Қазақша:
Астана қаласының мәслихаты Астана қаласы Мәслихатының Маслихат г. Астана 2004 жылғы 24 желтоқсандағы N 107/15-ІІІ шешімі. Астана қаласының Әділет департаментінде 2005 жылғы 27 қаңтарда N 375 тіркелді. Күші жойылды - Астана қаласы мәслихатының 2007 жылғы 12 желтоқсандағы N 29/6-IV шешімімен Тiлдердi қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасы туралы Ескерту. Күші жойылды - Астана қаласы мәслихатының 2007.12.12 N 29/6-IV шешімімен Қазақстан Республикасы 86-бабын және Қазақстан Конституциясының Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы N 148-ІІ "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару туралы"
6-бабын
Заңының басшылыққа ала отырып, Астана қаласы әкiмдiгi ұсынған Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасын қарап, Астана қаласының мәслихаты ШЕШТІ:
Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасы бекітілсін.
Астана қаласы мәслихаты сессиясының төрағасы Астана қаласы мәслихатының хатшысы "Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасына" КЕЛІСІМ ПАРАҒЫ ҚР НҚА ЭББ-гі нақты Құжат ҚР ЭББ НҚА басып шығару нысанына сәйкестендіру сатында құжатқа сілтеу QR-коды
1.  Алматы ауданының әкiмi
2.  Сарыарқа
3.  Қаржы департаментiнің бастығы
4.  Жер ресурстарын басқару жөнiндегi комитетінің төрағасы
5.  Мәдениет департаментінің директоры
6.  Мемлекеттiк санитарлық эпидемиологиялық бақылау департаментiнiң директоры
7.  Еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау
8.  Туризм және спорт
9.  Экономика, сауда және шағын кәсiпкерлiк
10. Коммуналдық шаруашылық
11. Тұрғын үй департаментінің
12. Сәулет және қала құрылысы
13. Қорғаныс iстерi жөнiндегi департаментiнiң бастығы
14. Күрделі құрылыс департаментінің директоры
15. Бiлiм департаментiнiң
16. Iшкi саясат департаментінің
17. Коммуналдық мүлік басқармасының бастығы
18. Денсаулық сақтау
19. Әдiлет басқармасының
20. Көлiк және байланыс
21. Iшкi iстер бас
22. Сыртқы жарнама және қаланы безендiру басқармасы бастығының мiндетiн атқарушы
23. Мұрағаттар және құжаттамалар басқармасының
24. Төтенше жағдайлар жөнiндегi
25. Мемлекеттiк өртке қарсы
26. Қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi басқармасының
27. "Астана - жаңа қала" AЭA Бас дирекциясының
28. "051 Қызметі" мемлекеттік мекемесінің директоры Астана қаласы мәслихатының 2004 жылғы 24 желтоқсандағы N 107/15-ІІІ шешімімен бекітілді Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасы Астана-2004 жыл 1. Бағдарламаның төлқұжаты Бағдарламаның атауы: Тiлдердi қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасы Әзiрлеуге негiздеме: Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2001 жылғы 7 ақпанындағы N 550 Жарлығымен бекiтiлген Тілдердi қолдану мен дамытудың мемлекеттiк бағдарламасына сәйкес әзiрленген.
Бағдарламаны әзiрлеушi: "Астана қаласының Тілдердi дамыту басқармасы" мемлекеттiк мекемесi Мақсаттары: Қазақстан халықтарының тiлдерiн дамыту стратегиясы үш негiзгi мақсатты айқындайды:
мемлекеттiк тiлдiң әлеуметтiк-коммуникативтiк қызметiн кеңейту мен нығайту;
орыс тiлiнiң жалпы мәдени қызметiн сақтау;
Қазақстан халықтарының басқа тiлдерiн дамыту.
Мiндеттерi: Мақсаттарды iске асыруда мынадай мiндеттердi шешу көзделедi:
Iс жүргiзудi мемлекеттiк тiлге көшiру кестесiн (нақты мерзiмдер мен iс-шараларды көрсете отырып) белгiлеу арқылы барлық мемлекеттiк ұйымдарда және жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарында мемлекеттiк тілдiң iс жүргiзудегi негiзгi тiл ретiнде қолданылуын қамтамасыз ету;
Қазақстан Республикасы Конституциясының 7 және iске асыру 93-баптарын мақсатында қала көлемiнде жергiлiктi бюджеттiң, ұйымдардың қаржылары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамалары актiлерiмен тиым салынбаған басқа да көздерi есебiнен азаматтарға мемлекеттiк тiлдi тегiн оқыту Курcтарының бiрыңғай жүйесiн құру;
мемлекеттiк ұйымдар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарында ресми Қолданылатын тiл ретiнде орыс тiлiнiң қызмет етуiн қамтамасыз ету;
этникалық қауымдастықтар (диаспоралар)
өкiлдерiнiң ана тiлiн оқытуға мемлекеттiк қолдау көрсету;
мемлекеттiк және басқа да тiлдердi дамытуға үлесiн тигiзетiн iс-шараларды ұйымдастыру.
Мерзiмi: 2005-2007 жылдар Қаржыландыру көлемi мен Бағдарламаны қаржылай қамтамасыз ету көздерi: осы Бағдарламаны iске асыруға бөлiнетiн жергiлiктi бюджет қаражаты есебiнен, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiмен тиым салынбаған басқа да көздер арқылы жүзеге асырылады. Бағдарламаны iске асыруға арналған бюджет қаражатына есептік қажеттiлiк 64897 мың теңгенi құрайды.
Бағдарламаның 2005-2007 жылдарға арналған қаржыландыру көзi Астана қаласына тиiстi жылдық бюджеттiк көрсеткiш аясында нақтыланатын болады.
Күтiлетiн нәтижелер: Тiлдердi қолдану мен дамытудың қалалық бағдарламасын iске асыру қала аумағында қолданылатын тiлдердiң қажеттi функционалдық арақатынасына қол жеткiзумен айқындалатын, оңтайлы әлеуметтiк-лингвистикалық кеңiстiк құруды көздейдi.
2. Кіріспе
Бағдарлама Қазақстан Республикасы Конституциясының 7 , , "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Қазақстан Республикасы баптарына Заңына (бұдан әрі - "Тіл туралы" Заң), Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 4 қарашадағы N 3186 мақұлданған Қазақстан Өкімімен Республикасы Тіл саясатының Тұжырымдамасына, Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 жылғы 7 ақпандағы N 550 бекітілген Тілдерді Жарлығымен қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 14 тамыздағы N 769 сәйкес, "Мемлекеттік органдардағы мемлекеттік тілдің қаулысына қолданылу аясын кеңейту туралы" қаулысына, сондай-ақ, тіл саясаты саласындағы маңызды мәселелерді шешу үшін 2004-2006 жылдарға арналған Астана қаласын әлеуметтік-экономикалық дамытудың индикативтік жоспарына сай әзірленді.
Мемлекеттік тілді дамыту және оның қоғамдық өмірдің барлық саласында қолданылу аясын кеңейту - тіл саясатындағы басты міндет болып саналады. Қазақстан халықтары тілдерінің дамуына қолайлы жағдай туғызу маңызды мақсаттардың бірі.
Қала әкімінің аппаратында екі жыл ішінде Тілдерді қолдану мен дамытудың 2003-2004 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының орындалуы бойынша пәрменді жұмыстар жүргізілді. Тілдерді қолдану мен дамытудың жүйелі қызметін қамтамасыз ету бағытында нақты мәселелер шешімін тапты.
Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасы жаңа аймақтық жоба болып табылады.
Бағдарлама тіл саясаты саласындағы міндеттерді шешуге бағытталған өзара байланысты сабақтас шаралар кешенін айқындап, тілдерді қолдану мен дамытуда басты стратегиялық бағыттарды бекітеді және алға қойылған мақсаттарға жету жөніндегі нақты іс-шараларды белгілейді.
3. Астана қаласындағы тіл саясаты ахуалының қазіргі жай-күйіне талдау 1997 жылға дейін қаладағы тіл саясаты мынадай ерекшеліктермен көзге көрінді. Іс қағаздардың негізгі тілі ресми тіл болып табылды. Іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізетін мамандар мен аудармашы лауазымдары болған жоқ.
Мемлекеттік тілді меңгеру үшін материалды-техникалық қажеттіліктер мен дайын мамандардың жетіспейтіндігі байқалды. Сыртқы жарнама мен көрнекі ақпарат мәтіндерінің екі тілде ресімделуіне назар аударылмайды. Халыққа сауда, көлік және байланыс аясында қызмет көрсету орыс тілінде жүргізілді. Қалада жалпы білім беретін бір ғана қазақ мектебі жұмыс істеді.
"Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Қазақстан Республикасы Заңын (бұдан әрі - "Тіл туралы" Заң), Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік (бұдан әрі - Мемлекеттік бағдарламасын бағдарлама) қабылдау қоғамдық өмірдің барлық негізгі салаларында тілдік құрылыстың тереңдетілген процесі мен одан әрі кеңеюінің алғы шарттарын құруға әсерін тигізді.
Астана қаласы әкімінің аппаратында тіл саясаты мәселелерімен 1998 жылдың шілдесінен бастап ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің тілдерді дамыту жөніндегі секторы айналысты. Ол 1999 жылғы желтоқсанда тіл саясаты бөлімі болып құрылды. Қала ұйымдары мен мекемелеріндегі тіл саясатына байланысты жұмыстарды үйлестіру және "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының, Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасының орындалуын қамтамасыз ету мақсатында Астана қаласы әкімінің 2001 жылғы 20 желтоқсандағы N 3-1-670 шешімімен "Астана қаласының Тілдерді дамыту басқармасы" мемлекеттік мекемесі (бұдан әрі - Басқарма) құрылды.
Қазіргі уақытта тілдердің қолданылуын дамыту үшін құқықтық негіздер қалыптасты. Іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге кезең-кезеңімен көшу кестесі мен оның орындалуы жөніндегі іс-шаралар жоспары, Астана қаласында Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2003-2004 жылдарға арналған іс-шаралар Жоспары әзірленді.
Қаладағы тілдік құрылымның үрдісіне түсіністікпен қарап, қолдау көрсетіліп келеді.
Мемлекеттік органдар мен ұйымдарда мемлекеттік тілге беталыс қажеттілігі байқалды. 2003 жылдан бастап іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге кезең-кезеңімен көшу жұмысы басталды.
110 қала ұйымдары мен мекемелерінде жүргізілген тексеріс нәтижесі іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізудің нақты базасы бар екендігін көрсетеді.
Құжат айналымын мемлекеттік тілде жүргізудің оңтайлы тәжірибесі "Промышленный" және "Интернациональный" кенттері әкімі аппараттарында жинақталған.
Қала әкімі аппаратында іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге кезең- кезеңімен көшіру кестесінің орындалуы бойынша тыңдау өткізу тәжірибеге енгізілген.
Бюджеттік мекемелердің қызметкерлеріне мемлекеттік тілді оқытуды "Руханият орталығы" мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны жүзеге асырады. Онда жыл сайын 1000-нан астам қызметкер оқытылады. 2001-2003 оқу жылында қаланың 13 мекемесінің 162 қызметкері жеделдетілген курстан өтіп, сертификатқа ие болды. Мемлекеттік тілді оқытуда озық технологиялар кеңінен қолданылады.
Қазіргі уақытта оқу процесіне қашықтықтан оқыту жүйесі енгізілген. Көмекші құрал ретінде оқу-әдістемелік құралдар мен салалық сөздіктер дайындалған.
Қаланың көптеген мекемелері, ұйымдары мен кәсіпорындарында мемлекеттік тілді оқыту курсы жүргізіледі. Қажетті оқу және әдістемелік әдебиеттер алынған.
Кейбір ұйымдарда арнайы қазақ тілі кабинеті жабдықталған.
Қала көшелеріндегі көрнекі ақпараттар мен сыртқы жарнама мәтіндерінің "Тіл туралы" Заңға сәйкес жазылуын тексеру жүйелі түрде іске асырылады. Сыртқы жарнама және қаланы безендіру басқармасымен бірігіп "Қала келбеті" рейдтері ұйымдастырылып тұрады. 2002-2004 жылдары 147 рейд өткізілді. Қазіргі кезде сыртқы жарнама және көрнекі ақпарат нысандарында мәтіндер мемлекет аумағы тұрғындарына мемлекеттік тілдің байлығын насихаттау, олардың қазақстандық патриоттық сезімін қалыптастырып, бірлікке тәрбиелеу мақсатындағы мәтіндер орналасқан.
Қаладағы жарнама құрылымдарын тіркеуге алып, олардың мәтіндерін тіл заңнамалары талаптарына сәйкестендіру мақсатында құжаттандыру жұмыстары жүргізілді.
Мемлекеттік органдарда мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейту жұмысы бағыттарының бірі көлік, сауда, байланыс аясында, мемлекеттік тілде халыққа қызмет көрсету сапалы анықтамалық ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Жүргізілген жұмыстың жай-күйінен белсенділік байқалады.
Бірыңғай ономастика саясатын жүзеге асыру мақсатында Қалалық ономастика комиссиясы тұрақты жұмыс істейді. Осы уақытқа дейін қаладағы 80 көше, даңғыл, шағын аудан, 15 білім беру және мәдениет ұйымдары қайта аталып, жаңа атау берілді.
Білім беру жүйесінде мемлекеттік тілдің рөлі біртіндеп дамып келеді.
Осының нәтижесінде қазақ тілде білім беріп тәрбиелейтін 2 балабақша, аралас балабақшада қазақ тілде оқытып тәрбиелейтін 73 топ, қазақ тілінде оқытатын 13 жалпы білім беру мектебі ашылды. Барлық қазақ мектептерінде 10- 11 сынып оқушылары үшін вариативтік бөлім есебінен Абайтану курсы енгізілді.
N 3, 5, 7, 9, 15, 25, 27, 30, 32, 37 орта мектептерде қазақ әдебиетін 5-сыныптарда қазақ тілінде оқыту қолға алынды.
"Абайтану", "Шешендік сөздер" бағдарламалары бойынша тереңдетіп оқытылады.
Қазақ тілі мұғалімдері сапасының құрамы жақсартылды. Тілдерді дамыту басқармасы мен Білім департаменті және "Руханият орталығы" қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерін аттестациялаудан өткізді. Өткен жылғы аттестациямен салыстырғанда биыл қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің теориялық білімдері мен әдістемелік дайындықтары анағұрлым жоғары екендігі көрінді. Біліктілікті көтеру мен білім саласындағы кадрларды қайта даярлау институтында қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің жоспарына сәйкес әдістемелік көмек көрсетіп, тәжірибе алмасты. Осы мақсатта Білім департаменті қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқыту өзекті мәселелері бойынша жаңа технологиялар, оқу бағдарламаларын қабылдауды қолдану жөнінде конференциялар мен семинар-кеңестер өткізді.
Қаланың жексенбілік мектептерінде ұлттық тілдердің оқытылуына үлкен көңіл бөлінеді. Тіл саясаты жөніндегі қалалық Үйлестіру кеңесі отырысында "Қаланың жексенбілік мектептерінде мемлекеттік тілді оқыту жай- күйі туралы" мәселе тыңдалды.
Қазіргі уақытта қалада 8 жексенбілік мектеп: Дала өлкесі қазақтар одағының, корей, татар-башқұрт, "Видергебурт" неміс қоғамы, украин, белорус, армян жексенбілік мектептері мен поляк сыныбы жұмыс істейді. Оқытудың осы түрінің келешегі зор екендігі байқалады.
"Үздік жексенбілік мектеп" байқауы барысында ана тілін оқытуда жексенбілік мектептер жұмыстарының үздік тәжірибесі таратылды.
Тұрғындарды кез-келген жерде ыңғайлы әрі сапалы мемлекеттік тілдегі анықтамалық ақпарат қызметімен қамтамасыз ету мақсатында қаланың орталықтандырылған кітапханалар жүйесінде ауқымды жұмыстар атқарылуда.
Кітаптар қорын жабдықтау жүргізілуде. 2004 жылы алынған 3089 кітаптың 2143 данасы қазақ тілінде.
Кітапханалардағы көрнекіліктер мен жалпы жұмыстар мемлекеттік және ресми тілде жүргізіледі. Барлық кітапханалар филиалдарында тақырып бойынша сөрелер мен мемлекеттік тілді оқып-үйренуге арналған "Тіл - халықтың тарихы", "Тілді үйрену - күрделі міндет" атты кітап көрмелері ұйымдастырылған.
Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтуде даталы күндерге, белгілі ақын-жазушылардың мерейтойына арналған іс-шаралар өткізіледі.
Мемлекеттік мекемелерде (кәсіпорындарда) мемлекеттік тілде іс жүргізуді енгізу мәселесі "Үздік мекеме", мемлекеттік мекемелер аудармашылары арасында "Үздік аудармашы", қаланың мемлекеттік қызметкерлері арасында қала әкімінің жүлдесі үшін "Үздік маман", Оралхан Бөкей атындағы көркемсөз оқу шеберлерінің конкурстары, республикалық деңгейде "Тазша бала" ақындар айтысы, Абай Құнанбаевтың туған күніне арналған "Поэзия сағаты", Абай оқулары қарастырылады.
Астана күнін тойлау қарсаңында жас ұрпақтың отансүйгіштік қасиетін арттыру, астананың қазіргі келбетін ашу мақсатында ақындардың "Жыр арқауы - Астана!" атты мүшайрасы өтеді.
