Қазақша:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1996 жылғы 18 (Премьер-Министр РК)
қазандағы N 1287 Қаулысы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2006.08.14. N 762 қаулысымен Қазақстан Республикасында пайдалы қазба қорларының мемлекеттiк балансын жүргiзудiң тәртiбi туралы ереженi бекiту туралы Үкiметiнiң 1996 жылғы 18 қазандағы N 1287 қаулысымен БЕКIТIЛГЕН Қазақстан Республикасында пайдалы қазба қорларының мемлекеттiк балансын жүргiзудiң тәртiбi туралы ЕРЕЖЕ
1. Бұл Ереже Қазақстан Республикасының аумағындағы пайдалы қазбалардың мемлекеттiк балансын жүргiзудiң бiрыңғай тәртiбiн (бұдан әрi - мемлекеттiк баланс) белгiлейдi.
2. Қазақстан Республикасының минералды-шикiзат базасының әрбiр жылдың 1 қаңтарына қарағандағы жалпы ахуалы туралы толық және сенiмдi мәлiметтер алу - пайдалы қазба қорларын есепке алудың негiзгi мақсаты болып табылады.
3. Қазақстан Республикасының пайдалы қорлары жөнiндегi Мемлекеттiк комиссиясы (бұдан әрi - Қазақстан Республикасының ҚМК) белгiленген тәртiпте бекiткен, бұрын бұрынғы КСРО пайдалы қазба қорлары жөнiндегi Мемлекеттiк комиссиясы (бұдан әрi - КСРО ҚМК), пайдалы қазба қорлары жөнiндегi аумақтық комиссиялар (бұдан әрi - ҚАК) бекiткен Қазақстан Республикасының жер қойнауында барланған пайдалы қазбалардың барлық түрлерiнiң қорлары оның iшiнде мұнай, мұнайда ерiтiлген бос газ, конденсат, сондай-ақ йод, бром және өнеркәсiп, оның iшiнде мұнай суларында бар басқа бағалы компоненттер;
кен орындарын пайдаланған кездегi жер қойнауындағы пайдалы қазбаны өндiрудiң және шығындардың, сондай-ақ өндiру процесi кезiнде қорлар оларды асыра бағалау, өткiзiлген пайдалану және барлау жұмыстарының нәтижесiндегi және басқа себептерден болған өзгерiстерiнiң мәлiметтерi - мемлекеттiк баланста есепке алынуға тиiс.
4. Барлау лицензиясы, бiрiктiрiлген барлау және өндiру лицензиясы бойынша жұмыстар жүргiзiлген жағдайда потенциалды коммерциялық объектiлердi сынама пайдалануға Құзыреттi орган Қазақстан Республикасының ҚМК немесе ҚАК-тың алдын ала сараптау қорытындылары бойынша олардың қорларын мемлекеттiк балансқа қойғанға дейiнгi мерзiмге рұқсат бередi.
5. Пайдалы қазбалар қорларын мемлекеттiк баланспен есепке алу Қазақстан Республикасының ҚМК бекiтетiн пайдалы қазба кен орындары қорларының классификациясына сәйкес жүргiзiледi.
6. Пайдалы қазба қорларының ахуалы мен қозғалысын есепке алу:
кен орындары, қажет болған кезде - учаскелер (мұнай және газ үшiн - тоғырлар), жеке кенiш алқаптары, шахта алқаптары және т.б.;
пайдалы қазбалардың негiзгi типтерi және сорттары - бойынша жеке-жеке жүзеге асырылады.
7. Мемлекеттiк баланспен есепке алынуға тиiс пайдалы қазба қорлары:
өндiрiлген және өңдеуге жiберiлген;
өндiру барысында жоғалған;
жер қойнауында қалдырылған - болып бөлiнедi.
Бекiтiлген пайдалы қазба қорларынан кейiнгi геологиялық-барлау жұмыстары және пайдалану кезiнде ауытқу қосу және алу белгiлерiмен есептелiнедi.
8. Қазақстан Республикасының ҚМК және ҚАК, КСРО-ның ҚМК бекiткен қосалқы пайдалы қазбалар және компоненттердiң, оның iшiнде бытыраңқы таралған элементтердiң қорлары есепке алынуға тиiс, олардың өндiру, байыту және әрi қарай өңдеу барысында алыну дәрежесiне тәуелсiз.
9. Өндiрiлген және өңделген баланстағы пайдалы қазба қорларын шығарып тастау оларды толық есептеп алу арқылы жүзеге асырылады.
10. Өндiрiлген және арнайы үйiндiлерге жинақталған пайдалы қазба қорлары, өңдеу қалдықтары техногендi, минералды құрылымдардың арнайы есебiне қойылады.
