Қазақша:
Қазақстан Республикасының Мұнай және газ Қазақстан Республикасы Министерство нефти и газа Республики Казахстан министрлігі Энергетика және минералдық ресурстар министрінің 2006 жылғы 1 ақпандағы № 38 Бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2006 жылғы 7 ақпанда тіркелді. Тіркеу № 4083.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2013 жылғы 28 наурыздағы № 90 бұйрығымен Қатты пайдалы қазба орындарын барлау және игеру нәтижелерін салыстыру жөніндегі материалдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулықты бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған Қатты пайдалы қазба орындарын барлау және игеру нәтижелерін салыстыру жөніндегі материалдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулық бекітілсін.
2. Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрық ресми жарияланған күннен бастап он күнтізбелік күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Министр Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрiнiң 2006 жылғы 1 ақпандағы N 38 бұйрығымен БЕКIТIЛДI Қатты пайдалы қазба орындарын барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi материалдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулық
1. Жалпы ережелер
1. Қатты пайдалы қазба орындарын барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi материалдарға қойылатын талаптар туралы осы нұсқаулық "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзiрлендi.
2. Барлау және игеру деректерiн салыстыру олардың үйлесу дәрежесiн анықтау, белгiленген айырмашылықтардың себептерiн айқындау және оларды жою шараларын қабылдау мақсатында жүргізіледі. Салыстыру нәтижелері бойынша бұрын есептелген қорлар нақтыланады, қарастырылатын кен орындарын барлау және қорларды есептеу әдiстемесiне түзетулер енгізiледi немесе барлауды аяқтауда және игеруде алынған деректердiң шынайылығын арттыруға, шикiзатты өндiру және өңдеу технологиясын жетiлдiруге, сонымен қатар кәсіпорынды геологиялық-маркшейдерлік қамтамасыз етуге бағытталған шаралар әзірленеді.
3. Нұсқаулықты орындау меншiк нысаны мен ведомстволық бағыныштылығына қарамастан, қатты пайдалы қазбалар орындарын барлау, игеру жұмыстарымен айналысатын Қазақстан Республикасының барлық жер қойнауын пайдаланушылары үшiн міндеттi.
2. Салыстырудың жалпы мiндеттерi мен принциптерi
4. Кен орындарды қайта бағалау кезiнде барлау мен игеру толық деректерiн салыстыруы мiндеттi түрде болу керек, егер қорлардың есептiк параметрлер көлемдерiнде, пайдалы қазбалар сапасының көрсеткiштерiнде және барланған және игерiлген қорлардың арасында жүйелi айырмашылық анықталған, сонымен қатар қорлардың жаңа есептеуiне түзету коэффициенттерi енгiзiлген. Сонымен қатар салыстыру мiндеттi түрде болу керек, егер игерудегi кен орындардың есептеу бойынша материалдары мемлекеттiк сараптауына тапсырылса. Кен орнын игеру кезiнде салыстыруға қажеттi ақпараттың барлығын жер қойнауын пайдаланушы әрдайым жинауы тиiс.
Егер барлаудың деректерi жалпы ретiнде игеруменен дәлелденсе немесе шамалы бар айырмашылықтар кен игеру кәсiпорынға ықпалсыз болса, барлау мен игеру деректерiнiң салыстыруы өкiлеттiлiктi учаскесiнде өткiзiледi.
5. Барлау деректерiнен алдыңғы қарастырудағы ҚМК бекiтiлген қорлар мен есептелген параметрлердi түсiну керек. Осы игеруге геологиялық-маркшейдерлiк есеп, пайдалану барлауының нәтижелерi, кен-дайындау және тазалау қазымдарын сынамалау, бұрғылау арқылы жару ұңғымаларының материалдары бойынша бекiтiлген қорлар мен есептелген параметрлер жатады. Салыстыру кезiнде игеру деректерiмен қатар, қазылатын кен орындарының барлануын аяқтау жөнiндегi нәтижелерiн ескеру қажет.
6. Салыстыру үшiн қазылатын кен орындарында барлау және игеру деректерi шынайы болатын учаске таңдап алынуы тиiс.
7. Барлау материалдарын бағалауда (геологиялық барлау, талдамалық және басқа жұмыстардың әдiстемесi мен сапасы) қорларды бекiту кезiнде ҚМК-мен берiлген бағалауды, кен қыртысын көмкеру және қорлардың санаттылығы бөлiгiндегi ескертулердi ескерген жөн.
8. Барлау және қазу деректерін салыстыру бекітілген қорлардың, пайдалы қазба қыртысының әртүрлі әдіспен қазылатын учаскiлердiң саналған блоктары мен санаттары, шақты алабы және толығымен кен орындары бойынша бөлек, сонымен қатар әртүрлi техникалық қорлардың (тау-кен қазындыларының, бұрғылау төтелдерiмен, кен қазындыларының төтелдерiмен үйлесуi, геофизикалық әдiстердiң) көмегiмен барланған учаскiлер бойынша бөлек жүргiзiлуi тиiс.
9. Қорлар, пайдалы қазба қыртысының сүлбесi, игеру деректерi бойынша сапа көрсеткiштерi және есептелетін параметрлер қорларды бұрын бекітуінде қабылданған кемелдерге сәйкес анықталуы қажет. Кен орындарын игеру процесiнде басқа кемелдерге бағынған және бұрын бекiткен кемел бойынша өтелген қорларды қайта есептеудi жүргiзу мүмкiн болмаған жағдайда пайдалы қазба қорларындағы және есептелетiн параметрлердегi айырмашылықта кемел өзгерiсінiң әсер етуiн талдау қажет.
3. Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi жұмыстардың құрамы және орындалу дәйектiлiгi
10. Барлау және игеру деректерiн салыстыру процесi осы мақсатқа қолданылатын материалдардың ұсынылуын, сапасын және жеткiлiктi көлемiн толық бағалауды жорамалдауы тиiс.
11. Барлау және игеру деректерiн салыстыру мынадай кезектiлiкте жүргiзiледi:
1) барлау және игерудiң бастапқы деректерiнiң дұрыстылығын бағалау;
2) салыстыру шекарасындағы барлау деректерi бойынша қорларды есептеу;
3) салыстыру шекарасындағы игеру деректерi бойынша қорларды есептеу;
4) геологиялық құрылыс, қорлар және есептелетiн параметрлер, технологиялық көрсеткiштер, кен-техникалық, гидрогеологиялық және өзге де жағдайлар туралы ұсыныстарды салыстыру;
5) салыстыру нәтижелерiн талдау;
6) салыстыру нәтижелерiн рәсiмдеу, жеке есептi немесе қорларды есептеу есебiндегi тарауды құрастыру.
12. Кен орындарының қорларын есептеуде пайдаланылған геологиялық барлау және пайдаланылатын барлау деректерiнiң дұрыстылығын бағалауда келесілерді анықтау керек:
1) барлау әдiстемесiнiң кен орындарының геологиялық құрылысының ерекшелiктерiн, барлаудың таңдап алынған техникалық қорларының оңтайлылығына, барланатын желi тығыздығының негiздемесiне сәйкестiгiн;
2) қорларды есептеуде пайдаланылған ұңғымаларды бұрғылау, кен қазындылары және геофизикалық жұмыстар деректерiнiң дұрыстығын. Осыған орай барланатын қазындының пайдалы қазба қыртысының толық қиылысуы, олардың кездесу бұрышы, бұрғылау әдiсiнiң әсерi, ұңғымалардың диаметрi, жынысөзек шығымы және оның жағдайы (бұзылғандығы), таңдаулы қажалуы, боялуы ескерiлуi тиiс;
3) пайдалы қазбаны сынамалау деректерiнiң шынайылығын, сынамаларды ірiктеу және өңдеу әдiстемесiнiң негiздемесiн, аналитикалық жұмыстардың сапасын;
4) барланатын деректер сапасын бақылау, сынамаларды iрiктеу және өңдеу, аналитикалық жұмыстардың нәтижелерiнiң сенiмдiлiгiне.
13. Кен орнын игеруде алынған деректердiң шынайылығын бағалауда маркшейдерлiк есеп және пайдаланымды барлау және тазаланатын қазындылардың, бұрғылау-жару ұңғымаларының пайдаланымды сынамалауында алынған деректер бөлек қарастырылады.
Аталған деректердiң шынайылығын және оларды салыстыруда пайдалану мүмкiндiгi келесi критерийлерге негiзделуi қажет:
1) кен орындарының қазымында бекiтiлген кондицияны сақтаумен;
2) қабылданған техникалық қорлардың және қазу технологиясының, сонымен қатар пайдаланымды барлау техникасы мен әдiстемесiнiң кен орындарының геологиялық құрылысының ерекшелiктерiне сәйкестiгiмен;
3) пайдалы қазбаның өтелген қорлары есебiнiң сенiмдiлiгiмен;
4) өлшеу желiсiнiң оңтайлы тығыздығы және пайдаланымды барлау қазындыларының сынамаларымен, сонымен қатар дайындау және тазалау қазындыларының пайдаланымды сынамалауымен;
5) сынамалау әдісімен (борозды, жынысөзекті, қойыртпақты, геофизикалық және басқалармен) қабылданған деректердiң шынайылығымен;
6) геологиялық құжатнаманың жоғары сапасымен және пайдалы қазба қыртысының қуаттылығын анықтау сенiмдiлiгiмен, олардың жату элементтерiмен;
7) пайдаланымды сынамалау геофизикалық әдiсiмен жүргiзiлген жағдайда, сынамалаудың геологиялық және геофизикалық әдiсi деректерiнiң ұқсастығымен;
8) кен орындарын игеруде орындалған талдау нәтижелерiнiң сенiмдiлiгiмен.
14. Игеру нәтижелерiнiң дұрыстығын бағалауда тексеруге қатыстылар:
1) жер қойнауынан пайдалы қазба қыртысын толық алынуы;
2) шығын мен құнарсызданудың нақты көрсеткiштерi, ескерiлмеген шығындардың болуы;
3) кенiштегi тауарлық сынамалаудың шынайылығы.
15. Есептелетiн параметрлердi (пайдалы қазба қыртысының ауданы мен орташа қуаттылығын, пайдалы бөлiктердiң орташа мөлшерiн немесе пайдалы қазба сапасын, көлемдiк салмағын, кендiк коэффициентiн), пайдалы қазба қорларын және олардағы бағалы бөлiктердi салыстыруда өнеркәсiптiк типтерi, сорттары мен маркiлерi бойынша бөлек жүргiзген дұрыс. Пайдалы қазбалардың әр түрiнiң кен орындары үшiн шикiзаттың немесе одан алынған өнiмнiң, сонымен қатар тауарлық өнiм шығымының қолданыстағы стандарттарға немесе техникалық шарттарға сәйкестiгi тексерiледi. Салыстыруда 100% үшiн қорларды есептеу бойынша ҚМК бекiтiлген барлау деректерi қабылданады.
