Қазақша:
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы Министерство сельского хозяйства Республики министрлігі Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2002 Казахстан жылғы 30 қарашадағы N 351 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2002 жылғы 27 желтоқсанда тіркелді.
Тіркеу N 2105. Күші жойылды - шаруашылығы министрінің 2012 жылғы 17 қаңтардағы № 10-1/18 бұйрығымен Ветеринариялық құқықтық нормативтiк кейбiр актiлердi бекiту туралы
1. Қоса берiлiп отырған:
1) Базарларда ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргiзу Ережесi;
2) Сойылатын малдарды сояр алдындағы ветеринариялық тексеру және сойылғаннан кейiн ұшаларын және iшкi органдарын ветеринариялық- санитариялық сараптау және оларды санитариялық бағалау Ережесi бекiтiлсiн.
2. Ветеринариялық департаментiне, Ауыл шаруашылығы министрлiгiнің облыстық аумақтық басқармаларымен, Астана және Алматы қалалары, бiрлесе отырып, заңнамада белгiленген тәртiпте, осы бұйрықтан туындайтын керектi шаралар қабылдасын.
3. Осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркеуден өткiзiлген күннен бастап күшiне енедi.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Қазақстан Республикасының Премьер-Министрінің орынбасары-Министр Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрiнің 2002 жылғы 30 қарашадағы N 351 бұйрығымен бекiтiлген Базарларда ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргiзу туралы Ереже
1. Жалпы бөлім
1. Базарларда ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргiзу Ережесi (әрi қарай - Ереже) базарларда сатылатын мал өнiмдерi мен шикiзаттарының ветеринариялық-санитариялық қауiпсiздiгiн анықтау мақсатында ветеринариялық- санитариялық сараптау жүргiзетiн лабораторияларға бiрыңғай талаптарды және ветеринариялық-санитариялық сараптаудан өткiзудiң ретiн анықтайды және мал өнiмдерi мен шикiзаттарын сатумен, ветеринариялық-санитариялық сараптаумен айналысатын, базар аумағында басқада кәсiпкерлiкпен айналысатын заңды және жеке тұлғалар орындаулары тиiс.
2. Осы Ережеде пайдаланылатын негiзгi ұғымдар
2. Осы Ережеде мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) ветеринариялық-санитариялық сараптама - жануарлардың, жануарлардан алынатын өнiмдер мен шикiзаттың ветеринариялық нормативтерге сәйкес келуiн ветеринария саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган белгiлеген тәртiппен органолептикалық, биохимиялық, микробиологиялық, паразитологиялық, уыттық және радиологиялық зерттеулер кешенi арқылы тексеру;
2) сараптама актiсi - мемлекеттiк ветеринариялық қадағалау объектiлерi диагностикасы немесе ветеринариялық-санитариялық сараптамасының нәтижелерi бойынша ветеринария саласындағы уәкiлеттi орган белгілеген тәртiппен ветеринариялық зертханалар беретiн, олардың Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына сәйкестiгiн куәландыратын, сондай-ақ оларды пайдалануға ұсынатын құжат;
3) ветеринариялық-санитариялық сараптама зертханасы - базарларда және (немесе) басқа орындарда өткiзiлетiн жануарлардан алынатын өнiмдерге ветеринариялық-санитариялық сараптаманы жүзеге асыратын заңды тұлға немесе тұлғаның мамандандырылған бөлiмшесi;
4) жануарлардан алынатын өнiмдер - тиiсiнше өңделмей тамаққа пайдаланылмайтын ет және ет өнiмдерi, сүт және сүт өнiмдерi, балық және балық өнiмдерi, жұмыртқа және жұмыртқа өнiмдерi, сондай-ақ бал ара шаруашылығының өнiмдерi;
5) жануарлардан алынатын шикiзат өнiмдерi - терi, аң терiсi, жүн, құстың жүнi, ұлпасы, эндокринологиялық бездер, iшкi органдар, мүйiз, тұяқ және тағы басқа жануарлардан алынып кәсiпорындарға малға азыққа өңдеуге жiберiлетiндер;
6) базар - жануарларды, жануарлардан алынатын өнiмдер мен шикiзатты, ветеринариялық препараттарды, жемшөптi және жемшөптiк қоспаларды сату орнын қоса алғанда, арнайы жабдықталған сауда орны.
3. Базарларда мал өнiмдерi мен одан алынатын шикiзаттардың ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргiзудiң тәртiбi
3. Базарларда мал өнiмдерi мен одан алынатын шикiзаттарды ветеринариялық-санитариялық сараптаудан заңды түрде белгiленген лицензиялары бар ветеринариялық-санитариялық сараптау лабораториялары (бұдан әрi - Лаборатория) өткiзедi.
4. Мал өнiмдерiмен одан алынған шикiзаттарды ветеринариялық- санитариялық сараптау өткiзу үшiн Лабораторияның ветеринариялық мамандары тексеру жүргiзiп, сынама алады.
5. Мал өнiмдерiмен одан алынған шикiзат өнiмдерiн ветеринариялық- санитариялық сараптаудан өткiзу арнайы және қосымша зерттеулер тiзбесiне сәйкес, базарлардағы ветеринариялық-санитариялық лабораториялар жүргiзуi тиiс 1 Қосымша бойынша жүргiзiледi.
6. Мал өнiмдерiмен одан алынған шикiзаттарды ветеринариялық- санитариялық сараптаудан өткiзу осы Ережеде көрсетiлген 2 қосымшадағы стандартты тестерге сәйкес және Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi бекiткен малдарды сояр алдында ветеринариялық тексеру және сойылғаннан кейiнгi ұшалармен органдарды ветеринариялық-санитариялық сараптау және олардың ветеринариялық-санитариялық бағасы Ережесi бойынша жүргiзiледi.
7. Еттерге таңба қою ветеринария саласындағы уәкiлеттi орган бекiткен Еттерге таңба қою Ережесiне сәйкес жүргiзiледi.
8. Мал өнiмдерiмен одан алынған шикiзаттардың ветеринариялық- санитариялық қорытындысын Лаборатория арнайы ұсынылып отырған 3 қосымшаға сәйкес журналға тiркейдi.
9. Мал өнiмдерiнiң және одан алынатын шикiзат өнiмдерiнiң ветеринариялық-санитариялық қорытындысынан кейiн Лаборатория базардың ветеринариялық инспекторына сараптама актiсiн ұсынылып отырған 4 қосымшаға сәйкес бередi.
10. Зерттеуден өткен мал өнiмдерiмен одан алынған шикiзаттар ветеринариялық нормаға сәйкес келмеген жағдайда базардың ветеринариялық инспекторы сараптама актiсiнiң қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының ветеринария заңдылықтарына сәйкес қолдану режимiн анықтайды.
11. Ветеринариялық-санитариялық сараптауға мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттар мынадай жағдайда қайталанып алынады:
1) мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттардың алғашқы ветеринариялық-санитариялық сараптау өткеннен кейiнгi сатылу мерзімі өткеннен соң (3 тәулiк), базардың iшiнде арнайы талаптарға cай сақталғандардан басқасы;
2) мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттарды базардың тоңазытқыштарында сақталмай басқа жерлерде сақталынса;
3) заңды және жеке тұлғалар мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттарды ветеринариялық-санитариялық сараптаудан базар Лабораторияларынан басқа жерлерден өткiздiртiп әкелсе, және шет елдерден әкелiнген өнiмдер.
12. Малөнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттар толық ветеринариялық- санитариялық сараптау өтпесе сатуға рұқсат етiлмейдi, сонымен қатар ветеринариялық-санитариялық сараптауды далада, арнайы белгiленбеген жерлерде өткiзуге тиым салынады.
4. Есеп және есептiлiк
13. Лаборатория есеп және есептiлiк жүргiзiп оны Қазақстан Республикасы ветеринария саласында бекiткен заңының тәртiбiне сәйкес тапсырып отырады.
5. Жауапкершiлiгi
14. Осы Ереженiң талабын бұзған тұлғалар Қазақстан Республикасының заңына сәйкес жауапқа тартылады.
N 351 бұйрығымен бекiтiлген "Базарларда жүргiзiлетiн ветеринариялық-санитариялық сараптау" Epeжеciнe 1 қосымша Базарлардағы ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргiзетiн лабораториялардың мiндеттi түрде және қосымша жүргiзетін зерттеулерiнiң ТIЗБЕСI
1. Жануарлармен құстарға мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер (тексеру):
1) Клиникалық қарау (тексеру) ф-N 1 ветеринариялық куәлiктi тексеру, малдың жалпы жағдайы, сiлекей қабықтары және жоғары орналасқан лимфа түйiндерi.
2) Термометрия, тамыр соғысын тексеру, демалысын, ас қазан жұмыстарын (руминация).
2. Еттерге мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер:
1) Органолептикалық қарау ұшаны, iшкі органдарды және басты, барлық лимфа түйiндердi кесiп қарау, iшкi органдардың паренхимасын кесiп қарау.
2) Қайнату сынамасы.
3) Финнозға (цистицеркоз) тексеру.
4) Трихинеллезға тексеру.
5) Жылқының бастарын сапқа тексеру.
6) Сынаманың жалпы радиоактивтi фонын анықтау.
3. Мiндетті түрде зерттеу қорытындысы бойынша ветеринариялық нормативтен ауытқу болған жағдайда еттерге қосымша жүргізiлетiн зерттеулер:
1) Күдiк туғызған лимфа түйiндерiнен, iшкi органдардан, ұшаның бұлшық еттерiнен бактериоскопия (мазок таңба) жүргiзу.
2) Биохимиялық зерттеулер (токсокологиялық зерттеулермен қоса).
4. Сүт және ашытқан сүт өнiмдерiне мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер (үй жағдайында жасалған):
1) Органолептикалық зерттеулер.
2) Тығыздығын анықтау.
3) Қышқылдығын анықтау.
4) Тазалық дәрежесiн анықтау.
5) Бруцеллезге (кольцевой) сақиналы реакциясы арқылы тексеру.
6) Маститке мастидин сынамасымен тексеру.
7) Сынаманың жалпы радиоактивтi фонын анықтау.
5. Сүттердi мiндеттi түрде зерттегенде ветеринариялық нормативтен ауытқу болған жағдайда қосымша жүргiзiлетiн зерттеулер:
1) Майлылығын тексеру.
2) Соданың сүтке қосылғандығын анықтау.
3) Редуктазды сынама.
4) Фальсификацияны анықтау.
6. Сары майларды тексергенде мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер (үй жағдайында дайындалған):
2) Майлылығын анықтау.
3) Ылғалдығын анықтау.
4) Ас тұзын анықтау.
5) Фальсификациясын анықтау.
6) Iрiмшiк, сыр және тағы басқа заттардың қосылғандығын анықтау.
7. Бал арасын тексергенде мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер:
1) Анықтама және классификациясы.
2) Органолептикалық зерттеулер.
3) Суды анықтау.
4) Механикалық қосындыларды анықтау.
5) Қышқылдығын анықтау.
6) Падь балын анықтау.
8. Бал араларына мiндеттi түрде жүргiзiлген зерттеулер жүргiзгенде ветеринариялық нормативтен ауытқулар болса қосымша жүргiзiлетін зерттеулер:
1) Диастазаны анықтау.
2) Инвертивтi қанттылығын анықтау.
3) Жасанды инвертивтi қанттылығын анықтау.
4) Сахарозасын анықтау (тросниктi қант)
5) Балдың божығанын анықтау.
9. Балықтарға мiндеттi түрде жүргiзiлетiн зерттеулер:
1) Органолептикалық зерттеулер (әр партиядан немесе упаковкадан (қорабынан) 10 экземплярдан кем емес).
2) Бактериоскопия.
3) Қайнату сынамасы.
4) Адамдарға қауіптi жұқпалы инвазиялық балық ауруларын (описторхоз, клонорхоз, гетерофоз, метегонимоз, дифиллиоботриоз, диоктифимоз, нанофиетоз).
5) Сынаманың жалпы радиоактивтi фонын анықтау.
10. Жұмыртқаларды тексергенде мiндеттi түрде жүргiзетiн зерттеулер:
1) Органолептикалық тексерулер, ветеринариялық құжаттарды ф-2 тексеру.
2) Овоскопия.
3) Сынаманың жалпы радиоактивтi фонын анықтау.
11. Еттен қақталып жасалынған өнiмдердi тексергенде мiндеттi түрде жүргiзетiн зерттеулер (үй жағдайында дайындалған):
2) Трихинеллоскопия.
3) Ылғалдылығын анықтау.
12. Еттен қақталып жасалған өнiмдерге мiндеттi түрде зерттеулер жүргiзгенде ветеринариялық нормативтерге сәйкес келмеген жағдайда қосымша жүргiзiлетiн зерттеулер:
Биохимиялық зерттеулер (токсикологиялық зерттеулердi қоса алғанда).
2 қосымша
Базарларда ветеринариялық санитариялық сараптау жүргiзгенде қолданылатын стандартты тестердің Тiзбесi
1. Ет. Сынама алу әдiсi және органолептикалық әдiспен жастығын анықтау ГОСТ 7269-79.
2. Ет. Еттiң жастығын микроскопиялық және химиялық зерттеу ГОСТ 23392-78.
3. Жылқының ұлттық өнiмдер. ТЖ (қарта, шұжық қазақстандық, қазы, және қос қазы, жал, жая, сүрленген ет) ТЖ РСТ.КазССР 74-84.
1) Органолептикалық көрсеткiштерiн тексеру ГОСТ 9959-91 стандарты бойынша жүргізiледi;
2) қабылдау тәртiбi - Сынама алу партиясын анықтау ГОСТ 9792-73.
4. Қоян етi. Сынама алу әдiсi, органолептикалық әдiспен жастығын анықтау ГОСТ 20235.0-74.
5. Қоян етi. Жастығын микроскопиялық, химиялық жолмен анықтау ГОСТ 20235-74.
6. Құс етi. Сынама алу әдiсi органолептикалық әдiспен сапасын тексеру ГОСТ 7702.0-74.
7. Құс етi. Жастығын микроскопиялық, химиялық жолмен анықтау ГОСТ
7702.1-74.
8. Сүт және сүт тағамдары. Қабылдау тәртiбi. Сынама алу әдiсi, сынаманы анализге дайындау ГОСТ 26809-86.
9. Сүт және сүт тағамдары. Майлылығын анықтау әдiсi ГОСТ 5867-90
10. Сүт және сүт тағамдары. Тазалығын анықтау әдiсi ГОСТ 8218-89.
11. Сүт және сүт тағамдары. Тығыздығын анықтау әдiсi ГОСТ 8218-89.
12. Сүт және сүт тағамдары. Қышқылдығын анықтау әдiсi ГОСТ 8218-89.
13. Сүт және сүт тағамдары. Ас тұзын анықтау әдiсi ГОСТ 3627-81.
14. Сүт және сүт тағамдары. Спирттi (алкогольдi) анықтау әдiсi ГОСТ 3629-
15. Сүт және сүт тағамдары. Ылғалдылығын және құрғақ заттарды анықтау әдiстерi ГОСТ 3626-73.
16. Сүт және сүт тағамдары. Микробиологиялық анализ әдiстерi ГОСТ 9225-
17. Сүт. Соданы анықтау әдiсi ГОСТ 24065-80.
18. Сүт. Аммиакты анықтау әдiсi ГOCT 24066-80.
19. Сүт. Сутегi қостотығын анықтау әдiсi ГОСТ 24067-89.
20. Сиырдың сүтi. Дәмiн, иiсiн органолептикалық анықтау әдiсi ГОСТ 28283-89.
21. Сүттi бруцеллезге тексеру.
22. Құрт. Техникалық жасау жағдайы СТ РК 44-97.
23. Iрiмшiк ТЖ СИ РК 84-98.
24. Творог ТЖ СТ РК 94-95.
25. Шубат ТЖ СТ РК 117-97.
26. Сиыр сүтiнен дайындалған кiлегей СТ РК 142-97.
27. Түйе сүтi шұбат өңдеу СТ РК 166-97.
28. Қатық ТЖ СТ РК 230-87.
29. Айран ТЖ СТ РК 982-95.
30. Қымыз ТЖ СТ РК 1004-98.
31. Биенiң сүтi. Сатылғандағы қойылатын талап СТ РК 1005-98.
32. Қаймақ ТЖ СТ РК 1006-98.
33. Балық, теңiз сүт қоректiлерi, теңiз омыртқасыздары және олардан алынатын өнiмдер. Қабылдау тәртiбi. Органолептикалық әдiспен сапасын зерттеу, лабораториялық зерттеулерге сынама алу әдiстемелерi ГОСТ 7631-85.
34. Тауық жұмыртқасы. ТЖ ГOCT 27583-88.
35. Бал арасы. ТЖ ГОСT 9792-87.
3 қосымша
Р| Заңды |Өнім| Ет және ет өнімдері |Балық|Жұ.
е| немесе |иесі._____________________________________|және |мырт.
т| жеке |нің |Сиыр|Жыл.|Қой |Шошқа|Құс |Басқа|Қақ. |басқа|қа | тұлға, |ме. |еті |қы |еті |еті |еті |мал |тал. |теңіз| с| өнім |кен-|ұша/|еті |ұша/|ұша/ |ұша/|етте.|ған |өнім.| а| иесі |жайы|кг |ұша/| кг | кг | кг |рі |ет |дері | н| | | |кг | | | |ұша/ |өнім.| | ы| | | | | | | |кг |дері.| | | | | | | | | | |мен | | | | | | | | | | |шұжық. | | | | | | | | | |тар | | таблицаның жалғасы Органо.|бак.|трихи.| Ас | Тексеру нәтижелері лепти. |те. |нел. |тұзын|__________________________________________ калық |рио.|лос. |анық.| Биохимиялық бактериологиялық көрсет.|ско.|копия | тау |__________________________________________ кіштері|пия | | |РН, |пе. |фор. |Тоти.|Лабора. |Лабора.
| | | |серо.|рок.|моль.|яйын.|торияға |тория | | | |водо.|си. |дық |мен |жіберіл.|қорытын.
| | | |род |даза|реак.|реак.|гендер |дысы | | | | | |ция |ция | |айы, күні Ветсанита.|Сарап. | Жұмыс | риялық |таудың |жүргізген|Ескертпе сараптау |нөмірі,|ветерина.| қорытындысы айы, |риялық | сатуға, |күні |маманның | залалсыз. | |аты-жөні,| дандыруға,| |қолы | жоюға | | | Ветеринариялық-санитариялық лабораториялардағы сүт және сүт өнімдеріне жүргізілген ветеринариялық-санитариялық сараптау қорытындысын есепке алу журналы N| Заңды немесе|Өнім иесі.| Сүт | Сүт өнімдері |Қымыз, п| жеке тұлға,|нің мекен-|(орын |________________________|шубат /| өнім иесі |жайы | /л) | май, | Қаймақ |Ірімшік/|басқа да п| | | | кг | кг |орын кг |ашыған | | | | | | |сүт | | | | | | |өнімдері Сараптау қорытындысы |Мастит.
___________________________________________________________|ке тек.
Органо.|Қыш.|тығыз.|май. |Сүт |Редук.|Ылғал.|Ас |Бруце. |серу лепти. |қыл.|дығы |лылы.|таза.|тазды |дылы. |тұ. |ллезге | калық |дығы| |ғы |лығын|сынама|ғын |зын |тек. | көрсет.| | | % |анық.| |анық. |анық.|серу | кіштері| | | |тау | |тау |тау | | фальсифи.|Ветсани. |Сараптау |Жұмыс |Ескертпе кациясын |тариялық |нөмірі, |жүргізген| анықтау |зертхана. |айы, күні|ветерина.| |ның сарап.| |риялық | |тау қоры. | |маманның | |тындысы | |аты-жөні | | | |қолы | Ветеринариялық-санитариялық сараптау лабораторияларында балдарды сараптау қорытындысын есепке тіркеу журналы Рет |Заңды немесе|Өнім иесі.|Мөл.| Сараптама қорытындысы саны| жеке тұлға,|нің мекен-|шері|_________________________________ | өнім иесі |жайы | кг | Органолептикалық | тығыз.
| | | | көрсеткіштері | дығы | | | |консис. |дәмі|иісі|түсі| | | | |тенциясы| | | | Сараптама қорытындысы ылғал.|қыш.|падь|Диас.|Жасанды|Инверт.| патокасы| микроскопиясы дылығы|қыл.| |таза.|инверт.|ті |__________|_________________ |ды. | |сы |тік |қант. |Крах.|Қант |Гүлдер.|Кристалл.
|лығы| | |қант. |тың |малы |қызыл|дің |дануы | | | |тылығы |саны | |шасы |ұрығы | Басқа да|Ветсани. |Сарап. | Жұмыс |Ескертпе зерттеу.|тариялық |таудың |жүргізген| лері |зертха. |нөмірі,|ветерина.| |наның |ай-күні|риялық | |сараптау | |маманның | |қорытын. | |аты-жөні,| |дысы | |қолы | 4 қосымша Ветеринариялық-санитариялық Ветеринариялық-санитариялық сараптау лабораториясы N сараптау лабораториясы N (облыс, қала, аудан) (облыс, қала, аудан)
Базар_______________________ Базар________________________ Серия ММ N 000001 Серия ММ N 000001 Сараптама актiсi (түбiртегi) Сараптама актiсi (түбiртегi)
Сараптама N__ "___" _____200_ж. Сараптама N__ "___" _____200_ж.
Өнiм иесi______________________ Өнiм иесi______________________ (А.Т.Ә) (А.Т.Ә)
Өнiмнiң атауы _________________ Өнiмнiң атауы _________________ Саны __________________________ Саны __________________________ Мемветинспекторының тiркеу саны Мемветинспекторының тiркеу саны Ветсанитариялық сараптау Ветсанитариялық сараптау қорытындысы ___________________ қорытындысы ___________________ Вет. дәрігер __________________ Вет. дәрігер __________________ (аты, жөнi қолы) (аты, жөнi қолы)
M.О.
Сойылатын малдарды сояр алдындағы ветеринариялық тексеру және сойылғаннан кейiн ұшаларын, iшкi органдарын ветеринариялық- санитариялық сараптау және оларға санитариялық баға беру Ережесi
1. Жалпы бөлiм
1. Малдарды сояр алдында ветеринариялық тексеру, және сойылғаннан кейiн олардың ұшаларымен iшкi органдарын ветеринариялық-санитариялық сараптау және оларға санитариялық баға беру Ережесi (одан әрi - Ереже)
малдарды сояр алдындағы ветеринариялық қараудың, сойылғаннан кейiнгi ұшаларды iшкi органдарды ветеринариялық-санитариялық сараптаудан өткiзудiң, ауру малдардан алынған мал өнiмдерiмен олардан алынатын шикiзаттарға ветеринариялық-санитариялық баға берудiң бiрыңғай ретiн ұсынады, ет және ет өнiмдерiн дайындаушылар, қайта өңдеушiлер, өндiрушiлер, сақтаушылар, тасымалдаушылар және сатушылар қолданады.
2. Осы Ереженiң талабын мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттарды дайындайтын (сою), қайта өңдейтiн, сақтау қоймалары, және сатумен айналысатын заңды және жеке тұлғалар, базарлардағы ветеринариялық- санитариялық сараптау лабораториялары, мемлекеттiк ветеринариялық мекемелер, сонымен қатар арнайы аумақтарда ветеринариялық мемлекеттiк қадағалау жүргiзетiн ветеринариялық инспекторлар орындаулары тиiс.
2. Осы Ереженi пайдаланудағы негiзгi түсiнiктеме
3. Осы Ережеде мына төменде аталған негiзгi терминдер мен анықтамалар қолданылады:
1) ветеринариялық тексерiп қарау - малдарды клиникада мал дәрiгерiнiң /ветеринар фельдшер/қарауынан өткiзу;
2) ветеринариялық-санитариялық баға - ветеринариялық санитариялық сараптаушының тексерген нәтижесi бойынша мал өнiмдерiн пайдалану жолдары;
3) iшкi мүшелерi - жүрек, өкпе, бауыр, бүйрек, асқазан, iшек, көк бауыр, жатыр, мал ұшасынан алынғандар;
4) ветеринариялық санитариялық тексерiп қарау тәртiбi - малды союдан кейiнгi өнiмдi ретiмен зерттеудiң кешендi сызбанұсқасы.
5) өнеркәсiптiк қайта өңдеу - қасапхана немесе ет кәсiпорындарында ет өнiмдерiн /колбаса, консервалық, өңдеу т.б./ мөлшерлiк/нормативтiк/ құжаттарға сай өңдеу;
6) А тiзiмi - жұқпалы аурулар тiзiмi, адамдардың денсаулығына қауiптi, әлеуметтiк экономикалық қиыншылық жағдай тудыратын және мал өнiмдерiнiң халықаралық саудасы үшiн үлкен маңызы бар, ұлттық шекарада тез тарау қабiлеттiгiне ие жұқпалы аурулар;
7) Б тiзiмi - жұқпалы аурулар тiзiмi, адамдардың денсаулығына қауiптi, әлеуметтiк экономикалық қиыншылық жағдай тудыратын және мал өнiмдерiн халықаралық саудасы үшiн үлкен маңызы бар, елден тыс тез тарау қабiлеттiгiне ие жұқпалы аурулар;
8) қосымша өнiм (субпродукты) - малдарды өңдеу кезiнде алынатын iшкi мүшелер, бас, құйрық, құлақ, сирақ, желiн;
9) сойыс малы - сою пунктiне немесе қасапханаға жеткiзiлген союға арналған ауылшаруашылық малдары;
10) мал соятын орын - мал союға жабдықталған, ветеринариялық санитариялық талапқа сай құрылым;
11) жою - мал өлексесiн, ветеринариялық конфискаттарды өртеу арқылы немесе арнайы биотермиялық ямаларда көму арқылы жою;
12) утилдеу - мал өлекселелерiн, ветеринариялық конфискаттарды техникалық тамақ өнiмдерiне қайта өңдеп залалсыздандыру;
13) ветеринариялық конфискаттар - ветеринариялық-санитариялық сараптаудың қорытындысы бойынша тамаққа жарамсыз деп табылған мал өнiмдерi;
14) тазалау (зачистка) - ұшаның сыртқы және iшкi жақтарынан, ішкi органдардан, ұйыған қандарды, iрiңдердi, соғылған, былғанған жерлерiн тазалап алып тастау;
15) лажсыздан сойылған мал - емдеудiң экономикалық тиiмсiздiгiн ескере отырып лажсыздан сойылған ауру малдар.
3. Сойылатын малдарды сояр алдындағы тексеруден өткiзу тәртiбi
4. Сойылатын малдардың категориясына жататындар: мүйiздi iрi қара (енеке, қодас) шошқалар, қойлар, ешкiлер, қояндар, жылқылар, қашарлар, түйелер, үй құстарының барлық түрлерi.
5. Союға тек сау таза малдар ғана жiберiледi.
6. Союға тиым салынатындары:
1) ауру немесе күдiктi сiбiр жарасы, қарасан, iрi-қара, түйе чумасы, құтырма, тырысқақ, брадзот, және тағы басқа жұқпалы аурулармен ауыратындар.
2) жанталасу жағдайындағы малдар, тек мал дәрiгерi ғана анықтай алады;
3) сiбiр жарасының вакцинасымен егiлген және емделгеннен кейiн 14 күн, ящурға (аусылға) егiлгеннен кейiн 21, және емдеуге антибиотиктер қолданғанда нұсқауда көрсетiлген уақыт өтпейiнше;
4) жылқылар маңқа ауруына тексерiлмесе;
5) туғанына 14 күнге жетпеген малдар, клиникалық аурулардың белгiлерi бар, диагнозы белгiсiз болған жағдайда, дене температурасы қалыптағыдан төмен не жоғары болса, құстар орнитозбен, гриппен, Ньюкасл ауруымен ауырғанда;
6) сояр алдында малдарды ветеринар маман алдын ала қарап тексередi;
температурасын, пульсiн, дыханиясын (дем алысын), көрiнетiн сiлекей қабықтарын, аппетитiн 1 қосымшаға сәйкес;
7) ветеринариялық препараттармен домдалған жануарларды сою мерзiмi және олардың еттердегi рұқсат етiлетiн ең төменгi мөлшерi осы Ереженiң 2 Қосымшасына сәйкес болуы тиiс.
7. Ауылдық округтарда сояр алдындағы алдын ала тексерудi, сойылғаннан кейiнгi тексерудi сол аймақтың ветеринар инспекторы жүргiзiп "Алдын ала тексеру" клеймасын қояды.
8. Мал өнiмдерiмен шикiзаттарын базарларда сататын, сою орындарында, қайта өңдеу, сақтау орындарында сояр алдындағы алдын ала тексерудi, сойылғаннан кейiнгi тексерудi сол бөлiмдердiң ветеринар мамандары және ветеринариялық-санитариялық сараптау лабораториялары жүргiзедi.
9. Клиникалық тексеруден базарларда сатылатын малдарда өтiлуi тиiс.
10. Ветеринариялық қадағалаудың қорытындысы арнайы үлгiде бекiтiлген журналдарға тiркеледi.
11. Ветеринариялық куәлiктердi алдын ала тексерудiң және сойылғаннан кейiнгi ветеринариялық-санитариялық сараптаудың толық қорытындысын, және (шошқа, аю, түйе) еттерiн трихинеллезге тексерген қорытындысын көрсетпей беруге қатаң тиым салынады.
4. Iрi қара малдарының сойылғаннан кейiн ұшасы мен iшкi органдарын тексеру
12. Iрi қара малдарының сойылғаннан кейiнгi ұшасы мен iшкi органдарын зерттеудiң ретi:
1) Басты зерттеу. Басты терiден алып тастайды, тiлдi ұшынан және екi жанынан кеседi жақтан еркiн түсiп тұруы керек. Тiлдi, ерiндi, ауыз қуысының сiлекей қабықтарын қарап қолмен ұстап тексередi. Тiлдi сiлекейден және жем- шөп қалдықтарынан тазалайды. Егерде тiлде патологиялық өзгерiстер жоқ болса оны кесiп қарамайды. Жақтың, жұтқыншақтың (орта және шеткi) құлақ түбiнiң лимфа түйiндерiн ашып тексередi.
Жақтың бұлшық еттерiн сыртқысын қарама-қарсы екi кесіндiмен iшкiсiн бiр кесiп әрбiр жағын цистицеркозға тексередi.
2) Iш құрылыс мүшелерiн зертеу - Iшкi құрылыс мүшелерiнiң құрамына өкпе кеңiрдегiмен, жүрек, бауыр өт қабымен, көк ет және қарын жатады.
Өкпенi сырт жағынан және ұстап қарайды. Бронх бездерiн трахеобронхит бездерiн, оң және сол бронх бездерiн, ортаңғы, кадуалды, краниалды бездерiн ашады. Кеңiрдек пен бронхты және өкпе паренхимасын өкпенi ұзына бойына iрi бронхтардың бағытына қарай кесу арқылы тексередi.
3) Жүректi зерттеу. Жүрек қабын ашады. Жүректiң сыртқы сiрi қабығы және жүрек қабының жағдайын тексередi. Содан кейiн жүректiң оң және сол бөлiгiн үлкен крвизина арқылы тiледi, бiр мезетте жүрек қапшығы/предсердий/ мен қабығын/желудочков/ ашады.
Жүректiң бұлшық ет қабатын /миокард/, жүректiң ішкі қабығы /эндокард/ жүрек қан тамыры және қалқанын қарайды. Жүрек бұлшық еттерiн тесiп алмай ұзына бойына және көлденеңiнен бiрнеше тiлiктер жүргiзедi /цистицеркоз/.
4) Бауырды зерттеу. Бауырды сырттай қарап, ұстап тексередi көк ет және виссералды жағынан қарайды. Көк ет бауырға жабысқан жағдайда ажыратады, бауырдың патологиялық өзгеруiне /абсцессы/ қарап перенхимасын тексередi.
Порталды лимфа түйiндерiн тiлiп қарайды және өт жолына қарай тесiп алмай 2-3 рет тiледi.
5) Көк бауырды зерттеу. Көк бауырды сыртынан қарап тексередi, содан кейiн бойлай тiледi және оның сыртқы-iшкi түрлерiн анықтайды.
6) Бүйректi зерттеу. Бүйректi капсуладан шығарады. Ұстап көредi.
Патологиялық өзгерiс барын байқаған жағдайда тiледi. Бiр мезетте бүйректiң лимфа түйiндерiн тексередi.
7) Желiндi зерттеу. Желiндi мұқият қолмен ұстап тексерiп қарайды.
Қатарынан 1-2 жерден терең тiлiк жүргiзедi. Лимфа түйiндерiн ашып тексередi.
8) Ішек қарынды зерттеу. Оның сiрi қабығы жағынан қарайды. Бiрнеше асқазан және лимфа түйiндерiн кесiп көредi. Керек болған жағдайда iшек қарынның кiлегейлi қабығын ашып қарайды.
9) Жатыр мен аталық ұрық бездерiн, қуық, ұйқы безiн зерттеу. Қарап тексередi, керек болған жағдайда ашып кесiп көредi.
10) Ұшаны тексеру. Ұшаны сырт жағынан және iшкi жағын қарайды ұйыған қандарға, өсiндiлерге, сүйегiнiң сынғандығына және тағыда басқа патологиялық жағдайларға көңiл аудару керек. Керек болған жағдайда негiзгi лимфа бездерiн сырттай және кесiп қарау керек, және мойынның, белдеменiң, анконустың бұлшық еттерiн кесiп цистицеркозға тексередi.
11) Ұшаның мынадай негiзгi лимфа түйiндерi тексеруден өтуi тиiс:
мойынның артқы терең безi, қабырға-мойын, бiрiншi қабырға, қолтық асты немесе жауырын асты, мойын сырты безi, төстiң алдыңғы/жұп және тақ/, төстiң үстi, қабырға арасындағы, үстiңгi ортақабатты, астыңғы ортақабатты, белдiң, жамбастың сыртқы және жамбастың кемiк басы, жамбастың медиалды, латералды бездерi. Құйымшақ, шап бездерi. Бұзауларды тексергенде кiндiгiн және аяқ буындарын қарайды.
5. Ұсақ малдардың ұшасымен iшкi органдарын сойылғаннан кейiнгi тексеру
13. Ұсақ малдардың iшкi мүшелерiн және ұшасын тексеру iрi қара малдардың тексеру тәртiбiндей тексередi.
Казеозды лимфаденитке тексеру үшiн мойынның сыртқы және тiзе буыны тексерiледi.
6. Шошқаны союдан кейiнгi iшкi мүшелерiн және ұшасын қарап тексерудегi ерекшелiгi
14. Союдан кейiнгi шошқаның iшкi мүшелерi мен ұшасын зерттеу методикасы негiзiнен iрi қара малды союдан кейiнгi зерттеуiндей, бiрақ кейбiр ерекшелiктерiн атап өту керек:
1) Шошқада жақ асты бездерiн, көмейдiң шырышты қабығын, өңеш үстiндегi миндалиндi мұқият тексеру қажет. Цистицеркозға зерттеу жүргiзу үшiн қосымша желке бұлшық еттерiн және көк етiн, қажет болған жағдайда жауырын- шынтақ, бел, жамбас кесiп қарайды. Көк етiн алып трихинеллоскопияға зерттеу жүргiзедi.
2) Бас маңайында жақ асты бездерiнен басқа қосымша бездер бар. Олар жақтың арт жағында сiлекей бездерi күре тамырға бөлiнген жерде орналасқан.
3) Ортаңғы қабатты үстiңгi лимфа түйiндерден тек кранильный ғана болады. Олар өте құбылмалы саны жағынан /1-5/, орналасқан жерi алдыңғы аорта доғасы. Шошқада оң және солдан басқа, ортаңғы /астыңғы/ бронхиальды лимфа түйiндерi бар. Кеңiрдек бронхқа бөлiнетiн бұрышында орналасқан, кейде сол бронхиалды лимфа түйiнiмен қосылып бiрыңғай конгломерат түзедi.
4) Шошқада iрi қара малдан айырмашылығы көкбауыр лимфа түйiндерi бар.
Көк бауыр артериясын жағалай орналасқан.
5) Шошқада төс, қабырға аралық және қолтық асты лимфа түйiндерi болмайды. Мойын үстi лимфа тйiндерi үш топқа бөлiнедi; үстiңгi, астыңғы және ортаңғы.
6) Тiзе асты лимфа түйiндер шошқада екi топқа бөлiнедi: терең және сыртқы. Сыртқысы жиi кездеседi.
Шошқаның топшы асты бiрiншi қабырғасының лимфа түйiндерi қара малға қарағанда жақсы жетiлген. Ортаңғы және жанындағы бел, құймышақ, бүйрек, жамбастағы лимфа түйiндер үлкен семiз шошқаларда майынан көрiнбейдi және сау шошқада бiлiнуi қиын.
7. Жылқы малын сойғаннан кейiнгi iшкi мүшелерiн, ұшасын қарап тексерудiң ерекшелiгi
15. Лимфа түйiндерi жылқы малында, ұсақ түйiндерден құралған пакет түрiнде көрiнедi. Жылқыда қосымша тiласты лимфа түйiндерi жақ аралық кеңiстiкте болады, төменгi жақтың тармақтану бұрышында, шынтақ буынына жақын иық сүйекте, иықтағы екi басты және үш басты бұлшық етiнде.
Басты зерттеу кезiнде жақ асты тiл асты лимфа бездерiн кеседi, танау, ауыз, мұрынның шабылған жерiн қарайды. Жылқының iшкi құрылысын тексерген кезде кеңiрдек, үлкен бронхтардың кiлегейлi қабығын қарайды. Бронхтағы барлық бездерiн, кеңiрдектiң бойлай орналасқан бездерiн кесіп ашып қарайды. Өкпенiң екi бөлiгiнде екi қисық тiлiктер кеседi және сол кесiлген жердi ұстап көредi.
Жылқы ұшасын тексергенде қосымша бұлшық еттерiн iшкi жағынан меланомаға тексередi. Жылқы малының қалған тексерулерi iрi қара мал ұшасын тексергенмен бiрдей.
8. Мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттарды ветеринариялық- санитариялық сараптау жүргiзгенде "A" тiзбесiне кiретiн жұқпалы аурулардың ветеринариялық-санитариялық бағасы
16. Аусыл. Сойыс малының ет және басқа өнiмдерiн шикi түрiнде шығаруға тиым салынады.
Осы аурумен ауырған, ауруға қарсы егiлген /21 күнге дейiн/ немесе ауырады деген күдiк болған жағдайда, жайсыз, ауру қаупi туған аймақтан келген малды сойғанда етiн өңдеуге колбаса өндiрiсiне жiбередi, пiсiруге, ыстауға, консервлеуге. Еттi қайта өңдеуге жiберуге мүмкiн болмаған жағдайда қатты қайнатып пiсiрiп зарарсыздандырады.
Жамбас және төс, бел және басқа бұлшық еттерiнде көптеген ұсақ және ұлғайған некрос ошағы анықталған жағдайда, сонымен қатар аусылдың ауыр түрi
- аяғы, желiнi, және басқа мүшелерi мен ұшасы шiрiп, iрiңдеген жағдайда мүшелерiн пайдаға асыруға (утилге) жiбередi.
