Қазақша:
Қазақстан Республикасының Заңы 1999 жылғы 13 шілде № 420-I Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама Штаттарының арасындағы ядролық энергияны бейбіт пайдалану саласындағы ынтымақтастық жөніндегі келісімді бекіту туралы Вашингтонда 1997 жылғы 18 қарашада жасалған Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама Штаттарының арасындағы ядролық энергияны бейбіт пайдалану саласындағы ынтымақтастық жөніндегі келісім бекітілсін.
Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасы да, сондай-ақ Америка Құрама Штаттары да қатысушылары болып табылатын Ядролық қаруды таратпау жөнiндегi шарттан ("ЯҚТШ") туындайтын өздерiнiң тиiстi мiндеттемелерiн назарға ала отырып;
екi Тараптың арасында және басқа мемлекеттермен ЯҚТШ ережелерiн жалпыға ортақ сақтауды көтермелеуге және Кiрiспенің мақсаттары мен осы Шарттың барлық ережелерiн толық жүзеге асыруға бағытталған тығыз өзара iс- қимылды жүзеге асыруға деген өзiнің ниетiн тағы да растай отырып;
ядролық энергияны халықаралық даму мен бейбiт мақсаттарда пайдалану ЯҚТШ мақсаттарына қол жеткiзуге ең жоғары дәрежеде қызмет ететiн болатын уағдаластықтарға сәйкес жүруiне қол жеткiзуге деген өзiнің бекемдiгiн бiлдiре отырып;
Атом энергиясы жөнiндегi халықаралық агенттiктің ("МАГАТЭ")
мақсаттарын өзiнiң қолдайтындығын растай отырып;
МАГАТЭ кепiлдiктерi жүйесiнiң таратпаудың тиiмдi режимiн қолдауда орын айырбастамайтын рөл ойнайтындығын мойындай отырып;
Тараптардың әрбiрiнiң заңдық құқығындағы объектiлердi инспекциялауға қатысты Агенттiкке кепiлдiктердi тиiмдi және нәтижелi қолдану және мақсаттарға қол жеткiзу мүмкiндiгiн беру үшiн қажеттi қадамдар жасауға әзiрлiктi қоса алғанда, МАГАТЭ кепiлдiктерiн нығайтуға өзiнiң шешiмдiлiгiн бiлдiре отырып;
халықаралық стандарттарға сәйкес ядролық материалды тиiмдi есепке алуды, бақылауды және физикалық қорғауды қамтамасыз етудің маңыздылығын мойындай отырып;
ядролық энергияны бейбiт пайдалануды дамыту, пайдалану және бақылау жасау саласындағы ынтымақтастықты тiлей отырып; және ядролық энергияны бейбiт пайдалану жөнiндегi қызметтің ғаламдық қоршаған ортаны радиоактивтiк, химиялық және термальды ластаудан қорғау мүддесiнде қолданылуға тиiс екендiгiн назарға ала отырып;
төмендегi жөнiнде келiстi:
1-бап. Анықтамалар
Осы Келiсiмнің мақсаттары үшiн:
а) "Қосалқы материал" арнайы ядролық материалды өндiру немесе пайдалану процесiнің барысында өндiрiлген немесе процеске байланысты әсердiң нәтижесiнде өндiрiлген немесе радиоактивтi болған кез келген радиоактивтi материалды (арнайы ядролық материалдан басқа) бiлдiредi;
ә) "Компонент" Тараптардың келiсiмi бойынша оған осындай анықтама берiлген жабдықтың компонентiн немесе өзге затты бiлдiредi;
б) "Жаңғырту" уран бiр химиялық нысаннан басқасына жаңғыртылуы арқылы, мысалы, UF6-дан U02-ге немесе уран тотығынан металға байытылудан басқа, отын өндiру жүретiн ядролық отын циклiндегi қалыпты операциялардың кез келгенiн бiлдiредi;
в) "Пайдаланудан шығару" объектiнiң қызмет ету мерзiмiнiң аяғында қолданылған және объектiнi бұл ретте пайдаланудан шығаруды жүзеге асыратын жұмысшылардың денсаулығы мен қауiпсiздiгiн, және тұтастай алғанда халықты, сондай-ақ қоршаған ортаны тиiстi түрде қорғау қамтамасыз етiлетiндей етiп пайдаланылуын тоқтатуға бағытталған шараларды бiлдiредi. Бұл шараларға объектiнi жабу және техникалық қызмет көрсету мен байқау жалғастырылатын ядролық материалды, оны шексiз пайдалану мен орналасқан орнынан қабылданымды деңгейден асатын қалдықты радиоактивтi толық кетiргенге дейiн ең төменгi кетiру;
г) "Жабдық" негiзiнен плутоний немесе уран-233, не Тараптардың келiсуi бойынша осындай анықтама алған кез келген өнiмдi өндiру үшiн құрастырылған немесе пайдаланылған реактордан басқа, кез келген реакторды бiлдiредi;
д) "Жоғары байытылған уран" онда байытылуы кезiнде 235 изотопы 20 процентке жететiн немесе одан да асатын уранды бiлдiредi;
е) "Төмен байытылған уран" онда байытылуы кезiнде 235 изотопы 20 ж) "Сындық маңызды компонент" сезiмтал ядролық объектiнiң жұмыс iстеуi үшiн қажет кез келген компоненттi немесе компоненттер тобын бiлдіредi;
з) "Материал" негiзгi материалды, арнайы ядролық материалды, қосалқы материалды, радиоизотоптарды бiлдiредi, бұған Тараптардың келiсуi бойынша осындай анықтама алған қосалқы материал, материал-бәсеңдетушi, немесе кез келген басқа осы секiлдi зат кiрмейдi;
и) "Материал-бәсеңдетушi" жоғары жылдамдықтағы нейтрондарды бәсендету және одан әрi бөлшектену ықтималдылылығын өсiру үшiн реакторда пайдалануға жарамды ететiн тазалықтағы ауыр суды не графиттi, не бирилийдi, немесе Тараптардың келiсуi бойынша осындай айқындама алған осы секiлдi кез келген материалды бiлдiредi;
й) "Тараптар" Қазақстан Республикасының Үкiметi мен Америка Құрама Штаттарының Үкiметiн бiлдiредi;
к) "Бейбiт мақсаттарға" ғылыми зерттеулер, энергия өндiру, медицина, ауыл шаруашылығы және өнеркәсiп секiлдi салаларда ақпаратты, материалды, жабдықты және компоненттердi пайдалану кiредi, бiрақ бұған зерттеулер немесе кез келген ядролық жарылыс қондырғысын жасау мақсатында немесе кез келген әскери мақсатта оларды кез келген ядролық жарылыс қондырғысында пайдалану кiрмейдi;
л) "Тұлға" Тараптардың бiрiнің заңдық құқығы қолданылатын кез келген жеке немесе заңды тұлғаны білдiредi, бiрақ бұған осы Келiсiмнiң қатысушылары м) "Реактор" уранды, плутонийдi, торийдi немесе олардың кез келген қосылысын пайдалану арқылы өзiн-өзi қолдайтын тiзбектi бөлшектену реакциясы жүзеге асырылатын, ядролық қару немесе өзге ядролық жарылыс қондырғысынан басқа, кез келген құрылғыны бiлдiредi;
н) "Жабық деректер" 1) ядролық қаруды құрастыруға, өндiруге немесе пайдалануға, 2) арнайы ядролық материалды өндiруге немесе 3) энергияны өндiру кезiнде арнайы ядролық материалды пайдалануға қатысты кез келген деректi бiлдiредi, бiрақ оған Тараптардың бiрiнің иелiгiнде бар, оны бұл Тарап "жабық дерек" санатынан шығарған немесе құпиялылығын ашқан ақпарат кiрмейдi;
о) "Сезiмтал ядролық объект" негiзiнен уранды байыту, ядролық отынды өңдеу, ауыр суды өндiру немесе плутонийi бар ядролық отынға арналған немесе пайдаланылатын кез келген объектiнi бiлдiредi;
п) "Сезiмтал ядролық технология" жариялылық игiлiгi болып табылмайтын және кез келген сезiмтал ядролық объектiнi құрастырудың, әзiрлеудің, өндiрудің, пайдаланудың немесе техникалық қызмет көрсетудің өзектi элементi болып табылатын кез келген ақпаратты (жабдық немесе маңызды компонент болып табылатын ақпаратты қоса алғанда), не Тараптардың келiсуi бойынша осындай айқындама алуы мүмкiн өзiне осындай ақпаратты бiлдiредi;
р) "Негiзгi материал" мыналарды бiлдiредi: 1) уран, торий немесе Тараптардың келiсуi бойынша осындай айқындама алған кез келген басқа материал немесе 2) Тараптар олар туралы уақыт өте келе уағдаластыққа қол жеткiзетiн осындай шоғырлардағы жоғарыда аталған материалдардың бiрi немесе одан да көбi болатын рудалар;
с) "Арнайы ядролық материал" мынаны бiлдiредi: 1) плутоний, уран 233 немесе 235 изотобымен байытылған уран немесе Тараптардың келiсуi бойынша осындай айқындама алған кез келген басқа материал.