Игеру (Q ) деректерi бойынша бекiтiлген және барлау (Q ) деректерi Э p бойынша есептелген қорлар арасындағы айырмашылық (Р) өлшемi мына формула бойынша анықталады:
Q - Q
P= -------- 100%
Q p
Есептеудiң басқа параметрлерiнiң мәндерiндегi айырмашылық ұқсас анықталады: қуаттылығы (m), ауданы (s), құрамы (с), кендiк коэффициентi (K ), көлемдiк салмағы (d), тауарлық өнiмнiң шығымы (жалпы және сорт бойынша)
және басқалары. Көрсетiлген айырмашылықтарды ҚМК бекiтiлген қорлардың нобайларында анықтау қажет. Саналатын блоктың, пайдалы қазба қыртысының, учаскiнiң, шақты алабының, қорларды санаттылығы бойынша бөлумен толық кен орындарының, сонымен қатар аралас аудандардағы нобайдың өсiмiн.
4. Салыстыру нәтижелерiн талдау
16. Барлау нәтижелерi бойынша есептелген және кен орындарын игеруде бекiтiлген қорлардың үйлесу дәрежесi туралы қорытындылар барлық салыстырулардың материалдарына жүгiнуi тиiс. Салыстыру нәтижелерiн талдау негiзiнде қорлардағы және параметрлер мәндерiндегi анықталған айырмашылықтардың себептерін анықтау қажет, олар келесілермен шартталуы мүмкiн:
1) геологиялық-барлау жұмыстарының жетiспеушiлiгiмен:
кен орындарының геологиялық ерекшелiктерiне барлау әдiстемесi мен техникасының сәйкес келмеуiмен;
кен орындарының геологиялық құрылысын нашар зерттеуiмен, оның құрылымының, пайдалы қазба қыртысы нысанының, оның сапасының көрсеткiштерiнiң дұрыс талданбауымен;
бұрғылау сапасының (жыныс өзектiң қанағаттанарлықсыз шығымымен немесе жағдайымен, таңдаулы қажауымен ұңғыма оқпанының қисаюымен), кен қазымдары өтуiнiң (кен қыртысы қиылысуының толықсыздығы), геофизикалық жұмыстардың төмендiгiмен;
барлау әдiстемесiнiң және техникалық қорларының рұқсат қабiлеттiлiгiнiң жеткiлiксiздiгiмен;
сынама, сынаманың өңдеу және талдау, көлемдiк салмақты анықтау қателiгiмен;
есептелетiн параметрлердi анықтаудың әдiстемелiк және техникалық қателiктерiмен;
көмкеру, интерполяция және экстраполяция, қорларды есептеудiң әдiстемелiк қателiгiмен;
кен орындарының геологиялық ерекшелiктерге кемел параметрлерiнiң сәйкессiздiгiмен;
барлау дәрежесi бойынша қорлар санаттылығының сәйкессiздiгiмен;
2) кен орындарын игеру кемшiлiктерiмен:
өндiру технологиясының кен орындарының геологиялық құрылымына және бекiтiлген кондицияға сәйкес келмеуiмен;
пайдалану қазындыларының өтуiнiң әдiстемелiк және техникалық ағаттықтарымен;
сынамалау және талдау қателiктерiмен;
есептелген параметрлердi анықтаудың әдiстемелiк және техникалық жиектеудiң, интерполяцияның және экстраполяцияның әдiстемелiк жер қойнауынан пайдалы қазба қыртысының толық алынбауымен;
шығын мен құнарсыздану есебiнiң дұрыс еместiгiмен.
17. Талдау нәтижелерi бойынша барланған қорлардың және тау-кен өндiру кәсiпорындарының техникалық-экономикалық көрсеткiштерiнiң жалпы өзгерiсiне әрбiр параметрдiң мәнiне айырмашылықты әсер етуiн белгiлеу қажет. Қажет жағдайда қорларға немесе есептелетiн параметрлерге түзету коэффициенттерiн енгiзудi негiздеу қажет.
18. Барлау және игеру деректерiн салыстыруда пайдалы қазбалардың технологиялық қасиеттері туралы ұсынысты растайтындығын талдау қажет және оларға байытудың қолданылатын әдiстерiнiң және минералды шикiзатты өңдеу сызбасының сәйкестiгiн бағалау керек.
19. Кен орындарының гидрогеологиялық жағдайын салыстыруда кен қазындыларындағы суағыны туралы, суланған учаскiлер мен аумақтардың көбеюi туралы, шақтылы және кәрерлi сулардың құрамы мен қасиетi (агрессивтiлiгi және басқалары) туралы деректерi салыстырылуы керек. Кен-техникалық жағдайлар бойынша пайдалы кенбайлықтардың және орналасымды жыныстардың физикалық-механикалық қасиетi, олардың жарықшақтық дәрежесі, жарығының дамуы туралы, қарсталғандығы туралы деректердi салыстыру қажет.
20. Салыстыруды аяқтауда технологиялық қасиеттегi, кен-техникалық және гидрогеологиялық жағдайдағы айырмашылықтың тау-кен өндiру кәсiпорындары жұмысының техникалық-экономикалық көрсеткiштерiне әсерiн бағалау қажет.