Ішек қарны, қуықты жекелеп басқа шикi заттарға қоспай технологиялық өңдеуден жуудан сыртынан және iшiнен 0.5% формальдегид ерiтiндiсiмен немесе қаныққан тұз ерiтiндiсiмен, 0.08% сiрке қышқылының концентрациясымен, iшектi 4 сағат, қарын мен қуықты 24 сағат жуып өңдейдi. Жуып зарарсыздандырылғанан кейiн қайта пайдаға асыруға жiбередi.
Малды азықтандыруға арналған қалған /боенские/ қалдықтар соның iшiнде О қан, фибрин т.б. тек 80 С-та 2 сағат қайнатылады немесе қайта өңделiп құрғақ азық шығаруға жiберiледi.
Мүйiз, тұяқ, қылшық, 1% формальдегид ерiтiндiсiмен дезинфекциялайды содан кейiн шектеу қойылмай шығарылады.
Шаруашылықта аусылмен ауырған мал сойылған жағдайда оның етi және басқа өнiмдерi тек қайнатылғаннан кейiн және тек сол шаруашылықтың iшiнде пайдалануға болады. Шикi түрiнде шаруашылықтан сыртқа шығаруға тиым салынады. Терi, мүйiз, тұяқ, шаш және қылшық дезинфекциялауға жатады.
17. Күлдiреуiктi ауыз уылуымен ауырған немесе ауырады деген күдiк тудырған амалсыз сойылған мал оның етi және басқа өнiмдерi тексеруден өткiзiледi, содан әрi өндiрiсте қайта өңделедi.
Терiсi дезинфекцияланады.
18. Шошқадағы күлдiреуiк ауруымен ауырған немесе ауырады, жұқты деп күдiктенген шошқа сойысқа түссе одан алынған ет және басқа өнiм консерв, колбаса т.б. шығаруға жiбередi.
Субпродуктары (қосымша өнiмдерi) қабылданған технологиялық режимдi сақтай пiсiрiлген колбаса, және консерв өндiру үшiн пайдаланылады.
Шошқа сойылған өндiрiсте сүйектi майын ерiтiп алғаннан кейiн, iшек қарынның сiлекейлi қабығын, тұяқтарды құрғақ азыққа қайта өңдейдi.
Iшектер, қуық, өңештi 0.5% формальдегид ерiтiндiсiмен бiр сағаттай тазалайды кейiн сумен шайқайды содан кейiн өндiрiстiң iшiнде пайдаланады.
Iшек қарын және басқа шикiзаттар көрсетiлген тәсiлдермен зарарсыздандырылмаған күйiнде пайдаға асыруға (утилге) жiберiледi. Ауырған, жұқты деп күдiк тудырған шошқаның терiсi зарарсыздандырылады.
19. Iрi қара, ұсақ күйiс малдарының оба ауыруы.
Оба ауруы анықталған жағдайда сойылған малдың ұшасын, қанын, терiсiн және қалған өнiмдерiн өртеп жояды.
Обамен ауырып жазылған малдардың ет және субпродуктоларын пiсiрiлген колбаса немесе консервi дайындауға жiбередi.
Терiсi зарарсыздандырылады.
20. Түйе обасы. Ауру анықталғанан кейiн түйе ұшасын және басқа өнiмдердi /с.қатар терiсiн/ жояды.
Қалған өнiмдердi /аяқ, желiн, құлақтар, қан және басқалары/ ауру мал мен қатар сойылған сау мал араласып кеткен жағдайда барлығын бiрдей жояды.
21. Iрi қара малының жұқпалы плевропневмониясы.
Ұшасы және iшкi мүшелерiн қайнатуға немесе қайта өңдеуге колбаса консервi жасауға жiбередi.
Патологиялық өзгерiстерi бар мүшелерiн пайдаға асыруға (утилге) жiбередi.
Ішектерi тазаланып, тұздалғаннан соң жалпы негiзде пайдаланады.
Ауыру малдан алынған терi зарарсыздандырылады.
22. Қой және ешкiнiң жұқпалы дерматиттi эктимасы.
Зарарсыз iсiк түрiнде ауру мал ұшасын және iшкi мүшелердi патологиялық өзгерiстер болған жерiн алып тастағаннан кейiн iсiк бар ткань өндiрiстiк қайта өңдеуге жiберiледi.
Шiрiп iрiңдеген түрi болғанда ұшасы iшкi мүшелерiмен қосып пайдаға асыруға жiберiледi.
23. Блутанг /Синий язык, Инфекционная катаральная лихорадка/. Ауру бiрiншi рет аздаған түрде анықталғанда барлық өнiм жойылады.
Көп ауру шыққан кезде еттерi және басқа мүшелерi өндiрiстiк қайта өңдеуге немесе қайнатуға жiберiледi. Ұшасы дистрофиялық өзгерiске ұшыраған, терi асты клеткасына қан ұйыған, болмаса қатты арық болса iшкi мүшелерiн, басын, аяқтарын пайдаға асыруға (утилге) жiбередi.
Ауырған немесе ауру жұқты деген қауiп болған жағдайда терiсi дезинфекциялайды.
24. Малдың күл шешек ауруы. Iрi қара мал, қой ешкi және жылқы залалсыз iсiк түрiнде ауырған болса және пустулдар жазыла бастаса патологиялық өзгерiстер бар iсiктi ткандарды тазалағаннан соң қайта өңдеуге жiберiледi.
Ұшасы, басқадай өнiмдерi гемморрагиялық формада болса (утилге) пайдаға
25. Жылқы обасы /африканская/.
Союдан кейiнгi сараптауда анықталған, ауруға шалдыққан барлық өнiмдер, өртелiп жойылады.
Ауырып жазылған малдың етi және басқа өнiмдерi пiсiрiлген колбаса немесе консервi дайындауға жiберiледi.
26. Шошқа обасы /африканская/.
Союдан кейiнгi сараптауда ауруға шалдыққан болса барлық өнiм, терiсiмен қоса өртелiп жойылады.
Бiрiншi шыққан қауiптi аймақтан алынған ет және басқа өнiмдер колбаса, консервi немесе қайнатылуға жiберiледi. Одан дайындалған өнiм тек сол қауiптi аймақтан басқа жаққа шығарылмайды. Дистрофиялық өзгерiске ұшыраған ұша және қан ұйыған бұлшық еттер және iшкi мүшелер басқа өнiмдерiмен бiрге өртеп жойылады.
Сүйектер, қан, және субпродукталары сонымен қатар қан-жын калдықтары қайта өңделiп сүйекпен еттi үн тәрiздес жемге қайта өңдейдi немесе 2,5 сағат қайнатылып құсқа беретiн азық дайындалады ол да қауiптi аймақтан шығарылмайды.
27. Шошқа обасы /классическая/. Ауырған малдан алынған өнiмдердi оның ұшасын шикiдей шығаруға тиым салынады.
Дистрофиялық өзгерiске ұшыраған ұшаны iшкi мүшелерiн (утилге) пайдаға асыруға жiбередi.
Патологиялық өзгерiске ұшырамаған ұшаны iшкi мүшелерiн пайдалану жайындағы шешiм сальмонеллезға бактериологиялық зерттеуден кейiн анықталады. Салмонелла бар екенi анықталған жағдайда iшкi мүшелерiн (утилге)
пайдаға асыруға жiбередi, ұшасы қайнатылғаннан кейiн консервi дайындауға жiберiледi. Iш майы ерiтiледi.
Сальмонеллез болмаған жағдайда ұшасын, шпик және iшкi мүшелерiн қайта өңдеуге колбаса консервi жасауға немесе қайнатуға жiберiледi.
9. Мал өнiмдерiмен одан алынатын шикiзаттарды ветеринариялық- санитариялық сараптауда анықталған "Б" тiзбесiне кiретiн жұқпалы
28. Сiбiр жарасы барлық үй жануарларында және жабайы аңдарда сонымен қатар адамда болады.
Сiбiр жарасының қоздырушысы - тiк, қозғалмайтын таяқша капсула және спора түзедi. Бактериоскопия жасау кезiнде қисық түрде немесе төменгi жағы үрленген сияқты түрлерi кездеседi. Метиленовый көк қағазбен бояғанда қара көк түрге, ал капсулы көгiлдiр түске боялады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Iрi қара малды союдан кейiнгi қарап тексергенде сiбiр жарасын мынадай белгiлерiне қарап анықтауға болады: терi асты клеткасында әртүрлi көлемдегi қоймалжыңданған iсiк, карбункул болады /көбiне бас қабығында, мойында, төсте, қарында, аяқтарда кездеседi/ ортаңғы қабатты iшектiң жанында, ауызда /тiл, ерiн, таңдай/ алғашында күлдiреп шығады.
Карбункул орналасқан маңайдағы қызмет ететiн лимфа түйiндерiнiң көлемi ұлғайған, тығыз, қызыл кейде жасыл сарғыш ұйыған қан тәрiздi немесе ұсақ точка түрiнде iшектерде болғанда лимфа түйiндерi өзгередi және iшектiң кiлегейлi қабығында қабыну процесс болады.
Атипиялы формада патологиялық өзгерiстер барлық уақытта байқалмайды.
Белгiлi мөлшерлерде жекеленген органдарда шектеулi болады. Бұндай жағдайда ұйыған қан, немесе үдемелi қан кернеуi әр тканде, терi асты клеткада, лимфа түйiндерi үлкейiп, қатайып кетедi.
Ұсақ мүйiздi малда өткiр тез және карбункул формасындағы сiбiр жарасы болады. Ең соңғы жағдайда терi асты клеткада және регионарлы лимфа түйiндерде гемморагиялық iсiктер болады.
Жылқы да патологиялық өзгерiстер iрi қара малдағыдай.
Атипиялы форма кезiнде дененiң әр бөлiгiнде шектеулi жергiлiктi жарақаттар және сонымен қатар очаговый, фибринозный плеврит байқалады.
Шошқада патологиялық өзгерiс тамағында /ангинозная форма/ және iшекте, негiзiнен жаппай хронически жекеленген органдарда, ткандерде, кездеседi, қатарлас органдарға жұқпаған жағдайда көкбауырдың үлкейгенi байқалмайды.
Шошқада тамақ ауырғанда /ангинозной/ патологиялық өзгерiстiң ерекше белгiсi қоймалжың түссiз немесе сарғайған қан ұйыған iсiк түрiнде болады.
Бұндай жағдайда процесс мендалиндерi, тiлiнiң кiлегейлi қабығында дифтериялық қара сұр түстерге дақтар гемаррогия, түрiнде таралуы мүмкiн.
Созылмалы түрдегi тамақ iсiгi болғанда және кiлегеилi қабықта дақтар болмайды.
Бiр немесе бiрнеше лимфа түйiндерi /көбіне жақасты, желке, құлақ маңайы, мойында/ жарақаттанады. Лимфа бездерi қоңыр қызыл түстi қан ұйыған ұлғайған болады.
Ішектегi түрiнде шошқада ең бастысы iшекте созылмалы шектеулi гемморрагиялық iсiк болады. Көбiне қабыну процесстерi сiрi қабығында өтiп некроз сарғыш жасыл немесе жасыл сұр түстi пайда болады. Жергiлiктi шажырқай лимфа бездерi сiбiр жарасына тән өзгерiстерге ұшырайды.
Сөйтiп, ветеринариялық санитариялық сараптау кезiнде шошқаның ұшасы мен мүшелерiн қарап тексергенде тамағын, өңешiн, жақасты, желке, құлақ маңайы, лимфа бездерiн қарау мiндеттi.
Шошқадағы ciбip жарасының атипия түрi кезiнде белдегi лимфа бездерi және бүйректiң /корковый/ қабатында қан ұйыйды, ұшадан қан толық ақпағаны бiлiнедi.
Сiбiр жарасының атипиялы түрi үй жануарларында барлық уақытта анық болмайды, ауруды анықтауда қиыншылық туғызады. Сол себептен патологиялық өзгерiстi анық болмағанда ұшамен мүшелерiн тексеру кезiнде сiбiр жарасын анықтау үшiн бактериологиялық зерттеу жүргiзу керек.
Санитариялық бағалау. Ciбip жарасы бар деген күдiк туғанда ұшадан сынамалар алынады: дененiң өзгерiске ұшыраған бөлiгiнен, лимфа бездерiн қоршаған тканьдерiмен, көк бауырдың бiр бөлiгiн алып лабораторияға бактериоскопиялық зерттеу жүргiзуге жiбередi. Зерттеудiң нәтижесiн алғанға дейiн ұшаны жекелеп белгiленген жерде сақтайды.
Ciбip жарасы ауруы анықталған соң малдың ұшасын, мүшелерiн және терiсiн бактериологиялық зерттеу нәтижесiн күтпестен ветеринариялық санитариялық тәртiп бойынша өртеп жояды.
Сiбiр жарасы ауруымен ауырған малдың ұшасынан, қалған өнiмдерi, басқа сойыс малымен араласып кеткен жағдайда барлығы өртелiп жойылады, терiсiн мал өнiмiнiң шикiзаттарын дезинфекциялау туралы нұсқау бойынша Бөлменi дезинфекциялау. Базардың ветеринариялық санитарлық сараптау лабораториясындағы барлық өнiмдердi ciбip жарасы ауруы бар ұшамен қосылмаған болса алып тастайды, содан кейiн үш қайтара дезинфекциялайды.
Бөлме мен құрал жабдықтарды 10% едкии натридiң ыстық ерiтiндiсiмен немесе 5% активтi хлорлы известiң ерiтiндiсiмен бiр сағат содан кейiн екi сағаттан кейiн қайталап аталған ерiтiндiлермен дезинфекциялайды.
Вилкалар, мусат және металл бұйымдарын 30 минут қайнатады, киiмдердi автоклавта зарарсыздандырады.
29. Ауески ауруы /жалған құтыру/. Сойылғаннан кейiнгi диагностикасы.
Патологоанотомиялық өзгерiс тән емес. Терi асты клеткада таралатын жерде серозды және геморрагиялық экссудат, ауыздықтың кiлегейлi қабығы iсiк, жара және дифтериялық бөртпе болады. Миндал iрiңдейдi, танауы қабынады /серозный ринит/ гиперемия және өкпе iсiнедi. Көкбауыр, бауыр лимфа түйiндерiнде өзгерiс болмайды, ал бүйректе қан ұйыған точкалар болады.
Санитариялық бағалау. Мал ұшасында дегенеративтi құбылыс немесе басқа бұлшық еттерде патологиялық өзгерiстер болған жағдайда ұшаны және Патологиялық өзгерiс байқалмаған жағдайда ұшаны және мүшелерiн пайдалану туралы шешiмдi сальмонеллезға бактериологиялық зерттеуден кейiн Сальмонеллез анықталмаған жағдайда мал ұшасын және iшкi мүшелерiн қайнатады немесе пiсiрiлген колбаса консервi дайындау үшiн пайдаланады.
30. Туберкулез. Туберкулез ауруы үй жануарларында, жабайы аңдарда, құс және адамда болатын созылмалы ауру.
Сойылғаннан кейiнгi жүргiзiлетiн диагностика. Iрi қара малда туберкулез өкпесiнде лимфа түйiндерде болады.
Үлкен малдарда әдетте өкпесi мен басындағы лимфа түйiндерiнде, кейде бауыр, көкбауыр, бүйрек, желiн, сүйекте және бұлшық етте, жас малда шажырқай лимфа түйiндерiнде болады. Туберкулез кезiнде патологиялық өзгерiс iрi қара малдарда әрқалай экссудатты немесе өсiмтал болып кездеседi. Туберкулездiң өсiмтал түрi бұдырмақ iсiк болады, көлемi мак тұқымындай болып кейiннен ортасынан бастап iрiңдеп, қатайып үгiтiле бастайды.
Экссудатты формасында диффузды, серозды немесе серозды-фибриозды қабыну болады, қатайған немесе данекер болып тұратын ткандер байқалмайды, қатты сүзбе сияқты ұнтақ болады.
Экссудатты түрi организм ауруға қарсы түру қабiлетi нашар екенiн байқатады. Сол себептi етте туберкулез бактериясы болады. Iрi қара малда туберкулез алғашқы, екiншi болып бөлiнедi. Алғашқысы қолайлы жағдайлы ағымда известенген, капсулалы, қолайсыз жағдайда сүзбе сияқты некроз пайда болады. Iрi қара малда алғашқы түрi жеңiл плевра немесе жасымық дәнiнiң орман орехiнiң көлемiндей болады, сонымен қатар қатайып извест сияқтанып кетедi.
Ортаңғы қабатты немесе бронхиалды лимфа түйiндерде әдеттегiдей байқалатыны бұдырмақ iсiк немесе диффузды түрде, ақыры көлемi ұлғайып, қатаяды. Кескенде сүзбе сияқты сарғыш түстi ұнтақ байқалады. Көп ошақты туберкулез бiрыңғай отырғызған сұр түстi немесе түссiз ұсақ түйiндер байқалады. Бұндай көп ошақта өкпеде тесiк пайда болады. Барлық жағдайда лимфа түйiндерде өзгерiс болады.
Өкпеден басқа сiрi қабық, бауыр, бүйрек, көк бауыр зақымданады.
Iрi қара малда бауырда әр түрлi, әр көлемде түйiндер қатты ортасы некрозды болады. Көк бауырда әр көлемде түйiндер.
Бүйректiң қабық бөлiгiнде көптеген сұр түстi некрозды құрғақ қатты түйiндер сонымен қатар олар лимфа түйiндерiнде де болады.
Туберкулез кезiнде желiнде қатты тығыз орындар болады. Сүт цистернасында iрiң, сонымен қатар некроз және қатаю болмайды, Лимфа бездерi жарақаттанбаған болады.
Iрi қара малда бұлшық еттер мен сүйектерде жарақат өте сирек болады, осындай жағдайда қатайған казеозды ортаның ыдырауы байқалады.
Қой, ешкi малдарында туберкулез өте сирек болады, ең бастысы өкпе мeн желiнде, көк бауырда, сiрi қабықта, лимфа түйiндерде болады. Қойда туберкулез ошағында тез капсула және известь түзедi. Ұсақ мүйiздi малдың сiрi қабығында жемчужинаға ұқсайтын ұлғаю кездеседi.
Шошқада туберкулезбен ауру тамағында, жұтқыншақта, миндалында, iшектерде болады. Негiзiнен олар толық емес оларды айқындау қиын. Соған қарамастан лимфа бездерi өзгерiске ұшырайды. Олардың көлемi ұлғаяды, тығызданып жасыл-сары түстi болып қатаяды.
Шошқада туберкулез генерализация процессi сирек байқалады.
Ветеринариялық санитарлық сараптау кезiнде шошқада туберкулездi жақ асты бездерiнен табады. Туберкулез ауруы шошқа мүшелерiнде және лимфа бездерiнде әртүрлi болады, ұсақ ақшыл-сұр түйiндер үлкен және өкпеде тесiк (каверн) болуы мүмкiн.
Жылқыда туберкулез ошақтары, өкпесiнде, бауырында, мұрынның сiрi қабығында және кейде сүйекте болады. Лимфа түйiндерiнде өзгерiстер болады.
Туберкулездi абсцесс пен гельминт личинкасынан ажырату керек. Анықтау негiзiнде туберкулез ауруы лимфа түйiндерiнде қатайған ыдыраған және әртүрлi дәрежеде үгiтiлген известелген түрде болады.
Санитарлық бағалау. Бiрмезетте төс және iшек қарын мүшелерi лимфа түйiндерi жарақаттанса ұшаның, семіздiгіне қарамастан ішкі яғни пайдаға асыруға (утилге) жiбередi.
Ұша, орташа семiздiкте /шошқа ұшасынан басқасы/ туберкулез ауруы лимфа түйiндерiнде iшкi мүшелерiнiң бiрiнде немесе басқа ткандерiнде болғанда, ауру болмаған басқа мүшелерi қайнатылып немесе қайта өңделiп консервi жасалады, ал iш майы ерiтiлiп алады. Туберкулезбен ауырған мүшелерiн және ткандерiн қандай дәрежеде ауырсада пайдаға асыруға /утилизация/ жiбередi.
Шошқа ұшасында туберкулез ауруы тек жақ асты лимфа бездерiнде /қатайған, үгiтiлген/ анықталған жағдайда алып тастайды, ал басын кедергiсiз жiбередi.
Туберкулезбен тек шажырқай бездерi ауырған жағдайда iшектерi пайдаға асыруға /утилге/, ал ұшасы және басқа мүшелерi кедергiсiз жiберiледi.
Жақ асты немесе шажырқай лимфа бездерiнде қатайған, үгiтiлген түрдегi немесе туберкулез ошағы қандай дәрежеде екенiне қарамастан iшектерi пайдаға асыруға /утилге/ жiбередi, ал қалған мүшелерiн қайнатады нeмece қайта өңдеуге консервi дайындауға жiбередi. Шошқа ұшасының лимфа түйiндерiнен туберкулез ауруын анықтаған кезде /коринебактериялы немесе атипиялы микробактерия тудырушы/ шошқа ұшасын және мүшелерiн кедергiсiз жiбередi, ал ауырған лимфа түйiндерiн алып тастап утилге жiбередi.
Туберкулез ауруымен ауырған малдан алынған терiнi, кедергiсiз жiбередi /дезинфекция жасалмайды/.
31. Бруцеллез. Бруцеллез ауруы адам мен әртүрлi малдарда болатын ауру.
Союдан кейiнгi диагностика. Патологиялық өзгерiстер бруцеллезге тән емес, сол себептi союдан кейiн ауруды анықтау қиынырақ. Iрi қара малдiкi - бурсит, iрiңдi артрит, абсцесс, гигромы, орхит, метрит, нефрит байқалады.
Шошқада - вагинит, iрiңдi артрит, метрит, остеомиелит, бурсит кездеседi.
Жылқыда - шоқтықта абсцесс, артриты, желке бұлшық еттерi мен аяқтары, өкпесi iсiнедi.
Қой мен ешкiде - мастит, вагинит, артриты, бурсит, орхит, бүйректiң қабатында түйiндер әртүрлi көлемде болады.
Бруцеллез ауруында бастапқыда лимфа бездерi ұлғаяды, кейiннен сарғыш түске айналады және оның маңайында тығыз дәнекерлеушi ткань түзедi, ал кейде iрiң сарғыш жасыл түстi болады.
Санитариялық бағалау Бруцеллез ауруы анықталған жағдайда ұша мен мүшелердi қайнатады. Iрi қара малының және шошқаның етiн, бруцеллезге тексергенде оң реакция берiп, бiрақ патологиялық өзгерiс болмағанда кедергiсiз жiберiледi.
Қой мен ешкiден алынған еттерде бруцеллез сезiлгенде, бiрақ патологиялық өзгерiстер болмағанда, ветеринариялық санитариялық ереженi сақтай отырып қайта өңдеп колбаса немесе консервi дайындайды, ал қайта өңдеу мүмкiн болмаған жағдайда қайнатылады.
Малдың барлық түрлерiнен алынған iшкi мүшелер мен бас клиникалық немесе патологоанотомиялық өзгерiстер болғанда қайнатылады.
Сиырдың және шошқаның құлақтары, сирақтары, ернi, құйрығы және қойдың басы қайта өңдеудiң немесе қайнатудың алдында жидiтiледi. Ұшасы мен мүшелерiнде патологиялық өзгерiс болған сойылған малдардан алынған терi, сонымен қатар бруцеллез ауруы сезiлген қой мен ешкi ұшасы және мүшелерi дезинфекцияланады.
Патологиялық өзгерiс болған малдардың iшектер, утилге, бруцеллез сезiлгенде 1% тұзда және 0.5% тұз қышқылында 48 сағаттай 15-25С ұстайды.
Майлық коэффициентi 1:2.
32. Жұқпалы ринотрахеит. Iрi қара малдағы жұқпалы ринотрахеит ауруы iрi қара малдың жоғарғы тыныс алу жолдарының некрозды ауруымен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Танаудың кiлегейлi қабығы, өңеш, кеңiрдектiң қанталауы, көбiктенген жалқық немесе iрiңдеген өкпеде кiшiгiрiм отелактаза, бронх жалқықтанған. Бастың және өкпенiң лимфа бездерi ұлғайған, қан ұйыған.
Санитариялық бағалау. Ринотрахеит ауруына күдiктенген мал сойылғанда оның ұшасы, iш құрылысы шикi зат түрiнде шығаруға тиым салынады.
Патологиялық өзгерiс болған мүшелерiн утилге жiбередi. Паталогиялық өзгерiстер болғанда малдың ұшасы және iшкi мүшелерiне сальмонеллездi анықтау үшiн бактериологиялық зерттеу жүргiзедi. Сальмонеллез анықталған жағдайда iшкi мүшелерiн утилге жiбередi, ал ұшасын қайнатады. Басты, кеңiрдек, пищевод мүйiз, тұяқ және басқа қалдықтарды утилге жiберiп, терiнi дезинфекциялайды.
33. Лейкоз. Үй жануарларында және құстарда сонымен қатар адамда болатын ауру, қан құрайтын ткандердi iсiндiрiп, қабындырады. Үй жануарларынан ең көп ауыратын 4-8 жастағы iрi қара мал.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Лимфа бездерi қатты ұлғайған, кескен жердiң жоғары жағы ақ сұр немесе қызғылт сұр түстi қан ұйыған және өте сары немесе қоңыр түстi некроз ошағы кездеседi. Көк бауыр қатты ұлғайған, тығыз, кескен жерi бұдырмақ, ақ сұр түстi қабынып iрiңдеген, кейде некротты фокустары болады. Өкпе өте сирек зақымданады.
Бауыр қатты ұлғайған, осал, оңай жыртылады немесе май түстi ақ cұp әр түрлi көлемдегi түйiндер болады.
Жүрекше қабырғасы өте қатты қалыңдайды, кесiлген жерiнде жүрек бұлшық етi май түстi, қан ұйыған, шұбар. Бүйрек ұлғайған. Қалың қабатында көптеген ақ сұр түстi, қан ұйыған сiрi қабығында iсiнген түйiндер кездеседi. Ауру қаңқада бұлшық еттер босаған, ақшыл қызыл түстi сарғыш реңмен май түстi ұлғайған және дегенеративтi өзгерiстер болады.
Санитариялық бағалау. Бұлшық еттер зақымданған жағдайда, лимфа бездерi және бiрнеше iшкi органдары немесе лейкоз болған жағдайда ұшаны және басқа өнiмдердi утилге жiбередi.
Жеке лифа түйiндерi зақымданған жағдайда немесе iшкi мүшелерi зақымданса, бiрақ қаңқадағы бұлшық еттерде өзгерiс болмаса зақымданған мүшелерiн утилге жiбередi. Ауырмаған мүшелерiнiң етiн пайдалану жайындағы мәселенi бактериологиялық зерттеуден кейiн шешедi. Гематологиялық зерттеу кезiнде болымды оң нәтиже болса бiрақ патологиялық өзгерiс болмаса ұша және мүшелердi кедергiсiз жiберiледi.
34. Пастереллез (геморрагиялық септицемия).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Терi асты клеткаларында, сiрi қабығы мен кiлегейлi қабықта, бұлшық еттерiнде, плеврада көптеген ұсақ ұйыған қан байқалады. Лимфа бездерi ұлғайған, өзгерген, қан ұйыған. Бүйрек пен бауырда дегенеративтi өзгерiстер, көк бауырда өзгерiс болмайды. Ұзақ созылмалы ауру түрiнде төсте серозды фибрионды сұйықтық болады, плевраны жауып тұрады.
Өкпе қара қызыл түстi.
Санитариялық бағалау. Патологиялық өзгерiс немесе азғындық /дегенерация/ болған кезде ұша мен iшкi мүшелердi утилге жiбередi.
Патологиялық өзгерiс болмағанда етiн пайдалану мәселесi сальмонеллезға бактериялогиялық зерттеуден кейiн анықталады. Сальмонеллез болған жағдайда iшкi мүшелерiн утилге жiбередi, ал ұшасын қайнатады немесе колбаса, консервi шығаруға жiбередi.
35. Жұқпалы агалактия /сүт шықпау/ ауруы. Қой мен ешкiдегi жұқпалы агалактия /сүт шықпау/ ауруына шалдыққанда желiнде абсцесс және iсiк белгiленедi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Желiн маңайында терi асты клеткасында, лимфа бездерiнде iсiк. Серозды-фибриозды артрит. Лимфа бездерi ұлғайған.
Бүйректе фокусный нефрит және дәнекер болып тұратын тканда инфилтрация.
Санитариялық бағалау. Патологиялық өзгерiстер болғанда утилге жiбередi.
Зақымданбаған iшкi мүшелерi мен ұшасын қайнатады немесе қайта өңдеуге колбаса консервi дайындауға жiбередi.
36. Қойдың жұқпалы энтеротоксемиясы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Ащы iшекте жолақталып ұйыған қан.
Лимфа түйiндерi қызарған, бүйрек қанталаған, езiлiп кеткен. Бауыр сұр-топырақ түстi өзгерген, жолақтанып ұйыған қан, жүректiң бұлшық етi босаған.
Санитариялық бағалау. Ұшаны, iшкi органдарымен, терiсiмен жояды.
37. Вирусты гастроэнтерит (трансмиссивтi).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Шажырқай бездердiң қабынуы, гиперемириясы байқалады. Бауыр бозарады, азғындап өзгередi. Бүйрек капсуласының астында ұсақ ұйыған қан. Жүрек босаңсыған, сұр түстi.
Санитариялық бағалау. Ауырған малдың және шошқаға жұқты деген сезiк болса ұшасы мен iшкi мүшелерi қайнатылады немесе қайта өңдеуге колбаса, консервi дайындауға жiбередi. Арық ұшаны утилге жiбередi. Терiнi
38. Шошқаның энозоотиялық энцефаломиелитi.
Союдан кейiнгi диагностика. Патологиялық өзгерiс нашар көрiнедi. Iшкi мүшелерi қанталаған ұзақ созылмалы ауру түрiнде қаңқа бұлшық еттерi атрофияға ұшыраған, өкпенiң қабынуы байқалады /катаральная пневмония/.
Санитариялық бағалау. Ұша мен iшкi мүшелерiнде бұлшық еттерiнде азғындаған (дегенеративтi) өзгерiс болғанда утилге жiбередi. Ұшаның бұлшық еттерiн және iшкi мүшелерi азғындаған (дегенеративтi) өзгерiс болмаса қайнатып немесе колбаса консервi дайындауға жiбередi. Терiнi дезинфекциялайды.
39. Қарасан /эмфизематозный карбункул/.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Ұшаның әр бөлiгiнде iсiк, басқан кезде сықырлайды, кесiлген жерi құрғақ, қара қоңыр түстi немесе боз сарғыш көпiршiктер болады. Ұшаның лимфа түйiндерi ұлғайған, қанталаған және ылғалды. Сiрi қабығыда қанталаған. Бауыр, көк бауыр аздап ұлғайған, бүйректе некрозды ошақтар.
Санитариялық бағалау. Ұшаны iшкi мүшелерiмен және терiсiмен жояды.
40. Маңқа /Сап/. Маңқа ауруы тақ тұяқты/ жылқы, есек, қашыр/ кейде түйеде кездеседi. Өкпеде және басқа мүшелердiң кiлегейлi қабықтарында жаралар және түйiндер кездеседi. Маңқа ауруымен адамдарда ауырады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Өкпеде және басқа мүшелерде маңқа түйiндерi көлемi тары, бұршақ дәнiндей, үлкен түйiндер түзедi. Ауру өкпеде диффузды болғанда қара қызыл түстi болып, ақырында үгiтiледi. Маңқа түйiндерiн жара немесе тыртықты өңеште, бауырда, кеңiрдектe, бронхта және ортаңғы қабатты лимфа түйiндерiнде, көк бауырда, бүйректе және басқа мүшелерде кездестiруге болады.
Тақ тұяқтылардың ұшасы мен iшкi мүшелерiн ветеринариялық санитариялық сараптау кезiнде мiндеттi түрде басын, танау қуысын шауып мұқият қарайды.
Санитариялық бағалау. Маңқа ауруы анықталғанда ұшасы, ішкi мүшелерiн және терiсiн жояды.
Маңқа ауруын қоздырушы бар деп күдiктенгенде ұшасын қайнатады мүмкiн болмаған жағдайда утилге жiбередi. Iшкi мүшелерiнде утилге жiбередi. Маңқа ауруымен ауырған немесе маллеинге оң әсерiн тигiзушi малдарды союға жiбермейдi және жояды.
41. Актиномикоз. Үй және жабайы жануарларда болатын ауру. Мал мен адамның әртүрлi ткандерi мен органдарын зақымдайтын созылмалы ауру. Шошқа, жылқы, қой және адам тез қабылдайды. Қоздырушысы сәулелi уақ саңырауқұлақ.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Жұқпалы түйнектелiп өскен және демеп тұрушы капсуласы қатты ұлғайған, iрiңдi болады. Көлденең кесiлген жерiндегi iсiк томпайып тұрады, томпайған жердi басса ақшыл сары түстi iрiң шығады, қолға жұқпайды, құрғақ емес. Iрi қара малда актиномикоз ернiнде кiлегейлi қабық астында, тiл бездерiнде, сүйекте, өкпеде, бауырда және терiде болады. Тiлде түйiндер болады. Тiл ұлғайған қатты ағаш тәрiздi. Бiр мезетте бас лимфа түйiндерi зақымданады. Актиномикоз көбiне жақтың жоғарғы және төменгi жағында болады.
Өкпе және бауыр капсула түрiнде iрiңдеген друз болмайды, осындай жағдайда лимфа бездерi зақымданбайды.
Актиномикоз терiде қатты iсiк түрiнде және жақтың төменгi жағында орналасқан.
Шошқада актиномикоз сүт бездерiнде және iшкi мүшелерiнде сонымен қатар ұшаның артқы бұлшық еттерiнде болады.
Қойларда актиномикоз ернiнде, тiлiнде және өкпесiнде, ал жылқыда тiл және сүйекте, аталық ұрық безiнде болады.
Санитариялық бағалау. Актиномикозбен ауырған малдың басын бұлшық еттерiн сүйектi утилге жiбередi. Бастың бездерi ауырғанда бездерiн алып тастап басты қайнатуға жiбередi.
Тiлдiң аздаған бөлiгi жарақаттанса және iшкi мүшелердiң жарақаттанған жерiн алып тастап басқасын кедергiсiз жiбередi.
Көп жерi зақымданса тiлдi және iшкi мүшелердi утилге жiбередi.
Актиномикоз кеңiнен таралып сүйектi зақымдаған болса, iшкi мүшелерi және ұша бұлшық еттерi мүшелерi утилге жiберiледi.
42. Некробактериоз. Некробактериоз ауруына диагноз қою қиын емес, себебi патологиялық өзгерiстерi ерекше. Жарақаттанған жерi iрiңдi, қызарып тұрады. Аурудың ауыр түрiнде iрiң өкпесiнде, бауырында, бүйректе болады.
Буындар мен сiңiрлерiнде зақымданғаны байқалады.
Санитариялық бағалау. Белгiлi бiр мүшелер зақымданған болса утилге жiбередi. Ұшасын кедергiсiз жiбередi. Септикалық процесс кезiнде ұшасы мен мүшелерiн утилге жiбередi.
43. Стахиботриксикоз ауруы iрi қара малда, жылқыда, қойда және шошқада болады. Адамдарда да кездеседi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Ауыз, мұрын, көмекей безi, кейде асқазанда және қалың iшекте жара болады. Ұшаның алдыңғы бұлшық еттерiнде, плеврада, сiрi қабық диафрагмасында бүйрек қуысында және көк бауырда ұсақ немесе ұйыған қан болады. Бастың және мойынның лимфа түйiндерi ұлғайған, қара қызыл түстi қанталаған. Бауыр қанталаған некрозды iрiң түстi. Өкпеде ұсақ қанталаған белгiлер болады.
Санитариялық бағалау. Ұша мен iшкi мүшелердiң бiр бөлiгiнiң жансыздануы болғанда утилге жiбередi. Ұшада паталогоанотомиялық өзгерiстер байқалмағанда сальмонеллезге бактериологиялық зерттеулер жүргiзедi.
Сальмонеллез анықталмаған жағдайда және патологиялық өзгерiс болмаған ұша және союдан кейiн алынған өнiмдi кедергiсiз жiбередi.
44. Фузариотоксикоз.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Терi асты клеткаларда, паренхимотозды органдарының сiрi қабықтарының астында ұсақ қанталаған, асқазан және iшекте қанталаған iсiк, өкпеде iсiк болады. Бауыр босаған, iрiң түстес, көк бауыр ақшыл сұр, өте тығыз қатайған, ұсақ қанталаған.
Санитариялық бағалау. Ұшасы қайнатылады, iшкi мүшелерi утилге
45. Туляремия үй жануарларында, кемiргiш аңдарда, үлпек жүндi аңдарда және адамда болады. Көбiне туляремия қой, ешкi, қоян және басқа үй жануарларында кездеседi.
Ауруды қоздырушы кiшкентай, қозғалмайтын, нәзiк капсулды таяқша. Суда 90 күнге дейiн өмiр сүредi, терiде 45 күнге дейiн, етте 35 күнге дейiн, мұздатылған етте 120, тұздалған терiде 15, 60-65C қыздырғанда 5 минутта өледi, 100C бiр сәтте өледi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Тамырлы жүйесi, өкпесi көк бауыры және лимфа түйiндерi зақымданады. Қойда паталогоанотомиялық өзгерiстерi ерекше байқалады, басқа жануарларда жасырын түрде өтедi. Қойда аурудың ауыр түрiнде төстiң, мойынның, шабтың терi асты клетчаткасы қанталаған, iсiнiп, жиi ыдырауға ұшырайды. Лимфа бездерi ұлғаяды, құрамында сұр-сары түсті әртүрлi көлемде, кейде абсцесс көлемiндей ұлғаяды.
Шошқада (көбiнесе торайларда) перипневмония, бастың лимфа түйiндерiнде iрiңдi iсiктерi байқалады.
Санитариялық бағалау. Ауру немесе ауруға күдiктенген жануарлардан алынған ұша, мүшелер мен терi утилденедi.
Туляремиямен ауыратын сойылған жануарлардың өнiмдерiмен бiрге болған ет пен ет өнiмдерi қайнатылады. Ғимаратты, жабдықтарды, құрал-саймандарды, арнайы киiмдердi дезинфекциялайды.
46. Паратуберкулездi энтерит.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Iшек астындағы және жiңiшке iшектердiң кiлегей қабатында патологиялық өзгерiстер байқалады. Ішектердiң қабырғалары қатты жуандатылған (5-10 ece), кiлегей қабатында айналмалы және көлденең ақшыл немесе сарғыш-қызыл түстi қыртыстар болады. Шажырқай лимфа түйiндерi үлкейген, сулы, жұмсақ, кей кезде жүрек бұлшық етi босаған болады. Ұша арық, азғындаған, қарынның және әукенiң бұлшық етi арасындағы дәнекер болатын ткань iсiнген.
Санитариялық бағалау. Ішекте, шажырқайда, лимфа түйiндерiнде патологиялық өзгерiстер және баста iсiк болған жағдайларда, өзгертiлген мүшелер мен шажырқайы бар iшектi утилдейдi, ал ұша мен басқа мүшелердi кедергiсiз жiбередi. Арықтаған паратуберкулезбен жарақатталған ұша мен оның мүшелерiн утилдейдi.
47. Жалған туберкулез (Псевдотуберкулез) ауыл шаруашылық жануарларында, сондай-ақ адамдарда кездесетiн ауру.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Iрi қара малда паратубекулездi ошақтар өкпеде және бронхиалды средостенды лимфа түйiндерiнде әр түрлi, қаймақ тәрiздi казеозды фокустардың көп мөлшерiнде үлкейген, сарғыш-жасыл түстi, иiссiз, iрiңдi болып кездеседi.
