Қазақша:
Алматы қаласының мәслихаты IІ сайланған Алматы қалалық Маслихат г. Алматы Мәслихатының VІ сессиясының 2000 жылғы 27 қыркүйектегі шешімі. Алматы қалалық Әділет басқармасымен 2000 жылғы 20 қазанда N 204 тіркелді. Күші жойылды - ІI сайланған Алматы қалалық Мәслихатының VIII сессияның 2004 жылғы 29 шілдедегі N 76 шешімімен Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 24 желтоқсандағы N№56-1 "Мәдениет туралы" Заңының, Қазақстан Республикасы Президентiнiң "2000 жылды Мәдениеттi қолдау жылы деп жариялау туралы" Жарлығының, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң осы мәселе бойынша Қаулыларының Алматы қаласында орындалуы туралы биiктiгiнiң, осында мемлекеттiк негiзгi шығармашылық күштердiң, орталық шығармашылық одақтардың орналасуының, ұлттық мәдени орталықтар қызметiнiң, Алматы мәдениетiнiң дамыған инфрақұрылымының, оқу орындарының бiлiктi оқытушы құрамының, мәдениет қызметкерлерi мен қайраткерлерiнiң кадрлық қуатының, елiмiздегi мәдениет пен өнер қызметкерлерi кадрларын даярлаудың ең жақсы жүйесiнiң, "Қазақстан - 2030" Стратегиясының міндеттеріне, мәдениеттi қолдау жылының тұжырымдамасына сәйкес қала мәдениетiнiң әлемдiк мәдени кеңiстiкке тартылуының арқасында болып отыр.
Сонымен қатар, "Мәдениет туралы" Заң бiрқатар объективтiк себептер бойынша толық көлемде орындалмайды, заңның көптеген қағидалары уақыт талабына жауап бермейдi, мәдениет жүйесiнде қалыптасқан ахуалды көрсете алмайды. Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнiң Астанаға көшуiне байланысты республикалық бюджеттен қаржыландырылатын қаланың мәдениет мекемелерi қалалық мәдениет басқармасына үйлестiрушiлiк мiндетiнiң берiлмегендiгiне орай бүкiл тiршiлiктен оқшау қалды. Ал, мәдениет басқармасының қызметi iс жүзiнде 23 кiтапханасы бар Орталық кiтапхана жүйесiне, хайуанаттар паркiне, 3 Мәдениет үйiне және "Алматыинформсервис" Мемлекеттік қазыналық-коммуналдық кәсіпорнына басшылық жасау, сондай-ақ әртүрлi мерекелiк, атақты тұлғалардың мерейтойларына арналған қалалық бұқаралық шараларды ұйымдастырумен ғана шектелiп отыр. Осыған байланысты, қала мәдениетiн - театр қызметiн, концерттiк, мәдени-сауықтыру ұйымдарын, кiтапхана, мұражай iсiн, картина галлереяларын, киноны реформалаудың, ескерткiштердi, мүсiндердi, мемориалдық кешендердi, тақталарды сақтау мен салу жобаларының тұжырымдамалық негiзi жоқ.
1996 жылдан - "Мәдениет туралы" Заң қабылданған жылдан бастап осының салдарынан қалада орталық кiтапхана жүйесi 49 кiтапханасының тек 23 ғана қалды, ал оның тек 6-ы ғана үлгiлi ғимараттарда орналасқан. Бiрде-бiр кiтапханада күзет және өрттен қорғау дабылдағышы, осы заманғы ақпарат технологиясы, кiтапханалық қондырғы, компьютер, көбейту техникасы жоқ.
Көптеген ғимараттар күрделi және ағымдық жөндеудi қажет етедi. Кiтап қоры 218,5 мың данаға қысқарды, Ұлттық, республикалық кiтапханалардың өзара байланыстарының тиiстi жүйесi жоқ.
15 жекешелендiрiлген кинотеатрдың, атап айтқанда, 7-де, "Октябрь", "Мир", "Экран", "Юбилейный", "Родина", "Авангард", "Чайка" кинотеатрларында кино қондырғылары толығымен бөлшектендi. Ғимарат техникалық қызмет көрсету станциялары, автотұрақтары, қоймалары бар ресторан, түнгi клуб, бар, кафе, бильярд ойнайтын жер ретiнде пайдаланылады.
Қала мұражайларының 28 пайызының ғана жеке ғимараты бар, қала жоғары оқу орындарының бiрде-бiрiнде мұражайтану мамандықтарын даярлайтын арнайы кафедра, бiрде-бiр мұражайда коллекциялардың жеке каталогы жоқ, мәдениет, тарих және сәулет ескерткiштерiн қорғау мен жобалаудың, кеңсе, дүкен ретiнде қайта жабдықталатын тұрғын үйлердi, маңдайшаларды, көше жарнамаларын, көлiкте, бұқаралық ақпарат құралдарында орналастырылатын жарнаманы ұлттық мәнерде безендiрудiң есептеу жүйесi бұдан әрi реформалауды талап етедi.
Жағдай Қазақстан Республикасы Парламентiнiң, Үкiметiнiң нарықтық қатынастар жағдайында мәдениеттiң дамуы, оның әлеуметтiк және экономикалық салаларының өзара байланысы үшiн құқықтық алаң жасауға тиiс бiрқатар заңды түсiндiретiн және нормативтiк актiлердiң қабылданбауынан күрделiлене түсуде.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Лицензиялау туралы" Жарлығына мәдениет саласының қызметi кiрген жоқ, осыған байланысты қалада соңғы жылдары құрылған көптеген шоу-бизнес кәсiпорындары көрермендерге арзанқолды шоу-көрiнiстердi, "жыртқыштық" сипаттағы көркемдiгi төмен, жастық ерекшелiктi ескермейтiн, дөрекi күштi насихаттайтын зорлық және порнография көрiнiстерге толы кино-бейне өнiмдерiн ұсынады, бұл жас ұрпақтың рухани адамгершiлiк тұрғыдан құлдырауына, ғасырлар бойы қалыптасқан тарихи- ұлттық дәстүрлер мен мораль нормаларының ұмытылуына алып келедi. Сонымен қатар, қалыптасқан жүйе жекелеген фирмаларға табыстарды жасыруға, салық төлеуден жалтаруға мүмкiндiк бередi, соның салдарынан бюджет айтарлықтай соманы жоғалтады.
II-сайланған Алматы қалалық Мәслихаты ШЕШIМ ҚАБЫЛДАДЫ
1. "Қазақстан - 2030" Стратегиясы мен "2000 жылды Мәдениеттi қолдау жылы деп жариялау туралы" Қазақстан Республикасы Президентi Жарлығының мiндеттерiн ескере отырып, Алматы қаласының мәдениетін дамыту жөніндегі жұмыс оның мәртебесiне сәйкес жалғастырылатын болсын.
2. 2001-2003 жылдарға арналған Алматы қаласының мәдени-әлеуметтiк инфрақұрылымын дамыту бағдарламасы бекiтiлсiн, N№1 қосымша.
3. Алматы қаласының Әкiмiне:
3.1. "Мәдениет туралы" Заңға, бекiтiлген 2001-2003 жылдарға арналған Алматы қаласының мәдени-әлеуметтiк инфрақұрылымын дамыту бағдарламасына, I-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының 1997 жылғы 25 желтоқсандағы ХVI-сессиясының шешiмiне сәйкес мыналарға назар аудару ұсынылсын:
- Алматы қаласының ерекше мәртебесiн және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнiң Астанаға көшуiн ескере отырып, мәдениет басқармасының қызметін шығармашылық одақтардың, ұлттық мәдени орталықтардың, қаржыландыру көздерiне қарамастан меншiктiң барлық нысанындағы мәдениет мекемелерiнiң қызметiмен үйлестiру, фестивальдық және концерттік-гастрольдік қызметте, тарих ескерткіштерін есепке алу мен қорғауды жетілдіру үшін мәдениетті басқару схемасын қайта қарау;
- жекешелендірілген кітапхана, кинотеатр, өзге мәдени-сауық мекемелері ғимараттарында қызмет түрлерін сақтау жөніндегі шарттық міндеттемелерді орындау. Мұражайларға, ұлттық мәдени орталықтарына, олардың жұмыс ерекшелігіне ыңғайлы ғимараттар бөлу;
- шарттық міндеттемелерін орындамайтын кітапханалардың, кинотеатрлардың, өзге мәдени-саулық мекемелерінің ғимараттарының алғашқы мақсатын қайтару үшін қызмет түрін сақтау бойынша жекешелендіру қорытындысын қайта қарау;
- қала Әкiмiнiң жанынан мәдениет жөнiндегi үйлестiру Кеңесiн құру;
- меншiк нысандары мен қаржыландыру көздерiне қарамастан, Алматы қаласының мәдениет мекемелерiн қолдау жөнiндегi ұзақ мерзiмдi нысаналы бағдарламаны әзiрлеу. Инвестициялар, оның iшiнде қала мәдениетiн дамыту үшiн шетел инвестициясын тарту. Демеушiлiктiк қолдау мақсатында қала үшiн маңызды мәдениет мекемелерiн өзара тиiмдi шарт негiзiнде жекелеген кәсiпорындар мен ұйымдарға бекiту;
- жалпықалалық көрме залдары, кiтапханалар, мұражайлар, ұлттық-мәдени орталықтар үшiн олардың жұмыс ерекшелiгiне ыңғайлы, коммуналдық қызмет төлемi бойынша тиiстi жеңiлдiктермен жекелеген ғимараттар бөлу мүмкiндiгiн iздестiру;
- Алматы қаласындағы мұражай iсiн дамытудың, республикалық және жергiлiктi маңыздағы тарих, сәулет, мүсiн өнерiнiң ескерткiштерiн, көне заман ескерткiштерiн сақтаудың тұжырымдамасын әзiрлеу, "ХХI ғасырдағы Алматы Мұражайлары" қалалық бағдарламасын жасау;
- қала шығармашылықтары, мұражайлары қауымдастығын құру;
- қала жоғары оқу орындарының бiрiнде мұражайтанушы мамандарды әзiрлейтiн арнайы кафедра ашу;
- Қазақстан Республикасы ұлттық ғылым Академиясының базасында шығармашылық шеберханаларды, лабораторияларды, студиялардың қалалық форум мектебiн құру;
- сарап кеңесiн құру және мұражайлық жобалау мен мұражайлық жобаларды сараптаудың қалалық лабораториясын ашу;
- мәдениет ғимараттары мен жайларын, оның iшiнде Республика Сарайын жекешелендiру мәселесi мен оларды нысаналы мақсат бойынша пайдалану арқылы коммуналдық меншiкке беру, бұрын жекешелендiрiлген ғимараттарды тексеру;
- кiтапханалар санының қысқаруына жол бермеу, оларды қалыпты жұмыс iстеу үшiн жеткiлiктi көлемде қаржыландыруды қамтамасыз ету;
- мұражайларды, кiтапханаларды, кинотеатрларды өзге мәдениет мекемелерiн қолдаудың бюджеттiк бағдарламасының жеңiмпазын анықтау жөнiнде тендерлер өткiзу.
3.2. Мына ережелердi әзiрлеу және қалалық Мәслихаттың бекiтуiне енгiзу:
- Алматы қаласы орталық кiтапхана жүйесiнiң базасындағы қалалық ақпарат орталығы туралы;
- 2001-2003 ж.ж. қалада өткiзiлетiн тұрақты шаралардың тiзбесi туралы
- Алматы қаласында шетелдiк орындаушылардың гастрольдерi мен өзге де бұқаралық шараларды өткiзу тәртiбi;
- қосымша қаржыландыру жолымен бағдарламалық-нысаналы қаржыландыруды енгiзу туралы;
- қала кiтапханалары үшiн қазақстандық баспалардың, құжаттардың (кiтаптың, мерзiмдiк басылымның) даналарын мiндеттi (тегiн) түрде бөлу туралы;
- Алматы қаласының кiтапханалары туралы ереже.
4. Қоғамдық келiсiм және рухани дамыту, ғылым және бiлiм мәселелерi жөнiндегi тұрақты депутаттық комиссиялардың мәдениет жағдайын қарастыратын қолданымдағы нормативтiк-құқықтық актiлерге өзгерiс пен толықтыру енгiзу және жаңа нормативтiк-құқықтық актiлердi даярлау жөнiндегi ұсыныстары келiсiлсiн. Олар белгiленген тәртiппен Қазақстан Республикасының Парламентiне, Қазақстан Республикасының Үкiметiне және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiне жолдансын, N№2 қосымша.
5. Осы шешiмнiң орындалуын бақылау бiлiм және ғылым (Т.И. Есполов), қоғамдық келiсiм және рухани дамыту (А.Ж. Байсарина) жөнiндегi тұрақтық депутаттық комиссияларға жүктелсiн.
Е. Шайқұтдінов
II-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының VI-сессиясының төрағасы Ж. Төрегелдинов хатшысы II-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының 2000 жылғы 27 қыркүйектегi VI-сессиясының шешiмiне N 1 қосымша Алматы қаласының 2001-2003 жылдары аралығында әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуының БАҒДАРЛАМАСЫ БАҒДАРЛАМАНЫҢ ТӨЛҚҰЖАТЫ Бағдарлама аты: Алматы қаласының 2001-2003 жылдары аралығында әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуы Бағдарламаны әзірлегендер: Алматы қаласының мәдени басқармасы, қазақтың мәдениет және өнертану ғылымы-зерттеу институты Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі орындағандар: Алматы қаласы әкімшілік аппаратының құрылымдары аудан әкімшілік аппараты өнер және мәдениет мекемелері, көңіл көтеру және демалу орталықтарының барлық жекеменшік өнер кәсібі КІРІСПЕ Президент Н.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030" атты Қазақстан халқына жолдауының мемлекеттік дамудағы стратегиялық контексті. Бүкіл Қазақстан халқының қауіпсіздігі, мәдени және рухани гүлденуі, әл-ауқатының жақсаруы ұзақ мерзімге құрылған экономикалық реформаның нәтижесіне байланысты.
Біздің мемлекетіміздің мәдени саясаты тұрғындардың терең білім алуына, салауатты өмір салтына, ұлттың мәдени рухани байлығын қалыптастыруға және мына стратегиялық басымдарға бағытталған.
- Қазақ мәдениеті мен Қазақстандағы халықтардың мәдениетін өркендету, ұлттың тарих-мәдени мұраларды көбейтіп, сақтау;
- Қазақстандықтардың көркем шығармашылығының еркін дамуы;
- халықтарды отандық мәдени рухани байлықтармен, қазыналарға еркін кіруін қамтамасыз ету;
- отандық мәдени өнімдердің қызметін нарыққа қалыптастыру;
- әлем мәдениетінің кеңістігін интеграциялау, халықаралық мәдениетті кеңейтуде ынталандыру.
Алматының мәдени инфрақұрылымына байланысты, жоғарыда көрсетілген басымдарды іске асыруға Орта Азия аймағында және ел көлемінде жаңа тәжірибелер мен хабарлар, қала интеграциясының әлемдік мәдени-хабар кеңістігі, қалалықтардың саяси-мәдени дамуының жылдамдығы кең түрдегі даму парасаттылығын көрсетеді. Осы ойда Алматы бұрынғыдай дәстүрлі мәдениет акциясы, алқалы жиын, ынталылар фестивальдар өткізетін орталық болып қала береді.
Алматының стратегиялық бағытта өркендеуі Қазақстанның астанасы Астана қаласына көшірілуіне міндетті түрде байланысты. Осы жағдайда қаланың мәдени инфрақұрылымының бағдарламасын жасап, одан әрі дамытуға уақыт келген сияқты. "Алматы-мәдени, фестиваль, туристік орталығы" Алматының өркендетіп дамыту ұраны болып қалды.
Алматы қаласының жетістігіне мәдени инфрақұрылымның дамуы жеткілікті, әртүрлі категориялардағы тұтынушылардың мәдени сұранысын қанағаттандыратын қабілетті және әртүрлі халықаралық деңгейде мәдени акциялар өткізетіні белгілі тәжірибелі мамандандырылған мәдени қызметкерлердің әлеуметі (потенциал) жеткілікті. Осы бағдарламаның негізгі мақсаты, қала мәдениетінің мемлекеттің саясатына ғылыми-әдістемелік, қаржы- экономикасы, құқықтық-ұйымдастыру базасын құру болып есептеледі.
Ұлттық мәдениетті сақтау, жаңғырту және насихаттау; қаланың әлеуметтік- мәдени өзіндік тұрмысын қалыптастыру, қала тұрғындарының жақсы демалу және салауатты өмір салтын насихаттауға жағдай жасау.
Бағдарламаны қалалық мәдениет басқармасы мамандары, Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің Қазақтың өнер, білім және мәдениетін ғылыми зерттейтін институты мәдени ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі әзірледі және Қазақстан Республикасы Мәдениет комитетінің хабарлама-талдау бөлімі сарапшыларынан қолдау тапты.
1. Алматы қаласының қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайына талдау
1.1. Мәдени мүмкіндікке (потенциалға) жалпы мінездеме
01.01.2000 ж. қаланың мәдениетін 270-тен астам ұжым, мекеме және кәсіпорындар құрады. Алматы қаласының әлеуметтік мәдени инфрақұрылымы төменде (N 1 таблицада) берілген.
Бұдан басқа Алматыда мемлекеттік және облыстық филармония, 11 оркестр, оның ішінде мемлекеттік симфониялық Құрманғазы атындағы қазақтың ұлттық аспаптар оркестрі, Н.Тлендиев атындағы "Отырар сазы", қала Әкімінің эстрада-симфониялық, камералық оркестрлері, 13 ансамбль, оның ішінде мынандай атақты "Гүлдер", "Салтанат", "Алтын-бүбі", "Ақ көгершін" би ансамбльдері, құрамында Қазақстанда сыртқы танымал музыканттар ойнайтын 7 концерттік ұжымдар бар.
Қала аумағында 115 тарихи, сәулет және үлкен өнер, оның 31-і республикалық 83-і жергілікті көлемдегі ескерткіштер орналасқан.
Жыл басында Алматы қаласында қызмет ететін 32 мұражайлар бар, оның 7- уі республикалық, 19-мекемелер қарамағында, 5-уі жеке, 1-і жергілікті бағынышта. Атап айтқанда, кейінгі кезде алматылықтардың бастамасымен келушілердің көңілін көп аударатын өзіндік көне құнды машиналар, қала тарихының дамуы, атақты ұлы бабалар мұражайлары ашылуда.
Қала галлереялары тез дамуда. Бүгінгі таңда 20-сы тіркелген, орталық көрме залынан басқасы жеке меншік қолында. Өнерді құрметтеп бас иетін қалалықтар және саяхатшылар баратын Ә. Қастеев атындағы мемлекеттік көркем сурет- мұражайымен қатар "Тенгри-Ұмай" "Трибуна", "Мост" галлереялары тұрақты жұмыс істейді.
Қалалық мәдениет-басқармасының қарамағында МҚК "Информсервис"
және құрамында 3 мәдениет үйі бар МҚК "Демалыс" саяжайы кіреді. Онда 13 халық шығармашылық ұжымы және 11 әуесқой бірлестік, орталықтандырылған кітапханалар жүйесінде 23 кітапхана, әлемдік фаунаның байлығын жинақтаған қалалық хайуанаттар паркі жұмыс істейді.
Алматының мәдени өмірінде ұлттық мәдени орталықтар ең маңызды орын алады. Барлығы 25. Олар өткізіп жатқан мәдени іс-шаралар қоғамымызда мәнді орын алады. Олардың көпшілігінде көркем шығармашылық топтар жұмыс істейді, іс жүзінде Қазақстанда тұратын барлық ұлт-өкілдерінің мәдениетінің еркін даму құқығы іске асырылуда.
Алматы шоу-бизнес әлемін дамытуда алдыңғы орында: бұнда продюссерлік орталықтар тез ұйымдастырылуда, сонымен қатар жастар арасында "Үркер", "АБК", "Роксонаки", "Мюзикола", "Бублики" сияқты ансамбльдер мен рок группалар, көптеген жеке орындаушылар мен әншілер Р. Рымбаева, Н. Есқалиева, т.б. шығармашылық қызметтерін кеңінен таратуда.
Алматы өнер адамдарын дайындауда еліміздегі ең жақсы профессорлық ұстаз мамандар қызмет етеді. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы, Т. Жүргенев атындағы Қазақ Мемлекеттік театр және кино институты; Селезнев атындағы хореографиялық училище, Ж. Елеубеков атындағы эстрадалық цирк өнер колледжі, театр жанындағы мектеп студиялары, Тансықбаев атындағы Алматы көркем-өнер колледжі, Ж. Аубакированың музыкалық колледжі, Байсейітова атындағы музыка мектебі, Ә. Қашаубаев атындағы музыка мектебі, "Үкіл" халық шығармашылық колледжі, көптеген орта музыкалық мектептер, бейнелеу өнері колледждері мен мектептер. Осы оқу орындарынан жыл сайын 735 жоғары білімді мамандар дайындалып шығарылады.