21. Барлау және игеру деректерiн салыстыруда есептелетiн параметрлердi (пайдалы қазба қыртысының қуаттылығын, пайдалы бөлiктердiң мөлшерiн және басқа да көрсеткiштердi) анықтауда жүйелi қателiктер айқындалған жағдайда олардың өлшемiн және түзету коэффициенттерiн енгiзу мақсаттылығын бағалау қажет.
5. Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру материалдарын рәсiмдеу
22. Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру материалдары "Игерiлетiн кен орнының қорларының есебiмен берiлетiн есептiң" арнайы бөлiмiнде немесе жеке "Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi есеп" түрiнде орналастыру керек.
Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi есеп ҚМК жолданады.
Пайдалану барлауының және пайдалану сынамалауының деректерi бойынша қорларды есептеу және құрама графигi геологиялық барлау жұмыстарының деректерi бойынша пайдалы қазба қорларының санағына қойылатын талаптарға сәйкес болуы тиiс.
23. "Игерiлетiн кен орнының қорларының есебiмен берiлетiн есептiң" бөлiмi мен жеке "Барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру жөнiндегi есеп" негiзгi мәтiндiк, кестелiк және графиктiк қосымшалардан тұруы керек.
Негiзгi мәтiн келесiлердi қамтуы керек:
1) бұрын жүргiзiлген барлау және игеру деректерiн салыстыру нәтижелерiнiң тiзiмi және талдауы;
2) салыстыру учаскiсiнiң өкiлеттiлiк сипаттамасы;
3) барлау деректерiнiң, ҚМК бекiтiлген қорларды есептеу әдiстемесi және техникасы деректерiнiң сапасы мен шынайылығын талдау;
4) игеру деректерiнiң сапасы мен шынайылығын талдау;
5) барлау деректерi бойынша салыстыру нобайындағы қорлар;
6) барлау деректерi бойынша салыстыру нобайындағы қорлар;
7) барлау және игеру нәтижелерiн салыстыру;
8) қорытындылар мен ұсыныстар.
24. Кестелiк қосымшалар келесi материалдардан тұрады:
1) салыстыру шекарасында ҚМК бекiтiлген қорларды есептеу;
2) игеру деректерi бойынша салыстыру шекарасында қорларды есептеу;
3) блок, кен қыртысы, кен типтерi, қорлардың санаттылығы бойынша қорларды және есептелетiн параметрлердi салыстыру;
4) жер қойнауындағы жыл бойынша бөлінген өндiрiлген және жоғалған қорлар;
5) пайдалы бөлiктердi бөлiп алу көрсеткiштерiмен жыл бойынша өңделген кендер туралы деректер;
6) игеру сатысында iрiктеудi бақылау, сынамаларды өңдеу және талдау деректерi.
Мiндеттi кестелер нысаны 1-6 қосымшаларда берiлген.
25. Мiндеттi графикалық қосымшаларға келесiлер жатады:
1) есептемеген жоспарлар, ҚМК бекiтiлген қорлардың нобайлары, қазылған қорлардың нобайлары және пайдаланымды барлауда және кен орындарын игеру процесiнде алынған өсiм ауданы түсiрiлген пайдалы қазба қыртысының тiлiктерi мен проекциялары; әртүрлi шартты белгiлермен барлау қазындылары және пайдаланымды қазулар көрсетiлген;
2) геологиялық тiлiктер, бекiтiлген қорларды есептеу негiзiндегi олардың геологиялық құрылысының ерекшелiктерi туралы (пайдалы кенбайлық қыртысының нысаны мен өлшемi, олардың жату жағдайы, iшкi құрылыс ерекшелiктерi, зат құрамының өзгермелiлiгi туралы) ұсыныстардың өзгерiсiн суреттейтiн пайдалы кенбайлық қыртысының есептелетiн жоспарлары, проекциялары;
3) қорларды соңғы бекiтiлу және кен орындарының қазылу мәлiметтерi бойынша пайдалы қазбалар қыртыстарының сұлбаларының жай-күйi көрiнетiн деңгейжиектердi және кәрер кемелерiнiң жоспарлары;
4) пайдалы қазба қыртысының олардың қуаттылығының қисықсызығымен және барлау және игеру деректерi бойынша пайдалы бөлiктердiң құрамымен сұлбалылық жоспарлары мен көлденең проекциялары.
Қорларды салыстыру нәтижелерiн суреттейтiн, сонымен қатар қорларды есептеу негiзiне салынған кестелiк қосымшалар бiрыңғай шартты белгiлеулермен құрастырылуы және материалды сараптамалық тексеруде олармен жұмыс жасау үшін ыңғайлы түрде рәсімделуі керек.
26. Жер қойнауын пайдаланушы өндiру кезiнде пайдалы қазба шығындарын мемлекеттiк есепке алуға арналған материалдарды Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 1999 жылдың 21 шiлдесiндегi N 1019 Қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасындағы қатты пайдалы қазба орындарын, мұнай, газ кен орындарын, жер асты су орындарын игеру кезiнде бiрыңғай жер қойнауын қорғау ережелерiне сәйкес ресiмдеуi керек.