Құстарда және қояндарда түйiндер мен ошақтар барлық iшкi мүшелерде, iшектерде, орналасады.
Санитариялық бағалау. Лимфа түйiндерi көп жерден жарақатталған және бұлшық ет жарақатталған жағдайда, сондай-ақ арық болған жағдайда ұша мен мүшелердi утилдейдi.
48. Шошқалардың жұқпалы атрофиялық ринитi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Мұрынның кiлегей қабығы қанталаған, қабыршақталған. Лимфа түйiндерi үлкейген, iрiңдi - жансызданған ошақтары бар.
Санитариялық бағалау. Мұрынның, баспен тiлдiң, өкпенiң, өңештiң кiлегей қабығындағы үсiген және жансызданған өзгерiстердi анықтаған кезде, оларды жояды. Ұша мен iшкi мүшелерде азғындаған өзгерiстер болмаған жағдайда кедергiсiз өткiзедi.
Азғындағаны болмаса және тек қана iшкi мүшелердiң және лимфа түйіндерi зақымдалған жағдайда iшкi мүшелердi, зақымдалған лимфа түйiндердi жояды, ал ұшасын кедергiсiз жібередi.
49. Лептптоспироз үй жануарларында, сондай-ақ адамдарда кездесетiн ауру.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Ветеринариялық-санитариялық сараптау кезiнде барлық ткандердiң, сiрi және кiлегей қабықтың, тер астындағы клеткалардың, майлы ткандердiң, қарынның сарғайғаны, жұтқыншақ маңайында, мойында қоймалжың ісіктер, төсте қан тәріздес сарғыш қызғылт сұйық байқалады. Лимфа түйіндердi үлкейген, сұр немесе сұр-күлгін түстi, мезентерналдық лимфа түйiндерi геморрагиялы кескенде ылғалды кей кезде нүктелi қанталаған. Өпке ісiген, бауыр үлкейген сарғыш қоңыр - батпақ түстi, босаған, кескiнде өңсiзденген. Өт қабы қара жасыл өтке толы, көк бауыр өзгерiссiз, бүйректер ісiген үлкейген, капсула сүр түстi, оңай ажыратылады.
Бүйрек қуысы қызыл түстi қоймалжыңға толған. Қара қоңыр түстi сыртқы қабығы ұсақ қанталанған, үстiнде және паренхимада сiрi түйiндер. Лептоспироздың созылмалы түрiнде патологоанатомиялық өзгерiстер лимфа түйiндерiнде және бүйректерде кездеседi. Лимфа түйiндерi үлкейген, төмпешiктi, дәнекер болып тұратын ткань қатты ұлғаяды.
Бүйректер үлкейген төмпешiктi, тығыз, сiлекей қабығында некроздар.
Аурудың қатты және өте қатты өту түрiнде шошқалардың бүйректерi сәл үлкейген, қызғылт-сұр, немесе сарғыштау. Бауыр ақшыл сары түстi, көк бауыр сәл үлкейген қанталаған. Лимфа түйiндерi шамалы үлкейген, сұрғылт-қызыл ошақты қанталаған.
Лепторспирозды гемоспоридоздан айыру керек, гемоспоридозда көк бауыр қатты ұлғайған және кiлегей қабықтардың жансыздануы байқалмайды.
Санитариялық бағалау дегенеративтi өзгерiстер байқалған жағдайда немесе бұлшық еттердiң сарғыштануы 2 тәулiк арасында кетпесе ұшаны және iшкi мүшелердi утилге жiбередi.
Бұлшық еттерде азғындаған (дегенеративтi) өзгерiстер байқалмаған жағдайда, бiрақ сарғайған түсi бар болып ол сарғыш түсi 2 тәулiк арасында кетсе, ұша және iшкi органдар патологиялық өзгерiстерге ұшырамаса қайнатуға жiберiледi. Iшек-қарны утилге жiберiледi.
Ұшамен iшкi органдары лептоспирозға оң қорытынды берген малдардан алынса, бiрақ бұлшық еттерде iшкi органдарда патологиялық өзгерiстер болмаса кедергiсiз жiберiледi.
Лептоспирозбен ауыратын жануарлардың терiлерiн дезинфекциалайды.
50. КУ - безгек (Ку - лихорадка). КУ-безгек үй және жабайы жануарларда, құстарда, сондай-ақ адамдарда кездесетiн ауру.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Арнайы паталогоанатомиялық өзгерiстерi жоқ сондықтан ауруды анықтау қыйын. Ұша мен мүшелердi қарағанда көк бауырдың үлкейгенi, пневмония және мезентериалдық лимфа түйiндерiнiң iсiнгенi, миокардта ұсақ жансызданған ошақтары, фибринозды желiнсау байқалады. Ауру лабораториялық зерттеу арқылы анықталады.
Санитариялық бағалау КУ-безгектi анықтаған жағдайда ұша мен мүшелердi қайнатады. Өзгерген мүшелердi және қанды утилдейдi, терiсiн дезинфекциялайды.
10. Инвазиялық аурулармен зақымданған ет және одан алынатын өнiмдердi ветеринариялық-санитариялық сараптаудан өткiзу
51. Трихинеллез. Трихинелез талғаусыз және етпен қоректенетiн жануарларда және адамда болатын ауру. Созылмалы және ауыр өтедi және көлденең талшықты бұлшық еттердiң талаурауы мен аллергиялық құбылыстармен анықталады. Ауру малдардың етiн жегенде жұғуы мүмкiн. Қоздырушысы - спиралды трихинелла, жеке жынысты нематода. Трихинел шоқтанып орналасуы мүмкiн, сондықтан қатты зақымданған аймақпен шамалы зақымданған аймақтар немесе таза аймақ кезектесiп келуi мүмкiн. Трихинеллалар жиi және көп көк еттерде, қызыл өңеште, қабырға аралық, жақтың, белдеменiң бұлшық еттерiнде Личинкалар термотұрақты токсиндер бөледi. Тұздалған, кептiрiлген және мұздалған етте бұлшық ет трихинеллалары ұзақ уақытқа дейiн өмiр сүруге қабiлеттi, бiрақ 80С-қа дейiн қайнатқанда 2-3 минуттан кейiн өледi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Еттегi трихинелл трихинеллоскопия кесiм әдiсi арқылы анықталады. Ұшадан бұлшық еттiң 60 гр. тексеруге алу, ең жақсысы көк етiн, ал ол болмаса, әр түрлi жерлерден тексеруге алынған басқа бұлшық еттерден сұлы дәнiнiң көлемiндей 24 кесiм дайындайды. Шпикты трихинеллоскопияға тексерген кезде кесiмдi бұлшық еттi тканнің қабаттарынан дайындайды, ал олар болмаған жағдайда бұлшық еттердiң жансызданған жерлерде пайда болатын қабат болу сызықшасының iшкi бетiнен дайындалады.
Кесiндiнi ащы натрдың 5% ерiтiндiсiнде 8-10 мин дайындалған, 10% фуксин ерiтiндiсiне салады, одан кейiн компрессордың iшiне орналастырады да, әдеттегi тәртiп бойынша зерттейдi.
Тұздалған және мұздатылған еттердi трихинеллоскопия арқылы зерттегенде бұлшық еттiң кесiндiсiн жiңiшкелеу қылу керек. Компрессориумде езiлген соң үстiңгi шыныны алады да, әр кесiмге 5%-тi глицериннiң сулы ерiтiндiсiнен, немесе 5%-тi көгiлдiр метиленнiң ерiтiндiсiнен, немесе 0,5%-тi тұз қышқылынан бiр тамшы құяды да, 1 мин. ұстайды. Өңдеу нәтижесiнде трихинеллалар анық көрiнедi де, диагностиканы жеңiлдетедi.
Санитариялық бағалау. Шошқалардың ұшасы 3 аптаға толмаған торайлардан басқасы, сондай-ақ қабанның, борсықтың, аюдың, саз құндыздың, басқа талғаусыз және етпен қоректенетiн, етi адам тағамына пайдаланылатын немесе жануарларға жемге жiберiлетiндердi, мiндеттi түрде трихиллинезға зерттеу керек.
Кесiмде бiр ғана трихинелла болса, оның тiршiлiкке қабiлетiне қарамастан, бұлшық ет тканi бар ұша мен iшкi зат өнiмдерiн, сондай-ақ жарамсыз қалған ет өнiмдерiн утилдейдi.
Сыртқы майын бөлiп алады да, шыжғырады. Iшкi майын кедергiсiз жiбередi.
Терiсiн еттiң қалдығын алғаннан соң кедергiсiз жiбередi.
Қалдықтарды утилге жiбередi.
52. Цистециркоз (ipi қара малдың және шошқалардың финнозы).
Қоздырушысы гельминт (жетiлген), адам iшегiнде өмiр сүредi, оның личинкалы формалары (бычий цепень) iрi қара малының, қодастың бұлшық еттерiнде, шошқа және жабайы қабанның бұлшық еттерiнде болады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Iрi қара малының цистицеркоз қоздырушысы мөлдiр сопақша көпiршiк iшiнде, түйреуiш басынан бұршақтың дәнiнiң көлемiндей сұйық iшiнде паразит көрiнедi. Шамалы үлкейткенде өгiз цепенiнiң төрт жабысқыштары iлгекпен қаруланбаған анық көрiнедi. Личинкалар организмдерге қан айналымы арқылы тарайды, жануарлардың тiрi кезiнде жақсы қызмет жасайтын бұлшық еттерi зақымданады (жүректiң, жақтың, қабырғааралық). Iрi қара малдарында өте көп зақымдану жиi кездеспейдi, бiр немесе бiрнеше цистицерк кездеседi.
Санитариялық баға. Бастың, жүректiң бұлшық еттерiнен цистицеркоз табылғанда, мойынның, қолдың, санның бұлшық еттерiн қосымша екi қатар тiлiп қарайды.
Бастың, жүректiң және тағы басқа бұлшық еттердi кескенде 40cм -тан үштен төмен тiрi немесе өлi финн болса және үштен жоғары тiрi немесе өлi финн басқа бұлшық еттер кесiндiсiнен табылса, басты және жүректi утилдейдi, ұшаны, iшкi органдарды қайнату немесе тұздап, мұздату арқылы зарарсыздандырады. Iш майларын және шпикты тұздап не мұздатып зарарсыздандырады. Тұздап не мұздатылып зарарсыздандырылған ұшалар колбасаға фарш немесе консервiге, субпродукталары өндiрiстiк қайта өңдеуге
53. Жiңiшке мойынды (тениукольды) цистециркоз немесе сiрi (жылауық)
қабықтың финнозы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Iшкi мүшелердi, шажырқайды және iшкi майды зерттегенде жарақатталған мүшелердiң бетiнен салбырап тұратын, мөлдiр iшi су тәрiздес затқа ұқсас жылауық қабықшасы болады. Жылауықтың iшiнде дөңгелек сколекс болады. Сколекстiң төрт жабысқышы және iлгектерi бар.
Жарақатталған мүшелердiң көзге көрiнетiн патологиялық өзгерiстерi жоқ.
Санитариялық бағалау. Жылауық қабықшасын қасындағы жараланған мүшелердiң ткандерiмен бiрге жояды. Ұшаны, жарақатталмаған және тазаланған iшкi мүшелердi кедергiсiз жiбередi.
54. Қойлардың және ешкiлердiң (финнозы) цистециркозы - жылауық қабықшасы домалақ не сопақша iшiнде мөлдiр сұйық зат болады және төрт жабысқышымен және iлгегiмен сколексi болады.
Санитариялық бағалау. (Бұғының цистицеркозын қара).
55. Бұғының (финнозы) цистециркозы. Иттермен, қасқырлармен, түлкiлердiң iшегiнде өмiр сүретiн жалпақ құрттардың личинкалық формасы арқылы таралады. Личинка формасы - жылауық сопақша не дөңгелек басқа малдардың цистицрктарына ұқсас. Сколексi және төрт жабысқышымен және iлгегiмен. Паразит жақтың, жамбастың, белдеменiң бұлшық еттерiнде орналасады.
Санитариялық бағалау. Қойлардың, ешкiлердiң және бұғылардың ұшалары мен мүшелерiнде 40см кесiмiнде 5 финнан артық еместiгi анықталған жағдайда және бұлшық еттерде өзгерiстер болмаған жағдайда ұша мен мүшелердi мұздату арқылы зарарсыздандырады содан кейiн шұжық өнемдерi немесе косерваларға қайта өңдеуге жiбередi. Ұшада 40см кесiмiнде 5 финнан артық анықталған және бұлшық еттерде өзгерiстер байқалған жағдайда ұша мен мүшелердi утилдейдi, ал iшкi және құйрық майын шыжғырады.
56. Эхинококкоз.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Бұршақтың көлемiнен алманың көлемiндей эхинококк қабықшасы екi қабаттан тұрады да, iшi мөлдiр сұйыққа толған. Iшкi қабырғасында кейде құм тәрiздi сұйықта жүзiп жүре тiн сколекс Бiрiншi (аналық) қабыршықтан екiншi (балалық) және үшiншi (немерелiк)
туады. Оларда 4 қарулы жабысқышы бар сколекс болады. Жарақатталған қабыршық (пузырь) орналасқан мүшелер семiп қалады. Жарақатталмаған мүшелерде және ткандерде көзге түсетiн патологиялық өзгерiстер болмайды.
Санитариялық бағалау. Бұлшық еттер және iшкi мүшелерi көптеп зақымданған болса, сондай-ақ ұша арықтаған болса ұшамен iшкi мүшелердi утилдейдi. Бөлек мүшелер мен ткандер зақымданған жағдайда, оларды утилдейдi, ал ұшаның зақымданбаған бөлшектерiн және мүшелерi кедергiсiз жiберiледi.
57. Фасциоллез.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Өт жолдары үлкейген сары-сұр түстi тәж түрiнде бауыр бетiне шығады. Өт жолдарының iшiнде жапырақ түрiндей ұзындығы 2-3 сантиметр, көлемi 1 сантиметр шамасында паразит болады. Үлкен фасциоланың ұзындығы 7,5 сантиметрге дейiн жетедi.
Өт жолдарында жабысқақ сарғыш-бозғылт сұйық, ақ балшықтың әр түрлi көлемдi бөлешектерi болады. Жарақатталған бауырда дәнекер болатын ткань қатты өседi (цирроз печени). Порталдық лимфа түйіндерi үлкейген, кесiмiнiң бетi қара қызыл немесе қара түстi болады. Фасциолалар өкпеде сирек орыналасады, бiрақ олар жетiлмеген, кеңiрдекте қою қара-сұр сұйығы бар ақ балшықты ошақтар пайда болады.
Санитариялық бағалау. Зақымданған мүшелердiң бөлшектерiн утилдейдi.
Ұша мен iшкi мүшелердiң жарақатталмаған бөлшектерiн кедергiсiз жiбередi.
Мүшенi 2/3 көлемiн жарақатталған болса мүшенi толық утилдейдi.
58. Дикроцелиоз.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Қолдың алақанымен бауыр кесiмiнiң бетiнен жүргiзедi (ашылған өт жолдарын бойлай), алақанда әдеттегiдей кеп мөлшерде сарғыш-қоңыр сұйығымен ұсақ жалпақ паразиттер қалады. Өт жолдары онша өзгермейдi.
Санитариялық бағалау. Бауырдың жарақатталған бөлешектерiн утилдейдi, бауырдың 2/3 бөлiгi зақымданған болса толық утилдедi. Ұша мен iшкi мүшелердiң жарақатталмаған бөлшектерiн кедергiсiз жiбередi.
59. Диктиокаулез.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Өкпеде сұр-қызыл немесе қара-қызыл түстi эмфизематоздық және ателектаздық ошақтар байқалады. Сол ошақтарды ашқанда кеңiрдекте ақ түстi, 3-5 см. ұзындығы жiп сияқты гельминт кездеседi, катаралды бронхиттың және пневмонияның нәтижесiнде кiлегейдiң (слизь) бiраз мөлшерi табылады.
Санитариялық бағалау. Өкпенiң зақымданған бөлшектерiн утилдейдi. Ұша мен iшкi мүшелердiң жарақатталмаған бөлшектерiн кедергiсiз жiбередi. Өкпенiң 2 /3 бөлiгi зақымданған болса толық утилденедi.
60. Шошқалардың метостронгилезы. Шошқа төлдерiнiң ауруы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Катаралдық бронхит бронхопневмонияның iрiңдi катаралды түрi болуы мүмкiн. Кеңiрдек кiлегейге толы iшiнде паразит болады. Кiлегей қабат қызарған, қанталаған. Кеңiрдектiң лимфа түйiндерi үлкейген сулы, кей кезде қызыл-сұр дағы болады. Қатты зақымданған торайлар арық болады. Санитариялық бағалау. Өкпенiң жарақатталған бөлшектерiн утилдейдi. Ұша мен өкпенiң жарақатталмаған бөлшектерiн кедергiсiз жiбередi.
61. Аскаридоз (көбiнесе торайлардың) және аюлардың ауруы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Өкпенiң катаралдық iсуi, перитонит.
Басқа мүшелерде патологиялық өзгерiстер байқалмайды.
Санитариялық бағалау. Ұша мен мүшелердi патологиялық өзгерiстер жоқ болса кедергiсiз жiбередi.
62. Пироплазмидоздар (пироплазмоз, тейляриоз, бабезиоз, анаплазмоз).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Кiлегей қабаттар кiр-сары түстi, енжар, қанталаған болады. Сiрi қабаты сары, қанталаған. Өкпелер ісiген. Бауыр iрiң-сары түстi, бос қара-қызыл сызықтарымен болады. Көк бауыр қатты ісiген, бос.
Ұшаның және мүшелердiң лимфа түйiндерi үлкейген, сулы, қанды лимфасы бар.
Қанның мазок жағындысында гемоспоридиалар табылады. Бүйректерде жансызданған ошақтарымен кiшiгiрiм түйiндер болады.
Санитариялық бағалау. Сары түс және дегениративтiк өзгерiстер болмаған жағдайда ұша мен iшкi мүшелердi кедергiсіз жiбередi. Ұшаларда сарғыш түс 2 күн арасында кетпейтiн болса ұша мен iшкi мүшелердi утилдейдi. 2 күн арасында сарғыш түс кетсе салмонеллезге бактериологиялық зерттеу жүргiзедi, ұша мен өзгермеген мүшелердi кедергiсiз жiбередi.
63. Токсоплазмоз. Үй жануарларының, құстарының және адамның жансызданған-iсiнген өзгерiстермен сипатталатын ауруы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Катаралдық пневмония, сары ауру, түйiндi нефрит байқалады. Өкпеде, бауырда, бүйректерде және лимфа түйiндерiнде жансызданған ошақтар болады. Көк бауыр үлкейген, қара-шиелi түстi, қанталаған болады. Диагноз лабораториялық зерттеулермен дәлелденедi.
Санитариялық бағалау. Ұшаны қайнатады, iшкi мүшелердi утилдейдi.
64. Саркоцистоз. Үй жануарларының, құстардың, адамдардың бұлшық еттерiнiң саркоцистармен зақымдануымен сипатталатын ауруы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Паразит әр жануарларда өзiне тән дененiң белгiлi бiр тұстарында орналасады. Iрi қара малда - өңештiң қабырғасында және оған жабысып тұратын бұлшық еттерде (диафрагмада, тiлде, жүректе, қабырға арасындағы бұлшық еттерде); шошқаларда - диафрагманың, қабырға арасындағы, қарынның, белдiң бұлшық еттерiнде; қойлар мен ешкiлерде
- тiлдiң, жұтқыншақ өңешiнiң бұлшық еттерiнде кездеседi. Тексерген кезде бұлшық еттерде ұзындығы 0,4-4мм, кеңдiгi 0,3-3мм ақшыл түйiршiктер сияқты саркоцистер табылады. Бұлшық ет талшықтары сарғаяды, босайды, ақшылданады. Қатты жарақатталған шошқалардың етi ұнтақ жармамен себiлгендей қоспаға ұқсайды.
Санитариялық бағалау. Бұлшық етте саркоцист болған және патологиялық өзгерiстер болмаған жағдайда ұша мен мүшелердi кедергiсiз жiбередi. Бұлшық еттерде өзгерiс болса (гидремия, түссiз, ақ балшықты, дегениративтiк өзгерiстер)
ұша мен iшкi мүшелердi утилдейдi. Шошқаның шпигiн және iшкi майын кедергiсiз жiбередi.
65. Гиподерматоз - ірi қара малдың және енекенiң арқаларындағы терi астындағы құрт.
Қоздырушысы - тер астындағы бөгелектiң личинкасы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Арқадағы тер астындағы жасунықта және бұлшық еттердiң бетiнде бөгелектiң личинкасымен бiрге тоқылған қапшықтар, инфильтраттар, сары-жасыл түстi iрiң ісiген фокустар, жансызданудың ошақтары табылады.
Санитариялық бағалау. Инфильтраттан, жансызданған ошақтардан, өзгертiлген бөлшектерден тазартылған соң, ұша мен басқа өнiмдерiн кедергiсiз
11. Жұқпалы емес аурулармен ауырған нормадан ауытқыған санитарлық мағынасы бар жануарлар етiн және одан алынатын өнiмдердi ветеринариялық-санитариялық сараптау
66. Тыныс жолы мүшелерiнiң аурулары. (Бронхит, бронхопневмония, пневмония, плевропневмония). Тыныс жолы ауруларының туу себебi: салқын тию, ыстық ауа, жарақат,химиялық заттар, мал азығында өсетiн зеңдіген саңырауқұлақтар, кейбiр инфекциялық аурулар болады. Осы жағыдайларды тыныс жолдарының әртүрлi микрофлоралармен зақымдануы байқалады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Мұрынның клегей қабаты, кеңiрдек қызарған, үсiген кей кезде сұйық немесе көпiршектi экссудаты бар, катаралдық немесе катаралдық - геморрагиялық iсiктiң ошақтары болады.
Бронхопневмонияда кеңiрдекте және өкпеде тығыз бөлшектер болады, кесiмде сұр-қызыл түстi (гепатизация). Көкiрек қуысының лимфа түйiндерi сулы, үлкейген, қанталаған. Плевра жарақатталған жағдайда фибриоздық экссудат, қосылу (спайка) байқалады.
Санитариялық бағалау. Инфекциялық ауруларды ескеру керек.
Жарақатталған мүшелердi утилдейдi. Пневмония, плеврит болған жағдайда және лимфа түйiндерiнiң процесiне таратылған жағдайда еттiң және басқа союдың өнiмдерiнiң санитарлық бағалау туралы шешiм бактериологиялық зерттеу нәтижесiне қарай шешiледi. Өкпенiң аспирациясында оны утилдейдi.
67. Қан жүргiзу мүшелерiнiң аурулары. (Созылмалы перикардит) - жас торайлардың ауруы. Перикард қабырғасының фибриозды iсiгi және тығыздануы байқалады, фибриннiң жиналу себебiнен бетiнде шұбар, перикардтың эндокардтың жарым-жартылай қосылғаны байқалады.
Зақымдық перикардит - үлкен қара малдың ауруы - жүрек қапшығының фибриоздық немесе iрiңдiк iсуi. Перикардтың қуысында сасық иiстi фибрин мен iрiң болады. Перикардтың қабырғасы қалыңданған (2-4cм.), эпикардпен қосылған жерiнде, бөтен дене бар (сым, шеге және т.б.). Лимфа түйiндерi үлкейген, ісiген.
68. Миокардит бұлшық еттiң азғындағанымен және дәнекер болатын тканның өсуiмен сипатталады. Бұлшық ет босаған сұр немесе сарғыш-қызыл түстi. Жүрек қуыстары кеңейген. Майлы инфильтрацияда жүрек үлкейген, босаған, iрiң түстi.
Санитариялық бағалау. Iрiңдi перикард, қоршаған ткандерде және төс қабырғасында iрiңдер, iсiк, гидремия мен сарғыштану байқалған жағдайда ұша мен iшкi мүшелердi утилдейдi. Перикардта, эпикардта, өкпеде, төс қабырғасында патологиялық өзгерiстер байқалған жағдайда жарақатталған мүшелердi утилдейдi, ал ет пен союдан алынған басқа өнiмдерiн қолдану мәселесi бактериологиялық зерттеуден кейiн шешiледi.
69. Бауырдың аурулары. Цирроз, капиллярды экстазия, майлы дистрофия iрiңдер және т.б.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Атрофический циррозда бауыр үлкейген, қатты, мықты, сұр-қызыл түстi немесе қара-қызыл түстi. Гипертрофиялық циррозда бауыр 2-3 есе үлкейедi, тығызданады. Каппилярлы эктазияда (ipi қара малда кездеседi) бетiнде және паренхимада қызыл, көк-қызыл немесе қара-қызыл әр түрлi мөлшердегi ошақтар болады. Өкпе капсуласының астында анық көрiнетiн шұңқырлар пайда болады.
Iрiңдер (әдетте iрi қара малда кездеседi) диафрагмалды жақта орналасады.
Iрiң сұйық, сасық иiстi болады.
Санитариялық бағалау. Бауыр циррозында, сары ауруда, iсiктерде және өкпе паренхимасының патологиялық өзгерiстерiнде бауырды утилдейдi. Өкпенiң бiрлi- жарлы жарақаттарын алып тастайды. Өкпенiң жарақатталмаған бөлешектерiн, сондай-ақ анық бiлiнбейтiн капиллярлық экстазияда бауырды кедергiсiз жiбередi.
70. Бүйрек аурулары. (Нефриттар, нефроздар, сары су, бүйрек тастары, iсiктер, бұзаулардың "ақ бауыр" ауруы және басқалар).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Бүйректiң қабынуында (нефритта)
бүйректердiң фибриоздық қабынуы, көлемнiң үлкейгенi байқалады. Капсуласы оңай алынады. Қабық қабатында ақшыл-қызыл секпiл, сұр ақшыл томпақшалар көрiнедi. Бүйректiң лимфа түйiндерi үлкейген сұр-мәрмәр түстi болады.
Интерстициалдық нефритте бүйректiң бетiнде ақшыл-сұр үлкен бұршақ көлемiнде геморрагиялық жүзiкпен қоршалған жоғарлаулар бар. Кесiмде шамалы ақшыл-сұр ошақтар болады. Iрiңдi нефритте ұсақ абсцесстар пайда болады, бүйрек қуысында iрiңдi секрет болады.
Нефрозда бүйректер үлкейген, қамыр тәрiздi. Қабық қабаты қанталаған.
Қабық және мый қабаттар арасындағы шеттер жойылған. Мый қабатында жансызданған ошақтар бар.
Санитариялық бағалау. Нифриттiң, нефроздың, көптеген сары судың, iсiктердiң, бүйрек тастарының түрлерiнде бүйректердi утилдейдi. "Ақ бауыр"
ауруында, iрiң нефритiнде, басқа мүшелерде патологиялық өзгрiстер анықталған жағдайда, еттi қолдану мәселесi бактериологиялық зерттеуден кейiн шешiледi.
71. Ас қорту мүшелерiнiң аурулары. Тимпанияда асқазан асты азық пен газға толы, үлкен қарын қызарған, негiзiнде өкпеде, iшкi мүшелерде қан тұрып қалған, ұша нашар қансыздалған.
Гастритте кiлегей қабаты қара-қызыл түстi, ісiген, асқазанның iшiндегi сасық, кей кездерде кiлегей қабаты алынып қалады. Ортақабырғалы порталды, қуықтағы, белдегi лимфа түйiндерi үлкейген, лай лимфаға толы, ұша нашар қансызданған, кей кездерде бұлшық еттерде сары-қызыл инфильтраттар бар.
Энтеритта кiлегей қабаты қызарған, ісiген, қанталаған, жансызданған, үстi фибриноздық және кiлегейлi-iрiңдi экссудаты бар болады. Ортақабырғалы порталды, қуықтағы, белдегi лимфа түйiндерi үлкейген, қызарған, кейде қанталаған болады.
Санитариялық бағалау. Поталогиялық өзгерiстерi бар ұша мен органдарды утилдейдi. Ет пен союдың басқа өнiмдерiнiң санитариялық бағалауы бактериологиялық зерттеудiң нәтижесiне қарап жүргiзiледi.
72. Перитонит - Қарын iскен, қызарған, фибриноздық кiлегей геморрагиялық немесе iрiңдiк эксудатпен қапталған, кейде шұбар немесе жік жабысқан жерлерi бар.
Санитариялық бағалау. Патологиалық өзгерiстерi бар iшкi мүшелер мен ткандердi утилдейдi. Союдың басқа өнiмдерiн қайнатады.
73. Жаңадан шыққан iсiктердi зерттегенде оларды зиянсыз (фиброма, миксома, миома, неврома және т.б.) және зияндыларға (саркома, карцинома және т.б.) бөледi.
1) Зиянсыз жаңадан шыққан iсiктер. Олар жергiлiктi орналасады да әдетте қоршаған мүшелер мен ткандердi басып алады да нәтижесiнде осы мүшелер ауруларына сәйкес басқа патологиялық өзгерiстер қабаттасады. Олардың анық көрiнетiн шеттерi бар кей кездерде капсула болады, жеңiл бөлiнедi. Невромдар әдетте қабырға арасында жүйкеде, иықтағы, жұтқыншақтағы шайнау бұлшық еттерiндегi, жүректегi жүйке жүйесiнде орналасады. Линомдар май қыртыстарында орналасады. Олар жұмсақ немесе тығыз болуы мүмкiн, некроз және ақ балшықтың қабаты болады.
2) Зиянды жаңадан шыққан iсiктер. Оларда анық көрiнетiн шеттерi жоқ, iсiк қоршаған ткандерге кiре өседi де метастаза құрайды. Саркомалар дәнекерлеушi ткан бар барлық жерлерде шығады. Олар әр түрлi түйiн түрiнде бетi ақ болады.
Карциномдар өкпеде, асқазанда, iшекте, сiрi және кiлегей қабықтардан табылады.
Санитариялық бағалау. Зиянды, сондай-ақ зиянсыз көптеген жаңадан шыққан iсiктерi бар мүшелер мен ұшаның бөлшектерiн утилдейдi.
Жарақатталмаған ұша бөлшектерiн қайнатуға жiбередi, көлемдi ұлғайған алып тастауға мүмкiн емес жағдайда ұша мен мүшелердi утилдейдi.
Бiрлi-жарым зиянсыз iсiктер кездессе, жарақатталған жерлерiн алып тастайды, ал ұша мен мүшелердi кедергiсiз жiбередi.
74. Зат алмасуында пайда болатын аурулар. Гирдемия - бұлшық ет арасында және дәнекер тканда сұйықтың жиналуымен анықталады. Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Ұша арықтаған, бұлшық eттep жансызданған, май қыртыстары жойылған, оның орнында суық-янтарь түстi iсiк пайда болады. Бұлшық ет босаған, сулы жидек, сұр-қызыл түске боялған.
Санитариялық бағалау. Бұлшық етте iсiк болған жағдайда ұша мен iшкi
75. Ауыл шаруашылық жануарлар төлдерiнiң және құстардың беломышечная ауруы - ауру зат алмасуының бұзылуымен, бұлшық ет тканiнiң морфологиялық өзгерiстермен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Жүрек және сүйек бұлшық еттерi бос, сұр-сары немесе ақшылдау түстi, азғын-жансызданған өзгерiстерi болады. Жүрек бұлшық етi теңбiлдi қанталаған. Мойынның және қарынның терiсi астында сiрi- кiлегейлi фильтраты бар iсiктi белгiлейдi. Лимфа түйiндерi сулы.
Санитариялық бағалау. Бұлшық етте азғындаған өзгерiстер (iсiк, түссiздiк, босағандық) анықталған жағдайда ұша мен iшкi мүшелердi утилдейдi. Бұлшық етте нашар байқалатын өзгерiстер немесе мүшелерде және бұлшық ет бөлшектерiнде патологиялық өзгерiстер байқалған жағдайда, сальмонеллгезге бактериологиялық зерттеуден кейiн ет бағалауды iске асырады. Сальмонеллез болмаса ұша мен жарақатталмаған мүшелердi қайнатылған немесе қайнатылып- кептiрiлген шұжықтарға қайнатады, ал жарақатталған мүшелердi утилдейдi.
76. Уремия - несеп мүшелерiнiң жұмысы бұзылып, тканьдерде несептiң қуамды бөлшектер жиналуымен сипатталатын үй жануарларының ауруы.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Тер астындағы дәнекер болатын ткань несеп иiсi шығатын сұйықпен сiңiртiлген, қанталаған. Ұшада, iшкi мүшелерде ет салқын кезде бiлiнбейтiн, бiрақ қайнатқанда несептiң, аммиакттың иiсi болады.
Санитариялық бағалау. Ұша мен союдан алынған басқа өнiмдерiн утилдейдi.
77. Сары ауру - патологиялық жағдай. Әр түрлi аурулардан пайда болған қан өт пигментiне асып-толған нәтижеде тканьдер сары түске боялғанымен сипатталады.
Майлы тканнiң боялуы каротин қабаттану нәтижесiнде (азықтан болған сары түс), сондай-ақ кәрi малдарда (жасына қарай болған сары ауру) пайда болуы мүмкін.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Май, сiрi қабаттар, фассциялар, ал кей жағыдайларда бұлшық ет те сары немесе сары-жасыл түске боялған. Лимфа түйiндерi кесiмде сары түстi, ал басқанда лимфа сары-жасыл немесе қызғылт сары түстi болады.
Санитариялық бағалау. Сары түс 2 күн арасында кетпейтiн болса ұша мен iшкi мүшелердi утилдейдi. Сары түс кеткен жағдайда санитарлық бағаны бактериологиалық зерттеу нәтижесiне қарап қояды. Азық және жасына қарай болған сары ауруға ұшыраған еттi кедергiсiз жiбередi.
78. Iрiңдi қабынулар.
Олар жануардың организмiне микробтар енген кезде пайда болады.
Нәтижеде жергiлiктi iскен ошақтан микроб қанға кiргенде, жүйкелi - дистрофиялық процестермен бiрге өтетiн абсцесс, эмпием, фурункул, карбункул шамалы iрiң ошақтары, iрiң немесе сепсис жаралары пайда болады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Абсцесс болғанда iрiңге толған диаметрi бидайдың дәнiнен 15-20см-ға дейiн жабық қуыс. Абсцесстi қоршаған тканьдер (қабық) қара-қызыл түстi. Бетiн басқанда флюктуация және тканьдердiң айтарлықтай ширығуы анықталады. Тканьдерде жане лимфа түйiндерiнде өзгерiстер болмаған жағдайда бiрлi-жарым абсцесс iрiң процессi жергiлiктi және етте ұсақ флора жоқ екенiн көрсетедi.
Флегмон ауруында некрозға ынталы тканьдер арасында iрiң жиналуымен iрiң iсiк байқалады, ол дәнекерлi болып тұратын тканнiң мөлшерi көп тканьдерде және мүшелерде кездеседi.
Флегмонаның орны iседi, қамыр тәрiздi консистенциялы және көкшiл- қызыл түстi болады. Басқанда флюктуация байқалады. Ашқанда бұлдыр, iрiң сұйық ағады. Аймақтық лимфа түйiндерi үлкейген, қызарған. Абсцесспен салыстырғанда бұл процесс қатерлiлеу, iрiң туғызғыш бактериялар қоршаған тканьдерге және қанға тез кiруi мүмкiн.
Эмпием ауруында кәдiмгi жабық қуыста (плевралды, перикарды, қарындағы, сүйектегi) iрiңнiң жиналуы байқалады. Жабық қуыста iрiң жиналады, қабырғалары iсiнедi, күнгiрттенедi, қанталайды, олардың үстiнде шұбар-ала қанталанған және эрозия болады, кей кезде жiк жабысқан жер болады.
Регионалдық лимфа түйiндерi үлкейген, қанталаған, кей кезде iрiң болады.
Шiрiген микрофлора болып көрiнедi, iрiңдi жаралар. Жараның жазыла бастау кезiнде iрiңнiң астында түйiршiктелгенi көрiнедi.
Сепсиста шiрiген микрофлора қанға тарайды. Сепсистiң үш формасы болады: пиемия (сепсис метастаздармен): бактериялар қан жолдарымен өкпеге және басқа мүшелерiне тарайды, ондай жағдай iрi қара малда кездеседi.
Септицемия (бiрiнші ошақта шiрiк бактериялар үзбей қанға сiңедi), - ондай жағдай жылқыларда байқалады;
септикопиемия (аралас түрi), шошқаларда кездеседi (қатты қанталау, iшкi мүшелердiң абсцессi). Көк бауыр үлкейген бауырда және бүйректерде азғындаған жансыздаған ошақтар болады.
Санитариялық бағалау. Жайылған флегмон, көлемдi жансыздану байқалғанда, мүшелерде тканьдерде, лимфа түйiндерде абсцесс болса, мүшелердi утилдейдi. Iшкi мүшелерде көптеген абсцесс байқалса, жарақатталған мүшелердi утилдейдi, ал ұшаның бағалауын бактериологиялық зерттеудiң нәтижесiне қарап жүргiзедi. Бiрлi-жарлы абсцесс және шамалы iрiң жаралы болса, және қоршаған тканьдер мен лимфа түйiндерiде патологиялық өзгерiстер болмаған жағдайда жарақатталған мүшелер жарамсыз деп табылады, ал етiн бактериологиялық зерттеуге жiбередi. Шамалы жарақатталған жансыз бөлешектердi және оларды қоршаған тканьдердi утилдейдi, ал ұшаны бактериологиялық зерттеуге жiбередi.
Кең көлемде жарақатталған тканьдердi немесе мүшелердi және организм уланғанда, ұша мен мүшелердi утилдейдi.
79. Жарақаттар (жаңадан пайда болған жарақаттар).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Жаңадан пайда болған жарақаттар қанталайды, қанның тығыз ұйылғанымен, қоршаған тканьдерде қан сiңуiмен анықталады. Жарақатталған жер ісiген, қызыл түстi болады. Үш және одан да көп күндер арасында қанның ұйылғаны тығызданады, қасындағы тканьдер ісiген, қан сiңген, лимфа түйiндерi, ісiген. Шамалы уақыттан кейн қан ұйылған жерде дәнекер болатын ткань өседi.
Санитариялық бағалау. Жаңадан пайда болған жаралар болса, сүйек сынған, қан ұйылған, қоршаған тканьдерде және лимфа түйiндерiнде iсiк болмаған жағдайда, қан сiңген тканьдердi алып тастайды, ал ұша мен iшкi мүшелердi
80. Күйiк.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Шамалы күйiк болған жағдайда орынды өзгерiстер байқалады (тер астындағы жасұнықтың iсiгi, сiрi экссудаты болады).
Кең жайылған күйiк болған жағдайда (терiнiң 18%-на дейін) жергiлiктi лимфа түйiндерi ісiген, өкпе мен бауыр қызарған, бүйректердiң қапшығының астында қан ұйылған болады. Кең жайылған күйiк жерiнде бұлшық eттep босаған сұр- қызғылт түстi болады. Жергiлiктi лимфа түйiндерi ісiген, үлкейген болады. Жүрек пен өкпелер қанталаған, бауыр үлкейген, босаған, көк бауыр қара-шиелi түстi, бүйректер қанталаған болады. Кей кездерде мүшелерде және тканьдерде плеврит, перитонит және тағы да басқа морфологиялық өзгерiстер болады.
