Қазақша:
Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды Агентство Республики Казахстан по реттеу агенттігі Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі регулированию естественных монополий төрағасының 2004 жылғы 6 желтоқсандағы № 472-НҚ бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2004 жылғы 22 желтоқсанда № 3300 болып тіркелді. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2020 жылғы 22 мамырдағы № 42 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi)
бұйрығымен
Магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің іске қосылған активтерінің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған Магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің іске қосылған активтерінің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу жөніндегі нұсқаулық бекітілсін.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
2. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі Темір жол көлігі мен порттар саласындағы реттеу мен бақылау жөніндегі департамент (Е.С.Жусанбаев) осы бұйрықты заңнамада белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді қамтамасыз етсін.
3. Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Әкімшілік және аумақтық жұмыстар департаменті (М.А. Токарева) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін:
1) оны белгіленген тәртіппен ресми бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауды қамтамасыз етсін;
2) оны Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің құрылымдық бөлімшелері мен аумақтық органдарының, "Қазақстан темір жолы" Ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамының, "Көліктік сервис орталығы" акционерлік қоғамының назарына жеткізсін.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының бірінші орынбасары Н.Ш.
Алдабергеновқа жүктелсін.
5. Осы бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күшіне енеді.
Төраға
"Магистральдық темір жол желісімен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің іске қосылған активтерінің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының 2004 жылғы 6 желтоқсандағы N 472-НҚ бұйрығымен бекітілген Магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің іске қосылған активтерінің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу жөніндегі нұсқаулық
1. Жалпы ережелер
1. Осы Магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің іске қосылған активтерінің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу жөніндегі нұсқаулық (бұдан әрі - Нұсқаулық) "Табиғи монополиялар және реттелетін нарықтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық кесімдеріне сәйкес әзірленді.
2. Нұсқаулық магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілері (бұдан әрі - Субъект)
тарифтерінің (бағаларының, алымдар ставкаларының) құрамына кіретін және оларды есептеу мен бекіту, оның ішінде орташа мерзімді кезеңге есептеу мен бекіту кезінде пайданың ұйғарынды деңгейін есептеу тетігін нақтылайды.
3. Нұсқаулық магистральдық темір жол желісі мен кірме жолдар қызметтерін көрсетуші табиғи монополиялар субъектілерінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ететін пайданы негізді есептеу және алу мүмкіндігі мақсатында енгізіледі.
4. Осы нұсқаулықта мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
пайданың ұйғарынды деңгейі - тиімді жұмыс істеу және тұтынушыларға арналған қызметтерді (жұмыстарды, тауарларды) ұсыну сапасын жақсарту үшін Субъектінің алуға құқығы бар және уәкілетті орган бекітуге (келісуіне) жататын тариф құрамына кіретін пайда (салық салынғаннан кейінгі таза табыс);
іске қосылған активтердің коэффициенті - олардың технологиялық қуаттылығынан (магистральдық темір жол желісінің тасымалдау, өткізу қабілеттілігі) табиғи монополия субъектісіне жатқызылған қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) өндірген және ұсынған кезде Субъектінің негізгі құралдарын нақты пайдалануын (іске қосылғанын) сипаттайтын проценттік көрінісіндегі көрсеткіш;
есепті кезең - Субъектілердің қызметтеріне тарифтерді белгілеуге немесе өзгертуге өтінім беру күні алдындағы қаржы жылы;
іске қосылған активтердің реттелетін базасы - Субъектінің жеке меншігіндегі және (немесе) Субъект табыс алуға құқығы бар қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) өндірген және ұсынған кезде пайдаланатын активтердің реттелетін құны;
меншікті капитал - қатысушылардың немесе Субъекті акционерлерінің меншігіне жататын және қатысушыларға немесе Субъектінің акционерлеріне белгілі бір табыс алуға құқық беретін үлестердің немесе акциялардың белгілі бір санынан тұратын, сондай-ақ жинақталған бөлінбеген пайда капиталын және резервтік капиталды, есепті кезеңге Субъектінің баланстық деректері бойынша анықталатын қосымша төленген және қосымша төленбеген капиталды қамтитын капитал;
капиталдың құны - табиғи монополия саласына жатқызылған қызметті жүзеге асыруымен байланысты инвестициялық тәуекелдерді бейнелейтін қарыз және меншікті капиталдың табыстылығы ставкасын сипаттаушы шама;
Осы Нұсқаулықта пайдаланылатын өзге ұғымдар мен терминдер Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар және реттелетін нарықтар туралы қолданыстағы заңнамасына сәйкес қолданылады.