Алматыда атақты мәдениет және өнер қайраткерлері басқаратын 9 шығармашылық орталық бар.
Алматының мәдениет ұжымдарында еліміздегі ең негізгі шығармашылық әлеуметті жинақталған тек бүгінгі мемлекеттік 9 театрда 684 актер, оның 203-і құрметті атақ және құрмет белгісі иегері, 5-уі КССР халық әртісі, 44-і Қазақстанның халық әртісі, 67-і Қазақстанға еңбек сіңірген, 25-і СССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Жастар сыйлығы. 15-і өнер және мәдениетке еңбегі сіңген қайраткері. Мемлекеттік концерттік ұжымдарда 248 әртіс, оның 9-ы халық, 95-і еңбек сіңірген әртіс, 43-і еңбек сіңірген қайраткер, 97-і халықаралық конкурстар лауреаттары жұмыс істейді.
Алматының мемлекеттік хайуанаттар паркі 1937 жылы құрылған ТМД елдерінің ішінде Москва хайуанаттар паркінен кейін екінші орында оның 350 түрі 5000 дана хайуанаттар коллекциясынан тұрады. Біздің хайуанаттар паркі жыртқыш құстарды көбейтуде әлемде жетекші орын алады. Бұнда арқарлардың еріксіз жерде көбейтетін жалғыз түрі бар.
Осы жағдайда жаңа құрылыс салуға қаражаттың аз бөлінуіне байланысты көп түйінді мәселелер шешілмей жатыр. Мысалы: Жаңа экзотеррориумның құрылысына 22 млн. теңге бөлінудің орнына, 5 млн.теңге бөлінді, хайуанаттар паркінің ауласын жақсартуға 5 млн.теңге, зоопарк үйін түбегейлі жөндеуге 3 млн.
теңге, сонымен қатар 25 жылдан бері жаңартылмаған торкөз қоршауына 10 млн.
теңге қажет.
Салыстыру үшін:
Соңғы 10 жылда Москва хайуанаттар паркіне 350 млн. АҚШ доллары бөлінген, ал Киев, Харьков, Селебе хайуанаттар паркінің салынуының жылдамдатуын айтса да жеткілікті.
Бүгінгі таңға Алматы хайуанаттар паркінің жағдайын жақсарту үшін 2001 жылдың қала қаржысына 40 млн. теңге салу керек.
Алматы қаласының әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуының жалпы мүмкіндігі осындай.
1.2. Қала мәдениетінің әлеуметтік демографиялық жағдайы Мәдениетті мүмкіндігінше пайдаланатын негізгі көпшілік бөлік 16-дан 30- ға дейінгі; жоғарғы сыныптағы мектеп оқушылары (20 мың адамға жақын, тұрғындардың 22%) колледж және жоғарғы оқу орындарының студенттері (144,0 және 16,8 мың адам қаланың барлық тұрғындарының 14%) және жас мамандар (61,3 мың адам; 5,4%).
Негізгі пайдаланушылардың талғамы жоғары болғандықтан мәдени қызмет көрсету түрлері де әр-алуан болуы қажет.
Әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымның дамуына ең маңызды орта кіріс жалпы мүмкіндік береді. Алматыда жұмыс пен қамту ең жоғарғы сатыда тұр:
қаладағы шағын кәсіп орындады есепке алмағанның өзінде 1999 жылы 243 мың адам жұмыспен қамтылды. Жеке меншік өндірісте еңбек ақы басқа аймақпен салыстырғанда қалада ортадан жоғары. Алматыда шетел өкілдері көп екенін естен шығармау керек: елшiлiктер, серiктестiктер бiрiккен өндiрiстер, халықаралық ұйымдар, офистардағы қызметкерлер банк мекемелерiнiң қызметкерлерiнiң салыстырғанда кiрiстерi жоғары. Алматы елiмiздегi қаржы қызметiнiң ең үлкен iрi орталығы және солай болып қалады да.
Алматыда мәдени қызмет көрсетудi қажет ететiн тұтынушының 3 тобы бар:
- жоғарғы дәрежелi бiлiмдi көпшiлiк тұтынушы;
- тұтынушы жастар;
- сатып алу қабiлетi жоғары тұтынушы.
Қазақстанның ұлттық және мәдени этнографиялық ерекшелiгiн есепке ала отырып келешекте бiрiншi кезекте қызмет көрсетудi талап ететiн - саяхатшылар тобын құру керек.
Қаланың инфрақұрылымының дамуы бiр қалыпты емес: қала тұрғындарының 28% тұратын Медеу және Алмалы аудандарында 160 мыңнан аса ұжымдар мен өндiрiстер шоғырланған; 25% тұрғыны бар Әуезов ауданында мәдени объектiлер барлығы - 27; тұрғыны 21% Бостандық ауданында - 30 объект;
қаланың 45% аумағын алып жатқан Түрксiб және Жетiсу аудандарында - 38 мәдени объектiнiң қызмет көрсетуi басқалармен салыстырғанда тек қана аты.
Қала аудандарында мәдениет ошақтарының тең бөлiнбеуi жасөспiрiмдер, жастар арасында тәртiп бұзушылықты көрсетуi тегiн емес.
Тек қана балалар мен жастар арасындағы заң бұзушылықтың өсуiне әртүрлi жағдайлар көп әсер етедi, заң бұзушылықтың алдын алу көпшiлiкке белгiлi мекемелердiң мәдени қызмет көрсету деңгейiнiң дамуы болып есептеледi. Бүгiнгi Алматының шешушi түйiнi заң бұзушылықты тудыратын қауiп-қатер үлкендерден гөрi жастардың кешкi уақытта алыс аудандардан мәдени қызмет көрсететiн объектiлердiң бiр жерге көптеп шоғырланған жерiне келуiнен көптеген заңды бұзу қаупiн туғызып отыр.
Қазiргi болып жатқан оқиғаларды жою негiзiнде 2003 ж. аралығында Әуезов, Жетiсу, Түрксiб аудандарында муниципальді мекемелер ашу, бос уақыттары мен демалыстарын жақсы пайдалану үшiн жекеше бастамаларға жағдай туғызу қажет. Қаланың инфрақұрылымының әртүрлi параметрi мен әлеуметтiк -мәдени дамуын сенiмдi ғылыми зерттеулерге сүйене отырып Алматының әлеуметтiк және мәдени дамуын жоспарлау қажет.
Осы мақсатпен ғылыми институттарға әлеуметтiк зерттеу жүргiзудi тапсыру, мысалы кiтапханадағы оқырмандар аудиториясы ара қатынасын және интернеттi пайдаланушылар, қалалықтардың әр түрлi топтарының бос уақыттарын пайдалануы, осыдан басқа Алматы өмiрiнiң әлеуметтiк-мәдени дамуын жоспарлауда қаланың әртүрлi параметрдегi инфрақұрылымның дәлелдi ғылыми зерттеулерi және әлеуметтiк жылдамдық (динамика) барысына сүйенуi қажет.
1.3. Қаланың әлеуметтiк-мәдени орталықтары дамуының түйiндi мәселелерi
1.3.1. Театрдың даму хал-жағдайы және көтеретiн мәселелерi Алматының дәрежесiн Қазақстанның аймақтық астанасы ретiнде 9 мемлекеттiктен басқа, 5 жеке меншiк: Б.Ибрагимов, "Зазеркалье", "Терiсқақпай әзiл-сықақ", бойшаң тұлға, жастардың эксперименттiк театрлары анықтайды.
Өткен жылы мемлекеттiк театрлар 1660,0 мың көрерменге қызмет көрсетiп, 516 спектакль қойды.
8 мемлекеттiк театрдың өз ғимараты бар. Жағында Н. Сац атындағы орыстың жасөспiрiмдер театрына - (9-i театрға) Алматы мақта-мата комбинатының мәдени-үйiнiң ғимараты пайдалануға берiледi.
Мемлекеттiк театрлардың 1999 жылғы жұмысының қорытынды көрсеткiшiн 2-таблицадан көруге болады.
Жас актерлардың, музыканттардың, суретшiлердiң және режиссерлердің барлық шығармашылық мүмкiндiгiн пайдалана отырып, өзiн-өзi басқаратын жеке кiшiгiрiм және аралас студияларда драмалық жастардың жаңа үлгiсiн қолдануға болар едi. Мысалы; жас режиссер Қайрат Сүгiрбековтың абсурд театрын құрудағы ынтасы назар аударуға тұралық. Ол үшiн әкiмшiлiк көпшiлiк тұрған жерде бос қалған үйлердi жөндеп-дайындап, мына шығармашылық ұжымдарға;
жеке театр студиялары, заман талабына сай орталықтар, жастар шығармашылығының шеберханасы, галлереялар және т.б. арасында тендер жариялап бөлiп, жұмысқа орналастырар едi. Алматыда тендер арқылы заман талабына лайықты өнер орталықтарын құрудың iс-тәжiрибесi бар. Бiр өкiнiштiсi оны отандық мецанаттар емес, шетелдiк Сорос қоры iске асырды.
Алматыда әртүрлi жанр бағытындағы көптеген театрлар: опера және балеттен бастап, қуыршақ театрына дейiн бар. Ал, қалада күнi бүгiнге дейiн оперетта өнерi жолға қойылмаған.
Классикалық жанрдың жеңiл әуендерi қала аудиториясында қажеттiлiгi айқын.
Мүмкiндiгi үлкен тұрақты мамандардың шығармашылық топтары:
режиссерлар, хореографтар, дирижерлар, қазiргi кезде әрқайсысы өз беттерiнше жұмыс iстеуде.
Қарағанды қаласында бұрыннан музыкалық комедия театры болғандықтан, оны қайталамай, Алматыда қалалық Мюзик-холл құрған дұрыс. Оны ұстауға бiр жылға 30 млн. теңгеге жақын қажет. Бұл үшiн акционерлiк қоғам "Iскердiң"»
Әуезовпен Төле би көшесi қиылысындағы жиһаз орталығы орналасқан мәдениет үйiн қайта жабдықтаса болады. Осы ғимаратта 20 жыл бойы, халық музыкалық комедия және балалар опера театры жұмыс iстеген, және де ғимараттың акустикасы театрға қажет стандартқа сай келедi.
Алматы Мюзик-холлы Алматы қаласы Қазақстандағы мәдениет астанасы екенiн тағы бiр паш етiп, абыройын көтередi, жаңа экономикалық жағдайда мемлекеттiк мәдени тәжiрибе орталығы екенiн танытады.
Театрлардың алдына қойған үлкен мәселелерiнiң бiрi жаңа спектакль дайындап шығару.
Бiр айта кететiн жәй, Президент Н.Ә.Назарбаев 1999 және 2000 жыл "Мәдениеттi қолдау жылы"»- деп атаса да, Алматы қаласының театрлары бiрде- бiр спектакль қоюға бюджеттен бiр теңге де алған жоқ. Осыған қарамастан әр театр бiр жылда 2-3 жаңа спектакль қоюда, оған кететiн қаржы 1-1,5 млн. теңге, ал тарихи тақырыпқа бiр спектакль қою үшiн 4 млн. теңгеге дейiн қажет.
Спектакльдарды сахнаға шығаруға көп күш кетедi: ескi сахна көркiн қайта жабдықтау, өз материалынан костюмдер тiгу; қаражат iздеп көп мекемелердiң және фирмалардың табалдырығын тоздыруға тура келедi. Қалыптасқан жағдайдан шығу үшiн және театрдың бүгiнгi мүшкiл халiн ескере отырып әлемдiк елдердiң iс-тәжiрибесiне сүйенiп, 2001 жылы қала бюджетiне 30 млн. теңге қосымша қаржы салуы қажет.
Қала әкiмшiлiгi жеке спектакльдерге, атаулы күндерге, тарихта аты қалған атақты адамдарға арналған спектакльдерге және аламтылық өнер адамдарына өнер жол сапары гастрольге шығуына, яғни белгiлi бiр мақсатқа жұмсалатын қаржы бөлiнуi керек.
1.3.2. Киноқызметi: Мiндеттерi және хал жәйi Қалалық кино жүйелерде ерекше құрылымдық өзгерiстер болуда. Осы салада қала әкiмшiлiгiнiң саясаты киноөнерi ғимараттарын қайтадан қалпына келтiруге бағытталған. Қазiргi кезеңде Алматыда 9346 орындық 19 кинотеатр бар.
Оның 5-уi жекеменшiк иелiгiнде ("Арман","Алатау","Искра", "Сары-арка","
Номад"). Олар қайта жабдықталып, жоғары класты кино және дыбыстау аппараттары қойылып, Алматы көрермендерiнiң ХХ ғасырға сай талабына сәйкестендi. Мемлекет жекеменшiгiнде 3 кинотеатрға күрделi жөндеу өткiзiлдi.
1990 жылға дейiнгi болған 18 кинотеатрдың қазiргi уақытта 7-де ғана фильмдер көрсетiледi. ("Арман","Искра","Алатау","Сары-арқа","Қазақстан (1 зал", "Шұғыла", "Юность"). Жеке меншiкке берiлген 15 кинотеатрдың 5-уi ғана өз саласы бойынша қызмет көрсетедi. Қалғандарына кафе, ресторан (400 орындық к- тр "Экран", 500 орындық к-тр "Октябрь") ал "Юбилейный"» кинотеатры ғимаратын тұрғын үйге айналдырды, 400 орындық "Мир" кинотеатрын қойма ретiнде пайдалануда. 300 орындық "Чайка"»400 орындық "Спутник"»
кинотеатрлары жұмыс iстемей жабық тұр. "Қазақстан"»кинотеатрының бiр залы бильярд залы болып қайта жабдықталып, ал орталық саяжайдағы "Родина"»
кинотеатры iстен шыққан. Кинотеатрлардың репертуарына талдау жасаған кезде, америкалық фильмдер прокаты белсендi өтуде. 1998-2000 ж. аралығында 77-ден тек қана 4-уi "Қазақфильм"»студиясы, 3-уi Россиялық киноөнер кәсiбi, 2 Италия және 68 США-нiкi екенi белгiлi болды.
Сондықтанда мемлекет және қала мүддесiне қажеттi кино және видеофильмдердi ашық түрде көрсету үшiн берiлетiн рұқсат қағаздарды, сол туралы заңдағы баптарға өзгерiс енгiзу;
- қала қаражатының Қазақстан киномотографистер фильмдерiнен қалалық киноқорын, рухани және отаншылдық тәрбие беретiн, балаларға арналған "Қазақстан - 2030"»бағдарламасының стратегиялық дамуындағы салауатты өмiр салтын насихаттау;
- Кинотеатрларға шетелдiң репертуарларын жалға беруге қайтарымдылық көрсеткеннен гөрi қазақ тiлiнде, отандық өндiрiстiк, балалар және отаншылдық тақырыбындағы фильмдердi көбiрек ұсыну керек.
- Шарттарын бұзған жекешелендiрiлген кинотеартлардың жұмыстарын қайта қарап, бастапқы әрекеттерiне қайтару.
- "Искра"»және "Қазақстан"»(2 залы) кинотеатрында арнайы тақырыптарға арналған фильмдердi көрсету праволарын қайта енгiзудi ұсыну.
1.3.3. Жаңа бағыттағы кiтапхана iсi Қазiргi таңда Алматы қаласында Республикалық - 101 кiтапхана, (4-еуi мәдениет комитетi жүйесiнде, 6 кiтапхана ведомство қарамағында), 23 жергiлiктi, 1 облыстық мектеп және жоғарғы оқу орындарының кiтапханалары бар.
Қазақстандағы кiтапхана iсiнде Ұлттық кiтапхана (ҰК) жетекшi орын алатынын ерекше атап өткен жөн. Кiтапхана қоры 100-ге тарта әлем халықтары тiлiнде, 5,5 млн. онда карталар жинағы, ноталар, дыбысқа жазылған, сирек кездесетiн кiтаптар, диссертациялар, журналдар, және т.т. бар.
Кiтапханалардың барлығына тән қиындыққа қарамай, 1999 жылы Ұлттық кiтапханада 8 мың теңгеге оқырмандардың қазiргi сұранысына сай басылымдардың электрондық залы ашылды. Мұнда, оқырмандар ақпараттық хабарламаны әлемдiк деңгейде Интернеттен және электрондық таратушы жүйеден пайдалана алады.
Ғылыми көрсеткiштер, анықтамалық-библиографиялық құралдар, Республикалық құрама каталог "Казахстаника"»басылып шығып тұрады.
Кiтапхана халықаралық байланыста қызмет iстейдi және АҚШ, Индия, Ұлыбритания, Франция, Египет, Турция, т.б. әлем елдерiмен кiтап алмасады.
Кiтапханалардың негiзгi қызметi N№3-таблицада көрсетiлген.
Орталықтандырылған кiтапханалар жүйесi (ОКЖ) 1984 жылы ұйымдастырылған 1995 жылы 49 кiтапхананың жалпы кiтап қоры 1.663 мың дана кiтап және 143.3 мың оқырманы болды.
Қазiргi уақытта кiтапханалар жүйесiнде 85,7 мың оқырман, кiтап қоры 1 343,1 мың дана кiтап.
ОК жүйесiндегi 23 кiтапхана мына аудандарға бөлiнiп орналасқан:
Алматы ауданында - 3 кiтапхана Әуезов ауданында - 2 кiтапхана Бостандық ауданында - 3 кiтапхана Жетiсу ауданында - 4 кiтапхана Түрксiб ауданында - 5 кiтапхана ОКЖ бүгiнгi күнi Алматы қаласы оқырмандарының сұранысын қанағаттандыра алмай отыр.
Соңғы жылдары кiтапханалар жүйесi 5%-ке қысқарды. Кiтапхана жүйесiнiң даму нормативi бойынша қаланың Алмалы ауданында 10 кiтапхана, Әуезов ауданында - 13, Бостандықта - 11, Жетiсу ауданында - 6 және т.б. болуға тиiс.
Жыл сайын кiтап қорының саны да, сапасы да төмендеп барады. Соңғы жылда кiтап қоры 218,5 мың данаға азайды. 1996-1997 ж.ж. қысқартылу науқанынан 10 кiтапхана жабылып, 9 кiтапхана тұрғын үй қорына берiлдi, ал 7-сi жекешелендiрiлдi, оның 4-еуi өз профилiн сақтап қалды.
Қала кiтапханаларының проблемасы бiреу-ақ, ол кiтап қорын толықтыруға, жаңа жабдықтар алуға қаражат жоқтың қасы, осыдан барып кiтап беру көлемi төмендейдi.
Қазақстан үшiн орны ерекше үлкен мәдени орталық Алматы қаласының кiтапхана ұжымдары, қазiргi оқырмандардың биiк талғамын ескере отырып, бұрыннан қалыптасып қалған құрылымын қайта қарап, жаңа заман талабына сай жұмыс iстеуi керек.
Кiтап қорын бөлгенде "аздап болса да бәрiне де жетсiн"»- деген принциптен арылуы керек, ол қаражатты бөлiске түсiрiп, шашыратуға соқтырады, кiтаптардың өзiне қажетiн де, қажет емесiн де алуға мәжбүр етедi. Мұның орнына арнайы қазақ тiлiндегi әдебиеттерге мамандандырылған кiтапханасының iс-тәжiрибесiн қолдана отырып және әрi қарай арнайы кiтапханалар болып құрылса, барлық анықтамалық әдебиеттердi сақтауда белгiлi бiр бағытқа назар аударатыны сөзсiз.
Қалалық ОК жүйесiнде өзгерiс енгiзуге мына келесi ұсынысты берiп отырмыз.
2001-2003 ж.ж. аралығындағы қысқартылудың қорытындысын қайта қарап, 6 кiтапхананы жаңадан ашу керек:
Әуезов ауданында - 2, Жетiсуда - 1, Алмалыда - 1 Бостандық ауданында - 1 Түрксiб ауданында - 2. Оқырмандардың әр алуан тапсырысын ескере отырып, мына бағыттарда арнайы кiтапханалар:
- Алматы тарихы және өлкетану кiтапханасы;
- Ағартушылық әдебиет және қазақстандық отаншылдыққа тәрбиелеу кiтапханасы;
- Адамгершiлiк және эстетикалық тәрбие кiтапханасы;
- салауатты өмiр салты кiтапханасы;
- Жанұя кiтапханасы.
Қалада қызмет iстейтiн мекемелер және жоғарғы оқу орындарының 40 кiтапханасы оқырман қалалықтардың және қонақтардың тапсырысын мүмкiндiгiнше толық қанағаттандыра алады. Кiтапханалар жүйесiнiң жаңа моделi барлық кiтапханаларды байланыстыратын бiрыңғай және ақпараттық компьютерлiк орталық құрғанда ғана жақсы нәтиже берерi сөзсiз. Бүкiл кiтапханалық жүйенi жаңа оргтехникамен жабдықтау үшiн барлығы 5 млн. теңге керек.