Санитариялық бағалау. Кең жайылған күйiк болған жағдайда жарақатталған ұшаның бөлшектерiн алып тастайды және утилдейдi. Ұшаның жарақатталмаған бөлешектерiнiң санитарлық бағалауын бактериологиялық зерттеулердiң нәтижесiне қарап өткiзедi. Iшкi мүшелердi утилдейдi. Шамалы күйiк болған жағдайда жарақатталған орындарын алып тастайды, ал ұша мен iшкi мүшелердi
81. Жануарлардың улануы. Уланған жануарларды сойғанда еттiң сапасы, оның азықтық құндылығы төмендейдi, азықта удың кiшкентай мөлшерi байқалған жағдайда, ол адамның организiмiне зиянды әсер етуi мүмкiн. Уланған жағдайда еттiң iшiнде микрофлоралар, сальмонелдар көбейiп өсе бастайды.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Улы заттардың түрiне байланысты, олардың мөлшерi және организiм уланған уақытына, ұзақтығына, аурудың түрiне, амалсыз союдың уақытына және т.б. жануарлар организiмiнде әр түрлi процесстар өтедi. Ұша нашар қанталаған, лимфа түйiндерi ісiген, үлкейген, қызарған, қанталаған және жансызданған орындары бар, күлгiн-түстi болады. Көп жағдайларда iшкi мүшелерi қанталаған және қызарған (бауыр, бүйректер, өпкелер). Бауыр үлкейген, босаған қара-қоңыр түстi. Өт қабы қанталаған. Өте қатты уланған жағдайда өкпелер ісiген ателектаза ошақтары кездеседi. Бүйректер босаған, қабатты және милы қыртыстары арасында шекара жойылған. Кiлегей және сiрi қабықтарында iсiк процестері, қанталау, жансыздану және қотырлану жүруi мүмкiн.
Санитариялық бағалау. Ет пен ет өнiмдерiнде мынадай улы зат қалдықтары болған кезде тамаққа пайдалануға рұқсат етiлмейдi (мөлшер көлемiне қарамастан): сары фосфор, пропазин, гептахлор, дихлоральмочевина, полихлоркамфен, альдрин, ТМТД, ДДВФ, цинебаны, дикрезил, байгон, метафос, хлорофос, тиофоса, карбофос, құрамында сынабы бар пестицидтар, мышьяк кiретiн препараттар және гербицидтер.
Етте рұқсат етiлген санынан төрт есе көп болса немесе химикаттардың қалдығын анықтайтын арнайы тәсiлдердiң сезiмдiгiнен төрт есе көп болса, ет малға құрғақ азық өңделуге жiберiледi.
Бұлшық еттiң тканінде улы зат қалдықтары бекiтiлген нормадан аспаса етiн қайнатады, iшкi мүшелердi, желiндi және мыйын утилдейдi. Жануарлар фтордың препараттармен, цинк пен мыстың тұздарымен, хлорды натрий мен калиймен, қышқылдар мен сiлтiмен, газды заттармен (аммиак, ащы күкiрт ангидридi, тұнықтырғыш газ, хлор және т.б.), мочевинамен алкалоидтармен, улы және өңез саңырауқұлақтармен, сапонин кiретiн өсiмдiктермен, эфир майларымен, шайыр мен фотодинамикалы нәрселер немесе iшек-қарын жолдарын жаралайтын заттармен (купол, молочай), сондай-ақ сарғалдақ тұқымдастары, вехпен уланған ет және сойыстың басқа өнiмдерi бактериологиялық, қажет болса физико- химиялық зерттеуден және басқа иiстердi анықтау үшiн қажеттi сынауға алынғаннан кейiн бағаланады.
82. Нитрат пен нитраттармен улану.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Қанның ашық қызылдан қара-қоңыр түске боялуы белгiсi өктем болады. Кiлегей кеңiрдек және кеңiрдек тарамы қара- қоңыр түспен қанталайды, осыдан қанмен көпiрген сұйықтың жиналуы пайда болады. Өкпелер ісiген, жүрек үлкейген эпикард пен эндокардтың асты қанталайды. Асқазан астының клегей қабығы қызарған, некроз ошақтары болады және қанталайды. Тыртықтың қабырғасында кең жайылған инфильтраттар болады. Бұлшық ет ашық-қызыл болады.
Санитариялық бағалау. Уланған жануарларды союға клиникалық жазылудан 72 сағат өткеннен кейiн рұқсат етiледi. Амалсыз сойылған малдардың етi нитритпен нитрат мөлшерiнiң қалдығы анықталуымен бiрге бактериологииялық және биохимииялық зерттеуге жатады. Бактериологиялық зерттеу жағымсыз нәтиже берген және 100 мг/кг нитраттың немесе 10 мг/кг нитриттiң мөлшерi табылған жағдайда ұшаны қайнатады. Нитрат пен нитриттiң мөлшерi көп болса еттi 5-рет сау малдардың етiмен араластырып қайнатылған шұжықтар дайындауға жiбередi, ал осы шараны орындауға мүмкiндiк болмаса еттi утилдейдi.
83. Малдардың радиациямен зақымдануы. Радиоактивтiк заттармен зақымданған жерлерде малдар үш түрлi саулелi зақымдану қабылдауы мүмкiн:
1) сыртқы гамма- облучениясы, дозасына байланысты әр түрлi дәрежедегi сәулелi аурулар;
2) жеңiл бетта сәулесiнiң әсерi - сәулелер терiнi жарақаттайды;
3) азықпен, сумен, ауамен организмнiң iшiне реактивтiк заттардың кiруiнiң нәтижесi - iшкi сәулеге түсуi.
Iшкi және сыртқы сәулелер зардабы бiрдей болуы мүмкiн, тағы да комбинациялық жануарларды зақымдау, қашан сәулелерге күйiктер қосылады, жарақат және т.б.
84. Сәуле ауруы. Зақымдану дәрежесiне қарай жеңiл түрi 150-250 P дозада іштей зақымданғанда, орташа 250-400 P доза, ауыр түрi 400-750 Р және өте ауыр түрi 750 Р доза алғанда.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Жасырылған мезгiлде қанталағаны байқалады бүкiл мүшелерде және тканьдерде, ашық жерлерiнде қаптаған қанталауы байқаладi. Лимфа түйiндерi ісiген. Сүйектiң майы табиғи емес. Көк бауыр босап атрофияға ұшырайды, пулпа қанталаған Өкпенiң үлкею қанталауы байқалады, геморрагиялық пневмония.
Бауырда дегенеративтiк-жансызданған өзгерiстер байқалады, кей кезде майлы дистрофия және жансызданған ошақтар болады. Бүйрек қанталанған. Терi асты клетчаткаларында нүктелi және жайылған қанталауы, жарақатталған жерлерде - үлкен қан тамырлардағы iсiк.
Аурудан жазылған мезгiлде (тәуір болғанда) әр түрлi мөлшерлерде және тканьдарда қанталаған iздерi табылады, ашық дақ, түстi дақтар (гемосидерин жиналған). Ал жансызданған жерлерде - жарақаттар жазылуы процестері көрiнедi.
Санитариялық бағалау. Орта және ауыр дәрежеде радиоактивтi заттармен зақымданған, сәулелi аурулардың патологоанотомиялық өзгерiсi бар кезде сойылған малдардың еттерiн лажсыз сойылған мал еттерiндей бағалайды, мiндеттi түрде бактериологиялық және радиометриялық зерттеулер жүргiзедi.
Iшкi және жеңiл облучения алған малдардың ұшаларымен одан алынған өнiмдерге радиометрия жүргiзедi. Радиометрияның қорытындысы бойынша, егерде оларда патологиялық өзгерiстер болмаса 2 топқа бөледi:
1) тамақ өнiмдерi радиоактивтi заттармен зақымданғанда концентрациясы нормадан аспаса кедергiсiз жiберiледi;
2) нормадан асып кетсе дезактивацияға (еттi сүйектен бөлiп алу, қайнату, тұздау және ұзақ уақыт мұздату) қайталап радиометрия жүргiзедi.
85. Нормаға сай емес ет. Өзiне тән иiсiмен дәмi жоқ ет. Малдың рационына сояр алдында қызылша, репа, брюква және т.б. кiрсе еттке солардың бөтен дәмi сiңуi мүмкiн немесе ащы жусан балық және олардың қалдықтары, бұзылған жемдер. Қайнатқан кезде иiс үдей түседi. Жынысты жетiлген, пiштiрiлмеген немесе сояр алдында ғана пiштiрiлген еркек малдарда жағымсыз иiс болады;
ешкiлерде терiнiң иiсi; хряктарда - зәрдiң, бұқаларда - чесноктың. Еттердегi жағымсыз иiспен дәм әр түрлi патологиялық құбылыстар кезiнде болуы мүмкiн (флегмонада, перикардитта, нефритта) және иiстi препараттарды қолданғанда, немесе еттердi иiстi заттардың қасында сақтағанда (нефтепродуктолар, химиялық заттар).
Санитариялық бағалау. Етте балықтың иiсi болса, 48 сағат өткенше кетпейтiн, зәрдiң, дәрi дармектердiң және басқа заттардың иiстерi, етке тән емес, қайнатқанда кетпейтiн болса, ұшаны және iшкi мүшелердi - утилдейдi.
1) Етке тән емес түс (липохроматоз). Ет майларының түсiнiң сарғайуы. Қою- сары түс кәрi малдардың етiне тән (әсiресе жылқылар мен iрi қара малда), физиологиялық нормаға сәйкес келедi. Сонымен қатар, қою-сары майдың түсi каротинға бай өсiмдiктермен қоректенгенде байқалады, және жазғы жайлау кезiнде. Бұл кезде қою-сары майдың түсi еттiң сапасына әсер етпейдi. Сары- аурумен зақымданған малдардың майдан басқа етте де тканьдерде шұбар дақтар биллирубин және билливердин пайда болады, патологиялық процестi дәлелдейдi.
Санитариялық бағалау. Ұша және мал союдан алынған өнiмдер жасына қарай және азықтық түсiне қарай сары болып, басқа патологиялық өзгерiстерi болмаса еш бiр шек қойылмай-ақ жiберiледi. Екi тәулiк бойы кетпейтiн, азықтық емес табиғи емес сары түске бояулы тканьдары бар ұша мен iшкi мүшелер
2) Күрең түс (Лилапоз) iрi және ұсақ малдың тканьдерiнде меланин пигментiнiң қабаттануынан пайда болады. Меланин пигментi көбiне бауырда, өкпеде, лимфа түйiндерде және тер асты клетчаткаларында қабаттанады.
Меланоз жұққан бөлек мүшелердi жойып, ұшаны еш бiр шек қойылмай-ақ
86. Құрамында бөгде денелер бар ет - қойдың дерматоид сары суы (селеу тұқымы бұлшық eттepдe ақ балшық тұздары).
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Қойдың тер асты клетчаткасында iрiңдеген немесе капсуламен қоршалған селеу тiкенктерi көп болады.
Зақымданған бұлшық еттер ісiген, қанталаған, лимфа түйiндерi үлкейген және селеу бөлшектерiнен тұрады. Жүрек бұлшық етi ісiген, қанталаған, бауыр үлкейген, босаған, шие-қызыл түстi, кей кездерiнде iрiңдеген болады.
Санитариялық бағалау. Ақ балшықтың қыртысы бар және құрамында бөгде денелерi бар мүшелердi және бұлшық еттiң бөлек бөлшектерiн утилдейдi.
Капсуламен қоршалған дерматоид селеулердi алып тастайды, ұша мен мүшелердi кедергiсiз жiбередi. Селеу тiкенектерiмен қатты жарақатталған iшiнде абсцесс немесе басқа iсiк өзгерiстерi болса қойлардың ұшасын утилдейдi.
87. Арықтаған жүдеген жануарлардың етi.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Арықтағанда ұшаның семiздiлiгi жойылады, майлы тканның iзi немесе оның жоқтығы бұлшық еттердiң азғындағаны байқалады, бұлшық еттер семiп қалады, бұл жағдай қандайда бiр ауруларға байланысты болмауы мүмкiн. Патологиялық өзгерiстер бұлшық етте, мүшелерде жоқ. Өте арықтаған еттерде сальмонеллдар болуы мүмкiн.
Санитариялық бағалау. Бұлшық етте және май жиналған орындарда жалқаяқ жыйналса, арықтау себебiне байланысты емес немесе бұлшық еттер семiп не азғындап қалса және бездер iсiнген жағдайларда ұша және iшкi органдар жарамсыз деп есептеледi.
Аруға жақын еттер бактериологиялық сараптаудан өткеннен кейiн бағаланады.
88. Союға жетiлмеген бұзау, қозы, торай еттерi. 14 күндiк жас мал еттерi дәмсiз тағамға пайдаланғанда ас-қорыту мүшелерiнiң жұмыс қызметiн бұзуы Сойылғаннан кейiнгi диагностика. Бұлшық еттерiнiң түсi бозғылт, босаң, сулы, жетiлмеген, әсiресе сауырынмен, сан еттерi, бүйрегi жетiлмеген, кесiндiсi айқын көгiлдiр.
Санитариялық бағалау. Жетiлмеген жас малдың етi утилденедi.
12. Лажсыз сойылған малдардың етiн және органдарын ветеринариялық- санитариялық сараптау
89. Ветеринар маманның тәжiрибесiнде ет ауру малдан немесе жанталасып өлген малдардан алынғанын анықтау жағдайлары кездесiп отырады.
Ауырып не жанталасып сойылған малмен сау малдың етiн, органдарын сараптау және лабораториялық әдiстермен ажыратуға болады.
Егерде ветеринариялық-сараптау, бактериологиялық және физика- химиялық тексеру нәтижесiнде лажсыздан сойылған малдың етi жарамды деп танылса, оны пiсiруге не ет нанын немесе консервi дайындауға пайдаланылады.
Бұндай еттердi және сойылымның басқа өнiмдерiн алдын ала залалсыздандырусыз қоғамдық тамақтандыру орындарына /ресторан дәмхана т.б./ шикi түрiнде жiберуге рұқсат етiлмейдi.
Органолептикалық әдiс. Өлген, ауру не жанталасып сойылған малдың етiн анықтауда мынандай ерекшелiктерге көңiл аудару керек болады: бауыздау орны, еттегi қан тамырларындағы ұйыған қан, iркiлген қан көлемi және бездердегi өзгерiстер.
Бауыздалған жердiң жағдайы. Арнайы ауырмай бауыздалған малдардың бауыздалу орны тегiс емес, қан көп мөлшерде сiңген болады, басқа арам бауыздалған немесе жанталасып өлген малдардың бауыздалу орны тегiс, қан мөлшерi басқа бұлшық еттердiкiндей болады. Әйткенменде бауыздалған орынды жақсылап тазалап, немесе шауып тастаса бұл белгiлер бiлiнбей қалу салдарынан ескерiлмейдi.
Ұшаның қансыздану дәрежесi. Қансыздану дәрежесiн әр түрлi әдiспен анықтайды:
1 - әдiс жай көзбен қанның үлкен және кiшi қан тамырларында және сiрi қабықтың астымен бұлшық еттердегi қалдықтарының мөлшерiмен анықтайды;
2 - әдiс кесiндiлер алып микроскоппен қарайды;
3 - әдiс гемоглобиндi-пероксидазалық сынамасын қояды.
Төрт түрлi қансыздану сатылары болады: жақсы, қанағаттанарлық, нашар және өте нашар.
Жақсы қансызданғанда бұлшық еттерде және қан тамырларында қан болмайды, iшкi қабықтардағы қан тамырлары көрiнбейдi, демек ұша сау малдан алынған.
Қанағаттанарлық қансыздануда қан тамырларында азғана ұйыған қан, бұлшық еттерде қан жоқ немесе сәл басқанда қан шығуы мүмкiн. Iшкi қабықтарда қан тамырлары нашар көрiнiп тұрады.
Нашар қансыздануда бұлшық еттердi кескен кезде бөлшек көлемдi ұйыған қан болады. Қан тамырларында қалған қан кездеседi; iшкi қабықтарда кiшкене қан тамырлары көрiнедi; бұлшық еттi кескен жерде басып қарағанда қара қан түйiршiктерi көрiнедi. Ауру малдардың ұшалары нашар қансызданады.
Өте нашар қансыздану iрi және ұсақ қан тамырлары қанға толы; iшкi қабықтарда қан көрiнедi, iшкi қабықтардың түсi қызыл-көк; қан тамшылары ағып тұрады. Жанталасуда не ауыр патологиялық жағдайда сойылған малдардың ұшасы нашар қансызданады.
Ағзаның қансыздануы. Ауру малдардың қаны қан тамырларында тұнып, кейiн қан тамырларының жұқару салдарынан етке өтiп, қоршаған тканьдарды қызыл-көк түске бояйды. Қандану өлекседе, ауру малдардың ұшаларында және жанталасу кезiнде сойылған малдарда кездеседi. Қандану малдың бауыздау алдында қай жағында жатқанын анықтайды. Сол себептi ұшаны аударыстырып қарау керек.
Лимфа бездерiндегi өзгерiстер. Адал сойылған не дер кезiнде бұтарланған малдардың лимфа бездерiнiң кесiндiсi солғын не күлгiн сары болып көрiнедi.
Сойылған мал ауру не жанталасу кезiнде сойылса лимфа бездерi күңгiрт-қызыл болып көрiнедi. Бұның себебi лимфа бездерiнiң ұсақ қан тамырларында ұйыған қан болуы, бездердiң синустарына енiп қызыл түске бояйды. Ауру малдардың организмiндегi қышқылдану процестерiнiң нашар жүруіне байланысты көмiр қышқылы пайда болып, ол ағзаны көгiлдiр түске бояйды.
Аурудың түрлерiне байланысты лимфа бездерiндегi патологиялық өзгерiстер әртүрлi болуы мүмкiн /сему, ұлғаю, қан ену, iсiну, қан құйылу т.б./.
Егерде мал ауру не жанталасу кезiнде сойылған деген күдiк болса, мiндеттi түрде бактериологиялық тексеру мен қатар физико-химиялық тексеру жүргiзу қажет; Рн анықтайды, пероксидаза реакциясын қояды, iрi қараның етiне формол пробасын қояды.
13. Әртүрлi жұқпалы және басқа ауруларда құс еттерiн және iшкi органдарын санитариялық бағалау
90. Туберкулез. Iшкi органдар зақымданса және ұша арық болса утилденедi.
Егерде кейбiр органдар зақымданса, бiрақ ұшаның қоңдылығы жақсы болса, iшкi органдар утилделiнедi, ал ұшаны пiсiрiп шығарады. Туберкулинге оң нәтиже берген құстың ұшалары, туберкулезге шалдыққаны болмаса пiсiрiп шығарады немесе консервi жасауға жiберiледi. Түбiтi мен қауырсыны залалсызданады.
91. Сальмонеллез. Iшкi органдары утилге жiберiледi, ұшасы пiсiрiледi не консервi жасауға жiберiледi.
92. Орнитоз. /Пситтаккоз/ Iшкi органдары утилденедi, ұшалары пiсiрiледi.
Түбiтi мен қауырсыны жойылады.
93. Пуллороз-тиф. Кеуде асқазан қуыстарында қан болса не перитонит болса ұша iшкi органдармен бiрге утилденедi. Егерде етiнде өзгерiстер болмаса тек қана зақымданған органдарды утилдейдi, ал ұшасы пiсiрiледi не консервi жасауға жiберiледi.
94. Листериоз. Басы және зақымдалған органдары утилденедi, ұшалары және сау органдары пiсiрiледi. Түбiтi мен қауырсыны жойылады.
95. Колибактериоз. Ұшаларында және iшкi органдарында патологоанатомиялық өзгерiстер болса утилденедi /перикардит, перигепатит, аэросаккулит, перитонит/. Егерде өзгерiстер тек қана iшкi органдарында болса олар утилденедi, ұшалары пiсiрiледi не консерв жасауға жiберiледi.
96. Стафилакоккоз. Зақымдану ұлғайып кетсе /органдарында патологоанатомиялық өзгерiстер, буындарында абсцесс/ ұшалары мен iшкi органдары утилденедi. Тек қана буыны зақымданса ол утилденедi, ал ұшалары пiсiрiлiп шығарылады.
97. Стрептококкоз. Ұшалары мен iшкi органдары утилденедi.
98. Ботулизм. Ұшалары, iшкi органдары, түбiтi және қауырсындары
99. Рожа. Ұшалары мен iшкi органдарында патологоанатомиялық өзгерiстер болса утилденедi. Бұлшық еттерiнде өзгерiстер болмаса iшкi органдары утилденед1, ұшалары пiсiрiледi.
100. Пастереллез. Ұшалары пiсiрiледi, қуырылады не консервi жасауға жiберiледi. Түбiтi мен қауырсыны залалсыздандырылады.
101. Некробактериоз /инфекциялық синусит/. Септикалық өзгерiстер болса iшкi органдары ұшасымен утилденедi. Тек қана басы мен мойны зақымданса оларды утилдеп, ұшалары шексiз шығарылады.
102. Грипп. Перитонит, көгеру, дегенеративтi өзгерiстер болмаса органдары және ұшаның бөлiктерi утилденiп; өзгерiстер жоқ болған жағдайда ұшалары мен iшкi органдары пiсiрiлiп немесе ұшалары консервi жасауға жiберiледi.
103. Жұқпалы бронхит. Жұқпалы ларинготрахеит.
Зақымданған iшкi органдары мен ұшаның бөлшегi утилденiп, өзгерiстер жоқ болса ұшалары мен органдары пiсiрiледi немесе ұшалары консервiге
104. Лейкоз, Марек ауруы, Iсiктер. Ұлғайған процестер болып не терi мен бұлшық еттер зақымданса, не етi арық, сарғыш тартса зақымданған көлемiне қарамастан ұшалары және iшкi органдары утилденедi. Бұлшық еттерде анемия, сарғаю не патологоанатомиялық өзгерiстер болмаса немесе iшкi органдарда зақымдану аз болса оларды утилдеп, ал ұшаларды пiсiрiп не консервi дайындайды. Марек ауруында түбiтi мен қауырсыны залалсыздандырылады.
105. Ньюкасл ауруы. Ұшалары мен iшкi органдары утилденедi. Ауруға шалдыққаны күдiктi бiрақ патологиялық өзгерiстерi жоқ болса ұшаларын және жарамды iшкi органдарын пiсiредi. Түбiтi мен қауырсынын жояды.
106. Оспа. Жайылып кеткен процестерде ұшалары iшкi органдарымен бiрге утилденедi. Тек қана басы зақымданса оны утилдеп, ұшалары мен органдарын пiсiредi не консервi дайындауға жiбередi.
107. Спирохетоз. Арық не iшкi органдарында патологиялық өзгерiстер болса ұшасы iшкi органдарымен утилденедi.
108. Микоплазмоз. Ауа қуысы қалталарында фибриндi өзгерiстер болса ұшаларын утилдейдi. Ондай өзгерiстер болмаса басы мен iшкi органдары утилденiп, ұшалары пiсiрiледi.
109. Авитаминоздар. Ұшалары мен iшкi органдары арық болса утилге
110. Перитонит. Диффузды перитонит болып iшкi органдар зақымданса, кеуде асқазан қуысында серозды фибриндi не iрiңдi сарысу болса, ұшалары мен iшкi органдары утилденедi. Iшкi органдарда, плеврада, көк еттердiң сероз қабықтарында шамалы қабыну болған кезде зақымданған органдар утилденiп, ұшалары пiсiрiледi, қуырылады немесе консервi дайындалады.
111. Энтерогепатит. Зақымданған органдары /бауыр, қарын, зоб/ утилденедi, ал ұшалары шектеусiз пайдаланылады.
112. Жарақат. Iрiңдi iсiк. Ұшаларда жарақаттану салдарынан болған iрiңдi iсiк, патологиялық өзгерiстер болған мүшелерi, ал зақымдану үлкен болса ұшалар iшкi органдармен бiрге утилденедi. Зақымдану көлемi азғантай болса тазартқаннан кейiн ұшаның бөлiктерiн консервi дайындауға жiберiледi не пiсiрiледi.
Болымсыз жарақат және азғана қанданған болса, бiрақ қабыну процестерi болмаған жағдайда, қанданған не iсiнген бөлiктерi утилденiп, ұшаның қалған бөлшектерi шексiз өндiрiстiк өңдеуге жiберiледi.
113. Парша. Басы мен мойынын утилге жiберiп, ұшасын шексiз пайдалануға
114. Аяқ қотыры. Аяқтың қауырсынбаған бөлiгiн утилге жiберiп, ұшасын және iшкi органдарын кедергiсiз пайдалануға жiберiледi.
115. Арықтау. Бұлшық еттерде май орындарында жалқаяқ пайда болып, олар семiп және құрғақ болса /сүйектерi шығып тұрса/, сонымен қатар еттерi боз немесе көкшiл тартса ұшасын iшкi органдарымен қоса утилдейдi.
116. Бөгде иiстер. Тауық етiне тән емес дәрi-дәрмектердiң не басқа заттардың иiсi болса ұшасы және iшкi органдары утилге жiберiледi.
14. Әртүрлi ауруларға шалдыққан қояндардың еттерiн ветеринариялық- санитариялық бағалау
117. Миксоматоз - үй қояндары мен дала қояндарының тез таралатын жұқпалы ауруы, денелерiнде iсiк пайда болады /миксом/. Ауру қоздырғышы - вирус, физикалық және химиялық әрекеттерге өте төзiмдi. Тоңазытылған еттерде 2 жылдан астам, кептiрiлген терiлерде 10 айға дейiн сақталады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Жалқыаяқты iсiктер әр түрлi мүшелерiнде және жалқыаяқты сарысу ұша бетiнде, терi acты клетчаткаларында байқалады.
Лимфа түйiндерiнде қан көбейiп, үлкейедi. Көк бауыры үлкейген, қан жиналған, өкпесi iсiнiп, қан құйылған.
Санитариялық бағалау. Ұшалары, iшкi органдары және терiсi жойылады.
Орын жайын, арнайы киiмiн, құрал-жабдықтарын залалсыздандырылады.
118. Қояндардың вирустық геморрагиялық ауруы - тез өтетiн, қояндардың жұқпалы ауруы, iшкi органдарында, әсiресе өкпемен бауырында геморрагиялық бейiмдiлiгiменен сипаталынады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ас қорыту, тыныс алу органдарында және бауырда, көк бауырда, бүйректе, жүректе нүктелi сызықты қан құйылуы байқалады. Өкпесi iсiнiп, қызыл-қошқыл түстi дақтармен, кесiндiсiнде ұйытылмаған қан күңгiрт түстi болады. Бауыры үлкейген, босаң, сары-қоңыр түстi, ұйымаған қаны көп. Лимфа түйiндерi ұлпалы, күлгiрт түстi.
Санитариялық бағалау. Ұшасын, iшкi органдарын және терiсiн утилге
119. Туляремия - кемiргiштердiң жұқпалы ауруы, дала қояндары мен үй қояндары кiредi. Паринхиматозды органдарында көптеген өлi iсiк түйiршiктерi пайда болып, лимфа түйнектерi үлкейедi.
Аурудың қоздырғышы - кiшкентай грамтерiс таяқшасы, жұқа капсуламен қоршалған.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Лимфа түйiндерi 10-15 есе үлкейген, төмпешiктi, шамадан тыс бөлiнген жұмсақ аймақтармен, кiшкентай ақ некроздық аймақтармен байқалады. Плеврасы, қарыны жуандаған, бұдырлы, iрiңдi-фибриндi қабықпен қапталған.
Өкпесiнде, көк бауырында бауырда некрозды ошақтар, майлы - кiлегейлi түрде болып келедi. Көк бауыр 2-3 есе ұлғайып, күңгiрт түстi, кейбiрде терi асты iрiңдейдi.
Санитариялық бағалау: Ұшасын, iшкi органдарын және терiсiн залалсыздандырады.
120. Стрептококколы септицемия. Жұқпалы ауру, қанды - серозды экссудаттың пайда болуымен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ұшаның мойын облысында, төс және т.б.
дене мүшелерiнде жалқыаяқты iсiктермен, қанды - серозды экссудаттың жүрек қабығында, төс және асқазан қуысында жиналуы байқалады. Өкпе домбығып, көк бауыр ұлғайған, iшекте геморрагиялық қабынған учаскелерi көрiнедi.
Санитариялық бағалау: Ұшасын, iшкi органдарын және терiсi утилденедi.
121. Стафилококкоз - жұқпалы ауру, тканьдар мен органдарда әр түрлi iрiңдi қабыну процесстерiмен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Әртүрлi қабықты iрiң бас, қабырға, арқа терi асты клеткаларында, үлкендiгi бұршақпен алма көлемiндей кездеседi.
Стафиллококты желiнсау кезiнде желiннiң қатаюы мен ұлғаюы байқалады, кесiндiсiнде iрiңдi ошақтар, сондай-ақ бауырда, көк бауырда, өкпеде, бүйректе Стафилококты пододерматит кезiнде геморрагиялық қабыну терi асты клетчаткасында және сирақ бұлшық етiнде болады.
Санитариялық бағалау: Стафилококты маститта ұшасын, терiсiн және iшкi органдарын утилдейдi.
Ал стафилококты пододерматитте белгiлi жерде зақымданған бөлшектерi, iшкi органдары утилденедi, ұшасын пiсiредi.
122. Туберкулез - созылмалы жұқпалы ауру, көкiректiк және iшектiк түрде өтiп, әртүрлi органдарда бұдырмақтар - туберкулалар пайда болады сөйтiп тканьдердi iрiтiп - шiрiтетiн инфекциялық ауру. Ұй қояндарында сирек кездеседi.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ұшасы арық. Kөкіректік формасында өкпесiнде туберкулездi түйiршiктер ақ-сұр түстi, үлкендiгi түйiршiктен бұршақ көлемiндей, бүйректе, диафрагмада және плеврада болады. Ішектiк формада туберкулездi зақымданулар тоқ iшекте, бауырда, бүйректе, көкбауырда белгiленедi. Барлық түрiнде аумақтық /орта кеуделiк ж/е шарбылы/ лимфа түйiндерi зақымданады.
Санитариялық бағалау: Ұшасын, iшкi органдарын, терiсiн утилдейдi.
123. Псевдотуберкулез - жұқпалы үй қояны мен дала қоянының ауруы, көптеген милиардық түйiндерiнiң пайда болуымен, iрiмшiк тәрiздес сұр-сары түстi iшектiң кiлегей қабығында және сирек басқа iшкi органдарында кездесуiмен Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ұшасы төменгi қоңдылық дәрежесiнде.
Бауыр, талақ, iшек кiлегейi, iшкi лимфа түйнектерi /сирек шапта/ көптеген миллиарды түйнектерi iрiмшiк тәрiздес болады.
Санитариялық бағалы: Псевдотуберкулезды ошақтар ұша бұлшық етiнде т.
б. органдарда кездескенде утилденедi, ал болмаған жағдайда пiсiрiледi.
124. Пастереллез - жұқпалы ауру, органдарының геморрагиялық iсiнуi.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Аурудың қатаң не өте қатты өтуiне байланысты серозды-фибриндi не iрiңдi плеврит, өкпенiң крупозды қабынуы және өкпе, жүрек, бауыр, бүйрек және лимфа бездерiнде нүкте не сызықшалы қан құйылу байқалады. Кеуде қуысында геморрагиялы сарысу жиналады. Аурудың созылмалы түрiнде өкпеде iрiңдi не шiрiген ошақтар, бауырда көптеген шiрiген ошақтар, бүйрек топырақ тәрiздес, ақ-боз түрлi ұсақ шiрiген бөлiктер.
Санитариялық бағалау. Ұшасы мен iшкi органдарында iрiңдi жара болса утилденеді. Ал iрiңдi жара болмаса ұша пiсiрiледi, iшкi органдар утилденедi.
125. Некробактериоз - созылмалы жұқпалы ауру, iшкі органдар, артқы аяқтар, кеуде не ауыз қуыстарында шiрiген ошақтар пайда болады.
Сойылғаннан кейiнгi диагностика: Баста, жақта, ауыз қуысында, бауырда, бүйректе, өкпеде, iшектерде шiрiген фокустар, жаман иiстi iрiңдi не iрiмшiк тәрiздес ақ түстi массалар болады. Осы тәрiздес өзгерiстер лимфабездерiнде және бұлшық еттерде кездеседi. Санитариялық бағалау. Осы процестер азғантай болса, зақымданған бөлiктер утилденедi, ұшалары пiсiрiледi. Ал процестер ұлғайған түрде болса ұшасы iшкi органдарымен қоса утилденедi.
126. Салмонеллез - өте тез өтетiн контагиозды ауру, асқазан жолында, бауырда дегенеративтi өзгерiстер, көк бауырдың үлкеюi байқалады.
Сойылғананнан кейiнгi анықтау: Ащы iшектiң қабықтары катаралды қабынады, тоқ iшектерде қызару, қанталау, жара, шiрiген бөлiктер пайда болады.
Бауыр үлкейген, боз топырақ тәріздес, ұсақ, қаттырақ боз шiрiген бөлiктер, көк бауыр ұлғайған, қара-қызыл түстi, қабығының астында шiрiген бөлiктер.
Санитариялық бағалау. Ұшасы пiсiрiледi, iшкi органдары утилденедi.
Егерде дегенеративтi өзгерiстер болса ұшасы мен iшкi органдары утилденедi.
127. Ауески ауруы - өте тез өтетiн жұқпалы ауру, орталық нерв жүйелерi зақымданады, қышыма пайда болады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Ұшада жара, қан құйылу, қышынған орындарда тырналған геморрагиялық қабыну болады. Лимфа бездерi үлкейген, iсiнген. Талақ, бауыр, бүйректерде қан құйылған және көп қан болады.
Санитариялық бағалау. Ұшада iшкi органдарында дегенеративтi өзгерiстер болса утилденедi, егерде ондай өзгерiстер болмаса iшкi органдар утилденедi, ұшасы пiсiрiледi.
128. Листериоз. Адамның, үй қояндарының және басқа малдардың, нерв жүйесiнiң зақымдануымен және iшкi органдарда шiру өзгерiстерi болатын жұқпалы ауру.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Бауырда, талақта, бүйректе ақ не қоңыр түстi шiрiген ошақтар. Бауыры сары түстi, босаң. Лимфа бездерi үлкейген, кесiндiсi қызғылт-боз түстi.
Санитариялық бағалау. Ұшасы пiсiрiледi, зақымданған органдары, басы, терiсi утилденедi.
129. Токсоплазмоз - адамның, үй қояндарының және басқа малдардың /кемiрушiлер/, iшкi органдарында қабыну және шiрiген процестер болатын паразиттi ауру.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Катаралды өкпе қабынуы, бауырдың қабынуы, бүйректiң түйнектi қабынуы. Өкпеде, бауырда, бүйректе шiрiген ошақтар. Ұшада көрiнетiн өзгерiстер байқалмайды.
Санитариялық бағалау. Iшкi органдары мен басын утилдейдi, ұшасы
130. Спирохетоз. Ұй қоянының жыныс бездерiн зақымдайтын жұқпалы ауру. Ауру қоздырғышы - спирохета.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Жыныс бездерiнiң терi асты клеткаларында iркiлденген iсiну. Ұлғайған процестерде ерiнде және бастың әр орындарында некрозды бөлiктермен жаралар пайда болады.
Санитариялық бағалау. Ұшаның зақымданған бөлшектерi, органдары утилденедi, зақымданбағандары кедергiсiз пайдалануға жiберiледi.
131. Цистицеркоз. Қоздырғышы цистид личинкасы.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Қарындағы көк ет сұйыққа толы iшi ақ басты паразиттерге толы болады. Кейбiрде цистицерктар бас, жүрек, ұша бұлшық еттерiн зақымдайды.
Санитариялық бағалау. Ұшасы, органдары зақымдалғанда утилденедi.
132. Кокцидоз.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Бауырмен iшекте көптеген ақ түстi түйiрлер, iрiмшiк тәрiздi, микроскоппен оцистi байқауға болады. Ұша қондылығы төменгi дәрежеде.
Санитариялық бағалау. Зақымдалған дене мүшелерiн утилдейдi. Ал ұшасын шектеусiз жiбередi. Бұлшық еттерi, майы сарғыштау болып келедi. 48 сағатта жойылмаса ұшасы, iшкi органдары утилденедi.
133. Фасциолез. Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Өт жолдары үлкейген, сойылғанда фасциолалар көрiнедi.
Санитариялық бағалау. Зақымдалған дене мүшелерi утилденедi. Бұлшық еттерi және майы сарғыштау болады. Егерде 48 сағатта жойылмаса онда ұшасы, iшкi органдары утилденедi.
134. Жарақат. Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Зерттеу кезiнде қан құйылу, инфильтраттар, жаралар, сынықтар және т.б. байқалады.
Санитариялық бағалау: Дене мүшелерiн жаңа жара немесе жарақаттан тазартып, ұшаны шектеусiз жiбередi. Iрiңдi қабынуда еттi бактерологиялық әдiспен зерттейдi.
135. Арықтау. Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Дегенеративтi өзгерiстер бұлшық ет тканьдерiнде, жалқыаяқты iсiктер, май жиналған жерлерде iркiлденген iсiктер болады.
Санитариялық бағалау: Ұшаны, iшкi органдарын утилдейдi.
136. Пневмония: Қабынба, геморрагиялық, фибриндi және iрiңді пневмония Санитариялық бағалау: Дегенеративтiк өзгерiстер, арықтау болмағанда еттi бактерологиялық зерттеуден өткiзедi, бактериология қорытындысы терiс нәтежие берсе кедергiсiз пайданылуға жiберiледi.
15. Әр-түрлi ауруға шалдыққан нутрий ұшаларын ветеринариялық-
137. Нутрий етi базарларға бассыз, құйрықсыз әкелiнедi. Ocымен қатар тексеруге iшкi органдарын тапсырады /жүрек, бауыр, көк бауыр, бүйрек/.
Ұшаны, iшкi органдары үй қояндары әдiсiмен тексередi. Сояр алдындағы зерттеу, этиологиясы әртүрлi ауру кезiндегi паталогоанотомиялық өзгерiстерi үй қояндарына ұқсас болады. Фасция 5-8 кеуде омыртқасының сүйектерi астында орналасқан май бездерi, нутрийдi ерекшелейдi. Олар ветеринариялық-санитарлық сараптаудан кейiн алынады. Аурудың әр түрiн анықтағаннан кейiн ұшаның және iшкi органдардың санитарлық бағасы келесi түрде: Ciбip жарасы, туляремия, сiреспе, құтыру, қатерлi iсiк ұшасы, органдары және терiсi өртеледi.
Туберкулезде ұшасы, iшкi органдары утилденедi.
Лептоспироз бұлшық етте дегенеративтi өзгерiстер, сарғыштау түс болмағанда ұша қайнатуға жiберiледi. Iшкi органдары утилденедi. Дегенеративтi өзгерiстер байқалған жағдайда утилденедi.
Листериоз зақымдалған органдар /бауыр, жүрек/ және басын утилдейдi, ұшасы пiсiрiледi, терiсi залалсыздандырылады.
Сальмонеллез iшкi органдары утилденедi, ал ұшасы пiсiрiледi.
Колибактериоз бұлшық етте дегенеративтi өзгерiстер байқалмағанда ұша қайнатылады, iшкi органдары утилденедi. Дегенеративтi өзгерiстер байқалған жағдайда утилденедi.
Пастереллезде iшкi органдары утилденедi, ал ұшасы пiсiрiледi.