2. Пайданың ұйғарынды деңгейін айқындау тәртібі
5. Реттелетін қызметтердің (операциялардың) і түрі бойынша пайданың ұйғарынды деңгейі і қызметті (операцияны) көрсетуге іске қосылған активтердің реттелетін базасының шамасына пайда ставкасының көбейтіндісі ретінде мынадай формула бойынша айқындалады:
ПҰД = АРБ х ПС і мұндағы:
ПҰД - реттелетін қызметтердің (операциялардың) і түрі бойынша пайданың ұйғарынды деңгейі, (теңге);
АРБ - і қызметті (операцияны) көрсетуге іске қосылған активтердің реттелетін базасы, (теңге);
ПС - пайда ставкасы (%).
3. Субъектілердің іске қосылған активтердің реттелетін базасына пайда ставкасын айқындау тәртібі
6. Акциялардың бақылау пакеті мемлекеттің, сондай-ақ олармен қосылма заңды тұлғалардың иелігіндегі мемлекеттік кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдардың реттелетін қызметтер (операциялар) і түрі бойынша іске қосылған активтердің базасы активтердің іске қосылғандық коэффициентіне і қызметті (операцияны) көрсетуге іске қосылған активтердің нақты құны ретінде мынадай формула бойынша айқындалады:
АРБ = АҚ х Каі,
АҚ - і қызметті (операцияны) көрсетуге іске қосылған активтердің нақты құны, (теңге);
Каі - активтердің іске қосылғандық коэффициенті.
7. Реттелетін қызметтердің (операциялардың) і түрі бойынша Субъектінің активтерін бөлу:
магистральдық темір жол желісінің қызметтерін көрсетуші табиғи монополия субъектілері үшін Магистральдық темір жол желісінің қызметтеріне тарифтерді есептеу әдістемесіне сәйкес;
кірме жолдардың қызметтерін көрсетуші табиғи монополия субъектілері үшін Кірме жолдардың қызметтеріне тарифтерді есептеу әдістемесіне сәйкес бөлінеді.
8. Активтердің іске қосылғандық коэффициенті олардың технологиялық қуаттылығына (магистральдық темір жол желісінің тасымалдау, өткізу қабілеттілігі) Субъектінің негізгі құралдарымен өндірген және (немесе) ұсынған қызметтердің нақты көлемінің (алдыңғы төрт тоқсан үшін немесе өткен күнтізбелік жыл үшін) ара қатынасы ретінде айқындалады.
9. Активтердің іске қосылғандық коэффициентін Субъект уәкілетті органның келісімімен айқындайды.
10. Активтердің нақты құны негізгі құралдардың және бәсекелестік негізінде таңдалған тәуелсіз бағалаушылармен оларды қайта бағалау нәтижесінде алынған табиғи монополия субъектісіне жатқызылған қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) өндірген және ұсынған кезде пайдаланылатын Субъектінің материалдық емес активтерінің қалдық құнының негізінде айқындалады.