1.3.4. Мұражай және мұражай қызметi Қазiргi уақытта Алматы қаласында 32 мұражай және 20 галлерея iске қосылған (Таблица N№4).
Олар бағытына қарай 12 тарихи, 25 көркемдiк, 2 тарихи-жаратылыстану, 7 мемориал (есте қалдыру), 5-техникалық, 1 балалар мұражайы болып бөлiнедi.
Бұл мекемелердiң 13% республикалық бюджеттен, 38% мемлекеттiк басқару мекемелер жүйесi бюджетiнен, 48% жекеменшiк көзiнен, оның 2% ғана қалалық бюджеттен қаржыланады. (Алматы тарихи және қайта құру мұражайы).
Мұражайларға безендiру және бейнелеу шығармаларын, құнды заттарды алу үшiн қаржы жоқ. Алматы қаласындағы көптеген мұражайлардың техникалық тұрмыс жағдайын жақсарту, жабдықтар алуға, өңдеу жұмыстарын жүргiзуге үнемi қаражат жетпейдi.
Мұражай қызметкерлерiнiң табыстары өте төмен қалпында. Мұражайлар Алматы саяхатшылар орталығы ретiнде өзiне тартуына қарамастан, қала және Республикалық бюджеттер (қаржыландыру) мұражайларға бiрiгiп қолдау беру мәселелерiн әлi шешпей отыр.
Атап айтқанда, қала мұражайының жалпы проблемасы мынадай:
Қазiргi өмiр талабына сай аудиовизуалды аппараттарды көркемдеп, көшпелi мәдени және тарихи ескерткiштердi өңдеу базасының төмендiгi. Көркемдiк шығармалар мен мұражай қорларын дайындау үшiн стандартсыз жабдықтар жасап шығаратын өнеркәсiптiң жоқтығы, альбом, буклеттер, болашақты бағдарлау, ғылыми еңбектер шығаруда қиыншылықтар туып отыр.
Мұражайлар үшiн басты шешiлмей жатқан мәселе ғимарат үйi. Тек қала мұражайларының 28%-i ғана жеке қора жайда орналасқан. Олардың көпшiлiгi аулаларын қоршау және жарықпен безендiрудi қажет етедi. Көрме қойылымдарының сақталуын қамтамасыз ету үшiн жаңа үлгiлерге сай кондиционерлер, ауа жұтқыш және жаңғыртушылар үшiн сорғыштар, мұражай қорларын сақтайтын бөлмелерде ауаның ылғалдылығымен, температурасын бақылайтын құралдар болуы керек. Киiз және матадан жасалынған заттарды жәндiктер мен зиян келтiрушiлерден сақтау үшiн уландыру камералары керек.
Жаңа талапқа сай бейнебайқаушы мен сигнал жүйесi қажет.
Мұражайлар қызметiне жаңа технология аз мөлшерде енгiзiлген: 17% компьютер, одан да аз "Wеb"»- беттерi мен "Интернет" жүйесi бар. Алматыда мұражай iстерiн дамыту үшiн iстелiнетiн жұмыстар:
- Алматы қаласы мұражай iсiнiң белгiлi бiр жүйеде дамуын және "Алматы мұражайы ХХI ғасырға"»атты бағдарлама жасау;
- Бiршама мұражай мекемелерiн Алматы қаласының жекеменшiгiне, ал кейбiреуiн Орталық көрме залының еншiсiне беру туралы сұрақты жетiлдiру;
- Алматы қаласы жоғарғы оқу орнының бiрiнде мұражай тану қызметкерлерiн дайындайтын мамандандырылған кафедра ашу;
- "Бизнес-инкубатор"»базасының жанынан мұражайларға жабдықтар шығаратын және жөндеу жұмысымен айналысатын өнеркәсiп ашу;
- жекеменшiктегi мұражай мекемелерiн келiсiм шарт бойынша қамқорлық көрсету үшiн қаланың үлкен өнеркәсiптерiне бекiтiп беру.
- Мұражай сараптамасы және жобасымен айналысатын қалалық лаборатория ашу.
1.3.5. Қалалық ортаның қалыптасуы Оңтүстiк астананың келбетi, оның архитектуралық ерекшелiгi. Қала аймағында барлығы 115 тарихи сәулет алып өнер ескерткiштерi орналасқан.
Оның 31-i республикалық және 83-i жергiлiктi мағынада. Соңғы 42-сi сәулет ескерткiшi, 29-i алып өнер, 12-тарихи ескерткiш. Қала аймағының Төле би - Қонаев - Гоголь - Зенкова көшелерiнiң шаршысына 1993 жылы Алматы мемлекеттiк тарихи-сәулеттi және еске алу қорығы статусы берiлдi.
Қалалықтарды, әсiресе өсiп келе жатқан жас ұрпақты отаншылдыққа тәрбиелеуге, өткен тарихи мұраларымызды есте сақтауда тарихи алып ескерткiштердiң маңызы өте зор. Егер, бiз Алматы мәдениет орталығы болсын десек, бiзге тарихи көп ескерткiштердiң iшiнде өнер қайраткерлерiне көңiл бөлiнбейтiнiн айта кету керек. Ұлттық мәдениетке, өнерге, еңбектерi сiңген Е.
Брусиловский, А. Жұбанов, Л. Хамиди, М. Мақатаев, А. Затаевич, Ш. Қалдаяқов сынды, т.б. өнер алыптарын бiзге еске алуға тұрмай ма?
Алып өнерге тек қана ескерткiштер емес, мүсiн, кескiндеме,.. ғимараттарды саяжайларды және гүл алаңын, әдемiлеп өнер туындыларымен безендiрiлген құрылыс әшекейi де жататынын айта кеткен жөн. Мысалы, қаланың iшкi бейнесiн бұзып тұрған ғимараттардың сұрықсыз сыртын мағыналы етiп, көркемдеп әшекейлесе де болар едi, әлемдегi көп қалаларда осылай етiлген. Осындай бастамаға халықаралық "Азия дауысы"»конкурс сынды өтiп жатқан балалар суретiнiң бәйгісi негiз болды. Екiншi жыл - оны жеңiмпаздары "Медеу"»
алаңының шөңке төселген көше жақ бетiн әшекейлеуге құқық алды.
Неге, бiр кезде тiрi гүл-өсiмдiктерi мен саяжайлары, демалыс алаңдары және де көше алаңқайлары өрiлiп әшекейленген Алматының«"гүл-қала"
атандырған даңқын қайта жандандырмасқа.
Бүгiнгi күнi қала көшелерiн жөндеп-жабдықтау, ғимараттардың әшекейлi көрiнiсi заман талабына сай құрылыс материалдарымен жасалған, бәрi жақсы. Бiр өкiнiштiсi - қазақтың ұлттық нақышы ескерiлмеген. Осындайда табандылық танытып, жаңаның тартымды жағы, адамдар сезiмiнiң ойлау жүйесiне, қазақстандық ұлтжандылық туғызуына мүдделi болуымыз керек.
Осы мақсатпен қалалық мәдениет басқармасында арнайы көркемдiк- сараптау кеңесiн құрып, Қазақстан Республикасының "Мәдениетi туралы", "Тiл туралы"»Заңдарының мекеме және өнеркәсiп ономастикасына көркемдiк безендiруге мiндеттi түрде қорытынды шығарып беруге құқық берiлуi керек.
1.3.6. Мемлекеттiк емес мәдени секторының дамуы Қала өмiрiнің елеулi өзгерiстерi бос уақытты өткiзу индустриясының дамуы арқасында болып отыр. Жеке секторлардың мәдени жұмысы ең алдымен көңіл көтеретiн қызметтердiң ассортиментiн көбейтуге және отандық бос уақыттың индустриясын дамытуға бағытталған. Бүгiнгi таңда қалада мемлекеттiк емес секторларда 20 сурет галереясы, 26 түнгi клубтар мен дискотекалар, 4 аттракцион паркi, 5 театр, 5 музей, 12 казино, 19 кинотеатр, 24 ойын автоматтары клубы, 4 боулинг орталығы және басқа да мекемелер жұмыс iстейдi.
"Ерке", "Айя - Мир фантазия","Ақ бота"»жеке нүктелерi көңiл көтеретiн дағдылы демалыс орындарына айналып отыр.
Қалалық мәдениет және демалыс саяжайлары жеке структуралардың басқаруына беру тәжiрибесi өзiн ақтады.
Мұнымен қатар, мынадай проблемалар туындап отыр: шетелдiк көңiл көтеретiн аттракциондар сатып алу, құру, жабдықтау және оның сыртқы безендiрiлуi арқылы қала тұрғындарының, әсiресе балалар мен жасөспiрiмдер санасында вестерн түсiнiктерi тез қарқынмен дамуда.
Қала парктерiнiң арасында қазiргi өмiр талабына сай бiрде-бiр ұлттық үлгiде безендiрiлген аттракцион жоқ. Мемлекеттiң саяси приоритеттерiн осы арада басқа органдарының деңгейiнде қажеттi түрде қамтамасыз ету керек.
Осы жағдайға байланысты "Диснейленд" жолына елiктемей Қазақстан халықтарының фольклорлық стилiне, негiзiне қарап, "Алмагүл" ықшам ауданында көңiл көтеретiн "Оңтүстiк"»паркiн ашу туралы жұмыс басталсын деген ұсыныс бар.
Iшкi сыртқы инвестициялар, сонымен бiрге олардың негiзгi бөлiмi Алматы зауытының бiр базасында отандық аттракцион өндiрiсiн және парк жабдықтарын құрылуына бағытталып, келешекте ел iшiнде және Орта Азия елдерiнде сатылып, заттарының шығынын толтыратын қаржы механизмi болып есептеледi.
Қаланың әлеуметтiк-мәдени инфрақұрылымының өркендеуiне жеке секторлар ең алдымен мынадай маңызды орында болу керек:
- қосымша инвестицияларды мәдениетке тарту мүмкiндiгi болу;
- халықтың бос уақытын толық қамтуда қызметтiң жаңа әдiс түрлерiн дамыту;
- мәдениет өнiмдерi және қызмет көрсету салық үшiн түсiнiктi және оның таңдау мүмкiншiлiктерiн кеңейту;
- мамандандырылған мәдениет қызметкерлерiне қосымша жұмыс орындарын ашу.
Сонымен қатар, мәдениет саласындағы мемлекеттiк емес құрылымдардың жұмысы реттеушi заңның жоқтығынан қиынға соғып отыр. Осы сферадағы қызметтер түрлерiнiң ҚР Президентiнiң "Лицензияландыру жөнiндегi"»
Жарлығына кiрмеуiнен, отандық нарық оның iшiнде Алматы бүгiнгi күнде төменгi сапалы және мәдени өнiмдердi шығарып сату қорғалмаған.
Бұл бiр жағынан, тұтынушылардың жоғары сападағы мәдени тұрмысқа қажет өнiмдердi алуға құқығының бұзылуына әкеп соғады. Басқа жағынан қарасақ, кино, бейне және аудио-өнiмдерiн шығарушылардың авторлық құқықты бұзуына, әлбетте, халықаралық мәдени қарым-қатынасты қиындатады. Жоғарыда көрсетiлгендей бұдан басқа да алматылықтардың санасындағы белсендi жаңашылдық, әсiресе жастарға Қазақстан Республикасының Конституциясына "Мәдениет туралы", "Тiл туралы"» Заңдарға Президентiмiз Н.Ә.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030"» стратегиялық даму мақсатындағы арнауына қайшы келедi.
Алматыдағы шетелдiк орындаушылардың концерттiк жоспарларын ретке (тәртiпке) келтiру қажет.
Түнгi клубтардың қызметi бiздiң саясатымыздың қатынасына қарай қатаң корректировканы талап етедi. Тiптi, осы мекемелердiң аты-жөндерiнiң өзiнде қазақтың ештеңе жоқ: "Колизей", "Рэд Энд Блэк", "Уайт холл", "Манхеттен", "Голливуддиско", "Адмирал Нельсон", "Текила сантраз", "Гаван-клуб", "Майттаун"»және т.б. тiптi, iшкi безендiруi мен бағдарламасының мазмұнынын айтпағанда, Алматы көшелерiнiң атын өзгерту қалаға өзiндiк (колорит) нақышын бердi, оған Кеңес дәуiрiнде ие бола алмаған.
Алайда, қазiргi уақытта қала бейнесi түнгi клубтардың, дискотека, мейманханалардың аттарының шет тiлде болуына байланысты тағы да жоғалып кетiп отыр.
Iшкi iстер органдары қызметкерлерiнiң ресми емес мәлiметтерiне орай, түнгi клубтар мен дискотекалар жасөспiрiмдердiң есiрткi қолданылатын негiзгi орыны болып табылады.
Отандық мәдениеттi қорғау мақсатында және бәсекелестiктi дамытуда заңды түрде Президенттiң "Лицензиялау туралы"»Жарлығына өзгерістер енгiзiлуiне дейiн, қажеттi түрде Әкiмнiң шешiмiмен қаржылық етiп отырған субъектiлерде ұлттық нақышпен безендiрiлуiн, сонымен қатар қаладағы мәдениет басқармасына Алматының саяси-мәдени келбетiн қалыптастыратын, сараптау- дизайн және ғимараттар мен жарнамаларды безендiрулердiң мазмұнын басқаратын Қазақстан Республикасының заңына сай келетiн көрiнiстердi көрсетуге мiндетi бар, тұрақты қызмет ететiн кеңес құруға ұсыныс жасау қажет.
1.3.7. Фестивальдық тәжiрибенiң одан ары дамуы Әртүрлi мекемелер, фестивальдар, мерейтойлық iс-шаралар, ұлттық және халықаралық конкурстар өткiзуден Алматыда айтарлықтай тәжiрибе жинақталған.
"Азия дауысы", "Қазақстан әлемдiк балет жұлдыздары", "Ақ жол", кинофестиваль "Евразия"»дәстүрлi фестивальдарға айналды.
Жаңа фестивальдар, "Алматы - моя первая любовь", "Бозторғай"» көпшiлiк арасына кеңiнен тарай бастады. Бұл iс-шаралар демеушiлiк қаржыландырумен өткiзiлiп жүр.
Сонымен бiрге, қаладағы кейбiр iс-шаралар, "Қазақстан - 2030"» басымдық бағдарламасын сезiмдi түрде қабылдауға, аудиторияға қазақстандық патриотизм рухын беруге тәрбиелiк-көркемдiк мазмұны жағынан үлкен жауапкершiлiктiң қалыптасуына ықпал жасау үшiн өзiндiк жаңарту талап етiледi.
Ұлттық мерекелер "Наурыз", "Тәуелсiздiк күнi" басқа да аталып өтілетiн елiмiздегi тарихи даталарды өткізуде, жарнамаға эфирлiк уақыт жеткiлiксiз бөлiнiп отыр. Бұл жағдай халықтың тарихын, ұлттық мәдениетiн насихаттауға бағытталған iс-шараларды өткiзу жарнамасына да байланысты, осындай iс- шаралар өткiзумен айналысатын көптеген отандық ұйымдардың қалалық безендiрудiң жоғары тарифiн төлеуге мүмкiндiктерi жоқ.
Қалалық мәдениет басқармасының тарапынан жұмысты үйлестiре және ұйымдастыра жүргiзу мақсатында Алматы қаласына Қазақстанның фестиваль астанасы деген статусын бекiту үшiн тұрақты iс-шаралардың тiзiмi әзiрленiп бекiтiлген.
Тiзiмге кiрмеген, мiндеттi түрде қалалық мәдениет басқармасымен келiсiп, ұйымдастырушылар тарапынан қонақтар алдында қала абыройына нұқсан келтiрмеу, азаматтар қауiпсiздiгi үшiн қоғамдық тәртiптi сақтау, ұлттық, дiни, рулық басымыдылықты насихаттау және үгiттеушiлердi болдырмау ретiнде iстелiнетiн iс-шаралар мiндеттi түрде қалалық мәдениет басқармасымен келiсуiн ұйымдастыру керек.
Бұдан басқа отандық мәдениет пен тарихты насихаттауға бағытталған iс- шара жарнамасының барлық түрiне дифференциалды тарифын бекiту керек. Осы айтылған мәселеге мемлекеттiк саяси мән бере отырып, қалалық Мәдениет басқармасының фестивальдар және концерт-гастрольдiк қызметiн реттейтiн бөлiм ашылу керек.
1.3.8. Басқару құрылымын (структурасын) жетiлдiру Алматы қаласының мәдениет саясатын iске асыру 7 қызметкерi бар қала әкiмшiлiгiндегi қалалық мәдениет басқармасының мiндетiне жүктелiп отыр.
Аудандық әкiмшiлiктерде арнайы мәдениетке жауапты бөлiм жоқ, олардың мiндетiн әкiмшiлiктегi iшкi саясат бөлiмiнiң мамандары қоса атқарып отыр. Егер, салыстыратын болсақ, 300 мың халқы бар Астанада қалалық мәдениет басқармасы 25 адамнан тұрады; Қарағанды мәдениет департаментiнде, ақпарат және келiсiм - 28 адам, Жамбыл облыстық мәдениет басқармасында - 19 адам.
Әрине, 1 млн. 300 мың халқы бар Алматы қаласында әлеуметтiк мәдениет саласында 7 адамнан тұратын Мәдениет басқармасының шамасы келедi деп айту қиын.
Бүгiнгi күнi инфрақұрылымның кеңейген шағында мәдени қызмет көрсетудiң жан-жақты дамуы кезеңiнде жекеменшiк және мемлекеттiк мекемелерге әлi де норма, заң механизмiне сәйкестелмеген байланысты басқару структураларын (реформалау) өзгерту бағытының төмендегi функцияларын күшейту қажет:
- мәдени мекемелердiң және басқа да бос уақытты өткiзудiң жекеменшiк түрлерiн үйлестiре ұйымдастыруын жөнге келтiру мақсатына байланысты;
- қаладағы әлеуметтiк мәдени қызметтiң көркемдiк-эстетикалық мазмұнын талдап, байқап және жоспарлау;
- нарықтық қатынасқа байланысты шаруа субъектiлерiнiң нәтижелi бейiлде қызмет жасау мақсатымен экономикалық нұсқасын әзiрлеу;
- қалалық кеңiстiкте бос уақытты мәдени пайдалану қызметiнiң жаңа түрлерiне, ұлттық технология мен осы заманға сай жаңа жолдарын iске асыруға инновациялық жаңалықтар енгiзу.
Жоғарыда айтылғандай қалалық мәдениет департаментiнiң деңгейiнде мынадай бөлiмдерi бар: кiтапхана және бос уақытты мәдени өткiзу жұмысы жөнiнде ескерткiштердi қорғау және мұражай iсi жайлы, фестиваль концерт- гастроль қызмет көрсетуiн ұйымдастыратын, жоспарлы экономикалық бөлiмдерi бар қалалық басқару структурасын ашуға болатындай вариант ұсынамыз.
Аудандық әкiмшiлiк деңгейiнде мәдениет саласына жауапты бiр қызметкер тағайындау қажет.
Мәдениет департаментiне статусы қаладағы ұйымдастырып өткiзетiн iс- шараларды, фестиваль, мерекелер өзiнiң мәдениет саясатының алдағы мәселелерiн шешуге және де демалыс мекемелерiндегi авторлық құқық сақтауды бақылайды, қаладағы эстетикасын қалыптастыруда; кiтапхана медиоколлектор мәселелерiн шешуге мүмкiндiк алады.
3. Мақсаттары мен мiндеттi Стратегиялық мақсаттар:
Алматы қаласының мәдени саясаты бейнесiн қалыптастыру алматылықтардың рухани-мәдени дамуын қамтамасыз ету, инфрақұрылымды мәдени-әлеуметтiк жылдам дамудың бағдарламасы болып саналады.
