Қазақша:
Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 28 ақпандағы № 528 Заңы.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы № 252 Заңымен 1-тарау . ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР 1-бап . Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар 2-бап . Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы заңдары 3-бап . Осы Заңның қолданылу аясы 2-тарау . ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ 4-бап . Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк басқару, бақылау және қадағалау 5-бап . Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары 6-бап . Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы негізгі принциптер 7-бап . Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мемлекеттiк нормативтiк талаптар 8-бап . Қазақстан Республикасы Үкіметінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы құзыреті 9-бап . Уәкілетті органның құзыреті 10-бaп . Уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің құзыретi 11-бап . Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегi іс-шараларды қаржыландыру ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды 3-тарау . ЕҢБЕК ҚАУIПСIЗДIГІНЕ ЖӘНЕ ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУҒА ҚЫЗМЕТКЕРЛЕР ҚҰҚЫҚТАРЫНЫҢ КЕПIЛДIКТЕРI 12-бап . Жұмысқа қабылдау кезiндегі еңбек қауiпсіздiгіне және еңбекті қорғауға құқықтарының кепілдіктерi 13-бап . Қызметкерлерді мiндеттi медициналық тексерулер 14-бап . Қызметкерлердің еңбек қызметi процесiндегі еңбек қауіпсіздігіне және еңбекті қорғауға құқықтарының кепілдiктерi 15-бап . Әйелдердiң және жасы он сегізге толмаған адамдардың еңбегін қорғау 16-бап . Қызметкерлердi еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелері бойынша оқыту, нұсқаулық беру және білiмдерiн тексеру 4-тарау . ҚЫЗМЕТКЕР МЕН ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ ЕҢБЕК ҚАУIПСIЗДIГI ЖӘНЕ ЕҢБЕКТІ ҚOPҒAУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МIНДЕТТЕРI 17-бап . Қызметкердiң еңбек қауіпсіздiгіне және еңбекті қорғауға құқықтары 18-бап . Қызметкердің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы міндеттерi 19-бап . Жұмыс берушінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы құқықтары 20-бап . Жұмыс берушінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы міндеттері 5-тарау . ЕҢБЕК ҚАУIПСIЗДIГIН ЖӘНЕ ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ 21-бап . Ұйымдағы еңбек қауiпсiздiгi және еңбекті қорғау қызметі 22-бап .
22-1-бап . Жұмыс орындарының қауiпсiздiк талаптары 23-бап . Өндiрiстiк объектiлер мен өндiріс құралдарын жобалау, салу және пайдалану кезiнде қойылатын еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөніндегі талаптар 23-1-бап . Техникалық реттеу саласындағы қауiпсiздiк талаптары 6-тарау . ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЕҢБЕК ҚАУІПСIЗДІГI ЖӘНЕ ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТУРАЛЫ ЗАҢДАРЫНЫҢ САҚТАЛУЫН БАҚЫЛАУ 24-бап . Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мониторингі 25-бап . Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк бақылау 25-1-бап . Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңнамасын сақтау жөнiндегi тексерулер, олардың түрлерi мен нысандары 26-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторы қызметiнiң кепiлi 27-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторларының еңбек қауiпсiздiгiн және еңбектi қорғауды қамтамасыз ету саласындағы 28-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторларының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мiндеттерi 29-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторларының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғауды қамтамасыз ету саласындағы aктiлерi 30-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторының әрекеттерiне (әрекетсiздiгiне) шағым жасау 31-бап . Мемлекеттiк еңбек инспекторының жауапкершiлiгi 32-бап . Ұйымдардағы еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы қоғамдық бақылау 33-бап . Қызметкерлер өкiлдерiнiң қызметкерлердiң еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау құқықтарын қорғау жөнiндегi құқықтары 7-тарау . ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР 34-бап . Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауаптылық 35-бап . Осы Заңды қолданысқа енгiзу тәртiбi Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы Осы Заң Қазақстан Республикасындағы еңбектi қорғау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейдi және еңбек қызметi процесiнде еңбек қауіпсiздігін қамтамасыз етуге, қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығын сақтауға бағытталған, сондай-ақ еңбек қауіпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негiзгi принциптерiн белгілейдi.
1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР 1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:
1) арнаулы киiм - қызметкердi зиянды және қауiптi өндiрiстiк факторлардан қорғауға арналған киiм, аяқ киiм, бас киiм, қолғап;
2) ауыр қол еңбегi - ауыр заттарды қолмен көтеруге немесе орнын ауыстыруға байланысты қызмет түрлерi не 360 ккал/сағаттан астам күш-қуат жұмсалатын басқа да жұмыстар;
3) еңбек гигиенасы - қызметкерлердiң денсаулығын сақтау, өндiрiстiк ортаның және еңбек процесiнiң қолайсыз әсерiнiң алдын алу жөнiндегi санитарлық-гигиеналық шаралар мен құралдар кешенi;
4) еңбек қауiпсiздiгi - еңбек қызметi процесiнде қызметкерлерге зиянды және қауiптi әсердi болдырмайтын iс-шаралар кешенiмен қамтамасыз етiлген қызметкердiң қорғалу жай-күйi;
5) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган (бұдан әрi - уәкiлеттi орган) - еңбек қатынастары саласындағы өкiлеттiктi Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
6) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органның аумақтық бөлiмшелерi (бұдан әрi - аумақтық бөлiмшелер) - еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органның Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiк шегiнде еңбек қатынастары саласындағы өкiлеттiктi жүзеге асыратын құрылымдық бөлiмшелерi;
7) еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау мониторингi - өндiрiстегi еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғаудың жай-күйiн қадағалау жүйесi, сондай-ақ республикадағы еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғаудың жай-күйiн бағалау және болжау;
8) еңбек қауiпсiздiгiнiң жағдайлары - еңбек процесiнде қызметкердiң жұмысқа қабiлеттiлiгi мен денсаулығына әсер ететiн өндiрiстiк орта мен еңбек процесi факторларының жиынтығы;
9) еңбектi қорғау - құқықтық, әлеуметтiк-экономикалық, ұйымдық- техникалық, санитарлық-гигиеналық, емдеу-алдын алу, оңалту және өзге де iс- шаралары мен құралдарын қамтитын, еңбек қызметi процесiнде қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығының қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн жүйе;
10) еңбектi қорғау жөнiндегi қоғамдық инспектор - ұйымның кәсiподақ органы, ал ол болмаған кезде қызметкерлердiң жалпы жиналысы тағайындайтын, еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласында қоғамдық бақылауды жүзеге асыратын қызметкерлер өкiлi;
11) еңбектiң қауiпсiз жағдайлары - қызметкерге зиянды және қауiптi өндiрiстiк факторлардың әсерi жоқ не олардың әсерiнiң деңгейi еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген қауiпсiздiк нормаларынан аспайтын, жұмыс берушi жасаған еңбек жағдайлары;
12) жеке қорғану құралдары - қызметкердi зиянды және (немесе) қауiптi өндiрiстiк факторлардың әсерiнен қорғауға арналған құралдар;
13) жұмыс орны - қызметкердiң еңбек қызметi процесiнде өзiнiң еңбек мiндеттерiн орындау кезiндегi тұрақты немесе уақытша болатын орны;
14) зиянды (ерекше зиянды) еңбек жағдайы - белгiлi бiр өндiрiстiк факторлардың әсерi қызметкердiң еңбекке қабiлеттiлiгiнiң төмендеуiне немесе сырқаттануына әкеп соқтыратын еңбек жағдайлары;
15) зиянды өндiрiстiк фактор - оның әсерi қызметкердiң сырқаттануына немесе еңбекке қабiлеттiлiгiнiң төмендеуiне әкеп соқтыруы мүмкiн өндiрiстiк фактор;
16) кәсiби ауру - қызметкердiң еңбек (қызмет) мiндеттерiн орындауымен байланысты оған зиянды өндiрiстiк факторлардың әсер етуiнен туындаған созылмалы немесе қатты ауруы;
17) қауiпсiздiк нормалары - қызметкерлердiң еңбек қызметi процесiнде олардың өмiрi мен денсаулығын сақтауға бағытталған ұйымдық, техникалық, санитарлық-гигиеналық биологиялық және өзге де нормаларды, ережелердi, рәсiмдер мен өлшемдердi қамтамасыз ету тұрғысынан өндiрiс жағдайларын, өндiрiс және еңбек процесiн сипаттайтын сапалық және сандық көрсеткiштер;
18) қауiптi (ерекше қауiптi) еңбек жағдайлары - еңбектi қорғау ережелерi сақталмаған жағдайда белгiлi бiр өндiрiстiк факторлардың әсерiн тигiзуi қызметкер денсаулығының кенеттен нашарлауына немесе жарақаттануына не өлiмiне әкеп соқтыратын еңбек жағдайлары;
19) қауiптi өндiрiстiк фактор - әсерiн тигiзуi қызметкердiң еңбекке қабiлеттiлiгiнен уақытша немесе мүлдем айрылуына (еңбек жарақатына немесе кәсiби ауруына) немесе өлiмiне әкеп соқтыруы мүмкiн өндiрiстiк фактор;
20) қызметкерлер өкiлдерi - қызметкерлерi уәкiлеттiк берген кәсiптiк одақтардың және олардың бiрлестiктерiнiң органдары, ал олар болмағанда Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен құрылған өзге де өкiлдер немесе ұйымдар;
21) өндiрiстегi жазатайым оқиға - өзiнiң еңбек (қызмет) мiндеттерiн немесе жұмыс берушiнiң тапсырмаларын орындау кезiнде қызметкердiң жарақаттануы, денсаулығының кенеттен нашарлауы немесе улануы салдарынан оның еңбекке қабiлеттiлiгiнен уақытша немесе тұрақты айрылуына, кәсiби ауруға шалдығуына не өлiмiне әкеп соқтырған өндiрiстiк фактордың әсерi;
22) өндiрiстiк жабдық - машиналар, тетiктер, аппараттар мен өзге де техникалық құралдар;
23) өндiрiстiк жабдықтың қауiпсiздiгi - өндiрiстiк жабдықтың өз функцияларын орындауы кезiнде нормативтiк-техникалық және жобалау құжаттамасында белгiленген жағдайларда еңбек қауiпсiздiгiнiң талаптарына сәйкестiгi;
24) өндiрiстiк объектiлердi еңбек жағдайлары бойынша аттестаттау - өндiрiстiк объектiлердi, цехтарды, учаскелердi, жұмыс орындарын оларда орындалатын жұмыстардың қауiпсiздiгiнiң, зияндылығының, ауырлығының, қауырттылығының жай-күйiн, еңбек гигиенасын айқындау және өндiрiстiк орта жағдайларының еңбектiң қауiпсiз жағдайларына нормативтерiне сәйкестiгiн айқындау мақсатында оларды бағалау жөнiндегi қызмет;
25) өндiрiстiк процестiң қауiпсiздiгi - өндiрiстiк процестiң нормативтiк- техникалық құжаттамада белгiленген жағдайларда еңбек қауiпсiздiгiнiң талаптарына сәйкестiгi;
26) өндiрiстiк санитария - зиянды өндiрiстiк факторлардың қызметкерлерге әсерiн болғызбайтын немесе азайтатын санитарлық-гигиеналық, ұйымдастыру ic- шаралары мен техникалық құралдар жүйесi;
27) өнеркәсiп қауiпсiздiгi саласындағы уәкiлеттi мемлекеттiк орган - өнеркәсiп қауiпсiздiгi саласындағы мемлекеттiк саясатты берiлген өкiлеттiк шегiнде iске асыратын Қазақстан Республикасының орталық атқарушы органы;
28) ұжымдық қорғану құралдары - жұмыс iстейтiн екi және одан да көп адамды зиянды және (немесе) қауiптi өндiрiстiк факторлардың әсерiнен бiр мезгiлде қорғауға арналған техникалық құралдар.
1. Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актiлерiнен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiлeнce, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
3-бап. Осы Заңның қолданылу аясы
1. Осы Заңның күші Қазақстан Республикасының азаматтарына, еңбек қызметін Қазақстан Республикасында жүзеге асыратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға қолданылады.
2. Жұмыс берушiлер мен қызметкерлер арасында еңбек қатынастары туындаған кезде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөнiндегi талаптарды бәрi орындауы міндеттi.
3. Жеке еңбек шартында, ұжымдық шарттарда және жұмыс берушiнiң актiлерiнде көзделген жұмыс орындарындағы еңбек қауіпсiздiгі және еңбектi қорғау жағдайлары осы Заңда көзделген еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау деңгейiнен төмен болмауға тиiс.