2-бап. Ынтымақтастықтың қамту аясы
1. Тараптар осы Келiсiмнiң және өздерi қатысушылары болып табылатын осындай жағдайда қолданылатын шарттарды, сондай-ақ ұлттық заңдардың, нормативтiк қағидалардың және лицензиялық талаптардың ережелерiне сәйкес ядролық энергияны бейбiт мақсатта пайдалану саласында ынтымақтасады.
2. Осы Келiсiмге сәйкес ақпаратты, материалды, жабдықты және компоненттердi беру Тараптардың арасында тiкелей немесе уәкiлеттiк берілген тұлғалар арқылы жүзеге асырыла алады; Мұндай берудi жүзеге асыру осы Келiсiмнiң ережелерiне сәйкес, сондай-ақ Тараптар келiсуi мүмкiн қосымша жағдайларда жүргiзiледi.
3-бап. Ақпаратты беру
1. Ядролық энергияны бейбiт мақсатта пайдалануға қатысты ақпарат беру нысанасы болуы мүмкiн. Ақпаратты беру, есептер құрастыру, деректер банкi мен компьютерлiк бағдарламалар жасау, конференциялар мен сапарларды ұйымдастыру, сондай-ақ объектiлерге қызметкерлердi iссапарға жiберудi қоса алғанда, түрлi әдiстермен жүзеге асырыла алады. Ынтымақтастық саласына мыналар кiредi, бiрақ мұнымен шектелмейдi:
а) Реакторларды әзiрлеу, құрастыру, құрылысын салу, iске қосу, техникалық қызмет көрсету және пайдалану, сондай-ақ реакторлардағы эксперименттер және оларды пайдалануды шығару;
б) Материалды физикалық және биологиялық зерттеулердi, медицинада, ауыл шаруашылығында және өнеркәсiпте пайдалану;
в) Отын циклiн ядролық отынмен орнықты жабдықтады және ядролық қалдықтарды басқарудың тиiстi әдiстемесiн қамтамасыз етуге көп тарапты ыңғайларды қоса алғанда, азаматтық халықты ядролық энергиямен жабдықтау саласында болашақтағы бейбiт мұқтаждықтарды қанағаттандыру жолдарын зерделеу үшiн пайдалану;
г) Кепiлдiктер мен материалдарды, жабдық пен компоненттердi физикалық қорғау;
д) Жоғарыда аталғанға байланысты денсаулықты қорғау, қауiпсiздiк пен қоршаған ортаның қорғалуын қамтамасыз ету аспектілерi; және е) Энергетика жөнiндегi ұлттық жоспарлардағы ядролық энергияның ойнауы мүмкiн рөлiн бағалау.
2. Осы Келiсiм Тараптардың өздерi қатысушылары болып табылатын тиiстi шарттардың, сондай-ақ олардың ұлттық заңдары мен нормативтiк қағидаларының жағдайлары бойынша беруге рұқсат етiлмейтiн қандай да болмасын кез келген ақпаратты беруiн талап етпейдi.
3. Осы Келiсiм үшiншi тараптарға жабық ақпаратты беруге жол бермейдi.
4. Осы Келiсiм сезiмтал ядролық технологияны, егер бұл тек осы Келiсiмге түзету енгiзу жолымен ескертiлмейтiн болса, оны беруге жол бермейдi.
4-бап. Материалды, жабдықты және компоненттерді беру
1. Материал, жабдық және компоненттер осы Келiсiмге қайшы келмейтiн мақсаттарға пайдалану үшiн берiлуi мүмкiн. Қазақстан Республикасына осы Келiсiмге сәйкес берiлген кез келген арнайы ядролық материал 4-тармақта көзделген жағдайлардан басқа ретте, төмен байытылған уран болады. Осы Келiсiм егер бұл осы Келiсiмге түзету енгiзу жолымен ескертiлмейтiн болса, сезiмтал ядролық объектiлер мен мұндай объектiлердiң сындық маңызды компоненттерiн беруге жол бермейдi.
2. Төмен байытылған уран реакторлық эксперименттерде және жаңғыртылуы үшiн реакторларда немесе Тараптардың арасында келiсiлуi мүмкiн өзге мақсаттар үшiн отын ретiнде пайдаланылуға берiле алады.
3. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн арнайы ядролық материалдың саны Тараптар өздерiнiң арасында келiсуi бойынша, мынадай мiндеттердiң: реакторлық эксперименттерде пайдалану немесе реакторларға жүктеме жасаудың; мұндай реакторлық эксперименттердi немесе реакторларды пайдалануды тиiмдi және үздiксiз жүргiзудiң; және Тараптардың арасында келiсiлген басқа мiндеттердiң кез келгенiн орындау үшiн қажет деп санайтын саннан ешқашан да аспауы тиiс.
4. Арнайы ядролық материалдың аз саны үлгiлер, эталондар, детекторлар, нысаналар ретiнде пайдалану үшiн, және Тараптардың арасында келiсiлген басқа мiндеттердi орындау үшiн берiлуi мүмкiн. Осы тармаққа сәйкес берудi жүзеге асыруға 3-тармақта көзделген сандық шектеулерге қолданылмайды.
5-бап. Сақтау және қайталама беру
1. Егер осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн немесе осындай түрде берiлетiн материалда немесе жабдықта пайдаланылатын, немесе оларды қолдана отырып плутоний, уран 233 және жоғары байытылған уран сәулеленген ядролық отында болмаса, онда олар Тараптардың арасында келiсiлген сақтау орындарында сақталады.
2. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн материал, жабдық пен компоненттер және кез келген осындай материалды немесе жабдықты қолдана отырып өндiрiлген кез келген арнайы ядролық материал бұған Тараптардың келiсiмi болған жағдайларды қоспағанда, оларды алуға өкiлеттiктерi жоқ тұлғаларға, немесе алушы Тараптың заңдық құқығындағы аумақтық шектерден тысқары әкетуге берiлмейдi.
6-бап. Қайта өңдеу және байыту
1. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн материал және осындай түрде берiлетiн материалда немесе жабдықта пайдаланылатын материал немесе осындай материалды немесе жабдықты қолдана отырып өндiрiлген материал Тараптардың келiсiмiнсiз өңдеуге жатпайды.
2. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн немесе осындай түрде берiлетiн материалда немесе жабдықта пайдаланылатын, немесе осындай материалды немесе жабдықты қолдана отырып өндiрiлген плутоний, уран 233, жоғары байытылған уран немесе сәулеленген негiзгi немесе арнайы ядролық материал бұған Тараптардың келiсiмi болған жағдайларды қоспағанда, сәулелену немесе одан әрi сәулеленуден басқа, олардың нысаны немесе болуын қозғайтын түрлендiруге жатпайды.
3. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн немесе осындай түрде берiлетiн кез келген жабдықта пайдаланылатын уран бұған Тараптардың келiсiмi болған жағдайларды қоспағанда, берiлгеннен кейiн байытылуға жатпайды.
7-бап. Физикалық қорғау
1. Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн негiзгi немесе арнайы ядролық материал мен жабдыққа пайдаланылатын, немесе осындай материалды немесе жабдықты қолдана отырып өндiрiлген арнайы ядролық материалға қатысты тиiстi түрдегi физикалық қорғау қамтамасыз етiледi.
2. Тараптар осы Келісiмге Қосымшада жазылған физикалық қорғаудың деңгейлерiне қатысты келiседi, олар осы Келiсiмге түзетулер енгiзусiз Тараптардың өзара келiсуi бойынша өзгертiлуi мүмкiн. Тараптар осы деңгейлерге сәйкес тиiстi түрдегi физикалық қорғау шараларын қолданады. Бұл шаралар ең аз дегенде INFCIRC I/225 МАГАТЭ құжатының қолданылып жүрген нұсқасымен Тараптардың арасында келiсiлiп ұсынылатын қорғауға салыстырмалы қорғауды қамтамасыз етедi.