Мiндетi:
- Алматы қаласының қазiргi бар мәдени инфрақұрылымын сақтау және оған көмек көрсету;
- жаңадан ашылып жатқан объектiлер көмегiмен қаланың әл-ауқаты және парасатты мәдени орталықтарын толық пайдаланып, оны ары қарай жандандыру;
- республикалық және мекеме есебiндегi кейбiр объектiлердi муниципальді жекеменшiкке өткiзу. Мысалы, ДК ОА, "Iскер"»ғимараты, орталық көрме залы;
- республикалық, облыстық өзiн-өзi басқаратын мекемелердiң мәдени- демалыс орталықтары өзара байланыста қызмет етуiн енгiзу;
- мәдени демалатын орталықтарда өткiзiлетiн шаралардың тәрбиелiк - көркемдiк жағына көңiл бөлiп, жаңалық енгiзу;
- Алматының ерекше әсем келбетiн белгiлi мақсатпен қалыптастыру;
- жекеменшiктегi мәдени-демалыс орталықтарын, барлық жекеменшiк орталығын, сонымен қатар көңiл көтеретiн кәсiпорынның өнеркәсiбiн шоу- бизнестерге кәсiпкерлiк қатыстыру және оны iске асыру;
- қаланың шет аудандарындағы саяжайларды жабдықтау үшiн отандық «өнеркәсiп техникаларының дамуын жоспарлау;
- ұйымдастыра басқару құрылымдарын жетiлдiру, түсiм және шығын кiрiстерiн жоспарлау органдарының қызметiн кеңейту;
- аймақтық қаржыландыру ережесiн (норматив) құру, мәдени бос уақытты өткiзу саласындағы мекемелер қызметiне рұқсат беру;
- жолсапар (гастроль) iс-тәжiрибесiн жолға қою;
- шоу-бизнес жабдықтарын және отандық аттракциондар шығаратын құрылымдар ұйымдастыру;
- ұлттық кәсiпшiлiк заттары, кәде-сый (сувенир) шығаратын өнеркәсiптер ашу;
- көңiл көтеру және бос уақытты нәтижелi өткiзудi ұйымдастыратын жоғары мамандандырылған кадрлар (қызметкерлер) дайындау;
- жақын және алыс шет елдер мекемелерi және ұйымдарымен бiрге жұмыс iстеудi дамыту.
4. Бағдарламаны жүзеге асырудың негiзгi механизмi
4.1. Қаржы көзi және оған қажеттi күш Мәдени инфрақұрылымдарды дамытудың негiзгi қаржы көзi серiктестiк және қаржының аралас түрi, мемлекеттiк қолдаудың көп жүйелiгi және мәдениеттi жан-жақты қаржыландырудың жолын iздеу.
Екiншi мiндет - субъектi бюджетiнiң тәуелсiздiгi және мәдени инфрақұрылым объектiсi шығармашылық потенциалдық iшкi күшiне шабыттандырып, ынталандыру, бюджеттен тыс қаржы көзiн және де мемлекеттiк жеке аралас қаржының түрiн қарастыру.
Қаржы көзiнiң үшiншi мiндетi: тiке қаржыландыру түрiнде:
а) Трансферттi түрiндегi белгiлi бiр мақсаты, мәдениеттiң дамуының ұлттық және муниципальдік бағдарламасы.
б) Тендермен жеңiп алынған белгiлi бiр айқын бағытта бөлiнген көңiл көтеруге және демалуға қажет өнеркәсiптi дамыту, мәдениет ұжымының гранты болып табылады.
в) Жас таланттарды ашу және қолдауға жеке грант бөлу.
Жоғарыда аталған қаржыландыру мүддесi Алматының туристiк және әлеуметтiк ортасына шетелдiк, отандық инвесторларды көптен белсендi тарту;
көпшiлiгiне мәдениет қызанысына кең жол ашу, халық таланттарының шығармашылығын дамытуға қала тұрғындарының мәдени-ағартушылық көмегi.
2001-2003 жылдар аралығындағы iшкi құрылыстың бөлiнген қаржысы және бөлiске түскен қатынасы (республикалық + жергiліктi) мәдени инфрақұрылымның дамуына қолдауды мынадай басымнан тұруы керек:
- жалпы халықтық мағыналы мәдениет ұжымдарын қолдау (театр, мұражай, кiтапхана);
- қаланың шет аудандарындағы көңiл көтеретiн демалыс инфрақұрылымдарды дамыту (фестиваль, акция, алқалы жиын);
- жаңа таланттарды қолдау және өнердегi орындаушылық шеберлiктi жетiлдiру;
- жастардың мәдени ынтасын көтеру, қолдау;
- көңiл көтеруге және демалуға қажет өнеркәсiптi дамытуға бөлiнген қаржы шығынының статьясын бiртiндеп қысқарту көзделiп отыр, өйткенi, қазiргi мәлiмет бойынша олар шыққан шығынды өздерi өтейдi және пайда да түсiре алады.
4.2. Салық салу жүйесi Алматы қаласының мәдениет инфрақұрылымының өркендеуi және оның қызметiндегi кiрiстiң қалыптасуы бұл шығармашылық қызметтiң ерекшелiгiн, қоғамдағы маңыздылығына және оның нәтижесiнiң ұдайы өндiрмейтiндiгi, салық жеңiлдiгiнiң саясатына көбiнесе тiкелей байланысты.
Европа елдерiндегi тәжiрибе мынаны көрсетедi: Бельгияда өнер саласында НДС 19-дан 6% төмендетiлген, Италияда тарихы-мәдени мұраларды қайта өңдеу жұмысында ноль процент қаралады.
Бұл жоспарда салық жеңiлдiгiн кiргiзiп және де көңiл көтеретiн бос уақытын өткiзетiн өндiрiстен тiкелей салық түсуi қажет. Бұл үшiн Мәдениет департаментi жанынан Алматының мәдени әлеуметiнiң даму қорын ашу керек.
Бұл жерде тағы да Францияның киноөндiрiсiнде кездесетiн салық төлеушiлердiң салық базасының кiрiс салығын салғандағы инвестицияны игеру тәжiрибесi берiлген. Мысалы заңды мекемелер салық салу кiрiсiнiң 50% инвестициясын, киноөндiрiсiне аударуға, ал жеке адамдар - 108% өздерiнiң кiрiсiн, егер ол 25% кiрiсiнен аспаса мүмкiндiктерi бар.
4.3. Инвестицияларды тарту Алматы қаласының мәдениетiн дамытуда алдағы уақытта ең маңызды жүйе
- инвестицияны тарту. Инвестиция тартудың негiзгi екi (түрi) формасы:
- бiр жолы негiзiнен инвестициялау;
- қайтару негiзiнде ұзақ мерзiмге инвестициялау;
Алматының тарихи-мәдени мұраларына, сәулетiн жөндеу. Жұмыстарын жүргiзу кезiнде, бiр жола инвестиция формасы келедi.
Ұзақ мерзiмге қайтару инвестициясы қаржы салуды болжайды.
- Көңiл көтеретiн, бос уақытты өткiзетiн индустрияның ұйымдастыру, өркендеуiн ұлттық аттракционды, аквапарк және парктердi т.б. жүйелердiң жабдықтарын өндiруiн құру үшiн;
- қолөнер және халықтық кәсiптiң өркендеуiнде;
- ұлттық аукциондардың орнығуында;
- жабдықтау өндiрiстерiнiң бос уақытын өткiзетiн, көңiл көтеретiн сферада жабдықтау өндiрiсiнiң базасын құруда.
5. Күтетiн нәтижемiз
Бағдарламаның орындалуы Алматы қаласының инфрақұрылымының мәдени сақтауын қамтамасыз етедi және қаланың мәдени ортасындағы бар парасаттылықты пайдалана отырып, әл-ауқатын көтеру, оны жаңадан енгiзген объектiлер арқылы iске асыру;
- республикалық, облыстық және муниципальдік мекемелердiң демалыс орындарының өзара байланысты қызмет жасауын енгiзу;
- мәдени демалатын орташа өткiзетiн шаралардың тәрбиелiк-көркемдiк жағына баса көңiл бөлiп, жаңаша жұмыс iстеу;
- Алматының әсем бейнесiн ерекше етiп белгiлi бiр бағытта қалыптастыру.
- мемлекеттiк саясат - "Қазақстан - 2030-ды"»iс жүзiне асыруда жекеменшiк мекемелерiнiң демалыс мәдени ортасының барлық түрiн, сонымен қатар көңiл көтеретiн өнеркәсiп кәсіпорны, шоу-бизнестi қалыптастыру;
- қаланың шет аудандарындағы саяжайларды жабдықтау үшiн отандық өнеркәсiп техникаларының дамуын жоспарлау.
Е. Шайқұтдинов
II сайланған Алматы қалалық Мәслихаты VI сессияның төрағасы Мәслихатының хатшысы Ескерту.(Таблицалардың қазақша аудармасы жоқ, орысша текстен қараңыз)
Алматы қаласының әлеуметтiк инфрақұрылымы даму бағдарламасын iс жүзiне асырудағы жүргiзiлетiн шаралардың жоспары Өткiзiлетiн шараның немесе Қаражат көзi Орындалу Орындаушы объектiнiң аты және көлем мерзiмi шамасы I-бөлiм. Қаланың инфрақұрылымын жетiлдiру Мiндетi: Аудандарда мәдениет ұйымдарын ашуға және ынталыларға және демалуға керек өндiрiс өнеркәсiбiне жағдай жасау және үйлесiмi жоқ қаладағы әлеуметтiк мәдени құрылымдарды жауып, оны жою.
1. Шығармашылық ұйымдарға 2001- Мәдениет ғимарат беру, қажеттiлiк 2003 ж.ж. басқармасы, бойынша тендер өткiзу жекеменшiк үй-жайды басқару департаментi
2. Қаз МӨГЗИ-ге әлеуметтiк Қала 2000 ж. Мәдениет зерттеу жүргiзуге тапсырыс: бюджетi басқармасы кiтапханадағы оқырман аудиториясын және пайдаланушыларды салыстыру;
әр түрлi категориялардағы қалалықтардың бос уақытындағы демалуына жағдай жасап, мүмкiндiгiнше қанағаттандыру, талабын орындау; мәдениет ұжымының қызмет жағдайы және бос уақытында демалуы.
3. Экзотерраризм құрылысын Қала бюджетi 2000 ж. Мәдениет бiтiру және Алматы 40 млн.теңге басқармасы, хайуанаттар паркiнiң қалалық 3-павильонын түбегейлi қаржы жөндеуден өткiзу басқармасы « "Көгалдан- дыру"»АҚ II-бөлiм. Театр қызметтерiнiң дамуы Мiндетi: Театр қойылымдары көрiнiстерiнiң көркемдiк және сапалы жағын көтеру үшiн репертуарларын жаңартуға жағдай жасау
1. "Iскер"»АҚ мәдениет үйiнiң Сыртқы - 2001 ж. Мәдениет мекен-жайында Алматы инвестиция басқармасы, муниципальді Мюзик-холл және қосымша жекеменшiк ұйымдастыру бюджеттен үй-жай 30 млн.теңге департаментi, Қалалық қаржы басқармасы,
2. Жаңа 9 қойылым енгiзу үшiн Республикалық Мәдениет қала бюджетiнен қаржы бөлу бюджет басқармасы 30 млн.теңге
3. Мақсатты түрде N№1 қосымша 2001- Қалалық бойынша сахналық қойылымды Қалалық қаржы бюджеттiк қаржыландыру, бюджет 2003 ж.ж. басқармасы
- тарихи тұлғалар жыл сайын
- отандық және шетел классиктерiнiң 5 млн. теңге шығармалары
- Елiмiздiң тәуелсiздiгiнiң 10 жылдығына байланысты
4. ТМД елдерiне 2 алматылық 2002 ж. Мәдениет группалардың гастрольдiк басқармасы сапарын ұйымдастырып, оны қаржыландыру
5. Қаланың барлық аудандарында Республикалық 2001 ж. Аудандар театрлық-концерттiк кассалар бюджет әкiмдер ашу 5-6 млн.теңге III-бөлiм Кинобейне қызметi Мiндетi: Кинотеатр ғимараттарын жаңарту және кино қызметiн ретке келтiру, Қазақстан киноматографистерiнiң прокаттағы фильмдерiнiң саны мен сапасын көтеру, балалар тақырыбын отаншылдық, рухани iзгiлiк тәрбиелейтiн, "Қазақстан - 2030"»стратегиясының бағдарламасына сай салауатты өмiр салтын насихаттау
1. Кинотеатрларды жекешелендiру Аймақтық қорытындысын қайтадан қарап, жекешелендiру шарт бойынша мiндеттелген қызмет комитетi, түрiн пайдаланып бұзғандарын бастапқы Мемлекеттiк қалпына келтiру құқығы бар Әкiм аппараты
2. "Бейнелеу"»кино қызметiнiң қорын Қаланың құратын белгiлi бiр мақсаттағы қаржыландыру қаржыландыруды құру басқармасы, МКП Бейнелеу кино қызметi
3. Лицензия беру заңының кейбiр Мәдениет баптарды жариялау (публично) түрiнде басқармасы, көрсетiлетiн кинолар мен бейнелердi ММКП, лицензиялау қызметiне өзгерiс енгiзу Бейнелеу кино қызметi
4. Кинотеатрларға балалар тақырыбындағы Мәдениет және ұлтжандылық, Отандық департаментi, өндiрiстер туралы фильмдердiң ММКП репертуарын прокаттауда Бейнелеу қолайлы жағдай туғызу кино қызметi IV-бөлiм. Кiтапхана iсiнiң дамуы Мiндетi: Кiтапхана мекемелерi жүйесiнде қалыптасып қалған құрылымды қайта қарап, бүгiнгi күннiң талабына сай үйрену, өндiрiстiк заттармен жабдықтау, кiтап қорларын жаңарту және сақтау
1. Қысқарту қорытындысын қайта 12 млн.теңге 2001- Аймақтық қарау, және жаңадан 6 2003 ж.ж. жекешелендiру кiтапхана ашу комитетi Әуезов ауданы - 2, Алмалы -/- - 1, Аудан Бостандық -/- - 1, Түрксiб -/- - 1 әкiмдерi, басқармасы
2. ОКЖ негiзiнде бiрыңғай 5 млн. теңге 2001 ж. Мәдениет орталықтандырылған қалалық басқармасы, хабарлама-компьютер орталығын Қалалық құру қаржы
3. Кiтап қорын толықтыру және Жыл сайын 2001- Мәдениет ОКЖ-ның материалдық- 8 млн.теңге 2003 ж.ж. басқармасы, өндiрiстiк базасын нығайту Бюджет Қалалық
4. Муниципальдік кiтапханалар Мәдениет қорын қайта жүйелеп, мына басқармасы, мамандыққа бағыттау: қалалық
- Алматы тарихын және өлкетану қаржы кiтапханасы; басқармасы
- қазақстандық ұлтжандылыққа тәрбиелейтiн ұстаз-ағарту
- салауатты өмiр салты
- адамгершiлiк және эстетикалық тәрбие кiтапханасы;
- ұлттық балалар әдебиетi кiтапханасы V-бөлiм. Мұражай және мұражай iсi.
Мiндетi: Мәдени-тарихи мұраны сақтау мұражайлардың техникалық тұрмыс жағдайын толықтау және қаржыландыру тетiгiн жетiлдiру. Тұрғындардың ұлттық мәдени байлықтарға кең түрде енуiне мүмкiндiк туғызу
1. Қалалық "Бизнес-клубтар" базасында Экономика стандартты емес мұражайлық жабдықтар комитетi жасап шығаратын кәсiпорын құру
2. Муниципальді мұражайлар мекемелерiне көмек көрсету мақсатымен қаланың iрi кәсiпорындарына бекiтiп беру
3. "Алматы мұражайлары - ХХI ғасырда" 2001 ж. Мәдениет атты бағдарламаның мұражай iсiн дамыту басқармасы, концепциясын әзiрлеу ҚР Мемлекеттiк мұражайы
4. Қаланың бiр жоғары оқу орнында 2001 ж. Бiлiм беру мұражай мамандарын дайындайтын департаментi, мамандандырылған кафедра ашу жоғары оқу орны ректоры
5. Қазақстан Республикасы 5 млн.теңге 2001 ж. Мәдениет Президентiнiң мұражайын ашу басқармасы, Ком.
жекеменшiк
VI-бөлiм. Қаланың эстетикалық ортасын құру Мiндетi: Қаланың өзiндiк бейнесiн жасау оның абыройын арттыру және халықаралық туризмдi өзiне тарту
1. Мәдениет департаментiнде Қала бюджетi 2001 ж. Әкiм, саяжай, демалыс орындарын аппаратының басқару (құру) қызметiн жетекшiсi, ұйымдастыру Қалалық Мәдениет
2. Қаланың ғимараттарының көркемдiк 2001 ж. Мәдениет мазмұндық сипатын және жарнамалау басқармасы, жұмыстарын ҚР-ның заңдылықтарынан Сәулет және ауытқымауын қадағалап, қаланың қала құрылысы эстетикалық ортасына үйлестiрiп департаментi отыратын арнайы кеңес құру Мемлекеттiк қызмет, « "Алматы- жарнама"»
3. Ғимараттың көшеге қарайтын тегiс 2001- Сәулет және емес қабырғаларын көркем тақырыппен 2003 ж.ж. қала құрылысы және жерасты жүрiс жолдарын департаментi, әшекейлеу бағдарламасын жасау «"Қала безендiру", « "Благо- устройство", « "Зеленстрой"»
АҚ-дары
4. Қала көшелерiн және алаң мен Мәдениет алаңқайларды, саяжайларды өсiмдiктер- басқармасы, мен әшекейлеп көркем композиция «"Көгалдан- жасау дыру", "Қала- безендiру"
5. "Алмагүл" ықшамауданында 2001 ж. Мәдениет Қазақстан халықтарының басқармасы, фольклорлық үлгiсiне орай, "Көгалдан- муниципальді көңiл көтеретiн дыру"»АҚ « "Оңтүстiк" саяжайын салуға кiрiсу
6. Алматының бiр зауытында отандық 2002 ж. Экономика аттракциондар және өнеркәсiптiк комитетi жабдықтар жасайтын сұранысты зерттеп тапсырыс беру
7. Қаланың шаруашылық субъектiлерiне 2001 ж. Мәдениет қаланы безендiруде ұлттық нақышты басқармасы, сақтауды ұсыну «"Қаланы безендiру"»
АҚ
VII-бөлiм. Фестиваль тәжiрибесiн дамыту және концерттiк-гастрольдiк қызмет Мiндетi: Көпшiлiк шаралардың тыңдаушыларға қазақстандық-отаншылдық рухта тиiмдi әсер ететiндей көркемдiк-мазмұнын жаңарту, "Қазақстан - 2030"
бағдарламасы басымын орындауда жауапкершiлiк сезiмiн тудыру, Алматы келбетiн елiмiздегi фестиваль орталығы ретiнде нығайтуы, қалалық Мәдениет департаментiне ұйымдастыру көмегiн беру және үйлесiмдi жаңартуды жүктеу
1. Алматы қаласында шетелдiк Мәдениет орындаушылар гастрольдерiнiң басқармасы өткiзiлуiн тәртiптеудi жетiлдiру және бекiту
2. Қалада 2001-2003 жж. аралығында Мәдениет өтетiн шаралардың тұрақты тiзiмiн басқармасы дайындау және бекiту
3. 2000 жылдың аяғына дейiн қала күнiне 2001 ж. Қалалық ҚР-ның Тәуелсiздiк күнiне, Жаңамың- қаржы жылдықты салтанатпен қарсы алуға басқармасы, қалалық бюджеттен қосымша қаржы бөлу Мәдениет VIII-бөлiм. Басқару құрылымын жетiлдiру Мiндетi: Мәдени бос уақыт өрiстерiндегi мекемелердiң барлық жекеменшiк түрлерiнде мемлекеттiң мәдениет саясатын нәтижелi өткiзу үшiн басқарма органдарының мiндеттi iсiн ұлғайту
1. Құрамында 4 бөлiмi бар, 15-20 адамнан 2001 ж. Аппарат тұратын Алматы қаласының Мәдениет бастығы, департаментiн құру. Көпшiлiк iс-шаралар Қалалық ұйымдастырып, мейрамдар мен қаржы фестивальдар өткiзу; басқармасы Мәдениет мекемелерiндегi авторлық Мәдениет құқықты бақылау; ескерткiштердi басқармасы қорғау, мәдени мұраларды сараптау және өңдеудi ұсыну; қаланың әсемдiк құрылысы;
концерттiк-гастрольдердiң қызметiн реттеу; экономикалық инновациялық қызметiн дамыту және т.б.