Қатты пайдалы қазба орындарын барлау және игеру нәтижелерін салыстыру жөніндегі материалдарға қойылатын талаптар туралы нұсқаулыққа 1-қосымша __________________ Кен орындары бойынша қорлардың қозғалысы ____________________ бастап _____________________ дейін Қорлар жай-күйі Қорлар- Бірлік өлшеміндегі Бірлік қорлары дың өлшемін- санат- дегі тылығы пайдалы қазба бөлік- терінің мөлшері кен қазбалар бөліктер "___"___________ А В жағдай бойынша ҚМК бекітілген С 1 қорлар А+В+С 1 С 2 А+В+С + С 2 бастап "___"________ 200_ж. дейінгі кезеңде қорлардың өсімі Өндіру 200_ж. дейін Шығындар 200__ж. дейін Есептен шығарылған қорлар 200__ж. бойынша қорлардың жай-күйі 2-қосымша Геологиялық-маркшейдерлік есеп бойынша салыстыру нобайындағы қорлар қозғалысының кестесі ҚМК ҚМК бекітілген қорлар Қорлардың санаттылығы бекі- пайдалы бөліктер тілген блок NN Жиынтығы Барлығы Ескерту: пайдалы бөліктер графасында бөлшегімен:
бөлгіште - қорлар; бөліндіде - бірлік өлшемінде пайдалы бөліктердің мөлшері игеру оның ішінде ҚМК блоктарының шекарасында ҚМК блоктарының нобайынан тыс ҚМК блокатрының ҚМК блоктарының шекарасында нобайынан тыс Қорлардың қалдығы 3-қосымша ҚР ҚМК бекітілген және игеру деректері бойынша саналған қорларды салыстыру Кестесі Қорлар игеру деректері бойынша саналған Ескерту: пайдалы бөліктер графасында бөлшегімен: бөлгіште - қорлар; бөліндіде - бірлік өлшемінде пайдалы бөліктердің мөлшері блок шекарасында блоктан тыс Айырмашылығы жалпы қорлар абсолюттік салыстырмалы, % ҚМК блок нобайында абсолютті 4-қосымша ҚР ҚМК бекітілген және игеру деректері бойынша саналатын параметрлерді Қор- Саналған параметрлер Қиылысу сандары бой- лар- ынша деректері бойынша са- ау- қуа- нат- иге- ру кө- лем- да- ты, ты- де- дік ны, м лығы рек- сал- м 2 тері ма- ғы ын- ша Жиын- тығы кен орындары- ның учаскіле- рі бойынша барлығы кен орындарының учаскілері бойынша барлығы А+В+С + Ескерту:
параллельді қиылысу әдісімен қорларды санауда 5.6; 11-12;
17-18 графалар бірігеді және оларда блок бойынша орташа қиылысу ауданы жазылады параметрлер мәндеріндегі айырмашылық игеру деректері бойынша абсолюттік бірліктер ауда- қуаты, лемдік салмағы мағы 5-қосымша Геологиялық-маркшейдерлік есеп және игеру деректерінің қорларын санау бойынша өтелген қорлардың кендері мен пайдалы бөліктерін Салыстыру Өтелген қорлар геологиялық- игеру деректерінің қорларын маркшейдерлік санау бойынша есеп бойынша Айырмашылық Ескерту: пайдалы бөліктер графасында бөлшегімен: бөлгіште - қорлар;
бөліндіде - бірлік өлшемінде пайдалы бөліктердің мөлшері 6-қосымша Фабрикада кендерді игеру және өңдеу нәтижелерін салыстыру Кезеңдер Геологиялық-маркшейдерлік есеп бойынша қорлар өтелген шығындар соның ішінде игерілген Жылдар Геологиялық- фабрикада өңделді Бөліп алу, % маркшейдерлік есеп бойынша қорлар құ- тауарлық кен нар- сыз- дану Ескерту: пайдалы бөліктер графасында бөлшегімен: бөлгіште - қорлар;

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Мұнай және газ Приказ Министра энергетики и Министерство нефти и газа Республики Казахстан министрлігі минеральных ресурсов Республики Казахстан от 1 февраля 2006 года № 38.
Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 7 февраля 2006 года № 4083.
Утратил силу приказом Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан - Министра индустрии и новых технологий Республики Казахстан от 28 марта 2013 года № 90 Об утверждении Инструкции о требованиях к материалам по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений твердых полезных ископаемых
1. Утвердить прилагаемую Инструкцию о требованиях к материалам по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений твердых полезных ископаемых.
2. Комитету геологии и недропользования Министерства энергетики и минеральных ресурсов Республики Казахстан в установленном законодательством порядке обеспечить государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
3. Настоящий приказ вводится в действие по истечении десяти дней со дня его официального опубликования.
Министр
Утверждена приказом Министра энергетики и Республики Казахстан от 1 февраля 2006 года N 38 Инструкция о требованиях к материалам по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений твердых полезных ископаемых
1. Общие положения
1. Настоящая Инструкция о требованиях к материалам по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений твердых полезных ископаемых (далее - Инструкция) разработана в соответствии с Законом Республики Казахстан "О недрах и недропользовании".
2. Сопоставление данных разведки и разработки производится с целью определения степени их совпадения, выявления причин установленных расхождений и принятия мер по их устранению. По результатам сопоставления уточняются ранее подсчитанные запасы, вносятся коррективы в методику разведки и подсчета запасов рассматриваемого месторождения или разрабатываются мероприятия, направленные на повышение достоверности данных, полученных при его доразведке и разработке, совершенствование технологии добычи и переработки сырья, а также геолого-маркшейдерского обслуживания предприятия.
