Қазақша:
Акимат Западно-Казахстанской области Батыс Қазақстан облысының әкімдігі Батыс Қазақстан облысы әкімінің 1998 жылғы 15 қыркүйектегі № 139 шешімі. Батыс Қазақстан облысының Әділет басқармасында 2000 жылғы 3 ақпанда № 196 тіркелді. Күші жойылды - Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 78 қаулысымен Батыс Қазақстан облысында мемлекеттік және басқа да ұлт тілдерін дамытудың 1998-2000 - жылдарға арналған аймақтық кешенді бағдарламасы туралы
1. Батыс Қазақстан облысында мемлекеттік және басқа да ұлттық тілдерді дамытудың 1998-2000 жылдарға арналған аймақтық кешенді бағдарламасы /№ 1 қосымша/ және мемлекеттік тілде іс жүргізілетін аудандар тізбесі мен іс жүргізуге көшіру кестесі /№2 қосымша/ бекітілсін.
2. Облыстық қаржы басқармасы /Хамитов/ бағдарламада көзделген шараларды жүзеге асыру үшін қажетті бюджет қаржысын бөлуді қарастырсын.
3. Орал қаласының және аудандардың әкімдері, облыстық басқармалар мен комитеттердің, барлық нысандағы мекемелер мен кәсіпорындардың, оқу орындары мен қоғамдық ұйымдардың басшылары «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" заңды орындау барысында орын алған ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды кемшіліктерді жуық арада жоюды және мемлекеттік тіл мен басқа ұлттық тілдерді дамыту жолындағы іс-шаралар жоспарын қабылдап, олардың іске асырылуын қамтамасыз етсін.
4. Орал қаласы мен аудандардың әкімдері және облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы "Батыс Қазақстан облысында мемлекеттік және басқа да ұлттық тілдерді дамытудың 1998-2000 жылдарға арналған аймақтық кешенді бағдарламасын орындау жолында атқарылған жұмыс жөнінде жыл сайын 1 қыркүйекке облыс әкіміне ақпарат беретін болсын.
Облыс әкімі
Қ.Жақыпов
Батыс Қазақстан облысы әкімінің 1998 жылғы «15» қыркүйектегі №139 шешіміне 1-қосымша Батыс Қазақстан облысында мемлекеттік және басқа да ұлт тілдерін дамытудың 1998-2000 жылдарға арналған аймақтық кешенді бағдарламасы Бағдарламаның негізгі мақсаты:
Қазақстан Республикасының Конституциясының, Қазақстан Республикасы тіл саясатының тұжырымдасын және «Қазақстан Республикасының тіл туралы»
Заңды басшылыққа ала отырып, мемлекеттік тілді басыңқы дамытуға артықшылық беру бағытында және облыстағы барлық тілдерді дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау болып табылады. Оның қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде, орыс тілін ресми тіл ретінде және облыста жинақы тұратын ұлттық топтардың тілдерін қолдану және дамыту жөніндегі шаралары төменде көрсетілгендей арнаулы бөлімдерге бөлінеді.
1 Мемлекеттік тілдің қолданылуы Шаралар мерзім- Орындаушылар ді уақыты Қазақстан Республикасындағы тіл туралы” Заңның барлық баптары бойынша нысаналы түсінік жұмыстарын кеңінен жүргізу тұрақты Барлық деңгей- дегі өкілді және атқарушы орган- дардың мемле- кеттік және мем- лекеттік емес көсіпорындар мен мекемелердің басшылары, бұқаралық ақпа- рат құралдары Мемлекеттік тілдің қоғам өмірінің барлық саласына пайдалану қажеттілігіне мүдделі көзқа- рас қалыптастыру осы шараларды жүзеге асыру жолындағы ең басты міндет болуы тиіс Облыс аумағындағы бүкіл мемлекеттік мекемелер мен ұжымдарда, барлық нысандағы кәсіпо- рындарда қазақ тілін мемлекеттік тіл ретіндегі қолданыс аясын кеңейтуді қамтамасыз ету.