2-тарау. ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ ЕҢБЕКТI ҚОРҒАУ 4-бап. Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк басқару, бақылау және қадағалау Еңбек қауiпсіздігі және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттік басқаруды, бақылау мен қадағалауды Қазақстан Республикасының Үкіметі, уәкілетті орган және оның аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ өнеркәсіп қауіпсіздігі саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган мен өзге де уәкілетті органдар жүзеге асырады.
5-бап. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясат:
1) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілерін әзірлеу мен қабылдауға;
2) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік, салалық (секторлық) және аймақтық бағдарламаларды әзірлеуге;
3) еңбек жағдайларын, қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды әзірлеу мен жақсарту, қауіпсіз техника мен технологияларды әзірлеу және енгізу, еңбекті қорғау, қызметкерлердің жеке және ұжымдық қорғану құралдарын шығару жөніндегі қызметті экономикалық ынталандыру жүйесін құруға және іске асыруға;
4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мониторингті жүзеге асыруға;
5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау проблемалары бойынша ғылыми- зерттеулер жүргізуге;
6) өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіби ауруларды есепке алудың бірыңғай тәртібін белгілеуге;
7) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы заңдары талаптарының сақталуын мемлекеттік қадағалау мен бақылауға;
8) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында қызметкерлердің құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуына қоғамдық бақылауды жүзеге асыруға жәрдемдесуге;
9) өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіби аурулардан зардап шеккен қызметкерлердің, сондай-ақ олардың отбасы мүшелерінің заңды мүдделерін қорғауға;
10) өндірістің және еңбекті ұйымдастырудың қазіргі заманғы техникалық деңгейінде жойылмайтын ауыр жұмыс үшін және еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыс үшін өтемақылар белгілеуге;
11) еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғауды жақсарту жөніндегі жұмыстың отандық және шетелдік озық тәжірибелерін таратуға;
12) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мамандарды даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға;
13) еңбек жағдайлары туралы, сондай-ақ өндірістік жарақат, кәсіби ауру туралы және олардың салдары туралы мемлекеттік статистикалық есептілікті ұйымдастыруға;
14) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында бірыңғай ақпараттық жүйенің жұмыс істеуін қамтамасыз етуге;
15) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастыққа бағытталған.
1) өндірістік қызмет нәтижелеріне қатысты алғанда қызметкердің өмірі мен денсаулығының басымдығы;
2) қызметкердің өмірі мен денсаулығына өндірістік факторлардың зиянды әсерінің қайтымсыз салдарына жол бермеу;
3) қызметкерлердің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарына сай келетін еңбек жағдайларына құқықтарын қорғауға мемлекеттің кепілдік беруі;
4) нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу және қабылдау арқылы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында бірыңғай талаптарды белгілеу;
5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелерін мемлекеттік реттеу;
6) уәкілетті орган, оның аумақтық бөлімшелері және жұмыс берушілер мен қызметкерлер өкілдері арасында еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы келісілген iс-қимылдарды қамтамасыз ету;
7) еңбек қауіпсiздiгiнің және еңбекті қорғаудың жай-күйi туралы ақпараттың жариялылығы, толымдылығы және дұрыстығы;
8) мемлекеттiк бағдарламаларды қаржыландыруға, нормативтiк құқықтық актiлерді әзiрлеуге, еңбек қауiпсiздігі және еңбекті қорғау саласында ғылыми жұмыстар мен зерттеулер жүргiзуге мемлекеттiң қатысуы;
9) қызметкерлер өкiлдерiнiң еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау жөніндегi мемлекеттік бағдарламаларды қалыптастыруға, еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау нормаларынан тұратын нормативтiк құқықтық актiлердi әзiрлеуге, сондай-ақ еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы Қазақстан Республикасы заңдарының сақталуын бақылауды жүзеге асыруға қатысуы.
7-бап. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мемлекеттiк нормативтiк талаптар
1. Еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау жөнiндегi мемлекеттік нормативтiк талаптар Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiмен белгіленедi және олар қызметкерлердiң еңбек қызметi процесінде өмiрi мен денсаулығын сақтауға бағытталған қауiпсiздiк талаптарынан, ережелерден, рәсiмдерден және өлшемдерден тұруға тиіс.
2. Жеке және заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының аумағында қызметiн жүзеге асырған кезде еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау жөнiндегi талаптарды орындауға мiндеттi.
3. Мемлекеттiк органдардың еңбек қауiпсіздігі және еңбектi қорғау жөніндегі нормативтік құқықтық актiлерді әзірлеуi мен бекiтуінің тәртібiн Қазақстан Республикасының Үкіметi белгілейді.
1) еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негiзгі бағыттарын әзiрлейдi және оның iске асырылуын қамтамасыз етедi;
2) еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттік бағдарламаны әзiрлеудi және оның орындалуын ұйымдастырады;
3) еңбек қауіпсiздігі және еңбекті қорғау саласында мемлекеттiк бақылауды және қадағалауды ұйымдастырудың және жүргiзудің тәртібін белгілейді;
4) еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау саласында деректер банкiн құра отырып ақпарат берудiң және мемлекеттiк статистика жүргізудiң тәртiбiн айқындайды;
5) еңбек қауіпсiздiгі және еңбектi қорғау проблемалары бойынша зерттеулер жүргізудi қамтамасыз етедi;
6) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы техникалық регламенттердi бекiтедi
1) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты iске асырады;
2) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау проблемалары бойынша зерттеу бағдарламаларын әзірлейді;
3) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөнінде мониторинг өткізеді;
4) басқа мемлекеттік органдармен, сондай-ақ қызметкерлердің және жұмыс берушілердің өкiлдерiмен еңбек қауiпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз ету салаcында үйлестірудi және өзара iс-қимылды жүзеге асырады;
5) жұмыс берушiнiң қаражаты есебiнен қызметкерлерге сүт, емдiк- профилактикалық тамақтандыру рациондарын, арнайы киiм, арнайы аяқ киiм және басқа да жеке қорғану құралдарын беру нормаларын әзiрлейдi және бекiтедi;
6) мемлекеттік еңбек инспекторларын оқытуды және аттестаттауды жүргізеді;
6-1) жұмыс берушiлердiң ұйымда еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы нұсқаулықтарды әзiрлеу мен бекiту тәртiбiн белгiлейдi;
7) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздігі және еңбекті қорғау туралы заңдарының сақталуына мемлекеттік бақылауды ұйымдастырады;
8) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен өндiрiстегi жазатайым оқиғаларға дер кезiнде және объективті тергеу жүргiзiлуiн бақылауды жүзеге асырады;
9) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;
10) еңбектің физиологиялық негізделген нормаларын әзірлейдi және олардың сақталуын бақылауды жүзеге асырады;
11) қызметкерлердi жеке және ұжымдық қорғану құралдарымен, сондай-ақ санитарлық-тұрмыстық үй-жайлармен және құрылғылармен, емдеу-алдын алу құралдарымен жұмыс берушiлердiң қаражаты есебiнен қамтамасыз етудiң тәртiбiн белгiлейдi;
12) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де функцияларды орындайды;
13) мемлекеттiк органдардың еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы техникалық регламенттердi әзiрлеу жөнiндегi қызметiн үйлестiредi.
1) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздiгі және еңбектi қорғау туралы заңдарының сақталуын бақылауды жүзеге асырады;
2) өндiрiстiк жарақаттанудың, кәсiби аурудың себептерiне талдау жүргізедi және олардың алдын алу жөнiнде ұсыныстар әзірлейді;
3) өндiрiстегi жазатайым оқиғаларды Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртіппен тергейді;
4) уәкiлетті орган бeкіткeн ережелерге сәйкес ұйымдағы еңбек қауiпсiздiгiн және еңбектi қорғауды қамтамасыз етуге жауапты басшылар мен адамдардың еңбек қауiпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелерi бойынша біліміне тексеру
5) өндірістік мақсаттағы объектiлердi пайдалануға қабылдау жөнiндегі комиссияның құрамына қатысады;
6) қызметкерлердiң, жұмыс берушілердің және олардың өкілдерiнiң еңбек қауіпсiздiгi және еңбектi қорғау мәселелерi жөнiндегi өтініштерiн қарайды;
7) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңнамасын жетiлдiру мәселелерi бойынша кәсіподақтармен және жұмыс берушiлердің бiрлестіктерiмен өзара iс-қимыл жасайды;
8) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де функцияларды жүзеге асырады.
Жеке еңбек шартының талаптары Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актілерiнiң талаптарына сәйкес келуге тиiс.
Азаматтарды олардың денсаулық жағдайына терiс әсер ететiн жұмысқа қабылдауға тыйым салынады.
Қауiптi және зиянды өндiрiстiк факторларды қоса алғанда, жеке еңбек шартында жұмыс орнының шынайы сипаттамасы, Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау туралы заңдарында және ұжымдық шартта көзделген осындай жағдайларда жұмыс iстегенi үшiн берiлетін жеңiлдiктер мен өтемақылар көрсетiлуге тиiс.
Еңбек жағдайлары зиянды және қауіпті жұмыстарға қабылдау кезiнде жұмыс беруші қызметкердi кәсiби аурудың туындау мүмкiндігі туралы ескертуге мiндеттi.
13-бап. Қызметкерлерді мiндеттi медициналық тексерулер
1. Ұйымдарда зиянды (ерекше зиянды), қауiптi (ерекше қауіптi) және қолайсыз өндiрістiк факторлары бар жұмыстарға, сондай-ақ жер асты жұмыстарына адамдар қабылдауды жұмыс берушi олар алдын ала медициналық тексеруден өткеннен кейiн және денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленген талаптарға сәйкес денсаулық жағдайына қайшы келмейтiнi айқындалғаннан кейiн жүзеге асыруға тиіс.
2. Он сегiз жасқа толмаған адамдар мiндеттi алдын ала медициналық тексеруден өткеннен кейiн ғана жұмысқа қабылданады және одан әрi, он сегіз жасқа толғанға дейiн жыл сайын мiндеттi медициналық тексеруден өтуге тиiс.
3. Жұмыс берушi еңбек жағдайлары зиянды және ауыр жұмыстарда iстейтiн қызметкерлерді мерзiмдiк медициналық қаралудан және тексеруден өткiзудi Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен өз қаражаты есебiнен ұйымдастыруға мiндеттi.
4. Қауiптілігі жоғары өндiрiстiк жабдықтармен байланысты жұмыстармен айналысатын қызметкерлер ауысым алдындағы медициналық куәландырудан өтуге тиiс. Ауысым алдындағы медициналық куәландыруды талап ететiн кәсiптердiң тізімін денсаулық сақтау саласындағы уәкілеттi орган айқындайды.
Медициналық қаралудан және тексеруден өтуден жалтарған қызметкерлер жұмысқа жіберiлмейдi.
14-бап. Қызметкерлердің еңбек қызметi процесiндегі еңбек қауіпсіздігіне және еңбекті қорғауға құқықтарының кепілдiктерi
1. Ұйымдардағы, әрбiр жұмыс орнындағы еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау саласындағы нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген талаптарға сәйкес болуға тиіс.
2. Ұйымның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі талаптарды бұзуы салдарынан жұмысын тоқтатқан уақытқа қызметкердің жұмыс орны (лауазымы) мен орташа жалақысы сақталады.
3. Қызметкердің өзiнiң немесе айналадағы адамдардың өмiрi мен денсаулығына тiкелей қауіп туындаған жағдайда жұмысты орындаудан бас тартуы оны тәртіптiк және (немесе) материалдық жауапқа тартуға әкеп соқтырмайды.
4. Қызметкер жеке және (немесе) ұжымдық қорғану құралдарымен, арнаулы киiммен қамтамасыз етілмеген жағдайда жұмыс берушiнiң қызметкерден еңбек мiндеттерiн орындауды талап етуге құқығы жоқ және сол себептен бос тұрып қалған уақытқа орташа жалақысы мөлшерiнде ақы төлеуге тиiс.
5. Қызметкер еңбек мiндеттерiн атқару кезiнде оның өмiрi мен денсаулығына зиян келтiрiлген жағдайда оған келтiрілген зиянды өтеу Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.
6. Қызметкерде еңбек жарақаты, кәсiби ауру немесе зиянды және (немесе)
қауiптi өндiрiстiк факторлардың әсерi салдарынан денсаулығының өзге де зақымдалу белгілерi байқалған жағдайда жұмыс берушi медициналық қорытындының негiзiнде қызметкердi өзiнің келiсiмi бойынша денсаулығына терiс әсерiн тигiзбейтін басқа жұмысқа ауыстыруға тиiс.