11. Осы Нұсқаулықтың 6-тармағында көрсетілмеген Субъектілер үшін, сондай-ақ негізгі құралдары сенімгерлік басқаруға, мүліктік жалдауға, лизинг бойынша немесе басқа мәмілелер нәтижесінде алынған Субъектілер үшін:
реттелетін қызметтердің (операциялардың) і түрі бойынша іске қосылған активтердің реттелетін базасы иелігінде болған және (немесе) пайдаланған кезеңдегі (жыл сайынғы) нақты есептелген амортизациялық аударымдарды қоспағанда, нақты өндірілген (жыл сайынғы) инвестицияларды, негізгі құралдардың бастапқы құнының өсіруіне әкелген иелігінде болған және (немесе)
пайдаланған кезеңдегі жөндеу және жұмыстардың басқа түрлерін ескере отырып, Субъектілердің негізгі құралдардың сатып алу (сатып алудың басқа тәсілдері)
құның негізінде айқындалады;
акциялардың бақылау пакеті мемлекеттің, сондай-ақ олармен қосылма заңды тұлғалардың иелігіндегі мемлекеттік кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдардың реттелетін қызметтердің (операциялардың) і түрі бойынша реттелетін базасы осы Нұсқаулықтың 6, 7, 8, 9, 10-тармақтарына сәйкес айқындалады.
4. Іске қосылған активтердің реттелетін базасына пайда ставкасын есептеу тәртібі
12. Іске қосылған активтердің реттелетін базасына пайда ставкасы пайданың ұйғарынды деңгейін есептеу үшін пайдаланылады (салық салынғаннан кейінгі таза табыс).
13. Магистральдық темір жол желісінің және кірме жолдардың қызметтерін көрсетуші табиғи монополия субъектілері үшін пайда ставкасы капиталдың орташа өлшенген құнының әдісі арқылы есептеледі (бұдан әрі - КОӨҚ) және ПС (КОӨҚ) = ((1 - g) х r ) - (g х r )
е d g - леверидж, қаржыландырудың жалпы құрылымында Субъектінің қарыз және меншікті капиталының ара қатынасын сипаттайтын шама болып табылады, яғни негізгі құралдарға соңғы жүргізген қайта бағалауды ескере отырып барлық капиталдың құрылымындағы нақты қарызға алған қаражаттардың үлесімі (меншікті және қарыз капиталының сомасы). Леверидждің деңгейі нөлден кем емес шама болып табылады. Субъектінің меншікті капититалының теріс мәні болған кезде леверидждің деңгейі 1-ге тең шаманы алады.
r - меншікті капиталға сыйақы ставкасы (%);
r - қарыз қаражатына сыйақы ставкасы (%);
Қарыз қаражатына сыйақы ставкасы мынадай формула бойынша айқындалады:
r = r + БС, f rf - тәуекелсіз ставка Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің қайта қаржыландыру ресми ставкасының деңгейіне тең қабылданады.
БС - борыштық міндеттемелерге сыйлықақының негізінде айқындалатын, Субъекті шығарған және айналыстың сол мерзіміндегі мемлекеттік бағалы қағаздарына қатысты айналыстағы, егер борыштық міндеттемелерді шығару орын алса, Субъект бойынша тәуекел үшін борыштық сыйлықақы. Басқа жағдайда ол қызметтің ұқсас түрімен айналыстан және Қазақстан Республикасының аумағында ұқсас кредиттік рейтінгісіне ие басқа Субъектілердің тәуекелі үшін борыштық сыйлықақыларды ескере отырып айқындалады.
Меншікті капиталға сыйақы ставкасы мынадай формула бойынша r = r + r , а r - меншікті капиталға тәуекел үшін сыйлықақы. Меншікті капиталға тәуекел үшін сыйлықақыны белгілеген тәртіппен уәкілетті орган белгілейді.
Акционерлік капиталға сыйақының құны қарыз қаражатына сыйақы құнынан кем емес шама болып табылады.

На русском языке:
Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды Приказ Председателя Агентства Агентство Республики Казахстан по реттеу агенттігі Республики Казахстан по регулированию естественных монополий регулированию естественных монополий от 6 декабря 2004 года № 472-ОД. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 декабря 2004 года № 3300. Утратил силу приказом Министра национальной экономики Республики Казахстан от 22 мая 2020 года № 42 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования)
Об утверждении Инструкции по расчету ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей
1. Утвердить прилагаемую Инструкцию по расчету ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей.
2. Департаменту по регулированию и контролю в сфере железнодорожного транспорта и портов Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий (Жусанбаев Е.С.) обеспечить в установленном законодательством порядке государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
3. Департаменту административной и территориальной работы Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий (Токарева М.