11. Баланстық мағынасын жоғалтқан пайдалы қазба қорларын ресiмдеу Қазақстан Республикасының ҚМС немесе ҚАК шешiмi бойынша жүргiзiледi, ал баланстық мағына алған немесе арнайы үйiндiлерден алынғандарды есепке алуды жер қойнауын пайдаланушы өз бетiнше жүргiзедi.
12. Пайдалы қазба қорлардың, оларды төменгiден неғұрлым жоғары категорияларға ауыстыру процесiнде Қазақстан Республикасының ҚМК немесе ҚАК белгiлеген категориялардың сенiмдiлiк дәрежесiнiң нормативтiк олқылықтар шегiндегi әртүрлi мағынада расталмауын жер қойнауын пайдаланушы өз бетiнше ресiмдейдi, ал қорлар нормативтiк олқылықтардан асатын алу белгiсiмен расталмаған жағдайда мемлекеттiк балансқа түзетулер енгiзуге Қазақстан Республикасының ҚМК немесе ҚАК рұқсаты болған кезде рұқсат етiледi.
13. Пайдалы қазба қорларын қайта бекiту олар өзгерген жағдайда жер қойнауын пайдаланушы, сондай-ақ Құзыреттi орган бастамасымен жасалынады.
14. Өндiру кәсiпорны жойылған немесе консервацияланған кезде баланстағы пайдалы қазба қорларын шығарып тастау немесе оларды баланстан тыс топқа ауыстыру Қазақстан Республикасының ҚМК немесе ҚАК шешiмi бойынша жүзеге асырылады.
15. Пайдалы қазба қорларының мемлекеттiк балансы бойынша статистикалық есеп нысандарын жер қойнауын пайдалану және қорғау жөнiндегi мемлекеттiк орган әзiрлейдi және Қазақстан Республикасының мемлекеттiк статистикалық органы бекiтедi.
16. Пайдалы қазба қорларының мемлекеттiк балансын жер қойнауын қорғау және пайдалану жөнiндегi өкiлеттi орган ағымдағы жылдың 1 тамызына дейiнгi мерзiмде жер қойнауын қорғау және пайдалану жөнiндегi аумақтық басқармалар тапсырған әкiмшiлiк облыстар бойынша пайдалы қазба қорларының балансы негiзiнде жасайды.
17. Әкiмшiлiк облыстар бойынша пайдалы қазба қорларының баланстарын ағымдағы жылдың 15 сәуiрiне дейiнгi мерзiмде жер қойнауын пайдаланушылар тапсырған пайдалы қазба қорларының есептiк баланстары негiзiнде жер қойнауын пайдалану және қорғау жөнiндегi аумақтық басқармалар жасайды.
18. Әкiмшiлiк облыстары бойынша пайдалы қазба қорларының мемлекеттiк және есептiк баланстары мемлекеттiк және есептiк баланстар жасау жөнiндегi Нұсқауға сәйкес жасалады.
19. Жер қойнауын пайдаланушылар пайдалы қазба қорларының есептiк баланстарын жер қойнауын қорғау және пайдалану жөнiндегi аумақтық басқармаларға ағымдағы жылдың 15-ақпанына дейiн тапсырады. Жер қойнауын пайдаланушылар есептiк баланстарды алғашқы есепке алудың, жылдық есептiң және қорларды қайта есептеудiң, Қазақстан Республикасының ҚМК немесе ҚАК хаттамаларының мәлiметтерi бойынша жасайды.
20. Барланудағы және пайдаланудағы кен орындарындағы пайдалы қазба қорларын есепке алудың дұрыстығын және уақыттылығын лицензия иелерi қамтамасыз етедi.
21. Мемлекеттiк баланстағы пайдалы қазба қорларының дұрыстығын және уақыттылығын Қазақстан Республикасының Үкiметi өкiлеттiк берген жер қойнауын қорғау және пайдалану жөнiндегi республикалық және аумақтық органдар қамтамасыз етедi.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Постановление Правительства Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
(Премьер-Министр РК)
Республики Казахстан от 18 октября 1996 года N 1287.
Утратило силу постановлением Правительства РК от 14 августа 2006 года N 762 Об утверждении Положения о порядке ведения государственного баланса запасов полезных ископаемых в Республике Казахстан УТВЕРЖДЕНО постановлением Правительства Республики Казахстан от 18 октября 1996 г. N 1287 П О Л О Ж Е Н И Е о порядке ведения государственного баланса запасов полезных ископаемых в Республике Казахстан
1. Настоящее Положение устанавливает единый порядок ведения государственного баланса запасов полезных ископаемых (далее - государственный баланс) на территории Республики Казахстан.
2. Основной задачей учета запасов полезных ископаемых является получение полных и достоверных данных о состоянии минерально-сырьевой базы Республики Казахстан по состоянию на 1 января каждого года.