3. Осы бапқа сәйкес қолданылатын физикалық қорғау шараларының бiрдейлiгi Тараптардың кез келгенi физикалық тиiстi қорғауды қамтамасыз ету үшiн қабылданатын шараларды қайта қараудың қажеттiлiгi туындауы мүмкiн деп санаған жағдайларда жүргiзiледi.
4. Тараптар бiр-бiрiне өздерiнiң аумағындағы немесе өздерiнiң заңдық құқығындағы немесе бақылауындағы шектерде ядролық материалды физикалық қорғаудың тиiстi түрде сақталуын қамтамасыз ету үшiн жауапкершiлiкте болатын, сондай-ақ осы Бап қолданылатын материалды рұқсатсыз пайдалану немесе жұмыс iстеу жағдайында оның зардаптарын жою және қалпына келтiру жөнiндегi операцияларды үйлестiруде жауапты болатын агенттiктер немесе ведомстволар туралы дипломатиялық арналар арқылы хабарлайтын болады. Тараптар сондай-ақ бiр-бiрiн дипломатиялық арналар бойынша аумақтық шекараларынан тысқары ядролық материалды көшiру мәселелерi бойынша өзара мүдденi бiлдiретiн басқа да мәселелер бойынша ынтымақтастықты жүзеге асыру мақсатында байланыстар жасау үшiн жауаптылар ретiнде тағайындалған өздерiнiң ұлттық агенттiктерiнiң қызметкерлерi туралы хабарландырады.
5. Осы Баптың ережелерi Тараптардың қызметiне ядролық салада орынсыз араласуды болдырмау және олардың ядролық бағдарламаларын экономикалық және қауiпсiз жүзеге асыруға қажеттi ұтымды әкiмшiлiк-шаруашылықтық басқару әдiстерiне сәйкес қамтамасыз етiлетiндей түрде жүзеге асырылады.
8-бап. Жарылыс құрылғыларында немесе әскери мақсаттарда қолданбау Осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн материал, жабдық немесе компоненттер, және осындай түрде берiлетiн кез келген материалда, жабдықта немесе компоненттерде пайдаланылатын, немесе осындай материалды, жабдықты немесе компоненттердi қолдана отырып өндiрiлген материал кез келген ядролық жарылыс құрылғысын зерттеу немесе игеру мақсатында немесе кез келген әскери мақсаттарда кез келген ядролық жарылыс қондырғысында пайдалануға жатпайды.
9-бап. Кепілдіктер
1. Осы Келісiмнің шеңберлерiндегi ынтымақтастық Қазақстан Республикасы аумағының кез келген жерiнде, оның заңдық құқығымен немесе оның бақылауымен жүзеге асырылатын ядролық саладағы барлық қызметке қатысты МАГАТЭ-нiң кепiлдiктерiн қолдануды талап етедi. ЯҚТШ Ш (4) Бабына сәйкес Кепiлдiктер туралы келiсiмдi жүзеге асыру осы талапты қанағаттандыру ретiнде қаралады.
2. Осы Келiсiмге сәйкес Қазақстан Республикасына берiлетiн негiзгi немесе арнайы ядролық материал, және осындай түрде берiлетiн материалда, жабдықта немесе компоненттерде пайдаланылатын, және осындай материалдарды, жабдықтарды және компоненттердi пайдалана отырып өндiрiлген кез келген негiзгi немесе арнайы ядролық материал Қазақстан мен МАГАТЭ-нiң арасындағы ЯҚТШ байланысты кепiлдiктердi қолдануға қатысты 1994 жылғы 26 шiлдеде қол қойылған және 1995 жылғы 19 маусымда күшiне енген Келiсiмге сәйкес кепiлдiктер беру туралы талаптарға жатады.
3. Осы Келiсiмге сәйкес Америка Құрама Штаттарына берiлетiн негiзгi немесе арнайы ядролық материал, және осындай түрде берiлетiн материалда, жабдықта немесе компоненттерде пайдаланылатын, және осындай материалдарды, жабдықтарды және компоненттердi пайдалана отырып өндiрiлген кез келген бастапқы немесе арнайы ядролық материал 1977 жылдың 18 қарашасында Венада жасалған және 1980 жылы 9 желтоқсанда күшiне енген.
10-бап. Бірнеше жеткізуші болған жағдайда ядролық материалдарға бақылау жасау Егер Тараптардың бiрiнiң басқа мемлекетпен немесе мемлекеттер тобымен арасындағы кез келген Келiсiм мұндай басқа мемлекетке немесе мемлекеттер тобына осы Келiсiмнiң қолданылуына жататын материалға, жабдыққа немесе компоненттерге қатысты 5 немесе 6-Баптарда көзделген бәрiне немесе кез келген құқықтарға балама құқықтарды бередi, Тараптар олардың бiрiнiң сұрау салуы бойынша кез келген мұндай құқықтарды жүзеге асыруды осындай басқа мемлекет немесе мемлекеттер тобы жүзеге асыратындай етiп уағдаласа алады.
11-бап. Ынтымақтастықты тоқтату
1. Егер осы Келiсiм күшiне енген соң кез келген уақытта Тараптардың бiрi:
А) 5, 6, 7, 8 немесе 9-баптардың ережелерiн сақтамаған; немесе В) МАГАТЭ-мен Кепiлдiктер туралы келiсiмнiң қолданысын тоқтатқан, жойған немесе елеулi түрде бұзған жағдайда, басқа Тарап осы Келiсiмнiң шеңберiндегi одан әрi ынтымақтастықты тоқтатуға және осы Келiсiмге сәйкес берiлген кез келген материалды, жабдық пен компоненттердi және оларды қолдана отырып өндiрiлген кез келген арнайы ядролық материалды қайтаруды талап етуге құқығы бар.
2. Егер осы Келiсiм күшiне енген соң кез келген уақытта Қазақстан Республикасының ядролық жарылыс құрылғысын детонациялау ниетi болған жағдайда, Америка Құрама Штаттары 1-тармақпен көзделген осыған ұқсас құқықтарға ие болады.
Егер осы Келiсiм күшiне енген соң кез келген уақытта Америка Құрама Штаттары осы Келiсiмге сәйкес берiлген ядролық материалдарды немесе ядролық материалды қолдана отырып өндiрiлген не болмаса осылайша берiлген құрал- жабдықты пайдалана отырып ядролық жарылыс құрылғысын детонациялау ниетi болған жағдайда Қазақстан Республикасы 1-тармақпен көзделген осыған ұқсас
3. Егер Тараптардың бiрi осы Бапта көзделген кез келген материалды, жабдық пен компоненттердi қайтып алу құқығын жүзеге асырған жағдайда, онда басқа Тараптың аумағынан мұндай материал, жабдық немесе компоненттер келтiрiлген соң, ол басқа Тарапқа олардың ағымдағы нарықтың құнының есебiнен өтем жасайды. Америка Құрама Штаттарында кепiлдiктердi қолдануға қатысты Америка Құрама Штаттары мен МАГАТЭ-нiң арасындағы Келiсiмнің қолданылуына жатады.
4. Егер Тараптардың бiрiне Келiсiмге сәйкес, 2-тармақта немесе 3-тармақта көзделгенiндей МАГАТЭ әлдебiр себеп бойынша кепiлдiктердi қолданбағаны немесе қолданбайтыны туралы куәландыратын жағдаяттар белгiлi болса, онда кепiлдiктердi қолданудың тиiмдiлiгi мен жүйелiлiгiн қамтамасыз ету мақсатында Тараптар консультациялар өткiзедi және дереу МАГАТЭ-мен немесе өздерiнiң арасында: МАГАТЭ-нің кепiлдiктерiн берудің принциптерi мен рәсiмдерiне сәйкес келетiн; олар ауыстыратын жүйе қамтамасыз етуi тиiс балама сенiмдiлiктi қамтамасыз ететiн; және 2 немесе 3-тармақтардың ережелерi талап ететiн қамту аясына сай келетiн уағдаластықтарды жасайды.
5. Тараптардың әрбiрi осы Бапта көзделген кепiлдiктердi қолдануға қолдау көрсету және жәрдемдесу үшiн қажеттi шараларды қабылдайды.