Барлық нысан- дағы кәсіпорын- дар мен қоғам- дық ұйымдар жә- не мекемелер «Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы» Заңға сәйкес мемлекеттік өкімет пен мемлекет- тік басқару органдарында жұмыс және қоғамдық ұйымдарда жұмыс және іс қағаздарын жүргі- зуді мемлекеттік тілге көшірудің кезендерін белгілеу. Бағдарламада аудандар мен Орал қала- сын мемлекеттік тілде іс жүргізуге көшірудің үлгі кестесі мен қосымша шығынсыз мемлекет- 1998 ж.
дардың түрлі ны- тік тілде қызметтік қатынас қағаз, ақпарат алмасу, статистикалық,қаржылық және басқа есеп- тер алмасу жүргізілетін аудандардың тізбесі тіркеліп отыр.
сандағы кәсіпо- рындар мен ұй- ымдардың бас- шылары 1998- 1999 ж- р Кадрлардың тапшылығынан мемлекеттік тілде құжат дайындау мүмкіндігі жоқ әкімшіліктер аппаратының, мекемелер мен ұйымдардың және кәсіпорындардың штаттық кестесіне олар- дың қаржысы есебінен аудармашылар мен мемлекеттік тілді оқытып үйрету үйірмесі оқыту- шылары қызметін енгізу.
Әкімшіліктер- дің, мекемелер мен ұйымдар- дың және бар- лық нысандағы кәсіпорындар- дың басшылары Министрліктермен және ведомстволармен келісе отырып мемлекеттік тілді меңгерген қаза- қтан басқа ұлт өкілдерін материалдық және моральдық ынталандыру шараларының жүйесін әзірлеу.
р.
Облыстық басқармалардың, комитеттер мен бөлімдердің, кәсіпорындар мен ұйымдардың басшылары Халыққа қызмет керсетумен шұғылданатын “Облгаз”,”Жайықжылуэнерго”,”Оралэнерго” АҚ- ры кәсіпорындарында, жолаушы тасымалдау көлігінде, автовокзалдар,әуежайларда, өзен порттарында темір жол вокзалдары станцияларында, байланыс мекемелерінде аяықтама-ақпа- раттық жұмысты мемлекеттік тілде сауатты жүргізу.
Байланыс,темір жол,”Өзен фло- ты”автокөлік кәсіпорында- рын, “Ақжол”, “Облгаз”,”Орал- энерго”, “Жайы- қжылуатэнерго” АҚ”Суарнасы” Басқармасы ж.т.
б.
Облыстық құқық қорғау е органдарында қылмыстық азаматтық әкімшілік істерін мемлекеттік тілде және іске қатысушы тұлғаның өтініш жасаған тілінде жүргізуді жүзеге асыру, әділет ор- гандары жанындағы нотариалдық кеңселер мен азаматтардың хал-ахуалын тіркеу мекеме- лерінде және ішкі істер органдарында мемлекеттік аудармашылық қызмет құру.
әділет, ішкі істер басқарма- лары, прокурату- ра, сот Облыстық теле- коммуникация дирекциясы Жеделхаттарды мемлекеттік тілде қабылдау мақсатында барлық елді мекендердегі байланыс кәсіпорындарын қазақ қаріпі бар телеграф аппараттарымен, электронды-жазу машиналары- мен, қазақша толтырылатын бланкілермен, хат жазысу конверттерімен, құттықтаулармен қам- тамасыз ету.
Барлық мекемелер мен ұйымдардың, кәсіпорындар мен оқу орындарының қазақ қаріпті мә- шеңкемен, компьютермен қамтылуына көмек беру.
Облыстық эконо- мика басқармасы Орал қаласында, аудандарда, елді мекендерде, мекемелер мен кәсіпорындарда көрнекті ақпа- раттың Заң талаптарына сәйкес мемлекеттік тілде орындалуын қамтамасыз ету, жергілікті ономастикалық комиссияларының топономикалық атауларды реттеу мен жүйеге келтіру жұ- мыстарын жандандыру.
Облыстық, қала- лық, аудандық әкімшіліктер жа- нындағы онома- стикалық комис- сиялар, мекеме- лер мен кәсіпо- рындар.