2. Аудандық әкiмшiлiктерде Мәдениет 2001 ж. Аппарат мәселелерiмен айналысатын 1 қызметкер бастығы, тағайындау аудан әкiмдерi, қалалық IХ-бөлiм. Өнер және мәдениет қызметкерлерiн әлеуметтiк тұрғыда қолдау Мiндетi: Өнер және мәдениет қызметкерлерiн әлеуметтiк тұрғыда қолдау және олардың шығармашылық өнерлерiн дамытуға жағдай туғызу
1. Өнер және мәдениет ардагерлерiне Күнделiктi Қала iзгiлiк көрсетiп, тұрмыс жағдайларын әкiмшiлiгi, көтеруге көмек беретiн бағдарламаны аудан ары қарай жетiлдiрiп, жалғастыру әкiмдерi, Алматы қаласы мекемелерiнiң басшылары а) Өнер және мәдениет қызметкерлерiн Жыл Тұрғын үй тұрғын үймен қамтамасыз ету сайын департаментi, б) мәдениет мекемелерiнде қызмет 2001- Қалалық жер iстейтiндерге жеке тұрғын үй салу үшiн 2003 ж.ж. комитетi, жер бөлу қалалық сәулет, құрылыс в) атақты мәдениет ардагерлерiнiң 2001- Алматы атаулы күндерiне арнап, мерейтойлық 2003 ж.ж. қалалық iс-шараларын ұйымдастырып өткiзу әкiмшiлiгi, Өнер және мәдениет г) Мәдениет және өнер институтының 2001- Мәдениет дарынды студенттерiне, өнер және 2003 ж.ж. және өнер, мәдениет ардагерлерiне әкiмшiлiк бiлiм стипендиясының ережесiн әзiрлеп, бөлiмдерi, бекiту Қалалық қаржы д) жеке қызметкерлер мен жекеменшiк 2001- Ұсақ өнер және мәдениет мекемелерiне 2003 ж.ж. кәсiпкерлер жеңiлдiк несиелер бөлуге жәрдемдесу департаментi Х-бөлiм. Қоғамдық ұйымдар мен өзара ынтымақтастық дамыту Мiндетi: Қаланың мәдени қуатын дамыту үшiн қоғамдық ұйымдармен байланысты дамыту және кеңейту
1. Алматы қаласының ұлттық мәдени Демеушiлер Жыл Қазақстан орталықтарының қатысуымен қаражаты сайын халықтары « "Қазақстан - менiң Отаным" Ассамблеясы, халық шығармашылығының Мәдениет фестивалiн өткiзу басқармасы
2. Бауырлас қалаларда Алматы Бюджет 2001- Қалалық қаласының Мәдениет күндерiн 2003 ж.ж. қаржы өткiзу: 2001 жылы - Стамбулда басқармасы, 2002 жылы - Мәскеуде Сыртқы эконо- 2003 жылы - Тель-Авивте калық және мәдени байланыстар комитетi,
3. "Сорос", ЮНЕСКО қорлары Тұрақты Сыртқы өкiлдiктерiмен, Қазақстандағы экономикалық шетел елшiлiктерiмен, мәдениет және мәдени саласындағы ынтымақтасу байланыстар, жөнiндегi жұмысты жүргiзу Мәдениет
4. Шығармашылық одақтармен Тұрақты Мәдениет ұдайы тығыз қарым-қатынаста болу басқармасы Қорытынды: 2000 жылға қажеттi еркiн қаржыдан қалғаны - 15 млн. теңге.
2001 жылға - 164,3 млн. теңге.
Мәслихаты
N 2 қосымша
II-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының Қазақстан Республикасының Парламентiне, Қазақстан Республикасының Үкiметiне және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiне, Қазақстан Республикасының заңдық және нормативтiк актiлерi бойынша ҰСЫНЫСЫ Қазақстан Республикасының Парламентiнен сұралсын:
Қазақстан Республикасының: "Қазақстан Республикасындағы кiтапхана iсi туралы", "Құжаттардың мiндеттi данасы туралы", "Мұражай және мұражай iсi туралы", "Театрлар, концерт мекемелерi, шығармашылық одақтар мен ансамбльдер туралы", "Ұлттық-мәдени орталықтар туралы", "Кино туралы"
Заңдарын әзiрлеу мен қабылдау.
Өзгерiс пен толықтыру енгiзу:
- мемлекеттiк мәдениет саясатына, ел iшiнде сондай-ақ одан тысқары жерлерде шығармашылық ұжымдардың гастрольдерiн өткiзуге және мемлекеттiң қаржыландырылуына сәйкес гастрольдiк практиканы реттеу мақсатында "Мәдениет туралы" Қазақстан Республикасының заңына;
- "Салықтар және бюджетке мiндеттi төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы заңының отандық мәдениеттi қолдайтын, мәдениет мекемелерiне, демеушiлiк ұйымдар мен жекелеген медсанаттарға жеңiлдiк салық салу бөлiмiне.
Қазақстан Республикасының Үкiметiнен сұралсын:
I. Бастама көтеру
- "Қазақстан Республикасының ұлттық кiтапханасы туралы" Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығын қабылдауға;
- "Лицензиялау туралы" Қазақстан Республикасы Президентi Жарлығының мәдениетке байланысты қызметтер түрi жоқ 10 бабының "Мiндеттi лицензиялануға тиiс қызмет түрлерi" 2 тарауына толықтыру енгiзуге. Ол мынадай тармақтармен толықтырылсын:
1) ауди-кино-бейнеөнiмдерi өндiрiсi мен жалданылуы;
2) концерт- гастроль қызметi;
3) ойын-сауық саласындағы ақылы сахналық және көңiл көтеретiн қойылымдарды ұйымдастыру;
4) мәдениет саласында аукциондық қызметпен шұғылдану.
II. Бекiту және енгiзу "Зере-Сауыт" кiтапханалар құжаттарын сақтау жүйесiн құру мен дамытудың ұлттық бағдарламасын;
- Алматы қаласының кiтапхана қорларын толтыру, республикалық бағыныстағы кiтапханалар үшiн мерзiмдiк баспасөзге жазылуға 60 мың теңге сомасында қосымша қаражат бөлу;
- Ұлттық кiтапхана базасында халықтың мемлекеттiк тiлдi жедел игеру үшiн қазақ тiлiнiң Республикалық орталығын құру;
- "Тақырыптық базалар мен банктiк мәлiметтерi бар ғылым, бiлiм және мәдениет саласының базалық корпоративтiк кiтапханалық-ақпараттық желiсiнiң"
кiтапханалық-ақпараттық компьютерлiк желiсiнiң базалық буынын құру;
- кiтапханаларды осы заманғы қондырғылар: компьютермен, көбейту аппаратымен, дыбыс жазу қондырғысымен саз орталығымен және т.б. жабдықтау;
- Алматы қаласы жоғары оқу орындарының бiрiнде мұражайтану мамандарын даярлау бойынша арнайы кафедра ашу;
- Республика сарайын Алматы қаласының коммуналдық меншiгiне беру.
III. Кино-бейнефильмдердi пайдалану және өткiзу саласындағы қатынасты реттейтiн нормативтiк актiлердi қабылдау:
- кино-бейнефильмдердi жария көрсетуге байланысты қызметтi лицензиялау туралы;
- бейнеөнiмдердi шығару, жиынымен және даралай өткiзу бойынша қызметтi лицензиялау туралы;
- кино-бейнефильмдердi тiркеу және олардың жария көрсетiлуiн реттеу
- Қазақстан Республикасы аумағынан кино-бейнефильмдердi әкету туралы;
- фестиваль, концерт-гастроль қызметiн лицензиялау туралы.
Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнен сұралсын:
Мұражайлар мекемелерi қызметiн, оның iшiнде мұражайлар категориясын адамдардың баруы бойынша белгiлейтiн нормативтiк құжаттарды қайта қарау.
Қалпына келтiру базасын құру, ғылымды дамыту, мұражай, мұражай баспасөзi қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн көтеру, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мұражайлары қауымдастығын құру.
Әзiрлеу және бекiту:
- жалпы жұртшылық баратын (қалалық) кiтапханалар туралы ереже;
- құжаттардың (кiтаптың, мерзiмдi баспасөздiң) мiндеттi (тегiн) данасы туралы ереже;
- қала кiтапханалары желiсiн ұйымдастыру принциптерi мен нормативтерi;
- қалалық бұқаралық кiтапханаларды пайдаланудың үлгiлiк тәртiбi;
- қосымша қаржыландыру жолымен бағдарламалық-нысаналық қаржыландыруды енгiзу туралы ереже;
- осы заманғы театр қызметiнiң тұжырымдамалық негiзiн анықтау;
- республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мұражай iсiн дамыту жөнiндегi мемлекеттiк бағдарлама.
Мәслихаты VI-сессиясының төрағасы

На русском языке:
Маслихат г. Алматы
Алматы қаласының мәслихаты Решение VI сессии Алматинского городского Маслихата II созыва от 27 сентября 2000 года.
Зарегистрировано управлением юстиции города Алматы 20 октября 2000 года за № 204.
Утратило силу решением VIII сессии Алматинского городского Маслихата II-го созыва № 76 от 29 июля 2004 года О выполнении закона Республики Казахстан "О культуре" от 24 декабря 1996 года № 56-1, указа Президента Республики Казахстан "Об объявлении 2000 года Годом поддержки культуры", постановлений Правительства Республики Казахстан по данному вопросу в городе Алматы центров, развитой инфраструктуре культуры Алматы, квалифицированному профессорско-преподавательскому составу учебных заведений, высокому кадровому потенциалу работников и деятелей культуры, лучшей в стране системе подготовки кадров работников культуры и искусства, интеграции культуры города в мировое культурное пространство в соответствии с задачами Стратегии "Казахстан - 2030", концепции Года поддержки культуры.
Вместе с тем, Закон "О культуре" не выполняется в полном объеме по ряду объективных причин, многие положения закона не отвечают требованиям времени, не отражают сложившейся ситуации в системе культуры. В связи с переездом Министерства культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан в Астану, учреждения культуры города, финансируемые из республиканского бюджета, оказались предоставленными сами себе, так как управлению культуры города не были предоставлены координирующие функции, деятельность управления культуры фактически сведена к руководству Централизованной библиотечной системой с 23 библиотеками, зоопарком, 3 Домами культуры и Государственным казенным коммунальным предприятием "Алматыинформсервис", а также организации городских массовых мероприятий, посвященных различным праздничным, юбилейным датам. В связи с этим отсутствуют концептуальные основы в реформировании культуры города - театральной деятельности, концертных, культурно-досуговых организаций, библиотечного, музейного дела, картинных галерей, кино, сохранения, проектирования и строительства исторических памятников, мемориальных объектов.
Следствием этого явилось то, что с 1996 года - года принятия Закона "О культуре", в городе из 49 библиотек Централизованной библиотечной системы осталось 23 библиотеки, из которых только 6 размещены в типовых помещениях.
Ни в одной библиотеке нет охранной и противопожарной сигнализации, нет современных информационных технологий, библиотечного оборудования, компьютеров, множительной техники. Многие помещения нуждаются в капитальном и текущем ремонте. Книжный фонд сократился на 218,5 тысяч экземпляров. Нет должной системы во взаимодействии с Национальной, республиканскими библиотеками, библиотеками школ, учебных заведений.
Из 15 приватизированных кинотеатров в 7 - "Октябрь", "Мир", "Экран", "Юбилейный", "Родина", "Авангард", "Чайка" - кинооборудование полностью демонтировано, помещения используются под рестораны, ночные клубы, бары, кафе, биллиардные, автостоянки, станции технического обслуживания, складские помещения.
Лишь 28 процентов музеев города имеют отдельные здания, в вузах города нет ни одной специализированной кафедры по подготовке специалистов- музееведов, ни одним музеем не изданы каталоги коллекций. Требует дальнейшего реформирования система учета, охраны и проектирования памятников культуры, истории и архитектуры, оформления в национальном стиле жилых домов, переоборудуемых под офисы, магазины, в оформлении вывесок, рекламы на улицах, транспорте, в средствах массовой информации.
Положение усугубляется непринятием Парламентом, Правительством Республики Казахстан законов, ряда подзаконных и нормативных правовых актов, призванных создать правовое поле для развития культуры в условиях рыночных отношений, ее взаимодействия с социальной и экономической сферами. Не вошла в Указ Президента Республики Казахстан "О лицензировании"
деятельность в сфере культуры. Это привело к тому, что создаваемые в городе многочисленные предприятия шоу-бизнеса предлагают зрителю низкопробные в художественном отношении шоу-представления, киновидеопродукцию "пиратского" происхождения, заполненную сценами насилия и порнографии, пропагандирующую культ грубой силы и других чуждых ценностей. Такое положение обуславливает духовно-нравственную деградацию молодого поколения, забвение накопленных веками исторических национальных традиций и норм морали. Кроме того, сложившаяся система дает возможность частным фирмам скрывать доходы, уклоняться от уплаты налогов, вследствие чего бюджет теряет значительные суммы.
Алматинский городской Маслихат II-го созыва Р Е Ш И Л :
1. Продолжить работу по развитию культуры города Алматы, соответствующей его особому статусу, исходя из задач Стратегии "Казахстан - 2030" и Указа Президента Республики Казахстан "Об объявлении 2000 года Годом поддержки культуры".
2. Утвердить Программу развития социокультурной инфраструктуры города Алматы на 2001-2003 годы, приложение № 1.
3. Рекомендовать акиму города:
3.1. В соответствии с Законом "О культуре", Программой развития социокультурной инфраструктуры города Алматы на 2001-2003 годы, утвержденной настоящей сессией, решением ХVI-й сессии Алматинского городского Маслихата I-го созыва от 25 декабря 1997 года обратить особое внимание на:
- пересмотр структуры управления культуры с учетом особого статуса города Алматы и переездом Министерства культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан в Астану для координации работы с творческими союзами, национальными культурными центрами, учреждениями культуры всех форм собственности независимо от источников их финансирования, совершенствования фестивальной и концертно-гастрольной деятельности, учета и охраны памятников истории;
- выполнение договорных обязательств по сохранению виды деятельности в приватизированных помещениях библиотек, кинотеатров, других культурно- досуговых учреждений. Выделение музеям, национальным культурным центрам помещений, приспособленных к специфике их работы;
- привлечение инвестиций, в том числе и зарубежных, для развития социокультурной сферы города, рассмотрение возможности предоставления льгот по оплате коммунальных услуг за помещения, занимаемые национальными культурными центрами и другими учреждениями культуры;
- закрепление на договорной основе за учреждениями культуры крупных предприятий города для оказания шефской помощи на взаимовыгодных условиях;
- финансирование изучения родного языка в школах и на курсах, организованных национальными культурными центрами, выделение средств на эти цели в бюджете города Алматы на 2001 год;
- продолжение работы по выделению жилья, земельных участков на индивидуальное жилищное строительство работникам культуры и искусства.
3.2. Рассмотреть возможность выделения денежных средств из бюджета города на выполнение Программы развития социокультурной инфраструктуры города Алматы на 2001-2003 гг. согласно Плана мероприятий по ее реализации.
3.3. Разработать и внести на утверждение городского Маслихата положения:
- о городском информационном центре на базе Централизованной библиотечной системы города Алматы;
- о перечне постоянных мероприятий, мероприятий связанных со знаменательными датами выдающихся деятелей культуры на правительственном и городском уровнях, проводимых в городе на 2001-2003 гг.;
- об обязательном (бесплатном) выделении казахстанскими издательствами экземпляра документов (книг, периодической печати) для городских библиотек;
- о библиотеках города Алматы;
- правила о проведении гастролей зарубежных исполнителей и других массовых мероприятий в городе Алматы;
- программу оформления внешних видов фасадов зданий и подземных переходов, флористических композиций в парках и скверах, на площадях.
3.4. Обратиться в Правительство Республики Казахстан:
- о передаче Дворца Республики в коммунальную собственность города Алматы с целью его сохранения, достойного содержания и эксплуатации.
4. Согласиться с предложениями постоянных депутатских комиссий по вопросам общественного согласия и духовного развития, науки и образования по подготовке новых, внесению изменений и дополнений в действующие нормативные правовые акты, предусматривающие улучшение состояния культуры. Направить их в установленном порядке в Парламент Республики Казахстан, Правительство Республики Казахстан и Министерство культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан, приложение № 2.
5. Постоянным депутатским комиссиям по вопросам образования и науки (Есполов Т.И.), общественного согласия и духовного развития (Байсарина А.Ж.)
обеспечить контроль за выполнением настоящего решения.
Е. Шайхутдинов
Председатель
VI-й сессии Алматинского городского Маслихата II-го созыва Ж. Турегельдинов Секретарь Алматинского городского Маслихата II-го созыва Приложение № 1 к решению VI-ой сессии 27 сентября 2000 года ПРОГРАММА развития социокультурной инфраструктуры города Алматы на 2001-2003 годы Алматы, 2000 ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ Наименование Программы Развитие социокультурной инфраструктуры г. Алматы Разработчик Программы Управление культуры г. Алматы, Казахский научно-исследовательский институт культуры и искусствознания Министерства культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан Исполнители Программы Структурные подразделения Аппарата Акима г.Алматы, аппараты акимов районов, учреждения культуры и искусства, предприятия сферы досуга и развлечений всех форм собственности ВВЕДЕНИЕ Стратегия развития государства в контексте Послания Президента Н.А.
Назарбаева народу Казахстана "Казахстан - 2030". Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев" в долгосрочной перспективе направлена на построение социально-ориентированной рыночной экономики, когда результаты экономических реформ служат культурному и духовному процветанию народа.
Культурная политика нашего государства ориентирована на достижение высокого образовательного уровня населения, распространение здорового образа жизни, предполагает формирование самобытной духовно-нравственной культуры нации и направлена на решение следующих стратегических приоритетов:
- сохранение и приумножение национального историко-культурного наследия, развитие казахской культуры и культур народов Казахстана;
- свободное развитие художественно-творческой деятельности казахстанцев;
- обеспечение широкого доступа населения к материальным и духовным ценностям отечественной культуры;
- формирование отечественного рынка культурной продукции и услуг;
- расширение и углубление международного культурного сотрудничества, интеграция в мировое культурное пространство.
В реализации вышеназванных приоритетов сложившаяся инфраструктура культуры Алматы, ее интеллектуальный потенциал представляют широкие возможности для дальнейшего развития не только динамичной социокультурной среды обитания горожан, но и передачи нового опыта в масштабах страны и Центрально-Азиатского региона, интеграции города в мировое культурно- информационное пространство. В этом смысле Алматы традиционно продолжает быть центром культурных акций, инициатив, форумов, фестивалей.
Перенос столицы Казахстана в г. Астану настоятельно требует смещения акцентов в стратегических приоритетах развития Алматы. В этих условиях наступило время для создания Программы развития культурной инфраструктуры города. Девизом развития Алматы является - "Алматы - культурный, туристический, фестивальный центр".
Для подобного развития г. Алматы имеет достаточно развитую культурную инфраструктуру, квалифицированный кадровый потенциал работников культуры, способных удовлетворить культурные запросы различных категорий потребителей и имеющих значительный опыт проведения различных культурных акций международного уровня.
Целью данной Программы является создание организационно-правовой, финансово-экономической и научно-методической базы реализации государственной политики в области культуры города. Сохранение, возрождение и пропаганда национальной культуры; обеспечение потребностей населения города в полноценном отдыхе и пропаганда здорового образа жизни, формирования самобытного социокультурного имиджа города.
Программа разработана специалистами городского Управления культуры, учеными Казахского научно-исследовательского института культуры и искусствознания Министерства культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан, получила одобрение экспертов Информационно- аналитического отдела Комитета культуры Республики Казахстан.
I. АНАЛИЗ СОВРЕМЕННОЙ СОЦИОКУЛЬТУРНОЙ СИТУАЦИИ В г.АЛМАТЫ
1.1 Общая характеристика культурного потенциала.
По состоянию на 01.01.2000 г. культуру города представляют свыше 270 организаций, предприятий и учреждений. Ниже (Таблица 1) представлена социокультурная инфраструктура г. Алматы.
Кроме того, в Алматы работают государственная и областная филармонии, 11 оркестров, в том числе государственный симфонический, казахских народных инструментов им. Курмангазы, "Отрар сазы" им. Н.Тлендиева, муниципальный эстрадно-симфонический оркестр, камерный оркестр Акима города; 13 ансамблей, в том числе такие известные как "Гульдер", "Салтанат"; ансамбли танца "Алтын буби", "Аккогершин", 7 концертных организаций, в составе которых играют известные далеко за пределами Казахстана музыканты.
На территории города располагаются 115 памятников истории, архитектуры и монументального искусства, из них 31 республиканского значения и 83 - местного.
На начало года в г. Алматы работает 32 музея, из них 7 музеев республиканского подчинения, 19 ведомственных музеев, 5 частных музеев, 1 музей местного значения. Интересно отметить, что в последнее время по инициативе алматинцев появляются оригинальные музеи: антикварных автомобилей, истории развития города, памяти выдающихся предков, которые привлекают внимание все большего числа посетителей.
Динамично развиваются художественные галереи города. В настоящее время их зарегистрировано 20, все они, кроме Центрального выставочного зала, находятся в частной собственности. Наиболее стабильно работают такие галереи как "Тенгри-Умай", "Трибуна", "Мост", ставшие наряду с Государственным музеем изобразительного искусства им.А.Кастеева местами паломничества городских ценителей искусства и туристов.
В ведении городского управления культуры находятся ГККП "Алматыинформсервис" и ГККП "Демалыс", в составе которого функционируют 3 Дома культуры (в них работают 13 коллективов народного творчества и 11 любительских объединений); 23 библиотеки, объединенных в Централизованную библиотечную систему; городской зоопарк с богатой коллекцией фауны мира.
