Қазақша:
Акимат Восточно-Казахстанской области Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі Шығыс Қазақстан облысы әкімінің 1999 жылғы 10 наурыздағы № 656 шешімі. Шығыс Қазақстан облысының Әділет басқармасында 1999 жылғы 11 наурызда № 150 тіркелді. Қабылданған мерзімінің бітуіне байланысты күші жойылды (Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2006 жылғы 20 наурыздағы № 9/896 хаты)
Тілдерді қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасы туралы
1. Қоса берiлiп отырған тiлдердi қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама) бекiтiлсiн.
2. Облыстық қаржы басқармасы (Құрманғалиев А.А.) 1999 жылға облыстық бюджеттi нақтылау және оны 2000 жылға қалыптастыру кезiнде Бағдарламаны iске асыруға қажеттi қаражат қарастыратын болсын.
3. Қалалар мен аудан әкiмдерi бiр ай мерзiмде облыстық Бағдарламаға сәйкес қалалық және аудандық бағдарламаларды әзiрлеп, бекiтсiн және оларды жергiлiктi бюджет қаражаты есебiнен қаржыландыруды қамтамасыз етсiн.
4. Осы шешiмнiң орындалуына бақылау жасау облыс Әкiмiнiң орынбасары Т.Ж.Абайдiлдинге жүктелсiн.
В.Метте
Шығыс Қазақстан облысының Әкiмi ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Шығыс Қазақстан облысы Әкiмiнiң 10 наурыз 1999 ж.
шешiмiмен бекiтiлген
Тiлдердi қолдану мен дамытудың облыстық БАҒДАРЛАМАСЫ Бағдарлама Қазақстан Республикасы Конституциясының 93 бабына, "Тiл туралы" Заңы мен Қазақстан Республикасының "Тiл саясатының тұжырымдамасына" және "Тiлдердi қолдану мен дамытудың мемлекеттiк бағдарламасына" сәйкестендiрiлiп жасалған.
Соңғы кезеңде Шығыс Қазақстан облысында өткен кезеңдерде адамдар арасындағы қарым-қатынастарда қалыптасқан тiл жөнiндегi көзқарастарды, әлеуметтiк әдiлеттiлiктi қалпына келтiру бағытында мақсатты жұмыстар атқарылуда. Бұл шаралар ұлтаралық, қоғамдық келiсiм мен адамдар арасындағы сыйластықты нығайтудағы басты фактор болуда.
Бағдарламаның мақсаты - мемлекеттiк тiлдi жан-жақты дамыту, оның конституциялық мәртебесiн нығайту, қолдану аясын кеңейту және басқа тiлдердiң де дамуына жағдай жасау.
Шығыс Қазақстан облысындағы тiлдердiң қолданылуы мен дамуының бағдарламасы мына бағыттардағы кешендi шараларды жүзеге асыруды көздейдi:
1. Жалпы бiлiм беретiн мектептер жүйесi арқылы мемлекеттiк тiлдi дамыту және қазақ тiлiнiң маман-кадрларын даярлау арқылы мемлекеттiк тiлдiң қоғамдық өмiрдiң барлық салаларында белсендi түрде қолданылуын және облыс тұрғындарының мемлекеттiк тiлдi тегiн меңгеруiне алғы шарттар жасау.
2. Қоғамдық өмiрдiң барлық салаларында, әсiресе бiлiм, мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары, мемлекеттiк басқару, сот жүргiзу iсiнде белсендi қолданылуына қажеттi алғы шарттарды қалыптастыру.
3. Iс қағаздарын мемлекеттiк тiлде жүргiзудi кезең-кезеңмен көшiруге нақты негiз жасау.
4. Облыс тұрғындарының ана тiлдерiн еркiн пайдалануына, өзара қатынас, тәрбие, оқыту және шығармашылық тiлiн еркiн таңдап алуына қолайлы жағдай жасауды дамыту және сақтау.
Облыстық бағдарламаны iске асыру мерзiмi 1999-2000 жылдар кезеңiне есептелген. Көрсетiлген кезеңде тiлдердi дамыту жөнiндегi бiрiншi кезектегi шараларды орындау көзделген Бағдарлама "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" Заңын iске асырудың бастапқы кезеңдегi мiндеттерiн орындауға бағытталған.
Тiлдердi қолдану мен дамытудың облыстық бағдарламасы аумақтағы нақты тiлдiк ахуалды зерттеп, талдау негiзiнде жасалған.