Некробактериоз зақымдалған орындары алынады, ал ұшасы, iшкi органдары утилденедi.
Ауески ауруы бұлшық еттерде дегенеративтi өзгерiстер байқалғанда ұшаны iшкi органдарымен утилдейдi. Өзгерiстер байқалмаған жағдайда ұшасы пiсiрiледi.
Tepici утилденедi.
Трихинеллезде ұша және iшкi органдар утилденедi.
Фасциоллез бұлшық еттерде дегенеративтi өзгерiстер байқалмаған жағдайда ұша шексiз жiберiледi. Дегенеративтi өзгерiстер байқалғанда iшкi органдары мен ұшасы утилденедi. Ұша арық болған жағдайда, iшкi органдар және ұшасы
16. Жабайы жануарлар етiн ветеринариялық-санитариялық сараптау
138. Жабайы жануарлар етiн зерттеу ретi үй жануарларын зерттеуiнен айырмашылығы жоқ, аздаған ғана айырмашылықтары болады. Ветеринариялық тексеруге келген жабайы жануарлардың ұшасы терiсiз, iшкi органдары алынған болу керек.
Сараптау кезiнде еттiң тазалығына, исiне көңiл аудару керек.
Лимфа түйiндерiн зерттеу. Жабайы жануарлар етiнiң сапасын бағалағанда, лимфа түйiндерiне көп көңiл бөлу керек болады, және үй жануарларының топографиясынан айырмашылығы жоқ.
Ұшаны және органдарды зерттеу. Жаралар көбiнесе ластанған /жүнмен, жермен/ көптеген сүйек қалдықтары табылады. Бұғы мен маралдың ұшасы финнозға тексерiледi, ол үшiн бел бұлшық етiн тіке кеседi.
139. Ciбip жарасы - жабайы жануарларда сирек кездеседi, тұяқты жабайы жануарларда жиi кездеседi /бұғы, солтүстiк жабайы марал, сайғақ/, қоян мен борсықта болады.
Сойылғаннан кейiнгi зерттеу: Терi асты клетчаткасында және серозды қабықта қанды - жалқыаяқты iсiнулер, қан құйылулар. Лимфа түйiндерiнде, оның маңайындағы тканьдерде геморрагиялық қабынулар мен ұйыған қан болады.
Санитариялық бағалау: Ауру не сiбiр жарасына күдiктi жабайы жануарлардың етi жойылады.
140. Құтыру - көбiнесе жабайы аңдарда кездеседi. Ұшасы мен органдарын тексергенде құтыруды анықтау мүмкiн емес.
Санитариялық бағалау: Құтыру аурумен ауырған жануарлардың ұшасы, iшкi органдары жойылады.
141. Пастереллез - Жабайы жануарлар арасындағы жұқпалы ауру, кiлегейлi, сiрi қабықтың терi асты клетчаткасымен iшкi органдарының геморрагиялық қабынуымен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Терi асты клетчаткасында жалқыаяқты - қанды инфильтраттар, iшкi органдарының кейбiр жерiнде нүктелі қан құйылу, өкпеде - iсiну, бауырда, бүйректе, жүректе, талақта - қайта жаратылу, қан құйылу.
Ұша мен органдардың лимфа түйiндерi қара-күрең түстi, ал қоршаған тканьдерде көптеген қан - құйылулар және сары-қызыл инфильтраттар.
Санитариялық бағалау. Пастереллез аурумен ауырған, бұлшық етте дегенеративтi өзгерiстер байқалғанда жабайы жануарлар ұшасы, органдары жойылады. Дегенеративтi өзгерiстер болмаса ет пiсiрiледi.
142. Аусыл - көбiнесе жабайы жануарларда кездеседi.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ауыз қуысы кiлегейлi қабықта афтылар, эрозиялар көрiнедi. Тұяқ қуысында афтылар, шiру. Лимфа түйiндерiнде, бұлшық етте ж/е басқа дене мүшелерiнде өзгерiстер байқалмайды.
Санитариялық бағалау: Ауруға күдiктi және ауырған малдың етi пiсiрiледi.
143. Туберкулез - жабайы жануарлардың көптеген түрi ауырады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Органдарда, лимфа түйiндерде, бұлшық етте туберкулезді ошақтар табылады, ортасында кiшкентай ақ iзбec қосындылары көрiнедi. Бөлек органдары зақымдалғанда бұл процеске регионарды лимфа түйiндерi кiредi. Туберкулезбен жабайы шошқа ауырғанда бас және iшектердiң лимфа түйiндерi зақымдалады.
Санитариялық бағалау: Ұшада, лимфа түйiндерiнде көптеген туберкулездi зақымдар болса, жабайы жануарлар етiн зарарсыздандырады.
Бөлек органдары, лимфа түйiндерi зақымдалған жағдайда, зақымдалған жерi ғана зарарсыздандырылады да етi пiсiрiледi.
144. Псевдотуберкулез - көбiнесе кемiргiштерде байқалады /қоян, нутрия және т.б./.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: ұша, лимфа түйiндерi кейбiрде бұлшық етте некрозды ошақтар кiшкентай төмпешiктер түрiнде болып, сұр-сары немесе жасыл түстi iрiктер табылады.
Санитариялық бағалау: Бұлшық етте, лимфа түйiндерiнде көптеген зақымдар болып немесе ұшасы арық болса зарарсыздандырылады.
Бөлек лимфа түйiндерi немесе бұлшық еттерi зақымдалса - зарарсыздандырады, ал ұшасы шектеусiз жiберiледi.
145. Бруцеллез - жабайы жануарлардың көп түрi ауырады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Ұшада патологиялық өзгерiстер жоқ, сондықтан сойылғаннан кейiн жануар ауруын анықтау күрделi. Лимфа түйiндерi ұлғайғаны белгiленедi, олар iсiнген, кейбiрде ірiңдi-некрозды ошақтар болады.
Санитариялық бағалау: Бруцеллез ауруымен ауырған, күдiктi жабайы жануарлардың етiн қайнатып залалсыздандырады.
146. Некробактериоз - Аша тұяқты жануарлардың және қояндардың ауруы.
Терiнiң, кiлегейлi қабықтың жаралы-некрозды зақымдануымен сипатталады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Жабайы жануарларда жиi тұяқ ауруы, кейбiрде ауыз қуысының кiлегейлi қабығы зақымданады. Мойын, шап жоғарғы лимфа түйiндерi ұлғайған. Бұлшық етте некрозды - iрiңдi ошақтар болады.
Санитариялық бағалау. Некробактериозбен ауырған жабайы жануарлардың етi, бұлшық еттерiнде некрозды ошақтар болса утилденеді.
147. Қарасан - бұғы мен зубрда кездеседi.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Терi асты клетчаткасында, санында, сауырында, белiнде, кеудесiнде iсiнiп сықырлауы байқалады. Сол iсiктердi басқанда ауа, қанды - сары инфильтрат бөлiнедi. Лимфа түйiнiн кесiндiсiнде қара- қызыл түске дифузды боялған.
Санитариялық бағалау: Ауруға шалдыққан жабайы жануарлардың ұшасы және органдары утилденеді.
148. Листериоз - инфекциялық ауру, көбiнесе үй қояны, дала қояны, жабайы шошқа, сайғақтар ауырады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау: Лимфа түйiндерi ұлғайған, ісiнген, арықтық Санитариялық бағалау: Ауру не күдiктi лнстериоз ауруына жабайы жануарлардың ұшасын пiсiредi, ал iшкi органдары утилденедi.
149. Лептоспироз - жабайы жануарлардың көп түрi ауырады. Көбiнесе кемiргiштер, дала қояндары, марал, тау ешкi ауырады.
Сойылғаннан кейiнгi анықтау. Терi асты клетчаткасы, бұлшық етi және май тканьдерi сарғаяды, кейбiр жерлерiнде қан құюлармен сары инфильтраттар болады. Iшкi органдары сарғыштау, қан құюлар байқалады. Лимфа түйiндерi едәуiр ұлғайған.
Санитариялық бағалау. Ауру еттi пiсiредi. Ұша сары болып, бұлшық етте дегенеративтi өзгерiстер болса, утилденедi.
150. Трихинеллез - жабайы шошқа, аю, борсық т.б.жабайы ет қоректiлер ауырады.
Санитариялық бағалау. Ұшасы, iшкi органдары утилденедi.
151. Цистицеркоз /финноз/ - Бұл ауру маралда, тау ешкiде белгiлендi.
Тұяқты жабайы жануарларда эхинококкоз, фасциолез, дикроцелиоз кездеседi.
Санитариялық бағалау. Жабайы жануарлардың етiн түрлі инвазиялық ауруларға тексеру үй жануарлар етiн бағалауға ұқсас.
152. Eт және ет өнiмдерiн тасымалдағанда, сақтағанда, температуралық жағдайы осы Ереженiң 3 , 4 және 5 қосымшасына сәйкес болуы тиiс.
1 Қосымша
Сау малдардың дене қызуы, тамыр соғысы, дем алысының көрсеткiштерi N Малдардың атауы Дене қызуы Саны мин.
п/п С
Тамыр соғысы Дем алысы 1 Mүйiздi iрі қара 37,5-39,5 50-80 10-30 2 Қой, ешкi 38,0-40,0 70-80 15-30 3 Жылқы 37,5-38,5 24-42 8-16 4 Шошқа 38,0-40,0 60-90 15-20 5 37,5-38,5 24-40 8-17 6 Буйволда, енекелер 37,5-39,0 50-75 10-28 7 Бұғылар 37,5-38,5 36-48 8-16 8 Tүйелер 36,0-38,6 35-52 5-12 9 Қояндар 38,5-39,5 120-140 50-60 10 Тауықтар 40,0-42,0 150-200 15-30 Ветеринариялық препараттармен домдалған жануарларды союға жiберу мерзiмiмен және олардың еттердегi ең төменгi мөлшердегi жiберiлу өлшемi Препараттар атауы Домдау әдiсi, Төменгi Домдаудан концентрациясы жiберiлетiн кейiнгi сою мөлшер мерзiмi Акродекс - препарат Терi қабатын 0,005 10 аэрозолды құтыда домдау Aвepceкт Терi астына жiберiлмейдi 30 жiберу Анометрин H Терi қабатына жiберiлмейдi 20 к.э.перметрин бүрку Бензофосфат к.э. 0,2 пайыздық су жiберiлмейдi 40 eрітiндiсiмен бүрку Бутокс к.э. Қойларды шомыл. жiберiлмейдi 20 дельтаметрина дыру 0,005 су ерітіндісі Гиподермин хлорофос Жотасына құю жiберiлмейдi 21 11,0 пайызды хлорофостың спиртi- майлы ерiтiндiсi Дибром к.э. Бүрку 0,5 пайыз. жiберiлмейдi 3 ды су ерiтiндiсі Ивомек Терi асты жiберу жiберiлмейдi 30 1/мл/50-200кг Креохин к.э. Қойлар, жiберiлмейдi 10 циперметрин шомылдыру 0,0005 негiзінде с.е.
Неоцидол(диазинон) Қойлар, Майында 0,7 20 шомылдыру 0,05 пайызды су Антибиотиктер Пенициллин, оның Қалың етке жiберу Жiберiлмейдi 14 негiзiндегi препарат. 0,01 eд/г тар Тетрациклин Ішке, қалың етке Жiберiлмейдi 6 0,01 eд/г Стрептомицин, Қалың етке Жiберiлмейдi 7 левомицин 0,01 eд/г Сульфаниламиды Ішке жiберiлмейдi 5 Нитрофурандар Фуразолидон, Фурагин Ішке жiберiлмейдi 4 Фурадонин, Фурациллин Кокцидиостатиктер Ирамин, Фармоксид Ішке жiберiлмейдi 3 Антгельминтики Гексихол ішке жiберiлмейдi 30 Нилверм ішке жiберiлмейдi 3 Фенасал ішке жiберiлмейдi 3 Пиперазин ішке жiберiлмейдi 3 Фенбендазол(панакур) ішке жiберiлмейдi 14 Албендозол ішке жiберiлмейдi 14 Мебендозол ішке жiберiлмейдi 14 Клозантел ішке жiберiлмейдi 14 3 Қосымша Ет және ет өнiмдерiнiң сақталу мерзiмi және жағдайы Ет түрi Камера құжатындағы Сақталу мерзiмi ауа температурасы С тәулiк (ай), жоғары емес
1. Салқындатылған (iлулi)
Сиыр етi жартылай және -1 16 тәулік төртке бөлiнген Бұзау етi жартылай 0 12 Шошқа етi -1 12 Қой етi -1 12
2. Mұздатылған
Барлық түрлерi (жиналған 2-ден 3-ке дейін 20 немесе iлiнген)
3. Қатты мұздатылған
Сиыр етi жартылай төртке -12 8 ай бөлiнген
-18 12
-20 11
-25 12
Қой етi ұшасы -12 3
-18 6
-20 7
Субпродукты(қосымша өнiмдер) -12 4
-25 10 4 Қосымша
Мұздатылған ет бөліктері және субпродуталар(қосымша өнімдердің) сақталу мерзімімен жағдайы Ет және ет өнімдерінің Ауаның Сақталу мерзімі ай, жоғары емес мұздатылған бөліктері құжаттағы ________________________________ темпера. ет Қосымша өнімдер турасы С (субпродукт)
Сиыр еті -12 8 4
-18 12 6
-20 14 7
-25 18 10
Шошқа еті -12 5 4
-18 6 5
-20 8 5
-25 12 6
Қой еті -12 6 4
-18 10 6
-20 11 7
-25 12 8
Шошқа шпиктары шұжыққа арналған -12 3 -
-18 6 -
-20 8 -
-25 12 -
Шошқа, сиыр бастарының -12 - 4 еттері, сиыр, қой, шошқа-18 - 6 еттер кесіндісі, -20 - 7 қосымша өнімдер -25 - 8 Шошқа терісі, етті -12 - 1 бөлгендегі сіңірлермен, -18 - 1 шеміршектер -20 - 1
-25 - 3
Ескерту: Мұздатылған ет бөліктерін салқындатылмаған қоймаларда сақтауға рұқсат етілмейді.
5 Қосымша
Еттердi, шпиктарды, қосымша өнiмдердi тасымалдағандағы температура жағдайы Ет және ет өнiмдерiнiң өнiмнiң тиер Тиейтін қоймаларда, мұз.
жағдайы алдындағы датылған транспортардағы температурасы ауа температурасы Тиер алдында Жол бойы Суытылған ет (iлiнген) 4-тен жоғары 0-(-1) 0-(-1)
12-ге дейiн
Салқындатылған ет 0-4 0-(-1) 0-(-1)
(ілiнген)
Мұздатылған ет (сатылап -2 - -3 -1-(-3) -1-(-3)
жиналған
Қатты мұздатылған ет -8 - -18 (-8)-ден (-12)-ден қосымша өнiмдер, ет жоғары емес жоғары емес блоктары, шпиктер, қосымша өнiмдер

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы Приказ Министра сельского Министерство сельского хозяйства Республики министрлігі Казахстан хозяйства Республики Казахстан от 31 октября 2002 года № 351.
Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 27 декабря 2002 года № 2105.
Утратил силу приказом Министра сельского хозяйства Республики Казахстан от 17 января 2012 года № 10-1/18 Об утверждении некоторых нормативных правовых актов по ветеринарии
1. Утвердить прилагаемые:
1) Правила проведения ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках;
2) Правила предубойного ветеринарного осмотра убойных животных и послеубойной ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов и их санитарная оценка.
2. Департаменту ветеринарии совместно с областными территориальными управлениями, городов Астана и Алматы Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан, в установленном законодательством порядке, принять необходимые меры, вытекающие из настоящего приказа.
3. Настоящий приказ вступает в силу со дня его государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
Заместитель Премьер-Министра Республики Казахстан - Министр Утверждены приказом Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан от 31 октября 2002 г. N 351 Правила проведения ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках
1. Общие положения
1. Настоящие Правила проведения ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках (далее - Правила) устанавливают порядок проведения ветеринарно- санитарной экспертизы на рынках, в которых осуществляется торговля продуктами и сырьем животного происхождения, с целью обеспечения их ветеринарно-санитарной безопасности и являются обязательными для юридических и физических лиц, осуществляющих реализацию и ветеринарно- санитарную экспертизу продуктов и сырья животного происхождения, а также иную предпринимательскую деятельность на территории рынка.
2. Понятия, используемые в настоящих Правилах
2. В настоящих Правилах используются следующие понятия:
1) ветеринарно-санитарная экспертиза - проверка соответствия животных, продуктов и сырья животного происхождения ветеринарным нормативам комплексом органолептических, биохимических, микробиологических, паразитологических, токсикологических и радиологических исследований в порядке, установленном уполномоченным государственным органом в области ветеринарии;
2) акт экспертизы - документ, выдаваемый ветеринарными лабораториями по результатам диагностики или ветеринарно-санитарной экспертизы объектов государственного ветеринарного надзора в порядке, установленном уполномоченным государственным органом в области ветеринарии, удостоверяющий их соответствие требованиям законодательства Республики Казахстан в области ветеринарии, а также рекомендующий их использование;
3) лаборатория ветеринарно-санитарной экспертизы - юридическое лицо или специализированное подразделение юридического лица, осуществляющее ветеринарно-санитарную экспертизу продуктов и сырья животного происхождения, реализуемых на рынках и (или) в других местах;
4) продукты животного происхождения - мясо и мясопродукты, молоко и молокопродукты, рыба и рыбопродукты, яйцо и яйцепродукты, не используемые без соответствующей обработки в пищу, а также продукция пчеловодства;
5) сырье животного происхождения - шкура, шерсть, волос, щетина, пушнина, пух, перо, эндокринные железы, внутренности, кровь, кости, рога, копыта, другие продукты, получаемые от животных, предназначенные на корм животным и (или) используемые в промышленности;
6) рынок - специально оборудованное место торговли, включая место торговли животными, продуктами и сырьем животного происхождения, ветеринарными препаратами, кормами и кормовыми добавками.
3. Порядок проведения ветеринарно-санитарной экспертизы продуктов и сырья животного происхождения на рынках
3. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов и сырья животного происхождения на рынках проводится лабораториями ветеринарно-санитарной экспертизы (далее - Лаборатория), лицензированными в установленном законодательством порядке.
4. Ветеринарные врачи Лаборатории соответствующего профиля проводят осмотр и отбор проб продуктов и сырья животного происхождения для проведения ветеринарно-санитарной экспертизы.
5. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов и сырья животного происхождения в Лаборатории осуществляются в соответствие с Перечнем обязательных и дополнительных исследований, проводимых лабораториями ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках согласно Приложению 1 .
6. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов и сырья животного происхождения осуществляется по стандартным тестам согласно приложению 2 к настоящим Правилам и в соответствии с Правилами предубойного ветеринарного осмотра убойных животных и послеубойной ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов и их ветеринарно-санитарной оценки, утвержденной Министерством сельского хозяйства Республики Казахстан.
7. Клеймение мяса осуществляется в соответствии с Правилами по клеймению мяса, утвержденными уполномоченным государственным органом в области ветеринарии.
8. Лаборатория результаты ветеринарно-санитарной экспертизы продуктов и сырья животного происхождения регистрирует в журнале прилагаемой формы согласно Приложению 3 .
9. Лаборатория по результатам ветеринарно-санитарной экспертизы продуктов и сырья животного происхождения выдает акт экспертизы ветеринарному инспектору рынка по прилагаемой форме согласно Приложению 4
10. В случае несоответствия исследуемых продуктов и сырья животного происхождения ветеринарным нормативам ветеринарный инспектор рынка на основании акта экспертизы определяет режим их использования согласно законодательству Республики Казахстан в области ветеринарии.
11. Повторная ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов и сырья животного происхождения проводится в случаях:
1) истечения допустимого срока реализации (3 суток) с момента проведения первичной ветеринарно-санитарной экспертизы продуктов и сырья животного происхождения, кроме случаев соблюдения надлежащих условий хранения на территории рынка;
2) хранения продуктов и сырья животного происхождения в холодильниках или в других емкостях, расположенных вне территории рынка;
3) реализации юридическими и физическими лицами продуктов и сырья животного происхождения, прошедших ветеринарно-санитарную экспертизу за пределами рынка, и импортированной продукции из других стран.
12. Запрещается реализация продуктов и сырья животного происхождения на рынках без проведения ветеринарно-санитарной экспертизы, при проведении неполного объема ветеринарно-санитарной экспертизы, а также проведение ветеринарно-санитарной экспертизы в непредусмотренных для этого местах.
4. Учет и отчетность
13. Лаборатория ведет ветеринарный учет и ветеринарную отчетность и представляют их в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан в области ветеринарии.
5. Ответственность
14. При нарушении требований настоящих Правил, виновные лица несут ответственность в соответствии с законодательством Республики Казахстан .
Приложение 1 к "Правилам проведения ветеринарно- санитарной экспертизы на рынках", утвержденным приказом Министерства сельского хозяйства ПЕРЕЧЕНЬ обязательных и дополнительных исследований, проводимых лабораториями ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках
1. Обязательные исследования (обследования) животных и птиц:
1) Клинический осмотр (с изучением ветеринарного свидетельства ф-1)
общего состояния животных, видимых слизистых оболочек и поверхностных лимфатических узлов.
2) Термометрия, определения пульса, дыхания и руминации.
2. Обязательные исследования мяса:
1) Органолептический осмотр туши, внутренних органов и головы, со вскрытием всех доступных лимфатических узлов и разрезами внутренних органов.
2) Проба варкой.
3) Исследование на финноз (цистицеркоз).
4) Исследование на трихинеллез.
5) Исследование на сап головы лошади.
6) Определение общего радиационного фона проб.
3. Дополнительные исследования мяса в случае выявления отклонений от ветеринарных нормативов при проведении обязательных исследований:
1) Бактериоскопия мазков-отпечатков из подозрительных лимфатических узлов, внутренних органов или участков туши.
2) Биохимическое исследование (включая токсикологическое исследование).
4. Обязательные исследования молока и кисломолочных продуктов (домашнего приготовления):
1) Органолептическое исследование.
2) Определение плотности.
3) Определение кислотности.
4) Определение степени чистоты.
5) Кольцевая реакция молока на бруцеллез.
6) Мастидиновая проба на мастит.
7) Определение общего радиационного фона проб.
5. Дополнительные исследования молока в случае выявления отклонений от ветеринарных нормативов при проведении обязательных исследований:
1) Определение содержания жира.
2) Определение примеси соды в молоке.
3) Редуктазная проба.
4) Определение фальсификации молока.
6. Обязательные исследования масла сливочного (домашнего приготовления):
2) Определение содержания жира.
3) Определение влаги.
4) Определение поваренной соли.
5) Определение фальсификации.
6) Определение примесей творога, сыра и других веществ.
7. Обязательные исследования пчелиного меда:
1) Определение и классификация.
2) Органолептические исследования.
3) Определение содержания воды.
4) Определение механических примесей.
5) Определение общей кислотности.
6) Определение падевого меда.
8. Дополнительные исследования пчелиного меда в случае выявления отклонений от ветеринарных нормативов при проведении обязательных исследований:
1) Определение диастазной активности.
2) Определение предельного содержания инвертированного сахара.
3) Определение примеси искусственно инвертированного сахара.
4) Определение сахарозы (тростникового сахара).
5) Определение брожения меда.
9. Обязательные исследования рыбы:
1) Органолептическое исследование (не менее 10 экземпляров из всей партии или упаковки).
2) Бактериоскопию.
3) Проба варкой.
4) Исследование на инвазионные болезни рыб, опасные для человека (описторхоз, клонорхоз, гетерофоз, метогонимоз, дифиллоботриоз, диоктифимоз, нанофиетоз).
5) Определение общего радиационного фона проб.
10. Обязательные исследования яиц:
1. Органолептическое исследование (с изучением ветеринарных сопроводительных документов ф-2).
2. Овоскопию.
3. Определение общего радиационного фона проб.
11. Обязательные исследования мясных копченостей (домашнего
2) Трихинеллоскопию.
3) Определение влажности.
4) Определение содержания поваренной соли.
12. Дополнительные исследования мясных копченостей в случае выявления отклонений от ветеринарных нормативов при проведении обязательных
1. Биохимические исследования (включая токсикологические исследования).
Приложение 2
Перечень стандартных тестов для проведения ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках
1. Мясо. Методы отбора образцов и органолептические методы определения свежести ГОСТ 7269-79
2. Мясо. Методы химического и микроскопического анализа свежести ГОСТ 23392-78
3. Изделия национальные конские. Технические условия (карта, чужук казахстанский, казы и кос-казы, жал, жая, сур ет) ТУ - существующие технические стандарты
1) Контроль органолептических показателей производится ГОСТ 9959-91
2) Правила приемки, определения партии и отбора проб проводят ГОСТ 9792-73
4. Мясо кроликов. Методы отбора образцов органолептические методы определения свежести ГОСТ 20235.0-74
5. Мясо кроликов. Методы микроскопического и химического анализа свежести мяса ГОСТ 2023571-74
6. Мясо птиц. Методы отбора образцов органолептические методы оценки качества ГОСТ 7702.0-74
7. Мясо птицы. Методы химического и микроскопического анализа свежести мяса ГОСТ 7702.1-74
8. Молоко и молочные продукты. Правила приемки, методы отбора и подготовка проб к анализу ГОСТ 26809-86
9. Молоко и молочные продукты. Методы определения жира ГОСТ 5867-90
10. Молоко и молочные продукты. Методы определения чистоты ГОСТ 8218-89
11. Молоко и молочные продукты. Методы определения плотности ГОСТ 3625-71
12. Молоко и молочные продукты, титриметрические методы определения кислотности ГОСТ 3624-92
13. Молочные продукты. Методы определения хлористого натрия ГОСТ 3627-81
14. Молочные продукты. Методы определения спирта (алкоголя) ГОСТ 3629-47
15. Молоко и молочные продукты. Методы определения влаги и сухого вещества ГОСТ 3626-73
16. Молоко и молочные продукты. Методы микробиологического анализа ГОСТ 9225-84
17. Молоко. Метод определения соды ГОСТ 24065-80
18. Молоко. Метод определения аммиака ГОСТ 24066-80
19. Молоко. Метод определения перекиси водорода ГОСТ 24067-89
20. Молоко коровье. Метод органолептической оценки запаха и вкуса ГОСТ 28283-89
21. Исследование молока на бруцеллез кольцевая проба
22. Курт. Технические условия СТ РК 44-97
23. Иримшик ТУ СТ РК 84-98
24. Творог ТУ СТ РК 94-95
25. Шубат ТУ СТ РК 117-97
26. Сливки из коровьего молока требования при заготовках СТ РК 142-97
27. Молоко верблюжье для переработки на шубат СТ РК 166-97
28. Катык технические условия СТ РК 230-87
29. Кефир ТУ СТ РК 982-95
30. Кумыс натуральный ТУ СТ РК 1004-98
31. Молоко кобылье. Требования при закупках СТ РК 1005-98
32. Каймак. Технические условия СТ РК 1006-98
33. Рыба, морские млекопитающие, морские беспозвоночные и продукты их переработки. Правила приемки, органолептические методы оценки качества, методы отбора проб для лабораторных испытаний ГОСТ 7631-85
34. Яйца куриные. Технические условия ГОСТ 27583-88
35. Мед натуральный ТУ ГОСТ 9792-87 Приложение 3 Журнал учета ветеринарно-санитарной экспертизы мяса и мясных продуктов, рыбы, морепродуктов и яйца в лаборатории ветеринарно- санитарной экспертизы четная страница N |Владелец |Адрес | Мясо и мясные изделия п/п|продукции |владельца|------------------------------------------ |физическое |продукции|говя- |кони- |бара- |сви- |мясо | |или юриди- | |дина |на |нина |нина |птиц | |ческое лицо| |туш/кг|туш/кг|туш/кг|туш/кг|туш/кг| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | Продолжение таблицы |Рыба и др.|Яйцо,|
-------------------------------|море- |шт. | мясо прочих|мясные копчености |продукты | | животных |и колбасные изделия|кг/тонна | | туш/кг | | | | 9 | 10 | 11 | 12 | нечетная страница результаты исследований Органолеп-|Баете-|Трихи-|Определение| биохимических тические |рио- |нелло-|содержания |----------------------------- показатели|скопия|скопия|поваренной |РН,серо-|перок-|формольная | | | |соли |водород |сидаза|реакция | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | |Заключение лаборатории |
-----------------------------------------|ветеринарно-санитарной | | бактериологических |экспертизы (реализация |
-----------------------------------------|без ограничений; обез- | реакция с |направлено в|заключение |вреживание, обеззара- | сернокислой|лабораторию |лаборатории, |живание, утилизация) | медью |дата |его номер и дата| | 20 | 21 | 22 | 23 | Номер и |Ф.И.О. и подпись | Примечание | дата |ветеринарного специалиста,| | экспертизы|выполнившего работу | | 24 | 25 | 26 | Журнал учета ветеринарно-санитарной экспертизы молока и молочных продуктов в лаборатории ветеринарно-санитарной экспертизы N |Владелец |Адрес |Молоко| Молочные продукты | И другие п/п|продукции |владельца| (л) | --------------------|кисломолочные |физическое |продукции| |масло,|сме- |Творог|продукты, |или юриди- | | |кг |тана |мест/ |мест/л |ческое лицо| | | |мест/кг|кг | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 результаты анализа Органолеп-|Кис- |Плот-|Жир- |Сопре- |Редук-|Опреде-|Содержание | тические |лот- |ность|ность,|деление|тазная|ление |поваренной | показатели|ность| |% |чистоты|проба |влаги |соли | |То | | |молока | | | | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | |Исследование|Определение |Заключение лаборатории|
---------|на мастит |фальсификации|ветеринарно-санитарной| Кольцевая| | |экспертизы | проба на | | | | бруцеллез| | | | 17 | 18 | 19 | 20 | Дата и |подпись ветеринарного | Примечание | номер |специалиста, | | 21 | 22 | 23 | Журнал экспертизы меда в лаборатории ветеринарно-санитарной экспертизы N |Владелец |Адрес |Коли- | результаты анализа п/п|продукции |владельца|чест- |----------------------------------- |физическое |продукции|во, |Органолептические показатели |Плот |или юриди- | |кг |-----------------------------|ность |ческое лицо| | |консис-| вкус |запах |цвет | | | | |тенция | | | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 Влаж-|Кис- |Падь |Диа- |Искусственный|Количество | Патока | ность|лот- | |стаза |инвертирован-|натурального |--------------| |ность| | |ный сахар |инвертирован-|крах- |свекло| | | | | |ного сахара |мальная|вична | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | |Другие |Заключение |Дата и |Ф.И.О. и |Приме-|
-----------------|иссле- |лаборатории |номер |подпись |чание | микроскопия |дования|ветеринарно-|экспер-|ветеринарного| |
-----------------| |санитарной |тизы |специалиста, | | цветочная|кристал| |экспертизы | |выполнившего | | пыльца |лизация| | | |работу | | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | Приложение 4 Лаборатория ветсанэкспертизы N Лаборатория ветсанэкспертизы N область, город, район | область, город, район Рынок_________________________ | Рынок_________________________ Серия РР N 000001 | Серия РР N 000001 Акт экспертизы (корешок) | Акт экспертизы Экспертиза N__ от "__"_____200_г.| Экспертиза N__ от "__"_____200_г.
Владелец продукции______________ | Владелец продукции______________ (Ф.И.О.) | (Ф.И.О.)
Наименование продукции__________ | Наименование продукции__________ Количество______________________ | Количество______________________ (литр, кг, штук) | (литр, кг, штук)
Результат ветсанэкспертизы______ | Результат ветсанэкспертизы______ Действительно до "__"______200_г.| Действительно до "__"______200_г.
Вет. врач_______________________ | Вет. врач_______________________ (Ф.И.О., подпись) | (Ф.И.О., подпись)
М.| П.
Правила предубойного ветеринарного осмотра убойных животных и послеубойной ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов и их санитарная оценка
1. Настоящие Правила предубойного ветеринарного осмотра животных и послеубойной ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов и их санитарная оценка (далее - Правила) устанавливают единый порядок проведения предубойного ветеринарного осмотра и послеубойной ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов, ветеринарно-санитарной оценки продуктов и сырья животного происхождения, получаемых от больных животных и применяются в отношении животных (птиц), подлежащих к убою, а также мяса и мясопродуктов при заготовке (убое), переработке, производстве, хранении, транспортировке и реализации.
2. Требования настоящих Правил являются обязательными для исполнения юридическими и физическими лицами, занимающимися заготовкой, (убоем), переработкой, хранением, и реализацией животных, продуктов и сырья животного происхождения, лабораторией ветеринарно-санитарной экспертизы на рынках, государственными ветеринарными организациями, а также ветеринарными инспекторами, осуществляющими государственный ветеринарный надзор на соответствующих территориях.
2. Основные понятия, используемые в настоящих Правилах
3. В настоящих Правилах применяются следующие понятия:
1) ветеринарный осмотр - клиническое обследование животных, проводимое ветеринарным врачом (ветеринарным фельдшером);
2) ветеринарно-санитарная оценка - пути использования животноводческой продукции по результатам ветеринарно-санитарной экспертизы;
3) внутренние органы - сердце, легкие с трахеей, печень, почки, желудок, кишечник, селезенка, матка, извлеченные из туши;
4) порядок ветеринарно-санитарного осмотра - схема комплексного, последовательного исследования продуктов убоя животных;
5) промышленная переработка - процесс производства в организациях по заготовке (убою), переработке животных, продуктов и сырья животного происхождения мясных продуктов (колбасные изделия, копчености, консервы) в соответствии с нормативными документами;
6) список "А" - список заразных болезней, обладающих способностью быстрого распространения за пределы национальных границ и имеющих серьезные социально-экономические последствия или представляющих угрозу для здоровья людей и имеющих большое значение для международной торговли животными и продуктами и сырьем животного происхождения;
7) список "Б" - список заразных болезней, имеющих социально- экономическое значение и/или представляющих угрозу для здоровья людей в пределах страны и имеющих значение для международной торговли животными и продуктами и сырьем животного происхождения;
8) субпродукты - внутренние органы, головы, хвосты, уши, ноги, вымя, получаемые при переработке животных;
9) убойные животные - сельскохозяйственные животные, предназначенные для убоя после доставки на боенское предприятие или убойный пункт;
10) убойный пункт - оборудованное строение для убоя животных и отвечающий ветеринарно-санитарным правилам;
11) уничтожение - сжигание или захоронение в биотермических ямах трупов животных и ветеринарных конфискатов;
12) утилизация - переработка трупов животных и ветеринарных конфискатов и в обезвреженные технические и кормовые продукты;
13) ветеринарные конфискаты - продукты убоя животных, признанные по результатам ветеринарно-санитарной экспертизы непригодными для пищевых целей;
14) зачистка - удаление с внешней и внутренней поверхности туши и внутренних органов сгустков крови, диафрагмы, бахромок, побитостей, абсцессов, загрязнений, других патологических изменений;
15) вынужденный убой - убой больных животных с целью недопущения их падежа или ввиду экономической нецелесообразности их лечения.
3. Порядок предубойного осмотра убойных животных
4. К категории убойных животных относятся: крупный рогатый скот (включая яков и буйволов), свиньи, овцы, козы, олени, кролики, лошади, ослы, мулы, верблюды, домашняя птица всех видов.
5. К убою на мясо допускаются только здоровые домашние животные.
6. Запрещается убой на мясо животных:
1) больных и подозрительных по заболеванию сибирской язвой, эмфизематозным карбункулом, чумой крупного рогатого скота, чумой верблюдов, бешенством, столбняком, злакокачественным отеком, брадзотом, энтеретоксемией овец, катаральной лихорадкой крупного рогатого скота и овец (африканской чумой свиней ботулизмом, сапом, эпизоотическим лимфангоитом, мелоидозом (ложным сапом), миксоматозом кроликов, классической чумой птиц;
2) животные, находящиеся в состоянии агонии, которое устанавливает только ветеринарный специалист;
3) привитых вакцинами, а также подвергнутых лечению против сибирской язвы в течение 14 дней после прививок (лечения), привитых инактивированной вакциной против ящура в течение 21 дня, а также животных, которым применяли антибиотики с лечебной и профилактической целью в течение срока, указанного в наставлениях по применению;
4) лошадей, не подвергнутых маллеинизации на сап;
5) не подлежат к убою животные моложе 14 дней, клинически больные животные, животные с неустановленным диагнозом болезни; больные незаразными болезнями, имеющие повышенную или пониженную температуру тела;
6) без проведения предубойного осмотра, заключающегося в измерении температуры, пульса, дыхания и изучении состояния доступных слизистых оболочек, общего состояния животного и присутствия аппетита согласно Приложению 1 ;
7) не соответствующих величинам МДУ (минимально допустимый уровень)
в мясе и сроки убоя животных, обработанных ветеринарными препаратами согласно Приложению 2 .
7. В сельских округах предубойный осмотр и послеубойная ветеринарно- санитарная экспертиза осуществляется ветеринарными инспекторами соответствующей территории с последующим клеймением "Предварительный осмотр".
8. На рынках, в организациях по заготовке (убою) животных, переработке, хранению и реализации продуктов и сырья животного происхождения предубойный осмотр и послеубойная ветеринарно-санитарная экспертиза осуществляется ветеринарными специалистами подразделения производственного контроля организации и лаборатории ветеринарно-санитарной экспертизы.
9. Клиническому осмотру подвергают также животных при продаже их в живом виде на рынках, где осуществляется торговля животными и птицей.
10. Результаты предубойного ветеринарного осмотра и термометрии животных регистрируют в журнале установленной формы.
11. Категорически запрещается выдача ветеринарных справок и свидетельств без данных предубойного исследования животного и послеубойного осмотра туши и внутренних органов, а также без данных трихинеллоскопии (для свинины, медвежатины, мяса нутрий и кабана).
4. Послеубойный осмотр туш и внутренних органов крупного рогатого скота
12. Послеубойный осмотр туш и внутренних органов крупного рогатого скота устанавливает следующий порядок исследования:
1) Исследование головы. Голову отделяют от туши, язык подрезают у верхушки и с боков так, чтобы он свободно выпадал из подчелюстного пространства. Осматривают и ощупывают губы, язык и слизистую оболочку ротовой полости. Язык фиксируют вилкой и очищают тыльной стороной ножа от кормовых масс и слюны. Если на языке нет видимых патологических изменений, его не разрезают. Вскрывают подчелюстные, заглоточные (средние и боковые), околоушные лимфатические узлы.
Осматривают и разрезают жевательные мышцы пластами на всю ширину, параллельно их поверхности (наружные - двумя разрезами, внутренние - одним) с каждой стороны (на цистицеркоз).
2) Исследование ливера. В состав ливера входят легкие с трахеей, сердце, печень с желчным пузырем, диафрагма и пищевод.
Легкие осматривают снаружи и прощупывают. Вскрывают средостенные краниальные, средние, каудальные и бронхиальные левый, правый, трахеобронхиальный лимфатические узлы. Осматривают трахею, бронхи и паренхиму легких путем продольного разреза каждого легкого по ходу крупных бронхов.
3) Исследование сердца. Вскрывают околосердечную сумку. Осматривают состояние перикарда и эпикарда. Затем по большой кривизне разрезают стенку правого и левого отделов сердца, с одновременным вскрытием желудочков и предсердий. Осматривают миокард, состояние эндокарда, клапанов сердца и крови. Проводят несколько продольных и поперечных несквозных разрезов мышц сердца (на цистицеркоз).