Важным фактором культурной жизни Алматы стали национально- культурные центры. Всего их 25, проводимые ими мероприятия получают широкий общественный резонанс. При многих из них действуют коллективы художественного творчества, на практике осуществляется право на свободное культурное развитие представителей всех народов Казахстана.
Алматы является лидером динамично развивающегося шоу-бизнеса страны:
здесь активно создаются продюсерские центры и разворачивается творческая деятельность таких популярных среди молодежи ансамблей и рок-групп как "Уркер", "АБК", "Роксонаки", "Мюзикола", "Бублики", многих сольных исполнителей и певцов: Р.Рымбаевой, Н.Ескалиевой и других.
В Алматы продолжает действовать лучшая в стране система подготовки кадров работников культуры и искусства с сильнейшим профессорско- преподавательским составом: Алматинская консерватория им.Курмангазы;
Казахский Государственный институт театра и кино им.Т.Жургенева;
Хореографическое училище им.Селезнева, Колледж эстрадно-циркового искусства Ж.Елебекова, школы-студии при театрах, Алматинский колледж декоративно-прикладного искусства им. О.Тансыкбаева, музыкальный колледж Ж.
Аубакировой, музыкальные школы им.К.Байсеитовой, им.А.Кашаубаева, колледж народного творчества "Кокiл", многочисленные средние музыкальные школы, школы и колледжи изобразительного искусства. Ежегодно этими учебными заведениями выпускается 735 высококвалифицированных специалистов для отрасли.
В Алматы дислоцируются центральные органы 9 творческих Союзов, которые возглавляют известные деятели культуры и искусства.
В организациях культуры г.Алматы сосредоточен основной творческий потенциал страны - только в 9 существующих на сегодняшний день государственных театрах работают 684 актера, из них 203 имеют почетные звания и награды: 5 народных артистов СССР, 41 народный артист Казахстана, 67 заслуженных артистов Казахстана, 25 лауреатов Госпремий СССР, Казахстана, молодежных премий, 15 заслуженных деятелей культуры и искусства. В государственных концертных организациях работают 2480 артистов, в числе которых 9 народных, 95 заслуженных артистов, 43 заслуженных деятеля, 97 лауреатов международных конкурсов.
Алматинский государственный зоопарк создан в 1937 году. Коллекция зоопарка состоит из 350 видов и более 5000 экземпляров, занимая второе место среди стран СНГ после Московского зоопарка.
По размножению хищных птиц наш зоопарк занимает ведущее место в мире. Здесь находится единственная коллекция архаров, которые успешно размножаются в условиях неволи.
И в этой сфере имеется немало проблем: для строительства новых объектов выделяется недостаточно средств. Так, например, для строительства экзотеррариума было выделено 5 млн. тенге, в то время как нужно для этих целей 22 млн. тенге, на благоустройство территории зоопарка требуется 5 млн. тенге, для капитального ремонта зданий - 3 млн. тенге, а также для сеток для вольеров, которые не обновлялись в течение 25 лет - 10 (десять) млн. тенге. Для сравнения:
за последние десять лет Московскому зоопарку выделено 350 (триста пятьдесят)
миллионов долларов США, усиленно строятся Киевский зоопарк, Харьковский и Челябинский. Чтобы улучшить ситуацию, сложившуюся в Алматинском зоопарке на сегодняшний день, необходимо заложить в бюджет города на 2001 год около 40 млн. тенге.
Таков общий потенциал, которым располагает город Алматы для дальнейшего развития своей социокультурной инфраструктуры.
1.2 Социально-демографическая база культуры города.
К особенностям социально-демографической характеристики города можно отнести, во-первых, высокий образовательный уровень алматинской аудитории:
около 262 тысяч или 23% городского контингента потребителей культуры составляют люди с высшим образованием. С учетом людей со средним специальным образованием доля этой категории по оценке может возрасти до Во-вторых, значительную долю потенциальных потребителей культуры занимает молодежь в возрасте от 16 до 30 лет, в основном, школьники старшего возраста (около 20 тыс. чел.: 1,7% населения), студенты ВУЗов и колледжей (144,0 и 16,8 тыс. чел. соответственно: всего 11,9 % населения города) и молодые специалисты (61,3 тыс. чел.; 4,5%).
Высокий образовательный уровень основных потребителей требует соответствующего качественного и содержательного уровня предложения и перечня культурных услуг.
В третьих, важнейшей характеристикой, влияющей на развитие социокультурной инфраструктуры, является общий средний уровень доходов потенциальной аудитории. В Алматы он довольно высок в силу ряда факторов:
продолжает сохраняться относительно высокий уровень занятости: даже без учета малых предприятий в городе в 1999 году было около 243 тыс. работающих.
Частных же предприятий с уровнем зарплаты выше среднего в городе много больше, чем в других регионах. Кроме того, не следует сбрасывать со счетов наличие в Алматы большого числа зарубежных представительств: посольств, компаний, совместных предприятий, международных организаций, в офисах которых сотрудники имеют наиболее высокий уровень доходов, сравнимый с работниками банковских учреждений. Алматы же, как известно, был и остается центром финансовой деятельности страны.
В Алматы присутствуют три основные категории потребителей культурных услуг:
- массовый потребитель, имеющий высокий образовательный уровень;
- молодежный потребитель;
- потребитель с высокой покупательской способностью.
В перспективе должна сформироваться еще одна значительная категория потребителей - туристическая, которая в первую очередь заинтересована в услугах, учитывающих национальное и культурно-этнографическое своеобразие Казахстана.
Социокультурная инфраструктура города развита весьма непропорционально: свыше 160 учреждений и предприятий сосредоточено в Медеуском и Алмалинском районах, где проживают 28% населения города; в Аузовском районе, где проживает 25% населения объектов культуры всего 27; в Бостандыкском с 21% населения - 30 объектов; Турксибский и Жетысуский районы, занимающие около 45% территории города с их 38 объектами культурно- досугового назначения выглядят на этом фоне просто культурной пустыней.
Далеко не случайным совпадением выглядят и обратно пропорциональные количеству учреждений культуры показатели правонарушений в разрезе районов, особенно среди подростков и молодежи.
Хотя на статистику правонарушений влияет много различных фактов, уровень развития культурно-досуговых учреждений является одним из общепризнанных факторов профилактики правонарушений, и не только среди детей и молодежи. Сегодня проблема Алматы заключается в том, что для молодежи в большей мере динамична, чем взрослые, их перемещение в вечернее время из отдаленных районов в места, насыщенные объектами культуры и досуга, создает дополнительный риск совершения правонарушений.
Для устранения данной тенденции роста этих явлений необходимо предусмотреть на период до 2003 г. открытие муниципальных учреждений культуры в Ауэзовском, Жетысуском и Турксибском районах, создание приоритетных условий для частной инициативы в этих районах по открытию предприятий индустрии досуга и отдыха.
Кроме того, для дальнейшего планирования развития социокультурной жизни Алматы совершенно необходимо опираться на достоверный научный анализ различных параметров инфраструктуры города, динамики его социальных и культурных процессов. В этих целях необходимо заказать научным институтам проведение соответствующих социологических исследований, например, соотношения читательской аудитории библиотек и пользователей Intеrnеt, потребностей и предпочтений различных категорий горожан в сфере досуга и возможностей их удовлетворения, состояния деятельности учреждений культуры и досуга.
1.3. Узловые проблемы развития социокультурной сферы города.
1.3.1. Состояние и вопросы развития театров.
Статус Алматы как театральной столицы Казахстана помимо 9 государственных театров подтверждает и деятельность 5 частных: Б.Ибрагимова, "Зазеркалье", сатиры и юмора "Терiскакпай", ростовых фигур, экспериментальный молодежный.
За истекший год государственными театрами обслужено 1660,0 тыс.
зрителей и показано 516 спектаклей. Однако их материально-техническая база остается неудовлетворительной.
8 государственных театров располагаются в собственных зданиях. Недавно 9-ому театру - русскому ТЮЗу им. Н.Сац передано здание ДК АХБК.
Об итогах работы государственных театров за 1999 г. говорят показатели, приведенные в Таблице 2.
Имеющийся творческий потенциал молодых актеров, музыкантов, художников и режиссеров мог бы найти применение в развитии новых оригинальных форм драматического жанра в малых театрах-студиях смешанной муниципальной и частной собственности. Например, заслуживает внимания инициатива молодого режиссера Кайрата Сугурбекова по созданию театра абсурда.
Для этого Акимат мог бы выделить и подготовить пустующие помещения в жилых массивах города и затем объявить тендер среди творческих коллективов на работу в них: частных театров-студий, центров современного искусства, мастерских молодежного творчества, галерей и многого другого. В Алматы уже существует подобный опыт создания центра современного искусства на основе творческого тендера: к сожалению, осуществили его не отечественные меценаты, а зарубежный фонд Сороса.
Как это ни парадоксально, несмотря на большое количество театров в Алматы самой различной жанровой направленности: от оперы и балета до кукольного, в городе до сих пор не представлено искусство оперетты.
Востребованность легкого музыкального классического жанра городской аудиторией очевидна. Имеется определенный кадровый потенциал, творческие наработки режиссеров, хореографов, дирижеров, которые сейчас работают разрозненно. Ввиду того, что в г.Караганде уже давно существует Театр музыкальной комедии и чтобы избежать узкой жанровой направленности предлагается приступить к созданию муниципального Алматинского Мюзик- холла. Затраты на его годовое содержание составят примерно 30 миллионов тенге.
Для Мюзик-холла можно переоборудовать здание бывшего ДК АО "Iскер" по адресу: ул.Ауэзова, уг. ул. Толе би, где сейчас расположился мебельный центр. В данном здании на протяжении 20 лет работал Народный театр музыкальной комедии и детской оперы, к тому же и акустика здания соответствует требуемым стандартам театральных учреждений.
Создание Алматинского Мюзик-холла еще более подтвердит авторитет Алматы как культурной столицы Казахстана, станет опытной базой деятельности государственных учреждений культуры в новых экономических условиях.
Большой проблемой театров является подготовка и выпуск новых спектаклей. За прошедший 1999 год и 2000 год, который объявлен Президентом РК Н.
Назарбаевым "Годом поддержки культуры", ни один театр в г.Алматы не получил из бюджета на постановку спектаклей ни тенге. Но, несмотря на это, каждый театр в год ставит 2-3 новых спектакля, затраты которых составляют, как минимум, 1-1,5 млн. тенге, а чтобы выпустить спектакль на историческую тему, необходимо до 4 млн.тенге.
Осуществление постановок спектаклей требует титанических усилий:
переоборудование старых декорации, их перелицовка, пошив костюмов из собственного материала, обивание порогов многих предприятий и фирм в надежде найти спонсоров.
Учитывая сложившиеся обстоятельства и нынешнее положение театров, необходимо заложить в бюджет города финансирование новых постановок на 2001 год в сумме 30 млн. тенге, опираясь на опыт многих стран мира.
Акимат города мог бы прийти к целевому финансированию отдельных спектаклей, посвященных знаменательным датам и историческим личностям, а также к адресному финансированию гастролей алматинских трупп.
1.3.2. Кинообслуживание: состояние и задачи развития.
Значительные структурные изменения претерпевает киносеть города.
Политика акимата в этой области направлена на восстановление самих зданий и кинодеятельности в них.
В Алматы в настоящий момент 9 действующих кинотеатров. Из них 6 находятся в частной собственности (кинотеатры "Арман", "Алатау", "Искра", "Сары-Арка", "Номад", "Казахстан"). В 4 из них проведена реконструкция, установлено высококлассное кино- и звукооборудование, за короткое время они вернули интерес алматинского зрителя к важнейшему из искусств ХХ века. В 3 кинотеатрах, находящихся в государственной собственности, проведен текущий ремонт.
Однако из имевшихся в 1990 году 18 кинотеатров в настоящее время половина не действует по назначению. В них расположились кафе и рестораны (к\т "Экран" на 400 мест, к\т "Авангард" на 500 мест), ночной клуб (к\т "Октябрь"
на 500 мест); помещение кинотеатра "Юбилейный" приспособлено под жилье, кинотеатр "Мир" на 400 мест используется как складское помещение, кинотеатры "Чайка" на 300 мест и "Спутник" на 400 мест - закрыты и бездействуют.
Кинотеатр "Родина" в ЦКПиО находится в аварийном состоянии, в к/т "Казахстан" один зал переоборудован в бильярдную.
Анализ репертуара кинотеатров показывает, что идет активная американизация проката: в период с 1998 по 2000 г. из 77 наименований лишь 4 - студии "Казахфильм", 3 - производства России, 2 - Италии и 68 - производства США!
В интересах города и государства необходимо:
- внести дополнение в Закон "О лицензировании" отдельной статьей о лицензировании деятельности, связанной с публичным показом кино и видеофильмов.
- предусмотреть целевое финансирование из бюджета города для создания городского кинофонда фильмов казахстанских кинематографистов, детской тематики, патриотического и духовного воспитания, пропаганды здорового образа жизни в соответствии с программой стратегического развития "Казахстан - 2030";
- рекомендовать кинотеатрам поддерживать благоприятную пропорцию в репертуаре проката не для зарубежного кино, а для фильмов на казахском языке, отечественного производства, патриотической и детской тематики;
- пересмотреть итоги приватизации кинотеатров, не выполняющих договорных обязательств по сохранению вида деятельности и вернуть им первоначальное предназначение;
- рекомендовать восстановить статус кинотеатров "Искра" и "Казахстан"
(два зала) как специализированных на показе фильмов соответствующей тематики;
- установить льготы на размещение в средствах массовой информации рекламы фильмов, получивших государственную поддержку.
1.3.3. Библиотечное дело: к новым перспективам.
На сегодняшний день в городе Алматы функционируют 10 библиотек республиканского подчинения (4 - системы Комитета культуры и 6 библиотек других ведомств), 23 местного, 1 областная, школьные библиотеки и библиотеки ВУЗов.
Особых слов заслуживает Национальная библиотека Республики Казахстан, которая является признанным лидером библиотечного дела в Казахстане. Фонды библиотеки составляют 5,5 миллионов единиц хранения на 100 языках народов мира, имеется специализированное собрание карт, нот, звукозаписей, редких книг, диссертаций, журналов и т.д.
Несмотря на трудности, характерные для всех библиотек, так например, в 1999 году НБ РК было выделено 8 тысяч тенге, здесь стараются соответствовать современным требованиям читателей: открыт зал электронных зданий, где пользователи имеют доступ к любой информации на электронных носителях, в том числе и к всемирной сети Интернет. Издаются научно-вспомогательные, справочно-библиографические пособия, выпускается республиканский сводный каталог "Казахстаника".
Библиотека осуществляет международное сотрудничество и книгообмен с такими странами мира, как США, Индия, Великобритания, Франция, Египет, Турция и др.
Основные показатели работы библиотек приводятся в таблице 3.
Централизованная библиотечная система (ЦБС) г. Алматы была организована в 1984 году. В 1995 году она включала 49 библиотек с общим фондом 1.663, тыс. экземпляров книг и число читателей 143, 3 тыс. В настоящее время система библиотек обслуживает 85,7 тыс. читателей, фонд составляет
1.343,1 тыс. экз. книг. ЦБС включает 23 библиотеки, в т.ч. по районам:
Алмалинский район - 3 библиотеки;
Ауэзовский район - 2 библиотеки;
Бостандыкский район - 3 библиотеки;
Жетысуский район - 4 библиотеки;
Медеуский район - 6 библиотек;
Турксибский район - 5 библиотек.
Состояние ЦБС г. Алматы сегодня не отвечает возросшим читательским потребностям.
Сеть библиотек за последние годы сократилась более, чем на 50 процентов.
Согласно нормативам развития сети библиотек в Алмалинском районе города должны функционировать 10 библиотек, Ауэзовском - 13, Бостандыкском
- 11, Жетысуском - 6 и.т.д.
Ежегодно снижается количественный и качественный показатели книжного фонда. За последние три года книжный фонд сократился на 218,5 тыс. экз.
В 1996-1997 гг. в результате оптимизации 10 библиотек было закрыто, 9 библиотек было передано в жилой фонд, а 7 - были приватизированы, из них только 4 сохранили профиль.
Хроническими проблемами деятельности библиотек города является отсутствие средств на обновление книжных фондов, отсутствие современного библиотечного оборудования и, как следствие, снижение объемов книговыдачи.
С точки зрения современной городской среды обитания и изменившегося уровня культурных притязаний потребителей в таком уникальном для Казахстана мегаполисе как Алматы необходима структурная реорганизация традиционно сложившейся системы библиотечных учреждений.
Следует отказаться от принципа "Всем понемногу" при формировании фондов, т.к. это ведет к распылению средств, комплектованию одинаковыми и общедоступными книгами. Вместо этого предлагается расширить имеющийся опыт открытия специализированной библиотеки казахской литературы и идти по пути дальнейшей специализации библиотек, когда при сохранении общей справочной литературы, акцент делается на определенное направление.
Предлагается принять следующие меры по реформированию городской ЦБС.
В период с 2001 по 2003 гг. вновь открыть 6 библиотек, пересмотрев итоги оптимизации: 3 - в Ауэзовском районе, по 1 - в Жетысуском, Алмолинском и Бостандыкском районах, 2 - в Турксибском.
С учетом многообразия читательских запросов необходимы следующие направления специализации библиотек:
- библиотека краеведения и истории Алматы;
- библиотека педагогической литературы и по воспитанию казахстанского патриотизма;
- библиотека нравственного и эстетического воспитания;
- библиотека пропаганды здорового образа жизни;
- библиотека семейного чтения.
Функционирование 40 библиотек города без учета ведомственных и вузовских будет наиболее полно и адресно удовлетворять читательские запросы горожан и гостей.
Предлагаемая модель библиотечной системы будет эффективной при наличии единого и централизованного для всех субъектов городского информационно-компьютерного центра, связывающего все библиотеки города единой компьютерной сетью. Для оснащения библиотечной системы современной оргтехникой требуется всего 5 млн. тенге.
1.3.4. Музеи и музейное дело.
В настоящее время в г.Алматы действуют 32 музея и 20 галерей (см.
таблицу 4). По направленности они делятся на исторические - 12, художественные - 25, естественно-исторические - 2, мемориальные - 7, технические - 5, детский - 1.
13% этих учреждений финансируется из республиканского бюджета, 38% - из ведомственных бюджетов, из частных источников - 48%, из городского бюджета - только 2% (Музей истории и реконструкции г.Алматы).
При этом отсутствует финансирование на приобретение музейных ценностей, произведений изобразительного и декоративного искусства.
Большинству музеев, находящимся в г.Алматы хронически не хватает средств на поддержание материально-технической базы, приобретение оборудования, проведение реставрационных работ. Низкой остается заработная плата сотрудников музеев.
Несмотря на то, что музеи являются одним из основных факторов привлекательности Алматы как туристического центра, вопросы взаимоотношений городского и республиканского бюджетов в части поддержания музейных учреждений не решены.
Вот ряд наиболее общих проблем музеев города: острая нехватка современных аудиовизуальных технических средств для экспозиций; слабая реставрационная база для движимых памятников истории и культуры; отсутствие производства по изготовлению нестандартного оборудования для фондов и экспозиций; трудности с изданием научных трудов, буклетов, проспектов, альбомов.
Одной из главных для музеев остается проблема помещений. Только 28% музеев нашего города имеют отдельные здания. Большинство из них нуждаются в ограждении и световом оформлении территории. Для обеспечения сохранности экспонатов необходимы современные системы кондиционирования, воздуховоды и вытяжки для реставраторов, аппаратура для определения температуры и влажности в залах и фондохранилищах. Для обработки тканных и войлочных изделий от насекомых и вредителей требуется дезкамера. Необходимы также современные системы сигнализации, видеонаблюдения.
Слабо внедряются в деятельность музеев и галерей новые технологии: лишь 17% из них имеют компьютеры, еще меньше подключены к сети Интернет или имеют Wеb-страницы.
Для развития музеев и музейного дела в г.Алматы необходимо:
- разработать концепцию развития музейного дела в г.Алматы, создание городской программы "Музей Алматы ХХI века";
- изучить вопрос о передаче ряда музейных учреждений в муниципальную собственность г.Алматы, в частности Центрального выставочного зала;
- открыть в одном из вузов города Алматы специализированную кафедру по подготовке специалистов-музееведов;
- создать на базе Бизнес-инкубатора городское предприятие по изготовлению и ремонту нестандартного музейного оборудования;
- закрепить на договорной основе за муниципальными музейными учреждениями крупные предприятия города для оказания шефской помощи.
1.3.5. Формирование эстетики городской среды.