3. Выполнение Инструкции обязательно для всех недропользователей Республики Казахстан, осуществляющих разведку и разработку месторождений твердых полезных ископаемых, независимо от форм собственности и ведомственной принадлежности.
2. Общие задачи и принципы сопоставления
4. Сопоставление данных разведки и разработки в полном объеме обязательно при переоценке месторождений, на которых при эксплуатации установлено систематическое расхождение в количестве разведанных и отработанных запасов, значениях подсчетных параметров и показателях качества полезного ископаемого, а также в случае введения в новый подсчет запасов поправочных коэффициентов. Оно также обязательно в случае представления материалов по подсчету запасов эксплуатируемых месторождений на государственную экспертизу. Вся необходимая для сопоставления информация должна постоянно накапливаться недропользователем при разработке месторождения.
Если данные разведки в целом подтверждаются разработкой или имеющиеся незначительные расхождения не влияют на технико-экономические показатели горнодобывающего предприятия, сопоставление данных разведки и разработки проводится на представительном участке.
5. Под данными разведки следует понимать запасы и подсчетные параметры, утвержденные Государственной комиссией по запасам полезных ископаемых Республики Казахстан (далее - ГКЗ) при предыдущем рассмотрении.
К данным разработки относятся запасы и подсчетные параметры, установленные по материалам геолого-маркшейдерского учета, по результатам эксплуатационной разведки, опробования горно-подготовительных и очистных выработок, буровзрывных скважин. При сопоставлении, наряду с данными разработки, необходимо учитывать результаты доразведки разрабатываемого
6. На разрабатываемом месторождении для сопоставления должен быть выбран представительный участок, имеющий достоверные данные разведки и разработки.
7. При оценке материалов разведки (методики и качества геологоразведочных, аналитических работ) следует учесть оценку, данную ГКЗ при утверждении запасов, замечания в части оконтуривания рудных тел и категоризации запасов, а также критерии установления группы сложности
8. Сопоставление данных разведки и разработки должно производиться раздельно по подсчетным блокам и категориям утвержденных запасов, телам полезного ископаемого, участкам, разрабатываемым различными способами, шахтному полю и в целом по месторождению, а также раздельно по участкам, разведанным с помощью различных технических средств (горными выработками, буровыми скважинами, сочетанием скважин и горных выработок, геофизическими методами).
9. Запасы, контуры тел полезных ископаемых, показатели качества и подсчетные параметры по данным разработки следует определять в соответствии с кондициями, принятыми при предыдущем утверждении запасов. В тех случаях, когда в процессе разработки месторождения руководствовались другими кондициями, и в связи с чем произвести пересчет погашенных запасов по ранее утвержденным кондициям невозможно, необходимо проанализировать влияние изменения кондиций на расхождение в запасах полезных ископаемых и компонентов.
3. Состав и последовательность выполнения работ по сопоставлению результатов разведки и разработки
10. Процессу сопоставления данных разведки и разработки должна предшествовать тщательная оценка представительности, качества и достаточности объемов используемых для этой цели материалов.
11. Сопоставление данных разведки и разработки должно проводиться в следующей последовательности:
1) оценка достоверности исходных данных разведки и разработки;
2) подсчет запасов по данным разведки в границах сопоставления;
3) подсчет запасов по данным разработки в границах сопоставления;
4) сопоставление представлений о геологическом строении, запасах и подсчетных параметрах, технологических показателей, горно-технических, гидрогеологических и других условий;
5) анализ результатов сопоставления;
6) оформление результатов сопоставления, составление самостоятельного отчета или главы в отчет с подсчетом запасов.
12. При оценке достоверности данных геологической разведки и эксплуатационной разведки, использованных при подсчете запасов месторождений, необходимо определить:
1) соответствие методики разведки особенностям геологического строения месторождения, оптимальность выбранных технических средств разведки, обоснованность плотности разведочной сети;
2) достоверность данных бурения скважин, горных выработок и геофизических работ, использованных в подсчете запасов. При этом должны учитываться полнота пересечения тела полезного ископаемого разведочной выработкой, угол их встречи, влияние способа бурения, диаметра скважин, выхода керна и его состояния (нарушенности), избирательного истирания, выкрашивания;
3) достоверность данных опробования полезного ископаемого, обоснованности методики отбора и обработки проб, качество аналитических работ;
4) надежность результатов контроля качества разведочных данных, отбора и обработки проб, аналитических работ.
13. При оценке достоверности данных, полученных при разработке месторождения, должны рассматриваться раздельно данные маркшейдерского учета и данные, полученные при эксплуатационной разведке и эксплуатационном опробовании очистных выработок, буровзрывных скважин.
Достоверность указанных данных и возможность использования их при сопоставлении должны обосновываться следующими критериями:
1) соблюдением утвержденных кондиций при отработке месторождения;
2) соответствием принятых технических средств и технологии разработки, а также методики и техники эксплуатационной разведки особенностям геологического строения месторождения;
3) надежностью учета погашенных запасов полезного ископаемого;
4) оптимальной плотностью сети опробования выработок эксплуатационной разведки, а также эксплуатационного опробования подготовительных и очистных выработок;
5) достоверностью данных принятых способов опробования (бороздового, кернового, шламового, геофизического);
6) качеством геологической документации и надежностью определения мощности тел полезных ископаемых, их элементов залегания;
7) идентичностью данных геологического и геофизического методов опробования в случаях, когда эксплуатационное опробование проводилось геофизическими методами;
8) качеством результатов анализов, выполненных при разработке
14. При оценке достоверности результатов разработки подлежат проверке:
1) полнота выемки тел полезных ископаемых из недр;
2) фактические показатели потерь и разубоживания, наличие неучтенных потерь;
3) достоверность товарного опробования на руднике.