Мекемелер мен барлық нысандағы кәсіпорындарда олардың қаражаттары есебінен мемлекет- тік тілді оқып-үйрену үйірмелері мен курстарын ашу жөне оларды білікті кадрлармен қамта- масыз ету Мекемелер мен Облыс орталығындағы жоғары және арнаулы орта оқу орындарының мүмкіндіктеріне орай мемлекеттік тілді оқыту орталығы мен кабинеттер ұйымдастыру Облыстық білім басқармасы, Ба- 1999- 2000 ж- тыс Қазақстан гуманитарлық университеті, пе- дагогикалық кол- ледж Оқу үдерісі мемлекеттік тілде жүргізілетін жалпы орта білім беру мектептерінің, қазақ тілінде тәрбиелейтін балалар бақшаларының жүйесін кеңейту, олардың бағдарламаларында адамгер- шілік - эстетикалық тәрбиелеу мен ұлттық өнерге баса көңіл бөлу және білікті педагог кадр- лармен толықтыру.
университеті,
Дәулеткерей атындағы өнер Тәрбие- төлім беруде тіл сабақтастығын сақтау мақсатында кәсіптік-техникалык мектептерде, орта арнаулы және жоғары оқу орындарында қазақ тілінде оқытып мамандар даярлауды, ең алдымен қазіргі кезең талаптары бойынша мамандар, қазақ тілінде сабақ жүргізе алатын педа- гог кадрларын даярлауды ұйымдастыру, оқу үдерісі орыс тілінде жүргізілетін бөлімдерде мемлекеттік тілді оқып-үйрену үйірмелері мен курстарын ашу.
басқармасы, кол- ледждердің ди- рекциялары, уни- верситеттер мен институттардың ректораттары Мемлекеттік және мемлекеттік емес электронды бұқаралық ақпарат құралдарының” Қаза- қстан Республикасындағы тіл туралы” Заңның 18 бабы талабын сақтауын қамтамасыз ету, те- ледидар, радио, газеттер арқылы мемлекеттік тілді үйрену жөнінде бағдарламалар, сабақтар жүргізуді жалғастыру.
Облыстық ақпа- рат және қоғам- дық келісім басқармасы, об- лыстық, қалалық және аудандық газеттер, облы- стық телерадио- компаниясы, мемлекеттік емес бұқаралық, ақпарат құралда- ры.
Ұлттық өнер мен салт - дәстүрді, саздық- поэтикалық мәдениетті /айтыс,терме,мақам/ дамы- туға, халықтың қажеттері мен құрамын ескере отырып облыс кітапханаларын қазақ тіліндегі әдебиетпен, оқулықтармен, оқу- әдістемелік құралдарымен ұдайы жасақтап отыруды қамтама- сыз ету.
Облыстық мәде- ниет басқарма- сы, облыстық ғы- лыми - әмбебап кітапхана Мемлекеттік тілді, ең алдымен қазақтардың терең меңгерумен қатар оны оқып-үйренуге, неғұрлым толық игеруге ұмтылатын басқа ұлттардың өкілдеріне ізгі тілектестікпен қарап, олардың бастамшылдығын қызу қолдауға жәрдемдесу бағытында барлық қажетті жағдайды жасау.
басқармасы, «Қа- зақ тілі» қоғамы, ұлттық-мәдени орталықтары Ресей Федерациясының облыс аумағымен шекаралас облыстарындағы қазақ диаспорасымен өзара тығыз байланыс жасау, олардың қазақ тіліндегі оқулықтармен, оқу-әдістемелік құралда- рымен, көркем әдебиеттермен жабдықталуына жәрдемдесу Облыстық білім, ақпарат және қоғамдық келісім басқар- масы
2. Орыс тілін ресми тіл ретінде пайдалану және облыс аумағындағы ұлттық топтардың тілдерін дамыту Облыс аумағында орыс тілінің ресми тіл ретінде мемлекеттік тілмен қатар қолданылуын қам- тамасыз ету дар, мекемелер мен барлық ны- рындар Оқыту және тәрбиелеу орыс тілінде жүргізілмейтін мектеп жасына дейінгі балалар мекеме- лерінде, мектептерде тілді баянды біліп шығуды қамтамасыз ететін орыс тілі сабақтарын сапа- лы жүргізу және осы аумақта тұратын жастардан орыс тілі оқытушыларын даярлау.