Образ южной столицы сформирован его уникальной архитектурой. Всего на территории города располагается 115 памятников истории, архитектуры и монументального искусства, из них 31 республиканского значения и 83 - местного. В числе последних 42 памятника архитектуры, 29 - монументального искусства, 12 памятников истории. Городской зоне в квадрате улиц Толе би - Кунаева - Гоголя - Зенкова в 1993 г. придан статус Алматинского Государственного историко-архитектурного и мемориального заповедника.
Следует учитывать, что монументальное искусство является одним из эффективных средств формирования исторической памяти и патриотического воспитания граждан, особенно подрастающего поколения. Если мы хотим, чтобы Алматы был подлинным центром культуры, нам необходимо обратить внимание на то,что среди многочисленных памятников недостаточно увековечена память деятелей культуры. Разве не заслуживает нашей памяти вклад в национальную культуру таких гигантов как Е.Брусиловский, А.Жубанов, Л.Хамиди, М.
Макатаев, А.Затаевич, Ш.Калдаяков и др.
Следует заметить, что к монументальному искусству относятся не только памятники, но и скульптурные, живописные, мозаичные композиции для зданий, парков и скверов. Например, можно было бы оформить художественно- содержательной росписью серые торцы многих зданий, портящих внешний вид города так как это делается во многих городах мира. Начало такой работы заложено в детском конкурсе рисунка в рамках международного конкурса "Азия дауысы": второй год его победители получают право росписи торцевой стены стадиона "Медео".
Почему бы также не возродить традицию, славившую Алматы как город- сад, когда из живых цветов и растений создавались флористические композиции не только в парках и скверах, но и на площадях и улицах.
Безусловно, сегодня благоустройство улиц города, интерьеров зданий выполняется из современных строительных материалов по самым разнообразным дизайнерским проектам, которые всем хороши, кроме одного - в них нет казахского национального стиля.
Думается, настала пора наводить в этой области порядок и исходить из принципа, что наиболее привлекательное и современное должно нести в подсознание граждан идею казахстанского патриотизма. В этих целях предлагается создание при городском управлении культуры специального экспертно-художественного совета по эстетике городской среды с правами выдачи обязательного заключения по соответствию оформления и ономастики учреждений и предприятий города Законам Республики Казахстан "О культуре", "О языках".
1.3.6. Развитие негосударственного сектора культуры.
Наиболее заметные изменения в образе города происходят за счет развития индустрии досуга. Работа частного сектора в культуре в основном направлена на расширение ассортимента оказываемых развлекательных услуг и развитие отечественной индустрии досуга и развлечений. На сегодняшний день в городе в негосударственном секторе функционируют 20 картинных галерей, 26 ночных клубов и дискотек, 4 парка аттракционов, 5 театров, 5 музеев, 12 казино, 19 кинотеатров, 24 клуба игровых автоматов, 4 боулинг-центра и другие предприятия.
Привычными местами отдыха стали частные развлекательные парки "Ерке", "Айя-Мир фантазии", "Ак-Бота". Практика передачи городских парков культуры и отдыха в доверительное управление частным структурам оправдала себя.
Вместе с тем встает следующая проблема: с приобретением и установкой импортных развлекательных аттракционов и оборудования через их внешнее оформление идет интенсивная вестернизация сознания горожан, в первую очередь детей и подростков. Ни в одном из парков города нет ни одного современного аттракциона, оформленного в национальном стиле. Представляется необходимым обеспечить проведение приоритетов государственной политики в этой сфере на уровне городских органов управления.
В этой связи есть также предложение приступить к работе по созданию муниципального парка развлечений "Южный" восточнее микрорайона "Алмагуль", но при этом не идти по шаблонному пути Диснейлендов, а разработать его стилевую концепцию по мотивам фольклора народов Казахстана.
Финансовыми механизмами могут быть как внешние, так и внутренние инвестиции, причем основная их часть должна быть направлена на создание на базе одного из заводов Алматы отечественного производства аттракционов и паркового оборудования с последующей окупаемостью за счет реализации его продукции на рынках сбыта внутри страны и в Центральной Азии.
Для развития социокультурной инфраструктуры города частный сектор имеет значение прежде всего как:
- возможность привлечения дополнительных инвестиций в культуру;
- развитие новых форм и видов деятельности, направленных на организацию полноценного досуга населения;
- расширение возможности выбора и доступности для потребителей культурной продукции и услуг;
- создание дополнительных рабочих мест для квалифицированных работников культуры.
Вместе с тем, именно в сфере культуры развитие негосударственных структур осложняется отсутствием регулирующего законодательства. Поскольку виды деятельности этой сферы не вошли в перечень подлежащих лицензированию согласно Указу Президента Республики Казахстан "О лицензировании", отечественный рынок вообще и алматинский в частности сегодня совершенно не огражден от засилия низкопробной и "пиратской"
культурной продукции.
Это в свою очередь ведет, с одной стороны, к нарушению прав потребителей на получение высококачественной культурной продукции. С другой стороны - ведет к нарушению авторских прав производителей кино-, видео и аудиопродукции, что, соответственно, затрудняет международное культурное сотрудничество. Кроме того, происходит, как указано выше, активная вестернизация сознания алматинцев, особенно молодежи, что противоречит духу и букве Конституции РК, Законам "О культуре", "О языках", стратегическим целям развития Казахстана, изложенных в послании Президента Н.А.Назарбаева "Казахстан - 2030".
Требует упорядочения концертно-гастрольная практика зарубежных исполнителей в Алматы.
Нуждается в серьезной корректировке нашей политики в отношении деятельности ночных клубов. Даже в самих названиях этих заведений нет ничего казахстанского: "Колизей", "Ред энд Блэк", "Уайт холл", "Манхеттен", "Голливуд- диско", "Адмирал Нельсон", "Текила санрайз", "Гавана клуб", "Майтаун" и так далее, не говоря уже об их внутреннем оформлении и тем более о содержании программ. Переименования улиц Алматы придали городу собственный колорит, которого он был лишен в период советского режима. Однако в настоящий момент образ города опять растворяется в иноязычных названиях многих ночных клубов, дискотек, ресторанов.
Согласно неофициальным данным сотрудников органов внутренних дел, ночные клубы и дискотеки являются основными местами приобщения подростков к потреблению наркотиков.
С целью защиты отечественной культуры и развития конкуренции на законной основе необходимо до внесения дополнений в Указ Президента "О лицензировании" решением Акима рекомендовать хозяйствующим субъектам соблюдать в оформлении национальный стиль, а также уполномочить управление культуры города создать постоянно действующий совет по формированию культурно-политического образа Алматы для проведения экспертизы дизайна и содержания оформления зданий и рекламы, с полномочиями выдачи представлений о несоответствии законодательству Республики Казахстан.
1.3.7. Дальнейшее развитие фестивальной практики.
В Алматы накоплен значительный опыт проведения различных праздников, фестивалей, юбилейных мероприятий, национальных и международных конкурсов. Традиционными стали фестивали "Азия даусы", "Казахстан - звезды мирового балета", "Ак жол", кинофестиваль "Евразия". Набирают популярность новые фестивали "Алматы - моя первая любовь", "Бозторгай". Их проведение осуществляется за счет спонсорских средств.
Вместе с тем, некоторые массовые мероприятия в городе требуют обновления их художественно-воспитательного содержания с целью более эффективного воздействия на аудиторию в духе казахстанского патриотизма, формирования чувства ответственности за выполнение приоритетов программы "Казахстан-2030".
Рекламе национальных праздников - Наурызу, Дню независимости, знаменательным датам истории страны не уделяется достаточного эфирного времени. Это же относится и к рекламе мероприятий, направленных на пропаганду истории национальной культуры и истории: многим отечественным организациям, занимающимся их проведением, просто не по силам оплачивать высокие тарифы городского оформления.
В целях закрепления за Алматой статуса фестивальной столицы Казахстана разработан и утвержден перечень постоянных мероприятий, проводимых в городе, с целью координации и оказания организационной помощи со стороны городского управления культуры. Проведение же мероприятий, не входящих в этот перечень должно согласовываться с управлением культуры во избежание возможного невыполнения обязательств со стороны организаторов перед гостями, наносящего ущерб престижу города, а также для обеспечения общественного порядка, безопасности граждан, недопущения пропаганды и агитации социального, расового, национального, религиозного, сословного и родового превосходства. Для реализации этого необходимо соответствующее решение городского маслихата.
Кроме того, следует утвердить дифференцированные тарифы на все виды рекламы мероприятий, направленных на пропаганду отечественной культуры и истории. Для урегулирования вопросов в этой области в русле государственной политики представляется целесообразным создание при управлении культуры специального отдела по проведению фестивалей и упорядочения концертно- гастрольной деятельности.
1.3.8. Совершенствование структуры управления.
Реализация культурной политики в г. Алматы находится в компетенции городского управления культуры при акиме со штатной численностью в 7 специалистов. В районных акиматах специальные отделы культуры отсутствуют, их функции совмещают специалисты отделов внутренней политики. Для сравнения: в г.Астане с населением едва более 300 тыс. человек численность работников городского управления культуры составляет 25 штатных единицы;
Карагандинского департамента культуры, информации и общественного согласия
- 28 штатных единиц, Жамбулского областного управления культуры - 19 штатных единиц.
В таких условиях оказывать существенное влияние на происходящие процессы в социокультурной сфере города с населением более 1 млн. 135 тыс.
человек управлению культуры из 7 работников физически не под силу.
На сегодняшний день в условиях расширения инфраструктуры, диверсификации культурно-досуговых услуг, предоставляемых частными и государственными учреждениями, неотрегулированности нормативно-правовых механизмов, назрела необходимость реформирования управленческой структуры в направлении усиления следующих функций:
- координационно-организаторских с целью упорядочения деятельности учреждений культуры и досуга всех форм собственности;
- аналитическо-наблюдательных и планирующих с целью совершенствования художественно-эстетического содержания социокультурной деятельности в городе;
- экономического моделирования с целью адаптации и эффективного функционирования хозяйствующих субъектов в рыночные отношения;
- инновационно-внедренческих с целью инициирования новых форм культурно-досуговой деятельности, внедрения современных и национальных технологий в культурно-информационное пространство городской среды.
Учитывая вышеизложенное, предлагается как возможный и оптимальный вариант создание городской управленческой структуры на уровне Департамента культуры с соответствующими отделами: отдел по библиотечной и культурно-досуговой работе, по охране памятников и музейного дела, по организации фестивальной и концертно-гастрольной деятельности, планово-экономический.
На уровне районных акиматов необходимо выделить одну штатную единицу по вопросам культуры.
Статус Департамента культуры позволит решать задачи культурной политики города по организации и проведению массовых мероприятий, фестивалей и праздников; по наблюдению за соблюдением авторских прав в учреждениях досуга; по экспертизе и разработке рекомендаций по формированию эстетики города; библиотечный медиаколлектор и др.
3. ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ
Стратегической целью Программы является формирование системы динамичной социально-культурной инфраструктуры, способной обеспечивать развитие культурно-духовной жизни алматинцев и формировать высокий культурно-политический имидж г. Алматы.
Задачи
- Сохранение и поддержка существующей культурной инфраструктуры г.
Алматы;
- полноценное использование имеющегося интеллектуального и материального потенциала культурной сферы города и его реализация за счет вновь вводимых объектов;
- передача в муниципальную собственность некоторых объектов, находящихся в республиканском и ведомственном подчинении; Например, здание бывшего ДК АО "Искер", Центральный выставочный зал.
- внедрение механизмов взаимодействия республиканских, областных и муниципальных учреждений культурно-досуговой сферы;
- обновление художественно-воспитательного содержания деятельности учреждений культурно-досуговой сферы и проводимых мероприятий;
- целенаправленное формирование особого эстетического образа Алматы;
- задействование учреждений культурно-досуговой сферы всех форм собственности, в том числе и предприятий индустрии развлечений, шоу-бизнеса;
- планомерное развитие индустрии досуга и парково-рекреационных зон в периферийных районах города;
- совершенствование организационно-управленческой структуры, расширение функций органов управления в сфере культуры в области планирования расходов и поступления доходов;
- создание региональных нормативов финансирования, лицензирования деятельности учреждений культурно-досуговой сферы;
- упорядочение гастрольной практики;
- формирование структур отечественных производителей аттракционов и оборудования для шоу-бизнеса;
- организация производства сувениров, изделий народного промысла;
- подготовка высококвалифицированных кадров специалистов для эффективного функционирования индустрии досуга и развлечений;
- развитие сотрудничества с организациями и учреждениями культуры стран дальнего и ближнего зарубежья.
4. ОСНОВНЫЕ МЕХАНИЗМЫ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ
4.1 Необходимые ресурсы и источники финансирования.
Основным принципом финансирования развития культурной инфраструктуры является принцип партнерства и смешанных форм финансирования, предусматривающих многоканальность государственной поддержки.
Второй принцип - бюджетная самостоятельность субъектов и объектов культурной инфраструктуры, которая является стимулирующим механизмом для реализации ресурсного и творческого потенциала, поиска внебюджетных источников, а также развития смешанных государственно-частных форм финансирования.
Третьим принципом финансирования является прямое финансирование в формах: а) целевые трансферты, используемые в рамках Национальных и муниципальных программ развития культуры, б) гранты организациям культуры, выделяемые под конкретные программы развития индустрии досуга и развлечений, выдаваемые на тендерной основе, в) индивидуальные гранты и стипендии, направленные на поддержку и ангажирование молодых талантов.
Вышеназванные принципы финансирования, помноженные на активную политику привлечения иностранных и отечественных инвестиций в привлекательную социокультурную и туристическую среду г.Алматы, во многом предопределят обеспечение широкого доступа к сокровищам культуры, содействие культурному просвещению городского населения и развитию народных талантов и творчества.
На период с 2001 по 2003 года распределительный механизм и соотношение долей выделяемых средств (республиканский + местный бюджет) на поддержку и развитие культурной инфраструктуры должны иметь такие приоритеты:
- на поддержку культурных организаций общенационального значения (театры, музеи, библиотеки);
- на развитие инфраструктуры досуга и развлечений в периферийных районах города;
- социокультурные мероприятия (фестивали, акции, форумы, юбилеи);
- исполнительское искусство и поддержка молодых талантов;
- на поддержку культурных инициатив молодежи.
Статью расходов на формирование и развитие индустрии досуга и развлечений предполагается поэтапно сокращать, т.к данный сегмент является прибыльным и самоокупаемым.
4.2. Привлечение инвестиций.
Инвестиции являются одним из наиболее перспективных каналов привлечения средств для культурного развития г.Алматы. Можно выделить две основных формы инвестирования:
- инвестирование на безвозвратной основе;
- долгосрочное инвестирование на возвратной основе.
Для проведения реставрационных работ и мероприятий, направленных на сохранение объектов историко-культурного наследия, архитектурного облика г.
Алматы, наиболее подходящей формой является инвестирование на безвозвратной основе.
Инвестиции долговременного возвратного характера предполагают вложение средств:
- в формирование и развитие индустрии досуга и развлечений с созданием базы по производству оборудования для национальных аттракционов, парков и аквапарков, других структур;
- в развитие прикладного искусства и народных промыслов;
- в становление национальных аукционов;
- создание базы для производства оборудования объектов сферы индустрии досуга и развлечений.
5. Ожидаемые результаты Выполнение Программы позволит обеспечить сохранение и поддержку культурной инфраструктуры г. Алматы, полноценно использовать имеющийся интеллектуальный и материальный потенциал культурной сферы города и реализовать его за счет вновь вводимых объектов;
внедрить механизмы взаимодействия республиканских, областных и обновить художественно-воспитательное содержание деятельности учреждений культурно-досуговой сферы и проводимых мероприятий;
целенаправленно сформировать особый эстетический образ Алматы;
задействовать учреждения культурно-досуговой сферы всех форм собственности, в том числе и предприятий индустрии развлечений, шоу-бизнеса на осуществление государственной политики "Казахстан - 2030";
обеспечить планомерное развитие индустрии досуга и парково- рекреационных зон в периферийных районах города.
VI-ой сессии Алматинского Таблица 1 Инфраструктура культуры г. Алматы на 01.01.2000 г.
Тип
Основное направление деятельности Всего по городу Театры Театрально-зрелищная деятельность Государств.
Частные
Концерные
Театрально-художественная деятельность организации Государствен.
(Оркестры
Ансамбли)
Частные анс.
Музеи
Сохранение исторического наследия Галереи Библиотеки Информационный и справочный источник а) Республиканс.
б) ЦБС г.Алматы в) Школьные и вузовские г) Ведомствен.
Памятники истории, архитектуры и монументаль- ного искусства Сохранение и приумножение исторического и культурно- го наследия Дома культуры и клубы Культурно-досуговая деятельность Кинотеатры Кино-видеообслуживание населения Ночные клубы и дискотеки Культурно-развлекательная деятельность Казино Парки Дом дружбы Укрепление дружбы народов и взаимодействие с культур- но-национальными центрами Цирк Спортивно-зрелищная деятельность Дом детского творчества детей и подростков Пропаганда и развитие детского творчества Творческие союзы Объединяющая и координирующая деятельность ЦДА Деятельность по военно-патриотическому воспитанию Развитие самодеятельного и народного творчества Клубы по интересам и коллективы самодеятельно- го народного творчества Таблица 2 Итоги деятельности государственных театров в 1999 г.
Название театра
Количество спектаклей Количество зрителей (тыс.)
пп
План
Факт
ГАТОБ им.Абая 122,4 238,6 Драмтеатр им.М.Ауэзова 107,3 102,9 Драмтеатр им.М.Лермонтова 123,0 Казахский ТЮЗ им.Г.Мусрепова 101,0 Русский ТЮЗ им.Н.Сац Уйгурский театр 135,0 136,1 100,8 Корейский театр Немецкий театр 128,4 146,9 Кукольный театр Таблица 3 Показатели работы библиотек структуры органов управления культуры в 1999 г.
Кадровый потенциал
Принадлежность
Обслуженочитате- лей, тыс.
чел.
Книжные фонды, тыс.экз.
Всего,
В т.ч. с высш.
обра- зованием 6365,3 Библиотеки республиканского подчи- нения Областная библиотека 391,3 Библиотеки местного подчинения 1343,1 Таблица № 4 СПИСОК музеев и галерей г. Алматы №!Наименование!Профиль!Курирую-!Финан-!Источники !Здание/ !Науч-!Компью- ! ! !щая орга!сиро- !финансиро-!Помещение!ная !терное ! ! !низация !вание !вания !Площадь !дея- !обеспе- ! ! ! ! ! ! !тель-!чение ! ! ! ! ! ! !ность!
