинового ГОКа на Алексеевском месторождении каолина. С 2003 года начнутся работы по восстановлению инфраструктуры рудника и подготовки карьера к эксплуатации.
Программой предусматривается возврат утраченных позиций на рынка сбыта фосфорных удобрений. В связи с увеличением потребностей сельского хозяйства страны и стран ближнего зарубежья, дальнейшее развитие производства фосфорных удобрений с выходом на дальнее зарубежье.
Доведение выпуска продукции до 180 тыс. тонн, принятие мер по повышению ее качества и конкурентоспособности.
К отраслям внутренней ориентации в первую очередь относится пищевая промышленность. Приоритетным развитием в этой отрасли следует считать:
формирование конкурентных и интегрированных рынков продовольственных товаров, максимальное обеспечение растущих потребностей продовольственного рынка города Астаны;
повышение качества и конкурентоспособности пищевых товаров;
формирование отраслевых союзов, ассоциаций на основе взаимодействия крупных, средних и мелких предприятий по производству и сбыту продукции, с поэтапной их трансформацией в коммерческие организации для обеспечения продвижения продукции на экспорт;
создание вертикально-интегрированных с аграрным сектором формирований, со сквозным циклом производства.
В машиностроение предусматривается:
внедрение наукоемких и высокотехнологических производств;
кооперации по производству оборудования и запчастей для сельскохозяйственного, транспортного машиностроения, нефтегазового и горно- металлургического комплекса;
расширение межгосударственной производственной кооперации в сфере машиностроения в первую очередь с Россией, Беларусью и другими государствами;
формирование заделов и освоение высокотехнологических производств, в том числе на условиях франчайзинга, приобретения патентов и лицензий.
В промышленности строительных материалов предусматривается:
восстановление производства стройиндустрии;
увеличение и расширение выпуска продукции на вновь созданных предприятиях, в том числе и для строительства города Астаны:
АО «Тасколь» (Целиноградский район) - по выпуску облицовочной плитки;
ТОО «Кокшетаустройиндустрия» (город Кокшетау) - по выпуску тротуарной плитки, брусчатки и бордюрного камня;
ТОО «Стройпластмасс» (г. Степногорск) - по выпуску дверных и оконных переплётов и других отделочных строительных материалов;
повышение качества и конкурентоспособности строительных материалов.
В легкой и деревообрабатывающей промышленности Программой предусматривается:
перепрофилирование или сегментация малоэффективных производств, создание на их базе мелких и мобильных конкурентоспособных производств;
защита интересов и протекционизм местных товаропроизводителей при проведении тендеров по государственным закупкам, финансируемых из областного бюджета;
льготное кредитование в рамках программы поддержки малого предпринимательства и импортозамещения швейных и текстильных производств.
В биотехнологической отрасли предусматривается:
создание новых и внедрение в производство уже разработанных отечественных оригинальных лекарственных средств, медицинских препаратов;
реализация Программы «Освоение выпуска продукции на основе биотехнологий», разработанной Национальным центром биотехнологий Республики Казахстан в соответствии с Государственной программой развития фармацевтической и медицинской промышленности Республики Казахстан;
дальнейшее развитие Национального центра биотехнологий и предприятий этой отрасли в г. Степногорске.
Для достижения поставленной цели и решения приоритетных задач Программой предусмотрена реализация комплекса мероприятий, направленных на стабилизацию и дальнейшее развитие промышленного потенциала области.
В целях ускорения процесса финансовой стабилизации предприятий будет продолжена процедура их финансово - экономического оздоровления. Часть неплатежеспособных предприятий будут сегментированы, реорганизованы и переданы субъектам малого предпринимательства, что позволит создать на базе имущественного комплекса банкрота новые эффективно работающие предприятия, при этом будет сохранен производственный потенциал промышленности, обеспечено устойчивое развитие малого предпринимательства, созданы новые рабочие места. Будут применяться лизинговые, франчайзинговые отношения, создаваться новые и развиваться существующие бизнес-центры, технопарковые структуры и инкубаторы малого бизнеса.