Бағдарламада көзделген шараларды жүзеге асыру үшiн төмендегi мiндеттердi шешу ұсынылады:
- Тiл саласындағы құқықтық нормаларды бұлжытпай орындау.
- "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" заңның орындалуын қажеттi ғылыми-әдiстемелiк, материалдық, техникалық, мамандар ресурсымен қамтамасыз ету.
- Облыстық қоғамдық өмiрiнде тiлдердiң әсiресе мемлекеттiк тiлдiң қолдану аясын кеңейту.
- Бiлiм беру саласында тiлдерге оқытудың сапасы мен әдiстемесiн жақсарту. Тiлдердi оқытудың жаңа технологиясын даярлау, жетiк тәжiрибелердi насихаттау. Қажеттiлiгiне қарай оқыту орталықтарын құру. Мектептердi компьютерлендiру кезiнде мемлекеттiк және басқа тiлдердi оқытуда компьютерлiк бағдарламалармен жабдықтауды ескеру.
- Өзге ұлт өкiлдерi басым тұратын аумақтарда жаңадан ашылған қазақ тiлiнде оқытатын және тәрбиелейтiн мектептердi, аралас тiлдi мектептердегi қазақ сыныптарын қолдау және дамыту үшiн басым жағдайлар жасау.
- "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" Заңының 18 бабына сәйкес мемлекеттiк тiлдiң баспасөз және электронды бұқаралық ақпарат құралдарында қолданылуын арттыру.
- "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" Заңының 23 бабына сай iс қағаздарын мемлекеттiк тiлде жүргiзудi кезең-кезеңмен енгiзу шараларын жүргiзу.
- "Қазақстан Республикасындағы Тiлдер туралы" Заңының 19, 20, 21 баптарына сай тарихи-географиялық атауларды қалпына келтiру, деректемелер мен көрнекi ақпарат тiлiн реттеу.
Осы мiндеттердi жүзеге асыру төмендегi бөлiмдерге енгiзiлген:
I. Қаржыландыру
Бағдарламаны жүзеге асыруға қажеттi қаражат жыл сайын облыстық бюджетте қарастырылады.
II. Тiл бұқаралық ақпарат құралдары, ғылым, мәдениет және бiлiм беру салаларында
1. Облыста жұмыс iстейтiн ұлттық-мәдени орталықтардың озық тәжiрибелерiн пайдалана отырып, тiлдердi оқытудың жаңа технологиясын, iс- тәжiрибесiн жинақтап тарату.
Облыстық Тiл комитетi 1999-2000 жылдар
2. Оқытушылардың, аудармашылардың, iс-қағаздарын жүргiзушiлердiң тiлдiк бiлiктiлiгiн арттыру семинарлары мен курстарын өткiзудi ұйымдастыру.
Облыс аумақтарының мүмкiндiктерi мен тұрғындардың талап-тiлегiне сай мектептердi қазақ, орыс және басқа тiлдердi оқытатын бiлiктi мамандармен қамтамасыз ету және оларды қайта даярлауды сапалы жүргiзу.
Облыстық Тiл комитетi, бiлiм департаментi Жоспар бойынша
3. Мектептерде, арнаулы орта оқу орындарында мемлекеттiк тiлдi жеделдете оқытуға арналған аудио-бейне, компьютерлiк бағдарламалар әзiрлеп, тарату.
Облыстық бiлiм департаментi 2000 жылға дейiн
4. Орыс тiлi басым тiлдiк ортадағы жаңадан ашылған қазақ тiлiнде оқытып, тәрбие беретiн мектептер мен сыныптарға материалдық, әдiстемелiк көмек көрсету, оларға басымдылық жағдай жасау.
Бұл мектептер жөнiнде мәлiметтер негiзiн жасап, олар туралы негiзделген болжамдар құру. Облыстың қалалары мен қала маңындағы аудандарға ауыл тұрғындарының қоныс аударуын зерттеу.
Аралас тiлде оқытатын және тәрбиелейтiн мектептердегi оқушыларды оқытудың жағдайы мен келешегiн зерттеу.
Алқа мәжiлiсiне ұсыныстар енгiзу 1999 жылдың 1 қыркүйегiне дейiн 2000 жылдың 1 қаңтарына дейiн Облыстық ақпарат және қоғамдық келiсiм басқармасы 1999-2000 ж.ж.
5. Облыс орталығында, Семей қаласында, бiрқатар аудан орталықтарында қазақ тiлiнде оқытып, тәрбие беретiн мектептер жүйесiн бюджетте қарастырылған қаржы мөлшерiнде кеңейту мүмкiндiктерiн зерттеу.