Центральный Истори- МИКИОС Респуб- Выставки, Отдельное Ве- Учет фон- Государствен- ческий Комитет ликан- продажа здание дет- дов, ло- ный Музей РК культуры ское билетов 17557 ся кальная кв.м сеть, Ин- тернет, Web- страница
2. Государствен- Художе- МИКОС Респуб- Выставки, Отдельное Ве- Web- ный Музей ствен- Комитет ликан- продажа здание дет- страница искусств РК ный культуры ское билетов 19428 ся- им. Кастеева кв.м Музей народ- Истори- МИКИОС Респуб- продажа Отдельное Ве- 1 компью- ных музыкаль- ческий Комитет ликан- билетов здание дет- тер, Web- ных инстру- культуры ское 1123,8 ся страница ментов им. кв.м на сервере Ыкыласа ЦГМ Республикан- Истори- МИКИОС Респуб- продажа Отдельное Ве- 2 компью- ский музей ческий ликан- билетов здание дет- тера книги ское 4396 ся кв.м Военно- Истори- Минис- Ведом- продажа Помещение исторический ческий терство ствен- билетов в Доме музей обороны ное офицеров РК Музей истории Истори- Департа- Ведом- и реконструк- ко-ар- мент ар- ствен- ции г. Алматы хитек- хитекту- ное турный ры гор- акимата Музей архео- Истори- МНВО Ведом- Выставки, Отдельное Ве- Web- логии ческий Институт ствен- продажа помещение дет- страница Археоло- ное билетов ся на сервере гии Наци- ЦГМ ональной Академии наук Музей Естест- МНВО Ведом- Продажа Отдельное Ве- геологии венно- Институт ствен- билетов помещение дет- истори- геологии ное ся ческий Нацио- нальной Музей природы Естест- МНВО Ведом- Нет Одно из Ве- венно- Нацио- ствен- фойе дет- истори- нальная ное главного ся ческий Академия здания наук НАНРК Музей истории Истори- Минис- Ведом- Отдельное Ве- медицины и ческий терство ствен- здание дет- здравоохра- здраво- ное ся нения охране- ния Музеи КазНГУ Учеб- МНВО Ведом- Отдельные Ве- Web- ный КазНГУ ствен- помещения дет- страницы ное ся музеев археологии и биологии Музей истории Истори- Респуб- Нет политических ческий ликан- репрессий (в ское проекте)
Научно-куль- Мемори- МНВО Ведом- Отдельное Ве- Web- турный центр альный Институт ствен- здание, дет- страница "Дом-музей литера- ное выста- ся на сервере М. Ауэзова" туры и вочный ЦГМ искусства салон, лекторий Мемориальный Мемори- МНВО Ведом- Помещение Ве- Web- музей акаде- альный ствен- в Доме дет- страница мика К.И. ное Ученых ся на сервере Сатпаева НАН РК ЦГМ Музей им. А. Мемори- Респуб- Отдельное Байтурсынова альный ликан- здание ское Музей им. Мемори- Респуб- Д. Кунаева альный ликан- Государст- Мемори- Респуб- Отдельные венный- альный ликан- помещения литературно- ское 314кв.м мемориальный Музейный комплекс им. Сабита Муканова и Габита Мусрепова Музей Мемори- МИКОС Респуб- им. Жубанова альный Комитет ликан- Культуры ское Музей Казах- Художе- МИКОС Респуб- Помещение ского акаде- ствен- ликан- мического ный ское драмтеатра Музей золота Истори- МИКОС Респуб- Продажа Помещения ческий Комитет ликан- билетов в ЦГМРК Культуры ское 235 кв.м Музей нацио- Истори- Нацио- Ведом- Помещение нального ческий нальный ственное в здании Банка Банк РК Нацбанка Музей авто- Техни- Мин. Ведом- дорожников ческий Транспор- ственное Казахстана та и ком- муникаций Музей желез- Техни- Мин. Ведом- нодорожников ческий Транспор- ственное Института та и ком- транспорта муникаций та и ком- Темир жолы Музей связи Техни- Казте- Ведом- ческий леком ственное Музей общес- Ведом- тва слепых ственное центрального правления Республикан- Специ- Ведом- ский музей альный ственное спортивной и истори- олимпийской ческий славы Педагогичес- Истори- Ведом- кий музей ческий ственное Музей ретро Техни- Частное Продажа машин ческий билетов Историко- Художест- Частное этнографи- венный ческий музей Детский музей Детский ОФ Нет Нет "Шанырак" Тенгри- Умай Музей Азата Художест- Частное Продажа Помещение Акимбека венный работ Центральный Художест- выставочный венный зал Номад Художест- Частное венный Алка Художест- Частное ASSIA Художест- Частное Азия-арт Художест- Частное Грант ЦСИ Отдельное венный фонда здание Сорос КИМЕПа 300 кв.м АRК Художест- Частное Помещение венный гипермаркета "Рамстор"
Бейне Художест- Частное Вояджер Художест- Частное Продажа Отдельное венный работ помещение 80 кв.м Инкар Художест- Частное Кок Серек Художест- Частное Мост Художе- Ассоциа- Частное Отдельное ственный ция помещение Музей Е.М. Художест- Частное Помещение Сидоркина венный в Союзе художников 30кв.м Мын Ой Художест- Частное Нет НИЦа Художест- Частное Око Художест- Частное Ою Художест- Частное Продажа Помещение венный работ гостиницы "Рахат Палас"
30 кв.м
Ретро Художест- Частное Улар Художест- Частное Помещение венный в Доме Ученых НАН РК Уласу Художест- Частное Тенгри-Умай Художест- Частное Продажа Фойе театра Интернет, венный работ, русской электрон- выставки драмы им. ная почта Лермонтова 350 кв.м Трибуна Художест- Частное Отдельное венный здание ПЛАН МЕРОПРИЯТИЙ по реализации Программы развития социокультурной Наименование мероприятия или объекта Предполагаемые Сроки Исполнители объемы и источ- реали- ники финансиро- зации вания Раздел I. Совершенствование социокультурной инфраструктуры города Задача: Создание приоритетных условий для частной инициативы в районах по открытию учреждений культуры и предприятий индустрии досуга и отдыха, выявление и устранение существующих диспропорций социокультурной структуры города.
1. Предоставлять помещения творческим 2001- Аппараты акимов коллективам на конкурсной основе, 2003гг. районов, при необходимости проводить тендер. Департамент по управлению коммунальной собственностью, управление культуры
2. Заказать КазНИИКИ проведение 2,5 млн. тенге 2001г. Управление социологических исследований Бюджет города культуры по: соотношению читательской аудитории библиотек и пользователей Intеrnеt;
потребностям и предпочтениям различных категорий горожан в сфере досуга и возможностей их удовлетворения;
состояния деятельности учреждений культуры и досуга.
3. Завершить строительство Бюджет города 2001г. Управление экзотеррариума зоопарка и (40 млн.тенге) культуры, произвести капитальный ремонт Горфин- здания, ремонт тепловых сетей. управление АО "Благо- устройство"
4. Проводить тендеры по 2001- Горфинуправ- определению победителей 2003гг. ление, бюджетных программ поддержки управление учреждений культуры города культуры Раздел II. Развитие театральной деятельности Задача: создание условий для повышения художественного и качественного уровня театрально-зрелищных постановок, обновление репертуара.
1. Создать муниципальный 30 млн.тг. - 2001г. Управление Алматинский Мюзик-холл в годовое культуры, помещении ДК АО "Iскер". содержание, Деп.комм.
Произвести его ремонт и 50 млн.тг. - собств., реконструкцию и оснастить ремонт и при- Горфин- современной мебелью. обретение мебели. управление.
Бюджет
2. Обратиться в Правительство о 30 млн тг. 2001- Управление целевом финансировании 9 Республиканский 2003гг. культуры новых постановок в театрах бюджет города.
3. Предусмотреть в бюджете города 5 млн.тенге 2001- Горфинуправ- отдельную статью на Бюджет города 2003гг. ление финансирование в целевом порядке по 1 спектаклю в год,
- историческим личностям;
- произведениям отечественной и зарубежной классики;
- 10-летию Независимости Республики Казахстан.
4. Профинансировать в адресном Спонсорские 2001- Управление порядке гастроли нескольких средства 2003гг. культуры, акимы алматинских трупп в страны СНГ районов и зарубежья.
5. Установить театрально-концертные 5-6 млн.тг. 2001г. Управление кассы во всех районах города Бюджет культуры Раздел III. Кино- видеообслуживание.
Задача: восстановление зданий кинотеатров и упорядочение кинодеятельности в них, повышение количества и качества проката фильмов казахстанских кинематографистов, детской тематики, патриотического и духовного воспитания, пропаганды здорового образа жизни в соответствии с программой стратегического развития
1. Рассмотреть выполнение Террком по договорных обязательств по приватизации сохранению вида деятельности в помещениях приватизированных Госправовой кинотеатров отдел Аппарата Акима
2. Предусмотреть целевое 5 млн. тг. 2001г. Горфинуправ.
финансирование из бюджета города Бюджет ГККП "Киновидео- КГКП "Киновидеообслуживание" для обслуживание"
создания городского кинофонда.
3. Внести дополнение в Закон "О Управление лицензировании" отдельной культуры, статьей о лицензировании ГККП "Киновидео- деятельности, связанной с обслуживание"
публичным показом кино и
4. Рекомендовать кинотеатрам Управление поддерживать благоприятную культуры, пропорцию в репертуаре проката ГККП для фильмов на казахском языке, "Киновидео- отечественного производства, обслуживание"
патриотической и детской тематики.
Раздел IV. Развитие библиотечного дела Задача: структурная реорганизация традиционно сложившейся системы библиотечных учреждений с целью ее адаптации к требованиям сегодняшнего дня, их материально-техническое оснащение, сохранение и обновление книжных фондов.
1. Пересмотреть итоги оптимизации 12 млн. тенге 2001- Терком по и вновь открыть 9 библиотек: 2003гг. приватизац., в Ауэзовском районе - 3, акимы районов, в Жетысуском районе - 2, горфинуправ- Алмалинском районе - 1, ление Бостандыкском районе - 1.
Турксибском - 2.
2. Создать единый централизованный 5 млн.тенге 2001 г. Управление городской информационно- культуры, компьютерный центр на базе горфин- ЦБС. управление
- 2002 г. - на базе всех 2002 - библиотек города независимо 2003гг. Управление от всех форм собственности; культуры совместно с Национальной библиотекой РК
3. Пополнение книжного фонда и 8 млн. тенге 2001- Управление укрепление материально- ежегодно 2003гг. культуры, технической базы ЦБС Бюджет Горфинупр.
4. Выделение средств из 50 млн. тенге 2000- Управление республиканского бюджета на 2001гг. культуры пополнение книжного фонда республиканских библиотек
5. Продолжить координацию работ 3 млн. тенге 2001- Горфинуправ- республиканских, ведомственных Бюджет 2003гг. ление библиотек и библиотек учебных Управление заведений по созданию культуры общегородского электронного каталога, выхода в Интернет для межбиблиотечного книжного обмена
6. Перепрофилировать фонды 2001- Управление муниципальных библиотек по 2003гг. культуры, следующим специализированным Городская ЦБС направлениям:
Библиотека краеведения и истории Библиотека педагогической литературы по воспитанию казахстанского патриотизма;
Библиотека пропаганды здорового образа жизни;
Библиотека семейного чтения;
Библиотека нравственного и эстетического воспитания;
Библиотека пропаганды национальной детской литературы.
Раздел V. Музеи и музейное дело Задача: сохранение историко-культурного наследия, материально-техническое оснащение музеев и совершенствование механизмов их финансирования, обеспечение широкого доступа населения к национальным культурным ценностям.
1. Разработать проект создания 2001- Экономкомитет, на базе Бизнес-инкубатора 2003гг. Департамент городского предприятия по малого бизнеса изготовлению и ремонту нестандартного музейного, библиотечного, театрального оборудования.
2. Закрепить на договорной основе 2001- за муниципальными музейными 2003 гг.
учреждениями крупные предприятия города для оказания шефской помощи на взаимовыгодной основе.
3. Разработать концепцию развития 2001 г. Управление музейного дела, сохранения культуры, памятников истории, письменности, Государственный архитектуры, монументального музей РК республиканского и местного значения в г.Алматы и программу "Музей Алматы в XXI век.
4. Открыть в одном из вузов города 2001 г. Отдел специализированную кафедру по образования, подготовке специалистов-музееведов. науки и
5. Изыскать помещение и создать 2001- Департамент городской выставочный центр. 2002гг. коммун. соб., горфинуправ- ление, управ- ление культуры
6. Разработать проект о создании мини 2001- Департамент выставочных залов в подземных 2003гг. архитектуры переходах города Алматы и градостр-ва
7. Создать ассоциацию работников 2001- Управление музеев. 2003гг. культуры, музеи города
8. Создать экспертный совет и 2001- Управление открыть городскую лабораторию 2003гг. культуры, музейного проектирования и музеи города экспертизы музейных проектов Раздел VI. Формирование эстетики городской среды.
Задача: формирование самобытного социокультурного имиджа города в целях повышения его авторитета и привлекательности для международного туризма.
1. Изучить вопрос о создании Бюджет города 2001 г. Руководитель управления парками, зонами отдыха аппарата акима, с соответствующими функциями. горфинуправ- ление,
2. Создать специальный экспертно- 2001 г. Управление художественный Совет по эстетике культуры, городской среды с полномочиями Департамент выдачи представлений о архитектуры несоответствии законодательству и градострои- РК дизайна и содержания оформления тельства, ГККП зданий и рекламы. "Алматыжарнама"
3. Разработать программу оформления 2001- Департамент художественно-тематической росписью 2003гг. архитектуры торцевых фасадов зданий и подземных и градострои- переходов, флористических композиций тельства, в парках и скверах, на площадях. управление культуры, АО "Горофор- мление" АО "Зеленстрой",
4. Приступить к работе по созданию Бюджет Управление муниципального парка развлечений 2001г. культуры, "Южный" восточнее микрорайона АО "Зеленстрой"
"Алмагуль" со стилевой концепцией по мотивам фольклора народов
5. Изучить вопрос по размещению 2002г. Эконом.Комитет заказа на базе одного из заводов Алматы отечественного производства аттракционов и паркового
6. Рекомендовать хозяйствующим 2001г. Управление субъектам города соблюдать в культуры, оформлении национальный стиль. АО "Горофор- мление"
Раздел VII. Развитие фестивальной практики и упорядочение концертно-гастрольной деятельности.
Задача: обновление художественно-воспитательного содержания массовых мероприятий с целью более эффективного воздействия на аудиторию в духе казахстанского патриотизма, формирования чувства ответственности за выполнение приоритетов программы "Казахстан-2030", укрепления имиджа Алматы как фестивального центра страны; улучшение координации и оказания организационной помощи со стороны городского управления культуры.
1. Разработать и утвердить Управление Положение о проведении гастролей культуры зарубежных исполнителей и других массовых мероприятий в г.Алматы.
2. Разработать и утвердить Перечень Управление постоянных мероприятий, проводимых культуры в городе на 2001 - 003гг.
3. Выделить из городского бюджета 15 млн.тенге 2000г. Горфин- средства на проведение Бюджет, управление мероприятий (День города, День средства независимости РК, День свободного Республики, торжественной остатка встречи нового тысячелетия дополнительно на конец 2000 г.
4. Выделить из городского бюджета Бюджет города 2001- Горфин- средства для размещения рекламы 5 млн.тенге 2003гг. управление, городских праздников и - ежегодно управление мероприятий в средствах массовой культуры информации Раздел VIII. Совершенствование структуры управления Задача: Расширение функций органов управления для эффективного проведения государственной политики в области развития культуры, координации деятельности учреждений культурно-досуговой сферы всех форм собственности.
1. Создать Департамент культуры Дополнительные 2001г. Руководитель г.Алматы со штатной численностью потребности з\п Аппарата, от 15 до 25 ед. в составе 3 700,0 тыс.тенге горфинуправ- 4 отделов: ление, по организации и проведению управление массовых мероприятий, фестивалей культуры и праздников; по наблюдению за соблюдением авторских прав в учреждениях досуга; по экспертизе и разработке рекомендаций по охране памятников и культурного наследия; формированию эстетики города; по упорядочению концертно- гастрольной деятельности; развитию инновационно-экономической деятельности и др.
2. Укрепление материально- 800,0 тыс.тенге 2001 г. Горфинуправ- технической базы управления ление культуры (3 компьютера, 1 ксерокс, 1 факс)
Раздел IХ. Социальная поддержка работников культуры и искусства Задача: создание условий для развития творчества работников культуры и искусства, оказание социальной поддержки деятелям культуры и искусства.
1. Продолжить программу по постоянно Аппарат Акима оказанию материальной и города, Акимы моральной помощи ветеранам районов и культуры и искусства: руководители учреждений г. Алматы.
а) Продолжить работу по выделению ежегодно Департамент жилья работникам культуры и жилья, искусства Управление культуры.
б) Рассмотреть выделение земельных 2001- Горземком участков под ИЖС работникам 2003гг. Алматы, учреждений культуры Департамент архитектуры и градостр-ва в) Подготовить План по организации 2001- Аппарт Акима и проведению юбилейных 2003гг. г. Алматы, мероприятий, связанных со руководители знаменательными датами учреждений выдающихся деятелей культуры на культуры и правительственном и городском искусства.
уровнях.
г) Разработать и утвердить Положение 2001- Отдел об учреждении стипендии Акима 2003гг. образования, деятелям культуры и искусства науки и и особо одаренным учащимся учебных культуры, заведений искусства и культуры. Горфинуправ- ление д) Оказать содействие в выделении 2001- Департамент льготных кредитов и помещений 2003гг. малого бизнеса, отдельным работникам и частным Департамент учреждениям культуры и искусства коммунальной для развития творческой деятельности. собств-ти Х. Развитие взаимного сотрудничества с общественными организациями Задача: Расширение и укрепление связи с общественными организациями для развития культурного потенциала города.
1. Проводить фестиваль народного Спонсорские ежегодно Ассамблея творчества "Моя родина - средства народов Казахстан" с участием Казахстана, национальных культурных управление центров г.Алматы культуры
2. Проводить Дни культуры Бюджет 2001- Горфинуправ- г.Алматы в городах- 2003гг. ление, Комитет побратимах: внешнеэконо- 2001 г. - в г. Стамбуле мических и 2002 г. - в г. Москве культурных 2003 г. - в г. Тель-Авив связей, Управление
3. Проводить работу по постоянно Комитет внеш- сотрудничеству с неэкономи- представительствами ческих и фондов "СОРОС", "ЮНЕСКО", культурных посольствами зарубежных связей, стран в Казахстане в сфере Управление
4. Продолжить работу по тесной постоянно Управление связи с творческими Союзами культуры ИТОГО: потребность на 2000г. из средств свободного остатка - 15 млн.
тенге на 2001 год - 164,3 млн. тенге YI-й сессии Алматинского Приложение № 2 к решению Алматинского ПРЕДЛОЖЕНИЯ Алматинского городского Маслихата II-го созыва в Парламент Республики Казахстан, Правительство Республики Казахстан и Министерство культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан по законодательным и нормативным актам Республики Казахстан Просить :
Подготовить и принять следующие законы Республики Казахстан: "О библиотеках Республики Казахстан", "Об обязательном экземпляре документов", "О музеях и музейном деле", "О театрах, концертных учреждениях, творческих союзах и ансамблях", "О национальных культурных центрах", "О кино".
Внести изменения и дополнения:
- в Закон Республики Казахстан "О культуре" с целью упорядочения гастрольной практики в соответствии с государственной культурной политикой, проведения и финансирования государством гастролей творческих коллективов как внутри страны, так и за пределами;
- в Закон Республики Казахстан "О налогах и других обязательных платежах в бюджет" в части льготного налогообложения учреждений культуры, спонсорских организаций и отдельных меценатов, поддерживающих развитие отечественной культуры.
Просить Правительство Республики Казахстан:
I. Инициировать:
- принятие указа Президента Республики Казахстан "О национальной библиотеке Республики Казахстан".
- внесение дополнений в указ Президента Республики Казахстан "О лицензировании" в статью 10, главы 2 "Виды деятельности, подлежащие обязательному лицензированию", в перечне которых отсутствуют виды деятельности связанные с культурой. Дополнить следующими пунктами:
1) Производство и прокат аудио- кино- видеопродукции.
2) Концертно-гастрольная деятельность.
3) Организация платных зрелищных и развлекательных представлений в сфере досуга.
4) Занятие аукционной деятельностью в сфере культуры.
II. Утвердить и внедрить Национальную программу создания и развития системы сохранности документов библиотек "Зере - Сауыт";
- выделить дополнительные средства на комплектование библиотечных фондов, подписку на периодические издания для библиотек города Алматы республиканского подчинения в сумме 60 млн. тенге;
- создать в целях ускоренного освоения населением государственного языка Республиканский центр казахского языка на базе Национальной библиотеки;
- создать базовое звено информационно-библиотечной компьютерной сети "Базовая корпоративная библиотечно-информационная сеть сферы науки, образования и культуры с тематическими базами и банками данных";
- оснастить библиотеки современным оборудованием: компьютерами, множительными аппаратами, звукозаписывающим оборудованием, музыкальными центрами и т.д.;
- предусмотреть для государственных учреждений культуры льготы в оплате коммунальных услуг - отопления, электроснабжения, содержания инженерного оборудования и др.;
- предоставлять определенный процент жилья остро нуждающимся работникам библиотек и государственных учреждений культуры;
- открыть в одном из вузов города Алматы специализированную кафедру по подготовке специалистов музееведов;
- передать Дворец Республики в коммунальную собственность города Алматы.
III. Принять нормативные акты, регулирующие отношения в сфере использования и реализации кино-видеофильмов:
- о лицензировании деятельности, связанной с публичным показом кино- видеофильмов;
- о лицензировании деятельности по производству, оптовой и розничной реализации видеопродукции;
- о регистрации кино-видеофильмов и регулировании их публичной демонстрации;
- о порядке ввоза кино-видеофильмов на территорию Республики Казахстан;
- о лицензировании фестивальной и концертно-гастрольной деятельности.
Просить Министерство культуры, информации и общественного согласия Республики Казахстан:
Пересмотреть нормативные документы, регламентирующие деятельность музейных учреждений, в том числе нормативы, устанавливающие категории музеев по посещаемости. Рассмотреть вопросы создания реставрационной базы, развития науки, повышения квалификации музейных работников, печатного издания музеев, а также создания Ассоциации музеев Республики Казахстан.
Разработать и утвердить:
- положение об общедоступных (городских) библиотеках;
- положение об обязательном (бесплатном) экземпляре документов (книг, периодической печати);
- принципы и нормативы организации сети городских библиотек;
- типовые правила пользования городской массовой библиотекой;
- положение о внедрении программно-целевого финансирования путем дополнительного ассигнования;
- определить концептуальные основы современной театральной деятельности;
- государственную программу по развитию музейного дела с ее финансированием из республиканского бюджета.
Председатель YI-й сессии Алматинского