1. Ауыр қол еңбегi жұмыстары мен еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды), қауiптi (ерекше қауiптi) жұмыстарда әйелдердiң және жасы он сегiзге толмаған адамдардың, сондай-ақ бұл жұмыстар денсаулық жағдайына терiс әсер ететiн адамдардың еңбегiн пайдалануға тыйым салынады.
2. Әйелдердiң және жасы он сегiзге толмаған адамдардың еңбегiн пайдалануға тыйым салынатын ауыр қол еңбегi жұмыстары мен еңбек жағдайлары зиянды (ерекше зиянды), қауiптi (ерекше қауіптi) жұмыстардағы өндiрiстердiң, кәсiптердiң тiзiмiн денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша уәкілеттi орган бекiтедi.
3. Жүктi әйелдер медициналық қорытындыға сәйкес орташа айлық жалақысы сақтала отырып, қолайсыз өндiрiстiк факторлары жоқ басқа жұмысқа ауыстырылады.
16-бап. Қызметкерлердi еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелері бойынша оқыту, нұсқаулық беру және білiмдерiн тексеру
1. Қызметкерлердi еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелерi бойынша оқытуды, нұсқаулық берудi, бiлiмдерiн тексерудi жұмыс берушi өз қаражаты есебiнен жүргiзедi.
2. Қызметкерлердi еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелерi бойынша оқытудың, нұсқаулық берудiң, бiлімдерiн тексерудiң тәртiбi мен мерзiмi Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiмен айқындалады.
3. Жұмысқа қабылданған адамдар кейiннен еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау мәселелерi бойынша бiлiмдерiн мiндеттi тексеруден өткiзе отырып, жұмыс берушi ұйымдастыратын алдын ала оқытудан мiндетті түрде өтедi. Еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелерi бойынша оқытудан, нұсқаулық беруден және бiлімдерiн тексеруден алдын ала өтпеген қызметкерлер жұмысқа жіберiлмейдi.
4. Өндiрiс ұйымдарының басшы қызметкерлерi мен еңбек қауіпсiздігін және еңбектi қорғауды қамтамасыз ететін жауапты адамдар мезгіл-мезгіл, кемiнде үш жылда бiр рет тиiстi жоғары оқу орындарында немесе мекемелерде бiліктілігін арттыру курстарында еңбек қауіпсiздігі және еңбектi қорғау мәселелері бойынша оқудан және білімдерiн тексеруден өтуге мiндеттi.
4-тарау. ҚЫЗМЕТКЕР МЕН ЖҰМЫС БЕРУШІНІҢ ЕҢБЕК ҚАУIПСIЗДIГI ЖӘНЕ ЕҢБЕКТІ ҚOPҒAУ САЛАСЫНДАҒЫ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МIНДЕТТЕРI 17-бап. Қызметкердiң еңбек қауіпсіздiгіне және еңбекті қорғауға құқықтары Қызметкердің:
1) еңбек қауiпсiздiгiне және еңбекті қорғауға;
2) жұмыс берушіден ұйымның жұмыс орны мен аумағының сипаттамасы, еңбек жағдайлары, еңбек қауіпсіздігi мен еңбектi қорғаудың жай-күйі туралы, өмiрге және денсаулыққа төнетiн қауіп туралы, сондай-ақ зиянды және (немесе)
қауiптi өндiрiстік факторлардың әсерiнен оны қорғау жөніндeгi шаралар туралы шынайы ақпарат алуға;
3) өндiрiстік жарақаттануға, кәсiби ауруға немесе жұмыс қабiлетiн төмендетуге әкеп соқтыруы мүмкiн зиянды және (немесе) қауiптi өндiрiстiк факторлардың әсерiнен қорғалған жұмыс oрнына;
4) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсiздігі және еңбекті қорғау туралы заңдарында, сондай-ақ жеке еңбек және ұжымдық шарттарда көзделген талаптарға сәйкес жеке және ұжымдық қорғану құралдарымен, арнаулы киіммен қамтамасыз етілуге;
5) өзінің жұмыс орнындағы еңбек жағдайына, қауіпсiздігіне және еңбектi қорғауға тексеру жүргізу туралы уәкілеттi органға және оның аумақтық бөлiмшелерiне өтiніш жасауға;
6) еңбек жағдайларын, қауіпсiздiгін және еңбектi қорғауды жақсартуға байланысты мәселелердi тексеруге және қарауға өкіл ретiнде қатысуға;
7) өзiнiң денсаулығына немесе өмiрiне қатер төндіретін жағдай туындаған кезде бұл туралы тiкелей басшыға немесе жұмыс берушінің өкiлiне хабарлай отырып жұмысты орындаудан бас тартуға;
8) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртіппен еңбек мiндеттерiн қауіпсіз атқару үшiн қажетті білім алуға және кәсiби даярлыққа;
9) шарттық міндеттемелерді, еңбек (қызмет) мiндеттерiн атқару кезiнде өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиянды Қазақстан Республикасының заң актілерiне сәйкес өтетуге;
10) ұйымның жұмысы еңбек қауіпсіздігi және еңбектi қорғау жөнiндегi талаптарға сәйкес келмегендiктен тоқтатылған уақытта орташа жалақысының сақталуына;
11) жұмыс берушінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы заңсыз әрекеттеріне шағым жасауға құқығы бар.
18-бап. Қызметкердің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы міндеттерi Қызметкер:
1) еңбек қауiпсiздігi және еңбектi қорғау жөнiндегi нормалардың, epeжeлер мен нұсқаулықтардың талаптарын, сондай-ақ жұмыс берушінің өндірісте жұмысты қауіпсіз жүргізу жөніндегі талаптарын сақтауға;
2) арнаулы киімді, жеке және ұжымдық қорғану құралдарын өз мақсатында пайдалануға;
3) өндірісте болған әрбір жазатайым оқиға туралы, кәсіби аурудың белгілері туралы, сондай-ақ адамдардың өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін жағдайлар туралы өзінің тікелей басшысына дереу хабарлауға;
4) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда, сондай- ақ еңбек жағдайларын өзгерте отырып басқа жұмысқа ауыстырылғанда не кәсіби аурулардың белгілері пайда болғанда жұмыс берушінің қаражаты есебінен міндетті түрде алдын ала, мерзімдік (еңбек қызметі ішінде) медициналық тексеруден және ауысым алдындағы медициналық куәландырудан өтуге міндетті.
19-бап. Жұмыс берушінің еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы Жұмыс берушінің:
1) өз өкілеттігі шегінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері жөнінде актілер шығаруға;
2) қызметкерлерден Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңнамасын және еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау жөнiндегi нұсқаулықтарды сақтауды талап етуге;
3) жұмыс орындарында қолайлы еңбек жағдайларын жасауға қосқан үлесі, қауіпсіз еңбек жағдайларын жасау жөніндегі өнертапқыштық ұсыныстары үшін қызметкерлерді көтермелеуге;
4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі талаптарды бұзған қызметкерлерді Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен жұмыстан шеттетуге және тәртіптік жауапкершілікке тартуға құқығы бар.
1. Жұмыс беруші:
1) қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге;
2) еңбек қауіпсіздігінің және еңбекті қорғаудың жай-күйін бақылауды жүзеге асыруға;
3) қызметкерлерді ұйымның аумағында және жұмыс орындарында болуы мүмкін зиянды өндірістік факторлар туралы хабардар етуге;
4) өндірістік жабдықтар мен технологиялық процестерге профилактика жүргізу, оларды неғұрлым қауіпсізіне ауыстыру жолымен жұмыс орындарында және технологиялық процестерде кез келген қатерді болдырмау жөнінде шаралар қабылдауға;
5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі қызметкерлерді нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленген талаптарға сәйкес, соның ішінде жаңа жабдықтар мен жаңа технологиялық процестерді енгізу кезінде оқытудан және даярлықтан өткізуге;
6) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі іс-шараларды әзірлеуге және оларды ұйымда өткізуге арнап қаражат бөлуге;
7) өз қаражаты есебінен қызметкерді арнайы киіммен, арнаулы аяқ киіммен және зиянды және (немесе) қауіпті өндірістік факторлардың әсерінен қорғайтын жеке қорғану құралдарымен белгіленген кию мерзімінде қамтамасыз етуге, жеке ұжымдық қорғану құралдарының, арнаулы киімнің өз мақсатында қолданылуын бақылауды жүзеге асыруға;
8) өндірістік процестер мен жұмыстарды қауіпсіз жүргізу бойынша нұсқамалық өткізуге, қызметкерлерді тиісті нұсқамалық құжаттармен (нұсқаулықтармен, ережелермен, әдістемелік нұсқаулармен) қамтамасыз етуге;
9) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша білімдерін тексеруден өтуге және уәкілетті орган бекіткен ережелерге сәйкес ұйымдарда еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз етуге жауапты басшылар мен мамандардың білімін тексеруді ұйымдастыруға;
10) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда, сондай- ақ еңбек жағдайларын өзгерте отырып басқа жұмысқа ауыстырылғанда не кәсiби аурулардың белгiлерi пайда болған кезде қызметкерлердi мiндеттi түрде алдын ала, мерзiмдiк (еңбек қызметi iшiнде) медициналық тексеруден және ауысым алдындағы медициналық куәландырудан өз қаражаты есебiнен өткізуге;
11) өз қаражаты есебiнен қызметкерлерге қажеттi санитарлық-гигиеналық жағдайлар жасауға, профилактикалық тазарту құралдарымен, жуу және залалсыздандыру құралдарымен, медициналық дәрi-дәрмек қобдишаларымен, сүтпен, уәкiлеттi орган белгiлейтiн нормалардан кем болмайтын емдеу- профилактикалық тағамдармен, сондай-ақ арнаулы киiмдi және аяқ киiмдi жөндеумен қамтамасыз етуге;
12) уәкiлеттi органның және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдарын, қызметкерлер өкiлдерiн, еңбектi қорғaу жөнiндегi қоғамдық инспекторларды ұйымдардағы еңбек қауiпсiздiгiне, еңбек жағдайлары мен еңбектi қорғаудың жай-күйiне және Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының сақталуына тексерулер жүргiзуi үшiн, сондай- ақ өндiрiстегi жазатайым оқиғалар мен кәсiби ауруларды зерттеуi үшiн кедергiсiз өткiзуге;
13) уәкiлеттi органға және оның аумақтық бөлiмшелерiне, қызметкерлердiң өкiлдерiне ұйымдардағы еңбек қауiпсiздiгiнiң, еңбек жағдайлары мен еңбектi қорғаудың жай-күйi туралы қажеттi ақпарат беруге;
14) мемлекеттiк еңбек инспекторларының нұсқамаларын қабылдауға және орындауға;
15) өндiрiстегi жазатайым оқиғаларды және кәсiби ауруларды тiркеудi, есепке алуды және талдауды жүзеге асыруға;
16) уәкiлеттi орган бекiткен ережелерге сәйкес қызметкерлер өкiлдерiнiң қатысуымен, өндiрiстiк объектiлердi еңбек жағдайларының жай-күйi бойынша мезгiл-мезгiл, кемiнде бес жылда бiр рет аттестаттаудан өткiзуге, сондай-ақ, қайта құрудан, жаңғыртудан өтiп, жаңа техника немесе технология орнатқаннан кейiн мiндеттi аттестаттаудан өткiзуге;
17) қызметкердiң өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиянды Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өтеуге;
18) өндiрiстегi жазатайым оқиғаларды Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен тергеудi қамтамасыз етуге;
19) пайдаланудағы негiзгi қорлардың бәрiн еңбек қауiпсiздiгiнiң және еңбектi қорғаудың қолданылып жүрген нормалары мен ережелерiне сәйкес келтіруге;
20) қызметкер еңбек міндеттерін атқару кезінде оның өмiрi мен денсаулығына зиян келтiргенi үшiн жауапкершiлiктi сақтандыруға;
21) еңбек жағдайлары зиянды және қауiптi жұмыстарда iстейтiн жұмысшылар мен мамандарды гигиеналық оқытуды (жалпы және кәсiби аурулардың алдын алу мәселелерi бойынша санитарлық минимумды) қамтамасыз етуге;
22) авариялық жағдайдың өрiстеп кетуiн және зақым келтiретін факторлардың басқа адамдарға әсерiн болдырмау жөнiнде шұғыл шаралар
23) егер жазатайым оқиға басқа адамдардың өмiрi мен денсаулығына қауіп төндiрмейтiн және авариялық жағдайдағы жай-күйге соқтырмайтын болса, өндiрiстегi жазатайым оқиғаны тергеу басталғанға дейiн оқиға болған сәттегi жағдайды сақтауға, ал оны сақтау мүмкiн болмаған жағдайда қалыптасқан жағдайды белгiлеп алуға (схемасын жасауға, соның iшiнде суретке, бейнетаспаға түсiрудi пайдалануға);
24) өндiрiсте болған топтық (екi және одан да көп адам) жазатайым оқиға, жазатайым ауыр оқиға не кiсi өлiмiне әкеп соқтырған жазатайым оқиға туралы бiр тәулiк iшінде тиiстi мемлекеттiк органдарға хабарлауға;
25) қатты улану жағдайлары туралы халықтың санитарлық- эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы уәкiлеттi органның тиiстi аумақтық бөлiмшесiне хабарлауға мiндеттi.