6. Тараптардың әрбiрi осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн негiзгi - және арнайы ядролық материалды, осындай түрде берiлетiн кез келген материалда, жабдықта немесе компоненттерде пайдаланылатын, немесе осындай түрде берiлетiн кез келген материалды, жабдықты немесе компоненттердi қолдана отырып өндiрiлген бастапқы және арнайы ядролық материалды есепке алу және бақылау жүйесiн құрады және оны жүргiзедi. Бұл жүйедегi қолданылатын рәсiмдер МАГАТЭ-нiң INFСIRС/153 құжатында (түзетiлген нұсқасы) баяндалған немесе Тараптармен келiсiлген осы құжаттың кез келген қайта қаралған нұсқасындағы рәсiмдермен салыстырмалы болуы тиiс.
7. Тараптардың бiрінің сұрау салуы бойынша басқа Тарап осы Келiсiмнің қолданылуына жататын сұралатын Тараптағы барлық материалдардың мәртебесi туралы сұраушы Тарапқа хабарлайды немесе МАГАТЭ оған хабарлау туралы рұқсат бередi.
8. Осы Баптың ережелерi мұнда Тараптың ядролық саладағы қызметiне кедергiлер, кiдiртулер жасамау немесе орынсыз араласуын болдырмауын және олардың ядролық бағдарламаларын экономикалық және қауiпсiз жүзеге асыруға қажеттi әкiмшiлiк-шаруашылық басқарудың ұтымды әдiстерiмен сәйкестiгiн қамтамасыз ететiндей түрде жүзеге асырылады.
12-бап. Консультациялар және қоршаған ортаны қорғау
1. Тараптар Тараптардың бiрiнiң сұрау салуымен осы Келiсiмдi жүзеге асыру және ядролық энергияны бейбiт пайдалану саласындағы ынтымақтастықты одан әрi дамыту мәселелерi бойынша консультациялар жүргiзуге мiндеттенедi.
2. Тараптар осы Келiсiмнің шеңберiндегi қызметке қатысты, осындай қызметтiң халықаралық экологиялық зардаптарын анықтауға бағытталған консультациялар жүргiзедi және қоршаған ортаны осы Келiсiмнiң шеңберiнде ядролық саладағы бейбiт қызметтің салдарынан туындайтын радиоактивтi, химиялық немесе термальды ластанудан халықаралық ауқымда қорғау саласында ынтымақтасады, сондай-ақ денсаулықты қорғау және экологиялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудiң аралас саласындағы ынтымақтастықты жүзеге асырады.
13-бап. Дауларды реттеу Осы Келiсiмнiң ережелерiн түсiндiру немесе жүзеге асыру мәселелерi бойынша кез келген дау осы дауды реттеу мақсатында Тараптардың дереу жүргiзiлетiн келiссөздерiнің нысанасы болады.
14-бап. Күшіне енуі және қолданылу мерзімі
1. Осы Келiсiм Тараптар осы Келiсiмнің күшiне енуi үшiн қажеттi барлық ұлттық талаптардың орындалуы туралы хабарламамен дипломатиялық ноталармен алмасқан күнi күшiне енедi.
2. Осы Келiсiм 30 жыл бойы күшiнде болады. Бұл мерзiм Тараптардың Келiсiмi бойынша және олардың қоятын тиiстi талаптарына сәйкес ұзақтығы белгiленетiн қосымша уақыт кезеңiне ұзартылуы мүмкiн. Келiсiмнiң қолданылуы Тараптардың бiрiнiң кез келген уақытта басқа тарапқа Келiсiмнiң қолданылуы Тараптардың бiрiнiң кез келген уақытта басқа тарапқа Келiсiмнiң көзделген тоқтатылуына дейiн бiр жыл бұрын жазбаша хабарлама беруi бойынша тоқтатылуы мүмкiн.
3. Осы Келiсiмнің қолданылуының тоқтатылуына немесе мерзiмнiң өтуiне немесе қандай да болмасын себеп бойынша осы Келiсiмнің шеңберiндегi ынтымақтастықтың кез келген тоқтатылуына қарамастан 5, 6, 7, 8, 9 және 11- баптар осы Баптардың қолданылуының күшi жүретiн кез келген материал, жабдық немесе компоненттер әзiрге тиiстi Тарап мемлекетiнің аумағында немесе оның заңдық құқығына немесе бақылауына жататын кез келген нүктеде қалғанға дейiн немесе Тараптардың арасында әзiрге кепiлдiктер аясына жататын ядролық саладағы кез келген қызмет үшiн мұндай материал, жабдық немесе компоненттер жарамдылығын жоғалтқаны туралы келісiмге қол жеткiзiлгенге дейiн күшiнде болады.
Вашингтон қаласында, Колумбия округi, 1997 жылғы "18" қарашада екi дана болып, әрқайсысы қазақ және ағылшын тiлдерiнде жасалды және барлық мәтiн бiрдей күшке ие.
Осы Келісiмнiң ережелерiн түсiндiруде келiспеушiлiктер болған жағдайда Тараптар ағылшын тiлiндегi мәтiндi басшылыққа алатын болады.
Қазақстан Республикасы Америка Құрама үшін Штаттары үшін Қосымша 7-Баптың 2-тармағына сәйкес құзыреттi ұлттық өкiметтер берiлiп отырған кестеде көрсетілген материалдарды пайдалануға, сақтауға және тасымалдауға қатысты қамтамасыз етілетiн физикалық қорғаудың келiсiлген деңгейлерiне мынадай ең төменгi қорғау өлшемдерi кiредi:
III санат
Орындарды пайдалану және сақтау, оған қол жеткiзу бақыланады.
Арнайы сақтандыру шараларын сақтай отырып, оның iшiнде жiберушi Тараптың, алушы Тараптың және тасымалдаушының арасында алдын ала уағдаластық, сондай-ақ тиiсiнше берушi мемлекет пен алушы мемлекеттiң заңдық құқығына және реттеушi нормативтерiнiң қолдануына жататын құрылымдардың арасында алдын ала келiсiм жасай отырып тасымалдау, мұның үстiне тасымалдау халықаралық сипатта болса, келiсiмде тасымалдау үшiн жауапты берудiң уақыты, орны және рәсiмдерi көрсетiледi.
ІІ санат
Бақыланатын қорғалынған орынға қол жеткiзуде пайдалану мен сақтау, яғни тиiстi бақылаудағы кiру/шығу пункттерiнiң саны шектелген физикалық кедергiлермен қоршалған күзет қызметкерiнiң немесе электронды қондырғылардың ұдайы байқауындағы орында немесе физикалық қорғаудың баламалы деңгейi қамтамасыз етiлген орында пайдалану мен сақтау.
Арнайы сақтандыру шараларын сақтай отырып, оның iшiнде жiберушi Тараптың, алушы Тараптың және тасымалдаушының арасында алдын ала уағдаластық, сондай-ақ тиiсiнше берушi мемлекет пен алушы мемлекеттiң заңдық құқығына және реттеушi нормативтерiнiң қолдануына жататын құрылымдардың арасында алдын ала келiсiм жасай отырып тасымалдау, мұның үстiне тасымалдау халықаралық сипатта болса, келiсiмде тасымалдау үшiн жауапты берудің уақыты, I санат Осы санатқа жататын қорғау рұқсат етiлмеген пайдалануды болдырмауға арналған жоғары сенiмдiлiк жүйелерiнiң көмегiмен жүзеге асырылады және де бұл мiндет мынадай түрде шешiлетiн болады:
Жоғары қорғалым дәрежесi бар орында, яғни жоғарыда аталған II санатқа жататын айқындауға сәйкес қорғалынатын орында пайдалану мен сақтау; бұдан басқа бұл орынға қол жеткiзу қосымша шектеулермен байланыстырылады және сенiмге лайықты деп танылған адамдарға ғана берiледi. Мұның үстiне бұл орын тиiстi назар аудару күштерiмен тiкелей байланысты қолдайтын күзет қызметкерлерiнiң байқауында болады. Осы контексте қабылданатын нақты шаралардың мақсатында кез келген шабуылды, рұқсат етiлмеген қол жеткiзудi немесе материалды рұқсат етiлмеген әкетудi табу мен болдырмау болуға тиiс.
Жоғарыда аталған осы секiлдi шаралардың II және III санаттарына қатысты материалдарды тасымалдау кезiнде қолданылатын жоғарыда аталған шараларға ұқсас арнайы сақтандыру шараларын қолдана отырып тасымалдау, бұдан басқа тасымалдау iлесiп жүрушi адамдардың тарапынан ұдайы бақылауында және тиiстi назар аудару күштерiмен тiкелей байланысты қамтамасыз ететiн жағдайында жүзеге асырады.