А.) после государственной регистрации настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан:
1) обеспечить в установленном порядке его опубликование в официальных средствах массовой информации;
2) довести его до сведения структурных подразделений и территориальных органов Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий, акционерного общества «Национальная компания «Казакстан темiр жолы», акционерного общества «Центр транспортного сервиса».
4. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на Первого заместителя Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий Алдабергенова Н.Ш.
5. Настоящий приказ вступает в силу со дня государственной регистрации в Председатель Утверждена приказом Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий от 6 декабря 2004 года № 472-ОД "Об утверждении Инструкции по расчету ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей"
Инструкция по расчету ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей
1. Общие положения
1. Настоящая Инструкция по расчету ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей (далее - Инструкция) разработана в соответствии с Законом Республики Казахстан "О естественных монополиях и регулируемых рынках" и иными нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
2. Инструкция детализирует порядок расчета допустимого уровня прибыли, входящего в состав тарифов (цен, ставок сбора) субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей (далее - Субъект), и учитываемого при расчете и утверждении, в том числе на среднесрочный период.
3. Инструкция вводится с целью обоснованного расчета и возможности получения прибыли, обеспечивающей эффективное функционирование субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей.
4. В настоящей Инструкции используются следующие основные понятия:
допустимый уровень прибыли - прибыль (чистый доход после налогообложения), входящая в состав тарифа (цены, ставки сбора), которую Субъект имеет право получить для эффективного функционирования и улучшения качества реализуемых услуг (работ, товаров) для потребителей и подлежащая утверждению (согласованию) уполномоченным органом;
коэффициент задействованности активов - показатель в процентном выражении, характеризующий фактическое использование (задействованность)
основных средств Субъекта при производстве и предоставлении услуг (товаров, работ), отнесенных к сфере естественной монополии, от их технологической мощности (провозная, пропускная способность магистральной железнодорожной сети);
отчетный период - финансовый год, предшествующий дате подачи заявки на установление или изменение тарифов (цен, ставок сборов) на услуги Субъектов;
регулируемая база задействованных активов - регулируемая стоимость активов, находящихся в собственности Субъекта и (или) используемых при производстве и предоставлении услуг (товаров, работ), на которые Субъект имеет право получать прибыль;
собственный капитал - капитал, принадлежащий участникам или акционерам Субъекта, и состоящий из определенного числа долей или акций, дающий участникам или акционерам Субъекта право на получение определенного дохода, а также включающий накопленную нераспределенную прибыль и резервный капитал, дополнительно оплаченный и дополнительно неоплаченный капитал, определяемый по балансовым данным Субъекта на конец отчетного периода;
стоимость капитала - величина, характеризующая ставку вознаграждения на заемные и собственные средства, отражающая инвестиционные риски, связанные с осуществлением деятельности, отнесенной к сфере естественной монополии.
Иные понятия и термины, используемые в настоящей Инструкции, применяются в соответствии с законодательством Республики Казахстан о естественных монополиях и регулируемых рынках.
2. Порядок определения допустимого уровня прибыли
5. Допустимый уровень прибыли по i - му виду регулируемых услуг (операций) определяется как произведение ставки прибыли на величину регулируемой базы активов, задействованных в оказании i - ой услуги (операции), по следующей формуле:
ДУП = РБА х СП, i где:
ДУП - допустимый уровень прибыли по i - му виду регулируемых услуг (операций), (тенге), РБА - регулируемая база активов, задействованных в оказании i - ой услуги (операции), (тенге), СП - ставка прибыли (%).
3. Порядок определения регулируемой базы задействованных активов Субъектов
6. Регулируемая база задействованных активов по i - му виду регулируемых услуг (операций) государственных предприятий, акционерных обществ, контрольный пакет акций которых принадлежит государству, а также аффилиированных с ними юридических лиц определяется как произведение фактической стоимости активов, задействованных в оказании i - ой услуги (операции) на коэффициент задействованности активов, по следующей формуле:
РБА = СА х Кза,
СА - фактическая стоимость активов, задействованных в оказании i - го вида регулируемых услуг (операций), (тенге), Кза - коэффициент задействованности активов.