2. Ұйымның қызметi мен жұмыс түрлерiнiң ерекшелiгi, аса жоғары қауіп көздерінің бар болуы ескерiле отырып, жеке еңбек не ұжымдық шарттарда жұмыс берушiнiң қосымша мiндеттерi көзделуі мүмкiн.
1. Қызметкерлер саны елу адамнан асатын өндiрiстiк ұйымдарда еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау талаптарының сақталуын қамтамасыз ету мақсатында жұмыс берушi еңбек қауіпсіздігi және еңбектi қорғау қызметiн құруға мiндеттi. Еңбек қауіпсiздiгi және еңбектi қорғау қызметi өзiнiң мәртебесi жағынан негiзгi өндiрiстiк қызметтерге теңестiрiледi.
Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау қызметi ұйымның қызметi тоқтатылған жағдайда ғана таратылады.
2. Қызметкерлер саны елу адамға дейiн болатын ұйымдарда еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi маманның лауазымын енгiзу туралы шешімдi жұмыс беруші осы ұйымның қызмет ерекшелiгiн ескере отырып қабылдайды не еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi мiндеттер қосып атқару үшiн басқа маманға жүктеледi.
22-бап.
1. Жұмыс орындары орналастырылған ғимараттар (құрылыстар) өзiнiң құрылысы бойынша функционалдық мақсатына және еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау талаптарына сәйкес келуге тиiс.
2. Жұмыс жабдығы оның осы түрiне белгiленген қауiпсiздiк нормаларына сәйкес келуге, оның тиiстi сақтандыру белгiлерi болуға және жұмыс орындарында қызметкерлердiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн қоршаулармен немесе қорғаушы құрылғылармен қамтамасыз етiлуге тиiс.
3. Авариялық жолдар мен қызметкерлердiң үй-жайдан шығу жолдары бос болуға және қауiпсiз аймаққа шығаруға тиiс.
4. Жұмыс сипатына қарай қызметкердiң өмiрi мен денсаулығына қауiп төндiретiн жұмыс орындары тәуекел дәрежесi ескерiле отырып, дәлме-дәл белгiленуге және оларға бөгде адамдардың кiруiн болғызбайтын (шектейтiн)
құрылғылармен жарақтандырылуға тиiс.
Ұйым аумағында жаяу жүргiншiлер мен технологиялық көлiк құралдары қауiпсiз жағдайларда қозғалуға тиiс.
5. Қауiптi өндiрiстiк объектiлерде (учаскелерде), оның iшiнде биiктiкте, жерасты жағдайларында, ашық камераларда, теңiз қайраңдарында және iшкi су тоғандарында жұмыстар жүргiзуi үшiн қызметкерлердiң жеке қорғану құралдары болуға тиiс.
6. Жұмыс уақытында жұмыс орындары орналасқан үй-жайдағы температура, табиғи және жасанды жарық беру, сондай-ақ желдету қауiпсiз еңбек жағдайларына сәйкес болуға тиiс.
7. Жұмыскерлер зиянды еңбек жағдайлары бар (шаң-тозаңдалған, газдалған және басқа да факторлар) жұмысқа жұмыс берушi қауiпсiз еңбек жағдайларын қамтамасыз еткеннен кейiн жiберiледi.
8. Жұмыс орындарындағы шу және тербелiс деңгейi еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау талаптарына сәйкес болуға тиiс.
9. Егер еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы нормативтiк құқықтық актiлерге сәйкес еңбек қауiпсiздiгi мен еңбек гигиенасының шарттары талап етсе, жұмыскерлерге демалыс бөлмесi немесе тиiстi демалу аймағы берiлуге тиiс.
1. Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы нормативтiк құқықтық актiлердiң талаптарына жауап бермейтiн өндiрiстiк ғимараттар мен құрылыстарды жобалауға, салуға және қайта жаңғыртуға, технологияларды әзірлеу мен пайдалануға, машиналарды, тетiктердi, жабдықтарды және басқа да бұйымдарды құрастыру мен жасап шығаруға жол берiлмейдi.
2. Егер жаңадан салынған немесе қайта жаңғыртылатын өндiрiстік объектілер, өндiрiс құралдары немесе өнiмнің басқа да түрлерi еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы нормативтiк құқықтық актiлердiң талаптарына сай келмесе, қабылданбайды және пайдалануға берiлмейдi.
3. Өндірістік объектілер уәкілетті орган белгiлеген тәртiпке сәйкес еңбек жағдайлары бойынша мiндеттi түрде мезгiл-мезгiл аттестаттаудан өтуге тиiс.
4. Өндiрiстік мақсатта салынған объектіні пайдалануға қабылдауды қабылдап алу комиссиясы мiндеттi түрде мемлекеттік еңбек инспекторының қатысуымен жүргiзедi.
5. Мыналарға:
1) мемлекеттiк сынақтан, тексеруден, метрологиялық аттестаттаудан өткiзiлмеген, бекiтiлген үлгiге сәйкес келмейтiн өлшеу құралдарын қолдануға;
2) санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормаларға сәйкес келмейтiн тауарларды, материалдарды, шикiзаттарды қолдануға тыйым салынады.
1. Тексерулер мынадай түрлерге бөлiнедi:
1) жоспарлы - мемлекеттiк орган жоспарлаған, Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген, алдыңғы тексерулерге қатысты уақыт аралығы ескерiлiп жүргiзiлетiн тексеру;
2) жоспардан тыс - қоғамдық тәртiпке, халықтың денсаулығына, қоршаған ортаға, ұлттық қауiпсiздiкке төнген қатердi дереу жоюды талап ететiн, сондай-ақ өтiнiштерге жедел назар аударуды талап ететiн, қалыптасқан әлеуметтiк- экономикалық жағдайға байланысты тағайындалатын тексеру.
2. Жоспарлы тексеру, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгедей көзделмесе, бiр жеке немесе заңды тұлғаға қатысты жылына бiр реттен, ал шағын кәсiпкерлiк субъектiсiне қатысты үш жылда бiр реттен жиi болмауға тиiс.
3. Жоспардан тыс тексерудi еңбек қауiпсiздiгi және еңбекті қорғау жөнiндегi уәкiлеттi орган немесе оның аумақтық бөлiмшесi жеке немесе заңды тұлғалардың, соның iшiнде мемлекеттiк органдардың өтiнiшi болған, сондай-ақ құжаттармен расталатын өзге де ақпарат алынған жағдайда жүргiзiледi.
Анонимдiк өтiнiштер жоспардан тыс тексеру жүргiзу үшiн негiз болмайды.
4. Тексерудiң ұзақтығы күнтiзбелiк отыз күннен аспауға тиiс. Ерекше жағдайларда, арнайы зерттеулер, сынақтар, сараптамалар жүргiзу қажет болған кезде, сондай-ақ тексеру көлемi елеулi болғанда мемлекеттiк органның басшысы (не оның орнындағы адам) тексеру жүргiзу мерзiмiн құрылымдық бөлiмшесi жоқ заңды тұлға үшiн күнтiзбелiк жиырма күнге дейiнгi мерзiмге және құрылымдық бөлiмшесi бар заңды тұлға үшiн күнтiзбелiк отыз күнге дейiнгi мерзiмге ұзартуы мүмкiн.
қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау мәселелерi жөнiндегi қызметi туралы қажеттi құжаттар мен ақпаратты беруден бас тарту түрiнде кедергi жасайтын адамдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
27-бап. Мемлекеттiк еңбек инспекторларының еңбек қауiпсiздiгiн және еңбектi қорғауды қамтамасыз ету саласындағы құқықтары Мемлекеттiк еңбек инспекторларының:
1) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғаудың жай-күйiне тексеру жүргiзу мақсатында кәсiпорындарға кедергiсiз баруға;
2) өндiрiстегi жазатайым оқиғаларды тергеуге қатысуға;
3) жұмыс берушiлерден, ұйымдардың лауазымды адамдарынан Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының сақталу мәселелерi жөнiнде қажеттi ақпараттар, құжаттар, сондай-ақ түсiнiктемелер алуға;
4) Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдары талаптарының бұзылуына кiнәлi заңды, лауазымды және жеке тұлғаларға нұсқамалар беруге және әкiмшiлiк жазалар қолдануға;
5) қызметкерлердiң өмiрi мен денсаулығына қауiп төндiретiн, Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң талаптарын бұзушылық анықталған жағдайда, жекелеген өндiрiстердi, цехтарды, учаскелердi, жұмыс орындары мен жабдықтарды пайдалануды осы бұзушылық жойылғанға дейiн тоқтата тұруға (тыйым салуға);
6) жұмыс орындарында Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң талаптарына жауап бермейтiн арнаулы киiмдi, арнаулы аяқ киiм мен басқа да жеке қорғану құралдарын пайдалануға тыйым салуға;
7) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен оқытудан, нұсқамадан және еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғау жөнiндегi ережелердi, нормалар мен нұсқаулықтарды бiлуiн тексеруден, медициналық (алғашқы немесе мерзiмдi) куәландырудан өтпеген, тиiстi арнаулы киiмдi, арнаулы аяқ киiмдi пайдаланбайтын және Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын бұзған адамдарды жұмыстан шеттетудi талап етуге;
8) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының бұзылу, жұмыс берушiлердiң мемлекеттiк еңбек инспекторларының нұсқамаларын орындамау фактiлерi бойынша ақпаратты, талап-арыздарды және өзге де материалдарды тиiстi құқық қорғау және сот органдарына жiберуге;
9) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де құқықтарды жүзеге асыруға құқығы бар.
28-бап. Мемлекеттiк еңбек инспекторларының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мiндеттерi Мемлекеттiк еңбек инспекторлары:
1) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдары талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыруға;
2) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын сақтау бойынша дер кезiнде және сапалы тексерулер жүргiзуге;
3) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының анықталған бұзушылықтары туралы оларды жою жөнiнде шаралар қабылдау үшiн жұмыс берушiлердi, ұйымдардың басшыларын, лауазымды адамдарды хабардар етуге, кiнәлi адамдарды жауаптылыққа тарту туралы ұсыныстар енгiзуге;
4) ұйымдардың Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын сақтауының жай-күйiн сипаттайтын көрсеткiштерiн жинауды, қорытындылауды, жүйеге келтiрудi және талдауды жүзеге асыруға;
5) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдары мәселелерi жөнiнде ақпараттық-түсiндiру жұмыстарын жүргiзуге;
6) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласында бақылауды жүзеге асырған кезде азаматтармен және қоғамдық бiрлестiктермен өзара iс-қимыл жасауға;
7) Қазақстан Республикасы заңдарының бұзылу фактiлерi туралы өз құзыретi шегiнде уәкiлеттi органды және басқа да мемлекеттік органдарды хабардар етуге;
8) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының бұзылу фактiлерi туралы, соның iшiнде жекелеген өндiрiстердiң, цехтардың, учаскелердiң, жұмыс орындары мен жабдықтардың пайдаланылуы тоқтатылған (тыйым салынған) кезде материалдар әзiрлеуге және оларды құқық қорғау органдарына жiберуге;
9) азаматтардың, ұйымдардың еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау мәселелерi жөнiндегi арыздарын, өтiнiштерi мен ұсыныстарын дер кезiнде қарауға;
10) еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласында бiлiктiлiк талаптарына сәйкес қажеттi әзiрлiгi болуға;
11) өзiнiң лауазымдық өкiлеттiктерiн жүзеге асырған кезде алған мемлекеттiк құпияларды құрайтын мәлiметтерді, қызметтiк, коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды жария етпеуге мiндеттi.
Алматы қаласының өңiрлiк қаржы орталығының қызметiн реттеу жөнiндегi уәкілетті мемлекеттiк органның мемлекеттiк еңбек инспекторлары, мемлекеттiк еңбек инспекторларының осы бапта тiзiп көрсетілген мiндеттерiнен басқа:
1) уәкiлеттi органды Алматы қаласының өңiрлiк қаржы орталығы қатысушыларының Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңнамасын бұзу фактілерi туралы хабардар етуге;
2) уәкiлеттi орган белгілеген нысанға сәйкес Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңнамасы талаптарының орындалу жай-күйi туралы ақпаратты жүргiзуге және тоқсан сайын уәкiлеттi органға табыс етуге мiндеттi.
1. Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдары талаптарын бұзушылықтың белгiлi болуына қарай, мемлекеттiк бақылау нәтижелерi бойынша құқықтық ықпал ету шараларын қабылдау мақсатында мемлекеттiк еңбек инспекторлары мынадай актiлер шығарады:
1) нұсқама:
Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы заңдары талаптарының бұзылуын жою туралы;
еңбек жағдайлары бойынша өндiрiстiк объектiлерге аттестаттау жүргізу туралы;
өндiрiстiк объектiлер мен жабдықтарда, сондай-ақ өндiрiстiк процестерде жарақаттану қаупiн және авариялық жағдайлардың туындауын болдырмау үшiн еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiнде профилактикалық жұмыстар жүргiзу туралы;
жекелеген өндiрiстердi, цехтарды, учаскелердi, жұмыс орындары мен жабдықтарды және тұтастай ұйымдарды қызметкердiң өмiрi мен денсаулығына қатер төнген жағдайларда соттың шешiмiнсiз үш күннен аспайтын мерзiмге, аталған мерзiмде мiндеттi түрде сотқа талап-арыз өтiнiшiн бере отырып, пайдалануға тыйым салу және тоқтата түру туралы. Бұл ретте қызметке тыйым салу немесе оны тоқтата тұру туралы акт анықталған бұзушылықтар жойылғанға дейiн немесе соттың шешiмi шыққанға дейiн қолданылады;
2) Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдары бұзылған жағдайда әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тарту туралы қаулы.
2. Актiлердiң нысандарын, оларды жасау және беру тәртiбiн уәкiлеттi орган бекiтедi.
3. Мемлекеттiк еңбек инспекторларының актiлерiн лауазымды, жеке және заңды тұлғалар орындауға мiндеттi.
30-бап. Мемлекеттiк еңбек инспекторының әрекеттерiне (әрекетсiздiгiне)
шағым жасау
Мемлекеттiк инспектордың әрекеттерiне (әрекетсiздiгiне) жеке және заңды тұлғалар уәкiлеттi органның жоғары тұрған лауазымды адамына немесе сотқа шағымдануы мүмкiн.
Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттiк еңбек инспекторының әрекетiне (әрекетсiздiгiне) сотқа шағым жасалуы мүмкiн.
Шағымдану мемлекеттiк еңбек инспекторлары берген актiлердiң орындалуын тоқтата тұрмайды.
31-бап. Мемлекеттiк еңбек инспекторының жауапкершiлiгi Мемлекеттiк еңбек инспекторы лауазымдық мiндеттерiн атқару кезiнде Қазақстан Республикасының заңдарын бұзғаны үшiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен жауапты болады.
32-бап. Ұйымдардағы еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы қоғамдық бақылау
1. Ұйымдардағы еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы қоғамдық бақылауды ұйымның кәсiподақ органы тағайындайтын, ал ол болмаған кезде - қызметкерлердiң жалпы жиналысы тағайындайтын еңбектi қорғау жөнiндегi қоғамдық инспектор жүзеге асырады.
2. Еңбектi қорғау жөнiндегі қоғамдық инспектордың:
ұйымдарда Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгі және еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң сақталуын тексерудi жүзеге тексерудiң қорытындысы бойынша еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдардың, келiсiмдер мен ұжымдық шарттар ережелерiнiң анықталған бұзушылықтарын жою туралы лауазымды адамдардың атына ұсыныстар енгiзуге құқығы бар. Лауазымды адамдар анықталған бұзушылықтарды дер кезiнде жоймаған жағдайда материалдарды қарау және оларға ықпал ету шараларын қолдану үшiн уәкiлеттi органға беру туралы ұйымның кәсiподақ органына ұсыныс ұйымның лауазымды адамдарынан қоғамдық инспекторға жүктелген функцияларды орындауға қажеттi тиiстi құжаттар мен өзге де ақпаратты алуға;
өндiрiсте болған жазатайым оқиғаларды тергеу жөнiндегі комиссияға және ұйымдағы еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау жөнiндегi iс-шараларды әзiрлеуге қатысуға құқығы бар.
33-бап. Қызметкерлер өкiлдерiнiң қызметкерлердiң еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау құқықтарын қорғау жөнiндегi құқықтары Қызметкерлер өкiлдерiнiң:
жұмыс берушiлердiң еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлердi сақтауына қоғамдық бақылау жасау арқылы қызметкерлердiң жұмыс берушiлер алдындағы еңбектi қорғауға арналған құқықтарын қорғауды жүзеге асыруға, жұмыс берушiнiң ұйымдардағы жұмыс орындарында қалыпты еңбек жағдайлары мен техника қауiпсiздiгiн жасауы жөнiнде келiсiмдер, ұжымдық шарттар жасасуға;
өндiрiстегi жазатайым оқиғаларды тергеуге және еңбек қауiпсiздiгi мен еңбектi қорғаудың жай-күйiне мемлекеттiк еңбек инспекторлары жүргiзетiн кешендi тексерулерге қатысуға;
жұмыс берушiлерден және ұйымдардың өзге де лауазымды адамдарынан еңбек жағдайлары мен еңбектi қорғаудың жай-күйi туралы ақпарат пен түсiнiктеме алуға, соның iшiнде жазбаша түрде алуға;
жұмыс берушiлердiң келiсiмдерде, ұжымдық шарттарда көзделген еңбектi қорғау бөлiгiндегi мiндеттемелердi орындауын тексерудi жүзеге асыруға;
өндiрiстiк объектiлер мен өндiрiс құралдарын сынақтан өткiзу және пайдалануға қабылдау жөнiндегi комиссияның жұмысына қатысуға;
еңбектi қорғау туралы нормативтiк құқықтық актiлердi әзiрлеуге қатысуға, өзiнiң ұсыныстарын енгiзуге;
Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының, келiсiмдер мен ұжымдық шарттардың еңбектi қорғау бөлiгiндегі ережелерiнiң бұзылуына, өндiрiсте болған жазатайым оқиғалар мен кәсiби ауруларды жасыруға кiнәлi жұмыс берушiлер мен ұйымдардың өзге де лауазымды адамдарын жауапқа тарту туралы талаппен тиiстi мемлекеттiк органдарға өтiнiш еңбек жағдайларының өзгеруiне, Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарының бұзылуына, келiсiмдер мен ұжымдық шарттар, сондай-ақ жеке еңбек шарттары мiндеттемелерiнiң еңбек қауiпсiздігі және еңбектi қорғау бөлiгiнде орындалмауына байланысты еңбек дауларын қарауға қатысуға;
қызметкердiң өтiнiшi бойынша еңбек мiндеттерiн орындаумен байланысты қызметкерлердiң мертiккен немесе денсаулығына өзгедей зақым келтiрген зиянды өтеуге арналған құқықтарын қорғау үшiн және қызметкерлердiң еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау құқықтары кемсiтiлген басқа да жағдайларда талап-арызбен сотқа жүгiнуге құқығы бар.
7-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР 34-бап. Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын бұзғаны үшiн жауаптылық Қазақстан Республикасының еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау туралы заңдарын бұзуға кiнәлi адамдар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауаптылықта болады.
35-бап. Осы Заңды қолданысқа енгiзу тәртiбi
1. Осы Заң ресми жарияланған күнiнен бастап қолданысқа енедi.
2. Мыналардың күшi жойылды деп танылсын:
"Еңбектi қорғау туралы" 1993 жылғы 22 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесiнiң Жаршысы, 1993 ж., N 3, 40-құжат; 1995 ж., N 20, 120-құжат; Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1999 ж., N 23, 931-құжат);
"Еңбектi қорғау туралы" Қазақстан Республикасының Заңын қолданысқа енгізу туралы" 1993 жылғы 22 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесiнiң қаулысы (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесiнiң Жаршысы, 1993 ж., N 3, 41-құжат).
Қазақстан Республикасының Президентi

На русском языке:
Закон Республики Казахстан от 28 февраля 2004 года № 528. Утратил силу Законом Республики Казахстан от 15 мая 2007 года №
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Основные понятия, используемые в настоящем Законе
Статья 2. Законодательство Республики Казахстан о безопасности и охране труда
Статья 3. Сфера действия настоящего Закона
Глава 2. Государственное управление в области безопасности и охраны
Статья 4. Государственное управление, контроль и надзор в области безопасности и охраны труда
Статья 5. Основные направления государственной политики в области
Статья 6. Основные принципы в области безопасности и охраны труда
Статья 7. Государственные нормативные требования по безопасности и охране труда
Статья 8. Компетенция Правительства Республики Казахстан в области
Статья 9. Компетенция уполномоченного органа
Статья 10. Компетенция территориальных подразделений уполномоченного органа
Статья 11. Финансирование мероприятий по безопасности и охране труда
Глава 3. Гарантии прав работников на безопасность и охрану труда
Статья 12. Гарантии прав на безопасность и охрану труда при приеме на работу
Статья 13. Обязательные медицинские осмотры работников
Статья 14. Гарантии прав работников на безопасность и охрану труда в процессе трудовой деятельности
Статья 15. Охрана труда женщин и лиц, не достигших восемнадцати лет
Статья 16. Обучение, инструктирование и проверка знаний работников по вопросам безопасности и охраны труда
Глава 4. Права и обязанности работника и работодателя в области
Статья 17. Права работника на безопасность и охрану труда
Статья 18. Обязанности работника в области безопасности и охраны труда
Статья 19. Права работодателя в области безопасности и охраны труда
Статья 20. Обязанности работодателя в области безопасности и охраны
Глава 5. Организация безопасности и охраны труда
Статья 21. Служба безопасности и охраны труда в организации
Статья 22. (исключена - Законом РК от 29 декабря 2006 г. N 209 (порядок введения в действие см. статью 2 )
Статья 22-1. Требования безопасности рабочих мест
Статья 23. Требования по безопасности и охране труда при проектировании, строительстве и эксплуатации производственных объектов и средств производства
Статья 23-1. Требования безопасности в области технического регулирования
Глава 6. Контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда
Статья 24. Мониторинг безопасности и охраны труда
Статья 25. Государственный контроль в области безопасности и охраны
Статья 25-1. Проверки по соблюдению законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, виды и формы
Статья 26. Гарантия деятельности государственного инспектора труда
Статья 27. Права государственных инспекторов труда в области обеспечения безопасности и охраны труда
Статья 28. Обязанности государственных инспекторов труда в области
Статья 29. Акты государственных инспекторов труда в области
Статья 30. Обжалование действий (бездействия) государственного инспектора труда
Статья 31. Ответственность государственного инспектора труда
Статья 32. Общественный контроль в области безопасности и охраны труда в организациях
Статья 33. Права представителей работников по защите прав работников на безопасность и охрану труда
Глава 7. Заключительные положения
Статья 34. Ответственность за нарушение законодательства Республики
Статья 35. Порядок введения в действие настоящего Закона О безопасности и охране труда сохранение жизни и здоровья работников в процессе трудовой деятельности, а также устанавливает основные принципы государственной политики в области безопасности и охраны труда.