Келісілген жазба
Қазақстан Республикасы мен Америка Құрама Штаттарының арасындағы ядролық энергияны бейбiт пайдалану саласындағы ынтымақтастық туралы бұл күндерi қол қойылған Келiсiмдi ("Келiсiм") жасау туралы келiссөздердің барысында Келiсiмнiң ажырамас бөлiгi болып табылатын мынадай уағдаластықтарға қол жеткiзiлдi.
Келiсiмнің қамту аясы Бiр Тарап мемлекетiнiң аумағынан басқа Тарап мемлекетiнің аумағына тiкелей де, сондай-ақ үшiншi ел арқылы көшiрiлетiн материал, жабдық пен компоненттер Келiсiмге сәйкес алушы - Тараптың тиiстi мемлекеттiк органы берушi - Тараптың тиiстi мемлекеттiк органына мұндай материалға, жабдыққа, компоненттерге Келiсiмнің күшi жүретiндiгiн растайтын болғанда ғана көшiрiлген болып саналады.
5 және 6-Баптарда көзделген Келiсiмге сәйкес берiлетiн және келiсiмге сәйкес берiлген жабдықта пайдаланылмаған және мұндайды қолданып өндiрiлген арнайы ядролық материалды, қолдана отырып өндiрiлген арнайы ядролық материалға қатысты құқықтарды жүзеге асыру үшiн мұндай құқықтар практикада осындай түрде пайдаланылатын материалдың жалпы санына арнайы ядролық материалды өндiруге пайдаланылған, берiлетiн материалдың ара қатынасын бiлдiретiн өндiрiлген арнайы ядролық материалдың сайма-сайлығына қолданылады; бұл кейiнгi толқындарына да жатады.
Кепiлдiктер
Егер Тараптардың бiрiне егер 9-баптың 4-тармағында айтылған жағдаяттар белгiлi болған жағдайда, оған мына төмендегi құқықтар берiледi, олар егер екi Тарап мұндай құқықтарды жүзеге асыруға деген сұраныс 9-баптың 4-тармағына сәйкес қол жеткiзiлген уағдаластықтардың шегiнде МАГАТЭ-нiң есебiнен қанағаттандырылатындығы туралы келiскен жағдайда тоқтатыла тұрады.
1/ Келiсiмге сәйкес берiлетiн кез келген жабдықтың құрастырмасының жобасын немесе осындай түрде берiлетiн материалды пайдалану, өндiру, өңдеу немесе сақтау, немесе осындай материалдарды немесе жабдықты немесе оларды қолдана отырып өндiрiлген осындай материалдарда немесе жабдықта пайдаланылатын кез келген арнайы ядролық материалды дер кезiнде қарауға арналған құқық;
2/ осы Келiсiмге сәйкес берiлетiн материалдың және осындай түрде берiлген кез келген материалда, жабдықта немесе компоненттерде пайдаланылған немесе арнайы ядролық материалды есепке алуды қамтамасыз етуге жәрдемдесу мақсатында құжаттар мен тиiстi есептердi жүргiзудi және ұсынуды талап ету құқығы; және 3/ басқа Тараппен консультациялар негiзiнде 2-тармақта айтылған материал бойынша есептiлiк үшiн, 1-тармақта айтылған кез келген жабдықты немесе объектiнi инспекциялау үшiн және осындай материал бойынша есептiлiк үшiн қажет деп танылуы мүмкiн кез келген құрылғыны орнату және кез келген тәуелсiз өлшемдердi жүргiзу үшiн қажет барлық орындар мен деректерге қол жеткiзе алатын қызметкердi тағайындау құқығы. Тараптардың бiрiнiң тиiстi сұрау салуы бойынша мұндай қызметкер басқа Тарап тағайындаған қызметкермен қоса iлеседi.
үшін Штаттары үшін

На русском языке:
Закон Республики Казахстан от 13 июля 1999 года № 420-I О ратификации Соглашения между Республикой Казахстан и Соединенными Штатами Америки о сотрудничестве в области мирного использования ядерной энергии Ратифицировать Соглашение между Республикой Казахстан и Соединенными Штатами Америки о сотрудничестве в области мирного использования ядерной энергии, совершенное в Вашингтоне 18 ноября 1997 года.
Президент
Республики Казахстан
Примечание. Текст международного Соглашения, прилагаемый к нормативному правовому акту, не является официальным.
Официально заверенную копию международного Соглашения РК на языках заключения можно получить в Министерстве иностранных дел РК, ответственном за регистрацию, учет и хранение международных Соглашений РК Соглашение между Республикой Казахстан и Соединенными Штатами Америки о сотрудничестве в области мирного использования атомной энергии Республика Казахстан и Соединенные Штаты Америки;
вновь подтверждая свою поддержку укрепления мер по нераспространению ядерного оружия в глобальном масштабе;
принимая во внимание свои соответствующие обязательства, вытекающие из Договора о нераспространении ядерного оружия ("ДНЯО"), участниками которого являются как Республика Казахстан, так и Соединенные Штаты Америки;
вновь подтверждая свое намерение осуществлять тесное взаимодействие между двумя Сторонами и с другими государствами, направленное на поощрение всеобщего соблюдения положений ДНЯО и полное осуществление целей Преамбулы и всех положений этого Договора;
вновь выражая свою решимость добиваться, чтобы международное развитие и использование ядерной энергии в мирных целях проходило согласно договоренностям, которые будут в максимальной степени служить достижению целей ДНЯО;
подтверждая свою поддержку целей Международного агентства по атомной энергии ("МАГАТЭ");
признавая, что система гарантий МАГАТЭ играет незаменимую роль в поддержании эффективного режима нераспространения;
выражая свою решимость укреплять гарантии МАГАТЭ, включая готовность предпринимать необходимые шаги для того, чтобы предоставить Агентству возможность эффективно и результативно применять гарантии и достигать целей в отношении инспектирования объектов под юрисдикцией каждой из Сторон;
признавая важность обеспечения эффективного учета, контроля и физической защиты ядерного материала в соответствии с международными стандартами;
желая сотрудничать в области развития, использования и контроля мирного использования ядерной энергии; и принимая во внимание, что деятельность по мирному использованию ядерной энергии должна предприниматься в интересах защиты глобальной окружающей среды от радиоактивного, химического и термального загрязнения;
согласились о нижеследующем:
Статья 1. Определения Для целей настоящего Соглашения:
А) "Побочный материал" означает любой радиоактивный материал (кроме специального ядерного материала), который был произведен или стал радиоактивным в результате воздействия радиации, связанного с процессом производства или использования специального ядерного материала;
В) "Компонент" означает компонент оборудования или иной предмет, которому было дано такое определение по согласованию Сторон;
С) "Преобразование" означает любую из нормальных операций в ядерном топливном цикле, предшествующую производству топлива, за исключением обогащения, посредством которой уран преобразуется из одной химической формы в другую, например, из UF6 в UO 2 или из окиси урана в металл;
D) "Вывод из эксплуатации" означает меры, предпринятые в конце срока службы объекта и направленные на прекращение использования объекта таким образом, чтобы при этом была обеспечена адекватная защита здоровья и безопасности персонала, осуществляющего вывод из эксплуатации, и населения в целом, а также окружающей среды. Эти меры могут включать закрытие объекта и минимальное удаление ядерного материала, которому сопутствует продолжение технического обслуживания и наблюдения, вплоть до полного удаления остаточной радиоактивности, превышающей уровни, приемлемые в случае неограниченного использования и места, где он расположен;
Е) "Оборудование" означает любой реактор кроме реактора, который был сконструирован или использовался, в основном, для выработки плутония или урана-233, либо любого другого продукта, получившего такое определение по согласованию Сторон;
F) "Высокообогащенный уран" означает уран, обогащенный по изотопу 235 20 процентов или более;
G) "Низкообогащенный уран" означает уран, обогащенный по изотопу 235 менее 20 процентов;
Н) "Критически важный компонент" означает любой компонент или группу компонентов, необходимых для функционирования чувствительного ядерного объекта;
I) "Материал" означает исходный материал, специальный ядерный материал, побочный материал, радиоизотопы, за исключением побочного материала, материал-замедлитель, или любое другое подобное вещество, получившее такое определение по согласованию Сторон;
J) "Материал-замедлитель" означает тяжелую воду либо графит, либо бериллий, обладающие чистотой, которая делает их пригодными для использования в реакторе для замедления быстрых нейтронов и увеличения вероятности дальнейшего деления, или любой другой подобный материал, получивший такое определение по согласованию Сторон;
К) "Стороны" означает Республику Казахстан и Соединенные Штаты L) "Мирные цели" включает использование информации, материала, оборудования и компонентов в таких областях, как научные исследования, выработка энергии, медицина, сельское хозяйство и промышленность, но не включает использование в любом ядерном взрывном устройстве, в целях исследований или разработки любого ядерного взрывного устройства или в любых военных целях;
М) "Лицо" означает любое физическое или юридическое лицо, подпадающее под юрисдикцию одной из Сторон, но не включает участников настоящего Соглашения;
N) "Реактор" означает любое устройство, кроме ядерного оружия или иного ядерного взрывного устройства, в котором, посредством использования урана, плутония, тория или любого их сочетания, осуществляется самоподдерживающаяся цепная реакция деления;
О) "Закрытая информация" означает любую информацию, относящуюся к
1) конструкции, производству или использованию ядерного оружия;
2) производству специального ядерного материала; или
3) использованию специального ядерного материала при выработке энергии, но не включает информацию, находящуюся в распоряжении одной из Сторон, которую эта Сторона рассекретила или исключила из категории "закрытой информации";
Р) "Чувствительный ядерный объект" означает любой объект, предназначенный или используемый, в основном, для обогащения урана, переработки ядерного топлива, производства тяжелой воды или ядерного топлива, содержащего плутоний;
Q) "Чувствительная ядерная технология" означает любую информацию (включая информацию, являющуюся неотъемлемой частью оборудования или важного компонента), которая не является достоянием гласности и которая является важной для проектирования, изготовления, производства, эксплуатации или технического обслуживания любого чувствительного ядерного объекта, или другую информацию, которая может получить такое определение по R) "Исходный материал" означает:
1) уран, торий или любой другой материал, получивший такое определение по согласованию Сторон; или
2) руды, содержащие один или более из вышеупомянутых материалов в таких концентрациях, о которых Стороны могут время от времени достигать договоренности;
S) "Специальный ядерный материал" означает:
1) плутоний, уран-233 или уран, обогащенный изотопом 235; или
2) любой другой материал, получивший такое определение по согласованию Сторон.