1999 жылдың 1 тамызына дейiн ұсыныс енгiзу Облыстық бiлiм департаментi, Тiл комитетi
6. Өскемен қаласының № 1 кәсiптiк-техникалық мектебiнде мемлекеттiк тiлдi оқыту Орталығын құру. Қазақ тiлiнде оқытатын қосымша 1 бөлiм мен топ ашу.
Тiл комитетi
Қаржы басқармасы
7. Арнаулы орта оқу орындарының бағдарламаларына "Мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу" арнайы курсын енгiзу. Кәсiптiк-техникалық мектептерде мемлекеттiк тiлде оқытатын "Хатшы-референт", "Iс жүргiзушi" мамандарын даярлауды енгiзу.
8. Арнаулы орта оқу орындарының орыс тiлдi бөлiмдерiне қазақ тiлi сағаттарының санын көбейту тұрғысында оқу бағдарламасында қайта қарау, оның қысқаруына жол бермеу.
9. Облыстағы балалар үйлерiнде қазақ тiлiнде оқытатын және тәрбие жұмысын жүргiзетiн арнайы топтар ұйымдастыру.
10. Татар, немiс, басқа ұлт өкiлдерiнiң шоғырлана орналасқан елдi мекендерiнде осы ұлт тiлдерiнде оқытуды жалғастыру.
11. Облыс орталығы Өскемен қаласында қазақ тiлiнде жұмыс iстейтiн драма театрын ашу.
Облыстық мәдениет басқармасы
12. Мемлекеттiк тiлге оқытудың телерадиосабақтарын ұйымдастыру тәжiрибесiн жалғастыру.
Облыстық телерадиокомпаниясы
13. Мемлекеттiк тiлге оқыту орталықтарын ұйымдастыру жұмыстарын жалғастыру. Облыстық мемлекеттiк қызметтегi басшылар мен қызметкерлерiне арналған мемлекеттiк тiлдi бiлудiң қажеттi төменгi деңгейiнiң бағдарламасын әзiрлеу.
Облыстық Тiл комитетi, департаментi
14. Жалпы бiлiм беретiн мектептер негiзiнде оралмандарды қазақ әлiпбиiне үйретудi ұйымдастыру.
15. Балаларды мектепке дейiнгi даярлау бағдарламасында қазақ тiлiн оқытудың сағат санын көбейтудi қарастыру.
16. Қазақ мектептерi мен арнаулы орта оқу орындарының қазақ бөлiмдерiнде дене мәдениетi мен әскери даярлық пәндерiн мемлекеттiк тiлде оқытуды қамтамасыз ету. Педкадрларды даярлау.
17. Ұлттық тiлдердi оқытуда жексенбiлiк мектептерге ықпал жасау.
18. Меншiк нысанына қарамастан облыстағы телерадиокомпаниялар мен электронды бұқаралық ақпарат құралдарының "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" Заңының 18 бабының орындалуына бақылау жасау.
19. Облыстық телерадиоарналарында "Тiлдер туралы Заң iс жүзiнде", "Менiң тiлiм - менiң досым", "Тiл бастауы" атты хабарларды жүргiзудi ұйымдастыру.
Облыстық тiл комитетi Мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу Барлық мемлекеттiк органдарда iс жүргiзуге мемлекеттiк тiлдi енгiзу жөнiнде бөлiмдер немесе секторлар құру.
Облыс Әкiмi аппаратының ұйымдастыру-кадр бөлiмi Мемлекеттiк органдардың басшылары Мемлекеттiк органдардың штаттық кестесiне аудармашылар лауазымын енгiзу.
Мемлекеттiк органдар басшылары Облыста мемлекеттiк тiлде iс жүргiзудiң кезең-кезеңмен көшудiң мерзiмi белгiленген, облыс Әкiмiнiң 1997 жылғы 2 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасындағы Тiл туралы" Заңын орындау жөнiндегi шаралары туралы № 1- 222р өкiмiнiң орындалуын бақылауды жалғастыру.
Ұйымдастыру-кадрлар бөлiмi Барлық жергiлiктi мемлекеттiк органдарда мемлекеттiк тiлдегi iс қағаздарының үлгiлерiн (компьютерлiк шаблондарын) әзiрлеп, басып шығару.
Жергiлiктi мемлекеттiк органдар

На русском языке:
Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі Решение акима Восточно- Акимат Восточно-Казахстанской области Казахстанской области от 10 марта 1999 года № 656.