Атаулы және маңызды даталарға арналып кеңейтілген іс-шаралар өткізіледі. Мемлекеттік тілді дамыту мәселесі "Жансарай" клубында жан-жақты талданады.
"Астана хабары" газетінде "Тәрбие басы - тіл" тұрақты айдар жарық көреді.
Ауқымды жұмыстардың бірі - Қазақстан халықтары Тілдерінің күні аясында қалалық тіл фестивалін өткізу. Фестиваль шеңберінде қала аудандарында, ұйымдары мен мекемелерінде мазмұнды әрі алуан түрлі іс- шаралар өтеді.
Фестиваль күндері қаланың мектептерінде тіл апталығы және ұлттық- мәдени орталықтар күндері ұйымдастырылады. Онда оқушылар Қазақстан Республикасы халықтарының тарихымен, әдет-ғұрпымен, салт-дәстүрлерімен танысады. Қалалық фестивальға ұлттық мәдени орталықтың өкілдері белсене атсалысып, өнерлері көрермендер тарапынан жоғары бағаланды.
Бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттік тілді дамытуда оңтайлы қозғалыстар байқалады. Заңның және Мемлекеттік бағдарламаның іске асырылу барысы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен көрініс тауып, насихатталады.
Алайда, мемлекеттік органдарда мемлекеттік тілдің іске асырылу деңгейі әлі де төмен. Мемлекеттік қызметкерлер арасында қызметтік міндеттерді мемлекеттік тілде жүргізу деңгейі төмен.
Жоғары тұрған органдармен хат-хабар алмасу, сондай-ақ, мекеме, ұйым мен кәсіпорындар бөлімдерінде іс жүргізу негізінен орыс тілінде жүргізіледі. Осы жұмыс әрі қарай жетілдіруді қажет етеді.
Заң және Мемлекеттік бағдарламаны жүзеге асыруда жүйелі әрі мақсатты жұмыс қажеттігіне сәйкес Астана қаласында Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған Бағдарламасының жобасы жасалды.
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері Бағдарламаның мақсаты - мемлекеттік тілдің әлеуметтік- коммуникативтік қызметін кеңейту және нығайту; орыс тілінің жалпы мәдени қызметін сақтау; Қазақстан халықтарының басқа да тілдерін дамыту.
Осы мақсаттарды іске асыру үшін мынандай міндеттерді шешу көзделеді:
мемлекеттік тілдің барлық мемлекеттік мекемелерде негізгі іс жүргізу тілі ретінде қолданылуын қамтамасыз ету;
жергілікті бюджет қаржысы есебінен, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының заңнамалары тыйым салмайтын басқа да көздерден мемлекеттік тілді тегін оқыту курстарын ұйымдастыру;
мемлекеттік ұйымдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарында ресми тіл ретінде орыс тілінің қолданылуын қамтамасыз ету;
ұлт тілін оқытуда этникалық топ өкілдеріне (диаспораларға) қолдау көрсету;
мемлекеттік және басқа тілдерді дамытуға ықпал жасайтын іс-шаралар ұйымдастыру;
алға қойған мақсаттар мен Бағдарламаның басым бағыттарына қол жеткізу үшін, мемлекеттік тілдің дамуына қолайлы жағдай туғызудың кешенді шараларын жүзеге асыруды қарастыру.
5. Бағдарламаны жүзеге асырудың тетіктері мен негізгі бағыттары Қазақстан халықтарының ұлттық және орыс тілдерін дамыту, мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту - Бағдарламаның негізгі бағыттары болып табылады.
Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері қаланың мекемелері мен ұжымдарындағы іс-қимылды үйлестіруді қарастыратын ұсынылып отырған іс- шаралар Жоспарында көрініс тапқан.
6. Бағдарламаны қаржыландырудың қажетті ресурстары мен көздері 2005 жылғы Бағдарлама іс-шараларды қаржыландыру 2005 жылға арналған қала бюджетінің қаражаттар есебінен қарастырылады.
Қаржыландыру көлемі сол жылдарға қаралған бюджетті қалыптастыру кезінде қалалық бюджет қаржысы есебінен жүргізіледі.
7. Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасының іс-шараларын жүзеге асырудан төмендегідей нәтижелер күтіледі:
Астана қаласының жергілікті орындаушы органдарында, департаменттерінде, басқармаларында, мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерінде іс жүргізуді кезең-кезеңімен мемлекеттік тілге көшіруді жүзеге асыру және оның орындалуын қамтамасыз ету;
мемлекеттік тілді үйрету сапасын арттыру, барлық ұйымдар мен мекемелер қызметкерлеріне мемлекеттік тілді үйрету;
қала мекемелерін аудармашылармен, мемлекеттік тілде іс жүргізетін мамандармен қамтамасыз ету;
көрнекі ақпараттар мен сыртқы жарнама мәтіндерін заңнама талаптарына сәйкестендіру;
балабақшалар мен мектептерде этнопедагогикалық тәрбиені жетілдіру;
қазақ тілінде оқытатын мектептер мен балабақшалардың санын арттыруға ықпал жасау;
қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің кәсіптік шеберлігін жетілдіруге ықпал жасау;
сауда, көлік және байланыс, денсаулық сақтау мен тұрмыстық қызмет көрсету, анықтама-ақпарат қызметі салаларында мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту;
басқа да ұлт тілдерінің дамуы үшін қолайлы жағдайлар жасау.
8. Тілдерді қолдану мен дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған қалалық бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары Ескерту. 8-бөлімге өзгерту енгізілді - Астана қаласы Мәслихатының 2007 жылғы 30 наурыздағы N 355/-45-ІІІ шешімімен.
1. Нормативтік-құқықтық базаны пайдалану жөніндегі іс-шаралар Р/с Іс-шаралар Аяқта- Жауап- Орын- Болжанған Қар- жы N лу түрі ты орын- шығындар(мың.
далу мер- даушы- теңге)
лан- ды зімі лар ру ж.
көз- дері
"Қазақстан Республика- Мәде- Қала әкімі- Тұ- сындағы Тіл нің аппа- рақты ниет, ақ- па- ратта- ры, барлық қала- туралы" Қазақстан Республи- ка- сы Заңын, Тілдерді қолда- ну мен лық қызме- рат және спорт мини- ру- ттер- стрлі- дің, бас- дамытудың 2001-2010 жыл- дарға арналған Мемлекеттік бағдарлама- қа- жет қарма- ет- пей лар мен ұйым- сын жүзеге асыруды керекті материалдық-техникалық және кадр ресурстары- гіне (бұ- дан әрі - МАСМ)
ақпа- ді дардыңбасшы- мен қамта- рат лары масыз ету Қазақстан Республика- МАСМ- Қала- сы Үкіметі- ға ақ- ның мемле- нің "Мемле- парат кеттік орган- дары кеттік органдарда мемлекет- тік тілдің қолданылу аясын ке- ңейту тура- лы" N 769 қаулысын барлық лалық қыз- меттер мен басқарма- ларда мемлекеттік тілде іс жүргізуді кезең-кезең мен ен- гізу арқылы орындау Тілдер ту- Жос- Қала және аудан әкім- ралы заңна- дері- пар бойы- ма талапта- Астана қаласы әкімі ап- нша рының сақ- рат- ратына талуына байланысты мәселе- лерді дайындап, қала, аудан тары әкімдері аппаратта- рының қарауына енгізу Тексеру қо- Тіл- Ашық тың- Ай сайын даулар дерді дамыту бас- рытындылары бойынша мате- риалдар дайындап, оны ашық тыңдауларда қарау сы Тіл саясаты тоқ- жөніндегі қалалық Үйлестіру кеңесінің отырысын өткізу сан раты- на ақ- Тоқ- Қоғамдық жұртшылық өкіл- дері мен ұйымдардан және жеке- леген аза- маттардан келіп түс- кен өтініш- тер мен материалдар бойын- ша қалалық ономастика ко- миссия- сының мәжі- лісін өткізу
2. Мемле- кеттік бас- қару мен іс жүргізу саласын- дағы тіл- дердің қол- данылуы Мемлекеттік тілдің бар- Жұмыс Жыл лық басқару жос- дігі- пары органдары ұжымдарын- да, кәсіп- орындарда, ұйымдар мен ры, қала- мекемелерде қолданылуы мен дамуы жөнінде іс-шара- ның барлық қыз- меті, бас- лар жоспарларын әзірлеп, жү- зеге асыру.