В настоящем Законе используются следующие основные понятия:
1) специальная одежда - одежда, обувь, головной убор, рукавицы, предназначенные для защиты работника от вредных и опасных производственных факторов;
2) тяжелые физические работы - виды деятельности, связанные с подъемом или перемещением тяжестей вручную, либо другие работы с расходом энергии более 300 ккал/час;
3) гигиена труда - комплекс санитарно-гигиенических мер и средств по сохранению здоровья работников, профилактике неблагоприятного воздействия производственной среды и трудового процесса;
4) безопасность труда - состояние защищенности работника, обеспеченное комплексом мероприятий, исключающих вредное и опасное воздействие на работников в процессе трудовой деятельности;
5) уполномоченный государственный орган по безопасности и охране труда (далее - уполномоченный орган) - центральный исполнительный орган, осуществляющий полномочия в сфере трудовых отношений в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
6) территориальные подразделения уполномоченного государственного органа по безопасности и охране труда (далее - территориальные подразделения) - структурные подразделения уполномоченного государственного органа по безопасности и охране труда, осуществляющие в пределах соответствующей административно-территориальной единицы полномочия в сфере трудовых отношений в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
7) мониторинг безопасности и охраны труда - система наблюдений за состоянием безопасности и охраны труда на производстве, а также оценка и прогноз состояния безопасности и охраны труда в республике;
8) условия безопасности труда - совокупность факторов производственной среды и трудового процесса, оказывающих влияние на работоспособность и здоровье работника в процессе труда;
9) охрана труда - система обеспечения безопасности жизни и здоровья работников в процессе трудовой деятельности, включающая в себя правовые, социально-экономические, организационно-технические, санитарно- гигиенические, лечебно-профилактические, реабилитационные и иные мероприятия и средства;
10) общественный инспектор по охране труда - представитель работников, осуществляющий общественный контроль в области безопасности и охраны труда, назначаемый профсоюзным органом организации, а при отсутствии профсоюза - общим собранием работников;
11) безопасные условия труда - условия труда, созданные работодателем, при которых воздействие на работника вредных и опасных производственных факторов отсутствует либо уровень их воздействия не превышает норм безопасности, установленных нормативными правовыми актами в области безопасности и охраны труда;
12) средства индивидуальной защиты - средства, предназначенные для защиты работника от воздействия вредных и (или) опасных производственных
13) рабочее место - место постоянного или временного нахождения работника при выполнении им трудовых обязанностей в процессе трудовой деятельности;
14) вредные (особо вредные) условия труда - условия труда, при которых воздействие определенных производственных факторов приводит к снижению работоспособности или заболеванию работника;
15) вредный производственный фактор - производственный фактор, воздействие которого на работника может привести к заболеванию или снижению трудоспособности;
16) профессиональное заболевание - хроническое или острое заболевание, вызванное воздействием на работника вредных производственных факторов в связи с выполнением им своих трудовых (служебных) обязанностей;
17) нормы безопасности - качественные и количественные показатели, характеризующие условия производства, производственный и трудовой процесс с точки зрения обеспечения организационных, технических, санитарно- гигиенических, биологических и иных норм, правил, процедур и критериев, направленных на сохранение жизни и здоровья работников в процессе их трудовой деятельности;
18) опасные (особо опасные) условия труда - условия труда, при которых воздействие определенных производственных факторов приводит в случае несоблюдения правил охраны труда к внезапному резкому ухудшению здоровья или травме работника либо его смерти;
19) опасный производственный фактор - производственный фактор, воздействие которого на работника может привести к временной или стойкой утрате трудоспособности (трудовому увечью или профессиональному заболеванию) или смерти;
20) представители работников - уполномоченные работниками органы профессиональных союзов и их объединений, а в их отсутствие иные представители или организации, созданные в порядке, установленном
21) несчастный случай на производстве - воздействие на работника производственного фактора при выполнении им трудовых (служебных)
обязанностей или заданий работодателя, в результате которого произошли травма, внезапное ухудшение здоровья или отравление работника, которые привели его к временной или стойкой утрате трудоспособности, профессиональному заболеванию либо смерти;
22) производственное оборудование - машины, механизмы, аппараты и иные технические средства;
23) безопасность производственного оборудования - соответствие производственного оборудования требованиям безопасности труда при выполнении им заданных функций в условиях, установленных нормативно- технической и проектной документацией;
24) аттестация производственных объектов по условиям труда - деятельность по оценке производственных объектов, цехов, участков, рабочих мест в целях определения состояния безопасности, вредности, тяжести, напряженности выполняемых на них работ, гигиены труда и определения соответствия условий производственной среды безопасным условиям труда;
25) безопасность производственного процесса - соответствие производственного процесса требованиям безопасности труда в условиях, установленных нормативно-технической документацией;
26) производственная санитария - система санитарно-гигиенических, организационных мероприятий и технических средств, предотвращающих или уменьшающих воздействие на работников вредных производственных факторов;
27) уполномоченный государственный орган в области промышленной безопасности - центральный исполнительный орган Республики Казахстан, осуществляющий в пределах предоставленных полномочий реализацию государственной политики в области промышленной безопасности;
28) средства коллективной защиты - технические средства, предназначенные для одновременной защиты двух и более работающих от воздействия вредных и (или) опасных производственных факторов.
Статья 2. Законодательство Республики Казахстан о безопасности и охране
1. Законодательство Республики Казахстан о безопасности и охране труда основывается на Конституции Республики Казахстан и состоит из настоящего Закона и иных нормативных правовых актов Республики Казахстан.
2. Если международным договором, ратифицированным Республикой Казахстан, установлены иные правила, чем те, которые содержатся в настоящем Законе, то применяются правила международного договора.
1. Действие настоящего Закона распространяется на граждан Республики Казахстан, иностранцев и лиц без гражданства, осуществляющих трудовую деятельность в Республике Казахстан.
2. Требования по безопасности и охране труда обязательны для исполнения всеми работодателями и работниками при возникновении между ними трудовых отношений.
3. Условия безопасности и охраны труда на рабочих местах, предусмотренные индивидуальным трудовым, коллективным договорами и актами работодателя, не должны быть ниже уровня безопасности и охраны труда, предусмотренного настоящим Законом.
Глава 2. Государственное управление в области безопасности и охраны труда
Статья 4. Государственное управление, контроль и надзор в области Государственное управление, контроль и надзор в области безопасности и охраны труда осуществляются Правительством Республики Казахстан, уполномоченным органом и его территориальными подразделениями, а также уполномоченным государственным органом в области промышленной безопасности и иными уполномоченными органами.
Статья 5. Основные направления государственной политики в области Государственная политика в области безопасности и охраны труда направлена на:
1) разработку и принятие нормативных правовых актов Республики Казахстан в области безопасности и охраны труда;
2) разработку государственных, отраслевых (секторальных) и региональных программ в области безопасности и охраны труда;
3) создание и реализацию систем экономического стимулирования деятельности по разработке и улучшению условий, безопасности и охраны труда, разработке и внедрению безопасных техники и технологий, производству средств охраны труда, индивидуальной и коллективной защиты работников;
4) осуществление мониторинга в области безопасности и охраны труда;
5) проведение научных исследований по проблемам безопасности и охраны труда;
6) установление единого порядка учета несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний;
7) государственные надзор и контроль за соблюдением требований законодательства Республики Казахстан в области безопасности и охраны труда;
8) содействие осуществлению общественного контроля за соблюдением прав и законных интересов работников в области безопасности и охраны труда;
9) защиту законных интересов работников, пострадавших от несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний, а также членов их семей;
10) установление компенсаций за тяжелую работу и работу с вредными и (или) опасными условиями труда, не устранимыми при современном техническом уровне производства и организации труда;
11) распространение передового отечественного и зарубежного опыта работы по улучшению условий и охраны труда;
12) подготовку и повышение квалификации специалистов по безопасности и охране труда;
13) организацию государственной статистической отчетности об условиях труда, а также о производственном травматизме, профессиональной заболеваемости и об их последствиях;
14) обеспечение функционирования единой информационной системы в области безопасности и охраны труда;
15) международное сотрудничество в области безопасности и охраны труда.
Статья 6. Основные принципы в области безопасности и охраны труда Основными принципами в области безопасности и охраны труда являются:
1) приоритет жизни и здоровья работника по отношению к результатам производственной деятельности;
2) недопущение необратимых последствий вредного воздействия производственных факторов на жизнь и здоровье работника;
3) гарантирование государством защиты прав работников на условия труда, соответствующие требованиям безопасности и охраны труда;
4) установление единых требований в области безопасности и охраны труда посредством разработки и принятия нормативных правовых актов;
5) государственное регулирование вопросов безопасности и охраны труда;
6) обеспечение согласованных действий в области безопасности и охраны труда между уполномоченным органом, его территориальными подразделениями и представителями работодателей и работников;
7) гласность, полнота и достоверность информации о состоянии
8) участие государства в финансировании государственных программ, разработке нормативных правовых актов, проведении научных работ и исследований в области безопасности и охраны труда;
9) участие представителей работников в формировании государственных программ по безопасности и охране труда, разработке нормативных правовых актов, содержащих нормы безопасности и охраны труда, а также в осуществлении контроля за соблюдением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда.
Статья 7. Государственные нормативные требования по безопасности и
1. Государственные нормативные требования по безопасности и охране труда устанавливаются нормативными правовыми актами Республики Казахстан и должны содержать требования безопасности, правила, процедуры и критерии, направленные на сохранение жизни и здоровья работников в процессе их трудовой деятельности.
2. Требования по безопасности и охране труда обязательны для исполнения физическими и юридическими лицами при осуществлении ими деятельности на территории Республики Казахстан.
3. Порядок разработки и утверждения государственными органами нормативных правовых актов по безопасности и охране труда устанавливается Правительством Республики Казахстан.
Статья 8. Компетенция Правительства Республики Казахстан в области Правительство Республики Казахстан:
1) разрабатывает основные направления и обеспечивает реализацию государственной политики в области безопасности и охраны труда;
2) организует разработку и выполнение государственных программ в
3) устанавливает порядок организации и проведения государственного контроля и надзора в области безопасности и охраны труда;
4) определяет порядок предоставления информации и ведения государственной статистики в области безопасности и охраны труда с созданием банка данных;
5) обеспечивает проведение исследований по проблемам безопасности и охраны труда;
6) утверждает технические регламенты в области безопасности и охраны труда.
Уполномоченный орган:
1) реализует государственную политику в области безопасности и охраны
2) разрабатывает программы исследования по проблемам безопасности и
3) проводит мониторинг безопасности и охраны труда;
4) осуществляет координацию и взаимодействие в области обеспечения безопасности и охраны труда с другими государственными органами, а также с представителями работников и работодателей;
5) разрабатывает и утверждает нормы выдачи молока, рационов лечебно- профилактического питания, специальной одежды, специальной обуви и других средств индивидуальной защиты работникам за счет средств работодателя;
6) проводит обучение и аттестацию государственных инспекторов труда;
6-1) устанавливает порядок разработки и утверждения работодателями инструкций в области безопасности и охраны труда в организации;
7) организует государственный контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
8) осуществляет контроль за своевременным и объективным проведением расследования несчастных случаев на производстве в порядке, установленном
9) осуществляет международное сотрудничество в области безопасности и
10) разрабатывает физиологически обоснованные нормы труда и осуществляет контроль за их соблюдением;
11) устанавливает порядок обеспечения работников средствами индивидуальной и коллективной защиты, а также санитарно-бытовыми помещениями и устройствами, лечебно-профилактическими средствами за счет средств работодателей;
12) выполняет иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан;
13) координирует деятельность государственных органов по разработке технических регламентов в области безопасности и охраны труда.
Статья 10. Компетенция территориальных подразделений уполномоченного органа Территориальные подразделения:
1) осуществляют контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
2) проводят анализ причин производственного травматизма, профессиональных заболеваний и разрабатывают предложения по их профилактике;
3) расследуют несчастные случаи на производстве в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
4) проводят проверку знаний по вопросам безопасности и охраны труда у руководителей и лиц, ответственных за обеспечение безопасности и охраны труда в организациях, в соответствии с правилами, утвержденными уполномоченным органом;
5) участвуют в составе комиссии по приемке в эксплуатацию объектов производственного назначения;
6) рассматривают обращения работников, работодателей и их представителей по вопросам безопасности и охраны труда;
7) взаимодействуют с профсоюзами и объединениями работодателей по вопросам совершенствования законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
8) осуществляют иные функции в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
Статья 11. Финансирование мероприятий по безопасности и охране труда Финансирование мероприятий по безопасности и охране трудa осуществляется за счет средств работодателя и других источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан. Работники не несут расходов на эти цели.
Работодатель ежегодно выделяет на безопасность и охрану труда необходимые средства. Объем средств определяется индивидуальным и (или)
коллективным договорами.
Глава 3. Гарантии прав работников на безопасность и охрану труда
Статья 12. Гарантии прав на безопасность и охрану труда при приеме на Условия индивидуального трудового договора должны соответствовать требованиям нормативных правовых актов Республики Казахстан о безопасности Запрещается прием граждан на работу, противопоказанную им по состоянию здоровья.
В индивидуальном трудовом договоре должны быть указаны достоверная характеристика рабочего места, включая опасные и вредные производственные факторы, льготы и компенсации за работу в таких условиях, предусмотренные законодательством Республики Казахстан о безопасности и охране труда и коллективным договором.
При приеме на работу с вредными и опасными условиями труда работодатель обязан предупредить работника о возможности возникновения профессионального заболевания.
1. В организациях прием лиц на работу с вредными (особо вредными), опасными (особо опасными) и неблагоприятными производственными факторами, а также на подземные работы должен осуществляться работодателем после прохождения ими предварительного медицинского осмотра и определения у них отсутствия противопоказаний по состоянию здоровья в соответствии с требованиями, установленными нормативными правовыми актами уполномоченного органа в области здравоохранения.
2. Лица, не достигшие восемнадцати лет, принимаются на работу только после обязательного предварительного медицинского осмотра и в дальнейшем, до достижения возраста восемнадцати лет, ежегодно подлежат обязательному медицинскому осмотру.