В области будет продолжена работа по созданию благоприятного климата для привлечения иностранных инвесторов. Создан банк данных инвестиционных проектов, для презентации иностранным инвесторам. Инвестиционные проекты предусмотрены в соответствии с приоритетами развития основных отраслей экономики области. Реализация проектов позволит увеличить объем производства промышленной продукции на 4,5 млрд. тенге, а следовательно увеличить налоговую базу на 510 млн. тенге, создать 1475 новых рабочих мест, тем самым решит проблему занятости и роста уровня жизни населения Основным источником финансирования проектов в области будут являться собственные средства предприятий, кредиты банков, средства областного бюджета, согласно перечня утвержденных исполнительными органами инвестиционных проектов.
Важным условием для создания высококонкурентной и экспотоориентированной продукции является внедрение систем качества, соответствующих международным стандартам ИСО 9000. Планируется расширить число предприятий, работающих по положениям международных стандартов. Будут привлекаться предприятия, занимающиеся производством продуктов питания, потребительских товаров, строительных материалов. Важным условием для развития горнодобывающих предприятий будет получение сертификатов качества по стандартам ИСО 9000 и ИСО 14000.
Развитие межрегиональных хозяйственных связей и кооперации предприятий Республики Казахстан предусматривают поставки продукции горнодобывающей промышленности (железная руда, уран и др.). Из продукции горнодобывающей промышленности более 80 процентов продукции будет поставляться на внешний рынок. Промышленные предприятия области работают со всеми регионами Казахстана по поставке своей продукции и приобретению сырья и материалов. Межгосударственные связи осуществляются со странами ближнего и дальнего зарубежья (Российская Федерация, Украина, Германия, Турция и др., всего - более 45 стран). В целях развития экспорта выполнение заключенных контрактов и договоров с приграничными областями Российской Федерации (Омская, Курганская, Челябинская области) на период до 2005 года;
открытие новых торговых представительств в городах России (ТОО «Кокшетауминводы», ТОО «Гормолзавод» и др.);
внедрение международных стандартов систем качества (ИСО-9000), (ОАО «Тыныс», ЗАО «СШ»), которая будет проводиться в период с 2002 по 2005 годы;
продолжение работы по внедрению гибкой политики в выборе стран - торговых партнеров, полнее будут использоваться рынки сбыта.
участие промышленных предприятий области в проводимых ярмарках - выставках по международному сотрудничеству (Чехословакия, Германия, город Астана – «Шанырак» - 10 и т.д.).
Все большее значение приобретает процесс инновационного развития промышленного производства. Программой предусмотрено внедрение технологий, обеспечивающих энерго и ресурсосбережение и экологическую безопасность производства. На крупных промышленных предприятиях области (ОАО «Тыныс», ЗАО «СПЗ» и др.) будет продолжена работа по освоению новых производств на базе передовых технологий. Внедрение наукоемких, высокотехнологических производств сдерживается недостатком инвестиционных средств.
С целью внедрения в производство новой конкурентоспособной продукции и в соответствии с требованиями рынка, на промышленных предприятиях будут постоянно вестись конструкторские разработки и проектно-изыскательные работы. В 2003-2005 годах, с целью освоения производства новой высокотехнологической продукции и наукоемких технологии на предприятиях области будут проводиться мероприятия по внедрению научных разработок, заключению долгосрочных договоров с научными и информационными центрами по разработке инновационных технологий.
Одним из механизмов реализации Программы следует считать государственный протекционизм. С этой целью предполагается использовать такие рычаги, как:
предоставление скидок по тарифам естественных монополий с постепенной их отменой по мере улучшения конъюнктуры рынка;
приобретение сельскохозяйственной техники для лизингового фонда государственных финансовых корпораций;
льготы по предоставлению кредитов в рамках программы импортозамещения.
6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования.
Финансовое обеспечение Программы осуществляется за счет собственных средств предприятий, кредитных ресурсов банков, республиканского и областного бюджетов.
7. Ожидаемые результаты от реализации Программы сравнению с 2002 годом 1,3 раза.
Стабильность работе промышленных предприятий.