Зарегистрировано управлением юстиции Восточно- Казахстанской области 11 марта 1999 года за №
150. Утратило силу в связи с истечением срока действия (письмо акимата Восточно- Казахстанской области от 20 марта 2006 года № 9/896)
Об областной программе функционирования и развития языков
1. Утвердить прилагаемую областную программу функционирования и развития языков (далее - Программа).
2. Областному управлению финансов (А.Курмангалиев) при уточнении областного бюджета 1999 года и формировании его на 2000 год предусмотреть необходимые средства для реализации данной Программы.
3. Акимам городов и районов в месячный срок в соответствии с областной программой разработать и утвердить городские и районные программы и обеспечить их финансирование за счет средств местных бюджетов.
4. Контроль за выполнением настоящего решения возложить на заместителя Акима области Абайдильдина Т.Ж.
В.Метте
Аким Восточно-Казахстанской области УТВЕРЖДЕНА решением Акима Восточно-Казахстанской 10 марта 1999 года № 656 ОБЛАСТНАЯ ПРОГРАММА ФУНКЦИОНИРОВАНИЯ И РАЗВИТИЯ ЯЗЫКОВ Настоящая Программа составлена в соответствии со ст.93 Конституции Республики Казахстан, Законом "О языках в Республике Казахстан", "Концепцией языковой политики Республики Казахстан" и Государственной Программой функционирования и развития языков.
В Восточно-Казахстанской области в последнее время проводится целенаправленная работа по преодолению сложившихся в прежние годы стереотипов языковых взаимоотношений людей, предпринимаются шаги по восстановлению социальной справедливости в этой сфере. Данные меры являются действенным фактором межнационального согласия, взаимоуважения людей, вносят вклад в укрепление общественного согласия.
Цель Программы - всемерное развитие государственного языка, укрепление его конституционного статуса, расширение сфер использования, создание условий для свободного функционирования и развития других языков.
Программа функционирования и развития языков в Восточно- Казахстанской области предусматривает осуществление комплекса мер по направлениям:
1. Развитие государственного языка через сеть общеобразовательных школ, подготовка кадров-специалистов на казахском языке, создание через это предпосылок для активного функционирования государственного языка во всех сферах общественной жизни и бесплатного овладения населением области государственного языка.
2. Всемерное развитие государственного языка, формирование необходимых предпосылок для его активного функционирования во всех сферах общественной жизни, особенно в сферах образования, культуры, средств массовой информации, государственного управления, судопроизводства.
3. Создание реальной базы для поэтапного перевода официального делопроизводства на государственный язык.
4. Сохранение и развитие благоприятных условий для пользования жителями области родным языком, свободного выбора языка общения, воспитания, обучения и творчества.
Срок реализации областной Программы рассчитан на период с 1999 по 2000 год.
На данный период предполагается выполнение первоочередных мероприятий по развитию языков. Программа рассчитана на выполнение основных задач начального этапа реализации Закона "О языках в Республике Казахстан".
Областная Программа развития и функционирования языков разработана на основе анализа и изучения конкретных языковых ситуаций в регионе.
Для достижения целей, намеченных в Программе, предлагается решение следующих задач:
- неукоснительное выполнение правовых норм в языковой сфере;
- обеспечение выполнения Закона "О языках в Республике Казахстан"
необходимыми научно-методическими, материально-техническими, кадровыми ресурсами;
- расширение сферы функционирования языков, прежде всего государственного, в общественной жизни области;
- улучшение качества обучения языкам и методики преподавания в сфере образования. Подготовка новых технологий обучения языкам, пропаганда лучшего опыта. Создание при необходимости Центров обучения языкам. При компьютеризации школ предусмотреть их оснащенность программами обучения государственному и другим языкам;
- создание приоритетных условий для развития и поддержки вновь образованным школам с казахским языком обучения и воспитания, классов с казахским языком обучения в школах со смешанным языком обучения, функционирующих преимущественно в иной языковой среде;
- в соответствии со ст.18 Закона "О языках в Республике Казахстан"
всемерно активизировать функционирование государственного языка в печати и электронных средствах массовой информации;
- согласно ст.23 Закона "О языках в Республике Казахстан" принять меры для поэтапного внедрения государственного языка в делопроизводство;
- согласно ст.19,20,21 Закона "О языках в Республике Казахстан"
продолжить работу по восстановлению историко-географической топонимики, упорядочению языка реквизитов и визуальной информации.