дары- ның басшы-
Мемлекеттік тілдің не- гізгі іс жүргізу тілі ретін- де қолданы- луын қам- тамасыз ету на есеп "Іс жүргі- Семи- зуді мемле- нар- кеттік тіл- кеңес қар- ге кезең- бағ- масы, қала- дарла- кезеңімен көшіру туралы" мә- селе бой- масы ынша семи- нар-кеңес өткізу Бірыңғай тіл саяса- тын жүргізу жөнінде жексенбілік мектеп- тер- дің жұмысын сы, Білім депар- ұйымдастыру тамен- ті Мемлекеттік және басқа да тілдерде нің баспа- сөз қыз- берілетін хабарлардың тиісті көлемін сақтауда Қазақстан Республика- сы заңнама талаптары- меті, АСТД, Астана радио- ның орында- луын қамта- Қызметтік міндеттерді орын- дау үшін мемле- есеп кеттік қыз- Бір жы- лға бө- лін меткерлерді мемлекеттік тіл- ді оқыту ген жөніндегі курс жұмыс- ы, Тіл- тарымен қамтамасыз ету дерді ра- дамыту бас- жат- тар кө- ле- міне сәй- кес Мемлекеттік тілді оқыту "Руха- ға ният" орта- курсының жұмыстарын ұй- ымдастыру лығы" МКК, кә- сіп- орын- дар, ұйым- дар (мен- шік ныса- нына қара- мас- тан)
Жалпы білім үш жылда беретін мектептерде қазақ ті- лі мен әдебие- бір ті пәні мұ- рет ғалімдерін аттестация- дан өткізу Қаланың құ- Іс қа- рылымдық бөлімшеле- ғаз- рінде мем- дары үл- гі- лерін лекеттік тілде іс жүргізу үшін іс қағаздары үлгілерін (компьютер- қолда- тары, кәсіп- лік үлгі- ну (ком- лер) енгізу пью- лік шаб- лон- тан), ұйым- дар)
дар, меке- мелер, "Руха- лығы" МКК Тіл заңна- маларын жүзеге асыру жө- нар бағ- ніндегі озат тәжі- рибе жұ- мыс- тарының нәтижесі бойынша қалалық семинарлар өткізу Қала ұйым- Есеп дары мен мекемеле- рінде "Ақпарат күндерін" өт- кізу Жы- лы- сындағы Тіл туралы"
на екі сы, Әділет депар- ті (келі- сы Заңының баптарын түсін- діру мақсатында Әділет бас- қармасы өкілдерінің қаты- суымен шағын және жеке кә- сім бойы- нша)
орындар басшыларына арнал- ған семинар өткізу Білім депар- Диаспора өкілдерін мектепке дейінгі тәрбие мен ұлт тілде- рінде оқы- ті, Тіл- тумен қам- тамасыз ету жөнін- дегі шара қолдану Ұлттық мек- тептерде қазақ тілінен са- бақ беретін мұғалімдер- ді дайындау жөніндегі жұмыстарды жетіл- діруге ықпал жасау Кәсіптік- техникалық мектептер- де, орта арнаулы оқу орында- рында қазақ топтары мен қазақ тілінде оқытылатын пәндердің са- нын арт- тыруға ық- пал жасау Жетім және ата-анасы- ның қамқор- лығынсыз қалған ба- лалар меке- мелерінде қазақ ті- лінде оқы- татын сыныптар жүйесін кеңейтуге ықпал жасау Мектепке дейінгі мекемелер- де қазақ тілінде оқытып, тәр- биелей- тін топтар- дың санын арттыруға ықпал жасау Мемлекеттік тілдегі жарнама- лар мен көрнекі Рейд нәти- рақ ақпарат- желе- рі бой- тардың мәтіндерін тексеру жөнінде "Қала кел- ынша есеп (Ас- сы, Сыртқы жар- на- беті - 2005-2007 жылдар"
рейдтерін ұйымдас- ма және тыру тана қа- ла- қаланы безен- сы әкі- діру жөнін- дегі бас- қарма, мі- нің ап- Комму- налдық шаруа- на, жина- шылық депар- лыс)
жыл- ғы ма- мыр
Ақпарат әкімі аппаратта- ры, департамент- тер мен басқар- малар Қаржы- ланды- руды талап етпейді Қала және аудан әкімі аппа- раттары, департаменттер мен басқармалар қызметкерлері мемлекеттік тілде іс жүргізу жөніндегі жұмыста пайдала- ну үшін қоғам өмірінің түрлі салалары бойынша тиісті сө- здік қоры қамтылған үйлесті- ру материалдарын дайындау- ға және шығаруға көмек көр- сету.
Есеп бе-
Тілдерді дамыту басқармасы мың теңге Мемлекеттік тілде іс жүргізу ну үшін қажетті сөздік қоры қамтылған сөздіктерді сатып алу.
мыр- мау- сым
Жер- лік- бюд- жа- ты ше- гін- де Мемлекеттік тілде іс жүргізе- тін мемлекеттік қызметкер- лер арасында конкурс өткізу.
4 млн.
ІІ, ІІІ сан- дарда 1 рет, ІV санда 2 рет мәселелері бойынша қызмет- керлерге әдістемелік көмек көрсету және кеңес беру.
Жеке бойын ша
Тілдерді оқыту орталықтары- ның қызметін үйлестіру.
Ұдайы 568 тең- ге
Тәжірибе алмасу және мемле- кеттік тілді оқыту орталықта- рының қазақ тілін оқыту әді- стемесін зерделеу жөнінде конференция өткізу.
Тілдерді оқыту орталықта- рында қазақ тілін оқыту әді- стемесін жетілдіру.
бойы басқармасы, Бі- лім департаменті ның, жалпы білім беру мек- тептері мен орта арнайы оқу орындарының базаларында қазақ тілі курстарын ұйымда- стыру.
Қазақ тілі курстарының тың- даушыларына психологтар- дың қатысуымен дәрістер мен семинарлар өткізу.
3 млн.
016 тең- 24-10
Қазақ тілі сабақтарының ти- імділігін арттыру, мемлекет- тік тілде іс жүргізу мәселеле- рі бойынша ғалымдар мен тә- 080 тең- жірибелі мамандарды тарту- мен семинар, тренинг, шебер- класс және "дөңгелек үстел- дер" өткізу.
94 мың 200 тең- 24-11 Тілдерді оқытуда инновация- лық технологияларды пайда- лану жөнінде іс-тәжірибені қорытындылау бойынша әді- стемелік материал (брошюра- лар) дайындау.
24-12
Қазақ тілінен білім деңгейіне мониторинг, бақылау және бағалау жүргізу үшін авто- маттандырылған тестілеу жүйесінің әзірлеуіне ықпал жасау.
3. Ғылы- ми-линг- вистика- лық тұр- ғыдан қамтама- сыз ету Астана қа- Алфа- Тілде- ласы бой- вит- рді дамыту бас- ынша әкім- тік көр- шілік-ау- сет- сы, Аста- кіш- налық қала- мақтық бірліктің алфавиттік көрсеткіш- терді лық Жер ре- тері мен физикалық- шыға- сурс- география- тарын басқа- лық атау- ру коми- ларын шыға- руға ықпал жасау теті, Сәулет және қала құры- лысы депар- Әкім- Аста- ласының әкімшілік- мақ- аумақтық картасын дайын- дап, шығаруға ықпал жасау тық кар- тарын бас- таны дайы- қару коми- ндап, теті Мемлекеттік тілді қоғам өмі- рінің әр түрлі саласында қол- дану жөнінде әлеуметтік зерттеулер жүргізу.
2 млн.