В результате активной политики импортозамещения снизится зависимость Республики Казахстан и области от ввоза продукции обрабатывающих отраслей.
Будет осуществлен переход от трудоемких производств к высокотехнологическим производствам.
Расширится рынок товаров и услуг промышленного характера.
Будут восстанавливаться и создаваться новые рабочие места.
Повысится эффективность использования производственных площадей высвобождаемых в процессе реорганизации.
Увеличится экспорт за счет участия в мероприятиях по межгосударственным соглашениям в области торгового сотрудничества.
Увеличится поступление финансовых средств в бюджеты всех уровней.
8. План мероприятий по реализации Программы индустриального развития на 2003-2005 год п\п Мероприятия Форма завершепия Отвстствен- ный за ис- полнение Срок испол- нения Пред- пола- гае- мые рас- ходы Ис- точ- ник фи- нан- сиро- вания Разработать программы индустриально- го развития районов и городов Программы Акимы го- родов и рай- онов Ян- варь года еже- годно Ежегодно разрабатывать планы меро- приятий по реализации Программы ин- дустриального развития области План мероприятий Областное управление промышлен- ности, рай- горакиматы Реструктуризация долгов ОАО «Тыныс»
Погашение задолженности по кре- дитам год ОАО « Ты- ныс» (по со- гласованию)
354,2 млн.
тенге
Гос- бюд- жет
С 2005
Дальнейшее освоение Васильковского месторождения золота, внедрение пер- Годовое производство золота до 3-5 тонн Руковод- ство СП Соб- ствен- спективных технологий по переработке золотосодержащей руды ные сред- ства млрд.
«Васильков- ское золо- то» (по со- Строительство нового каолинового ГО- Ка Обогащение каолина до 40 тыс.
тонн в год
Потенциаль- ный инве- стор 2003- годы Сред- инве- стора Проведение доработки технологической схемы получения золота, цианплавов, ба- ритовых утяжелителей Получение готовой продукции ЗАО «Каз- Сабтон» (по согласова- нию)
ОАО «
Организация участка кучного выщелачи- вания на рудниках Аксу и Бестобе Дополнительный объем золота до 70 кг в год КМК Каза- халтын» (по Рост объемов производства товар- ной продукции, создание рабочих мест.
2005го- ды
ОАО ГРК
«Ереймен- тау» (по со- Расширение номенклатуры выпускае- мой продукции, рост объемов добычи кварцитов и щебня, разработка и внедре- ние технологий по выпуску строитель- ной продукции на основе вторичного сы- рья, образуемого в процессе основного производства на ОАО ГРК «Ереймен- тау».
Добыча 1,0 тонны золота в год, за- нятость населения.
ТОО «СА-
ГА КРЖ
Ввод в действие карьера на месторожде- нии «Узбой» по добыче золота. (Енбек- шельдерский р-н)
ГОЛД
КОМПА-
НИ» (по со-
Производство удобрений до 180 тыс.тонн в год Увеличение производства минеральных удобрений с повышенным содержанием фосфора Производство полиэтиленовых труб и фитингов Производство 3920 тонн в год ОАО «Ты- Кре- дит- ресур- сы Производство композитных баллонов Производство 210-230 тыс.шт 2004- В рамках дальнейшего развитий маши- ностроительного комплекса области:
ство
Довести объем производства по ремонту электровозов в 2005 г-до 1,0 тенге.
«АЭРЗ» (по обеспечить рост объемов производства на Атбасарском электровозоремонтном заводе;
Расширение номенклатуры порш- невых колец, рост товарной про- дукции в 2004 году - до 10,0 млн.
ство ТОО освоить мощности завода ТОО «Макин- ский завод поршневых колец LTD»;
«МЗПК
LTD» (по завершить реконструкцию ТОО «Ма- теN», увеличить объемы производства;
Довести объемы производства в 2004 году до 5,5 млн.тенге.