15. Сравнение подсчетных параметров (площади и средней мощности тел полезного ископаемого, среднего содержания полезных компонентов или качества полезного ископаемого, объемной массы, коэффициента рудоносности), запасов полезных ископаемых и заключенных в них ценных компонентов необходимо производить раздельно по промышленным типам, сортам и маркам.
Для месторождений отдельных видов полезных ископаемых проверяется соответствие сырья или полученной из него продукции действующим стандартам или техническим условиям, а также выход товарной продукции. При сравнении за 100 % принимаются разведочные данные утвержденного ГКЗ подсчета запасов.
Величина расхождения (Р) между запасами, установленными по данным э p разработки (Q ) и подсчитанными по данным разведки (Q ), подлежит определению по формуле:
р
Q -Q
Р= --------- . 100 %
Q р
Аналогично определяются расхождения в значениях других параметров подсчета: мощности (m), площади (s), содержания (с), коэффициентов рудоносности (К ), объемной массы (d), выхода товарной продукции (общего и по сортам). Указанные расхождения необходимо определять в контурах запасов, утвержденных ГКЗ, для каждого подсчетного блока, тела полезного ископаемого, участка, шахтного поля, месторождения в целом с разделением по категориям запасов, а также с учетом законтурного прироста на смежных площадях.
4. Анализ результатов сопоставления
16. Выводы о степени совпадения запасов, подсчитанных по результатам разведки и установленных при разработке месторождения, должны базироваться на материалах всего сопоставления. На основе анализа результатов сопоставления необходимо установить причины выявленных расхождений в запасах и значениях параметров, которые могут быть обусловлены:
1) недостатками геологоразведочных работ:
несоответствием методики и техники разведки геологическим особенностям месторождения;
слабой изученностью геологического строения месторождения, неправильной интерпретацией его структуры, формы тел полезных ископаемых, показателей его качества;
низким качеством бурения (неудовлетворительным выходом или состоянием керна, избирательным истиранием, искривлением стволов скважин), проходки горных выработок (неполнота пересечения рудных тел), геофизических недостаточной разрешающей способностью методики и технических средств разведки;
ошибками отбора, обработки и анализа проб, определения объемной массы;
методическими и техническими ошибками определения подсчетных параметров;
методическими ошибками оконтуривания, интерполяции и экстраполяции, подсчета запасов;
несоответствием параметров кондиций геологическим особенностям несоответствием категоризации запасов по степени разведанности;
2) недостатками разработки месторождения:
несоответствием технологии добычи геологическому строению месторождения и утвержденным кондициям;
методическими и техническими погрешностями проходки эксплуатационных выработок;
ошибками опробования и анализов;
методическими и техническими ошибками определения подсчетных методическими ошибками оконтуривания, интерполяции и экстраполяции, неполнотой выемки тел полезного ископаемого из недр;
неправильным учетом потерь и разубоживания.
17. По результатам анализа следует установить влияние расхождений в значениях каждого параметра на общее изменение разведанных запасов и технико- экономических показателей горнодобывающего предприятия. При необходимости нужно обосновать введение поправочных коэффициентов на запасы или подсчетные параметры.
18. При сопоставлении результатов разведки и разработки необходимо производить также анализ подтверждаемости представлений о технологических свойствах полезных ископаемых и оценить соответствие им применяемых способов обогащения и схем переработки минерального сырья.
19. При сопоставлении гидрогеологических условий месторождения должны сравниваться данные о водопритоках в горные выработки, о повышенно обводненных участках и зонах, составе и свойствах шахтных и карьерных вод (агрессивность и другое). По горно-техническим условиям следует сопоставлять данные о физико-механических свойствах полезных ископаемых и вмещающих пород, степени их трещиноватости, о развитии разрывных нарушений, закарстованности.
20. При завершении сопоставления необходимо оценить влияние расхождений в технологических свойствах, горнотехнических и гидрогеологических условиях на технико-экономические показатели работы горнодобывающего предприятия.
21. В случаях, когда при сопоставлении данных разведки и разработки выявляются систематические ошибки в определении подсчетных параметров (мощности тел полезного ископаемого, содержания полезных компонентов), необходимо оценить их величину и целесообразность введения поправочных коэффициентов.
5. Оформление материалов сопоставления результатов разведки и разработки
22. Материалы сопоставления результатов разведки и разработки следует помещать в специальном разделе "Отчета с подсчетом запасов разрабатываемого месторождения" или представлять в виде самостоятельного "Отчета по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождения". Отчеты по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений направляются в ГКЗ.
Подсчет запасов и сводная графика по данным эксплуатационной разведки и эксплуатационного опробования должны быть составлены в соответствии с требованиями, предъявляемыми к подсчету запасов полезных ископаемых по данным геологоразведочных работ.
23. Раздел "Отчета с подсчетом запасов разрабатываемого месторождения"
или самостоятельный "Отчет по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождения" должен состоять из основного текста, табличных и графических приложений.