826 тең-
4. Бұқара- лық ақпа- рат құрал- дарында, мәдениет және ха- лыққа қызмет көрсету са- лаларын- да тілдерді дамыту Дайд- Хабар, "Эра теле- Же- ке жес- дида- тер ры" ЖШС, "КТК" АҚ, "Аста- сы Заңын, Тілдерді қолдану мен дамыту- на қ. теле- дың 2001-2010 жылдарға ар- налған Мемлекеттік бағдар- масын, "Мемлекет- ры", Астана ра- дио- тік орган- сы, "Аста- дарда мем- на хаба- лекеттік тілдің қолдану ая- ры", "Ве- сын кеңейту черняя Аста- на", "Аза- мат таймс" "Ев- ка- зия", "Аста- сы Үкіме- на" журна- лы тінің 1998 жылғы 14 тамы- здағы N 769 Қаулысын жүзе- ге асырудың барысын бұқара- лық ақпарат құралдарын- да наси- хаттау Бұқаралық ақпарат құралда- Руб- рика ашу радио- рында "Қазақ тілін үйрене- міз" атты тұрақ- сы, ты айдар ашу "Ве- черняя на"
Көлік және байланыс, сауда, ден- Көлік және бай- саулық сақ- ныс, сауда, ден- са- тау және тұрмыстық қызмет көрсету, анықтама- улық сақтау және тұр- ақпарат қызметі салаларында мемлекеттік тілдің қолданы- луын қамтамасыз ету мыстық қызмет көрсе- ту ме- кеме- лері, анық- тама- лық- раттық қыз- меттер Мәдениет департамен- Бағ- дар- лама тімен бірлесе отырып, На- урыз мерекесіне арналған іс- шаралар өткізу ры, Тіл- сы, Мәде- ниет депар- ті, Білім депар- Кон- курс тімен бірлесе отырып, рес- публика- лық деңгей- дегі "Тазша бала" кон- курсын өткізу Айтыс тімен бірлесе отырып, ақын- дар айтысын өткізу Тілдерді дамытудың өзекті мә- фе- рен- селелеріне арналған конфе- ренци- ция- ялар, "дөңгелек үстелдер", педагогика- лар, "дөң- лық оқулар, гелек үс- тел- семинарлар, кездесулер өткі- зу дер", пе- да- гоги- калық оқу- лар, се- ми- кез- десу- лер бағ- лама- Кітапхана- Кітап ларда тіл- көр- дерді дамы- меле- ту мәселе- рі лері жөнін- де кітап көрмелерін ұйымдас- Кез- Әдебиет, өнер және мәдени- ет қайраткер- лерімен кездесулер лер ұйымдас- Славян жазуы мен ға мере- мәдениеті күндерін өткізу келік кон- ті, ұлттық-мәде- ни ор- церт, талық- курс- тар, Астана қала- сы бойын- тар, ақ- ша Ақ- парат бас- масы (келі- сім бойын- ша), Тіл- қарма- сы, ұлт- тық мәдени орта- лықтар мен қо- ғам- дық бірле- стік- Мекеме, ұйым және кәсіпо- рын- дарда іс қағаздарын мемле- кеттік тілде үздік жүргізетін- дер байқау- аудан әкім- ын ұйымдас- Сал- Қазақстан халықтары тілдері қалалық фестивалі- тана- нің ашылуы мен жабылуы тты кон- церт Қаланың мемлекеттік меке- мелері қызметкер- лері ара- сында "Мем- лекеттік тіл - татулық тірегі"
атты конкурс өткізу
Қаланың мектеп оқушылары, КТМ, жоға- ры, орта оқу орында- ры студент- тері ара- сында "Мемлекет- тік тіл - бірлік бастауы" атты конкурс өткізу Қаланың мектеп оқушылары арасында шығарма жазу кон- курсын ұйымдас- Қала мек- ҰМО ме- ре- тептерінде ұлттық-мә- кесі дени орта- лықтар күн- дерін ұйым- масы, Білім де- пар- дастыру ті, Астана қала- "Үздік жек- сенбілік мектеп" конкурсын Оралхан Бөкей атын- дағы көр- кемсөз оқу шеберлері- нің қалалық конкурсын өткізу "Үздік аудармашы" қалалық Бала- лар ме- Мектепке дейінгі мекемелер арасында "Кел, балалар, оқы- лық" бүлдіршіндер мерекесін кесін ұй- ым- дас- Даталы күн- Әдеби - му- дерге арнал- зыка- ған әдеби- музыкалық кеш- тер өткізу лық кеш- тер бағ- мен мәдениетін насихаттау жөнінде "Қаланың үздік кі- тап- ханасы" конкурсын өткізу ті, Орта- танды- рылған кітап- хана- лар жүйесі Қазақ фоль- Театр- дыры- лған клорының апталығы: Мектеп- ке дейінгі мекемелер арасын- да: "Ертегілер әлеміне сая- хат" театрланды- көрі- ніс рылған қойылым; "Бабадан қалған мұра"
ті, Мәде- колледждер арасында кон- курс;
Жоғары оқу орындары ара- сында "Тәрбие басы - тіл" пі- кірсайысы; "шешендік өнер
- ұрпаққа мұра" конкурсы Абай ескерт- Поэ- кіші жанында зия саға- Поэзия сағатын ұйымдастыру Пушкин оқу- Пуш- ларын ұйым- кин "Қазақ тілі мен әдебие- тінің үздік мұғалімі" (орыс мек- тептері арасында) атағына "Жыр арқауы Астана!" атты ақындар мүшайрасын өткізу Қазақстан халықтары тілде- рін дамытуға қолдау жасау үшін бейнероликтер әзірлеп, шығару.
7 млн.
үшін көрнекілік баспа өнім- дерін әзірлеп, шығару.
денсаулық сақтау, халыққа қызмет көрсету салаларында және анықтама-ақпараттық қызметте мемлекеттік тілдің қолданылуына жағдай жасау.
Жолаушылар кө- лігі және автомо- биль жолдары, кәсіпкерлік және өнеркәсіп, денса- улық сақтау де- партаменттері, "Астана-теле- ком"»ҚТО, Анықтама-ақпа- раттық қызмет Аудан әкімдері аппараттары ның мекен-жайы көрсетілген пилондар, басқа да көрнекі ақпаратты орналастыру.
Барлығы:

На русском языке:
Астана қаласының мәслихаты Решение Маслихата города Маслихат г. Астана Астаны от 24 декабря 2004 года N 107/15-III. Зарегистрировано Департаментом юстиции Республики Казахстан 27 января 2005 года N 375. Утратило силу решением маслихата города Астаны от 12 декабря 2007 года N 29/6-IV О городской программе функционирования и развития языков на 2005-2007 годы Рассмотрев представленную акиматом города Астаны городскую программу функционирования и развития языков города Астаны на 2005-2007 годы, руководствуясь статьей 86 Конституции Республики Казахстан и статьей 6 Закона Республики Казахстан от 23 января 2001 года N 148-II "О местном государственном управлении в Республике Казахстан", маслихат города Астаны РЕШИЛ:
1. Утвердить прилагаемую городскую программу функционирования и развития языков города Астаны на 2005-2007 годы.
Председатель сессии маслихата города Астаны                    Ж. Нуркенов Секретарь маслихата города Астаны                              В. Редкокашин Лист согласования к Городской программе функционирования и развития языков на 2005-2007 годы.
1. Аким района Алматы Еркетаев Мухтар Дуйсенович Документ находится на стадии приведения в соответствие с ЭКБ НПА РК в печатной форме
2. Аким района Сарыарка Ахметов Сапар Кайратович
3. Начальник Департамента Аскарова финансов Айгуль Ермаганбетова
4. Председатель Комитета по Нуркенов управлению земельными Толеугазы Камашевич ресурсами
5. Директор Департамента Байсагатов культуры Бекболат Токешович
6. Директор Департамента Бекшин государственного санитарно- Жандарбек Мухтарович эпидемиологического надзора
7. Директор Департамента Демеува труда, занятости и социальной Айгуль Сагадатовна защиты населения
8. Директор Департамента Айтхожин туризма и спорта Азамат Серикович
9. Директор Департамента Керимбеков экономики, торговли и Арсен Жакашевич предпринимательства
10. Директор Департамента Хорошун коммунального хозяйства Сергей Михайлович
11. Начальник Департамента Нурлыбай жилья Сабит Нурлыбаевич
12. Директор Департамента Лаптев архитектуры и Владимир Александрович градостроительства
13. Начальник Департамента Мынжанов по делам обороны Кайрат Турсынаевич
14. Директор Департамента Маркштедер капитального строительства Галина Владимировна
15. Директор Департамента Рахимжанов образования Амерхан Муратбекович
16. Директор Департамента Саиров внутренней политики Ерлан Бияхметович
17. Директор Департамента Сухотин коммунального имущества Александр Владимирович
18. Директор Департамента Шайдаров здравоохранения Мажит Зейнуллович
19. Директор Департамента Акжанов юстиции Абдикарим Арынович
20. Начальник Управления Байжаханов транспорта и связи Багдат Ильясович
21. Начальник Главного Досумов управления внутренних дел Серимжан Толеуович
22. Начальник Управления по Байтанова наружной рекламе и Гульнара Сеильбековна оформлению города
23. Начальник Управления Исхаков архивов и документации Султанбек Исхакович
24. Начальник Управления по Искендиров чрезвычайным ситуациям Жумабай Жумальдиевич
25. Начальник Управления Калмаханов государственной Сабит Уланович противопожарной службы
26. Начальник Управления Сарсембаев охраны окружающей среды Зейнулла Сакенович
27. Директор Генеральной Нуриев дирекции СЭЗ "Астана - Канат Маратович новый город"
28. Директор "Службы 051" Балмагамбетов Марат Хамитович Утверждена решением маслихата города Астаны от 24 декабря 2004 года N 107/15-III Городская программа функционирования и развития языков на 2005-2007 Астана - 2004 год
1. Паспорт Программы
Наименование Городская программа функционирования Программы: и развития языков на 2005-2007 годы.
Основание для Разработана в соответствии с разработки: Государственной программой функционирования и развития языков, утвержденной Президента Указом Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года N 550.
Разработчик Государственное учреждение Программы: "Управление по развитию языков города Астаны".
Цели: Стратегия развития языков народов Казахстана определяет три основные цели:
расширение и укрепление социально- коммуникативных функций государственного языка;
сохранение общекультурных функций русского языка;
развитие других языков народов Казахстана.