4) Исследование печени. Печень осматривают и прощупывают с диафрагмальной и висцеральной сторон. В случае приращения диафрагмы к печени последнюю отделяют и осматривают паренхиму на наличие патологических изменений (абсцессы). Разрезают и осматривают портальные лимфатические узлы и делают с левой висцеральной стороны по ходу желчных протоков 2-3 несквозных разреза.
5) Исследование селезенки. Селезенку осматривают, а затем надрезают вдоль и определяют ее внешний вид и консистенцию пульпы.
6) Исследование почек. Почки извлекают из капсулы, осматривают и прощупывают, а в случае обнаружения патологических изменений разрезают, одновременно вскрывают почечные лимфатические узлы.
7) Исследование вымени. Вымя тщательно ощупывают, делают 1-2 глубоких параллельных разрезов. Вскрывают поверхностные паховые лимфатические узлы.
8) Исследование желудка и кишечника. Их осматривают со стороны серозной оболочки. Разрезают несколько желудочных и брыжеечных лимфатических узлов. В случае необходимости вскрывают и осматривают слизистые оболочки.
9) Исследование матки, семенников, мочевого пузыря и поджелудочной железы. Их осматривают, а в случае необходимости - вскрывают.
10) Исследование туши. Тушу осматривают с поверхности и с внутренней стороны, обращая внимание на наличие отеков, кровоизлияний, новообразований, переломов костей и других патологических изменений. Определяют состояние плевры и брюшины. При необходимости осматривают лимфатические узлы с поверхности и на разрезе, а также разрезают отдельные мышцы (шеи, поясничные, анконеусы - на цистицеркоз).
11) Подлежат осмотру следующие основные лимфатические узлы туши:
каудальные глубокие шейные, реберно-шейные, подкрыльцовые, первого ребра, собственно подкрыльцовые (подмышечные или подлопаточные), поверхностные шейные, краниальный грудной (парный или непарный), надгрудинные (грудные), межреберные, вентральные средостенные, дорзальные средостенные, лимфатические узлы коленной складки (надколенные), поясничные, наружные подвздошные (округлые подвздошные), медиальный подвздошные, латеральные подвздошные (передние тазовые), глубокие паховые, седалищные.
У телят осматривают также пуповину и вскрывают суставы конечностей (запястные и скакательные).
5. Послеубойный осмотр туш и внутренних органов мелкого рогатого скота
13. Внутренние органы и тушу осматривают так же как и у крупного рогатого скота. Для выявления казеозного лимфаденита осматривают лимфатические узлы поверхностно-шейной и коленной складки.
6. Особенности послеубойного осмотра туш и внутренних органов свиней
14. Методика послеубойного исследования органов туш свиней в основном такая же, как и у крупного рогатого скота, однако, можно отметить следующие особенности:
1) у свиней более тщательно исследуют подчелюстные лимфатические узлы, слизистую оболочку гортани, надгортанник и миндалины (на ангинозную форму сибирской язвы). Для исследования на цистицеркоз дополнительно разрезают затылочные мышцы и диафрагму, а при необходимости - мышцы лопаточно-локтевые (анконеусы), поясничные, тазовых конечностей. Отбирают и подвергают трихинеллоскопии ножки диафрагмы;
2) в области головы кроме основных подчелюстных лимфатических узлов есть и добавочные лимфатические узлы. Они находятся позади подчелюстной слюной железы, у места деления яремной вены;
3) из средостенных вентральных лимфоузлов имеются только краниальные.
Они весьма вариабельны по количеству (1-5), расположены впереди дуги аорты.
Кроме левого и правого, у свиней еще есть средний (дорсальный) бронхиальный лимфоузел. Он лежит в углу разделения трахеи на бронхи, иногда сливается с левым бронхиальным и образует единый конгломерат;
4) у свиней в отличие от крупного рогатого скота, имеются селезеночные лимфоузлы, расположенные вдоль селезеночной артерии;
5) надгрудинный, межреберные и собственно подмышечные (подлопаточные) лимфоузлы у свиней отсутствуют. Поверхностных шейных лимфоузлов имеется три группы: дорсальные, вентральные и средние;
6) подколенные лимфоузлы у свиней представлены двумя группами:
поверхностными и глубокими. Чаще встречаются поверхностные.
Подкрыльцовые лимфатические узлы первого ребра у свиней развиты лучше, чем у крупного рогатого скота. Боковые и средние подвздошные, поясничные, почечные, седалищные лимфатические узлы у взрослых упитанных свиней теряются в жировой ткани и у здоровых животных обнаруживаются с трудом.
7. Особенности послеубойного осмотра туш и внутренних органов у лошадей
15. Лимфатические узлы у лошадей представлены в виде пакетов, состоящих из большого количества мелких узелков. Дополнительно у лошадей имеются подъязычные лимфоузлы, находящиеся в межчелюстном пространстве, в углу разветвления нижней челюсти, и локтевые - расположены на плечевой кости вблизи локтевого сустава, между двуглавым и внутренней головкой трехглавого мускула плеча.
При исследовании головы у лошадей разрезают подчелюстные и подъязычные лимфатические узлы, осматривают носовую полость и вырубленную носовую перегородку. Массетеры не вскрывают. При осмотре ливера вскрывают трахею, крупные бронхи и осматривают слизистую оболочку.
Разрезают все бронхиальные, а также глубокие шейные лимфатические узлы, расположенные вдоль трахеи. Разрезают двумя косыми разрезами обе доли легкого, осматривают и прощупывают места. При исследовании туш дополнительно осматривают мышцы с внутренней стороны лопатки на меланомы (особенно у серых лошадей). В остальном методика осмотра органов и туш такая же, как и у крупного рогатого скота.
8. Ветеринарно-санитарная оценка продуктов и сырья животного происхождения при ветеринарно-санитарной экспертизе инфекционных болезней, включенных в список "А"
16. Ящур. Выпуск мяса и других продуктов убоя в сыром виде запрещается.
Мясо и другие продукты, полученные от убоя животных и больных, подозрительных по заболеванию, переболевших, привитых инактивированной вакциной (до истечения 21 дня) в неблагополучных пунктах и угрожаемой зоне, направляют для переработки на вареные или варено-копченые сорта колбас, вареные кулинарные изделия или в консервы. При невозможности переработки мяса на указанные изделия его обезвреживают проваркой.
При наличии мелких множественных или обширных некротических очагов во многих мышцах (тазовых и грудных конечностях, плечевого пояса и др.), а также при осложненных формах ящура сопровождающихся гангренозным или гнойным воспалением конечностей, вымени и других органов, тушу и органы направляют на утилизацию.
Кишки, пищевод, мочевые пузыри подлежат технологической обработке отдельно от другого сырья с последующим промыванием внутри и снаружи 0,5%- ным раствором формальдегида или вымачиванием в насыщенном растворе поваренной соли, подкисленном уксусной кислотой 0,08%-ной концентрации:
кишок - в течение 4 ч, пищевод и мочевых пузырей - в течение 24 ч. Конечные продукты, обеззараженные указанным способом, направляют на утилизацию.
Все боенские отходы, предназначенные для использования в корм о животным (в том числе кровь, фибрин и т. п.) выпускают только после проварки, с доведением температуры в толще массы не менее 80 С в течение 2 ч или перерабатывают на том же предприятии на сухие животные корма.
Рога, копыта, волос, щетину дезинфицируют 1%-ным раствором формальдегида, после чего выпускают без ограничений.
При убое в хозяйстве животных, больных ящуром, мясо и другие продукты убоя от них используют только после проварки и только внутри хозяйства. Вывоз их в сыром виде за пределы хозяйства запрещается. Шкуры, рога, копыта, волос и щетина подлежат дезинфекции.
17. Везикулярный стоматит. Мясо и другие продукты убоя, полученные от больных, подозрительных по заболеванию и вынужденно убитых животных, подвергают проварке с последующей переработкой на предприятии.
Шкуры дезинфицируют.
18. Везикулярная болезнь свиней. Мясо и другие продукты, полученные от убоя больных, подозрительных по заболеванию и подозреваемых в заражении свиней, используют для приготовления вареных, варено-копченых и копчено- запеченных колбасных изделий и консервов. Субпродукты используют для выработки зельцев, студня, вареных колбас и консервов с соблюдением принятых технологических режимов.
Кости после вытопки жиров, слизистые оболочки желудков, копыта перерабатывают на сухие животные корма на том же предприятии, где были убиты свиньи.
Кишки, мочевые пузыри и пищеводы обрабатывают 0,5%-ным раствором формальдегида в течение одного часа с последующим промыванием водой, после чего используют внутри предприятия. Кишечное и другое сырье, не обеззараженное указанным способом, направляют на утилизацию.
Шкуры от больных, подозрительных по заболеванию и подозреваемых в заражении дезинфицируют.
19. Чума крупного рогатого скота. Чума мелких жвачных. В случае обнаружения этих заболеваний после убоя животного тушу, кровь, шкуры и все остальные продукты убоя уничтожают сжиганием.
При убое животных, переболевших чумой, мясо и субпродукты направляют на изготовление вареных колбас или консервов.
20. Чума верблюдов. При установлении этой болезни тушу и другие продукты убоя (в т.ч. шкуры) уничтожают.
Все обезличенные продукты (ноги, вымя, уши, кровь и др.), полученные от убоя других животных, смешанные с продуктами убоя от больных животных или находившиеся в контакте с ними, уничтожают.
21. Заразная (контагиозная) плевропневмония крупного рогатого скота.
Туши и непораженные внутренние органы направляют на проварку или для переработки на вареные колбасы и консервы.
Патологически измененные органы направляют на утилизацию.
Кишки после обработки и консервирования посолом используют на общих основаниях.
Шкуры, снятые с больного крупного рогатого скота, дезинфицируют.
22. Заразный узелковый дерматит овец и коз (Контагиозная эктима). При доброкачественной форме болезни тушу и внутренние органы после удаления (зачистки) патологически измененных, отечных тканей направляют на промпереработку.
При сливной геморрагической и гангренозной формах тушу вместе с внутренними органами направляют на утилизацию.
Шкуры подлежат дезинфекции.
23. Блутанг (Синий язык, Инфекционная катаральная лихорадка).
При первичном выявлении единичных случаев заболевания все продукты убоя уничтожаются.
В случае убоя животных при массовом их заболевании мясо и другие продукты убоя направляют на промпереработку или проварку. Туши дистрофическими изменениями в мускулатуре, кровоизлияниями в подкожной клетчатке или признаками истощения, внутренние органы, голову и ноги Шкуры от больных и подозрительных по заболеванию блутангом животных дезинфицируют.
24. Оспа животных. Туши и внутренние органы крупного рогатого скота, овец, коз, свиней и лошадей при доброкачественной форме болезни и заживлении пустул после удаления (зачистки) патологически измененных, отечных тканей направляют на промпереработку.
Туши, а также продукты убоя при сливной и гемморрагической формах
25. Африканская чума лошадей (Африканская чума однокопытных).
В случае выявления болезни при послеубойной экспертизе все продукты убоя подвергают уничтожению сжиганием.
При убое переболевших животных мясо и субпродукты направляют на изготовление вареных колбас или консервов.
26. Африканская чума свиней. При выявлении признаков африканской чумы свиней тушу с внутренними органами и шкурой уничтожают сжиганием.
Мясо и другие продукты, полученные от убоя свиней из первой угрожаемой зоны по африканской чуме, перерабатывают на вареные, варено-копченые колбасы, консервы или проваривают. Готовую продукцию реализуют в пределах неблагополучной зоны.
Туши с дистрофическими изменениями и кровоизлияниями в мышечной ткани и внутренних органах подлежат со всеми другими продуктами убоя уничтожению сжиганием.
Кости, кровь и субпродукты, а также боенские конфискаты перерабатывают на мясокостную муку или проваривают в течение 2,5 ч и используют в корм птице в пределах угрожаемой зоны.
27. Классическая чума свиней. Туши и продукты убоя от животных, больных и подозрительных по заболеванию выпускать в сыром виде запрещается.
При наличии дистрофических или других (осложненных) патологических изменений в мускулатуре тушу с внутренними органами направляют на утилизацию.
При отсутствии патологических изменений в туше и во внутренних органах решение об их использовании принимают после бактериологического исследования на наличие сальмонелл. При этом в случае обнаружения в мясе или внутренних органах сальмонелл внутренние органы направляют на утилизацию или уничтожают, а туши выпускают после проварки или направляют на изготовление консервов, мясных хлебов. Внутренний жир перетапливают.
При отсутствии сальмонелл тушу, шпик и внутренние органы перерабатывают в вареные, варено-копченые колбасные изделия, консервы и мясные хлеба или направляют на проварку.
9. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов и сырья животного происхождения при ветеринарно-санитарной экспертизе инфекционных болезней включенных список "Б"
28. Сибирская язва - болезнь всех домашних и многих видов диких животных, а также человека.
Послеубойная диагностика. При послеубойном осмотре крупного рогатого скота признаком, по которому можно заподозрить сибирскую язву, является наличие характерного студенистого отека различного размера в подкожной клетчатке, где локализовался карбункул (чаще в оболочке головы, шеи, груди, живота, конечностей), в средостении, кишечной стенке, в полости рта (язык, губа, небо), имеющих в начальной стадии вид пузырей. Лимфатические узлы, обслуживающие область локализации карбункула, увеличены, отечны на разрезе, плотные, красного (яркого или темного), а иногда и желтого цвета с темными кровоизлияниями в виде пятен или мелких точек, которые часто направлены в виде лучей от периферии к центру. При кишечной форме отмечают изменения в мезентеральных лимфатических узлах и воспалительный процесс слизистой оболочки кишечника.
При атипичных формах патологические изменения не всегда характерны.
Они часто ограничены в пределах определенных органов. В таких случаях обнаруживают кровоизлияния или интенсивную гиперемию в различных тканях и лимфатических узлах, очаги уплотнения или инфильтраты.
У мелкого рогатого скота наряду с молниеносной бывает острая, подострая и редко карбункулезные формы сибирской язвы. В последнем случае находят гемморрагические отеки в подкожной клетчатке и регионарных лимфатических узлах.
У лошадей патологоанатомические изменения аналогичны изменениям у крупного рогатого скота. При атипичных формах отмечаются ограниченные местные поражения на различных участках тела животного, а также очаговый, фибринозный плеврит.
У свиней патологические изменения локализуются преимущественно в гортани (ангинозная форма) и в кишечнике в основной массе в виде хронической местной формы, когда процесс не распространен на соседние области и ткани, при этом увеличения селезенки не наблюдается.
При ангинозной форме у свиней отмечают характерные патологические изменения в виде бесцветного студенистого или желтоватого отека с кровоизлияниями. При этом в процесс могут вовлекаться миндалины, корень языка, а также слизистая оболочка в виде гемаррогического воспаления, дифтерических налетов черного или серого цвета. При хронической местной форме отеков гортани и налетов на слизистой оболочке не бывает, поражен один или несколько лимфатических узлов, собирающих лимфу в области головы (часто
- подчелюстные, реже - затылочные, околоушные и шейные). Лимфатический узел вишнево-красного цвета с кровоизлияниями увеличен.
При кишечной форме, протекающей у свиней главным образом хронически, отмечают ограниченные воспалительные гемморрагические отеки в кишечнике, наиболее заметные на серозной оболочке, которые быстро подвергаются некрозу в виде крошковатых образований зеленовато-желтого или желто-серого цвета, при заживании появляются рубцы со стянутыми краями. Региональные брыжеечные лимфатические узлы подвергаются типичным для сибирской язвы изменениям.
Таким образом, при ветеринарно-санитарной экспертизе туш и органов свиней необходимо осматривать глотку, гортань, подчелюстные, затылочные, околоушные и шейные брыжеечные лимфатические узлы.
При атипичной форме сибирской язвы у свиней иногда находят гиперемию поясничных лимфатических узлов и кровоизлияния в корковом слое почек, плохое обескровливание туш.
Атипичные формы течения сибирской язвы у домашних животных не всегда четко выражены, что затрудняет диагностику. Поэтому при всех неясных патологоанатомических изменениях в тушах и органах следует предполагать сибирскую язву и для постановки диагноза проводить бактериологические исследования.
Санитарная оценка. При подозрении на сибирскую язву от туши берут следующие пробы: измененные части ткани, пораженные лимфатические узлы с окружающими тканями, кусочек селезенки - и направляют в лабораторию для бактериоскопического исследования. До получения результатов исследования тушу, и органы изолируют в обособленное место.
В случае установления сибирской язвы тушу, органы и шкуру, не ожидая получения результатов бактериологического исследования сжигают, при соблюдении установленных ветеринарно-санитарных правил. Все обезличенные продукты, полученные от убоя других животных, смешанные с продуктами от животного, больного сибирской язвой, сжигают, а шкуры дезинфицируют в порядке, предусмотренной действующей инструкцией по дезинфекции сырья животного происхождения.
Дезинфекция помещений. В лаборатории ветсанэкспертизы рынка из помещения убирают все продукты, не имеющие контакта с сибиреязвенной тушей, и проводят 3-кратную дезинфекцию. Помещение и оборудование орошают 10%-ным горячим раствором едкого натрия или раствором хлорной извести, содержащим 5% активного хлора, с последующей выдержкой в течение часа.
Затем каждые 2 ч дезинфекцию повторяют, применяя те же растворы.
Вилки, мусаты и другие металлические предметы кипятят 30 мин.
Спецодежду обеззараживают в автоклавах.
29. Болезнь Ауески - (ложное бешенство).
Послеубойная диагностика. Патологоанатомические изменения не характерны. Подкожная клетчатка в местах расчесов инфильтрирована серозным и геморрагическим экссудатом. Слизистая оболочка зева отечна, с изъязвлениями и дифтерическими наложениями. На миндалинах некротические или гнойные очаги. Отмечают серозный ринит, гиперемию и отек легких. Лимфатические узлы, селезенка и печень без изменений, в почках точечные кровоизлияния.
Санитарная оценка. При наличии дегенеративных изменений в туше или других патологических изменений в мускулатуре, тушу и органы утилизируют.
При отсутствии патологических изменений в туше и внутренних органах решение об их использовании принимают после бактериологического исследования на сальмонеллез. При отсутствии сальмонелл тушу и внутренние органы проваривают или используют на приготовление вареных, варено-копченых колбас, грудинок и кореек.
30. Туберкулез - болезнь домашних, диких животных, птиц и человека, протекающая главным образом хронически.
Послеубойная диагностика. У крупного рогатого скота туберкулезные поражения находят в легких и лимфатических узлах.
У взрослых животных обычно поражены лимфатические узлы легких и головы, реже - печень, селезенка, почки, вымя, кости и мышцы, у молодняка - брыжеечные лимфатические узлы. Патологические изменения при туберкулезе у крупного рогатого скота весьма разнообразны, могут быть экссудативного или продуктивного характера. При продуктивной форме образуются туберкулезные бугорки, величиной с маковое зерно в дальнейшем, начиная с центра, подвергаются обызвествлению или казеозному распаду.
При экссудативной форме отмечают диффузное, серозное или серозно- фибринозное воспаление, при котором обызвествления или образования соединительно-тканных капсул не наблюдается, хотя встречаются творожистые участки.
Экссудативная форма указывает на слабую резистентность организма, поэтому в мясе обычно обнаруживаются туберкулезные бактерии. У крупного рогатого скота туберкулез подразделяют первичный и вторичный. Первичные туберкулезные очаги при благоприятном течении могут обызвествиться, инкапсулироваться или прорастать соединительной тканью, в неблагоприятных случаях образуется творожистый некроз. У крупного рогатого скота первичный комплекс в легких обычно локализуется под плеврой или в одной из долей в виде одного или нескольких образований полукруглой формы, величиной от чечевичного зерна до лесного ореха, при этом имеется казеозное перерождение или обызвествление. В средостенных или бронхиальных лимфатических узлах, как правило, обнаруживают туберкулезные поражения бугорковой или диффузной формы; в последнем случае они увеличены, уплотнены, при разрезе имеются творожистые очаги желтого цвета, иногда с наличием извести (лучистый и репчатый казеоз). При милиарном туберкулезе отмечают равномерно рассеянные мелкие узелки серого цвета или полупрозрачные. В легких эти очаги могут образовывать каверны. Во всех случаях имеются изменения и в регионарных лимфатических узлах.
Кроме легких поражаются серозные оболочки, печень, почки, селезенка, что свидетельствует о генерализации процесса.
В печени крупного рогатого скота обнаруживают узелки различной формы и величины с творожистым некрозом в центре или каверны. В селезенке узелки различной величины.
В почках в корковом слое большое количество узелков серого цвета с некрозом в виде сухих мутно-желтых казеозных очагов, которые одновременно имеются и в регионарных лимфатических узлах.
При туберкулезе вымени в тканях находят плотные участки. В молочной цистерне содержится обильный гнойный экссудат, в то же время творожистый некроз и обызвествление отсутствуют или слабо выражен. Регионарные лимфатические узлы не поражены.
Кости и мышцы у крупного рогатого скота поражаются редко, в таком случае обнаруживают узелки с казеозным распадом в центре.
Туберкулезные очаги у овец и коз локализуются главным образом в легких и вымени, реже - селезенке, печени, на серозных оболочках, регионарных лимфатических узлах. У овец в туберкулезном очаге быстро развивается капсула и откладывается известь. На серозных оболочках у мелкого рогатого скота встречаются разрастания, схожие с жемчужиной.
У свиней первичные поражения туберкулезом обычно локализуются в глотке, миндалинах, кишечнике. В основном они не полные, в органах их обнаружить трудно. В то же время регионарные лимфатические узлы поражаются постоянно. При этом они увеличиваются, уплотняются, внутри у них творожистое содержимое серо-желтого цвета с наличием обызвествления.
Генерализация туберкулезного процесса у свиней наблюдается редко. При ветеринарно-санитарной экспертизе у свиней находят туберкулезные поражения в подчелюстных и мезентеральных лимфатических узлах. Туберкулезные поражения в органах и лимфатических узлах могут иметь разнообразный характер - от мелких серовато-белых узелков до больших разращений и каверн в легких.
У лошадей очаги локализуются в легких, печени, селезенке, слизистой оболочке носа и иногда в костях. Регионарные лимфатические узлы поражаются всегда.
Туберкулез следует отличить от абсцессов и личинок гельминтов.
Основанием для отличия являются характерные для туберкулеза поражения регионарных лимфатических узлов с казеозным распадом и в разной степени выраженного обызвествления.
Санитарная оценка. Туши, независимо от состояния упитанности, внутренние органы (в том числе кишечник) при генерализованном туберкулезном процессе, т. е. когда одновременно поражены грудные и брюшные органы с регионарными лимфатическими узлами, утилизируют.
Туши нормальной упитанности (кроме туш свиней) при наличии туберкулезного поражения в лимфатическом узле, в одном из внутренних органов или других тканях, а также непораженные органы проваривают или перерабатывают в консервы или мясные хлеба, а их внутренний жир перетапливают. Пораженные туберкулезом органы и ткани независимо от формы поражения утилизируют.
При обнаружении в свиной туше туберкулезного поражения в виде обызвествления очагов только в подчелюстных лимфатических узлах их удаляют, а голову вместе с внутренними органами выпускают без ограничений.
При туберкулезном поражении только брыжеечных лимфатических узлов кишечник утилизируют, а тушу и остальные внутренние органы выпускают без ограничений.
При обнаружении в подчелюстном или брыжеечном лимфатических узлах поражения в виде казеозных, необызвествленных очагов или туберкулезных очагов (независимо от их вида) одновременно в подчелюстных и брыжеечных узлах последние вместе с кишечником утилизируют, а тушу и остальные органы проваривают или перерабатывают в консервы.
При обнаружении в лимфатических узлах свиной туши туберкулезных поражений, вызванных коринебактериями или атипичными микобактериями, тушу и органы выпускают без ограничения, а пораженные лимфатические узлы удаляют и утилизируют.
Шкуры, полученные от животных, больных туберкулезом, выпускают без ограничений (без дезинфекции).
31. Бруцеллез - болезнь разных видов животных и человека.
Послеубойная диагностика. Патологические изменения при бруцеллезе не всегда характерны, поэтому послеубойная диагностика довольно затруднительна.
У крупного рогатого скота отмечают бурситы, гнойные артриты, абсцессы, гигромы, орхит, метриты, очаговый нефрит. У свиней - вагиниты, гнойные артриты, метриты, остеомиелиты, бурситы, иногда поражаются мышцы шеи и конечностей.
У лошадей - абсцессы на холке, артриты, иногда перерождение мышц в области шеи и конечностей, воспаление легких. У овец и коз - маститы, вагиниты, артриты, бурситы, орхиты, иногда в корковом слое почек узелки различной величины.
При бруцеллезе лимфатические узлы в начале заболевания увеличены, сочны, на поверхности разреза точечные узелки, которые затем приобретают желтоватую окраску, и вокруг них образуется плотная соединительная ткань, а иногда и гной желто-зеленого цвета.
Санитарная оценка. Туши и органы при наличии в них патологоанатомических признаков бруцеллеза проваривают. Мясо крупного рогатого скота и свиней, реагирующих на бруцеллез, но при отсутствии патологоанатомических изменений в туше и органах, выпускают без ограничений.
Мясо, полученное от убоя овец и коз, реагирующих на бруцеллез, при отсутствии патологоанатомических изменений, перерабатывают в колбасы или консервы при соблюдении ветеринарно-санитарных правил, а при невозможности
- проваривают.
Внутренние органы и головы, полученные от животных всех видов, имеющих клинические признаки или патологоанатомические изменения, проваривают.
Говяжьи и свиные уши, ноги, губы, хвосты и бараньи головы предварительно перед промпереработкой или проваркой должны быть ошпарены или опалены.
Шкуры, полученные от убоя всех видов животных, имеющих патологоанатомические изменения в туше и органах, а также от овец и коз, реагирующих на бруцеллез, дезинфицируют.
Кишечник, полученный от животных, имеющих патологоанатомические изменения, утилизируют, а от реагирующих на бруцеллез выдерживают в растворе соли, содержащем 1% соли и 0,5% соляной кислоты в течение 48 ч при 15-25 С и жирностном коэффициенте 1:2.
32. Инфекционный ринотрахеит крупного рогатого скота - болезнь крупного рогатого скота, характеризующаяся некротическими поражениями верхних дыхательных путей.
Послеубойная диагностика. Слизистая оболочка носа, гортани, трахеи гиперемированы с точечными кровоизлияниями, покрыта гнойным или пенистым экссудатом, в легких небольшие участки отелактаза, бронхи заполнены экссудатом. Лимфатические узлы головы и легких отечны, увеличены гиперемированы, на поверхности разреза точечные кровоизлияния.
Санитарная оценка. Туши и субпродукты, полученные от убоя животных, больных и подозрительных по заболеванию ринотрахеитом, выпускать в сыром виде запрещается. Органы, имеющие патологические изменения, утилизируют.
При наличии патологоанатомических изменений в туше и внутренних органах проводят бактериологические исследования на наличие сальмонелл. При обнаружении сальмонелл внутренние органы утилизируют, тушу проваривают.
Голову, трахею, пищевод, рога, копыта и другие отходы утилизируют.
33. Лейкоз - болезнь домашних животных и птиц, а также человека, характеризующаяся опухолевидным разрастанием органов кроветворения. Из домашних животных лейкозом чаще всего болеют крупный рогатый скот 4-8 лет.
Послеубойная диагностика. Лимфатические узлы сильно увеличены, поверхность разреза серо-белого или серо-красного цвета с кровоизлияниями и довольно часто с очагами некроза, желтого или коричневого цвета. Селезенка сильно увеличена, плотная, поверхность разреза бугристая, с разросшимися фолликулами серо-белого цвета, иногда с некротическими фокусами. Легкие поражаются редко.
Печень сильно увеличена, непрочная, легко ломается или имеет саловидные серо-белые узелки различной величины.
Стенки предсердия сильно утолщены, саловидные, с кровоизлияниями, сердечная мышца на разрезе пестрая. Почки увеличены. В корковом слое множественные узелки серо-белого цвета, кровоизлияния, на серозных оболочках встречаются узловатые опухоли (бляшки). Пораженная скелетная мускулатура дряблая, светло-красного цвета с желтоватым оттенком с саловидными разращенными и дегенеративными изменениями.
Санитарная оценка. В случаях поражения мышц, лимфатических узлов и нескольких внутренних органов или при наличии лейкозных разрастаний на серозных покровах (бляшек) тушу, и другие продукты убоя утилизируют. При поражении отдельных лимфатических узлов или внутренних органов, но при отсутствии изменений в скелетной мускулатуре пораженные органы утилизируют, а вопрос об использовании мяса и непораженных органов решают в зависимости от бактериологического исследования.
При положительном результате гематологических исследований животных на лейкоз, но при отсутствии патологических изменений, свойственных этому заболеванию, тушу и органы выпускают без ограничений.
34. Пастереллез - (геморрагическая септицемия).
Послеубойная диагностика. Отмечаются мелкие множественные кровоизлияния в подкожной клетчатке, серозных и слизистых оболочках, плевре, мышцах. Лимфатические узлы гиперемированы, увеличены, с кровоизлияниями.
В печени, почках дегенеративные изменения, селезенка без изменений. При хронической форме в грудной полости содержится значительное количество серозной жидкости с хлопьями фибрина, который покрывает плевру. Легкие гепатизированы, темно-красного цвета.
Санитарная оценка. При наличии дегенеративных или других патологических изменений тушу и внутренние органы утилизируют.
При отсутствии патологических изменений в туше и внутренних органах решение об использовании мяса принимают после бактериологического исследования на сальмонеллез. При обнаружении сальмонелл внутренние органы утилизируют, а тушу проваривают. При отсутствии сальмонелл тушу, и внутренние органы проваривают или используют для приготовления вареных, варено-копченых колбас, грудинок, кореек или консервов. Шкуры
35. Инфекционная агалактия овец и коз - болезнь овец и коз, характеризующаяся воспалением и наличием абсцессов в вымени.
Послеубойная диагностика. Резко выраженный отек подкожной клетчатки в области вымени, надвыменных лимфатических узлах. Серозно-фибринозный артрит. Лимфатические узлы увеличены и отечны. В почках фокусный нефрит и инфильтрация соединительной ткани.
Санитарная оценка. Патологические измененные органы утилизируют.
Туши и непораженные внутренние органы проваривают или используют для приготовления вареных колбас или консервов.
36. Инфекционная агалактия овец и коз - болезнь овец и коз, характеризующаяся воспалением и наличием абсцессов в вымени.
Послеубойная диагностика. Резко выраженный отек подкожной клетчатки в области вымени, надвыменных лимфатических узлах. Серозно-фибринозный артрит. Лимфатические узлы увеличены и отечны. В почках фокусный нефрит и Санитарная оценка. Патологические измененные органы утилизируют.
Туши и непораженные внутренние органы проваривают или используют для приготовления вареных колбас или консервов.
37. Вирусный (трансмиссивный) гастроэнтерит.
Послеубойная диагностика. Мезентеральные лимфатические узлы гиперемированы. Печень бледная, с дегенеративными изменениями. Под капсулой почек мелкие множественные кровоизлияния. Сердце дряблое, серого цвета.
Санитарная оценка. Тушу и внутренние органы больных и подозреваемых по заболеванию, а также подозреваемых в заражении свиней проваривают или направляют на изготовление вареных, варено-копченых колбасных изделий и консервов. Истощенные туши утилизируют. Шкуры дезинфицируют.
38. Энозоотический энцефаломиелит свиней - (Болезнь Тешена).
Послеубойная диагностика. Патологоанатомические изменения выражены слабо. Внутренние органы гиперемированы, при хронической форме атрофия скелетной мускулатуры, катаральная пневмония.
Санитарная оценка. При наличии дегенеративных изменений в мышцах тушу и внутренние органы утилизируют. При отсутствии дегенеративных изменений в мышцах тушу и внутренние органы проваривают или используют для приготовления вареных, варено-копченых колбас или консервов.
39. Эмфизематозный (шумящий) карбункул.
Послеубойная диагностика. Припухлости на различных участках туши, при надавливании крипитируют, на разрезе сухие, губчатые, черно-коричневого цвета или с бледно-желтоватыми полосами с пузырьками газа. Регионарные лимфатические туши сильно увеличены, геморрагичны и сочны. На серозных оболочках кровоизлияний. Печень, селезенка немного увеличены, в почках некротические очаги.
Санитарная оценка. Тушу с органами и шкурой уничтожают (сжигают).
40. Сап - болезнь однокопытных (лошади, ослы, мулы), иногда верблюдов, которая характеризуется появлением узелков и язв на слизистых оболочках, в легких и других паренхиматозных органах. Сапом болеет и человек.
Послеубойная диагностика. В легких и других органах локализуются сапные узелки величиной от просяного зерна до горошины, которые образуют крупные узлы. При диффузном поражении в легких очаги гепатизации темно- красного цвета, которые в последующем подвергаются казеозному распаду.
Сапные узелки, язвы или рубцы обнаруживают в гортани, трахее, бронхах, бронхиальных и средостенных лимфатических узлах, печени, селезенке, почках и других органах.
При проведении ветеринарно-санитарной экспертизы туш и органов однокопытных следуют, обязательно, осматривают голову, вырубать носовую перегородку и тщательно исследовать носовую полость.
Санитарная оценка. При обнаружении сапа тушу, внутренние органы и шкуру уничтожают.
Туши, подозреваемые в обсеменении возбудителем сапа, проваривают, а при невозможности - утилизируют. Внутренние органы утилизируют.
Животных, больных сапом или положительно реагирующих на маллеин, к убою не допускают и уничтожают.
41. Актиномикоз - болезнь домашних и диких животных (преимущественно крупного рогатого скота). Возбудитель лучистый гриб. Восприимчивы к заболеванию свиньи, лошади, овцы и человек.
Послеубойная диагностика. Инфекционные гранулемы в виде опухоли с губчатым строением и сильным разрастанием соединительной капсулы содержит гной. На поперечном разрезе поверхность опухоли выпячивается, а при надавливании из свищей извлекается в виде трубок густой гной светло-желтого цвета, не мажется к пальцам и не имеет тенденции к обызвествлению. Гной содержит крупинки желтого цвета, состоящие скопление из друз лучистого гриба, представленных в виде нитей. Наружные слои друз имеют колбовидные формы и расположены радиально. У крупного рогатого скота актиномикозные поражения могут располагаться на губах под слизистой оболочкой, языке в лимфатических узлах, костях, печени, легких и на коже. На языке могут быть отдельные узелки, разбросанные по всей мускулатуре, или сплошным поражением. При этом язык увеличен, плотной консистенции (деревянный язык). Одновременно могут поражаться лимфатические узлы головы.
Актиномикоз костей встречается в основном на нижней и реже верхней челюстях.
В печени и легких актиномикоз проявляется в виде очагов, окруженных плотной соединительно-тканной капсулой, заполненной гноем, в котором обычно отсутствуют друзы. Лимфатические узлы в этих случаях не поражаются.
Актиномикоз кожи развивается в виде твердой опухоли и располагается главным образом на нижней челюсти.
У свиней актиномикоз поражает чаще всего молочную железу и реже - внутренние органы, а также мышцы задней части туши. У овец поражаются губы, язык и легкие, у лошадей - культя семенного канатика, язык и кости.
Санитарная оценка. При поражении актиномикозом костей и мышцы головы ее утилизируют. При поражении только лимфатических узлов головы их удаляют, а голову проваривают.
При ограниченном поражении языка и внутренних органов их выпускают без ограничений после удаления пораженных участков.
При обширных поражениях язык и внутренние органы утилизируют при распространенном актиномикозе с поражением костей, внутренних органов и мускулатуры, тушу и органы утилизируют.
42. Некробактериоз. Патологоанатомические изменения при некробактериозе довольно характерны и поэтому постановка диагноза не вызывает особенных затруднений. В местах поражения обнаруживают гнойно- некротические очаги, покрасневшие участки и инфильтраты. В тяжело протекающих случаях гнойно-некротические изменения находят в легких, печени, почках. Отмечены случаи поражения суставов и сухожилий.
Санитарная оценка. При наличии местного поражения отдельных органов их утилизируют, тушу выпускают без ограничений. При септическом процессе тушу и органы утилизируют.
43. Стахиботритоксикоз - болезнь крупного рогатого скота, лошадей, овец и свиней. Отмечены случаи заболевания людей.
Послеубойная диагностика. Наличие на слизистой оболочке рта, носа, миндалинах, реже - на желудке и толстом отделе кишечника язв. В мышцах передней части туши, плевре, серозной оболочке диафрагмы, под капсулой почек и селезенки мелкие точечные или полостные кровоизлияния. Лимфатические узлы головы и шеи увеличены, темно- красного цвета с кровоизлияниями. В печени кровоизлияния, очаги некроза гнилостного цвета. В легких мелкие кровоизлияния.
Санитарная оценка. Тушу и внутренние органы при наличии в них некротических участков утилизируют. При отсутствии патологоанатомических изменений в туше проводят бактериологические исследования на сальмонеллез.
При отсутствии сальмонелл и патологических изменений тушу, и продукты убоя выпускают без ограничений.
44. Фузариотоксикоз.
Послеубойная диагностика. Мелкие кровоизлияния в подкожной клетчатке, под серозными покровами паренхиматозных органов, катарально- геморрагическое воспаление желудка и кишечника, отек легких. Печень дряблая, гнилостного цвета. Селезенка бледно-серая, очень плотная, с мелкими кровоизлияниями.
Санитарная оценка. Тушу проваривают, внутренние органы утилизируют.
45. Туляремия - болезнь домашних животных, грызунов, пушных зверей и человека. Чаще туляремия отмечается у овец и коз, кроликов и других домашних животных.
Возбудитель - маленькая, неподвижная, с нежной капсулой палочка. В воде сохраняется до 90 дней, в шкуре - до 45, в мясе - до 35, в замороженном мясе - до 120, в посоленной шкуре - 15 дней, при нагревании до 60-65 С погибает в течение 5 мин, при 100 С - мгновенно.
Послеубойная диагностика. Поражается сосудистая система, легкие, селезенка и лимфатические узлы. У овец наиболее выражены патологоанатомические изменения, а у других животных в основном протекает в латентной форме.
У овец при острой стадии подкожная клетчатка гиперемированы, отечна, особенно в области шеи, груди, иногда паха, с узелками, которые часто подвергаются распаду. Лимфатические узлы резко увеличены, содержат некротические серо-желтые узелки различной величины, иногда до размеров абсцесса.
У свиней (в основном у поросят) наблюдается перипневмония, гнойное воспаление в лимфатических узлах головы.
Санитарная оценка. Туши, органы и шкуру, полученные от больных или подозреваемых на заболевание животных, утилизируют.
Мясо и мясопродукты, бывшие в контакте с продуктами убоя животных, больных туляремией, проваривают. Помещение, оборудование, инструмент, спецодежду дезинфицируют.
46. Паратуберкулезный энтерит.
Послеубойная диагностика. Наиболее заметные патологоанатомические изменения наблюдаются на слизистых оболочках подвздошной и тонкой кишок.
Стенка кишок сильна, утолщена (в 5-10 раз), слизистые оболочки содержат извилистые и поперечные складки бледного или желтовато-красного цвета.
Регионарные брыжеечные лимфатические узлы увеличены и сочны, мягкой консистенции, иногда отмечается дряблость сердечной мышцы. Туша плохо упитанна, истощена, отеки в межмышечной соединительной ткани в области подгрудка и на животе.