3. Учету в государственном балансе подлежат:
разведанные в недрах Республики Казахстан запасы всех видов полезных ископаемых, утвержденные в установленном порядке Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых Республики Казахстан (далее - ГКЗ Республики Казахстан), ранее утвержденные Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых бывшего СССР (далее - ГКЗ СССР), территориальными комиссиями по запасам полезных ископаемых (далее - ТКЗ), в том числе запасы нефти, свободного газа, растворенного в нефти, конденсата, а также йода, брома и других ценных компонентов, содержащихся в промышленных, в том числе нефтяных водах;
данные добычи и потерь полезных ископаемых в недрах при эксплуатации месторождений, а также изменений запасов в процессе добычи в результате их переоценки, произведенных эксплуатационных и разведочных работ и по другим причинам.
4. В случае проведения работ по лицензии на разведку, по совмещенным лицензиям на разведку и добычу пробная эксплуатация потенциально коммерческих объектов разрешается Компетентным органом по результатам предварительной экспертизы ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан на срок до постановки их запасов на государственный баланс.
5. Учет запасов полезных ископаемых государственным балансом производится в соответствии с классификацией запасов месторождений полезных ископаемых, утверждаемых ГКЗ Республики Казахстан.
6. Учет состояния и движения запасов полезных ископаемых осуществляется разделено по:
месторождениям, а в случае необходимости - по участкам (залежам - для нефти и газа), отдельным рудным полям, шахтным полям и т.д.;
основным типам и сортам полезного ископаемого.
7. Запасы полезных ископаемых, подлежащие учету государственным балансом, подразделяются на:
добытые и отправленные - на переработку;
потерянные в процессе добычи;
оставленные в недрах.
Отклонение от утвержденных запасов полезных ископаемых при последующих геологоразведочных работах и эксплуатации учитывается со знаком плюс и со знаком минус.
8. Запасы сопутствующих полезных ископаемых и компонентов, в том числе и рассеянных элементов, утвержденные ГКЗ СССР, ГКЗ и ТКЗ Республики Казахстан, подлежат учету, независимо от степени их извлечения в процессе добычи, обогащения и дальнейшей переработки.
9. Списание добытых и переработанных балансовых запасов полезных ископаемых производится путем полного снятия их с учета.
10. Запасы полезных ископаемых, добытые и заскладированные в спецотвалах, отходы переработки ставятся на отдельный учет техногенных минеральных образований.
11. Оформление запасов полезных ископаемых, утративших балансовое значение, производится по решению ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан, а запасов, получивших балансовое значение или взятых из спецотвалов, производится недропользователем самостоятельно.
12. Разнозначное неподтверждение балансовых запасов полезных ископаемых в процессе их перевода из низких в более высокие категории в пределах нормативных погрешностей степени надежности категорий, определенных протоколом ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан, оформляется недропользователем самостоятельно, а в случае неподтверждения запасов со знаком минус, превышающем нормативные погрешности, внесение поправок в государственный баланс допускается при наличии решения ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан.
13. Повторное утверждение запасов полезных ископаемых производится в случаях их изменения как по инициативе недропользователя, так и Компетентного органа.
14. При ликвидации или консервации добывающего предприятия списание балансовых запасов полезных ископаемых или перевод их в группу забалансовых осуществляется по решению ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан.
15. Формы статистической отчетности по государственным балансам запасов полезных ископаемых разрабатываются государственным органом по использованию и охране недр, и утверждаются государственным статистическим органом Республики Казахстан.
16. Государственные балансы запасов полезных ископаемых составляются уполномоченным органом по охране и использованию недр в срок до 1 августа текущего года на основании балансов запасов полезных ископаемых по административным областям, представленных территориальными управлениями по охране и использованию недр.
17. Балансы запасов полезных ископаемых по административным областям составляются в срок до 15 апреля текущего года территориальными управлениями по охране и использованию недр на основании отчетных балансов запасов полезных ископаемых, представленных недропользователями.
18. Государственные и отчетные балансы запасов полезных ископаемых по административным областям составляются в соответствии с Инструкцией по составлению государственного и отчетного баланса.
19. Отчетные балансы запасов полезных ископаемых представляются недропользователями в территориальные управления по охране и использованию недр в срок до 15 февраля текущего года. Отчетные балансы составляются недропользователями по данным первичного учета, годовых отчетов и пересчетов запасов, протоколов ГКЗ или ТКЗ Республики Казахстан.
20. Правильность и своевременность учета запасов полезных ископаемых на разведуемых и эксплуатируемых месторождениях обеспечиваются владельцем лицензии.
21. Правильность и своевременность учета запасов полезных ископаемых в государственных балансах обеспечиваются уполномоченными Правительством Республики Казахстан республиканскими и территориальными органами по использованию и охране недр.