Задачи: Для реализации целей Программы предусматривается решить следующие задачи:
Обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка ведения делопроизводства во всех государственных учреждениях и органах местного самоуправления с определением графика перехода к ведению делопроизводства на государственном языке;
в целях реализации и статей 7 Республики 93 Конституции Казахстан организация курсов по бесплатному обучению государственному языку за счет средств местного бюджета, а также других источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан;
обеспечение функционирования русского языка в качестве официального языка в государственных организациях и органах местного самоуправления;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей (диаспор) родным языкам;
организация мероприятий, способствующих развитию государственного и других языков.
Сроки реализации: 2005-2007 годы Объемы и источники Финансовое обеспечение Программы финансирования: осуществляется за счет средств местного бюджета, выделяемых на реализацию данной Программы, а также иных источников, не запрещенных законодательными актами Республики Казахстан.
Общая сумма на реализацию Программы составляет 202346 тыс. тенге.
Объем финансирования Программы на 2005-2007 годы будет уточняться в рамках прогнозных показателей бюджета города Астаны на соответствующий год.
Ожидаемые Реализация Городской программы результаты: функционирования и развития языков предполагает создание оптимального социолингвистического пространства, определяемого достижением необходимого функционального соотношения языков, использующихся на территории города.
2. Введение
Программа разработана на основании статей 7 , Республики Казахстан, Республики Казахстан "О языках в Республике Закона Казахстан" (далее - Закон "О языках"), Концепции языковой политики Республики Казахстан, одобренной Президента Республики Распоряжением Казахстан от 4 ноября 1996 года N 3186, Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы, утвержденной Указом Президента Республики Казахстан от 7 февраля 2001 года N 550, постановления Правительства Республики Казахстан "О расширении сферы употребления государственного языка в государственных органах" от 14 августа 1998 года N 769, а также согласно индикативному плану социально-экономического развития города Астаны на 2004-2006 годы для решения наиболее важных проблем в сфере языковой политики.
Приоритетной задачей в области языковой политики считаются развитие государственного языка и расширение его функций во всех сферах жизни общества. Не менее важной является задача по созданию благоприятных условий для развития других языков народов Казахстана.
В течение двух лет в аппарате акима города проводилась работа по выполнению Плана мероприятий по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2003-2004 годы. Были решены конкретные проблемы по улучшению состояния функционирования и развития языков.
Новым региональным проектом является Городская программа функционирования и развития языков на 2005-2007 годы.
Программа определяет комплекс взаимосвязанных мер, направленных на решение задач в области языковой политики, отражает главные стратегические направления функционирования и развития языков, содержит конкретные мероприятия по достижению поставленных целей.
3. Анализ современного состояния языковой ситуации в городе Астане До 1997 года языковая ситуация в городе характеризовалась следующими особенностями. Основным языком делопроизводства являлся официальный язык, отсутствовали должности переводчиков и специалистов по ведению делопроизводства на государственном языке. Ощущался недостаток подготовленных специалистов и необходимых материально-технических условий для овладения государственным языком. Не уделялось внимание вопросам оформления текстов визуальной информации и наружной рекламы на двух языках. Обслуживание населения в сфере торговли, транспорта и связи осуществлялось на русском языке. В городе функционировала одна общеобразовательная школа с казахским языком обучения.
Принятие
Казахстан" (далее - Закон "О языках") и Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы (далее - Государственная программа) способствовали созданию предпосылок для дальнейшего расширения и углубления процессов языкового строительства во всех основных сферах общественной жизни.
С июля 1998 года вопросами языковой политики в аппарате акима города Астаны занимался сектор по развитию языков отдела внутренней политики и социальной сферы, который в декабре 1999 года был преобразован в отдел языковой политики. Для координации работы учреждений и организаций, в целях исполнения Закона "О языках" и обеспечения выполнения Государственной программы решением акима города от 20 декабря 2001 года N 3-1-670 создано Государственное учреждение "Управление по развитию языков города Астаны"
(далее - Управление по развитию языков).
В настоящее время сформированы правовые основы для успешной реализации функционального развития языков. Разработаны графики по поэтапному переходу к ведению делопроизводства на государственном языке и планы мероприятий по его выполнению, План мероприятий на 2003-2004 годы по реализации Государственной программы функционирования и развития языков на 2001-2010 годы в городе Астане.
Процессы языкового строительства в городе находят понимание и поддержку.
Наметилась тенденция к увеличению востребованности государственного языка в государственных органах и организациях. С 2003 года начата работа по поэтапному переходу к ведению делопроизводства на государственном языке.
Результаты проведенных проверок в 110 учреждениях и организациях показывают, что, в целом, в учреждениях и организациях города имеется определенная база к ведению делопроизводства на государственном языке.
Положительный опыт в ведении документооборота на государственном языке накоплен в аппаратах акимов поселков "Промышленный" и "Интернациональный".
Введено в практику заслушивание в аппарате акима города отчетов первых руководителей по выполнению графика по поэтапному переходу к ведению делопроизводства на государственном языке.
Обучение государственному языку служащих бюджетных организаций осуществляется государственным коммунальным предприятием "Центр Руханият". Ежегодно курсы посещают более 1000 служащих. В 2001-2003 годы получили сертификаты об окончании ускоренных курсов 162 служащих из 13 учреждений города. При обучении государственному языку широко используются передовые технологии, в настоящее время в учебный процесс внедрена дистанционная система обучения. Подготовлены учебно-методические пособия, словари по различным отраслям. Во многих учреждениях, организациях и на предприятиях города функционируют курсы по обучению государственному языку. Приобретена необходимая учебная и методическая литература, в отдельных организациях оборудованы специальные кабинеты казахского языка.
Систематически осуществляются проверки за выполнением Закона "О языках" в текстах визуальной информации и наружной рекламы города.
Совместно с Управлением по наружной рекламе и оформлению города проводятся рейды под общим названием "Городская панорама". В 2002-2004 году проведены 147 рейдов. В настоящее время в объектах наружной рекламы и визуальной информации размещены тексты, пропагандирующие богатство государственного языка, его значение в воспитании казахстанского патриотизма и консолидации народов, проживающих на территории государства.
В целях регистрации рекламных конструкций и приведения их текстов в соответствие с языковыми нормами завершена паспортизация объектов наружной рекламы и визуальной информации города.
Обеспечение сферы транспорта, связи, торговли, обслуживания населения качественной справочной информацией на государственном языке является одним из направлений работы по расширению сферы употребления государственного языка. По сравнению с предыдущим положением дел отмечается активизация работы.
В целях реализации единой ономастической политики осуществляет свою работу городская комиссия по ономастике. К настоящему времени переименованы и получили новые наименования более 80 улиц, проспектов, микрорайонов города, 15 организаций образования и культуры.
Постепенно увеличивается роль государственного языка в системе образования.
Результатом данной работы является открытие 2 детских садов с казахским языком обучения и воспитания, 73 групп с казахским языком обучения и воспитания в смешанных детских садах, 13 общеобразовательных школ с казахским языком обучения. Во всех школах с казахским языком обучения за счет вариативной части в 10-11 классах введены курсы абаеведения, в пятых классах школ с русским языком обучения казахская литература в средних школах N 3, 5, 7, 9, 15, 25, 27, 30, 32, 37 изучается на казахском языке.
Осуществляется углубленное обучение по программам "Абайтану", "Шешендік создер".
Улучшился качественный состав учителей казахского языка.
Управлением по развитию языков совместно с Департаментом образования, "Центром Руханият" проводится аттестация учителей казахского языка и литературы. По сравнению с предыдущей аттестацией возрос их уровень теоретической и методической подготовки. В соответствии с планом учителя казахского языка и литературы повышают квалификацию в Институте повышения квалификации и переподготовки кадров системы образования, с целью обмена опытом и оказания методической помощи Департаментом образования проводятся конференции и семинары-совещания по актуальным проблемам преподавания казахского языка и литературы, по использованию новых технологий, апробации учебных программ.
Изучению национальных языков в городе придается большое внимание.
Вопрос "О состоянии обучения национальных языков в воскресных школах города" заслушан на заседании городского Координационного совета по языковой политике.
В настоящее время функционируют 8 воскресных школ города:
воскресная школа казаков Степного края, корейская воскресная школа, татаро- башкирская воскресная школа, воскресная школа общества немцев "Видергебурт", украинская воскресная школа, белорусская воскресная школа, армянская воскресная школа, польские классы. Данная форма обучения хорошо зарекомендовала себя и имеет дальнейшую перспективу.
Опыт работы лучших воскресных школ по обучению родным языкам распространен в ходе конкурса "Лучшая воскресная школа".
В целях обеспечения повсеместного качественного справочно- информационного обслуживания населения на государственном языке большая работа проводится Централизованной библиотечной системой города.