Статья 2. Сфера охвата сотрудничества
1. Стороны сотрудничают в сфере использования ядерной энергии в мирных целях в соответствии с положениями настоящего Соглашения и применимых к такой ситуации договоров, участниками которых они являются, а также национальных законов, нормативных правил и лицензионных требований.
2. Передача информации, материала, оборудования и компонентов в соответствии с настоящим Соглашением может осуществляться непосредственно между Сторонами или через уполномоченных лиц. Осуществление такой передачи производится в соответствии с положениями настоящего Соглашения, а также дополнительных условий, которые могут быть согласованы Сторонами.
Статья 3. Передача информации
1. Информация, касающаяся использования ядерной энергии в мирных целях, может быть предметом передачи. Передача информации может осуществляться различными методами, включая составление отчетов, создание банков данных и компьютерных программ, организацию конференций и визитов, а также откомандирование персонала на объекты. Области сотрудничества включают, но не ограничиваются следующим:
А) Разработка, конструирование, строительство, эксплуатация, техническое обслуживание и использование реакторов, а также эксперименты на реакторах и выведение их из эксплуатации;
В) Использование материала в физических и биологических исследованиях, медицине, сельском хозяйстве и промышленности;
С) Изучение топливных циклов для нахождения путей удовлетворения будущих мировых нужд в области обеспечения гражданского населения ядерной энергией, включая многосторонние подходы к обеспечению устойчивого снабжения ядерным топливом и соответствующие методы по управлению ядерными отходами;
D) Гарантии и физическая защита материалов, оборудования и компонентов;
Е) Аспекты охраны здоровья, обеспечения безопасности и защиты окружающей среды, связанные с упомянутым выше; и F) Оценка роли, которую может играть ядерная энергия в национальных планах по энергетике.
2. Настоящее Соглашение не требует, чтобы Стороны передавали какую- либо информацию, передача которой не разрешается по условиям соответствующих договоров, участниками которых они являются, а также их национальных законов и нормативных правил.
3. Настоящее Соглашение не допускает передачу закрытой информации.
4. Настоящее Соглашение не допускает передачу чувствительной ядерной технологии, если только это не будет оговорено путем внесения поправки в настоящее Соглашение.
Статья 4. Передача материалов, оборудования и компонентов
1. Материал, оборудование и компоненты могут передаваться для использования в целях, не противоречащих настоящему Соглашению. Любой специальный ядерный материал, переданный Республике Казахстан согласно настоящему Соглашению, будет представлять собой низкообогащенный уран, кроме случаев, предусмотренных в пункте 4. Настоящее Соглашение не допускает передачу чувствительных ядерных объектов и критически важных компонентов таких объектов, если только это не будет оговорено путем внесения поправки в
2. Низкообогащенный уран может передаваться для использования в качестве топлива в реакторных экспериментах и реакторах для преобразования или производства или для иных целей, которые могут быть согласованы между Сторонами.
3. Количество специального ядерного материала, передаваемого согласно настоящему Соглашению, никогда не должно превышать количество, которое Стороны, по согласованию между ними, считают необходимым для выполнения любой из следующих задач: использования в реакторных экспериментах или загрузке реакторов; эффективного и непрерывного проведения таких реакторных экспериментов или эксплуатации реакторов; и выполнение других задач, согласованных между Сторонами.
4. Небольшие количества специального ядерного материала могут передаваться для использования в качестве образцов, эталонов, детекторов, мишеней и для выполнения других задач, согласованных между Сторонами. На осуществление передач согласно настоящему пункту не распространяются количественные ограничения, предусмотренные в пункте 3.
Статья 5. Хранение и повторная передача
1. Если плутоний, уран-233 и высокообогащенный уран, передаваемые согласно настоящему Соглашению или используемые в материале или оборудовании, передаваемых таким образом, или произведенные с их применением, не содержатся в облученном ядерном топливе, то они должны передаваться на хранение только в установку, согласованную Сторонами.
2. Материал, оборудование и компоненты, передаваемые в соответствии с настоящим Соглашением, и любой специальный ядерный материал, произведенный с применением любого такого материала или оборудования, не передаются лицам, у которых нет полномочий на их получение, или за пределы территориальной юрисдикции Стороны-получателя, за исключением случаев, когда на то имеется согласие Сторон.
Статья 6. Переработка и обогащение
1. Материал, передаваемый в соответствии с настоящим Соглашением, и материал, используемый в материале или оборудовании, передаваемых таким образом, или произведенный с применением такого материала или оборудования, не подлежит переработке без согласия Сторон.
2. Плутоний, уран-233, высокообогащенный уран и облученный исходный или специальный ядерный материал, передаваемые в соответствии с настоящим Соглашением или используемые в материале или оборудовании, передаваемых таким образом, или произведенные с применением такого материала или оборудования, не подлежат модификации, затрагивающей их форму или содержание, кроме облучения или дальнейшего облучения, за исключением случаев, когда на то имеется согласие Сторон.
3. Уран, передаваемый в соответствии с настоящим Соглашением или используемый в любом оборудовании, передаваемом таким образом, не подлежит обогащению после передачи, за исключением случаев, когда на то имеется согласие Сторон.
Статья 7. Физическая защита
1. В отношении исходного или специального ядерного материала и оборудования, передаваемых в соответствии с настоящим Соглашением, и специального ядерного материала, используемого в материале или оборудовании, передаваемых таким образом или произведенного с применением такого материала или оборудования, обеспечивается надлежащая физическая защита.
2. Стороны соглашаются в отношении уровней применения физической защиты, изложенных в Приложении к настоящему Соглашению, которые могут быть изменены по взаимному согласию Сторон без внесения поправок в настоящее Соглашение. Стороны принимают надлежащие меры физической защиты в соответствии с этими уровнями. Эти меры, как минимум, обеспечивают защиту, сравнимую с защитой, рекомендуемой согласованным между Сторонами действующим вариантом Документа МАГАТЭ INFСIRС/225.
3. Адекватность мер физической защиты, предпринимаемых в соответствии с настоящей статьей, становится предметом рассмотрения и консультаций Сторон, причем такие рассмотрения и консультации проводятся время от времени и в тех случаях, когда любая из Сторон считает, что может возникнуть необходимость пересмотра мер, принимаемых для обеспечения надлежащей физической защиты.