3. Работодатель за счет собственных средств обязан организовывать проведение периодических медицинских осмотров и обследований работников, занятых на работах с вредными и тяжелыми условиями труда, в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан.
4. Работники, занятые на работах, связанных с повышенной опасностью, производственным оборудованием, должны проходить предсменное медицинское освидетельствование. Список профессий , требующих предсменного медицинского освидетельствования, определяется уполномоченным органом в области здравоохранения. Работники, уклоняющиеся от прохождения медицинских осмотров и обследований, к работе не допускаются.
Статья 14. Гарантии прав работников на безопасность и охрану труда в
1. Условия безопасности и охраны труда в организациях, на каждом рабочем месте должны соответствовать требованиям установленным нормативными правовыми актами в области безопасности и охраны труда.
2. На время приостановления работ вследствие нарушения организацией требований по безопасности и охране труда за работником сохраняются место работы (должность) и средняя заработная плата.
3. Отказ работника от выполнения работ в случае возникновения непосредственной опасности для его жизни и здоровья или окружающих людей не влечет наложения на него дисциплинарной и (или) материальной ответственности.
4. В случае необеспечения работника средствами индивидуальной и (или)
коллективной защиты, спецодеждой работодатель не вправе требовать от работника выполнения трудовых обязанностей и должен оплатить возникший по этой причине простой в размере средней заработной платы.
5. В случае причинения вреда жизни и здоровью работника при исполнении им трудовых обязанностей возмещение нанесенного ему вреда осуществляется в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
6. При обнаружении у работника признаков трудового увечья, профессионального заболевания или иного повреждения здоровья вследствие воздействия вредных и (или) опасных производственных факторов работодатель на основании медицинского заключения должен перевести работника с его согласия на другую работу, не противопоказанную его здоровью.
Статья 15. Охрана труда женщин и лиц, не достигших восемнадцати лет
1. На тяжелых физических работах и работах с вредными (особо вредными), опасными (особо опасными) условиями труда запрещается применение труда женщин и лиц, не достигших восемнадцати лет, а также лиц, которым эти работы противопоказаны по состоянию здоровья.
2. Списки производств, профессий на тяжелых физических работах и работах с вредными (особо вредными), опасными (особо опасными) условиями труда, на которых запрещается применение труда женщин и лиц, не достигших восемнадцати лет, утверждаются уполномоченным органом по согласованию с уполномоченным органом в области здравоохранения.
3. Беременные женщины в соответствии с медицинским заключением переводятся на другую работу, исключающую неблагоприятные производственные факторы, с сохранением среднемесячной заработной платы.
Статья 16. Обучение, инструктирование и проверка знаний работников по
1. Обучение, инструктирование, проверка знаний работников по вопросам безопасности и охраны труда проводятся работодателем за счет собственных средств.
2. Порядок и сроки проведения обучения, инструктирования и проверок знаний по вопросам безопасности и охраны труда работников определяются нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
3. Лица, принятые на работу, в обязательном порядке проходят организуемое работодателем предварительное обучение с последующим обязательным проведением проверки знаний по вопросам безопасности и охраны труда. Работники, не прошедшие предварительного обучения, инструктирования и проверки знаний по вопросам безопасности и охраны труда, к работе не допускаются.
4. Руководящие работники и лица, ответственные за обеспечение безопасности и охраны труда, производственных организаций периодически, не реже одного раза в три года, обязаны пройти обучение и проверку знаний по вопросам безопасности и охраны труда на курсах повышения квалификации в соответствующих высших учебных заведениях или учреждениях.
Глава 4. Права и обязанности работника и работодателя в области Работник имеет право на:
1) безопасность и охрану труда;
2) получение достоверной информации от работодателя о характеристике рабочего места и территории организации, состоянии условий, безопасности и охраны труда, о существующей угрозе для жизни и здоровья, а также о мерах по его защите от воздействия вредных и (или) опасных производственных факторов;
3) рабочее место, защищенное от воздействия вредных и (или) опасных производственных факторов, которые могут вызвать производственную травму, профессиональное заболевание или снижение работоспособности;
4) обеспечение средствами индивидуальной и коллективной защиты, специальной одеждой в соответствии с требованиями, предусмотренными законодательством Республики Казахстан о безопасности и охране труда, а также индивидуальным трудовым и коллективным договорами;
5) обращение в уполномоченный орган и его территориальные подразделения о проведении обследования условий, безопасности и охраны труда на его рабочем месте;
6) представительное участие в проверке и рассмотрении вопросов, связанных с улучшением условий, безопасности и охраны труда;
7) отказ от выполнения работы при возникновении ситуации, создающей угрозу его здоровью или жизни, с извещением об этом непосредственного руководителя или представителя работодателя;
8) образование и профессиональную подготовку, необходимые для безопасного исполнения трудовых обязанностей, в порядке, установленном
9) возмещение вреда, причиненного его жизни и здоровью при исполнении договорных обязательств, трудовых (служебных) обязанностей, в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан;
10) сохранение средней заработной платы на время приостановки работы организации из-за несоответствия требованиям по безопасности и охране труда;
11) обжалование неправомерных действий работодателя в области
Статья 18. Обязанности работника в области безопасности и охраны труда Работник обязан:
1) соблюдать требования норм, правил и инструкций по безопасности и охране труда, а также требования работодателя по безопасному ведению работ на производстве;
2) использовать по назначению спецодежду, индивидуальные и коллективные средства защиты;
3) немедленно сообщать своему непосредственному руководителю о каждом несчастном случае, происшедшем на производстве, о признаках профессионального заболевания, а также о ситуации, которая создает угрозу жизни и здоровью людей;
4) проходить обязательные предварительные, периодические (в течение трудовой деятельности) медицинские осмотры и предсменное медицинское освидетельствование в случаях, предусмотренных законодательством Республики Казахстан, а также при переводе на другую работу с изменениями условий труда либо при появлении признаков профессионального заболевания за счет средств работодателя.
Статья 19. Права работодателя в области безопасности и охраны труда Работодатель имеет право:
1) издавать в пределах своих полномочий акты по вопросам безопасности и
2) требовать от работников соблюдения законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда и инструкций по безопасности и охране
3) поощрять работников за вклад в создание благоприятных условий труда на рабочих местах, рационализаторские предложения по созданию безопасных условий труда;
4) отстранять от работы и привлекать к дисциплинарной ответственности работников, нарушающих требования по безопасности и охране труда, в порядке, установленном законами Республики Казахстан.
Статья 20. Обязанности работодателя в области безопасности и охраны труда
1. Работодатель обязан:
1) обеспечивать безопасные условия труда;
2) осуществлять контроль за состоянием безопасности и охраны труда;
3) информировать работников о возможных вредных производственных факторах на территории организации и рабочих местах;
4) принимать меры по предотвращению любых рисков на рабочих местах и в технологических процессах путем проведения профилактики, замены производственного оборудования и технологических процессов на более безопасные;
5) проводить обучение и подготовку работников по безопасности и охране труда в соответствии с требованиями, установленными нормативными правовыми актами, в том числе при внедрении нового оборудования и новых технологических процессов;
6) разрабатывать мероприятия по безопасности и охране труда и выделять средства на проведение их в организации;
7) обеспечивать работника за счет собственных средств спецодеждой, спецобувью и средствами индивидуальной защиты от воздействия вредных и (или) опасных производственных факторов в установленные сроки их носки и осуществлять контроль за применением по назначению индивидуальных и коллективных средств защиты, спецодежды;
8) проводить инструктажи, обеспечивать работников соответствующими инструктивными документами (инструкциями, правилами, методическими указаниями) по безопасному ведению производственного процесса и работ;
9) проходить проверку знаний по вопросам безопасности и охраны труда и организовывать проверку знаний руководителей и специалистов, ответственных за обеспечение безопасности и охраны труда в организациях, в соответствии с правилами, утвержденными уполномоченным органом;
10) проводить за счет собственных средств обязательные предварительные, периодические (в течение трудовой деятельности) медицинские осмотры и предсменное медицинское освидетельствование работников в случаях, предусмотренных законодательством Республики Казахстан, а также при переводе на другую работу с изменениями условий труда либо при появлении признаков профессионального заболевания;
11) создавать работникам за счет собственных средств необходимые санитарно-гигиенические условия, обеспечивать средствами профилактической обработки, моющими и дезинфицирующими средствами, медицинской аптечкой, молоком, лечебно-профилактическим питанием не ниже норм, устанавливаемых уполномоченным органом, а также ремонт спецодежды и обуви;
12) беспрепятственно допускать должностных лиц уполномоченного органа и его территориальных подразделений, представителей работников, общественных инспекторов по охране труда для проведения проверок состояния безопасности, условий и охраны труда в организациях и соблюдения законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, а также для расследования несчастных случаев на производстве и профессиональных заболеваний;
13) предоставлять уполномоченному органу и его территориальным подразделениям, представителям работников необходимую информацию о состоянии безопасности, условий и охраны труда в организациях;
14) принимать и исполнять предписания государственных инспекторов
15) осуществлять регистрацию, учет и анализ несчастных случаев и профессиональных заболеваний на производстве;
16) проводить с участием представителей работников периодическую, не реже чем один раз в пять лет, аттестацию производственных объектов по состоянию условий труда, а также обязательную аттестацию после реконструкции, модернизации, установления новой техники или технологии в соответствии с правилами, утвержденными уполномоченным органом;
17) в соответствии с законодательством Республики Казахстан возмещать вред, причиненный жизни и здоровью работника;
18) обеспечивать расследование несчастных случаев на производстве в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан;
19) приводить в соответствие с действующими нормами и правилами безопасности и охраны труда все основные фонды, находящиеся в эксплуатации;
20) страховать ответственность за нанесение вреда здоровью и жизни работника при исполнении им трудовых обязанностей;
21) обеспечивать гигиеническое обучение (санитарный минимум знаний по вопросам профилактики общих и профессиональных заболеваний) рабочих и специалистов, занятых во вредных и опасных условиях труда;
22) принимать неотложные меры по предотвращению развития аварийной ситуации и воздействия травмирующих факторов на других лиц;
23) сохранять до начала расследования несчастного случая на производстве обстановку, какой она была на момент происшествия, если это не угрожает жизни и здоровью других лиц и не ведет к состоянию аварийной ситуации, а в случае невозможности ее сохранения зафиксировать сложившуюся обстановку (составить схемы, в том числе использовать фото-, видеосъемки);
24) сообщать в течение суток в соответствующие государственные органы о групповом несчастном случае на производстве (два человека и более), тяжелом несчастном случае либо несчастном случае со смертельным исходом;
25) сообщать о случаях острого отравления в соответствующее территориальное подразделение уполномоченного органа в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения.
2. Индивидуальным трудовым либо коллективным договором с учетом специфики деятельности организации и видов работ, наличия источников повышенной опасности могут быть предусмотрены дополнительные обязанности
1. В целях обеспечения соблюдения требований безопасности и охраны труда в производственных организациях с численностью более пятидесяти работников работодатель обязан создать службу безопасности и охраны труда. По своему статусу служба безопасности и охраны труда приравнивается к основным производственным службам.
Служба безопасности и охраны труда ликвидируется только в случае прекращения деятельности организации.
2. В организациях с численностью до пятидесяти работников решение о введении должности специалиста по безопасности и охране труда принимается работодателем с учетом специфики деятельности данной организации либо обязанности по безопасности и охране труда возлагаются по совместительству на другого специалиста.
Статья 22. (исключена - Законом РК от 29 декабря 2006 г. N 209 (порядок введения в действие см. статью 2 ).
1. Здания (сооружения), в которых размещаются рабочие места, по своему строению должны соответствовать их функциональному назначению и требованиям безопасности и охраны труда.
2. Рабочее оборудование должно соответствовать нормам безопасности, установленным для данного вида оборудования, иметь соответствующие предупреждающие знаки и обеспечиваться ограждениями или защитными устройствами для обеспечения безопасности работников на рабочих местах.
3. Аварийные пути и выходы работников из помещения должны оставаться свободными и выводить в безопасную зону.
4. Рабочие места, в которых ввиду характера работы существует риск для жизни и здоровья работника, должны быть четко обозначены и оснащены с учетом степени риска устройствами, преграждающими (ограничивающими)
доступ к ним посторонних лиц.
По территории организации пешеходы и технологические транспортные средства должны перемещаться в безопасных условиях.
5. Работники должны иметь средства индивидуальной защиты для проведения работы на опасных производственных объектах (участках), в том числе на высоте, в подземных условиях, открытых камерах, на шельфах морей и внутренних водоемах.
6. В течение рабочего времени температура, естественное и искусственное освещение, а также вентиляция в помещении, где располагаются рабочие места, должны соответствовать безопасным условиям труда.