Улучшается состав книжного фонда. В 2004 году приобретены 3089 экземпляров книг, из них на казахском языке 2143 экземпляра.
Наглядная пропаганда и массовая работа в библиотеках ведутся на государственном и русском языках. Во всех библиотеках-филиалах оформлены постоянно действующие тематические полки и книжные выставки в помощь изучающим государственный язык "Язык - история народа", "Изучение языка - забота особая".
Расширению сферы употребления государственного языка способствуют проводимые в городе мероприятия, посвященные памятным и юбилейным датам, юбилеям известных писателей и акынов.
Вопросы ведения делопроизводства на государственном языке в государственных учреждениях (предприятиях) анализируются в ходе проводимого смотра-конкурса "Уздiк мекеме", организованы конкурсы "Лучший переводчик" среди переводчиков государственных учреждений, "Лучший специалист" на приз акима города среди государственных служащих города, мастеров художественного чтения имени О. Бокея, на республиканском уровне "Тазша бала", айтысы акынов, "Час поэзии", посвященный Дню рождения Абая Кунанбаева, Абаевские чтения.
В целях раскрытия современного облика столицы и патриотического воспитания подрастающего поколения в честь празднования Дня столицы проводится мушайра поэтов под названием "Жыр аркауы - Астана!".
Масштабные мероприятия проводятся к знаменательным и памятным датам. Вопросы развития государственного языка являются предметом обсуждения постоянно действующего клуба "Жансарай".
Открыта постоянная действующая рубрика "Тарбие басы - тiл" на страницах газеты "Астана хабары".
Большая работа проводится по организации городского фестиваля языков, посвященного Дню языков народов Республики Казахстан. В рамках фестиваля проводятся содержательные и разнообразные по форме мероприятия в районах, организациях и учреждениях города.
В рамках фестиваля в школах города проводятся Неделя языков и Дни национально-культурных центров, где учащиеся школ знакомятся с историей, обычаями и традициями народов, проживающих в Республике Казахстан. В городском фестивале принимают участие представители всех национально- культурных центров города. Их выступления получают высокую оценку слушателей.
Определенные положительные сдвиги в развитии государственного языка достигнуты в сфере средств массовой информации. Ход реализации Закона и Государственной программы систематически освещаются в средствах массовой информации.
Однако, несмотря на достигнутые результаты, следует отметить, что уровень реализации потенциала государственного языка в работе государственных органов все еще недостаточен. Среди государственных служащих мало специалистов, владеющих государственным языком на уровне, необходимом для осуществления служебных функций.
Ведение переписки с вышестоящими органами, а также делопроизводство в отделах учреждений, организаций и предприятий, в основном, ведется на русском языке. Требуется совершенствование данной работы.
В связи с тем, что работа по реализации Закона и Государственной программы требует системной и целенаправленной работы, подготовлен данный проект Программы функционирования и развития языков в городе Астане на 2005- 2007 годы.
4. Цели и задачи Программы Цели Программы: расширение и укрепление социально- коммуникативных функций государственного языка; сохранение общекультурных функций русского языка; развитие других языков народов Для реализации указанных целей необходимо решить следующие задачи:
обеспечение функционирования государственного языка в качестве основного языка ведения делопроизводства во всех государственных учреждениях;
организация курсов по бесплатному обучению государственному языку за счет средств местного бюджета, а также других источников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан;
обеспечение функционирования русского языка в качестве официального языка в государственных организациях и органах местного самоуправления;
оказание поддержки в обучении представителей этнических общностей (диаспор) родным языкам;
организация мероприятий, способствующих развитию государственного и других языков;
для достижения указанных целей и решения приоритетных задач Программой предусматривается реализация комплексных мер, направленных на создание приоритетных условий для развития государственного языка.
5. Основные направления и механизм реализации Программы Основные направления Программы: расширение функционирования государственного языка, развитие русского и национальных языков народов Механизм реализации Программы отражен в разработанном Плане мероприятий по реализации Городской программы функционирования и развития языков на 2005-2007 годы, который предусматривает координацию действий учреждений и организаций города.
6. Необходимые ресурсы и источники финансирования Программы Финансирование мероприятий Программы 2005 года предусматривается за счет средств городского бюджета на 2005 год.
Объемы ее финансирования будут уточняться в рамках средств городского бюджета на соответствующий год.
7. Ожидаемый результат от реализации Программы В результате реализации мероприятий Городской программы функционирования и развития языков на 2005-2007 годы ожидаются следующие результаты:
осуществление поэтапного перехода к ведению делопроизводства на государственном языке в местных исполнительных органах города Астаны, департаментах, управлениях, государственных организациях и учреждениях, обеспечение его выполнения;
повышение качества обучения государственному языку, охват обучением работников всех организаций и учреждений города;
обеспечение учреждений города переводчиками, специалистами по ведению делопроизводства на государственном языке;
приведение в соответствие с требованиями норм законодательства о языках текстов визуальной информации, реклам;
совершенствование этнопедагогического воспитания в детских садах и школах;
оказание содействия в увеличении количества казахских школ и детских садов с казахским языком обучения;
содействие в совершенствовании профессионального мастерства учителей казахского языка и литературы;
расширение области применения государственного языка в сферах торговли, транспорта и связи, здравоохранения и бытового обслуживания, справочно-информационной службы;
создание условий для развития других национальных языков.
8. План мероприятий по реализации Городской программы функционирования и развития языков на 2005-2007 годы
1. Мероприятия по использованию нормативной правовой базы N Мероприятия Формы Ответс Срок ис- Предполагаемые рас- Источ- пол ходы (тыс.тенге)
п/п завер твенные за испол- нения ники финан- шения г.
нение сиро- вания
Инфор-
Аппа-
Постоян-
Не тре- но бует мация Минис- Обеспечение реализации Закона Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан", Госу- дарст- раты акимов города, руко- во- си- терству культу- ры и инфор- венной программы функциони- рования дители всех город- мации и спорта Респуб- ских учреж- лики Казах- дений, пред- рования и развития языков на 2001-2010 годы необходимыми материально-техническими и кад- ровыми ресурсами.
стан (далее -
МКИС РК)
приятий и ор- га- низа- ций Госу- мация МКИС РК Выполнение постановления Пра- вительства Республики Казах- стан N 769 "О расширении сферы употребления государст- венные орга- ны города венного языка в государст- венных органах" путем поэтапно- го внедрения государ- ственного языка в делопроиз- водство во всех городских служ- бах и управлениях.
Еже- годно
Подготовка и внесение на рас- смотрение заседаний акимата во- просов, связанных с исполнени- ем законо- мация в аппа- рат акима горо- да Астаны города и райо- нов дательства о языках.
Управ-
Подготовка материалов по ре- зультатам проверок Открытые слу- шания ление по раз- месячно витию языков городских учреждений и в соот- вет- ствии с По- ложением о порядке контроля за соблюдением законода- тельства о языках, внесение их на открытые слуша- ния.
Проведение заседаний городско- го Координа- квар- тально ционного совета по языковой по- литике.
Проведение заседаний городской комиссии по ономастике по рас- смотрению заявлений и материа- лов, поступивших от предста- вителей общест- венности, организаций и отдель- ных граждан.
2. Функционирование языков в сфере государственного управления и делопроизводства Планы работ Разработка и реализация планов действий по функцио- нированию и развитию государст- нов, руко- води- венного языка в коллективах всех органов управления, на пред- приятиях, в организациях и учре- ждениях.
тели всех го- род- ских служб, ве- домств пред- низаций Обеспечение функциони- рования государст- Отчет в аппа- нов, ру- венного языка в качестве основ- ного языка дело- ково- производства.
ведомств, пред-
Проведение семинара-
Про- грамма семина- ра- ви- совещания по вопросу "О по- этапном переходе к ведению де- лопроиз- сове- водства на государст- тию языков, руко- щания венном языке".
Проведение единой языковой по- литики через сеть воскресных школ.
Де- парта- мент обра- зова- ния Обеспечение выполнения требо- ваний законо- Пресс-служба акима, АСТВ, Радио-Астана мация в МКИС дательства Республики Казахстан в части соблюдения объема пере- дач на государст- венном и других языках.
Обучение государст-
Отчет
В преде- лах венных служащих и работников государст- средств, прогно- нов, Управ- венных учреждений города госу- зируе- мых на соответ- венному языку, разработка учеб- но- тию языков ствую- щий фи- методических материалов для обучения.
нан- совый год
Организация работы курсов по обучению государст- Отчет в МКИС ГКП "Центр Руха- венному языку.
ният", пред- приятия, орга- низации (не- зави- симо от форм собст- вен- ности)
Раз в три года
Проведение аттестации учителей казахского языка и литературы в общеобра- зовательных школах.