басқармасы,
Батыс Қазақстан
Барлық жоғары және арнаулы орта оқу орындарының қазақ бөлімшелерінде орыс тілін оқып- үйрену ісін жүйелі тәртіпке келтіру және бұл пәнді барлық курстардың оқу жоспарларына ен- гізу;
Жоғары және ар- наулы орта оқу орындарының мен дирекцияла- ры Халықтың талап-тілектеріне сәйкес белгілі бір ұлттар жинақы тұратын жерлердегі мектеп жа- сына дейінгі балалар мекемелерінде, жалпы білім беретін мектептерде топтар және сыныптар ашу, сондай-ақ ана тілдерін оқып-үйренуге тілек білдірген ересек адамдар үшін үйірмелер мен курстар ұйымдастыру және оларды оқу-әдістемелік құралдармен қамтамасыз ету.
малары, ұлттық- мәдени орталы- қтар Облыстағы ұлттық-мәдени орталықтарының жұмысын жандандыру, ұлттық мәдениет күн- дерін, конкурстар,көркемөнерпаздар байқаулары мен фестивалдарын, Қазақстан Республика- сы халықтарының тілдері күнін және басқа да атаулы мерекелерді өткізу жағдайында өңірді мекендеген барлық ұлттар мен ұлыстар өкілдерінің қатысуын қамтамасыз ету.
ниет, ақпарат жә- не қоғамдық Облыс әкімінің 1998 жылғы «15» қыркүйектегі №139 шешіміне қосымша Қызметтік қатынас қағаздары, ақпарат алмасулар, статистикалық, қаржылық және басқа да құжаттар мемлекеттік тілге қосымша шығынсыз көшірілетін АУДАНДАРДЫҢ ТІЗІМІ
1. Ақжайық ауданы
2. Жаңақала ауданы
3. Жәнібек ауданы
4. Қазталов ауданы
5. Қаратөбе ауданы
6. Сырым ауданы
7. Орда ауданы
Іс жүргізуді мемлекеттік тілге көшірудің ҮЛГІ КЕСТЕСІ 1999 жылдың 1 қаңтарынан
1. Тасқала ауданы
2. Шыңғырлау ауданы 2000 жылдың 1 қаңтарынан
1. Бөрлі ауданы 2001 жылдың 1 қаңтарынан
1. Зеленов ауданы
2. Теректі ауданы 2003 жылдың 1 қаңтарынан
1. Орал қаласы

На русском языке:
Батыс Қазақстан облысының әкімдігі Решение акима Западно- Акимат Западно-Казахстанской области Казахстанской области от 15 сентября 1998 года № 139.
Зарегистрировано Управлением юстиции Западно-Казахстанской области 3 февраля 2000 года №
196. Утратило силу постановлением акимата Западно- Казахстанской области от 3 апреля 2002 года № 78 О региональной комплексной программе развития государственного и других национальных языков в Западно-Казахстанской области на 1998- 2000г.г.
1. Региональную комплексную программу развития государственного и других национальных языков в Западно-Казахстанской области на 1998-2000 годы /приложение №1/, список районов с делопроизводством на государственном языке и график перевода делопроизводства на казахский язык остальных районов /приложение №2/ утвердить.
2. Областному финансовому управлению /Хамитов/ рассмотреть вопрос выделения необходимых бюджетных средств для осуществления намеченных в программе мероприятий.
3. Акимам города Уральска и районов, руководителям областных управлений и комитетов, учреждений и предприятий всех форм собственности, учебных заведений и общественных организаций в ближайшее время устранить имеющиеся в ходе выполнения Закона "О языках в Республике Казахстан"
недостатки, разработать план мероприятий по развитию государственного и других национальных языков, обеспечить их осуществление.
4. Акимам города и районов, областному управлению информации и общественного согласия ежегодно к 1 сентября информировать акима области о ходе реализации "Региональной комплексной программы развития государственного и других национальных языков в Западно-Казахстанской области на 1998-2000годы".
Аким области
К.Джакупов
Приложение N 1 к решению акима Западно-Казахстанской области №139 от 15 сентября 1998 г.