Санитарная оценка. При наличии патологических изменений в кишечнике, брыжейке, лимфатических узлах и отеков в области головы измененные органы и кишечник с брыжейкой утилизируют, а тушу и другие органы выпускают без ограничений. Тощие туши и их органы при наличии паратуберкулезных поражений утилизируют.
47. Псевдотуберкулез - болезнь сельскохозяйственных животных, а также человека.
Послеубойная диагностика. Паратуберкулезные очаги у крупного рогатого скота локализуются в легких, бронхиальных и в средостенных лимфатических узлах, которые увеличены, с большим количеством казеозных фокусов различных размеров с силивкообразным, желтовато-зеленоватого цвета, без запаха, гнойным содержимым.
У птиц и кроликов узелки и очаги локализуются во всех внутренних органах, в том числе в кишечнике.
Санитарная оценка. Туши и внутренние органы при множественном поражении лимфатических узлов или поражении мышц, а также при наличии истощения утилизируют.
48. Инфекционный атрофический ринит свиней.
Послеубойная диагностика. Слизистая оболочка носа гиперемирована, покрыта дифтерическим налетом. Лимфатические узлы увеличены, содержат гнойно-некротические очаги.
Санитарная оценка. При обнаружении воспалительных и некротических изменений на слизистых оболочках носа, головы с языком, трахеи и легких их утилизируют. Тушу и внутренние органы при отсутствии в них дегенеративных изменений выпускают без ограничений.
При отсутствии истощения и поражении только внутренних органов и лимфатических узлов, внутренние органы, пораженные лимфатические узлы утилизируют, а тушу выпускают без ограничений.
49. Лептоспироз - болезнь многих видов домашних животных, а также Послеубойная диагностика. При проведении ветеринарно-санитарной экспертизы отмечается желтушное окрашивание всех тканей, серозных и слизистых оболочек, подкожной клетчатки, жировой ткани, брюшины, желеобразные отеки в области глотки, шее, в грудной полости кровянисто- желтоватая жидкость.
Лимфатические узлы увеличены, серого или серо-розового цвета, окружены серозно - инфильтрированной тканью, мезентеральные лимфатические узлы геморрагичные, на разрезе влажные, иногда с точечными кровоизлияниями.
Легкие отечны, печень увеличена, желто-коричневого, глинистого цвета, дряблая, с матовой поверхностью на разрезе. Желчный пузырь переполнен темно- зеленой желчью, селезенка без изменений. Почки отечны, увеличены, капсула серого цвета, легко снимается, лоханка заполнена желеобразной массой красного цвета. Корковый слой темно-коричневого цвета с мелкими кровоизлияниями, на поверхности и в паренхиме серозные узелки. При хроническом течении лептоспироза основные патологоанатомические изменения локализуются в лимфатических узлах и почках. Лимфатические узлы увеличены, бугристы, в них сильно разрастается соединительная ткань. Почки увеличены, бугристы, плотны, на разрезе тяжи соединительной ткани, некрозы слизистых оболочек.
У свиней при остром или подостром течении почки слегка увеличены, красно-серого, иногда с желтушным оттенком цвета. Печень лимонно-желтого цвета, селезенка немного увеличена с кровоизлияниями. Лимфатические узлы увеличены незначительно, серо- красноватого цвета с очаговыми Лептоспироз следует дифференцировать от гемоспоридиозов, при которых сильно увеличены селезенка и отсутствуют некрозы слизистых оболочек.
Санитарная оценка. При наличии желтушного окрашивания мышц, не исчезающего в течение 2 суток, или дегенеративных изменений тушу и внутренние органы утилизируют.
При отсутствии дегенеративных изменений в мышцах, но при наличии желтушного окрашивания, исчезающего в течение 2 суток, тушу и внутренние органы, не имеющие патологоанатомических изменений, проваривают. Кишечник утилизируют.
Туши и органы, полученные от положительно реагирующих на лептоспироз животных, но при отсутствии у них патологоанатомических изменений в мышечной ткани и органах выпускают без ограничений. Шкуры от больных лептоспирозом животных дезинфицируют.
50. КУ - лихорадка - болезнь домашних и диких животных, птицы, а также Послеубойная диагностика. Патологоанатомические изменения нетипичны, поэтому постановка диагноза затруднительна. При осмотре туш и органов отмечают увеличение селезенки, пневмонию и набухание мезентеральных лимфатических узлов, мелкие некротические очаги в миокарде, фибринозный мастит. Диагноз болезни устанавливается лабораторным исследованием.
Санитарная оценка. При установлении КУ - лихорадки тушу и органы проваривают. Измененные органы и кровь утилизируют шкуры - дезинфицируют.
10. Ветеринарно-санитарная экспертиза мяса и других продуктов убоя, животных при инвазионных болезнях
51. Трихинеллез - болезнь всеядных и плотоядных животных и человека.
Протекает остро или хронически и характеризуется воспалением поперечно- полосатой мускулатуры и аллергическими явлениями. Заражение происходит при поедании мяса больных животных.
Отмечается очаговость распространения трихинелл, поэтому сильно пораженные участки чередуются со слабыми или нормальными. Чаще и интенсивнее всего трихинеллы локализуются в диафрагме (особенно в ножках), затем - в пищеводе, межреберных, жевательных, поясничных мышцах.
Личинки выделяют термостабильные токсины. Мышечные трихинеллы сохраняют жизнеспособность длительное время в соленом, копченом и замороженном мясе, однако при нагревании до 80 С погибают через 2-3 мин.
Послеубойная диагностика. Наличие трихинелл в мясе устанавливают методом трихинеллоскопии срезов. От туши берут пробу мышцы (около 60 г)
лучше ножку диафрагмы, а при ее отсутствии - от других мышц из разных мест пробы готовят 24 среза величиной с овсяное зерно.
Диагностика трихинеллеза облегчается и ускоряется, если ее осуществлять с помощью проекционного трихинеллоскопа или сильной лупы, которые позволяет осматривать весь срез, не напрягая зрения.
При трихинеллоскопии шпика срезы готовят из прослоек мышечной ткани, а при их отсутствии - из внутренней поверхности на линии расслоения, которая возникает в месте атрофии мышц. Срезы погружают в 10%-ный раствор фуксина, приготовленного на 5%-ном растворе едкого натра на 8-10 мин, после чего помещают на компрессориум и исследуют в обычном порядке.
При трихинеллоскопии соленого или мороженого мяса мышечные срезы следует делать тоньше. После раздавливания на компрессориуме снимают верхнее стекло и на каждый срез наносят по капле 5%-ного водного раствора глицерина, или 0,5 %-ного раствора метиленового голубого, или 0,5 %-ного раствора соляной кислоты и выдерживают в течение 1 мин. В результате обработки трихинеллы становятся более заметными, что облегчает диагностику.
Санитарная оценка. Туши свиней (кроме поросят до 3-недельного возраста).
Также кабанов, барсуков, медведей, нутрий, других всеядных и плотоядных животных, мясо которых используется в пишу людям или на корм животным, подлежат обязательному исследованию на трихинеллез.
При обнаружении в срезах хотя бы одной трихинеллы, независимо от ее жизнеспособности, тушу и субпродукты, имеющие мышечную ткань, а также обезличенные мясные продукты утилизируют.
Наружный жир (шпик) снимают и перетапливают. Внутренний жир Шкуры выпускают без ограничений после удаления с них остатков мышц.
Отходы утилизируют.
52. Цистицеркоз (финноз крупного рогатого скота и свиней).
Возбудитель - гельминт (половозрелый), паразитирующий в кишечнике человека, а его личиночная форма (бычий цепень, финна - в мышцах крупного рогатого скота, буйволов и яков и цепень свиней - в мышцах свиней и диких кабанов).
Послеубойная диагностика. Личиночная стадия возбудителя цистицеркоза крупного рогатого скота - прозрачный пузырек продолговатой формы, величиной от булавочной головки до горошины, заполнен жидкостью, внутри который виден паразит. При небольшом увеличении у бычьего цепня хорошо видны четыре не вооруженные крючьями присоски. Личинки разносятся по организму кровью, следовательно, у наиболее активно работающего при жизни животного, мышцы поражаются цистицеркозом чаще (сердечная, жевательная, поясничная, межреберные). Сильное поражение встречается у крупного рогатого скота сравнительно редко, чаще находят один или несколько цистицерков.
Санитарная оценка. При обнаружении цистицерков на разрезах мышц головы (массетеров) или сердца производят дополнительно по два паралельных разреза мышц шейных в выйной области, а также лопаточно-локтевых, спинных, тазовой конечности и диафрагмы.
При обнаружении на 40 см разреза мышц головы или сердца и хотя бы на одном из разрезов мышц туши более трех живых или погибших финн - тушу, голову и внутренние органы утилизируют.
Внутренний жир и шпик перерабатывают для пищевых целей или обезвреживают замораживанием или посолом.
При обнаружении на 40 см разреза мышц головы или сердца менее трех живых или погибших финн и при отсутствии или наличии не более трех финн на остальных разрезах мышц туши, голову и сердце утилизируют, тушу и остальные органы обезвреживают проваркой, посолом или замораживанием.
Внутренний жир и шпик перетапливают на пищевые цели или обезвреживают замораживанием или послом. Обезвреженные замораживанием или послом туши используют для приготовления фаршевых колбас или консервов, а субпродукты направляют на промышленную переработку.
53. Цистицеркоз тонкошейный (тениукольный) или финноз серозных оболочек.
Послеубойная диагностика. При осмотре внутренних органов, брыжейки и сальника находят пузырьковидные образования, свисающие с поверхности пораженных органов, иногда целыми гроздями на длинных шейках. Внутри пузыря находится сколекс в виде круглой точки. Сколекс имеет четыре присоски и крючья. Пораженные органы видимых патологических изменений не имеют.
Санитарная оценка. Пузыри вместе с близлежащими тканями пораженных органов уничтожают. Туши, непораженные и зачищенные внутренние органы
54. Цистицеркоз (финноз) овец и коз.
Послеубойная диагностика. Цистицерки представлены в виде небольших прозрачных пузырьков круглой или овальной формы, содержат внутри прозрачную жидкость и сколекс с четырьмя присосками и крючьями.
Санитарная оценка (см. Цистицеркоз оленей).
55. Цистицеркоз оленей (финноз)- вызывается личиночной формой ленточного гельминта, паразитирующего в кишечнике собаки, волка, лисицы и других плотоядных животных. Личиночная форма - пузырек овальной или круглой формы, сходной по строению с цистицерками других животных. Сколекс имеет четыре вооруженные присоски. Паразит локализуется в сердечной и скелетной мышцах (жевательной, поясничной, межреберной и другой).
Санитарная оценка. При обнаружении на тушах и органах овец, коз и оленей не более 5 финн на разрезе 40 см и отсутствии изменений в мышцах, тушу и органы обезвреживают замораживанием с последующей переработкой на колбасные изделия или консервы. При обнаружении на туше более 5 финн на поверхности разреза 40 см или при наличии патологических изменений в мышцах тушу и органы утилизируют, а внутренний и курдючный жир перетапливают.
56. Эхинококкоз. Послеубойная диагностика. Эхинококковый пузырь величиной от горошины до яблока, состоит из 2 оболочек, наполнен опаллесцирующей бесцветной жидкостью. На стенке внутренней оболочки расположен сколекс, который нередко свободно плавает в жидкости, напоминая песок.
От первичного (материнского) пузыря отпочковываются дочерние (вторичные) и внучатые (третичные) пузырьки. В которых содержатся сколексы, имеющие четыре вооруженные присоски.
Пораженные органы в местах локализации пузырей атрофируются. В непораженных органах и тканях заметных патологических изменений не наблюдается.
Санитарная оценка. При наличии множественных поражений мышц или внутренних органов, а также истощений, тушу и органы утилизируют. При поражении отдельных органов или тканей их утилизируют, а непораженные части туши и органы выпускают без ограничений.
57. Фасциоллез. Послеубойная диагностика. Желчные ходы увеличены, вступают на поверхности печени в виде желто-серых тяжей, иногда до 2 см.
Внутри желчных ходов находят паразита листочковидной формы, длиной 2-3 см и шириной около 1 см. Гигантская фасциола достигает длины 7,5 см.
В желчных ходах содержится вязкая желто-бурая жидкость, различной величины куски извести. В пораженной печени сильно разрастается соединительная ткань (цирроз печени). Портальные лимфатические узлы увеличены, поверхность разреза бурого или черноватого цвета. Редко фасциолы локализуются в легких, но они недоразвиты. В бронхах образуются обызвествленные очаги с густой черно-бурой жидкостью.
Санитарная оценка. Пораженные части органов утилизируют. Тушу и непораженные части внутренних органов выпускают без ограничений. При поражении 2/3 объема органа его целиком утилизируют.
58. Дикроцелиоз. Послеубойная диагностика. Ладонью руки проводят по поверхности разреза печени (вдоль вскрытых желчных ходов), и на ладони остаются мелкие плоские паразиты, обычно в большом количестве, желто-бурого цвета с коричнево-черной жидкостью. Желчные ходы изменяются незначительно.
Санитарная оценка. Пораженные печени утилизируют. При поражении более 2/3 объема печень утилизируют целиком. Тушу и непораженные органы
59. Диктиокаулез. Послеубойная диагностика. В легких отмечают эмфизематозные и ателектазные участки серо-красного или темно-красного цвета.
При вскрытии этих участков в бронхах находят нитевидный гельминт белого цвета, длиной 3-5 см, значительное количество слизи, как результат катарального бронхита и пневмонии.
Санитарная оценка. Пораженные части легких утилизируют. Туши и непораженные части легких выпускают без ограничений. При поражении 2/3 объема легких их целиком утилизируют.
60. Метстронгилез свиней. Болезнь главным образом молодняка свиней.
Послеубойная диагностика. Отмечается катаральный бронхит, нередко бронхопневмония, которая может быть гнойно-катарального характера. Бронхи наполнены слизью и содержат паразита. Слизистая оболочка гиперемирована, с точечными кровоизлияниями. Бронхиальные лимфатические узлы увеличены, сочны, иногда с красно-серыми пятнами. При сильном поражении поросята истощены.
Санитарная оценка. Пораженные части легких утилизируют. Непораженные части легких и тушу выпускают без ограничений.
61. Аскаридоз. Болезнь свиней (преимущественно поросят) и медведей.
Послеубойная диагностика. Катаральное воспаление кишок, перитонит. В других органах патологических изменений не наблюдается.
Санитарная оценка. Туши и органы при отсутствии в них патологических
62. Пироплазмидозы (пироплазмоз, тейляриоз, бабезиоз, анаплазмоз).
Послеубойная диагностика. Слизистые оболочки желтовато-грязного цвета, анемичные, с точечными кровоизлияниями. Серозные оболочки желтушные, с кровоизлияниями. Легкие отечны. Печень желто-гнилостного цвета, дряблая, с темно-красными полосами. Селезенка сильно увеличена, дряблая. Лимфатические узлы туши и органов увеличены, сочные, с кровянистой лимфой. В мазках крови находят гемоспоридии. В почках небольшие узелки с очагами некроза.
Санитарная оценка. При отсутствии желтушного окрашивания и дегенеративных изменений туши, внутренние органы выпускают без ограничений. При наличии желтушного окрашивания, не исчезающего в течение 2 суток тушу и внутренние органы утилизируют. При исчезновении желтушного окрашивания в течение 2 суток проводят бактериологические исследования на наличие сальмонелл, тушу и неизмененные органы выпускают без ограничений.
63. Токсоплазмоз - болезнь домашних животных, птиц и человека, характеризующаяся воспалительно-некротическими изменениями.
Послеубойная диагностика. Отмечается катаральная пневмония, гепатит, узелковый нефрит. В легких, печени, почках и лимфатических узлах некротические очаги. Селезенка увеличена, темно-вишневого цвета, с множеством кровоизлияний. Диагноз подтверждается лабораторными исследованиями.
Санитарная оценка. Туши проваривают, внутренние органы утилизируют.
64. Саркоцистоз - болезнь домашних, диких животных и птиц, иногда человека, характеризующаяся поражением мышц саркоцистами.
Послеубойная диагностика. Паразит локализуется в определенных областях тела, характерных для каждого вида животного. У крупного рогатого скота - в стенке пищевода и прилегающих к нему мышцах (в диафрагме, языке, сердце, межреберных мышцах); у свиней - в мышцах диафрагмы, межреберных, брюшных, поясницы; у овец и коз - в мышцах языка, пищевода глотки. При осмотре в мышцах находят саркоцист в виде светлых крупинок длиной 0,4-4 мм и шириной 0,3-3 мм. При микроскопии (трихинеллоскопии) мышц находят мелких саркоцист в виде в виде мешочков более темного, чем мышечные волокна, цвета.
Мышечные волокна приобретают желтоватый цвет, становятся бледными и дряблыми. Мясо свиней при сильном поражении напоминает массу, посыпанную манной крупой.
Санитарная оценка. При наличии в мышцах саркоцист и отсутствии в них патологических изменений, тушу и органы выпускают без ограничений.
При наличии изменений в мышцах (гидремия, обесцвечивание, обызвествление, дегенеративные изменения) тушу и внутренние органы Свиной шпик и внутренний жир выпускают без ограничений.
65. Гиподерматоз - болезнь крупного рогатого скота и буйволов, характеризующаяся воспалительными прочесами в подкожной клетчатке с образованием в области спины желваков и свищей.
Возбудитель - личинки подкожного овода.
Послеубойная диагностика. В области спины в подкожной клетчатке и на поверхности мышц находят соединительно-тканные мешки с личинками овода, инфильтраты, гнойные воспалительные фокусы желтовато-зеленого цвета, очаги некроза.
Санитарная оценка. После зачистки инфильтратов, очагов некроза и измененных участков, тушу и другие продукты убоя выпускают без ограничений.
11. Ветеринарно-санитарная экспертиза мяса и других продуктов убоя, животных при незаразных болезнях и отклонениях от норм, имеющих санитарное значение
66. Болезни органов дыхания (бронхиты, бронхопневмонии, пневмонии, плевропневмонии). Причинами возникновения болезней органов дыхания являются простуда, дым, горячий воздух, травмы, химические вещества, плесневые грибы, проросшие на кормах, некоторые инфекционные болезни и т.д.
При этом часто происходит обсеменение дыхательных путей различной микрофлорой.
Послеубойная диагностика. Слизистая оболочка носа, трахеи и бронхов розово-красного цвета, отечная, иногда наличие жидкого или пенистого экссудата, очаги катарального или катарально-геморрагического воспаления. При бронхопневмонии в бронхах и легких уплотненные участки или доли, на разрезе серо-красного цвета (гепатизация). Бронхиальные и средостенные лимфатические узлы сочные, увеличены, с кровоизлияниями. При поражении плевры отмечают наличие фибринозного экссудата, спайки.
Санитарная оценка. Следует исключить наличие инфекционных болезней.
Пораженные органы утилизируют. При наличии пневмонии, плеврита и вовлечении в процесс лимфатических узлов решение о санитарной оценке мяса и других продуктов убоя решается в зависимости от результатов бактериологического исследования. При аспирации легких их утилизируют.
67. Болезни органов кровообращения (хронический перикардит) болезнь молодых подсвинков. Отмечают фибринозное воспаление и утолщение стенок перикарда, на поверхности шероховатость вследствие отложения фибрина, частичное сращение перикарда с эндокардом.
Травматический перикардит - болезнь взрослого крупного рогатого скота - фибринозное или гнойное воспаление сердечной сумки. В полости перикардита содержится много фибрина и гнойного содержимого с неприятным запахом.
Стенки перикардита утолщены (2-4 см), иногда спайки с эпикардом, наличие инородного тела (проволока, гвозди и другие). Лимфатические узлы увеличены, набухшие.
68. Миокардит - характеризуется наличием атрофии мышечной ткани и разрастанием соединительной ткани. Мышца дряблая, тусклая, серой или желтовато-красной окраски. Сердечные полости расширены. При жировой инфильтрации сердце увеличено, дряблое, гнилостного цвета.
Санитарная оценка. При обнаружении гнойного перикарда, гнойников в окружающих тканях и грудной стенке, отечности, гидремии и желтушности, а также при истощении тушу и внутренние органы утилизируют. При наличии патологических изменений в перикарде, эпикарде, легких, грудной стенке, пораженные органы утилизируют, а вопрос об использовании мяса и других продуктов убоя решают после бактериологических исследований.
69. Болезни печени. Цирроз, капиллярная экстазия, жировая дистрофия, гнойники и другие.
Послеубойная диагностика. При атрофическом циррозе печень увеличена, твердая и прочная, серо-красного цвета, светло- или темно-желтого цвета. При гипертрофическом циррозе печень увеличена в 2-3 раза, плотная. При капиллярной экстазии (встречается у крупного рогатого скота) на поверхности и в паренхиме красноватые, синевато-красные или темно-фиолетовые очаги различной величины. Под капсулой печени образуются хорошо заметные впадины.
Гнойники (обычно у крупного рогатого скота) локализуются на диафрагмальной стороне. Гной жидкий, с резким неприятным запахом.
При жировых перерождениях печень увеличена, дряблая, непрочная, желтовато-коричневого или гнилостного цвета.
Санитарная оценка. При гнойном воспалении, выраженном циррозе, перерождениях, желтухе, опухолях и других патологических изменениях паренхимы печени, утилизируют. При единичных поражениях участки печени удаляют. Непораженную часть печени, а также при слабовыраженной капиллярной экстазии выпускают без ограничений.
70. Болезни почек (нефриты, нефрозы, кисты, почечные камни, опухоли, "белая почка" телят и другие).
Послеубойная диагностика. При нефрите отмечают серозно-фибринозное воспаление, отек и увеличение почек в объеме. Капсула легко снимается. В корковом слое находят бледно-розовые крапинки, серовато-бледные возвышения.
Лимфатические узлы почек увеличены, серо-мраморного цвета. При интерстициальном нефрите поверхность почек содержит серовато-белые возвышения величиной с крупный горох, окруженные гемморрагическим кольцом. На разрезе небольшие серовато-белые очажки. При гнойном нефрите образуются мелкие абсцессы, в полости лоханки содержится гнойный секрет.
При нефрозе почки увеличены, тестоватой консистенции. На корковом слое точечные кровоизлияния. Граница между корковыми и мозговыми слоями сглажены. В мозговом слое очаги некроза.
Санитарная оценка. При всех видах нефритов, нефрозов, множественных кистах, опухолях, камнях почки утилизируют.
При обнаружении "белой почки", гнойном нефрите, наличие патологических изменений в других органах вопрос об использовании мяса решается после бактериологических исследований.
71. Болезни органов пищеварения. При тимпании преджелудки переполнены кормом и газами. Слизистая рубца гиперемированы. Застой крови во внутренних органах, особенно в легких, туша плохо обескровлена.
При гастрите слизистая оболочка темно-красного цвета, отечная, содержимое желудка зловонное, иногда отторгается слизистая оболочка.
Средостенные портальные, паховые и поясничные лимфатические узлы увеличены, наполнены мутной лимфой, туша плохо обескровлена, иногда в мышцах присутствуют желтовато-розовые инфильтраты.
При энтеритах слизистая оболочка гиперемирована, набухшая, нередко с кровоизлияниями, некрозом, покрыта густым тягучим слизистым налетом, фибринозным или слизисто-гнойным экссудатом. Средостенные, портальные, паховые, поясничные лимфатические узлы увеличены, гиперемированы, иногда с Санитарная оценка. Туши и органы, имеющие патологические изменения, утилизируют. Санитарная оценка мяса и других продуктов убоя, не имеющих патологических изменений, осуществляется в зависимости от результатов бактериологического исследования.
72. Перитонит - брюшина воспалена, гиперемирована, покрыта слизисто- фибринозным, геморрагическим или гнойным экссудатом, иногда шероховатая или с наличием спаек.
Санитарная оценка. Внутренние органы и ткани с патологическими изменениями утилизируют. Все другие продукты убоя проваривают.
73. При изучении новообразований (опухолей) их делят на доброкачественные (фиброма, миксома, миома, неврома и др.) и злакокачественные (саркома, карцинома и другие).
1) Доброкачественные новообразования. Имеют местную локализацию и обычно сдавливают окружающие органы и ткани, в результате чего наслаиваются другие патологические изменения, характерные при заболеваниях этих органов.
Они имеют четко выраженную границу, иногда капсулу, легко отделяются.
Невромы обычно локализуются в межреберных нервах, сплетениях нервной системы в области плеча, глотки, жевательных мышц, сердца и т. д. Линомы локализуются в местах расположения отложения жира. Они могут быть мягкими или плотными, иметь некрозы и отложения извести.
2) Злакокачественные новообразования - не имеют четко выраженных границ, клетки опухоли врастают в окружающие ткани, образуют метастазы.
Саркомы могут возникать всюду, где имеется соединительная ткань или ее производные. Они имеют вид узелков различной консистенции, с гладкой белой поверхностью. Карциномы находят в легких, желудке, кишечнике, серозных и слизистых оболочках и т.д.
Санитарная оценка. Органы и части туши, пораженные злокачественными, а также доброкачественными множественными новообразованиями, утилизируют.
Непораженные части туши проваривают; при обширном поражении и невозможности удаления пораженных частей тушу и органы утилизируют.
При наличии единичных доброкачественных опухолей пораженные части удаляют, а тушу и органы выпускают без ограничений.
74. Болезни, возникающие при обмене веществ.
Гидремия - характеризуется накоплением жидкости в внутренних полостях мышечной и соединительной тканях.
Послеубойная диагностика. Туша истощена, атрофированы мышцы, полное отсутствие жировых отложений, вместо которых развивается студенисто- янтарного цвета отек. Мышцы дряблые, водянистые, окрашены в серовато- красный цвет.
Санитарная оценка. При наличии отеков в мышцах тушу и внутренние органы утилизируют.
75. Беломышечная болезнь молодняка сельскохозяйственных животных и птиц, характеризующаяся глубокими нарушениями обмена веществ, морфологическими изменениями в мышечной ткани.
Послеубойная диагностика. Сердечная и скелетная мускулатура имеет выраженные дегенеративно-некротические изменения, дряблая, серо-желтого или беловатого цвета. На сердечной мышце точечные и полосатые кровоизлияния.
Отмечают отеки в подкожной клетчатке с серозно-слизистым фильтратом в области шеи и живота. Лимфатические узлы сочные.
Санитарная оценка. При наличии дегенеративных изменений в мышцах (отечность, обесцвеченность, дряблость) тушу и внутренние органы утилизируют.
При слабовыраженных изменениях в мышцах (цвет бело-розовый) или при патологических изменениях в органах и частях мышц оценку мяса осуществляют после бактериологического исследования на наличие сальмонелл. При отсутствии сальмонелл тушу и неповрежденные органы проваривают на вареные или варено- копченые колбасы, а пораженные органы утилизируют.
76. Уремия - болезнь домашних животных, характеризующаяся нарушением функции органов мочеотделения, накоплением составных частей мочи в тканях.
Послеубойная диагностика. Подкожная соединительная ткань пропитана жидкостью, пахнущей мочой, пронизана кровоизлияниями. Туша, внутренние органы имеют выраженный запах мочи, аммиака, который иногда ослабевает при остывании мяса, но при варке усиливается.
Санитарная оценка. Туши и другие продукты убоя утилизируют.
77. Желтуха - это патологическое состояние. Характеризуется желтым окрашиванием тканей в результате избыточного наполнения билирубина в крови, возникающие на почве различных заболеваний.
Может быть окрашивание жировой ткани в результате отложения каротина (кормовая желтуха), а также у старых животных (возрастная желтуха).
Послеубойная диагностика. Жир, серозные оболочки, фасции, а в отдельных случаях и мышцы окрашены в желтый или желтовато-зеленый цвет.
Лимфатические узлы на разрезе желтого цвета, а выделившаяся при надавливании лимфа имеет желто-зеленый или оранжевый цвет.
Санитарная оценка. При желтушном окрашивании, не исчезающем в течение 2 суток, тушу и внутренние органы утилизируют. В случае, когда желтушное окрашивание исчезло, санитарную оценку мяса производят в зависимости от результатов бактериологического исследования. При кормовой и возрастной желтухе мясо выпускают без ограничений.
78. Гнойные воспаления. Возникают в результате внедрения в организм животного микробов (стрептококков, стафилококков). В результате возникают локальные (ограниченные) гнойные очаги абсцессы, эмпиемы, фурункулы, карбункулы, гнойные раны) или септические (сепсис), когда микробы проникают в кровь из местного воспалительного очага, что сопровождается нервно- дистрофическим процессами.
Послеубойная диагностика. При абсцессах имеется замкнутая полость, заполненная гноем, круглая, диаметром от пшеничного зерна до 15-20 см.
Окружающие абсцесс ткани (оболочка) темно-красного цвета. При надавливании на поверхность отмечается флюктуация и значительное напряжение тканей.
Наличие единичных абсцессов при отсутствии изменений в тканям и лимфатических узлах указывает, что гнойный процесс локальный и в мясе микрофлора отсутствует.
При флегмоне наблюдается развитое (диффузное) гнойное воспаление с накоплением гноя между тканями, склонное к некрозу, встречается в органах и тканях с большим содержанием соединительной ткани (подкожная клетчатка, строма органов, между мышцами и т.д.). Флегмонозный участок опухает, имеет тестообразную консистенцию и синюшно-красный цвет. При надавливании флюктуирует. При вскрытии стекает мутная, гноевидная жидкость. Регионарные лимфатические узлы увеличены, гиперемированы. В сравнении с абсцессом этот процесс более опасен, гноеродные бактерии могут быстрее проникать в окружающие ткани и кровь.
При эмпиеме наблюдается скопление гноя в естественной замкнутой полости (плевральной, перикарда, брюшной, суставной). В полостях скапливается гной, стенки набухают, тускнеют, гиперемированы, на них находятся пятнисто- полосатые кровоизлияния и эрозии, иногда спайки. Регионарные лимфатические узлы увеличены, гиперемированы, иногда содержат гной.
Гнойные раны представляют собой осложнение раневой поверхности гнилостной микрофлорой. В заживающих ранах под гноем видна грануляция.
При сепсисе в кровь проникает гнилостная микрофлора. Различают три формы сепсиса:
пиемию (сепсис с метастазами), когда бактерии гематогенным путем разносятся в легкие и другие органы, чаще встречается у крупного рогатого скота;
септицемию (непрерывное поступление в кровь гнилостных бактерий из первичного очага), чаще встречается у лошадей;
септикопиэмию (смешанная форма), встречается у свиней (множественные кровоизлияния, абсцессы во внутренних органах). Селезенка увеличена, дегенеративные и некротические очаги в печени и почках.
Санитарная оценка. При обнаружении разлитой флегмоны, обширных некрозов, при наличии абсцессов в органах, тканях и лимфатических узлах, органы утилизируют. При обнаружении в паренхиматозных органах множественных абсцессов пораженные органы утилизируют, а оценку туши проводят в зависимости от результатов бактериологических исследований. При наличии единичных абсцессов и небольших гнойных ран и при отсутствии патологических изменений в окружающих тканях и лимфатических узлах пораженные органы бракуют, а мясо подвергают бактериологическому исследованию.
Омертвевшие (гангренозные) участки при незначительном поражении и окружающие их ткани утилизируют, а туши подвергают бактериологическому исследованию. При обширных поражениях тканей или органов и интоксикации организма, туши и органы утилизируют.
79. Травмы (свежие травмы). Послеубойная диагностика. Свежие травмы сопровождаются кровоизлияниями, скоплением крови, наличием плотного сгустка, инфильтрацией кровью окружающих тканей. Область травмы припухлая, красного цвета.
Через 3 и (более) дней, кровяной сгусток уплотняется, прилегающей ткани отечны, инфильтрированы кровью, регионарные лимфатические узлы гиперемированы, воспалены. В более поздние сроки вокруг сгустка развивается соединительная ткань.
Санитарная оценка. При свежих травмах, переломах костей, незначительных кровоизлияниях, при условии отсутствия явлений воспалительного характера в окружающих тканях и лимфатических узлах пропитанные кровью, ткани удаляют, а тушу и внутренние органы выпускают без
80. Ожоги. Послеубойная диагностика. При небольших ожогах отмечаются местные изменения (отечность подкожной клетчатки, серозный экссудат). При более обширных ожогах (до 18% поверхности кожи) увеличиваются отечность регионарных лимфатических узлов, застойная гиперемия в легких и печени, кровоизлияния под капсулой у почек. При обширных ожогах мышцы в местах поражения дряблые, серо-розового цвета. Регионарные лимфатические узлы увеличены, отечны. В сердце и легких кровоизлияния, печень увеличена, дряблая, селезенка темно-вишневого цвета, в почках кровоизлияния. Иногда плеврит, перитонит и другие морфологические изменения в органах и тканях.
Санитарная оценка. При обширных ожогах пораженные части туши удаляют и утилизируют. Санитарную оценку непораженных частей туши проводят в зависимости от результатов бактериологического исследования.
Внутренние органы утилизируют. При незначительных ожогах пораженные участки удаляют, а тушу и внутренние органы выпускают без ограничений.
81. Отравления животных. При убое отравленных животных снижается качество мяса, его пищевая ценность. Содержание в продукте даже небольших количеств ядовитых сильнодействующих веществ может оказать вредное действие на организм человека. При отравлении создаются условия для проникновения в мясо микрофлоры, в том числе сальмонелл.
Послеубойная диагностика. В зависимости от вида ядовитых веществ, их дозы и длительности поступления в организм, формы течения, времени вынужденного убоя и т.д. в организме животного протекают самые различные процессы. Отмечается плохое обескровливание туши, лимфатические узлы набухшие, увеличены, гиперемированы, воспалены с участками кровоизлияний и некроза, сиренево-розового цвета. В большинстве случаев во внутренних органах (печень, почки, легкие) кровоизлияния и гиперемия. Печень увеличена, дряблая, гнилостного или темно-коричневого цвета. На слизистой оболочке желчного пузыря кровоизлияния. При остром отравлении легкие отечны, с очагами ателектаза. Почки дряблые, граница между корковым и мозговым слоями сглажена. На слизистой и серозной оболочках могут быть воспалительные процессы, кровоизлияния, некрозы и изъязвления.
Санитарная оценка. Мясо и продукты запрещается использовать в пишу при обнаружении в них следующих остатков, независимо от их количества: цианидов, желтого фосфора, пропазина, гептахлора, дихлоральмочевины, полихлоркамфена, альдрина, ТМТД, ДДВФ, цинеба, дикрезила, байгона, метафоса, хлорофоса, тиофоса, уарбофоса, ртутьсодержащих пестицидов, мышьякосодержащих препаратов и гербицидов.
Если в мясе содержатся остатки токсических веществ в пределах, не превышающих четыре величины предельно допустимых количеств или четыре предела чувствительности официальных методов определения остатков химикатов, мясо может быть допущено для переработки на сухие животные корма.
При обнаружении в мышечной ткани химикатов в пределах допустимых остаточных количеств, мясо проваривают, внутренние органы вымя и мозг утилизируют. При отравлении животных препаратами фтора, солями цинка и меди, хлористым натрием и калием, кислотами и щелочами, газообразными веществами (аммиак, сернокислый ангидрид, угарный газ, хлор и др.), мочевиной, алкалоидами, ядовитыми и плесневыми грибами, растениями, содержащими сапонины, эфирные масла, смолы и вещества фотодинамического действия или вызывающими поражение желудочно-кишечного тракта (купол, молочай), а также семейства лютиковых, вехам ядовитым, мясо и другие продукты убоя оценивают после бактериологического, а при необходимости и физико- химического исследования и обязательно пробы варкой для выявления посторонних запахов.
82. Отравление нитратами и нитритами. Послеубойная диагностика.
Характерным признаком является окраска крови: от ярко-красной до черно- коричневой. В слизистой трахеи и бронхов обнаруживаются различной величины кровоизлияния темно-коричневого цвета и в процессе - скопление пенистой жидкости с примесью крови. Легкие отечны, сердце увеличено, под эпикардом и эндокардом множество точечных кровоизлияний. Слизистая оболочка преджелудков гиперемирована, с кровоизлияниями и очагами некроза. В стенке рубца обширные инфильтраты. Мышцы светло-красные.
Санитарная оценка. Убой животных после отравлении разрешается производить не ранее чем через 72 ч после клинического выздоровления. Мясо вынужденно убитых животных подлежит бактериологическому и биохимическому исследованиям с установлением остаточных количеств нитритов и нитратов. Туши при отрицательном бактериологическом исследовании и наличии в них нитратов до 100 мг/кг или нитритов 10 мг/кг проваривают. При более высоком содержании нитратов и нитритов мясо используют для приготовления вареных колбас при условии 5-кратного разбавления мясом от здоровых животных, а при невозможности выполнения этого условия -
83. Радиационные поражения животных. На территории, зараженной радиоактивными веществами, животные могут подвергаться трем видам облучения:
- внешние гамма-облучения, которые в зависимости от дозы вызывает лучевую болезнь разной тяжести;
- поверхностное бета-облучение, вызывающие лучевое поражение кожи;
- внутреннее облучение, как результат попадания радиоактивных веществ внутрь организма (желудочно-кишечной тракт, органы дыхания) с кормом, водой, воздухом.
Возможны сочетания внутренних и внешних облучений, а также комбинированное поражение животных, когда к облучению добавляются поражения в виде ожога, травм и т.д.
84. Лучевая болезнь. По степени тяжести у животных лучевую болезнь подразделяют на легкую в дозах 150-250 Р (при внутреннем облучении), среднюю
- 250-400 Р, тяжелую - 400-750 Р и крайне тяжелую - более 750 Р.
Послеубойная диагностика. В скрытый период наблюдаются кровоизлияния почти во всех органах и тканях. В слизистых оболочках образуются оголенные участки с множественными геморрагиями. Лимфатические узлы набухшие.
Костный мозг неестественно желтого цвета. В селезенке явления атрофии и дистрофии, многочисленные кровоизлияния в пульпе. В легких обширные кровоизлияния, гемморрагическая пневмония.
В печени дегенеративно-некротические изменения, возможна жировая дистрофия и очаговые некрозы. В почках кровоизлияния. В подкожной клетчатке точечные и диффузные кровоизлияния, в местах травм - обширные гематомы.
В период выздоровления (разрешения) в различных органах и тканях находят следы бывших кровоизлияний в виде ярко-ржавых пятен (скопления гемосидерина), а в местах язв - процессы рубцевания.
Санитарная оценка. Туши и органы, полученные от животных, подвергшихся радиационному поражению средней и тяжелой степени, убитых при наличии патологоанатомических признаков лучевой болезни, оценивают аналогично мясу животных подвергнутых вынужденному убою с обязательным проведением бактериологического исследования и радиометрии в микрорентгенах. Туши и продукты убоя, полученные от животных при внутреннем и поверхностном облучении, подвергают радиометрии. По результатам радиометрии туши и другие продукты убоя, если в них отсутствуют патологоанатомические изменения, подразделяют на две группы:
- загрязненные пищевые продукты радиоактивными веществами не выше допустимых концентраций (выпускают без ограничений);
- выше допустимых концентраций - подвергают дезактивацию (обвалка мяса, проварка, посол и замораживание с длительным хранением), с последующей повторной радиометрией.
85. Мясо с отклонениями от норм. Мясо несвойственным запахом и вкусом.