Основной текст должен содержать:
1) перечень и анализ результатов ранее проведенных сопоставлений результатов разведки и разработки;
2) характеристику представительности участка сопоставления;
3) анализ качества и достоверности данных разведки, методики и техники подсчета запасов, утвержденных ГКЗ;
4) анализ качества и достоверности данных разработки;
5) запасы в контуре сопоставления по данным разведки;
6) запасы в контуре сопоставления по данным разработки;
7) сопоставление результатов разведки и разработки;
8) выводы и рекомендации.
24. Табличные приложения включают следующие материалы:
1) подсчет запасов, утвержденный ГКЗ в границах сопоставления;
2) подсчет запасов в границах сопоставления по данным разработки;
3) сопоставление запасов и подсчетных параметров по блокам, рудным телам, типам руд, категориям запасов;
4) добытые и потерянные в недрах запасы с разделением по годам;
5) данные о переработанной руде по годам с показателями извлечения полезных компонентов;
6) данные контроля отбора, обработки и анализа проб на стадии разработки.
Формы обязательных таблиц приведены в приложениях 1-6.
25. К обязательным графическим приложениям относятся:
1) подсчетные планы, разрезы и проекции тел полезных ископаемых, на которых нанесены контуры утвержденных ГКЗ запасов, контуры отработанных запасов и площади прироста, полученного в процессе эксплуатационной разведки и разработки месторождения; разными условными обозначениями показаны выработки геологической разведки и эксплуатационной разведки;
2) геологические разрезы, подсчетные планы, проекции тел полезных ископаемых, иллюстрирующие изменения представлений об особенностях их геологического строения (о форме и размерах тел полезного ископаемого, условиях их залегания, особенностях внутреннего строения, изменчивости вещественного состава), положенные в основу утвержденного подсчета запасов;
3) планы опробования горизонтов и уступов карьеров, на которых должно быть отражено положение контуров тел полезных ископаемых по данным последнего утверждения запасов и разработки месторождения;
4) схематические планы и продольные проекции тел полезных ископаемых с изолиниями их мощностей и содержаний полезных компонентов по данным разведки и разработки.
Графические приложения, иллюстрирующие результаты сопоставления запасов, а также положенные в основу подсчета запасов, должны быть составлены в единых условных обозначениях и оформлены в виде, удобном для работы с ними при экспертной проверке материалов.
26. Оформление недропользователем материалов для государственного учета потерь полезных ископаемых при добыче следует производить в соответствии с Едиными правилами охраны недр при разработке месторождений твердых полезных ископаемых, нефти, газа, подземных вод в Республике Казахстан, утвержденными Постановлением Правительства Республики Казахстан от 21 июля 1999 года N 1019.
Приложение 1 к Инструкции о требованиях к материалам по сопоставлению результатов разведки и разработки месторождений твердых полезных ископаемых Движение запасов по _________________ месторождению за период с ________________ по ___________________ Состояние Кате- Запасы Содержание запасов полезных гории в единицах измерения компонентов руда полезные компоненты А В Утвержденные ГКЗ запасы по состоянию на С 1 "___"__________ А+В+С 1 С 2 А+В+С +С 2 Прирост запасов за период с "___"________ по "___"________ 200__г.
Добыча за период с "___"________ по "___"______ Потери за период по "___"________ Списано запасов Состояние запасов на "___"_______ Приложение 2 Таблица движения запасов в контуре сопоставления по геолого- маркшейдерскому учету NN Категория запасов Запасы, утвержденные ГКЗ блоков, полезные компоненты утверж- денных Итого Всего Добыча в том числе в границах блоков ГКЗ за контурами Потери в границах блоков ГКЗ за контурами блоков ГКЗ Остаток запасов за контуром блока Примечание:
в графах полезные компоненты дробью: в числителе - запасы, в знаменателе
- содержание полезных компонентов в единицах измерения Приложение 3 Таблица сопоставления запасов, утвержденных ГКЗ РК и подсчитанных по данным разработки Запасы, утвержденные ГКЗ Запасы, подсчитанные по в границах блока за пределами блока Расхождения общих запасов абсолютное относительное, % в контуре блока ГКЗ в графах полезные компоненты дробью: в числителе - запасы, в знаменателе
- содержания полезных компонентов в единицах измерения Приложение 4 Таблица сравнения подсчетных параметров, утвержденных ГКЗ РК, и по Подсчетные параметры Количество пересечений утвержденные ГКЗ блоков по ГКЗ запа- по пло- мощ- содержание сов данным щадь, ность, разра- м 2 м ботки Всего по участку месторо- ждения по данным разработки объем- ная масса Всего по участку месторождения А+В+С 1 Всего по участку месторождения А+В+С +С 2 Расхождения в значениях параметров абсолютные единицы объемная щадь, м 2 при подсчете запасов методом параллельных сечений графы 5, 6; 11-12; 17- 18 объединяются и в них приводится средняя площадь сечения по блоку Приложение 5 Сравнение погашенных запасов руды и полезных компонентов по геолого- маркшейдерскому учету и подсчету запасов по данным разработки Погашенные запасы по геолого- по подсчету запасов по данным маркшейдерскому денных ГКЗ учету в графах полезные компоненты дробью: в числителе - запасы, в знаменателе Приложение 6 Сравнение результатов добычи и переработки руды на фабрике Периоды Запасы по геолого-маркшейдерскому учету погашенные в том числе добыто годы Запасы по геолого- Разу- товарная руда божи- вание Переработано Извлечение, на фабрике Примечание: в графах полезные компоненты дробью: в числителе - запасы, в знаменателе - содержания полезных компонентов в единицах измерения.