«МатеN»
(по согласо- ванию)
создать ремонтную базу путевой техни- ки на ПК «Ерейментауреммаш»;
Освоение капитального ремонта путевой техники в объеме 190,0 млн.тенге в год 120,0 ПК «Ерей- ментаурем- маш» по со- и кре- диты банка освоение нового вида продукции в объеме 35,0 млн. тенге разработать и внедрить технологии изго- товления автомобильного газового бал- лона на ТОО «КРМЗ»
«КРМЗ» (по рост объемов производства до 350,0 млн.тенге, создание новых рабочих мест реконструировать, модернизиромть и расширить производство по изготовле- нию деталей цветного металла на ПК «Эльбор»
ство ПК
Довести объемы производства до 2,5 млрд.тенге к 2010 году Увеличить объемы производства железо- бетонных изделий на ОАО «Вишнев- ский завод ЖБШ»
ство пред- приятия (по Повышение качества выпускае- мой продукции С целью производства конкурентоспо- собной продукции на рынках сбыта, спо- собствовать внедрению на предприяти- ях международных стандартов ИСО- Развитие межрегиональных и межгосу- дарственных хозяйственных связей и ко- операции.
Управление промьпплен- ности, руко- водители предприя- тий. (по со- Расширение рынков сбыта отече- ственной продукции, полное ис- пользование производственных мощностей предприятий, удовле- творение потребностей сельхоз- производителей в запасных ча- стях и комплектующих к сельхоз- машинам.
Организация производства этилового спирта - сырца (этанола)
Переработка зерна низкой класс- ности, производство этонола.
ТОО «Био- корм» (по млдр.
ЗАО
«Банк разви- тия
Казах- ста- на»
Организация комплексной (глубокая) пе- еработки зернах Производство сухой клейковины
-1120 кг/час, крахмальной жидко- сти 39% - 4740 кг/час, крахмаль- ная смесь 14% - 5320 кг/час, отру- би - 1,75 тонн/час.
Организация производссва новых видов продукции на ТОО «Биокорм»:
Расширение номенклатуры и уве- личение объемов выпускаемой продукции.
кормовых добавок очищенных ферментов (глюкаваморин, амилосубтилин)
бактоларвицида ства, кре- микробиологических средств защиты растений сы.
пестицидов антибиотиков им аминокислот для сель- ского хозяйства Организация производства таблетиро- ванных форм фитопрепаратов Выпуск новых видов фитопрепа- ратов 170,5 ОАО «Био- медпрепа- рат (по со- Организация производства субстанций антибиотиков Производства субстанций анти- биотиков ветеринарного медицин- ского назначения Разработка новых технологий и рецеп- тур для расширения ассортимента вы- пускаемой продукции.
Производство чайных и спортив- ных витаминизированных безал- когольных напитков, др.видов продукции ТОО «Кок- шетаумин- вод» (по со- Реконструкция цеха и автоматизация ли- нии розлива минеральной воды Реконструкция Расширение ассортимента ТОО «Гор- молзавод»
Расширение ассортимента выпускаемой продукции, в т.ч мороженого, йогуртов, бифидока, сыра голландского, сухого обезжиренного молока.
Производство детского молочно- го питания ТОО «Ак- ку» (по со- Строңтёльство завода по производству детского питания на базе имущественно- го комплекса ТОО «Акку» (Аккольский р-н)
ные и соб-
Производство сыра до 4,0 тонн в год.
Организация производства твердых сы- ров на ТОО «Май ТГТ» (Шортандин- ский р-н)
ТОО «Май
ТГТ» (по со- ср-ва
Реконструкция, модернизация произ- водств по выпуску мясных и молочных продуктов на предприятиях области.
Расширение ассортимента выпус- каемой продукции, повышение ка- чества.
Предприя- тия области Свы- ше с 2005 Внедрение новых технологий изготовле- ния мебели, создание новых произ- водств на мебельных предприятиях обла- сти каемой продукции., ее конкурен- тоспособность на внутреннем рынке. Прирост объемов произ- водства до 50,0 млн.тенге в год ТОО «Кри- сталл» ТОО «Сапсан» и др. (по со- Выпуск импортозамещающей, конкурентоспособной продукции с 2004 Завершить монтаж и ввести в эксплуата- цию завод санитарно-технических изде- лий в г. Степногорске «Кортес»