Кормовой запах и привкус возникают в случаях, когда у животных незадолго до убоя в рацион входила сильнопахнущие (свекла, репа, брюква, и др.), или содержащие горечь (полынь и др.), растения или рыба и ее отходы, а также испорченные корма. При варке запах усиливается. Мясо половозрелых, некастрированных или кастрированных незадолго до убоя самцов имеет неприятный половой запах: у козлов - запах пота, у хряков - задах разлагающиеся мочи, у быков - чесночный. Неприятный запах и вкус в мясе может возникнуть при наличии различных патологических процессов (флегмоны, перикардит, нефрит и др.), а также при применении пахнущих лекарственных препаратов, при хранении мяса рядом с пахнущими веществами (нефтепродукты, химические вещества).
Санитарная оценка. При наличии в мясе запаха рыбы, не исчезающего в течение 48 ч, мочи, ворвани, лекарственных веществ или другого, несвойственного мясу запаха, не исчезающего при пробе варкой, тушу и внутренние органы утилизируют. При наличии горького привкуса или фекального запаха, не исчезающего в течение 48 ч при пробе варкой, тушу и внутренние
1) Мясо с несвойственным цветом (липохромотоз). Отмечают ненормально желтый цвет жировых отложений. Темно-желтый цвет может быть у мяса старых животных (особенно у лошадей и крупного рогатого скота), что является физиологической нормой. Кроме того, темно-желтый цвет жира наблюдается при кормлении животных растениями, богатыми каротином, а также в пастбищный летний период. Здесь желтая окраска не снижает качества мяса. При ряде заболеваний, сопровождающихся желтухой, не только в жире, но и во всех тканях откладываются пигменты билирубин и биливердин, что является показателем патологического процесса.
Санитарная оценка. Туши и другие продукты убоя с желтушной окраской возрастного или кормового происхождения при отсутствии других патологических изменений выпускают без ограничений. При желтушном окрашивании всех тканей не кормового происхождения, не исчезающем в течение двух суток, тушу и внутренние органы утилизируют.
2) Бурый цвет (лилапоз) образуется в результате отложения в тканях пигмента меланина, чаще всего у крупного и мелкого рогатого скота. Меланин обычно откладывается в печени, легких, лимфатических узлах и подкожной клетчатке.
При меланозе только отдельных органов их утилизируют, а тушу
86. Мясо с наличием посторонних тел - дерматоидные кисты у овец (семена ковыля, отложения в мышцах солей извести).
Послеубойная диагностика. У овец в подкожной клетчатке большое количество остей ковыля, иногда окруженных капсулой или небольшими гнойниками. Пораженные мышцы отечны, гиперемированы, лимфатические узлы увеличены, в них могут быть частицы ковыля. Сердечная мышца инфильтрирована, печень увеличена, дряблая, вишнево-красного цвета, иногда с гнойными очагами.
Санитарная оценка. Органы и отдельные части мышц с отложением в них извести или наличием посторонних тел утилизируют. Дерматоидные кисты с окружающей их капсулой удаляют, туши и органы выпускают без ограничений.
Туши овец при сильном поражении остями ковыля при наличии абсцессов или других воспалительных изменений утилизируют.
87. Мясо исхудавших и истощенных животных - послеубойная диагностика.
При исхудании в туше отмечают резкое снижение упитанности, следы жировой ткани или ее отсутствие, атрофию мышц, что не связано с какими-либо болезнями. При этом патологических изменений в мышцах и органах нет. При сильном исхудании в мясе могут быть сальмонеллы.
Санитарная оценка. При наличии истощения студенистого отека в местах отложения жира или мышцах, независимо от причин, вызывавших истощение, или при атрофии или дегенеративных изменениях мышцы и отечности лимфатических узлов, тушу и внутренние органы утилизируют.
Оценку мяса, близкого к истощению, осуществляют после
88. Мясо незрелых телят, ягнят, поросят - мясо, полученное от молодых животных в возрасте до 14 дней, малопитательное, при употреблении в пищу вызывает расстройство желудочно-кишечного тракта.
Послеубойная диагностика. Мышцы серо-красного цвета, дряблые, водянистые, недостаточно развитые, особенно в области крупа и бедра, почки недостаточно развиты, на разрезе интенсивно- фиолетового цвета.
Санитарная оценка. Мясо незрелого молодняка убойных животных
12. Ветеринарно-санитарная экспертиза туш и органов при вынужденном убое животных
89. В практике ветеринарного врача нередко возникают ситуации, когда необходимо установить происхождение мяса от животного, убитого в агональном состоянии или переутомленного.
Происхождение мяса от больного, убитого в агональном состоянии или здорового животного можно установить органолептическим и лабораторными методами исследования.
Если по результатам ветеринарно-санитарной экспертизы, бактериологического и физико-химического исследований мясо и другие продукты вынужденного убоя будут признаны пригодными для использования в пищу, то их направляют на проварку или изготовление мясных хлебов или консервов (гуляш, паштет мясной). Выпуск этого мяса и других продуктов убоя в сыром виде в сеть общественного питания (рестораны, столовые и др.) без предварительного обезвреживания запрещается.
1) Органолептический метод. Внешние признаки, которые следует принимать во внимание для определения мяса павшего, больного или убитого в агонии животного, следующие: состояние места зареза, степень обескровливания туши, наличие гипостазов и изменений в лимфатических узлах.
2) Состояние места зареза. У животного, убитого в нормальном физиологическом состоянии, место зареза неровное и в большей степени пропитано кровью, чем мясо в других местах туши, а у животного, убитого в агональном состоянии или разделанного после падежа, места зареза ровное и пропитано кровью в такой же степени, как и остальные мышцы. Однако, если область зареза хорошо зачищена или отрублена, то этот показатель не учитывают.
3) Степень обескровливания туши. Степень обескровливания определяют различными способами:
1 способ - визуально устанавливают наличие крови в крупных и мелких сосудах под серозными оболочками и в мышцах;
2 способ - просматривают срезы под микроскопом;
3 способ - ставят гемоглабино-пероксидазную пробу.
Различают четыре степени обескровливания: хорошее, удовлетворительное, плохое и очень плохое.
При хорошем обескровливании кровь в мышцах и в кровеносных сосудах отсутствует, мелкие сосуды под плеврой и брюшиной не просвечиваются, что свидетельствует о том, что мясо происходит от здорового животного.
При удовлетворительном обескровливании в кровеносных сосудах обнаруживают незначительное количество крови; в мышцах кровь отсутствует или выступает мелкими капельками при надавливании на поверхность разреза, со стороны плевры и брюшины сосуды просвечиваются слабо.
При плохом обескровливании на разрезе в мышцах встречаются отдельные кровянистые участки. В сосудах имеются остатки крови; со стороны плевры и брюшины хорошо просвечиваются мелкие кровеносные сосуды; при надавливании на поверхность мышечного разреза выступают темные капельки крови. Плохо обескровлены, бывают, как правило, туши больных животных.
При очень плохом обескровливании крупные и мелкие кровеносные сосуды кровенаполнены; сосуды под плеврой и брюшиной инъецированы кровью, поверхность плевры и брюшины фиолетово-красного цвета; на разрезе мышц имеется много темно-красных участков, и выступают капли крови. Туши животных убитых в тяжелом патологическом или агональном состоянии, всегда очень плохо обескровлены.
4) Наличие гипостазов. У больных животных кровь сначала застаивается в сосудах, а затем ввиду увеличения пороздности сосудов выходит за их пределы и окрашивает ограниченные участки окружающей ткани в сине-красный цвет.
Гипостазы наблюдают в трупах, тушах тяжело больных и убитых в агональном состоянии животных. Как правило, они находятся на той стороне, на которой лежало животное. Поэтому при осмотре, туши всегда переворачивают.
Изменения в лимфатических узлах. В тушах от здоровых и своевременно разделанных животных поверхность разреза лимфатических узлов светло-серого или слабо-желтого цвета. У больных животных, убитых в агонии, лимфатические узлы на разрезе сиренево-розовой окраски. Причиной этого является кровь, скопившаяся в мелких сосудах лимфатического узла, которая через стенки сосудов проникает в синусы и окрашивает его в розовый цвет. Торможение окислительных процессов в организме больных животных приводит к накоплению углекислоты, что является причиной цианотического (синеватого)
окрашивания.
В зависимости от заболеваний патологические изменения в лимфатических узлах могут носит разнообразный характер (атрофия, гипертрофия, кровоизлияние, отек, гиперемия и др.).
При подозрении, что мясо получено от убоя больных животных и убитых в состоянии агонии, кроме бактериологического анализа, проводят физико- химические исследование; определяют рН, ставят реакцию на пероксидаза, а с мясом крупного рогатого скота - и формальную пробу (реакция с нейтральным формалином).
13. Санитарная оценка тушек и внутренних органов птиц при различных инфекционных и других болезнях
90. Туберкулез. При поражении внутренних органов и истощении тушку с органами утилизируют. При поражении отдельных органов, но при нормальной упитанности тушки внутренние органы утилизируют, а тушку выпускают после проварки. Тушку, полученную от убоя птицы, положительно реагирующей на туберкулин, но при отсутствии туберкулезных поражений выпускают после проварки или направляют для переработки в консервы. Пух и перо
91. Сальмонеллез. Внутренние органы утилизируют, а тушу проваривают или перерабатывают на консервы.
92. Орнитоз (Пситтакоз). Внутренние органы утилизируют, тушки проваривают. Пух и перо уничтожают.
93. Пуллороз - тиф. Тушку с измененной мускулатурой при наличии кровоизлияний в грудобрюшной полости или перитонитах вместе с органами утилизируют. При отсутствии изменений в мускулатуре пораженные органы утилизируют, а тушку проваривают или перерабатывают на консервы.
94. Листериоз. Голову и пораженные органы утилизируют. Тушку и непораженные органы проваривают. Пух и перо уничтожают.
95. Колибактериоз. При наличии патологоанатомических изменений в мышцах и внутренних органах (перикардит, перигепатит, аэросаккулит, перитонит) тушку и органы утилизируют. При наличии изменений только во внутренних органах их утилизируют, а тушку проваривают или направляют на изготовление консервов.
96. Стафилококкоз. При распространенном процессе (патологоанатомические изменения в органах, абсцессы в суставах) тушку и органы утилизируют. При поражении одного из суставов его утилизируют, а тушку выпускают после проварки.
97.Стрептококкоз. Тушку и внутренние органы утилизируют.
98. Ботулизм. Тушку, внутренние органы, пух и перо уничтожают.
99. Рожа. При наличии патологоанатомических изменений в мышцах тушку с внутренними органами утилизируют. При отсутствии изменений в мышцах внутренние органы утилизируют, а тушу проваривают.
100. Пастереллез. Тушку проваривают, прожаривают или перерабатывают на консервы. Пух и перо дезинфицируют.
101. Некробактериоз (инфекционный синусит). При септическом процессе тушки с внутренними органами утилизируют. При поражении только головы и шеи их утилизируют, а тушку выпускают без ограничения.
102. Грипп. При отсутствии перитонита, синюшности, дегенеративных изменений органы и части тушек утилизируют; при отсутствии изменений тушки и органы проваривают или тушки перерабатывают на консервы. Пух и перо
103. Инфекционный бронхит. Инфекционный ларинготрахеит. Пораженные внутренние органы и части тушек утилизируют; при отсутствии изменений тушки и органы проваривают или тушки перерабатывают на консервы. Пух и перо
104. Лейкоз. Болезнь Марека. Опухоли. При генерализованном процессе, или поражении кожи и мышц, или при наличии истощения, желтухи, независимо от степени поражения тушку и внутренние органы утилизируют. При отсутствии анемии или желтухи, или патологоанатомических изменений в мышцах или при ограниченном поражении внутренних органов их утилизируют, а тушку проваривают или перерабатывают на консервы. При болезни Марека пух и перо
105. Болезнь Ньюкасла. Тушки и внутренние органы утилизируют. Тушку и потроха, полученные от убоя птицы, подозреваемой в заражении, но и отсутствии патологоанатомических изменений проваривают. Пух и перо уничтожают.
106. Оспа. При генерализованном процессе тушку со всеми внутренними органами утилизируют. При поражении только головы ее утилизируют, а тушку и органы проваривают или перерабатывают на консервы.
107. Спирохетоз. При истощении и наличии патологоанатомических изменений во внутренних органах тушку с внутренними органами утилизируют.
108. Микоплазмоз. При фибринозных поражениях воздухоносных мешков тушку утилизируют. При их отсутствии головы и внутренние органы утилизируют, а тушку подвергают проварке.
109. Авитаминозы. При наличии истощения или при висцеральной подагре тушку и внутренние органы утилизируют.
110. Перитонит. При диффузном перитоните с поражением внутренних органов и серозных покровов грудобрюшной полости, наличии в ней серозно- фибринозного или гнойного экссудата тушку и внутренние органы утилизируют.
При очаговом воспалении серозных покровов внутренних органов, плевры и брюшины, пораженные органы утилизируют, а тушку проваривают, прожаривают
111. Энтерогепатит. Пораженные органы (печень железистый желудок, зоб)
утилизируют, а тушку выпускают без ограничений.
112. Травмы. Абсцессы. При наличии в тушке абсцессов, патологоанатомических изменений, вызванных травмами, пораженные части, а при значительном поражении - тушку с внутренними органами утилизируют. При незначительных поражениях после зачистки измененной мышечной ткани части тушки направляют для изготовления консервов (обычный режим) или При свежих травмах и незначительных свежих кровоизлияниях, но при условии отсутствия воспалительных процессов все пропитанные кровью и отечные ткани утилизируют, а остальную часть тушки направляют на промышленную переработку без ограничений.
113. Парша. Голову и шею направляют на утилизацию, а тушку выпускают без ограничений.
114. Чесотка ног. Неоперенные участки ног утилизируют, а тушку и внутренние органы выпускают без ограничений.
115. Истощение. При наличии студенистых отеков в местах отложения жира в мышечной ткани, при атрофии и сухости мышц (резко выступающие кости), а также бледности или синюшности мышечной ткани, гребешка и сережек тушку и
116. Посторонние запахи. При наличии лекарственного или другого, несвойственного мясу птицы запаха, тушку и внутренние органы утилизируют.
14. Ветеринарно-санитарная оценка мяса кроликов при различных заболеваниях
117. Миксоматоз - острое инфекционное заболевание кроликов и зайцев, характеризующееся появлением на теле животного опухолей (миксом).
Возбудитель - вирус, довольно устойчивый к физическим и химическим воздействиям. В мороженом мясе сохраняются более двух лет, в высушенных шкурках - до 10 месяцев.
Послеубойная диагностика. Студневидные опухоли на различных участках тела, а также студневидные инфильтраты на поверхности тушки, в подкожной клетчатке. Лимфатические узлы гиперемированы, увеличены. Селезенка увеличена, наполнены кровью, легкие отечны, с кровоизлияниями.
Санитарная оценка. Тушки, внутренние органы и шкурки уничтожают.
Помещение, спецодежду, инструменты дезинфицируют.
118. Вирусная геморрагическая болезнь кроликов - острая, контагиозная болезнь кроликов, характеризующаяся явлениями геморрагического диатеза во внутренних органах, особенно в легких и печени.
Послеубойная диагностика. Точечные и полосчатые кровоизлияния в органах дыхания, печени, селезенке, почках, сердце и желудочно-кишечном тракте. Легкие отечны, с пятнами темно-красного цвета, на разрезе стекает несвернувшаяся кровь темного цвета. Печень увеличена, дряблая, желто- коричневого цвета, содержит много несвернувшейся крови. Лимфатические узлы сочные, бледно-красного цвета.
Санитарная оценка. Тушки, внутренние органы и шкурки утилизируют.
119. Туляремия - инфекционное заболевание грызунов, в том числе кроликов и зайцев, характеризующееся увеличением лимфатических узлов и образованием множественных гранулематозно-некротических очагов в паренхиматозных органах.
Возбудитель - маленькая грамотрицательная палочка, образует нежную капсулу.
Послеубойная диагностика. Лимфатические узлы увеличены в 10-15 раз, бугристые, с выступающими размягченными участками, мелкими беловатыми некротическими участками.
Плевра, брюшина утолщена, шероховата, покрыто фибринозно-гнойным налетом.
В легких, селезенке, реже в печени некротические очаги, слизисто- саловидного характера. Селезенка увеличена в 2-3 раза, темно-вишневого цвета, иногда в подкожной клетчатке гнойники.
Санитарная оценка. Тушки, внутренние органы и шкурки утилизируют.
120. Стрептококковая септицемия. Инфекционное заболевание, характеризующееся образованием кровянисто-серозного экссудата, студневидных припухлостей в подкожной клетчатке различных участков туши.
Послеубойная диагностика. На тушке в области шеи, груди и других местах имеются студневидные припухлости с кровянисто-серозным экссудатом, также наблюдается его скопление в сердечной оболочке, грудной и брюшной полостях.
Легкие отечны, селезенка увеличена, в кишечнике геморрагические воспаленные Санитарная оценка. Тушки, внутренние органы и шкурку утилизируют.
121. Стафилококкоз - инфекционное заболевание, характеризуется гнойным воспалительным процессом в различных тканях и органах.
Послеубойная диагностика. При блуждающей пиемии находят инкапсулированные гнойники в подкожной клетчатке спины, боков, головы величиной от горошины до небольшого яблока. При стафилококковом мастите отмечают увеличение размера и затвердение вымени, на разрезе гнойные очаги, которые имеются также и в печени, легких, селезенке, почках. При стафилококковом пододерматите отмечаются геморрагическое воспаление подкожной клетчатки и мышц в области конечностей.
Санитарная оценка. При выявлении блуждающей пиемии и стафилококкового мастита тушки с внутренними органами и шкурой, утилизируют. При стафилококковом пододерматите, в локализованной форме пораженные части и внутренние органы утилизируют, а тушку проваривают.
122. Туберкулез. У кроликов встречается спорадически.
Послеубойная диагностика. Тушки часто имеют низкую упитанность. При легочной форме в легких туберкулезные узелки беловато-сероватого цвета, величиной от просяного зерна до горошины, которые также отмечаются в почках, на диафрагме и плевре. При кишечной форме туберкулезные поражения находят в толстом кишечнике и реже в печени, почках и селезенке. Во всех случаях поражаются регионарные (средостенные и брыжеечныe) лимфатические узлы.
Санитарная оценка. Тушку, внутренние органы и шкуру утилизируют.
123. Псевдотуберкулез - инфекционная болезнь кроликов и зайцев, характеризующаяся возникновением множества милиарных узелков с творожистым содержанием серо-желтого цвета на слизистой оболочке кишечника и реже на других внутренних органах.
Послеубойная диагностика. Тушки часто имеют низкую упитанность. В печени, селезенке, на слизистой кишечника, в мезентеральных лимфатических узлах (реже паховых) множество милиарных узелков с творожистым содержанием.
Санитарная оценка. При наличии истощения или псевдотуберкулезных очагов в мышцах тушки и органы утилизируют, а при их отсутствии проваривают. Пораженные внутренние органы утилизируют.
124. Пастереллез - инфекционное заболевание, характеризующееся геморрагическим воспалением органов.
Послеубойная диагностика. При остром или подостром течении отмечается серозно-фибринозный или гнойный плеврит, крупозная пневмония и точечные или полосчатые кровоизлияния в легких, сердце, печени, почках, лимфатических узлах. В грудной полости скопление геморрагического экссудата. При хроническом течении в легких гнойные и некротические очаги, в печени множество некротических очагов, почки глинистого цвета, с мелкими некротическими участками серо-белого цвета.
Санитарная оценка. Тушки и внутренние органы при наличии абсцессов утилизируют. При отсутствии абсцессов тушки проваривают, а внутренние
125. Некробактериоз - инфекционное хроническое заболевание, характеризующееся некротическими поражениями ротовой, грудной полостей, задних конечностей и внутренних органов.
Послеубойная диагностика. В области головы. В подчелюстном пространстве слизистой ротовой полости, печени, почках, легких, кишечнике некротические фокусы, содержащие гноевидную или творожистую массу белого цвета с неприятным запахом. В процесс вовлекаются регионарные лимфатические и мышечные узлы.
Санитарная оценка. При местном процессе пораженные части тушки утилизируют, а тушку проваривают. При генерализованной форме тушки и
126. Сальмонеллез - остро протекающая контагиозная болезнь, характеризующаяся поражением желудочно-кишечного тракта, дегенеративными изменениями в печени, увеличением селезенки.
Послеубойная диагностика. Признаки катаральных воспалений на слизистой оболочки тонкого отдела кишечника, в толстом отделе кишечника гиперемия, кровоизлияния и язвы, некротические узелки. Печень увеличена, серо- глинистого цвета, с мелкими плотными серо-белыми некротическими узелками, селезенка увеличена, темно-красного цвета, под ее капсулой некротические узелки.
Санитарная оценка. Тушку проваривают, внутренние органы утилизируют.
При наличии дегенеративных изменений в мышцах тушку и внутренние органы
127. Болезнь Ауески - острое инфекционное заболевание, характеризующееся поражением центральной нервной системы и резко выраженным зудом.
Послеубойная диагностика. На поверхности тушки отмечают раны, кровоподтеки, геморрагическое воспаление участков тела в результате расчесов.
Лимфатические узлы увеличены, отечны. Селезенка, печень, почки содержат кровоизлияния и много крови.
Санитарная оценка. При наличии дегенеративных изменений в мышцах тушку и внутренние органы утилизируют, при их отсутствии - внутренние органы утилизируют, а тушку проваривают.
128. Листериоз - инфекционная болезнь кроликов и других животных, а также человека, характеризующаяся расстройством нервной системы и некротическими изменениями внутренних органов.
Послеубойная диагностика. В печени, селезенке, почках некротические очаги белого или коричневого цвета. Печень имеет желтоватый цвет, дряблая.
Лимфатические узлы (мезентеральные и паховые) увеличены, на разрезе серо- Санитарная оценка. Тушки проваривают, пораженные органы и голову утилизируют. Шкуры дезинфицируют.
129. Токсоплазмоз - паразитарное заболевание кроликов и других животных (особенно грызунов), а также человека, характеризующееся воспалительными и некротическими процессами во внутренних органах.
Послеубойная диагностика. Катаральная пневмония, гепатит, узелковый нефрит. Некротические очаги в легких, печени, почках. В туше видимых изменений не наблюдается.
Санитарная оценка. Внутренние органы и голову утилизируют, а тушку
130. Спирохетоз - заразное заболевание, характеризующееся поражением половых органов кроликов. Возбудитель - спирохета. Послеубойная диагностика.
Студневидные отеки в подкожной клетчатке в области половых органов. При генерализованном процессе обнаруживается некротические участки и язвы на губах, других частях головы.
Санитарная оценка. Пораженные части тушек и органы утилизируют, непораженные - выпускают без ограничения.
131. Цистицеркоз - возбудитель личинка цистиды.
Послеубойная диагностика. На брюшине, брыжейке пузыри, наполненные прозрачной жидкостью с головками паразита белого цвета. Иногда цистицерки локализуются в мышцах тушки, головы и сердца.
Санитарная оценка. При поражении мышц тушку и органы утилизируют.
При поражении внутренних органов их утилизируют, а тушку выпускают без
132. Кокцидиоз. Послеубойная диагностика. В печени или кишечнике находят множество узелков беловатого цвета величиной от макового до просяного зерна, содержащих сметанообразную или творожистую массу, в которой при микроскопии обнаруживают оцисты. Тушки имеют низкую упитанность.
Санитарная оценка. Пораженную часть утилизируют, а тушку выпускают без ограничений. При желтушном окрашивании жира и мышц, неисчезающего в течение 48 ч, тушку с внутренними органами утилизируют.
133. Фасциолез. Послеубойная диагностика. Желчные ходы увеличены, при вскрытии находят фасциол. При сильной инвазии тушка желтушно окрашена.
Санитарная оценка. Пораженную часть утилизируют, а тушку выпускают без ограничений. При желтушном окрашивании жира и мышц, не исчезающего в
134. Травмы. При осмотре находят кровоизлияния, кровоподтеки, инфильтраты, раны, переломы и т.д.
Санитарная оценка. При свежих ранах и травмах поврежденные участки зачищают, тушки выпускают без ограничений. При осложнении гнойным воспалением проводят бактериологическое исследование мяса.
135. Истощение. Послеубойная диагностика. Наличие дегенеративных изменений в мышечной ткани, атрофии мускулатуры, студенистого отека в местах отложения жира.
Санитарная оценка. Тушки и внутренние органы утилизируют.
136. Пневмония. Отмечают катаральную, геморрагическую, фибринозную или гнойную пневмонию.
Санитарная оценка. При отсутствии истощения или дегенеративных изменений в мышцах оценку мяса проводят после бактериологического исследования. При отрицательном результате выпускают без ограничений.
15. Ветеринарно-санитарная экспертиза тушки нутрий при различных
137. На рынки доставляют тушки без головы и хвоста. Одновременно с тушкой к осмотру предъявляются внутренние органы (сердце, печень, селезенка, почки).
Тушки и внутренние органы осматривают так же, как у кроликов. При предубойном исследовании патологоанатомические изменения при болезнях различной этиологии аналогичны тем, что и у кроликов. Жировики, расположенные под фасцией над остистыми отростками 5-8 грудных позвонков, служат видовым признаком нутрий. Их удаляют после проведения ветеринарно- санитарной экспертизы.
При установлении различных болезней санитарную оценку тушек и органов проводят в следующем порядке:
При сибирской язве, туляремии, бешенстве, столбняке, злокачественном отеке тушку, органы и шкурку сжигают.
При туберкулезе тушки и внутренние органы утилизируют.
При лептоспирозе, когда отсутствуют дегенеративные изменения в мышцах и желтушное окрашивание, тушку направляют на проварку, а внутренние органы утилизируют. При наличии дегенеративных изменений в мышцах и желтушного окрашивания тушку и органы утилизируют.
При листериозе пораженные органы (печень, сердце) и голову утилизируют, тушки проваривают, а шкурки дезинфицируют.
При сальмонеллезе внутренние органы утилизируют, а тушку обезвреживают проваркой.
При колибактериозе, когда отсутствуют дегенеративные изменения в мышцах, тушку проваривают, а внутренние органы утилизируют. При наличии дегенеративных изменений в мышцах тушку и органы утилизируют.
При пастереллезе внутренние органы утилизируют, а тушку проваривают.
При наличии абсцессов в мышцах тушку и органы утилизируют.
При некробактериозе, когда наблюдается местный процесс, удаляют пораженные части, а тушку с внутренними органами утилизируют.
При болезни Ауески, когда в наличии дегенеративные изменения в мышцах, тушку с внутренними органами утилизируют. При отсутствии изменений органы утилизируют, а тушку проваривают. Шкуры дезинфицируют.
При трихинеллезе тушку и внутренние органы утилизируют.
При фасциоллезе, когда отсутствуют дегенеративные изменения в мышцах, тушку выпускают без ограничений. Внутренние органы и тушку с дегенеративными изменениями утилизируют. При истощении - тушку и органы
16. Порядок ветеринарно-санитарной экспертизы мяса диких животных
138. Порядок исследования мяса диких животных существенно не отличается от исследования мяса домашних животных, но имеет некоторые особенности, связанные с видом животного. У доставленных для ветеринарного осмотра туш диких животных должна быть снята шкура и удалены внутренности.
Обескровливание туши диких животных в основном плохое или совсем не происходит. Необходимо исключить посторонний запах мяса и установить качество туалета.
Исследование лимфатических узлов. При оценке мяса диких животных особое значение приобретает осмотр лимфатических узлов, топография которых в туше и органах мало отличается от топографии домашних животных.
Исследование туши и органов. Особое внимание следует уделять осмотру тканей туши и внутренних органов. Раны часто загрязнены (шерстью, грязью, землей), в них находят остатки костей. Туши лося и дикого северного оленя необходимо исследовать на финноз, для чего делают продольные разрезы поясничной мускулатуры.
Мясо всеядных и плотоядных (кабанов, медведей, барсуков) подлежит обязательному исследованию на трихинеллез в порядке, предусмотренном для домашних животных.
139. Сибирская язва у диких животных отмечается редко. Чаще наблюдается у диких копытных животных (лось, дикий северный олень, сайгак), а также у зайцев и барсуков.
Послеубойная диагностика. В подкожной клетчатке и серозных оболочках находят кровянисто-студенистые отеки, кровоизлияния. В поверхностных сосудах
- темно-красную густую несвернувшуюся кровь, а в лимфатических узлах и в окружающих их тканях - геморрагические воспаления и кровоизлияния.
Санитарная оценка. Мясо больных и подозреваемых на заболевание сибирской язвой диких животных уничтожают.
140. Бешенство отмечается у многих видов диких животных. Диагноз на бешенство при осмотре туш и органов практически установить невозможно.
Санитарная оценка. Туши и внутренние органы животных, больных бешенством, уничтожают.
141. Пастереллез - распространенное инфекционное заболевание среди диких животных, характеризующееся геморрагическим воспалением слизистых и серозных оболочек, подкожной клетчатки и внутренних органов.
Послеубойная диагностика. В подкожной клетчатке отмечают студенисто- кровянистые инфильтраты, местами точечные кровоизлияния во внутренних органах (гиперемию), в легких - отеки, в печени, почках, сердце и селезенке - перерождение и кровоизлияния.
Лимфатические узлы туши и органов темно-красного цвета, а окружающая их соединительная ткань с мелкими множественными кровоизлияниями пропитана желто-красноватым инфильтратом.
Санитарная оценка. Туши диких животных, больных пастереллезом, при наличии дегенеративных изменений в мышцах уничтожают. Если изменения нет, мясо обезвреживают проваркой.
142. Ящур. Наблюдается в основном у диких животных.
Послеубойная диагностика. На слизистой оболочке ротовой полости обнаруживают афты и эрозии, в межкопытной щели - афты и некрозы. В лимфатических узлах, мышцах и различных частях туши характерных изменений не наблюдают.
Санитарная оценка. Мясо, полученное от больных и подозреваемых по заболеванию ящуром диких промысловых животных, проваривают.
143. Туберкулез характерен для диких животных многих видов.
Послеубойная диагностика. В органах, лимфатических узлах, реже в мышцах находят туберкулезные очаги, в центре которых видны известковые образования в виде мелких белых включений. При поражении отдельных органов в процесс вовлекаются и регионарные лимфатические узлы. У диких свиней при туберкулезе чаще всего поражаются лимфатические узлы головы и кишечника.
Санитарная оценка. Мясо диких животных при наличии множественных туберкулезных поражений в туше и лимфатических узлах утилизируют. При поражении отдельных органов или лимфатических узлов пораженные части утилизируют, а мясо проваривают.
144. Псевдотуберкулез. Наблюдается главным образом у грызунов (заяц, нутрия и др).
Послеубойная диагностика. При осмотре туш и лимфатических узлах и реже мускулатуре обнаруживают некротические очаги в виде мелких бугорков, содержащих казеозные массы серо-желтого или зеленоватого цвета.
Санитарная оценка. При наличии множественных поражений в мышцах и лимфатических узлах или с низкой упитанностью, туши и органы утилизируют.
При поражении отдельных лимфатических узлов или мышц их
145. Бруцеллез - болезнь многих видов диких животных.
Послеубойная диагностика. Выраженных патологоанатомических изменений в туше нет, поэтому при послеубойном осмотре мяса животных постановка диагноза затруднительна. Отмечают увеличение лимфатических узлов, они сочны, иногда с гнойно-некротическими очагами.
Санитарная оценка. Мясо диких животных, больных или подозрительных по заболеванию бруцеллезом, обезвреживают проваркой.
146. Некробактериоз - болезнь парнокопытных животных и зайцев, характеризующаяся язвенно-некротическими поражениями кожи и слизистых Послеубойная диагностика. У диких животных наиболее часто поражается фаланги конечностей и иногда - слизистая оболочка ротовой полости.
Лимфатические узлы, особенно часто поверхностные шейные, паховые, увеличены гиперемированы. В мышцах иногда находят некротические гнойные очаги.
Санитарная оценка. Мясо диких животных, больных некробактериозом, при наличии некротических очагов в мускулатуре утилизируют.
147. Эмфизематозный карбункул, встречается у лосей и зубров.
Послеубойная диагностика. В подкожной клетчатке, преимущественно в области бедра, крупа, поясницы, груди и т.д. обнаруживают крепитирующие карбункулы, на которых при надавливании выделяются пузырьки газа и кровянисто-желтый инфильтрат. Лимфатические узлы на разрезе диффузно окрашены в темно-красный цвет.
Санитарная оценка. Туши и органы диких животных, больных уничтожают.
148. Листериоз - заболевание, к которому наиболее восприимчивы зайцы, дикие кролики, кабаны, лани, сайгаки.
Послеубойная диагностика. Лимфатические узлы увеличены, сочны, отмечается низкая упитанность.
Санитарная оценка. Туши, полученные от больных или подозрительных по заболеванию листериозом диких животных, обезвреживают проваркой, а внутренние органы - утилизируют.
149. Лептоспироз - заболевание многих видов диких животных. Наиболее восприимчивы грызуны, дикие кролики, пятнистый олень, косуля и др.
Послеубойная диагностика. В подкожной клетчатке, мышцах и жировой ткани отмечают желтушность, местами кровоизлияния и желтый инфильтрат.
Внутренние органы желтушно окрашены, с кровоизлияниями. Лимфатические узлы резко увеличены.
Санитарная оценка. Мясо, полученное от больных, проваривают. Туши с выраженным желтушным окрашиванием или дегенеративными изменениями в мышцах, утилизируют.
150. Трихинеллез встречается у диких кабанов, медведей, барсуков и диких плотоядных.
Санитарная оценка. Тушу и органы утилизируют.
151. Цистицеркоз (финноз). Отмечены случаи заболевания цистицеркозом оленей, косуль.
У диких копытных животных встречается эхинококкоз, фасциолез, дикроцелиоз.
Санитарная оценка мяса диких животных при различных инвазионных болезнях аналогична оценке мяса домашних животных.
152. Температурный режим при транспортировке и хранении мяса и мясопродуктов должен соответствовать требованиям, указанным в Приложениях 3 , 4 и 5 настоящих Правил.
Показатели температуры тела, пульса и дыхания здоровых животных N п/п| Вид животного | Температура | Количество в мин | | тела, С |---------------------- | | | Пульс | дыхание 1 Крупный рогатый скот 37,5 - 39,5 50-80 10-30 2 Овцы, козы 38,0 - 40,0 70-80 15-30 3 Лошади 37,5 - 38,5 24-42 8-16 4 Свиньи 38,0 - 40,0 60-90 15-20 5 Овцы и мулы 37,5 - 38,5 24-40 8-17 6 Буйволы, яки 37,5 - 39,0 50-75 10-28 7 Олени 37,5 - 38,5 36-48 8-16 8 Верблюды 36,0 - 38,6 32-52 5-12 9 Кролики 38,5 - 39,5 120-140 50-60 10 Птица 40,0 - 42,0 150-200 15-30 Величины МДУ и сроки убоя животных, обработанных ветеринарными препаратами Наименование препарата | Способ обработки, доза,| МДУ в мясе,|Срок |концентрация | мг/кг |убоя | | |после | | |обра- | | |ботки, | | |в днях 1 | 2 | 3 | 4 Инсекто-акарациды Акродекс - препарат в Обработка кожного 0,005 10 аэрозольной упаковке покрова на основе циодрина Аверсект Подкожное введение не допуск. 30 Анометрин Н к.э. Опрыскивание кожного перметрин покрова не допуск. 20 Бензофосфат к.э. Опрыскивание 0,2 %-ной в.э. не допуск. 40 Бутокс к.э. Овцы, купание 0,005% дельтаметрина в.э. не допуск. 20 Гиподермин хлорофос Поливание спины не допуск. 21 11,06% спиртово-масляный р-р хлорофоса Дибром к.э. Опрыскивание 0,5% в.э. не допуск. 3 Ивомек Подкожное введение 1 мл/50 - 200 кг не допуск. 30 Креохин к.э. на основе Овцы, купание 0,0005% циперметрина в.э. не допуск. 10 Неоцидол (диазинон) Овцы, купание 0,05% в.э. 0,7 по жиру 20 Антибиотики Пенициллин и препараты Введение внутримышечно не допуск. 14 на его основе 0,01 ед/г Группа тетрациклина Внутрь, внутримышечно не допуск. 6 0,01 ед/г Стрептомицин, Введение внутримышечно не допуск. 7 Левомецитин 0,01 ед/г Сульфаниламиды Внутрь не допуск. 5 Нитрофураны Фуразолидон, Фурагин, Внутрь не допуск. 4 Фурадонин, фурациллин Кокцидиостатики Ирамин, Фармоксид Внутрь не допуск. 3 Антгельминтики Гексихол Внутрь не допукс. 30 Нилверм Внутрь не допуск. 3 Фенасал Внутрь не допукс. 3 Пиперазин Внутрь не допуск. 3 Фенбендазол (панакур) Внутрь не допуск. 14 Албендозол Внутрь не допуск. 14 Мебендазол Внутрь не допуск. 14 Клозантел Внутрь не допуск. 14 Условия и сроки хранения мясного сырья Вид мяса |Паспортная темпе- |Предельные сроки |ратура воздуха в |хранения, сут |камере, С |(мес), не более
1. Охлажденное (подвесом)
Говядина в полутушах и четвертинах -1 16 сут.
Телятина в полутушах 0 12 Свинина в полутушах -1 12 Баранина в тушах -1 12
2. Подмороженное
Все виды (в штабеле или подвесом) От -2 до -3 20
3. Замороженное
Говядина в полутушах в четвертинах -12 8 мес
-18 12
-20 14
-25 18
Баранина в тушах -12 6
-18 10
-20 11
-25 12
Свинина в полутушах -12 3
-18 6
-20 7
Субпродукты -12 4
-25 10
Условия, сроки хранения замороженных мясных блоков и субпродуктов Блоки из замороженного |Паспортная |Предельный срок хранения, мес., мяса и мясопродуктов |температура | не более |воздуха, С |------------------------------- | | мяса | субпродукты говядины -12 8 4
-18 12 6
-20 14 7
-25 18 10 свинины -12 5 4
-18 6 5
-20 8 5
-25 12 6 баранины -12 6 4
-18 10 6
-20 11 7
-25 12 8
Шпика колбасного хребто- -12 3 - вого и бокового, грудинки -18 6 - свиной -20 8 -
-25 12 -
Мяса говяжьих и свиных -12 - 4 голов, обрезки мясной жи- -18 - 6 лованной говяжьей, свиной -20 - 7 и бараньей, субпродуктов, -25 - 8 щековины Свиной шкурки, соедини- -12 - 1 тельной ткани и хрящей от -18 - 1 жиловки мяса -20 - 1
-25 - 3
Примечание: Не допускается хранение замороженных блоков на неохлаждаемых складах.
Приложение 5
Температура мяса, шпика и субпродуктов и условия их транспортировки Термическое состояние|Температура |Температура воздуха в грузовом мяса и мясопродуктов |продукта пе-|помещении холодильного |ред погруз- |транспорта, С |кой, С |--------------------------------- | |перед погрузкой|в пути следования Остывшее мясо (подвесом) Выше 4 до 12 0 - (-1) 0 - (-1)
Охлажденное мясо
(подвесом) 0 - 4 0 - (-1) 0 - (-1)
Подмороженное мясо
(в штабеле) -2 - (-3) -1 - (-3) -1 - (-3)
Замороженные мясо и субпродукты, блоки из мяса, субпродуктов и шпика (в штабеле) -8 - (-18) не выше (-8) не выше (-12)