7. Распределение активов Субъекта на i - й вид регулируемых услуг (операций) осуществляется:
для субъектов естественной монополии, оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети в соответствии с Методикой расчета тарифов на услуги магистральной железнодорожной сети;
для субъектов естественной монополии, оказывающих услуги подъездных путей - в соответствии с Методикой расчета тарифов на услуги подъездных путей.
8. Коэффициент задействованности активов определяется как соотношение фактического объема (за четыре предшествующие квартала или за предыдущий календарный год) производимых и (или) оказываемых услуг (товаров, работ)
основными средствами Субъекта к их технологической мощности (провозная, пропускная способность магистральной железнодорожной сети).
9. Коэффициент задействованности активов определяется Субъектом по согласованию с уполномоченным органом.
10. Фактическая стоимость активов определяется на основе остаточной стоимости основных средств и нематериальных активов Субъекта, используемых при производстве и предоставлении услуг (товаров, работ), отнесенных к сфере естественной монополии, полученной в результате их переоценки независимыми оценщиками, выбранными на конкурсной основе.
11. Для Субъектов, не указанных в пункте 6 настоящей Инструкции, а также Субъектов, основные средства которых получены в доверительное управление, имущественный найм, по лизингу или в результате иных сделок:
регулируемая база задействованных активов по i - му виду регулируемых услуг (операций) определяется на основе стоимости приобретения (покупки и других способов приобретения) основных средств Субъектов с учетом фактически произведенных (ежегодных) инвестиций, ремонтных и других видов работ за период владения и (или) пользования, повлекших увеличение первоначальной стоимости основных средств, за минусом фактически начисленных за период владения и (или) пользования (ежегодных)
амортизационных отчислений;
от государственных предприятий, акционерных обществ, контрольный пакет акций которых принадлежит государству, а также аффилиированных с ними юридических лиц, регулируемая база задействованных активов по i - му виду регулируемых услуг (операций) определяется в соответствии с пунктами 6, 7, 8, 9, 10 настоящей Инструкции.
4. Порядок расчета ставки прибыли на регулируемую базу задействованных активов
12. Ставка прибыли на регулируемую базу задействованных активов используется для расчета допустимого уровня прибыли (чистый доход после налогообложения).
13. Для субъектов естественной монополии оказывающих услуги магистральной железнодорожной сети и подъездных путей, ставка прибыли рассчитывается с помощью метода средневзвешенной стоимости капитала (далее
- СВСК) и определяется по формуле:
СП (СВСК) = ((1 - g) x r )+(g x r ), e d g - леверидж, является величиной, характеризующей соотношение заемного и собственного капитала Субъекта в общей структуре финансирования, то есть доля фактически заимствованных средств в структуре всего капитала (сумма собственного и заемного капитала) с учетом произведенной последней переоценки основных средств. Уровень левериджа является величиной не менее нуля. При отрицательном значении собственного капитала Субъекта, уровень левериджа принимается за величину, равную 1;
r - ставка вознаграждения на собственный капитал (%);
е r - ставка вознаграждения на заемные средства (%).
Ставка вознаграждения на заемные средства определяется по формуле:
r = r + ДП, f r - безрисковая ставка принимается равной уровню официальной ставки рефинансирования Национального банка Республики Казахстан.
ДП - долговая премия за риск по Субъекту, определяемая на основе премии на долговые обязательства, выпущенные Субъектом и находящиеся в обращении, относительно государственных ценных бумаг того же срока обращения, если выпуск долговых обязательств имел место. В ином случае, она определяется с учетом долговых премий за риск других Субъектов, занимающихся аналогичным видом деятельности и имеющих аналогичный кредитный рейтинг на территории Республики Казахстан.
Ставка вознаграждения на собственный капитал определяется по формуле:
r = r + r , а r - премия за риск на собственный капитал. Премия за риск на собственный капитал определяется уполномоченным органом в установленном порядке.
Стоимость вознаграждения на акционерный капитал является величиной не менее стоимости вознаграждения на заемные средства.