4. Стороны будут информировать друг друга по дипломатическим каналам о тех агентствах или ведомствах, которые несут ответственность за обеспечение надлежащего соблюдения уровней физической защиты ядерного материала на их территории или в пределах их юрисдикции или контроля, а также несут ответственность за координацию операций по ликвидации последствий и восстановлению в случае несанкционированного использования или обращения с материалом, на который распространяется настоящая Статья. Стороны также будут информировать друг друга по дипломатическим каналам о сотрудниках их национальных агентств, назначенных в качестве ответственных за контакты, с целью осуществления сотрудничества по вопросам перемещения ядерного материала за пределы территориальных границ и по другим вопросам, представляющим взаимный интерес.
5. Положения настоящей Статьи реализуются таким образом, чтобы избежать при этом неправомерного вмешательства в деятельность Сторон в ядерной области и обеспечить соответствие с рациональными методами административно-хозяйственного управления, необходимыми для экономичной и безопасной реализации их ядерных программ.
Статья 8. Неприменение во взрывных устройствах или в военных целях Материал, оборудование и компоненты, передаваемые в соответствии с настоящим Соглашением, и материал, используемый в любом материале, оборудовании или компонентах, передаваемых таким образом, или произведенные с применением таких материалов, оборудования или компонентов, не подлежат использованию в любом ядерном взрывном устройстве, в целях исследований или разработки любого ядерного взрывного устройства или в любых военных целях.
Статья 9. Гарантии
1. Сотрудничество в рамках настоящего Соглашения требует применения гарантий МАГАТЭ по отношению ко всей деятельности в ядерной области, осуществляемой в любом месте на территории Республики Казахстан, под его юрисдикцией или под его контролем. Осуществление Соглашения о гарантиях в соответствии со Статьей III (4) ДНЯО рассматривается как удовлетворяющее этому требованию.
2. Исходный или специальный ядерный материал, передаваемый Республике Казахстан в соответствии с настоящим Соглашением, и любой исходный или специальный ядерный материал, используемый в материале, оборудовании или компонентах, передаваемых таким образом, или произведенный с применением таких материалов, оборудования или компонентов, подпадает под требования о предоставлении гарантий в соответствии с подписанным 26 июля 1994 года и вступившим в силу 19 июня 1995 года Соглашением между Республикой Казахстан и МАГАТЭ относительно применения гарантий в связи с ДНЯО.
3. Исходный или специальный ядерный материал, передаваемый Соединенным Штатам Америки в соответствии с настоящим Соглашением, и любой исходный или специальный ядерный материал, используемый в материале, оборудовании или компонентах, передаваемых таким образом, или произведенный с применением таких материалов и оборудования или компонентов, подпадает под действие Соглашения между Соединенными Штатами Америки и МАГАТЭ относительно применения гарантий в Соединенных Штатах Америки, совершенного в Вене 18 ноября 1977 года и вступившего в силу 9 декабря 1980 года.
4. Если одной из Сторон станут известны обстоятельства, свидетельствующие о том, что МАГАТЭ по какой-либо причине не применяет или не будет применять гарантии в соответствии с Соглашением, как это предусмотрено в пункте 2 или пункте 3, то в целях обеспечения эффективности и последовательности применения гарантий Стороны проводят консультации и незамедлительно заключают с МАГАТЭ или между собой договоренности, которые: соответствуют принципам и процедурам предоставления гарантий МАГАТЭ; обеспечивают уверенность, эквивалентную уверенности, которую должна была бы обеспечить система, которую они заменяют; и соответствуют сфере охвата, требуемой положениями пункта 2 или 3.
5. Каждая из Сторон принимает меры, необходимые для оказания поддержки и содействия применению гарантий, предусмотренных настоящей Статьей.
6. Каждая из Сторон учреждает и ведет систему учета и контроля исходного и специального ядерного материала, передаваемого в соответствии с настоящим Соглашением, и исходного и специального ядерного материала, используемого в любом материале, оборудовании или компонентах, передаваемых таким образом, или произведенного с применением любого материала, оборудования или компонентов, передаваемых таким образом. Процедуры, применяемые в этой системе, должны быть сравнимы с процедурами, изложенными в документе МАГАТЭ INFСIRС/153 (исправленный вариант) или в любом пересмотренном варианте этого документа, согласованном Сторонами.
7. По запросу одной из Сторон другая Сторона информирует или разрешает МАГАТЭ проинформировать запрашивающую Сторону о статусе всех находящихся у запрашиваемой Стороны материалов, подпадающих под действие настоящего Соглашения.
8. Положения настоящей Статьи осуществляются таким образом, чтобы избежать при этом создания препятствий, задержек или неправомерного вмешательства в деятельность Сторон в ядерной области и обеспечить соответствие с рациональными методами административно-хозяйственного управления, необходимыми для экономичной и безопасной реализации их ядерных программ.
Статья 10. Контроль над ядерными материалами в случае наличия нескольких поставщиков В случае, если любое Соглашение между одной из Сторон и другим государством или группой государств предоставляет такому другому государству или группе государств права, эквивалентные всем или любым правам, предусмотренным Статьей 5 или 6, в отношении материала, оборудования или компонентов, подпадающих под действие настоящего Соглашения, Стороны могут по запросу одной из Сторон договориться, что реализация любых таких прав будет осуществляться таким другим государством или группой государств.
Статья 11. Прекращение сотрудничества
1. В случае, если в любое время после вступления в силу настоящего Соглашения одна из Сторон:
А) не соблюдает положения Статей 5, 6, 7, 8 или 9; или В) прекращает действие, аннулирует или существенно нарушает Соглашение о гарантиях с МАГАТЭ;
другая Сторона имеет право прекратить дальнейшее сотрудничество в рамках настоящего Соглашения и потребовать возвращения любого материала, оборудования и компонентов, переданных в соответствии с настоящим Соглашением, и любого специального ядерного материала, произведенного с их применением.
2. В случае, если в любое время после вступления в силу настоящего Соглашения Республика Казахстан детонирует ядерное взрывное устройство, Соединенные Штаты Америки получают права, аналогичные предусмотренным в пункте 1.
В случае, если в любое время после вступления в силу настоящего Соглашения Соединенные Штаты Америки детонирует ядерное взрывное устройство, используя ядерные материалы, переданные в соответствии с настоящим Соглашением, или произведенные с применением ядерного материала или оборудования переданных таким образом, Республика Казахстан получает права, аналогичные предусмотренным в пункте 1.
3. В случае, если одна из Сторон осуществляет предусмотренное настоящей Статьей право потребовать возвращения любого материала, оборудования или компонентов, то после удаления с территории государства другой Стороны такого материала, оборудования или компонентов, она компенсирует их стоимость другой Стороне по текущей рыночной стоимости.
Статья 12. Консультации и защита окружающей среды
1. Стороны обязуются проводить по запросу одной из Сторон консультации по вопросам осуществления настоящего Соглашения и развития дальнейшего сотрудничества в области мирного использования ядерной энергии.
2. Стороны проводят консультации, касающиеся деятельности в рамках настоящего Соглашения, направленные на выявление международных экологических последствий такой деятельности и сотрудничают в области защиты окружающей среды в международном масштабе от радиоактивного, химического или термального загрязнения, возникающего вследствие мирной деятельности в ядерной области в рамках настоящего Соглашения, а также осуществляют сотрудничество в смежных областях охраны здоровья и защиты окружающей среды.
Статья 13. Урегулирование споров Любой спор по вопросам толкования или реализации положений настоящего Соглашения становится предметом незамедлительных переговоров Сторон с целью урегулирования этого спора.
Статья 14. Вступления в силу и срок действия
1. Настоящее Соглашение вступает в силу в день, когда Стороны обмениваются дипломатическими нотами с уведомлением о выполнении всех национальных требований, необходимых для вступления настоящего Соглашения в силу.
2. Настоящее Соглашение остается в силе в течение 30 лет. Этот срок может быть продлен на дополнительные периоды времени, продолжительность которых устанавливается по согласованию Сторон и согласно предъявляемым ими соответствующим требованиям. Действие Соглашения может быть прекращено одной из Сторон в любое время по предоставлении другой Стороне письменного уведомления за один год до намечаемого прекращения действия Соглашения.
3. Независимо от прекращения или истечения срока действия настоящего Соглашения или любого прекращения сотрудничества в рамках этого Соглашения по какой бы то ни было причине, Статьи 5, 6, 7, 8, 9 и 11 остаются в силе до тех пор, пока любой материал, оборудование или компоненты, подпадающие под действие этих Статей, остаются на территории государства соответствующей Стороны или под ее юрисдикцией или контролем в любой точке, или до тех пор, пока между Сторонами не будет достигнуто соглашение о том, что такой материал, оборудование или компоненты потеряли пригодность для любой деятельности в ядерной области, относящейся к сфере гарантий.