Комплексная программа развития государственного и других национальных языков в Западно- Казахстанской области на 1998-2000 годы Главная цель программы:
В соответствии с Конституцией Республики Казахстан, Концепцией языковой политики Республики Казахстан и Законом «О языках в Республике Казахстан» создание условий для приоритетного развития государственною языка и развития всех других языков в области. Программа функционирования и развития казахского языка как государственного, русского как официального языка и национальных языков в местах их компактного проживания в области состоит из нижеследующих мероприятий:
1. Функционирование государственного языка Исполнители Мероприятия Сро- ки ис- пол- нения Вести широкую целенаправленную разъяснительную работу по всем статьям Закона «О языках в Республике Казахстан»
по- сто- янно
Руководители представи- тельных и исполнитель- ных органов всех уров- ней, государственных и негосударственных пред- приятий и учреждений, средств массовой инфор- мации Главной задачей по выполнению этих мероприятий должно стать формирование усло- вий для использования государственного языка во всех сферах жизни.
Обеспечить всемерное расширение сферы функционирования казахского языка как го- сударственного во всех государственных учреждениях и организациях области, пред- приятий всех форм собственности Предприятия всех форм собственности, обще- ственные организации и учреждения В соответствии с Законом «О языках в Республике Казахстан» определить поэтапный перевод делопроизводства и всей деятельности органов государственной власти и госу- дарственного управления и общественных организаций.
В программе приложены примерный график перевода делопроизводства на государ- ственный язык и список районов, где без дополнительных затрат переводятся на госу- 1998г.
ней, предприятий и орга- низаций различных форм собственности.
дарственный язык деловая переписка, обмен информацией, статистические, финансо- вые и другие отчетности 1998- г.г.
В штатные расписания аппаратов администраций, учреждений, организаций и пред- приятий, где не имеют возможностей ведения документаций на государственном язы- ке из-за нехватки кадров, ввести за счет их собственных средств должности переводчи- ков и преподавателей по обучению государственному языку.
Руководители админи- страций, и учреждений и организаций, а также предприятий всех форм собственности По согласованию с министерствами и ведомствами подготовить систему мер мораль- ного и материального поощрения лиц неказахской национальности, овладевших госу- дарственным языком Руководители областных управлений, комитетов и отделов, предприятий и организаций Грамотно вести справочно- информационную работу на государственном языке на предприятиях АО "Облгаз”, “Жайык-теплоэнерго", “Оралэнерго”, занимающихся об- служиванием населения, и на транспорте пассажирских перевозок, аэропортах, речных портах, железнодорожных вокзалах и станциях, учреждениях связи.
Предприятия связи, же- лезной дороги, “Речфло- та”, автотранспорта, АО “Акжол”, “Облгаз”, «Оралэнерго», «Жайык- теплоэнерго», «Водока- нал»
Облуправления юстиции, внутренних дел, прокура- тура, суд.
Осуществить в правоохранительных органах ведение уголовных; гражданских и адми- нистративных дел на государственном языке и на языке обращения участника процес- са, в нотариальных конторах и учреждениях ЗАГСа при органах юстиции и органах вутренних дел создать государственную переводческую службу.
Дирекция областной теле- коммуникации.
В целях организации приема телеграмм на государственном языке во всех населенных пунктах обеспечить предприятия связи телеграфными аппаратами, электронно-пишу- щими машинами с казахским шрифтом, бланками конвертами, поздравительными от- крытками, заполняемыми на казахском языке.
Облуправление экономи- ки.
Оказать помощь учреждениям и организациям, предприятиям и учебным заведениям в приобретении пишущих машинок с казахским шрифтом компьютеров с программой на государственном языке.
В соответствии с требованиями закона о языках обеспечить выполнение визуальной информации в г. Уральске, районах, населенных пунктах, в учреждениях и на предпри- ятиях на государственном языке, оживить работу местных ономастических комиссий по упорядочению и систематизации топонимических наименований Ономастические комис- сии при областной, город- ской, районных админи- страциях; учреждения и предприятия.
Руководители учрежде- ний и предприятий В учреждениях и предприятиях всех форм собствености за счет их средств организо- вать кружки и курсы по изучению государственного языка и обеспечить их квалифици- рованными кадрами.
В соответствии с их возможностями организовать в высших и средних специальных учебных заведениях областного центра учебные центры и кабинеты обучения государ- ственному языку.
Областное управление об- разования, Западно-Ка- захстанский гуманитар- ный университет, педаго- гический колледж.