7. Работники допускаются на работу с вредными условиями труда (запыленностью, загазованностью и другими факторами) после обеспечения работодателем безопасных условий труда.
8. Уровень шума и вибраций на рабочих местах должен соответствовать
9. Работникам должна предоставляться комната отдыха или соответствующая зона отдыха, если этого требуют условия безопасности и гигиены труда, в соответствии с нормативными правовыми актами в области
Статья 23. Требования по безопасности и охране труда при проектировании, строительстве и эксплуатации производственных объектов и средств производства
1. Проектирование, строительство и реконструкция производственных зданий и сооружений, разработка и использование технологий, конструирование и изготовление машин, механизмов, оборудования и других изделий, не отвечающих требованиям нормативных правовых актов в области безопасности и охраны труда, не допускаются.
2. Новые или реконструируемые производственные объекты, средства производства или другие виды продукции не могут быть приняты и введены в эксплуатацию, если они не соответствуют требованиям нормативных правовых актов в области безопасности и охраны труда.
3. Производственные объекты подлежат обязательной периодической аттестации по условиям труда в соответствии с порядком, установленным уполномоченным органом.
4. Приемка в эксплуатацию построенного объекта производственного назначения производится приемочной комиссией с обязательным участием государственного инспектора труда .
5. Запрещается:
1) применение средств измерений, не прошедших государственные испытания, поверку, метрологическую аттестацию, не соответствующих утвержденному типу;
2) применение товаров, материалов, сырья, не соответствующих санитарно- эпидемиологическим правилам и нормам.
Статья 23-1. Требования безопасности в области технического регулирования Требования безопасности устанавливаются техническими регламентами в соответствии с требованиями настоящего Закона в целях обеспечения безопасности процессов жизненного цикла продукции для жизни и здоровья человека.
Глава 6. Контроль за соблюдением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда В целях комплексной оценки условий труда на рабочих местах, снижения производственного травматизма и предупреждения несчастных случаев на производстве уполномоченный орган и его территориальные подразделения организуют мониторинг безопасности и охраны труда.
Статья 25. Государственный контроль в области безопасности и охраны Государственный контроль за соблюдением настоящего Закона и иных нормативных правовых актов о безопасности и охране труда осуществляется уполномоченными органами и их территориальными подразделениями в соответствии с положениями, утвержденными Правительством Республики Казахстан.
Статья 25-1. Проверки по соблюдению законодательства Республики
1. Проверки подразделяются на следующие виды:
плановая - запланированная государственным органом проверка, проводимая с учетом установленных законами Республики Казахстан временных интервалов по отношению к предшествующим проверкам;
внеплановая - проверка, назначаемая в связи со сложившейся социально- экономической ситуацией, требующей немедленного устранения угрозы общественному порядку, здоровью населения, окружающей среде, национальной безопасности, немедленного реагирования на обращения.
2. В отношении одного физического или юридического лица плановая проверка может быть проведена не более чем один раз в год, а субъекта малого предпринимательства - не чаще одного раза в три года, если иное не предусмотрено законами Республики Казахстан.
3. Внеплановые проверки проводятся уполномоченным государственным органом по безопасности и охране труда или его территориальным подразделением в случае обращения физических или юридических лиц, в том числе государственных органов, а также получения иной информации, подтверждаемой документально.
Анонимные обращения не могут служить основанием для проведения внеплановой проверки.
4. Продолжительность проверки не должна превышать тридцать календарных дней. В исключительных случаях, при необходимости проведения специальных исследований, испытаний, экспертиз, а также со значительным объемом проверки, руководителем государственного органа (либо лицом, его замещающим) срок проведения проверки может быть увеличен до двадцати календарных дней для юридического лица, не имеющего структурного подразделения, и до тридцати календарных дней для юридического лица, имеющего структурное подразделение.
Статья 26. Гарантия деятельности государственного инспектора труда Лица, препятствующие государственному инспектору труда в выполнении им служебных обязанностей в соответствии с его компетенцией, выражающееся в недопущении проведения проверки, в отказе от предоставления необходимых документов и информации о деятельности работодателя по вопросам безопасности и охраны труда, несут ответственность в соответствии с законами
Статья 27. Права государственных инспекторов труда в области обеспечения Государственные инспекторы труда имеют право:
1) беспрепятственно посещать предприятия в целях проведения проверок состояния безопасности и охраны труда;
2) принимать участие в расследовании несчастных случаев на производстве;
3) получать от работодателей, должностных лиц организаций необходимую информацию, документы, а также объяснения по вопросам соблюдения законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
4) выдавать предписания и налагать административные взыскания на юридических, должностных и физических лиц, виновных в нарушении требований законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, в соответствии с законодательством Республики Казахстан об административных правонарушениях;
5) приостанавливать (запрещать) эксплуатацию отдельных производств, цехов, участков, рабочих мест и оборудования при выявлении нарушений требований нормативных правовых актов Республики Казахстан о безопасности и охране труда, которые создают угрозу жизни и здоровью работников, до устранения этих нарушений;
6) запрещать использование на рабочих местах специальной одежды, специальной обуви и других средств индивидуальной защиты, не отвечающих требованиям нормативных правовых актов Республики Казахстан о безопасности
7) требовать отстранения от работы лиц, не прошедших в порядке, установленном законодательством Республики Казахстан, обучение, инструктаж и проверку знаний правил, норм и инструкций по безопасности и охране труда, медицинское освидетельствование (первичное или периодическое), не использующих соответствующую спецодежду, спецобувь и нарушающих законодательство Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
8) направлять в соответствующие правоохранительные и судебные органы информацию, исковые требования и иные материалы по фактам нарушений законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, невыполнения предписаний государственных инспекторов труда работодателями;
9) осуществлять иные права, предусмотренные законами Республики
Статья 28. Обязанности государственных инспекторов труда в области Государственные инспекторы труда обязаны:
1) осуществлять контроль за соблюдением требований законодательства
2) своевременно и качественно проводить проверки по соблюдению законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
3) информировать работодателей, руководителей организаций, должностных лиц о выявленных нарушениях законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда для принятия мер по их устранению, вносить предложения о привлечении виновных лиц к ответственности;
4) осуществлять сбор, обобщение, систематизацию и анализ показателей, характеризующих состояние соблюдения организациями законодательства
5) проводить информационно-разъяснительную работу по вопросам законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда;
6) взаимодействовать с гражданами и общественными объединениями при осуществлении контроля в области безопасности и охраны труда;
7) информировать уполномоченный орган и другие государственные органы о фактах нарушения законодательства Республики Казахстан в пределах своей компетенции;
8) подготавливать и направлять материалы о фактах нарушений законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда в правоохранительные органы, в том числе при приостановлении (запрещении)
эксплуатации отдельных производств, цехов, участков, рабочих мест и оборудования;
9) своевременно рассматривать жалобы, заявления и предложения граждан, организаций по вопросам безопасности и охраны труда;
10) иметь необходимую подготовку в области безопасности и охраны труда в соответствии с квалификационными требованиями;
11) не разглашать сведения, составляющие государственные секреты, служебную, коммерческую и иную охраняемую законом тайну, полученные при осуществлении своих должностных полномочий.
Государственные инспекторы труда уполномоченного государственного органа по регулированию деятельности регионального финансового центра города Алматы, кроме вышеперечисленных в данной статье обязанностей государственных инспекторов труда, обязаны:
1) информировать уполномоченный орган о фактах нарушения законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда участниками регионального финансового центра города Алматы;
2) вести и предоставлять ежеквартально в уполномоченный орган информацию о состоянии исполнения требований законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда в соответствии с формой, установленной
Статья 29. Акты государственных инспекторов труда в области обеспечения
1. В целях принятия правовых мер воздействия по результатам государственного контроля в зависимости от установленных нарушений требований законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда государственными инспекторами труда издаются следующие акты:
1) предписание :
об устранении нарушений требований законодательства Республики о проведении аттестации производственных объектов по условиям труда;
о проведении профилактических работ по безопасности и охране труда на производственных объектах и оборудовании, а также в производственных процессах для предотвращения возникновения травмоопасных и аварийных ситуаций;
о запрещении и приостановлении эксплуатации отдельных производств, цехов, участков, рабочих мест и оборудования и в целом организации без судебного решения в случаях угрозы здоровью и жизни работника на срок не более трех дней с обязательным предъявлением в указанный срок искового заявления в суд. При этом акт о запрещении или приостановлении деятельности действует до устранения выявленных нарушений или вынесения судебного решения;
2) постановление о привлечении к административной ответственности в случае нарушения законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда.
2. Формы актов, порядок их составления и выдачи утверждаются
3. Акты государственных инспекторов труда обязательны для исполнения должностными, физическими и юридическими лицами.
Статья 30. Обжалование действий (бездействия) государственного Действия (бездействие) государственного инспектора могут быть обжалованы физическими и юридическими лицами вышестоящему должностному лицу уполномоченного органа или в суд.
Действие (бездействие) главного государственного инспектора труда Республики Казахстан может быть обжаловано в суд.
Обжалование не приостанавливает исполнения выданных актов государственных инспекторов труда.
Статья 31. Ответственность государственного инспектора труда Государственный инспектор труда при исполнении должностных обязанностей несет ответственность за нарушение законодательства Республики Казахстан в порядке, установленном законами Республики Казахстан.
Статья 32. Общественный контроль в области безопасности и охраны труда
1. Общественный контроль в области безопасности и охраны труда в организации осуществляет общественный инспектор по охране труда, назначаемый профсоюзным органом организации, а при его отсутствии - общим собранием работников.
2. Общественный инспектор по охране труда имеет право:
осуществлять проверки за соблюдением нормативных правовых актов Республики Казахстан о безопасности и охране труда в организации;
вносить по итогам проверки на имя должностных лиц предложения об устранении выявленных нарушений норм законодательства, положений соглашений и коллективных договоров о безопасности и охране труда. В случае несвоевременного устранения должностными лицами выявленных нарушений вносить предложения в профсоюзный орган организации для передачи материалов в уполномоченный орган для рассмотрения и принятия к ним мер воздействия;
получать от должностных лиц организации соответствующие документы и иную информацию, необходимые для выполнения функций, возложенных на общественного инспектоpa;
участвовать в комиссии по расследованию несчастных случаев на производстве и разработке мероприятий по безопасности и охране труда в организации.
Статья 33. Права представителей работников по защите прав работников на Представители работников имеют право:
осуществлять защиту прав работников на охрану труда перед работодателем посредством общественного контроля за соблюдением работодателями нормативных правовых актов об охране труда, заключения соглашений, коллективных договоров по созданию работодателем нормальных условий труда и техники безопасности на рабочих местах в организациях;
принимать участие в расследовании несчастных случаев на производстве и в проводимых государственными инспекторами труда комплексных проверках получать информацию и разъяснения, в том числе в письменном виде, от работодателей и иных должностных лиц организаций о состоянии условий и осуществлять проверки выполнения работодателями обязательств, предусмотренных соглашениями, коллективными договорами, в части охраны принимать участие в работе комиссий по испытаниям и приемке в эксплуатацию производственных объектов и средств производства;
принимать участие в разработке нормативных правовых актов об охране труда, вносить свои предложения;
обращаться в соответствующие государственные органы с требованиями о привлечении к ответственности работодателей и иных должностных лиц организаций, которые виновны в нарушении законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, положений соглашений и коллективных договоров в части охраны труда, сокрытии несчастныx случаев на производстве и профессиональных заболеваний;
принимать участие в рассмотрении трудовых споров, связанных с изменением условий труда, нарушением законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, невыполнением обязательств соглашений и коллективных договоров, а также индивидуальных трудовых договоров в части обращаться по заявлению работника с исковыми заявлениями в суды для защиты прав работников на возмещение вреда, причиненного увечьем или иным повреждением здоровья в связи с исполнением трудовых обязанностей, и в других случаях ущемления прав работников на безопасность и охрану труда.
Статья 34. Ответственность за нарушение законодательства Республики Лица, виновные в нарушении законодательства Республики Казахстан о безопасности и охране труда, несут ответственность, предусмотренную законами
1. Настоящий Закон вводится в действие со дня его официального опубликования.
2. Признать утратившими силу:
Закон Республики Казахстан от 22 января 1993 г. "Об охране труда"
(Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1993 г., N 3, ст. 40; 1995 г., N 20, ст. 120; Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1999 г., N 23, ст. 931);
Постановление Верховного Совета Республики Казахстан от 22 января 1993 г. "О введении в действие Закона Республики Казахстан "Об охране труда"
(Ведомости Верховного Совета Республики Казахстан, 1993 г., N 3, ст. 41).
Президент
Республики Казахстан