Реализация данных задач входит в следующие разделы:
I. Финансирование
Средства, необходимые для реализации областной Программы, предусматриваются ежегодно областным бюджетом.
II. Язык в сфере средств массовой информации, культуры, образования:
1. Обобщать и распространять новые технологии и передовую практику обучения языкам с использованием опыта действующих в области национально- культурных центров.
Областной комитет по языкам 1999-2000 гг.
2. Организовать курсы, семинары по повышению языковой квалификации учителей, переводчиков, делопроизводителей.
На основе изучения потребности населения, возможности регионов продолжить работу по укомплектованию школ квалифицированными кадрами казахского, русского и других языков, улучшить качество переподготовки кадров.
Областной департамент образования
3. Подготовить аудиовизуальные вспомогательные программы для изучающих казахский язык в средних специальных учебных заведениях.
Разработать и распространить компьютерные программы по интенсивному обучению казахскому языку в школах.
до 2000 года
4. Создать приоритетные условия, оказать материальную, методическую помощь вновь образованным школам, классам с казахским языком обучения и воспитания, функционирующим в преобладающей иной языковой среде.
Разработать базу данных этих школ, составить обоснованное прогнозирование развития этих школ, изучить состояние миграции сельского населения в города и пригородные районы области.
Изучить перспективы и состояние обучения детей в школах со смешанным языком обучения и воспитания.
Внести предложения на коллегию до 1 сентября 1999 года до 1 января 2000 года Областное управление информации и общественного согласия
5. Изучить возможность расширения в пределах предусмотренных бюджетом средств в областном центре, г. Семипалатинске, в ряде районных центров сети школ с казахским языком обучения и воспитания.
Предложения внести до 1 августа 1999 года.
6. Создать при ПТШ №1 г. Усть-Каменогорска Центр по обучению государственному языку, открыть дополнительно еще одно отделение и группу с казахским языком обучения. Предварить эту работу широкой пропагандой и гласностью.
Областное управление финансов
7. Ввести в программы средних специальных учебных заведений специальный курс "Делопроизводство на государственном языке", ввести в профессионально-технических школах подготовку специалистов по профессиям "секретарь-референт", "делопроизводитель" с государственным языком обучения.
8. Пересмотреть учебные программы ССУЗов в плане увеличения количества часов обучения казахскому языку на русских отделениях, не допускать сокращения часов по изучению казахского языка, обеспечить в ССУЗах формирование групп, изучающих государственный язык.
9. В детских домах создать группы с обучением и воспитанием на казахском языке.
10. Продолжить обучение на татарском, немецком, других языках в местах компактного проживания представителей данных национальностей.
11. В областном центре г. Усть-Каменогорске открыть драматический театр, работающий на казахском языке.
Областное управление культуры
12. Продолжить практику организации телерадиоуроков обучения государственному языку.
Облтелерадиокомпания
13. Продолжить работу по организации Центров обучения государственному языку. Разработать программу овладения необходимым языковым минимумом для госслужащих областных структур, руководителей областных государственных служб.
14. Организовать обучение казахскому алфавиту репатриантов на базе общеобразовательных школ.
15. В программах предшкольной подготовки детей предусмотреть увеличение часов по обучению казахскому языку.
16. Обеспечить в школах с казахским языком обучения, казахских отделениях средних специальных учебных заведений преподавание физкультуры и военной подготовки на государственном языке. Подготовить педагогические кадры.
17. Оказывать содействие воскресным школам по обучению национальным языкам.
18. Взять под контроль выполнение ст. 18 Закона "О языках в Республике Казахстан" телерадиокомпаниями, другими электронными средствами массовой информации независимо от форм собственности.
19. На телерадиоканалах организовать циклы передач на темы: Закон "О языках" в действии, "Язык мой - друг мой", "В начале было слово..." и др.
Делопроизводство на государственном языке Во всех государственных органах создать отделы или секторы по внедрению государственного языка в делопроизводство.
Организационно-кадровый отдел аппарата Акима области Руководители государственных организаций Включить должности переводчиков в штатные расписания государственных органов.
Продолжить контроль за исполнением распоряжения Акима области от 2 декабря 1997 года "О плане мероприятий по реализации Закона "О языках в Республике Казахстан", где определены сроки поэтапного перевода Организационно-кадровый отдел Во всех местных государственных органах разработать и выпустить образцы деловых бумаг (компьютерных шаблонов) на государственном языке.
Местные государственные органы