Расширить сеть средних общеобразовательных школ с казахским языком обучения и детских дошкольных учреждений с казахским языком воспитания, уделить в их про- граммах особое внимание на эстетическое воспитание, национальному искусству и по- полнить их квалифицированными педагогическими кадрами.
Облуправление образова- ния, Западно-Казахстан- ский гуманитарный уни- верситет, институт ис- кусств им. Даулеткерея.
ния, дирекции колле- джей, ректораты универ- ситетов и институтов В целях сохранения преемственности воспитания в профессионально-технических школах, средних специальных и высших учебных заведениях организовать подготовку специалистов казахского языка, в особенности педагогических кадров, умеющих вести преподавание казахского языка на уровне современных требований, открыть кружки и курсы обучения государственному языку в отделениях, где учебный процесс поводит- ся на русском языке.
Обеспечить выполнение требований 18 статьи Закона "О языках в Республике Казах- стан государственными и негосударственными электронными средствами массовой ин- формации, на страницах газет, через теле-радиоканалы продолжить программы, уроки изучения государственного языка, Облуправление информа- ции и общественного со- гласия, областные, город- ские, районные газеты, обл ТРК, негосударствен- ные средства массовой информации Областное управление культуры, областная биб- лиотека Развивая национальные искусство и традиции, музыкально-поэтическую культуру /ай- тыс,терме,пословицы и поговорки/ с учетом спроса и состава населения, регулярно снабжать библиотеки области литературой, учебниками,учебно- методическими посо- биями на казахском языке.
гласия, «Қазақтілі», НКЦ.
Создать все необходимые условия для оказания поддержки изучающим государствен- ный язык в первую очередь казахам, проявлять благожелательное отношение для пред- ставителей других национальностей, стремящихся глубоко овладеть государственным языком Наладить тесный контакт с казахской диаспорой, проживающей в приграничных тер- риториях с областью территориях Российской Федерации, оказать содействие в обеспе- чении их учебниками, учебно-методическими пособиями, художественной литерату- рой на казахском языке Областные управления образования, информа- гласия.
2. Использование русского языка как официального и развитие национальных языков на территории области ки ис- не- ния Обеспечить функционирование русского языка как официального на территории области наравне с государственным языком ян- но Представительные и исполнительные орга- ны всех уровней, предприятия всех форм собственности Добиться качественного проведения уроков русского языка в детских дошкольных учрежде- ниях и школах, где обучение и воспитание проводятся не на русском языке, подготовить преподавателей русского языка из числа местной молодежи.
Облуправление обра- зования, Западно-Ка- захстанский гумани- тарный университет, педколледж.
Систематизировать изучение русского языка в казахских отделениях всех высших и сред- них специальных учебных заведений и ввести эту дисциплину в учебные планы всех курсов Ректораты и директо- раты высших и сред- них специальных учебных заведений Открыть в детских дошкольных учреждениях, общеобразовательных школах в местах ком- пактного проживания национальных групп с учетом их пожеланий группы и классы, кроме того организовать для взрослых по их желанию кружки и курсы изучения родного языка, обеспечить их учебно-методическими пособиями Областные управле- ния образования, ин- формации и обще- ственного согласия, НКЦ Оживить работу областных национально- культурных центров, обеспечить участие предста- вителей всех наций и народностей, проживающих в регионе, при проведении националь- ных культур, конкурсов, смотров художественной самодеятельности и фестивалей, дня язы- ков народов Республики Казахстан и других знаменательных дат.
ния культуры, инфор- мации и общественно- го согласия,НКЦ Приложение N 2 к решению акима области №139 от «15» сентября 1998 года СПИСОК РАЙОНОВ, в которых без дополнительных затрат на государственный язык переводится служебная переписка, обмен информацией, статистическая, финансовая и другая учетная документация
1. Акжаикский район
2. Джангалинский район
3. Джаныбекский район
4. Казталовский район
5. Каратобинский район
6. Сырымский район
7. Урдинский район
ПРИМЕРНЫЙ ГРАФИК перевода делопроизводства на государственный язык с 1 января 1999 года
1. Таскалинский район
2. Чингирлауский район С 1 января 2000 года
1. Бурлинский район
С 1 января 2001 года
1. Зеленовский район
2. Теректинский район С 1 января 2003 года
1. город Уральск