В подтверждение этого, нижеподписавшиеся будучи должным образом уполномоченными, подписали это Соглашение.
Совершено в Вашингтоне 18.11.1997 года в двух экземплярах, каждый на казахском и английском языках, причем все тексты имеют одинаковую силу.
В случаях разногласий в толковании положений настоящего Соглашения стороны будут руководствоваться текстом на английском языке.
Приложение
Согласно пункту 2 Статьи 7 согласованные уровни физической защиты, которые обеспечиваются компетентными национальными властями в отношении использования, хранения и транспортировки материалов, перечисленных в прилагаемой таблице, включают следующие минимальные параметры защиты:
Категория III
Использование и хранение в месте, доступ к которому контролируется.
Транспортировка с соблюдением специальных мер предосторожности, в том числе с заключением предварительной договоренности между посылающей Стороной, получающей Стороной и перевозчиком, а также предварительного соглашения между структурами, подпадающими под юрисдикцию и действие регулирующих нормативов соответственно государства-поставщика и государства-получателя, причем в случае, если транспортировка носит международный характер, в соглашении указываются время, место и процедуры передачи ответственности за транспортировку.
Категория II
Использование и хранение в защищенном месте, доступ к которому контролируется, т.е. в месте, находящемся под постоянным наблюдением персонала охраны или электронных устройств, окруженном физическим барьером с ограниченным количеством пунктов входа/въезда, находящихся под надлежащим контролем, или в месте, где обеспечен эквивалентный уровень Транспортировка с соблюдением специальных мер предосторожности, в том числе с заключением предварительной договоренности между посылающей Стороной, получающей Стороной и перевозчиком, а также предварительного соглашения между структурами, подпадающими под юрисдикцию и действие регулирующих нормативов соответственно государства-поставщика и государства-получателя, причем в случае, если транспортировка носит международный характер, в соглашении указываются время, место и процедуры Категория I Защита относящегося к этой категории материала осуществляется при помощи систем высокой надежности, предназначенных для предотвращения несанкционированного использования, причем эта задача будет решаться следующим образом:
Использование и хранение в месте, имеющем высокую степень защищенности, т.е. в защищенном месте согласно определению, относящемуся к упомянутой выше Категории II; кроме того, доступ к этому месту связывается с дополнительными ограничениями и предоставляется только лицам, признанным достойными доверия, причем это место находится под наблюдением персонала охраны, поддерживающего непосредственную связь с соответствующими силами реагирования. Целью принимаемых в этом контексте конкретных мер должно быть обнаружение и предотвращение любого нападения, несанкционированного доступа или несанкционированного удаления материала.
Транспортировка с применением специальных мер предосторожности, аналогичных упомянутым выше мерам, применяемым при транспортировке материалов, относящихся к Категориям II и III; кроме того, транспортировка осуществляется при постоянном наблюдении со стороны сопровождающих лиц и в условиях, обеспечивающих непосредственную связь с соответствующими силами реагирования.
Согласованная запись
В ходе переговоров о заключении подписанного сегодня Соглашения между Республикой Казахстан и Соединенными Штатами Америки о сотрудничестве в области мирного использования ядерной энергии ("Соглашение") были достигнуты следующие договоренности, которые являются неотъемлемой частью Соглашения.
Сфера охвата Соглашения Материал, оборудование и компоненты, перемещаемые как непосредственно, так и через третью страну с территории государства одной Стороны на территорию государства другой Стороны, будут считаться перемещенными в соответствии с Соглашением только в том случае, если соответствующий государственный орган стороны-получателя подтвердит соответствующему государственному органу стороны-поставщика, что такой материал, оборудование и компоненты будут подпадать под действие Соглашения.
Для целей осуществления предусмотренных в Статьях 5 и 6 прав относительно специального ядерного материала, произведенного с применением ядерного материала, передаваемого в соответствии с Соглашением и не использовавшегося в оборудовании, передававшемся в соответствии с Соглашением, или произведенном с применением такового, такие права применяются на практике к той пропорции произведенного специального ядерного материала, которая представляет собой соотношение передаваемого материала, использовавшегося в производстве специального ядерного материала к общему количеству материала, использовавшегося таким образом, это относится и к следующим поколениям.
Гарантии
В том случае, если одной из Сторон станут известны обстоятельства, упомянутые в пункте 4 Статьи 9, ей предоставляются нижеследующие права, которые приостанавливаются в том случае, если обе Стороны соглашаются о том, что потребность в осуществлении таких прав удовлетворяется за счет применения гарантий МАГАТЭ в рамках договоренностей, достигнутых согласно пункту 4 Статьи 9:
1) Право на своевременное рассмотрение проекта конструкции любого оборудования, передаваемого в соответствии с Соглашением, или любого объекта, на котором предполагается использование, производство, переработка или хранение любого передаваемого таким образом материала, или любого специального ядерного материала, используемого в таких материалах или оборудовании или произведенного с их применением;
2) Право потребовать ведения и предъявления документов и соответствующих отчетов с целью содействия обеспечению учета материала, передаваемого в соответствии с Соглашением, и любого исходного материала или специального ядерного материала, использовавшихся в любом материале, оборудовании или компонентах, переданных таким образом, или произведенном с их применением; и
3) Право назначения, на основе консультаций с другой Стороной, персонала, имеющего доступ ко всем местам и данным, необходимым для отчетности по материалу, упомянутому в пункте 2, для инспектирования любого оборудования или объекта, упомянутого в пункте 1, и для установки любых устройств и проведения любых независимых замеров, которые могут быть признаны необходимыми для отчетности по такому материалу. По соответствующему запросу одной из Сторон, такой персонал сопровождается персоналом, назначенным другой Стороной.
Таблица: категории ядерного материала Материал ! Форма !Категория I! Категория II !Категория III с!
1. Плутоний а !Необлученный b! 2 кг или !Менее 2 кг, !500 г или менее, ! !более !но более 500 г!но более 15 г
2. Уран-235 !Необлученный b! ! !
!- уран с обога! ! !
!щением до 20% ! ! !
!или выше по ! 5 кг или !Менее 5 кг, !1 кг или менее, !урану-235 ! более !но более 1 кг !но более 15 г !-уран с обога-! !10 кг или !менее 10 кг, !щением до 10%,! !более !но более 1 кг !но менее 20% ! ! !
!по урану-235 ! ! !
!уран с обога- ! ! !10 кг или более !щением по ура-! ! !
!ну-235 выше ! ! !
!природного, но! ! !
!менее 10 % ! ! !
3. Уран-233 !Необлученный b!2 кг или !Менее 2 кг, !500 г или менее,
4. Облученное ! ! !Обедненный или!
топливо (Приво! ! !природный !
димая в табли-! ! !уран, торий !
це классифика-! ! !или низкообога!
ция облученно-! ! !щенное топливо!
го топлива по ! ! !(с составом !
категориям ос-! ! !делящихся изо-!
нована на уче-! ! !топов менее !
те требований ! ! ! 10%) d/е !
международных ! ! ! !
перевозок. ! ! ! !
Государство, с! ! ! !
учетом всех ! ! ! !
соответствую- ! ! ! !
щих факторов, ! ! ! !
может устано- ! ! ! !
вить другую ка! ! ! !
тегорию для ! ! ! !
использования,! ! ! !
хранения и пе-! ! ! !
ревозок внутри! ! ! !
страны) ! ! ! !
а - Весь плутоний, за исключением плутония, изотопная концентрация которого превышает 80 % по плутонию-238 ь - Материал, не облученный в реакторе, или материал, облученный в реакторе, но с уровнем излучения, равным или меньше 1 Гр/час (100 рад/час) на расстоянии одного метра без защиты (биологической). с - Количества, не подпадающие под категорию III, а также природный уран, обедненный уран и торий должны быть защищены по меньшей мере в соответствии с рациональной практикой обращения с такими материалами.
d - Государства, несмотря на то, что им рекомендуется применять этот уровень защиты, по своему усмотрению могут, после оценки конкретных обстоятельств, установить другую форму физической защиты. e - Другое топливо, которое до облучения в силу первоначального состава делящихся изотопов отнесено к категории 1 или II, может быть понижено на одну категорию, если уровень излучения топлива превышает 1 Гр/час, (100 рад/час) на расстоянии одного метра без защиты (биологической).