Исполь-
Внедрение образцов деловых бу- маг (компью- терных шаблонов) в делопроиз- отдель- нов, пред- водство на государст- ного приятия (неза- зование образ- цов деловых бу- терных шабло- нов) в дело- венном языке в учреждениях и органи- произ- висимо от форм собст- зациях (предприятиях) города.
водстве ности), орга- ции, учреж- дения, ГКП "Центр "Руха- ният"
грамма семи- наров
Организация городских семина- ров по обобщению передового опыта работы по реализации за- конода- тельства о языках.
Проведение
Дней инфор- мации в организациях и учреж- дениях города Два раза Проведение семинара с участием предста- в год ра вителей департамента юстиции для руководи- витию язы- ков, Депар- тамент юсти- ции (по согла- сова- телей малых и частных предприя- тий по разъяснению статей Зако- на Республики Казахстан "О язы- ках в Республике Казахстан".
нию)
Депар-
Принятие мер по обеспечению тамент обра- ния, Управ- вителей диаспор дошкольным воспитанием и обучением на на- цио- нальных языках.
Оказание содействия в совер- шенствовании работы по подго- товке учителей, преподающих ка- захский язык в национальных школах.
Оказание содействия в увеличе- нии количества групп и изучае- мых предметов на казахском язы- ке в про- фессионально- технических школах, средних специальных учебных заведени- ях.
нии сети классов с казахским языком обучения в организациях для детей- сирот и детей, оставшихся без по- печения родителей.
нии количества групп с казах- ским языком обучения и воспита- ния в дошкольных учреждениях Организация рейдов "Городская панорама - 2005-2007 годы" по проверке текстов реклам и визу- альной информации на государс- ков, Управ- Отчет по ито- гам рейдов (ап- парат акима го- рода Астаны), со- твенном языке.
вещание ление по на- руж- ной рекла- ме и оформ- лению города, тамент комму- наль- ного хозяй- ства Оказание Аппара Май Не содействия в мация ты тре- подготовке акима и выпуске города фи- нан раздаточных матералов, акимов содержащих рай- необходимый онов, словарный депар- запас по та- различным менты сферам жизни, для использо- управ- вания в ления работе по делопроиз- водству на государствен- ном языке служащими ап- паратов акима города и акимов районов, департаментов и управлений Приобретение Май- В пре- словарей, ление июнь тыс.
делах по тенге средств разви- местно- го тию бюдже- минимум для языков та использования в работе по делопроизвод- ству на государст- венном языке.
конкурса млн.
среди кварта государ- лы ственных 1 раз, служащих, ІV осущест- вляющих тал подготовку 2 раза документов Организация По методической отдель и консульта- ному тивной помощи плану служащим по вопросам ведения делопроиз- водства на Посто- Координация деятельности цен- тров по обучению языкам.
янно
В преде-
Проведение конференции по об- мену опытом и изучению методи- ки преподавания казахского язы- ка в центрах по обучению госу- дар- ственному языку.
Совершен- ствование методики преподавания казахского языка в центрах по обучению языкам.
курсов тече- ние языка на базе центров языкам, общеобразова- тамент тельных образо-вания школ и средних специальных учебных заведений.
лекций и семинаров для слушателей языка с участием психологов.
обра- семинаров, тренингов, мастер- классов, "круглых столов"
по вопросам повышения эффективности занятий ства на с привлече- нием ученых и опытных методистов.
Подготовка методических мате- риалов (брошюр) по обобщению опыта по использованию инновационных технологий в обучении Оказание содействия в разработ- ке автомати- зированной системы мониторин- га, контроля и оценки уровня зна- ний по казахскому языку.
3. Научно-лингвистическое обеспечение Выпуск алфа- витных указа- Оказание содействия в выпуске алфавитных указателей админи- стра- телей тивно- территори- альных единиц и физико- геогра- фических названий по г. Астане ков, Комитет по управ-ле- нию зе- мель- ными ресур- сами по г.
Астане, Де- пар- тамент архи- тектуры и гра- до- стро- итель- Подго- Оказание содействия в подготов- ке и выпуске админист- ративно- товка и выпуск адми- террито- нистра- риальной карты города Астаны.
терри- тори- альной карты текту- ры и градо- социоло- гических исследований, раз- по применению витию ственного различных сферах общества.
4. Языковое развитие в сфере культуры, средств массовой информации и обслуживания населения Дайд- Освещение в средствах массовой информации хода реализации За- Хабар, ТОО "Теле- жесты ком- кона Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан", Государст- венной программы функциониро- пания Эра", АО "КТК", ТОО "Теле- вания и развития языков на 2001- 2010 годы, поста- видение г.
Астана", Ра- дио-Астана, "Астана хаба- ры", "Ве- новления от 14 августа 1998 года Правительства Республики Казах- черняя Аста- на" "Азамат Таймс", "Ев- венных органах".
разия", жур- нал "Астана"
Открытие руб- рик
Радио-Аста- на, "Ве-
Открытие в средствах массовой информации постоянной рубрики "Изучаем казахский язык".
на"
Учреж-
Обеспечение применения госу- дения транс- венного языка в сферах транспор- та и связи, торговли, здравоохра- порта и связи, торго- вли, здраво- нения и бытового обслуживания, справочно- охра- информацион- нения и быто- ной службе.
вого обслу- жива- ния, спра- вочно- инфор- маци- онные службы Прог- рамма города, райо- Оказание содействия в проведе- нии мероприятий, посвященных празднованию Наурыз, совмест- но с Департа- ментом культуры.
ков, де- менты куль- туры, обра- Оказание содействия в Конкурс проведении конкурса на респуб- ли- канском уровне "Тазша бала" сов- местно с Департа- тамент куль- туры Айтыс проведении айтыса акынов сов- ков, Де- мент куль- Проведение конференций, заседа- ний "круглых столов", пе- грамма конфе- ренций, "круг- лых столов", пе- да- дагогических чтений, семинаров, встреч и т.д., посвященных акту- альным проблемам развития язы- ков.
гоги- ческих чтений, семи- наров, встреч Книжные вы- ставки Организация в библиотеках книжных выставок по проблемам развития языков.
граммы встреч
Проведение встреч с деятелями литературы, искусства и культу- ры.
Празд-
Проведение Дней славянской письменности и культуры.
ничный кон- церт, кон- туры, Управ- курсы, инфор- ление инфор- мации по г.
Астане (по согла- нию), Управ- ков, на- циона- льно- куль- турные цен- тры, общес- твен- ные объе- дине- Проведение конкурса на лучшее ведение делопроиз- ков, аппа- венном языке в учреждениях, на приятиях и организациях.
районов
Торжес-
Открытие и закрытие Городско- го фестиваля языков народов Ка- захстана.
твенные кон- церты
Проведение конкурса "Мемле- кеттік тіл - татулык тірегі" среди работников государст- венных учреждений города.
Проведение конкурса "Мемлекет- тік тіл - бірлік бастауы" среди учащихся школ, ПТШ, студентов ссузов, вузов города.
Проведение конкурса сочинений среди учеников школ города.
Праздник НКЦ
Проведение дней национально- культурных центров в школах го- рода.
Проведение конкурса на лучшую воскресную школу.
Проведение городского мастеров художест- венного чтения им.
Оралхана
Бокея
Проведение городского конкурса "Уздік аудармашы".
Орга- низация празд-
Проведение праздника детства "Кел, балалар, окылык" среди до- школьных учреждений.
ника детства нии литературно- грамма лите- ратурно- музыкальных вечеров, посвящен- ных памятным датам.
музы- кальных вече- ров библиотеку города по пропаган- де языков и культуры народов Ка- туры, Цент- рали- зован- ная библи- отеч- ная система Фестиваль казахского фольклора:
Теат- театрали- рализо- зованное представ- ванное предс- тавление ление "Путешествие в мир ска- зок" среди дошкольных учрежде- ний;
конкурс "Из наследия прошлого"
среди учащихся школ;
зования дебаты среди студентов вузов на тему "Тарбие басы - тіл";
конкурс "Шешендік онер - урпак- ка мура".
Час поэзии
Проведение Часа поэзии возле па- мятника Абаю.
Проведение пушкинских чтений.
Пушкин- ские чтения
Проведение конкурса на звание "Лучший учитель казахского язы- ка и литературы" (среди русско- язычных школ).
Проведение мушайры поэтов "Жыр аркауы - Астана!"
Подготовка и выпуск видеороликов по поддержке развития народов Подготовка и выпуск наглядной печатной продукции по поддерж- ке развития языков народов Ка- Создание условий для тамен- применения пасса- жир- ского сфере транс- транспорта и порта связи, торговли, авто- здраво- мобиль охранения, ных обслуживания дорог, населения и прини- информа- матель ционной службе.
промыш лен- ности, здраво нения, ГЦТ "Аста- нателе ком", спра- мацион ная служба Установка пилонов, раты других райо- визуальной информации с указанием адресов расположения центров по обучению Итого: