Қазақша:
Қазақстан Республикасының Президенті Қазақстан Республикасы Президент Республики Казахстан Президентiнiң 1995 жылғы 20 желтоқсандағы № 2694 Конституциялық заң күшi бар жарлығы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасының
2000.12.25. № 132 Заңымен Қазақстан Республикасындағы соттар және судьялардың мәртебесi туралы
1. Қазақстан Республикасында сот төрелiгiн тек қана сот жүзеге асырады.
Сот билiгi азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерiн, мемлекеттiк органдардың, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғауды жүзеге асыруды, Конституцияның, заңдардың, өзге де нормативтiк құқықтық актiлердiң, Республиканың халықаралық шарттарының орындалуын қамтамасыз етудi мақсат етiп қояды.
2. Соттар өздерiне тиесiлi билiктi ешкiмнiң еркiне қарамастан Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес жүзеге асырады.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
3. Республикадағы сот билiгi Республика Конституциясының, заңдарының, өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнiң, Республиканың халықаралық шарттарының негiзiнде туындайтын барлық iстер мен дауларға қолданылады.
4. Сот билiгi сот iсiн жүргiзудiң азаматтық, қылмыстық және заңмен белгiленген өзге де нысандары арқылы жүзеге асырылады.
5. Соттардың шешiмдерi, үкiмдерi, өзге қаулылары, сондай-ақ олардың заңды өкiмдерi, талаптары, тапсырмалары мен басқа өтiнiштерi Республиканың бүкiл аумағында барлық мемлекеттiк органдардың, ұйымдардың, лауазымды адамдар мен азаматтардың орындауы үшiн мiндеттi болып табылады. Оларды орындамау, сол сияқты сотты құрметтемеу заң бойынша жауаптылыққа әкелiп соғады.
2-бап. Сот жүйесi
1. Қазақстан Республикасындағы сот жүйесiн заңмен құрылатын Республиканың Жоғарғы Соты мен Республиканың жергiлiктi соттары (облыстық және оларға теңестiрiлген соттар (Алматы қалалық соты, Қазақстан Республикасы әскерлерiнiң Әскери соты), аудандық (қалалық), әскери соттар) құрайды. Ешбiр өзге органның, лауазымды адамның немесе өзге тұлғаның сот функцияларын өзiне алуға хақы жоқ.
2. Қандай да бiр атаумен арнаулы және төтенше соттарды құруға жол берiлмейдi.
3. Қазақстан Республикасында соттардың мамандандырылуы және осы мақсатта мамандандырылған: шаруашылық, салық, отбасылық, кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi, әкiмшiлiк және басқа соттарды құру жүзеге асырылуы мүмкiн. Мамандандырылған соттардың, оларға осы Жарлықтың ережелерi қолданыла отырып, аудандық (қалалық) сот мәртебесi болады.
Қазақстан Республикасы сот жүйесiнiң бiрлiгi:
1) сот төрелiгiнiң конституциялық принциптерiмен;
2) сот iсiн жүргiзудiң заңмен белгiленген нысандарында сот билiгiн жүзеге асырумен;
3) соттардың бiрыңғай заңдарды қолдануымен;
4) соттарды құру тәртiбiмен;
5) Республиканың бүкiл аумағында заңды күшiне енген сот шешiмдерiнiң орындалу жүйесiмен;
6) барлық соттарды республикалық бюджет қаражаты есебiнен қаржыландырумен қамтамасыз етiледi.
1. Әркiмге мемлекеттiк органдардың, ұйымдардың, лауазымды және өзге тұлғалардың Республиканың Конституциясы мен заңдарында көзделген құқықтарына, бостандықтарына және заңды мүдделерiне нұқсан келтiретiн немесе оларды шектейтiн кез келген жолсыз шешiмдерi мен iс-әрекетiнен сот арқылы қорғалуына кепiлдiк берiледi.
2. Ешкiмдi заңның барлық талаптары мен әдiлеттiлiк сақтала отырып құзыреттi, тәуелсiз және әдiл сотта iсiнiң қаралуы құқығынан айыруға болмайды.
3. Барлық соттарда және сот iсiн жүргiзудiң кез келген деңгейiнде бiлiктi заң көмегiмен қорғауға кепiлдiк берiледi.
4. Сот iсiн жүргiзу тәртiбiмен қаралуға тиiстi өтiнiштердi, арыздар мен шағымдарды ешбiр басқа органдар, лауазымды немесе өзге тұлғалар қарай алмайды немесе бақылауға ала алмайды.
6-бап. Сот iсiн жүргiзу тiлi Республикада сот iсi мемлекеттiк тiлде жүргiзiледi, сот iсiн жүргiзуде орыс тiлi мемлекеттiк тiлмен бiрдей ресми қолданылады. Сот iсiн жүргiзу, сол сияқты осы жер тұрғындарының көпшiлiгiнiң тiлiнде жүргiзiлуi мүмкiн.
7-бап. Сотта iстi қараудың жариялылығы
1. Барлық соттарда iстер ашық қаралады.
2. Егер iстi ашық қарау мемлекеттiк құпияларды, әскери, қызметтiк және коммерциялық құпияның жария болуына әкеп соғуы мүмкiн не азаматтардың және өмiрi мен өз басының, отбасының құпиясы жария болудан, қорғау не сот iсiн жүргiзуге қатысушылардың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету қажеттiгi болса iстердi жабық отырыста тыңдауға рұқсат етiледi.
3. Соттардың шешiмдерi, үкiмдерi мен қаулылары көпшiлiк алдында жария етiледi.
1. Бастапқы сатылы сотта iстердi қарауды судья жеке дара жүзеге асырады. Заңда өлiм жазасы көзделген қылмыстар туралы қылмыстық iстер үш судья құрамында қаралады.
2. Жоғары тұрған соттардың iс қарауы iс жүргiзу заңдарында белгiленген тәртiппен жүзеге асырылады.
3. Iстер алқалы түрде қаралған кезде судьялардың дауыс беруден қалыс қалуға хақы жоқ.
1. Аудандық (қалалық) сотты Әдiлет министрiнiң ұсынуымен ауданда, қалада (аудандық бағыныстағы қалалардан басқа), қаладағы ауданда Республика Президентi құрады және таратады.
2. Республика Президентi Республика Әдiлет министрiнiң ұсынуымен аудан мен қалаға, бiрнеше аудандарға (қаладағы аудандарға) және қалаларға бiр сотты құруы мүмкiн.
3. Аудандық (қалалық) соттардың сот учаскелерiн әдiлет басқармасының бастығы мен облыстық және оған теңестiрiлген сот төрағасының бiрлескен ұсынысы бойынша Әдiлет министрi құрады және таратады.
1. Аудандық (қалалық) сот төраға мен тұрақты судьялардан тұрады. Егер штат бойынша аудандық (қалалық) сотта бiр судья болса, ол сот төрағасының өкiлеттiгiн жүзеге асырады (бiр құрамды сот).
Оның құрамында сот учаскесi құрылған жағдайда аудандық (қалалық)
сот соттың төрағасынан, сот учаскесiнiң аға судьясынан және тұрақты судьялардан тұрады.
2. Аудандық (қалалық) соттар үшiн судьялардың жалпы санын Әдiлет министрiнiң ұсынуымен Республика Президентi белгiлейдi.
3. Әрбiр аудандық (қалалық) сот үшiн судьялар санын Әдiлет министрi белгiлейдi.
1. Аудандық (қалалық) сот:
1) заңмен басқа соттардың қарауына жатқызылған iстердi қоспағанда, бастапқы саты бойынша барлық iстердi қарайды;
2) сот статистикасын жүргiзедi және талдайды;
3) өзiне заңмен берiлген басқа өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
1. Аудандық (қалалық) соттың төрағасы судья болып табылады және соттың жұмысын ұйымдастырады.
2. Аудандық (қалалық) соттың төрағасы:
1) судьялардың арасында iстердi бөледi және судьяларға басқа да мiндеттердi жүктейдi;
2) бастапқы саты бойынша iстердi қарайды;
3) жеке қабылдау жүргiзедi, азаматтарды қабылдау және ұсыныстарды, арыздар мен шағымдарды қарау жөнiндегi сот жұмысын ұйымдастырады;
4) сот статистикасын жүргiзу мен талдауды ұйымдастырады;
5) сот практикасын зерделеудi ұйымдастырады;
6) сот аппаратының қызметкерлерiн қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, олардың жұмысын ұйымдастырады және бақылайды;
7) судьялар мен сот аппараты қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн арттыру жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады;
8) бұйрықтар мен өкiмдер шығарады;
9) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Сот учаскесiнiң аға судьясы судья болып табылады және осы баптың 2-тармағының 4),5),7) және 8) тармақшаларында, сондай-ақ
6) тармақшасында (сот аппаратының қызметкерлерiн қызметке тағайындау және қызметтен босату бөлiгiнде) аталған өкiлеттiктi қоспағанда, аудандық (қалалық) соттардың құқықтарына ие болады.
1. Аудандық (қалалық) соттың төрағасы сот учаскесiнiң аға судьясы уақытша орнында болмаған жағдайда олардың мiндеттерiн атқару төрағаның бұйрығымен осы соттың судьяларының бiрiне жүктеледi.
2. Аудандық (қалалық) соттың судьясы уақытша орнында болмаған жағдайда әдiлет басқармасы оның мiндеттерiн атқаруды басқа аудандық (қалалық) сот судьяларының бiрiне жүктеуi мүмкiн.
II Тарау. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттар 15-бап. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттарды құру
1. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттарды Әдiлет министрiнiң ұсынуымен әрбiр облыста және тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiсте Республика Президентi құрады және таратады.
2. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттар судьяларының жалпы санын Әдiлет министрiнiң ұсынуымен Республика Президентi белгiлейдi.
3. Әрбiр облыстық және оларға теңестiрiлген соттар үшiн судьялардың санын тиiстi сот төрағасының ұсынуымен Әдiлет министрi белгiлейдi.
1. Облыстық және оған теңестiрiлген сот төрағадан, сот алқаларының төрағаларынан және тұрақты судьялардан тұрады.
2. Облыстық және оған теңестiрiлген сот органдары:
1) сот төралқасы;
2) азаматтық iстер жөнiнде сот алқасы;
3) шаруашылық iстерi жөнiндегi сот алқасы;
4) қылмыстық iстер жөнiндегi сот алқасы болып табылады.
1) бастапқы сатылы сот ретiнде өз өкiлеттiктерi шегiнде шағым (кассация), қадағалау ретiмен және жаңадан анықталған жағдаяттар бойынша iстердi қарайды;
2) аудандық (қалалық) соттарға сот қадағалауын жүзеге асырады;
3) сот статистикасын жүргiзедi және талдайды, сот практикасын зерделеп, қорытады;
4) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
18-бап. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төралқасы Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төралқасы соттың төрағасынан және жыл сайын облыстық соттың құрамы сот мүшелерiнiң жалпы санынан жасырын дауыс беру арқылы көпшiлiк дауыспен сайлайтын төрт тұрақты судьядан тұрады.
1) iстi өз құзыретiнiң шегiнде қадағалау тәртiбiмен және iс жүргiзу заңдарында белгiленген тәртiппен жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қарайды;
2) алқалардың қызметi туралы сот алқалары төрағаларының есептерiн тыңдайды, сот аппаратының мәселелерiн қарайды;
3) сот практикасын зерделеу мен сот статистикасын талдау материалдарын, аудандық (қалалық) соттардың олардың сот төрелiгiн жүзеге асыру кезiнде заңдылықтың сақталу мәселелерiн қарайды;
4) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
20-бап. Облыстық және оған теңестiрiлген сот төралқасының жұмыс тәртiбi
1. Облыстық және оған теңестiрiлген сот төралқасының отырыстары оның мүшелерiнiң жартысынан астамы бар болса құқылы.
2. Төралқа қаулыларына төрағалық етушi қол қояды.
3. Облыстық және оған теңестiрiлген сот төралқасының жұмысын ұйымдастыру және оның тәртiбi оның өзi қабылдаған регламентпен белгiленедi.
21-бап. Облыстық және оған теңестiрiлген сот алқалары
1. Облыстық және оған теңестiрiлген сот сот алқалары өз өкiлеттiктерi шегiнде бастапқы сатылы соттар ретiнде шағым (кассация) тәртiбiмен және жаңадан анықталған жағдаяттар бойынша iстердi қарайды, сондай-ақ оларға заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
2. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың азаматтық, шаруашылық және қылмыстық iстер жөнiндегi сот алқаларының құрамын тиiстi соттың судьялары арасынан сот төрағасы бекiтедi.
3. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы қажеттi жағдайларда бiр сот алқасының судьяларын басқа сот алқасының құрамында iстердi қарау үшiн тартуға хақылы.
1. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы судья болып табылады және соттың жұмысын ұйымдастырады.
2. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы:
1) сот төралқасын шақырады және оның отырыстарында төрағалық етедi;
2) алқалардың сот отырыстарында төрағалық етедi және бастапқы саты бойынша iстердi қарайды;
3) заңда белгiленген шектерде және тәртiппен сот қаулыларына наразылықтар енгiзедi;
4) заңда белгiленген реттерде және тәртiппен азаматтық, шаруашылық және әкiмшiлiк iстерi жөнiндегi шешiмдер мен ұйғарымдардың орындалуын тоқтата тұруға хақылы;
5) облыстық және оған теңестiрiлген сот алқалары сот төрағаларының лауазымдарына және судьялыққа кандидаттарды iрiктеп алуға және оларды Әдiлет министрлiгiне ұсынуға қатысады;
6) алқалардың құрамын бекiтедi және оның сот қызметiне жалпы басшылықты жүзеге асырады, алқалар төрағаларының арасында мiндеттердi бөледi;
7) сот алқасы төрағасы уақытша орнында болмаған жағдайда оның міндеттерiн атқаруды сот мүшелерiнiң бiрiне жүктейдi;
8) сот статистикасын жүргiзу мен талдауды, сот практикасын зерделеудi
9) сот кадрларының бiлiктiлiгiн арттыру жөнiндегi жұмысты
10) Әдiлет министрiне сот аппаратының құрылымы мен штатын ұсынады, аппараттың қызметкерлерiн қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, олардың жұмысын ұйымдастырып, бақылайды;
11) ұсыныстарды, арыздар мен шағымдарды қарау жөнiндегi сот жұмысын ұйымдастырады, азаматтарды жеке қабылдауды жүргiзедi;
12) бұйрықтар мен өкiмдер шығарады;
13) белгiленген тәртiппен өздiгiнен сот алқаларының төрағалары және облыстық немесе оған теңестiрiлген соттың судьялары жөнiнде немесе әдiлет басқармасының бастығымен бiрлесе отырып, аудандық (қалалық) және оларға теңестірiлген соттардың төрағалары мен судьялары, сот учаскелерiнiң аға судьялары жөнiндегi оларға бiлiктiлiк сыныптарын беру және олардан айыру туралы ұсыныс енгiзедi;
14) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Облыстық және оған теңестiрiлген сот төрағасы уақытша орнында болмаған жағдайда оның мiндеттерiн төрағаның бұйрығымен сот алқасының төрағаларының бiрi атқарады.
1. Облыстық және оған теңестiрiлген соттардың сот алқасының төрағасы судья болып табылады және алқаның жұмысын ұйымдастырады.
2. Облыстық және оған теңестiрiлген соттардың сот алқасының төрағасы:
1) алқаның отырыстарында төрағалық етедi әрi iстер жайында баяндайды немесе бұл үшiн судьяларды тағайындайды;
2) сот отырыстарында iстердi қарау үшiн құрамдарды жасақтайды;
3) бастапқы саты бойынша iстердi қарайды;
4) азаматтарды жеке қабылдауды жүргiзедi;
5) төралқаға алқаның сот алқасының қызметi туралы есептi табыс
6) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Сот алқасының төрағасы орнында болмаған жағдайда сот төрағасы оның мiндеттерiн атқаруды осы алқаның судьяларының бiрiне жүктейдi.
1. Республика аумағында Қазақстан Республикасының Әскери соты, бiрлестiктердiң (армиялардың, құрамалардың, гарнизондардың) әскери соттары болады.
Әскери соттарды Әдiлет министрiнiң ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президентi құрады және таратады.
2. Әскери соттардың жалпы санын Әдiлет министрiнiң ұсынуымен Республика Президентi белгiлейдi.
3. Әрбiр әскери сот үшiн судьялар санын Әдiлет министрi
1. Бiрлестiктiң (армияның, құраманың, гарнизонның) әскери соты әскери соттың төрағасы мен тұрақты судьялары құрамында құрылады.
2. Бiрлестiктiң (армияның, құраманың, гарнизонның) әскери соты:
1) заңмен оның қарауына жатқызылған iстердi қарайды;
2) сот статистикасын талдайды;
3) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
3. Бiрлестiктiң (армияның, құраманың, гарнизонның) әскери сотының аудандық (қалалық) сот мәртебесi болады және оған осы Жарлықтың тиiстi ережелерi қолданылады.
1. Бiрлестiктiң (армияның, құраманың, гарнизонның) төрағасы судья болып табылады және әскери соттың жұмысын ұйымдастырады.
2. Бiрлестiктiң (армияның, құраманың, гарнизонның) төрағасы:
1) судьялардың арасында iстердi бөледi және судьяларға басқа да ұсыныстарды, арыздар мен шағымдарды қарау жөнiндегi соттың жұмысын
6) сот аппаратының қызметкерлерiн қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, олардың жұмысын ұйымдастырып, бақылайды;
7) судьялардың және сот аппараты қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн
9) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
27-бап. Республика әскерлерiнiң Әскери соты және оның өкiлеттiктерi
1. Республика әскерлерiнiң Әскери соты төрағадан, сот алқаларының төрағаларынан және тұрақты судьялардан тұрады.
2. Қазақстан Республикасы әскерлерiнiң Әскери сотында:
2) азаматтық iстер жөнiндегi сот алқасы;
3) қылмыстық iстер жөнiндегi сот алқасы жұмыс iстейдi.
3. Республика әскерлерiнiң Әскери соты:
1) өз өкiлеттiктерiнiң шегiнде бастапқы сатылы сот ретiнде шағым (кассация), қадағалау тәртiбiмен және жаңадан анықталған жағдаяттар бойынша iстердi қарайды;
2) бiрлестiктердiң (армиялардың, құрамалардың, гарнизондардың)
әскери соттарына сот қадағалауын жүзеге асырады;
3) сот статистикасын жүргiзедi және талдайды, сот практикасын
4) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
4. Республика әскерлерi Әскери сотының облыстық сот мәртебесi болады әрi оған осы Жарлықтың тиiстi ережелерi қолданылады.
1. Жоғарғы Сот төменгi соттардың қарауына жататын азаматтық, шаруашылық, қылмыстық және басқа iстер жөнiндегi жоғарғы сот органы болып табылады заңда көзделген iс жүргiзу нысандарында олардың қызметiн қадағалауды жүзеге асырады.
2. Жоғарғы Сот:
1) заңда көзделген жағдайларда бастапқы саты бойынша iстердi қарайды;
шағым (кассация) ретiмен бастапқы саты бойынша облыстық соттарда қаралған iстердi қарайды;
2) қадағалау ретiмен және жаңадан анықталған жағдаяттар бойынша төменгi соттар мен Жоғарғы Сотта қаралған iстердi қарайды;
3) Республика заңдарының және басқа нормативтiк құқықтық актiлерiнiң қолданылу практикасын зерделейдi және қорытады, сот практикасының мәселелерi жөнiнде түсiнiктер беретiн нормативтiк қаулылар шығарады;
4) заңдар мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi жетiлдiру жөнiнде ұсыныстар әзiрлейдi, сот статистикасын жүргiзедi және талдайды;
5) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
1. Жоғарғы сот судьяларының жалпы санын Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуымен Республика Президентi белгiлейдi.
2. Жоғарғы Сот Төрағадан, сот алқаларының төрағалары мен тұрақты
3. Жоғарғы соттың органдары:
1) пленум;
2) төралқа;
3) азаматтық iстер жөнiндегi сот алқасы;
4) шаруашылық iстер жөнiндегi сот алқасы;
5) қылмыстық iстер жөнiндегi сот алқасы;
6) әскери сот алқа болып табылады.
4. Жоғарғы Соттың жанынан ғылыми-консультативтiк кеңес құрылады.
1) соттардың заңдар мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердi қолдану практикасын зерделеу және талдау материалдарын қарайды және сот практикасының мәселелерi жөнiнде түсiнiктер беретiн нормативтiк қаулылар шығарады;
2) Республика Конституциясына сәйкес Президентке мемлекетке опасыздық жасады деп тағылған айыптың негiздiлiгi жөнiнде қорытынды бередi;
3) сот статистикасын талдау материалдарын қарайды;
4) Жоғарғы Сот Төрағасының, Жоғарғы Сот пленумы хатшысының ұсыныстарымен ғылыми-консультативтiк кеңестiң құрамын сайлайды;
5) Жоғарғы Соттың тәртiптiк алқасының мүшелерiн сайлайды;
6) Жоғары Сот төралқасының мүшелерiн сайлайды;
7) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
1. Жоғарғы Соттың пленумы жылына кемiнде екi рет шақырылады.
Жоғарғы Сот пленумының жұмыс тәртiбi оның өзi бекiткен регламентпен белгiленедi.
2. Жоғарғы Сот Пленумының отырыстары оның құрамының кемiнде үштен екiсi бар болса құқылы болып саналады. Пленумның қаулысы дауыс беруге қатысқан Пленум мүшелерiнiң көпшiлiк даусымен ашық дауыс беру арқылы қабылданады.
3. Пленумның жұмысына Республика Конституциялық Кеңесiнiң Төрағасы, Бас Прокуроры мен Әдiлет министрi қатысады.
4. Бас Прокурор мен Әдiлет министрi сот практикасының мәселелерi жөнiнде түсiнiктер беру туралы ұсыныстар енгiзуге хақылы.
5. Пленумның қаулысына Жоғарғы Соттың Төрағасы мен пленумның хатшысы қол қояды.
33-бап. Жоғарғы Соттың Төралқасы
1. Жоғарғы Соттың Төралқасы Жоғарғы Соттың Төрағасынан, жыл сайын пленум мүшелерiнiң жалпы санынан жасырын дауыс беру арқылы көпшiлiк дауыспен сайланатын сегiз тұрақты судьядан тұрады.
2. Төралқаның отырыстары айына кемiнде бiр рет өткiзiледi.
3. Төралқаның отырыстары оның құрамының жартысынан астамы бар болса құқылы болып саналады. Төралқаның қаулысы ашық дауыс беру арқылы дауыс беруге қатысқан Төралқа мүшелерi дауысының көпшiлiгiмен қабылданады және төрағалық етушiнiң қолы қойылады.
4. Төралқаның жұмыс тәртiбi оның өзi қабылдаған регламентпен
1) iстердi қадағалау тәртiбiмен және iс жүргiзу заңдарында белгiленген тәртiппен жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қарайды;
2) сот практикасын зерделеу мен қорыту және сот статистикасын талдау материалдарын, төменгi соттар мен Жоғарғы Сот алқалары сот төрелiгiн жүзеге асырған кезде заңдылықтың сақталу мәселелерiн қарайды;
3) сот алқалары төрағаларының хабарламалары мен есептерiн тыңдайды, Жоғарғы Сот алқалары мен аппаратын ұйымдастыру мәселелерiн
4) Төралқа жұмысының регламентiн қабылдайды;
5) Жоғарғы Сот аппараты жұмысының регламентiн бекiтедi;
6) заңда көзделген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге асырады.
1. Жоғарғы Соттың сот алқалары бастапқы саты бойынша, шағым (кассация), сондай-ақ қадағалау ретiмен және жаңадан анықталған жағдаяттар бойынша сот iстерiн қарайды.
2. Сот алқалары сот практикасының мәселелерi бойынша Жоғарғы Сот пленумының түсiнiктер беруi үшiн Жоғарғы Соттың Төрағасына ұсыныстар мен материалдар енгiзедi.
3. Азаматтық, шаруашылық және қылмыстық iстер жөнiндегi сот алқаларының құрамдарын Жоғарғы Сот судьяларының арасынан Жоғарғы Соттың Төрағасы бекiтедi.
1. Жоғарғы Соттың Төрағасы судья болып табылады және Жоғарғы Соттың жұмысын ұйымдастырады.
2. Жоғарғы Соттың Төрағасы:
1) iстердi талап етiп алады және сот қаулыларына наразылықтар енгiзедi;
2) заңда белгiленген жағдайларда сот қаулыларының орындалуын тоқтата тұрады;
3) осы Жарлықтың 52-бабының 1-тармағының 2)-тармақшаларына сәйкес Әдiлет министрiне ұсыныстар енгiзедi;
4) сот алқаларының сот практикасын зерделеу, сот статистикасын талдау жөнiндегi жұмысын үйлестiредi және сот практикасының мәселелерi жөнiнде түсiнiктер беру және нормативтiк қаулылар қабылдау үшiн Жоғарғы Соттың төралқасы мен пленумының қарауына материалдар енгiзедi;
5) Жоғарғы Соттың пленумын және төралқасын шақырады және олардың отырыстарында төрағалық етедi;
6) Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесiне Жоғарғы Сот алқаларының төрағалары мен судьялары лауазымдарына кандидаттар ұсынуды жүзеге асырады;
7) алқалар төрағаларының арасында мiндеттердi бөледi, қажет болған жағдайларда бiр сот алқасының судьяларын басқа алқаның құрамында iс қарау үшiн тартуға құқылы;
8) Жоғарғы Соттың сот алқалары мен аппаратының жұмысына жалпы басшылықты жүзеге асырады;
9) төралқа мен пленумға олардың жұмыс регламентiн, пленум хатшысының, ғылыми-консультативтiк кеңес мүшелерiнiң кандидатураларын бекiтуге ұсынады;
10) аппарат қызметкерлерiн жұмысқа қабылдауды және шығаруды жүзеге асырады;
11) жеке қабылдау жүргiзедi және азаматтарды қабылдау және ұсыныстарды, арыздар мен шағымдарды қарау жөнiндегi жұмысты
13) белгiленген тәртiппен Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына жоғары бiлiктiлiк сыныбын беру, одан айыру туралы Қазақстан Республикасының Президентiне ұсыныс енгiзедi, сондай-ақ заңдарға сәйкес дербес немесе Әдiлет министрiмен бiрлесе отырып, судьяларға бiлiктiлiк сыныптарын беру және олардан айыру мәселелерiн шешедi;
14) Жоғарғы Сот аппаратының құрылымы мен штаттарын оны ұстауға бөлiнген қаражат шегiнде бекiтедi;
15) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге
3. Жоғарғы соттың Төрағасы уақытша орнында болмаған жағдайда Төрағаның бұйрығымен оның мiндетiн сот алқасы төрағаларының бiрi атқарады.
1. Жоғарғы Сот сот алқасының Төрағасы судья болып табылады және сот алқасының жұмысын ұйымдастырады.
2. Жоғарғы Соттың сот алқасының Төрағасы:
2) қадағалау ретiмен тексеру үшiн, сондай-ақ сот практикасын зерделеу және қорыту үшiн iстердi талап етiп алады;
3) сот алқасының қарауына жататын iстер бойынша облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төралқаларына сот қаулыларына наразылықтар енгiзедi және заңда белгiленген жағдайларда олардың орындалуын тоқтата тұрады;
4) сот алқасының қарауына жататын iстер бойынша Жоғарғы Соттың сот алқасына, төралқасына наразылық беру туралы Жоғарғы Соттың Төрағасына ұсыныстар енгiзедi;
5) алқалардың сот отырыстарында төрағалық етедi;
6) сот статистикасын жүргiзу, сот практикасын зерделеу, Жоғарғы Соттың пленумында не төралқасында қарау үшiн материалдар даярлау жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады;
7) сот алқасының қызметi туралы төралқаға есеп табыс етедi;
8) судьялардың және сот алқасының басқа да қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн арттыру жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады;
9) мiндеттердiң бөлiнуiне сәйкес Жоғарғы Сот аппараты құрылымдық бөлiмшелерiнiң жұмысына басшылықты жүзеге асырады;
10) азаматтарды жеке қабылдауды жүргiзедi;
11) өзiне заңмен берiлген басқа да өкiлеттiктердi жүзеге
3. Сот алқасының төрағасы уақытша болмаған жағдайда оның мiндеттерiн атқаруды Жоғарғы Соттың Төрағасы басқа сот алқалары төрағаларының бiреуiне немесе Жоғарғы Соттың судьяларына жүктейдi.
1. Судья Республикадағы сот билiгiн атқарушы болып табылады. Оған конституциялық тәртiппен сот төрелiгiн жүзеге асыру және өзiнiң мiндеттерiн кәсiби негiзде атқару құқықтары берiлген.
2. Судьялардың өз өкiлеттiктерiн жүзеге асыру кезiндегi талаптары мен өкiмдерi барлық мемлекеттiк органдар, ұйымдар, лауазымды адамдар мен азаматтар үшiн мiндеттi.
3. Судьялардың талаптары мен өкiмдерiн орындамау, оларды құрметтемеу заңда белгiленген жауапкершiлiкке әкелiп соғады.
1. Сот төрелiгiн жүзеге асырған кезде судья тәуелсiз және тек Конституция мен заңға бағынады.
2. Ешкiмнiң сот төрелiгiн жүзеге асыруға араласуға және судьяға қандай болсын ықпал етуге хақы жоқ. Мұндай әрекеттер заң арқылы қудаланады.
3. Судья тәртiптiк жауапкершiлiкке тартылған жағдайлардан өзге, қаралған немесе өндiрiстегi iстердiң мән-жайы жөнiнде қандай да бiр түсiнiктемелер беруге мiндеттi емес.
4. Судьяға заңда көзделмеген соттан тыс функциялар мен мiндеттер жүктелуге тиiс емес. Ол заңдылық пен құқық тәртiбiн сақтау мәселелерi жөнiндегi мемлекеттiк және қоғамдық құрылымдардың құрамына енгiзiлуге тиiс емес.
5. Соттар тұрақты судьялардан тұрады. Судьялардың өкiлеттiктерi тек қана заңда белгiленген негiздер бойынша доғарылуы немесе тоқтатыла тұруы мүмкiн.
6. Бұқаралық ақпарат құралдарының өз хабарларында шешiмдер немесе үкiмдер заңды күшiне енгенге дейiн сотта iс қараудың нәтижесiн күнiлгерi ұйғаруға немесе өзге жолмен сотқа ықпал етуге хақы жоқ.
40-бап. Судьяның тәуелсiздiгiнiң кепiлдiгi
1. Судьяның тәуелсiздiгi Конституциямен және заңдармен қорғалады әрi:
1) заңда көзделген сот төрелiгiн жүзеге асыру рәсiмiмен;
2) сот төрелiгiн жүзеге асыру жөнiндегi қызметке қандай да болмасын араласуға жауапкершiлiкке тартылу қаупiн ескерте отырып тыйым салу арқылы;
3) сотты құрметтемегендiгi үшiн жауапкершiлiкпен;
4) судьяны тағайындаудың, өкiлеттiгiн доғару мен тоқтата тұрудың белгiленген сайлау тәртiбiмен, судьяның орнынан түсу құқығымен;
5) судьяларға мемлекет есебiнен олардың мәртебесiне сәйкес келетiн материалдық жәрдем көрсету және оларды әлеуметтiк қамсыздандыру арқылы қамтамасыз етiледi.
2. Судьялар, олардың отбасыларының мүшелерi мен мүлкi мемлекеттiң ерекше қорғауында болады.
41-бап. Судьяларға ешкiмнiң тиiспеу құқығы
1. Судьяға ешкiмнiң тиiсуiне жол берiлмейдi. Судьяны, қылмыс үстiнде немесе ауыр қылмыс жасағаны үшiн ұсталған жағдайларды қоспағанда, Республика Жоғарғы Сот Кеңесiнiң қорытындысына негiзделген Қазақстан Республика Президентiнiң келiсiмiнсiз не Конституцияның 55-бабының 3- тармақшасында белгiленген жағдайда - Сенаттың келiсiмiнсiз, тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, сот тәртiбiмен белгiленген әкiмшiлiк жазалау шараларын қолдануға, қылмыстық жауапкершiлiкке тартуға болмайды.
2. Судьяға қатысты тек Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры ғана қылмысты iс қозғай алады.
3. Судьяның қызметтiк атыс қаруын сақтауға және өзiмен алып жүруге құқығы бар.
1. Судья:
1) Конституцияны және заңдарды мүлтiксiз сақтауға, азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерiн қорғауды қамтамасыз етуге;
2) өз мiндеттерiн атқару үстiнде, сондай-ақ қызметтен тыс қарым- қатынастарда сот төрелiгiнiң беделiне, судьяның қадiр-қасиетiне дақ түсiретiн немесе оның әдiлеттiлiгi мен бейтараптығына күмән туғызуы ықтимал барлық нәрседен аулақ болуға;
3) өз қызметiне кез келген заңсыз араласу әрекеттерiне қарсы тұруға;
4) соттар кеңестерiнiң және жабық сот мәжiлiстерi өткiзiлген кезiнде алынған мәлiметтердiң құпиясын сақтауға мiндеттi.
2. Судьяның лауазымы депутаттық мандатпен, оқытушылық, ғылыми немесе басқа да шығармашылық қызметтердi қоспағанда, кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асырумен, коммерциялық ұйымдардың басшы органының немесе байқаушы кеңесiнiң құрамына кiрумен сыйыспайды. Судьялар партияларға, кәсiби одақтарға кiруге, қандай да бiр саяси партияларды қолдап немесе қарсы сөз сөйлеуге тиiс емес.
3. Судьяның лауазым атқаруының шектi мөлшерi - Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес белгiленедi, оны ерекше жағдайларда Жоғарғы Соттың сот алқаларының төралқалары мен судьяларына қатысты - тиiсiнше Жоғарғы Соттың Төрағасы, басқа барлық судьяларға қатысты
- Әдiлет министрi әрi кеткенде бес жылға ұзартуы мүмкiн.
1. Мiнсiз абыройлы, жиырма бес жасқа толған, жоғары заң бiлiмi, заң мамандығы бойынша кемiнде екi жыл жұмыс стажы бар, бiлiктiлiк емтиханын тапсырған және Әдiлет бiлiктiлiк алқасының кепiлдемесiн алған Қазақстан Республикасының азаматы аудандық (қалалық) соттың судьясы бола алады.
2. Осы баптың 1-тармағындағы талаптарға жауап беретiн, заң мамандығы бойынша кемiнде бес жыл стажы бар, соның iшiнде, әдетте, әдiлет, прокуратура, анықтау және тергеу органдарында екi жыл судья болып жұмыс iстеген, бiлiктiлiк емтиханын тапсырған және Жоғарғы Сот Кеңесiнен кепiлдеме алған азамат жоғары тұрған соттың судьясы бола алады.
3. Әскери соттың судьясы, осыған қоса, әскери қызметшi де болуға тиiс.
44-бап. Судьяға өкiлеттiктер беру тәртiбi
1. Жоғарғы Соттың Төрағасын, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының сот алқаларының төрағалары мен судьяларын Республика Жоғарғы Сот Кеңесiнiң ұсынымына негiзделген Республика Президентiнiң ұсынысымен Сенат сайлайды.
2. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларын, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларын Республика Жоғарғы Сот Кеңесiнiң ұсынымы бойынша Республика Президентi қызметке тағайындайды.
3. Республиканың өзге соттарының төрағалары, сот учаскелерiнiң аға судьялары мен судьяларын Әдiлет бiлiктiлiк алқасының ұсынымына негiзделген Әдiлет министрiнiң ұсынысымен Республика Президентi қызметке тағайындайды.
4. Жоғарғы Соттың Төрағасы, осы соттың сот алқаларының төрағалары сол соттың мүшелерi арасынан қызметке бес жыл мерзiмге сайланады.
Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары, осы соттардың сот алқаларының төрағалары, аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары қызметке бес жыл мерзiмге тағайындалады.
1. Судья лауазымына алғаш рет сайланған немесе тағайындалған адам мынадай мазмұнда ант бередi:
"Өз мiндеттерiмдi адал және абыройлы атқаруға, сот төрелiгiн Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына ғана бағына отырып жүзеге асыруға, судья ретiндегi борышым мiндеттегендей бейтарап және әдiл болуға салтанатты түрде ант етемiн".
2. Жоғарғы Соттың Төрағасы, Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьялары Қазақстан Республикасы Парламентi Сенатының мәжiлiсiнде ант бередi.
Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары Жоғарғы Соттың пленумында ант қабылдайды. Қалған судьялар судьялардың тиiстi конференцияларында ант бередi.
3. Судья Қазақстан Республикасының Конституциясымен ант бередi.
1. Судьяның өкiлеттiгi, егер:
1) судьяны қамауға алуға немесе оны қылмыстық жауапкершiлiкке тартуға келiсiм берiлсе не қылмыс жасаған жерiнде ұсталуына байланысты оны қамауға алу немесе ауыр қылмыс жасағаны үшiн қылмыстық жауапқа тарту жағдайында;
2) судья медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларына тартылған болса немесе соттың заңды күшiне енген ұйғарымына немесе шешiмiне сәйкес iс-әрекетке қабiлетi шектелген болса;
3) судья заңды күшiне енген сот шешiмiне сәйкес хабарсыз жоқ болып кеткен деп саналған жағдайда;
4) судья Парламенттiң, жергiлiктi өкiлеттi органның депутаттығына кандидат болып тiркелген болса тоқтатыла тұрады.
2. Жоғарғы Соттың Төрағасына қатысты - Республика Президентi, судьялардың өкiлеттiктерiн Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына қатысты - тиiсiнше Жоғарғы Соттың Төрағасы, республиканың басқа барлық судьяларына қатысты - Әдiлет министрi тоқтата тұрады.
1. Судья қызметтен тек қана:
1) өз қалауы бойынша;
2) сот iсiн жүргiзуге қатысуға кедергi жасайтын денсаулық жағдайы бойынша медициналық қорытындыға сәйкес;
3) атқаратын қызметiне сәйкес келмеген жағдайда немесе лауазымымен сыйыспайтын қызметпен айналысса Жоғарғы Сот Кеңесiнiң немесе Әдiлет бiлiктiлiк алқасының қорытындысы бойынша;
4) судья осы Жарлықтың 42-бабының 1-тармағында көзделген талаптарды орындамаған кезде;
5) егер оған қатысты соттың айыптау үкiмi заңды күшiне енген болса;
6) судья Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылған ретте;
7) соттың заңды күшiне енген шешiмi бойынша іс-әрекетке қабiлетсiз не қайтыс болған деп танылған ретте босатылады.
8) судьяларды басқа қызметке тағайындаған, сайлаған және мемлекеттiк органдардағы басқа қызметке ауыстырған жағдайда;
9) судья қызметiнде болудың шектi жасына жетуiне байланысты;
10) қайтыс болған жағдайда.
2. Судья қызметтен:
1) Жоғарғы Соттың Төрағасына, Жоғарғы Сот сот алқаларының төрағалары мен судьяларына қатысты Республика Жоғарғы Сот Кеңесiнiң ұсынымына негiзделген, Республика Президентiнiң ұсынысы бойынша Сенаттың қаулысымен;
2) облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларына, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына қатысты Республика Жоғарғы Сот Кеңесiнiң ұсынымына негiзделген Әдiлет министрiнiң ұсынысы бойынша Республика Президентiнiң шешiмiмен;
3) басқа соттардың судьяларына қатысты Әдiлет бiлiктiлiк алқасының ұсынымына негiзделген Әдiлет министрiнiң ұсынысы бойынша Республика Президентiнiң шешiмiмен босатылады.
1. Судьялыққа кандидаттарға олардың шығу тегiне, әлеуметтiк және мүлiктiк жағдайына, нәсiлi мен ұлтына, жынысына, саяси көзқарастарына, дiни нанымына және басқа жағдаяттарға қарамастан құқықтарының теңдiгi
2. Судья болуға тiлек бiлдiрген азаматтар Әдiлет бiлiктiлiк алқасына тиiстi өтiнiшi мен Әдiлет министрлiгi белгiлеген басқа да материалдарды жiбередi.
3. Осы Жарлықтың 43-бабының талаптарына жауап беретiн, бiлiктiлiк емтиханын тапсырған және Әдiлет бiлiктiлiк алқасы судьялыққа ұсынған Республика азаматы Әдiлет министрлiгiнiң резервiне есепке алынады.
4. Аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары, сондай-ақ сот учаскелерiнiң аға судьялары қызметiне ұсынылатын адамдарға материалдарды ресiмдеудi және бұл материалдарды Әдiлет бiлiктiлiк алқасына ұсынуды Әдiлет министрi жүзеге асырады.
5. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьялары лауазымына кандидаттарға материалдарды ресiмдеудi және осы материалдарды Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесiне ұсынуды Әдiлет министрi жүзеге асырады.
Облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы, осы соттардың сот алқаларының төрағасы қызметiне кемiнде екi балама кандидат ұсынады.
6. Республика Жоғарғы Соты сот алқаларының төрағалары мен судьялары лауазымдарына кандидаттарға арналған материалдарды Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесiне Жоғарғы Сот Төрағасы жiбередi. Жоғарғы Сот Төрағалығына кандидатқа арналған материалдарды Республика Президентiнiң ұсынуы бойынша Жоғарғы Сот Кеңесi қарайды.
1. Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесi:
1) Жоғарғы Соттың Төрағасы, Жоғарғы Сот сот алқаларының төрағалары мен судьялары, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары, осы соттар алқаларының төрағалары мен судьялары лауазымдарына кандидаттар iрiктейдi және ұсынады;
2) Жоғарғы Сот Төрағасын, Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларын, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларын, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларын қызметтен босату туралы мәселелердi қарайды;
3) Жоғарғы Соттың тәртiптiк алқасының шешiмiне жасалған шағымдарды
4) Жоғарғы Сот Төрағасының, осы соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларының, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларының, осы соттардың сот алқалары төрағалары мен судьяларының орнынан түсуi және орнынан түсуiн тоқтату туралы мәселелердi қарайды;
5) Әдiлет бiлiктiлiк алқасының шешiмдерi мен ұсынымдарына жасалған шағымдарды қарайды;
6) сот-құқықтық реформаларды жүзеге асыру жөнiндегi мәселелердi қарайды.
2. Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесiн Республика Президентi басқарады.
3. Жоғарғы Сот Кеңесiнiң құрамына мыналар кiредi:
1) Конституциялық Кеңестiң Төрағасы;
2) Жоғарғы Соттың Төрағасы;
3) Бас Прокурор;
4) Әдiлет министрi;
5) Парламент Сенаты жiберген екi депутат;
6) алты судья (Жоғарғы Соттың екi судьясы, облыстық соттың екi судьясы, аудандық (қалалық) соттың екi судьясы);
7) Республика Президентi тағайындаған екi мүше.
4. Жоғарғы Сот Кеңесi өз мүшелерiнiң қатарынан Қазақстан Республикасы Президентiнiң ұсынуы бойынша Жоғары Сот Кеңесiнiң хатшысын сайлайды.
Қазақстан Республикасының Президентi болмаған жағдайда оның тапсыруымен Жоғары Сот Кеңесiнiң отырысында Жоғары Сот Кеңесi мүшелерiнiң бiрi төрағалық етедi.
5. Жоғарғы Сот Кеңесiнiң отырыстары жылына кемiнде екi рет өткiзiледi және оның мүшелерiнiң кем дегенде үштен екiсi қатысқан ретте құқылы болады.
6. Жоғары Сот Кеңесiнiң мүшелерi мен шақырылған адамдар отырыстың өткiзiлетiн уақыты, орны мен күн тәртiбi отырыс басталардан кемiнде үш күн бұрын хабардар етiледi.
7. Жоғарғы Сот Кеңесi қаралатын мәселелер бойынша дауыс беру жолымен оның мүшелерiнiң жалпы санының көпшiлiк дауысымен қорытындылар және (немесе) ұсыныстар қабылдайды. Дауыстар тең болған жағдайда отырыста төрағалық етушiнiң дауысы шешушi дауыс болады. Қорытындыға және (немесе)
ұсынысқа Жоғары Сот Кеңесiнiң дауыс беруге қатысқан барлық мүшелерi қол қояды.
8. Жоғарғы Сот Кеңесi өз отырысында қаралған мәселелер бойынша қорытындыларды және (немесе) ұсыныстарды Қазақстан Республикасының Президентiне енгiзедi, Мемлекет басшысы солардың негiзiнде тиiстi шешiм қабылдайды.
9. Жоғарғы Сот Кеңесiнiң жұмысын материалдық-техникалық және ұйымдастыруды Республика Президентiнiң Әкiмшiлiгi жүзеге асырады.
1. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы дербес, тәуелсiз мекеме болып табылады.
2. Бiлiктiлiк алқасы:
1) бiлiктiлiк емтихандарын қабылдайды, сынақтан өткiзедi және балама кандидаттар болған ретте конкурстық негiзде судьялыққа, кандидаттар ұсынады;
2) аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларының, сот учаскелерi аға судьяларының қызметiне ұсыныстар жасайды;
3) аудандық (қалалық) соттардың төрағалары мен судьяларын қызметтен босату туралы мәселелердi қарайды;
4) аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларын, сот учаскелерiнiң аға судьяларының орнынан түсуi және орнынан түсуiн тоқтату туралы мәселелердi қарап, ұсынымдар жасайды, Әдiлет министрi солардың негiзiнде тиiстi шешiм қабылдайды;
5) нотариаттық және адвокаттық қызметпен айналысуға тiлек бiлдiрген адамдардың өтiнiштерi бойынша бiлiктiлiк емтихандарын қабылдап, ұсынымдар жасайды, Әдiлет министрлiгi солардың негiзiнде тиiсiнше лицензиялар бередi.
3. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы бес жыл мерзiмге құрылады.
4. Әдiлет бiлiктiлiк алқасының құрамына мыналар кiредi:
1) Әдiлет министрiнiң орынбасары - алқа төрағасы;
2) Парламент Мәжiлiсi жiберген екi депутат;
3) Бас Прокурордың орынбасары;
4) Жоғарғы Соттың Пленумы сайлаған алты судья (аудандық, (қалалық)
соттың екi судьясы, облыстық соттың екi судьясы, Жоғарғы Соттың екi судьясы);
5) адвокаттар қоғамдастығы жiберген адвокат;
6) нотариустер қоғамдастығы жiберген нотариус;
7) заңгерлер қоғамдастығы жiберген екi ғалым-құқық танушы.
5. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы қызметiн қамтамасыз ету үшiн өз құрамынан алқа төрағасының орынбасары мен хатшысын сайлайды.
6. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы жылына кемiнде екi рет бас қоса отырып, сессиялық жұмыс iстейдi және оның мүшелерiнiң кемiнде үштен екiсi бар болса құқылы.
7. Шақырылған адамдар отырыстың уақыты мен орны туралы он күн бұрын хабардар етiледi.
8. Әдiлет бiлiктiлiк алқасының отырысында материалдарды қарау арыз берген адамның қатысуымен жүргiзiледi. Екiншi рет келмей қалған жағдайда арыз қаралмайды.
9. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы қаралатын мәселелер бойынша жай көпшiлiк дауыспен отырысқа қатысқан барлық мүшелер қол қойған хаттамалық шешiмдер және (немесе) ұсынымдар қабылдайды. Дауыстар тең болған жағдайда алқа отырысында төрағалық етушінің дауысы шешушi болып табылады.
10. Әдiлет бiлiктiлiк алқасының осы баптың 2-тармағының
5) тармақшасында аталғандарын қоспағанда шешiмi мен ұсынымына олар жария етiлгеннен кейiн он күннiң iшiнде Республиканың Жоғарғы Сот Кеңесiне шағым жасалуы мүмкiн.
11. Әдiлет бiлiктiлiк алқасы мен оның аппаратының жұмысын материалдық-техникалық және ұйымдық қамтамасыз етудi Әдiлет министрлiгi жүзеге асырады.
1) сот iстерiн қараған кезде заңдылықты бұзғаны үшiн.
Сот шешiмiнiң күшiн жою немесе оны өзгерту, егер судья бұл ретте заңның өрескел бұзылуына жол бермеген болса, бұл шешiмдi шығарған немесе шығаруға қатысқан судьяның жауапты болуына әкеп соқпайды;
2) терiс қылық жасағаны үшiн;
3) iстi қараудың заңда белгiленген iс жүргiзу мерзiмдерi өрескел бұзғаны үшiн;
4) еңбек тәртiбiн бұзғаны үшiн тәртiптiк жауапқа тартылады.
2. Соттардың төрағалары, сот алқаларының төрағалары және сот учаскелерінің аға судьялары осы Жарлықта көзделген өздерiнiң лауазымдық мiндеттерiн тиiсiнше орындамағаны үшiн тәртiптiк жауапкершiлiкке тартылуы мүмкiн.
3. Судьяларға мынадай тәртiптiк жазалар қолданылады:
1) ескерту;
2) сөгiс;
3) қатаң сөгiс;
4) қызметтен босату.
4. Әрбiр тәртiп бұзушылық үшiн бiр ғана тәртiптiк жаза берiледi.
1) Әдiлет министрiнiң - облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларына, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына, аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларына, сондай-ақ сот учаскелерiнiң аға судьяларына қатысты осы Жарғының 52-бабының 1-тармағының 2),3) және 4) тармақшаларында және 2- тармағында көзделген негiздер бойынша; әдiлет басқармасы бастығының - аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларына, сот учаскелерiнiң аға судьяларына қатысты дәл сол негiздер бойынша;
2) Жоғарғы Соттың Төрағасының - Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына қатысты осы Жарлықтың 1-тармағында, ал сот алқалары төрағаларына қатысты - сол сияқты 52-бабының 2-тармағында көзделген негiздер бойынша; облыстық және оларға теңестiрiлген соттар төрағаларына, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына, аудандық (қалалық) және оларға теңестірілген соттардың төрағаларымен судьяларына, сот учаскелерiнiң аға судьяларына қатысты осы Жарлықтың 52- бабының 1-тармағының 1) және 3) тармақшаларында көзделген негiздер бойынша;
3) облыстық және оған теңестiрiлген сот төрағасының - осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына қатысты осы Жарлықтың 52-бабының 1-тармағында, ал сот алқаларының төрағаларына қатысты сол сияқты 2- тармағында көзделген негiздер бойынша; аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларына, сот учаскелерiнiң аға судьяларына қатысты осы Жарлықтың 52-бабы 1-тармағының 1) және 3)
тармақшаларында көзделген негiздер бойынша құқығы бар.
1. Судья жөнiнде тәртiптiк iс қызметтiк тексеру және судьяның дәлелдi себептермен жұмыста болмау уақытын есептемегенде, терiс қылық жасалған күннен бастап кемiнде бiр айдан кешiктiрiлмей, бiрақ терiс қылық жасалған күннен бастап бiр жылдан кешiктiрiлмей қозғалады.
2. Тәртiптiк iс ол келiп түскен күннен бастап бiр ай мерзiм iшiнде қаралуға тиiс.
55-бап. Тәртiптiк iстердi қарау жөнiндегi органдар
1. Жоғарғы Сот Кеңесi Жоғарғы Соттың тәртiптiк алқасының шешiмдерiне жасалған арыздарды қарайды.
2. Жоғарғы Сот Кеңесiнiң тәртiптiк алқасы Жоғарғы Соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларына, осы соттардың сот алқаларының төрағаларына қатысты тәртiптiк iстердi, сондай-ақ облыстық және оларға теңестiрiлген тәртiптiк алқалардың шешiмдерiне шағымдарды қарайды.
Жоғарғы Соттың тәртiптiк алқасы Жоғарғы Соттың пленумында екi жыл мерзiмге сайланады.
3. Облыстық және оларға теңестiрiлген тәртiптiк алқалар облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың судьяларына, сондай-ақ аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларына, сот учаскелерiнiң аға судьяларына қатысты тәртiптiк iстердi қарайды.
4. Облыстық және оларға теңестiрiлген тәртiптiк алқалар облыстар мен оларға теңестiрiлген әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстер судьяларының және әскери судьялардың конференцияларында үш жыл
5. Тәртiптiк алқалардың сандық құрамы, тәртiптiк iстердi қараудың, олар бойынша шешiм шығарудың және оларды орындаудың тәртiбi, есеп беру, ұйымдық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету тәртiбi Қазақстан Республикасының Президентi бекiткен Ережемен
1) тәртiптiк жаза қолдану туралы;
2) тәртiптiк iс жүргiзудi тоқтату туралы;
3) судьяны қызметтен босату туралы мәселе қойып, тәртiптiк iс жүргiзу материалдарын iстi қозғаған лауазымды адамдарға немесе қылмыстық жауапкершiлiкке тарту үшiн Бас Прокурорға жiберу туралы.
57-бап. Тәртiптiк жазаның қолданылу мерзiмi
1. Егер судья жаза қолданылған күннен бастап бiр жыл бойы жаңа тәртiптiк жазаға тартылмаса, ол тәртiптiк жазаға тартылмаған деп танылады.
2. Судьяның мiнез-құлқы мiнсiз болған және ол мiндеттерiн атқаруға адал қараған жағдайда тәртiптiк жаза қолданылған күннен бастап алты ай өткен соң ол мерзiмнен бұрын алынып тасталуы мүмкiн.
Тәртiптiк жазаны оны белгiлеген тәртiптiк алқа мерзiмiнен бұрын алып тастауы мүмкiн.
1. Облыстық және оған теңестiрiлген тәртiптiк алқаның шешiмiне өзi жөнiнде шешiм шығарылған судья, сондай-ақ iс қозғаған адам он күн мерзiмде Жоғарғы Соттың тәртiптiк алқасына шағымдануы мүмкiн.
2. Жоғарғы Сот тәртiптiк алқасының шешiмiне өзi жөнiнде шешiм шығарылған судья, сондай-ақ iс қозғаған адам он күн мерзiмде Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сот Кеңесiне шағымдана алады.
1. Судьяның еңбекақысы: лауазымдық жалақыдан, бiлiктiлiк сыныбы үшiн үстемеақыдан, кемiтуге болмайтын, қызмет өткерген жылдары үшiн үстемеақыдан, ал әскери судья үшiн - әскери атағы бойынша жалақыдан да, сондай-ақ сыйақылардан тұрады. Судьяға, сондай-ақ заңдарда және басқа нормативтiк құқықтық актiлерде көзделген өзге де төлемдер жасалады.
2. Республика Жоғарғы Сотының Төрағасы мен судьяларының, төменгi соттар судьяларының лауазымдық жалақыларын Республика Конституциясының 44-бабының 9-тармақшасына сәйкес Республика Президентi белгiлейдi.
3. Барлық соттардың судьялары арнаулы киiм нысаны - мантиямен тегiн қамтамасыз етiледi, оның үлгiлерi мен тиесiлiк нормаларын Республика Президентi бекiтедi.
4. Қазақстан Республикасы соттардың судьяларына бiлiктiлiк сыныптары берiледi.
Судьяларға бiлiктiлiк сыныптарын беру және олардан айыру мәселелерi Қазақстан Республикасының Президентi бекiтетiн Ережемен белгiленедi.
5. Қазақстан Республикасының әскери соттары мен әскери сот алқасының судьяларына Әскери қызмет өткеру туралы ереже қолданылады және олар заңдармен белгiленген үлестiң барлық түрiмен қамтамасыз етiледi.
6. Әскери судьяларға әскери атақтар берудi Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерiнде әскери қызметтi өткеру тәртiбiн реттейтiн заңдарға сәйкес Әдiлет министрi, ал жоғары әскери атақтар берудi - Әдiлет министрiнiң ұсынуы бойынша Қазақстан Республикасының Президентi жүргiзедi.
1) жоғары заң бiлiмi бар мамандар атқаруға тиiс лауазымдарда соттарда жұмыс iстеген уақыт;
2) жоғары заң бiлiмi бар мамандар атқаруға тиiс лауазымдарда әдiлет органдарында, мекемелерiнде және адвокаттар алқалары мен нотариалдық кеңселерде жұмыс iстеген уақыт;
3) төрелiк сот төрешiлерi мен судьялары ретiнде мемлекеттiк төрелiк органдарында жұмыс iстеген уақыт;
4) Конституциялық соттың судьясы (Конституциялық Кеңес мүшесi)
ретiнде жұмыс iстеген уақыт;
5) сыныптық шен берудi көздейтiн қызметке тағайындалған күннен бастап прокуратура органдарында қызмет еткен уақыт;
6) iшкi iстер, ұлттық (мемлекеттiк) қауiпсiздiк және Мемлекеттiк тергеу комитетiнiң органдарында офицерлiк оперативтiк тергеу лауазымдарында қызмет еткен уақыт;
7) жоғары заң бiлiмi бар мамандар атқаратын лауазымдарда заң мамандығы бойынша мемлекеттiк органдарда, ұйымдарда жұмыс iстеген уақыт;
8) заң мамандығы бойынша ғылыми және педагогтiк жұмыс уақыты.
62-бап. Жұмыс стажын анықтау жөнiндегi комиссия
1. Республиканың Жоғарғы Соты судьяларының жұмыс стажын құрамын Республика Жоғарғы Сотының Төрағасы бекiтетiн комиссия анықтайды.
Комиссияның шешiмi түпкiлiктi болып табылады.
2. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттар судьяларының жұмыс стажын құрамын тиiстi соттардың төрағалары бекiтетiн комиссиялар анықтайды.
3. Аудандық (қалалық) соттар судьяларының жұмыс стажын құрамын әдiлет басқармалары бастықтарының шешiмiмен бекiтiлетiн комиссиялар анықтайды.
4. Әскери соттар судьяларының жұмыс стажын құрамын Әдiлет министрлiгiнiң әскери соттар басқармасының бастығы бекiтетiн комиссия анықтайды.
5. Осы баптың 2, 3, 4-тармақтарында көрсетiлген комиссиялардың шешiмдерiне шағымдарды құрамын Қазақстан Республикасының Әдiлет министрi бекiтетiн Орталық комиссия қарайды.
63-бап. Судьяны тағайындау, сайлау және ауыстыру кезiнде орташа еңбекақы мен жеңiлдiктердi сақтау Мемлекеттiк органдарда, ұйымдарда қызмет атқаратын адамдарды судья қызметiне тағайындау, сайлау кезiнде, сондай-ақ судьяны ауыстыру кезiнде оларға, егер қазiргi қызметi бойынша белгiленген деңгейден артатын болса, бұрынғы қызметтегi еңбекақысы мен жеңiлдiктерi екi жыл бойы сақталады.
64-бап. Судьялардың жыл сайынғы демалыстары
1. Республика соттарының судьяларына ұзақтығы отыз күнтiзбелiк күн болатын жыл сайынғы демалыс берiледi.
2. Судьяларға кезектi еңбек демалысына шыққан кезiнде сауықтыру үшiн айлық еңбекақысының екi мәрте мөлшерiнде жәрдемақы төленедi.
65-бап. Ауыстыру кезiндегi өтемақылар Қызметi бойынша республиканың бiр аймағынан екiншi аймағына ауыстырылатын судьялар мен олардың отбасы мүшелерiне көшiп-қону жөнiндегi шығыстары толық көлемде төленедi.
66-бап. Жол жүру жөнiндегi жеңiлдiктер Қызметтiк куәлiктерiн көрсеткен ретте судьялардың мыналарға:
2) қызметтiк iссапарларға жiберiлген кезде - жүрiп-тұру құжаттарын және қонақүйлерде орынды кезектен тыс алуға құқығы бар.
1. Судьялар қызметтiк тұрғын үй қорынан тұрғын алаңмен бiрiншi кезекте қамтамасыз етiлу құқығымен пайдаланады.
2. Судьялық қызметте он күнтiзбелiк жылдан астам iстейтiн судья тұрақты тұру үшiн алған қызметтiк тұрғын үй-жайды өзiнiң қалауымен оның қалдық құны бойынша сатып ала алады.
3. Басқа тұрғын үй-жай берiлмейiнше судьяларды қызметтiк тұрғын үй-жайлардан шығаруға болмайды.
4. Тұрғын үй жағдайын жақсартуға мұқтаж судьяларға жеке тұрғын үй салу үшiн жер учаскесi тегiн берiледi.
7. Қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде судья қаза тапқан жағдайда қаза болған судьяның отбасының судья қаза болған күннен бастап бiр жылдан кешiктiрмей мемлекеттiк тұрғын үй қорынан заңдарда белгiленген шарттарда және тәртiппен тұрғын алаң алуға құқығы бар.
8. Судья тұратын тұрғын үй-жайда кезектен тыс тәртiппен телефон орнатылады.
1. Судьялар және олармен бiрге тұратын отбасы мүшелерi тиiстi мемлекеттiк денсаулық мекемелерiнде медициналық және санаторий-курорт қызметiмен белгiленген тәртiп бойынша қамтамасыз
2. Судьяларға медициналық қызмет көрсету мен санаторий-курорттық емдеудiң тәртiбi мен ережелерi Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiмен белгiленедi.
1. Судьялар республикалық бюджет қаражаты есебiнен мiндеттi жеке мүлiктiк және медициналық сақтандырылуға тиiс.
2. Судьяларды және олардың мүлкiн мiндеттi сақтандырудың тәртiбi мен ережелерi Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiмен
3. Судья қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде қаза тапқан (қайтыс болған)
жағдайда оның асырауындағылар мен мұрагерлерiне соңғы атқарған қызметi бойынша он жылдық еңбекақысы мөлшерiнде бiр жолғы сақтандыру сомасы төленедi.
4. Судьяға қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде зақымдану, жарақаттану (контузия), мертiгу, ауруға шалдығу салдарынан мүгедектiк белгiленген жағдайда:
1) I топтағы мүгедекке - бесжылдық еңбекақы;
2) II топтағы мүгедекке - үшжылдық еңбекақы;
3) III топтағы мүгедекке - жылдық еңбекақы мөлшерiнде бiр жолғы сақтандыру сомасы төленедi.
5. Егер судьяның қаза табуы (қайтыс болуы), зақымдануы, жарақаттануы (мертiгуi), науқасқа шалдығуы қызметтiк мiндеттерiн атқарумен байланысты емес жағдаяттарға орай болғаны белгiленген тәртiппен дәлелденсе, сақтандыру сомасы төленбейдi.
6. Қаза тапқан адамның отбасына немесе оның асырауындағы адамдарға Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес әлеуметтік жәрдемақы тағайындалады.
1. Судьяның орнынан түсу нысанында қызметiнен босату осы Жарлықтың 47-бабының 1-тармағының 1), 2)-тармақшаларында көзделген негiздер бойынша жүзеге асырылады.
2. Бұл ретте судьяға:
1) сот қоғамдастығының мүшесi болуы және жеке басына ешкiмнiң тиiспеушiлiгi жөнiндегi кепiлдiктер сақталады;
2) осы Жарлықтың 67, 69, 70-баптарында көзделген жеңiлдiктер судья ретiнде кемiнде он бес жыл жұмыс стажы болған жағдайда сақталады;
3) судья болып жұмыс iстеген әрбiр толық жыл үшiн соңғы қызметi бойынша айлық жалақысы есебiнен бiржолғы шығу жәрдемақысы төленедi;
4) зейнет жасына толуы бойынша және тиiстi стажы мен қызмет өткерген жылдары бар болған жағдайда судьяның қалауымен осы Жарлықтың 72-бабында көзделген шарттар негiзiнде зейнетақы
3. Судьяның орнынан түсуi мынадай жағдайларда:
судья қызметiне тағайындалғанда;
ол қылмыс немесе сот билiгінiң беделiн түсiретiн келеңсiз әрекет жасағанда;
өз еркiмен өтiнiш бергенде;
Қазақстан Республикасының азаматтығынан айрылғанда;
ол қайтыс болғанда тоқтатылады.
1. Сот аппараты төрелiгiн қамтамасыз ету, сот практикасын қорыту және сот статистикасын талдау, судьяларды және басқа да процеске қатысушыларды қорғау, сондай-ақ соттың басқа да функцияларын орындау жөнiндегi жұмысты қамтамасыз етедi.
2. Аппарат қызметкерлерiнiң құқықтық жағдайы және олардың еңбегiне ақы төлеу, техникалық қызмет көрсетудi жүзеге асыратын және сот органдарының жұмыс iстеуiн қамтамасыз ететiн, тiзбесiн Республика Үкiметi белгiлейтiн адамдарды қоспағанда, "Мемлекеттiк қызмет туралы" Заңға сәйкес белгiленедi.
74-бап. Сот аппаратының құрылымы мен штаттары
1. Аудандық (қалалық) және оған теңестiрiлген сот аппаратының құрылымы мен штаттарын облыстық және оған теңестiрiлген әдiлет басқармасының бастығы Республиканың Әдiлет министрлiгi бекiткен штат саны мен еңбекақы қоры шегiнде белгiлейдi.
2. Облыстық және оған теңестiрiлген сот аппаратының құрылымы мен штаттарын тиiстi сот төрағасының ұсынуы бойынша Республиканың Әдiлет министрi белгiлейдi.
3. Жоғарғы Сот аппаратының құрылымы мен штаттарын оны ұстауға бөлiнген қаражат шегiнде Жоғарғы Соттың Төрағасы бекiтедi.
1. Облыстық және оған теңестiрiлген соттардың, аудандық (қалалық) және оған теңестiрiлген соттардың қызметiн ұйымдық және материалдық-техникалық қамтамасыз етудi судьялардың тәуелсiздiгi және олардың тек қана Конституция мен заңдарға бағыну принципiн қатаң сақтай отырып, Республиканың Әдiлет министрлiгi мен оның басқармалары жүзеге асырады.
2. Әдiлет министрлiгi және жергiлiктi жерлердегi әдiлет басқармалары:
1) облыстық және оларға теңестiрiлген соттарды, аудандық (қалалық) және оған теңестiрiлген соттарды ұйымдастыру мәселелерi бойынша ұсыныстар әзiрлейдi;
2) Жоғарғы Сотпен не тиiсiнше облыстық және басқа төменгi соттармен бiрлесiп сот жұмысын жалпы және мақсатты тексерудi жүзеге асырады;
3) судьяларға жұмыс жүктеу нормативтерiн анықтау және олардың нақты жұмыс көлемiне талдау жасау арқылы соттардың кадрлар жөнiндегi қажеттiгiн анықтайды;
4) судьялыққа кандидаттарды iрiктеуге байланысты осы Жарлықпен белгiленген iс-қимылдарды жүзеге асырады, сот кадрларының бiлiктiлiгiн арттыруды ұйымдастырады;
5) осы Жарлықпен белгiленген тәртiп бойынша облыстық және оған теңестiрiлген соттардың, аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың судьяларын ауыстыруды жүзеге асырады;
6) соттарды материалдық-техникалық қамтамасыз етудi
7) соттарды нормативтiк материалдармен қамтамасыз етедi;
8) Республиканың барлық соттарында құқықтық статистиканы жүргiзу жөнiндегi жұмысты ұйымдастырады;
9) сот шешiмдерiн орындау жөнiндегi жұмысқа басшылық жасайды;
10) судьялар мен олардың отбасы мүшелерiнiң тәуелсiздiгiн, құқықтық және әлеуметтiк қорғалуын қамтамасыз етуге бағытталған шараларды жүзеге асырады.
1. Азаматтық, шаруашылық және қылмыстық iстердi бiрiншi инстанция бойынша қараған кезде сот отырысының хатшысы сот отырысының хаттамасын жүргiзедi және төрағалық етушiнiң ұйғаруы бойынша басқа да тапсырмаларды орындайды.
2. Жоғарғы Соттың сот отырысының хатшыларын Жоғарғы Соттың Төрағасы, ал жергiлiктi соттарда - әдiлет басқармалары қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.
3. Аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың сот отырыстары хатшыларының сан құрамы осы соттар судьяларының сан құрамына сәйкес болуға тиiс.
1. Сот орындаушылары азаматтық, шаруашылық даулар жөнiндегi шешiмдердiң, ұйғарымдардың; қаулылардың, қылмыстық iстер бойынша мүлiк өндiрiп алуға қатысты бөлiгiнде үкiмдердiң, ұйғарымдар мен қаулылардың орындалуын, сондай-ақ заңдарда көзделген жағдайларда басқа да шешiмдер мен қаулылардың атқарылуын қамтамасыз етедi.
2. Сот орындаушылары Жоғарғы Соттан басқа барлық соттар жанында болады.
Сот орындаушыларын қызметке тағайындау мен қызметтен босатуды әдiлет басқармасы жүзеге асырады.
Сот орындаушыларының сан құрамы судьялардың сан құрамына сәйкес болуға тиiс.
3. Соттардың шешiмдерiн, үкiмдерiн, ұйғарымдары мен қаулыларын, сондай-ақ орындауға жататын басқа да шешiмдер мен қаулыларды атқаруға қатысты сот орындаушыларының ұсынатын талаптары Республика аумағында орналасқан мемлекеттiк органдар, ұйымдар, лауазымды адамдар мен азаматтар үшiн мiндеттi.
4. Қажет болған жағдайларда Әдiлет министрi соттардың шешiмдерi мен қаулыларының бұлжытпай атқарылуын қамтамасыз ету үшiн iшкi iстер органдарының қызметкерлерiн немесе бөлiмшелерiн қатыстыру туралы Iшкi iстер министрiне мағлұмхат жөнелтуге хақылы.
1. Сот жасауылдары барлық соттар жанында болады.
Жоғарғы Соттың сот жасауылдарын Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша Әдiлет министрлiгi, жергiлiктi соттарда - әдiлет басқармалары қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.
2. Сот приставтарының құзыретiне:
1) бостандығынан айыруға байланысты емес жазалардың орындалуын бақылау;
2) орындалатын құжаттарды ерiксiз атқаруда сот орындаушыларына көмек көрсету;
3) сотта iс қарау уақытында залда қоғамдық тәртiптi сақтау;
4) соттардың үйлерiн, судьялар мен процеске басқа да қатысушыларды қорғау;
5) соттардың қауiпсiз қызметін қамтамасыз ететiн басқа да функцияларды орындау кiредi.
3. Сот приставтарының қызметi заңмен реттеледi.
1. Республиканың барлық соттарын қаржыландыру жеке жазылған жолмен республикалық бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады.
2. Соттардың бюджетi соттардың конституциялық өкiлеттiктерiн орындауын толық қамтамасыз етуге тиiс және оны кемiтуге болмайды.
80-бап. Сот билiгiнiң нышандары
1. Сот үйiнiң үстiнде Республиканың Мемлекеттiк туы көтерiледi, ал сот отырыстары залында Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк елтаңбасы бейнеленедi және Мемлекеттiк туы орнатылады.
2. Судьялар сот төрелiгiн мантияларда жүзеге асырады.
3. Жоғарғы Соттың Төрағасына, осы соттың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына Қазақстан Республикасының Президентi белгiленген үлгiдегi куәлiктер бередi.
Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың төрағаларына, осы соттардың сот алқаларының төрағалары мен судьяларына, аудандық (қалалық) және оларға теңестiрiлген соттардың төрағалары мен судьяларына, сот учаскелерінiң аға судьяларына Әдiлет министрi
1. Осы Жарлық 1996 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшiне енедi.
2. Осы Жарлықтың 71-бабының 4) тармақшасының күшi "Қазақстан Республикасы Соттарының судьяларын материалдық және әлеуметтiк қамтамасыз ету жөнiндегi қосымша шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1994 жылғы 18 сәуірдегi Жарлығына сәйкес судья қызметiн атқара жүрiп орнынан түскен адамдарға қолданылады.
3. Осы Жарлықтың 71, 72-баптарының күшi 1995 жылғы 1 қазанға дейiн судья қызметiнде жұмыс iстеген адамдарға қолданылады.
4. Осы Жарлықтың 80-бабының 2-тармағы сот жүйесiнiң буындары бойынша 1996-1997 жылдар бойы кезең-кезеңiмен күшiне енгiзiледi.
5. 44-баптың 4-тармағының күшi тиiстi қызметтерге 1996 жылғы 1 қаңтардан кейiн сайланған және тағайындалған адамдарға қолданылады.
1. Соттардың тұрақты судьяларын құрылуына байланысты осы Жарлық күшiне енгiзiлгенге дейiн сайланған және тағайындалған Республиканың барлық соттарының судьялары Әдiлет министрi белгiленген мерзiмде Әдiлет министрi мен Жоғарғы Сот Төрағасының бiрлескен шешiмiмен құрылатын комиссияларымен аттестациялануға тиiс. Комиссиялардың шешiмдерiне Әдiлет бiлiктiлiгi алқасына шағым жасалуы мүмкiн.
Судьяларды аттестаттау туралы ереженi Қазақстан Республикасының
2. Комиссиялар аттестацияламаған судьялар осы Жарлықтың 47-бабының 1- тармағының 3-тармақшасында көзделген тәртiппен қызметтен босатылады.
3. Қолданылып жүрген iс жүргiзу заңдары жаңа iс жүргiзу кодекстерi қабылданғанға дейiн заң күшiн сақтайды.
4. Қазақстан Республикасының Үкiметi:
1) "Сот приставтары туралы" заң жобасын әзiрлеп, Парламенттiң қарауына енгiзсiн;
2) Судьялар мен олардың мүлкiн мiндеттi сақтандыру, оларға медициналық қызмет көрсету және санаторий-курорттық емдеу тәртiбi мен шарттары туралы ереженi әзiрлеп, қабылдасын;
3) осы жарлықтың орындалуын қамтамасыз ету үшiн 1997 жылдан бастап Республиканың Жоғарғы Соты мен Әдiлет министрлiгiне республикалық бюджет қаражаты есебiнен қосымша қаржы бөлудi көздейтiн болсын;
4) Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты мен Әдiлет министрлiгi Қазақстан Республикасы судьяларының бiлiктiлiк сыныптары туралы ереженi Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының тәртiптiк алқасы, облыстық және оларға теңестiрiлген тәртiптiк алқалар туралы ереженi әзiрлесiн және оны Қазақстан Республикасы Президентiнiң бекiтуiне ұсынсын.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Президенті Указ Президента Республики Президент Республики Казахстан Казахстан, имеющий силу Конституционного закона, от 20 декабря 1995 г. № 2694. Утратил силу - Законом РК от 25 декабря 2000 г. № 132 О судах и статусе судей в Республике Казахстан В соответствии со статьей 1 Закона Республики Казахстан от 10 декабря 1993 года "О временном делегировании Президенту Республики Казахстан и главам местных администраций дополнительных полномочий", пунктом 4 статьи 75 и пунктом 5 статьи 82 Конституции Республики Казахстан и в целях поэтапного осуществления судебно-правовой реформы издаю настоящий Указ.
Раздел I. Общие положения
Статья 1. Судебная власть
1. Правосудие в Республике Казахстан осуществляется только судом.
Судебная власть предназначена осуществлять защиту прав, свобод и законных интересов граждан, прав и законных интересов государственных органов, организаций, обеспечивать исполнение Конституции, законов, иных нормативных правовых актов, международных договоров Республики.
2. Суды осуществляют принадлежащую им власть от имени Республики, независимо от чьей-либо воли, и в точном соответствии с Конституцией и законами Республики.
3. Судебная власть Республики распространяется на все дела и споры, возникающие на основе Конституции Республики, законов, иных нормативных
4. Судебная власть осуществляется посредством гражданского, уголовного и иных установленных законом форм судопроизводства.
5. Решения, приговоры, иные постановления судов, а также их законных распоряжения, требования, поручения и другие обращения обязательны к исполнению всеми государственными органами, организациями, должностными лицами, а также гражданами на всей территории Республики. Неисполнение их, а равно иное проявление неуважения к суду влекут ответственность по закону.
Статья 2. Судебная система
1. Систему судов в Республике Казахстан составляют Верховный Суд Республики Казахстан и местные суды Республики (областные и приравненные к ним суды (Алматинский городской суд, Военный суд войск Республики Казахстан), районные (городские), военные суды), учреждаемые законом.
Никакой иной орган, должностное или иное лицо не вправе брать на себя функции суда.
2. Учреждение специальных и чрезвычайных судов под каким-либо названием не допускается.
3. В Республике Казахстан может осуществляться специализация судов и создание в этих целях специализированных судов: хозяйственных, налоговых, семейных, по делам несовершеннолетних, административных и других.
Специализированные суды имеют статус районного (городского) суда с распространением на них соответствующих положений настоящего Указа.
Статья 3. Единство судебной системы Единство судебной системы Республики обеспечивается:
1) конституционными принципами правосудия;
2) осуществлением судебной власти в установленных законом формах судопроизводства;
3) применением судами единого законодательства;
4) порядком формирования судов;
5) системой исполнения вступивших в законную силу судебных решений на всей территории Республики;
6) финансирование всех судов за счет средств республиканского бюджета.
Статья 4. Основные принципы деятельности судов в Республике Казахстан Деятельность судов в Республике строится на основе принципов законности, независимости судей, равенства всех перед законом и судом, состязательности и равноправия сторон, гласности рассмотрения дел.
Статья 5. Право на судебную защиту
1. Каждому гарантируется судебная защита от любых неправомерных решений и действий государственных органов, организаций, должностных и иных лиц, ущемляющих или ограничивающих права, свободы и законные интересы, предусмотренные Конституцией и законами Республики.
2. Никто не может быть лишен права на рассмотрение его дела с соблюдением всех требований закона и справедливости компетентным, независимым и беспристрастным судом.
3. Во всех судах и на любой стадии судопроизводства гарантируется право на профессиональную юридическую помощь и защиту.
4. Обращения, заявления и жалобы, подлежащие рассмотрению в порядке судопроизводства, не могут быть рассмотрены или взяты на контроль никакими другим органами, должностными или иными лицами.
Статья 6. Язык судопроизводства Судопроизводство Республики Казахстан ведется на государственном языке, наравне с государственным в судопроизводстве официально употребляется русский язык. Судопроизводство может также вестись на языке большинства населения данной местности.
Статья 7. Гласность судебного разбирательства
1. Разбирательство дел во всех судах открытое.
2. Слушание дел в закрытом заседании допускается, когда гласное разбирательство может привести к разглашению государственных секретов, военной, служебной и коммерческой тайны, либо когда существует необходимость защитить от огласки частную жизнь и личную, семейную тайну граждан, либо обеспечить безопасность участников судопроизводства.
3. Решения, приговоры и постановления судов провозглашаются публично.
Статья 8. Состав суда при рассмотрении дел
1. Рассмотрение дел в суде первой инстанции осуществляется судьей единолично. Уголовные дела о преступлениях, за которые законом предусмотрена смертная казнь, рассматриваются в составе трех судей.
2. Рассмотрение дел вышестоящими судами осуществляется в порядке, определенном процессуальным законодательством.
3. При коллегиальном рассмотрение дел судьи не вправе воздерживаться от голосования.
Статья 9. Участие прокурора и адвоката в рассмотрении дел Прокуроры и адвокаты участвуют в рассмотрении судами дел на основе принципов равенства сторон и состязательности процесса.
Раздел II. Система судов
Глава I. Районные (городские) суды
Статья 10. Образование районного (городского) суда
1. Районные (городской) суд образуется и упраздняется Президентом Республики по представлению Министра юстиции в районе, городе (кроме городов районного подчинения), районе в городе.
2. Президент Республики по представлению Министра юстиции Республики может образовать на район и город, на несколько районов (районов в городе) и городов один суд.
3. Судебные участки районных (городских) судов образуются и упраздняются Министром юстиции по совместному представлению начальника управления юстиции и председателя областного и приравненного к нему суда.
Статья 11. Состав районного (городского) суда
1. Районный (городской) суд состоит из председателя и постоянных судей.
Если по штату в районном (городском) суде имеется один судья, он осуществляет полномочия председателя суда (односоставный суд).
В случае образования в его составе судебного участка районный (городской) суд состоит из председателя суда, старшего судьи судебного участка и постоянных судей.
2. Общее число судей для районных (городских) судов устанавливает Президент Республики по представлению Министра юстиции.
3. Количество судей для каждого районного (городского) суда устанавливается Министром юстиции.
Статья 12. Полномочия и организация работы районного (городского) суда
1. Районный (городской) суд:
1) рассматривает по первой инстанции все дела, за исключением дел, отнесенных законом к ведению других судов;
3) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
2. Работа многосоставного суда может быть организована управлением юстиции по судебным участкам.
Статья 13. Председатель районного (городского) суда, старший судья судебного участка
1. Председатель районного (городского) суда является судьей и организует работу суда.
2. Председатель районного (городского) суда:
1) распределяет дела между судьями и возлагает другие обязанности на судей;
2) рассматривает дела по первой инстанции;
3) ведет личный прием, организует работу суда по приему граждан и рассмотрению предложений, заявлений и жалоб;
4) организует ведение и анализ судебной статистики;
5) организует изучение судебной практики;
6) назначает на должность и освобождает от должности работников аппарата суда, организует и контролирует их работу;
7) организует работу по повышению квалификации судей и работников аппарата суда;
8) издает приказы и распоряжения;
9) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. Старший судья судебного участка является судьей и обладает правами председателя районного (городского) суда, за исключением полномочий, указанных в подпунктах 4), 5), 7) и 8), а также в подпункте 6) (в части назначения на должность и освобождения от должности работников аппарата суда) пункта 2 настоящей статьи.
Статья 14. Замещение временно отсутствующих председателей, старшего судьи судебного участка или судьи районного (городского) суда
1. В случае временного отсутствия председателя районного (городского)
суда, старшего судьи судебного участка исполнение их обязанностей по приказу председателя возлагается на одного из судей этого суда.
2. В случае временного отсутствия судьи районного (городского) суда исполнение его обязанностей управление юстиции может возложить на одного из судей другого районного (городского) суда.
Глава II. Областные и приравненные к ним суды
Статья 15. Образование областных и приравненных к ним судов
1. Областные и приравненные к ним суды образуются и упраздняются Президентом Республики по представлению Министра юстиции в каждой области и соответствующей административно-территориальной единице.
2. Общее число судей областных и приравненных к ним судов устанавливает Президент Республики по представлению Министра юстиции.
3. Количество судей для каждого областного и приравненного к нему суда устанавливает Министр юстиции по представлению председателя соответствующего суда.
Статья 16. Состав областного и приравненного к нему суда
1. Областной и приравненный к ним суд состоит из председателя, председателей судебных коллегий и постоянных судей.
2. Органами областного и приравненного к нему суда являются:
1) президиум суда;
2) судебная коллегия по гражданским делам;
3) судебная коллегия по хозяйственным делам;
4) судебная коллегия по уголовным делам.
Статья 17. Полномочия областного и приравненного к нему суда Областной и приравненный к нему суд:
1) рассматривает в пределах своих полномочий дела в качестве суда первой инстанции, в апелляционном (кассационном), надзорном порядке и по вновь открывшимся обстоятельствам;
2) осуществляет судебный надзор за районными (городскими) судами;
3) ведет и анализирует судебную статистику, изучает и обобщает судебную практику;
4) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
Статья 18. Президиум областного и приравненного к нему суда Президиум областного и приравненного к нему суда состоит из председателя суда и четырех постоянных судей, избираемых ежегодно составом областного суда тайным голосованием большинством голосов от общего числа членов суда.
Статья 19. Полномочия президиума областного и приравненного к нему суда Президиум областного и приравненного к нему суда:
1) в пределах своих полномочий рассматривает дела в порядке надзора и по вновь открывшимся обстоятельствам в порядке, определенном процессуальным законодательством;
2) заслушивает отчеты председателей судебных коллегий о деятельности коллегий, рассматривает вопросы аппарата суда;
3) рассматривает материалы изучения судебной практики и анализа судебной статистики, вопросы соблюдения законности при отправлении правосудия районными (городскими) судами;
4) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
Статья 20. Порядок работы президиума областного и приравненного к нему суда
1. Заседания президиума областного и приравненного к нему суда правомочны при наличии более половины его членов.
2. Постановления президиума подписываются председательствующим.
3. Организация и порядок работы президиума областного и приравненного к нему суда определяются принимаемым им регламентом.
Статья 21. Судебные коллегии областного и приравненного к нему суда
1. Судебные коллегии областного и приравненного к нему суда рассматривают в пределах своих полномочий дела в качестве судов первой инстанции, в апелляционном (кассационном) порядке и по вновь открывшимися обстоятельствам, а также осуществляют другие полномочия, предоставленные им законом.
2. Составы судебных коллегий по гражданским, хозяйственным и уголовным делам областного и приравненного к нему суда утверждаются председателем суда из числа судей соответствующего суда.
3. Председатель областного и приравненного к нему суда в необходимых случаях вправе привлекать судей одной судебной коллегии для рассмотрения дел в составе другой судебной коллегии.
Статья 22. Председатель областного и приравненного к нему суда
1. Председатель областного и приравненного к нему суда является судьей и
2. Председатель областного и приравненного к нему суда:
1) созывает президиум суда и председательствует на его заседаниях;
2) председательствует в судебных заседаниях судебных коллегий и рассматривает дела по первой инстанции;
3) вносит в пределах и порядке, установленных законом, протесты на судебные постановления;
4) в случаях и порядке, установленных законом, вправе приостановить исполнение решений и определения по гражданским, хозяйственным и административным делам;
5) участвует в подборе и представлении в Министерство юстиции кандидатов на должности председателей судебных коллегий и в судьи областного и приравненного к нему суда;
6) утверждает составы и осуществляет общее руководство деятельностью судебных коллегий, распределяет обязанности между председателями коллегий;
7) возлагает исполнение обязанностей председателя судебной коллегии в случае его временного отсутствия на одного из членов суда;
8) организует ведение и анализ судебной статистики, изучение судебной практики;
9) организует работу по повышению квалификации кадров суда;
10) представляет Министру юстиции структуру и штаты аппарата, назначает и освобождает от должности работников аппарата суда, организует и контролирует их работу;
11) организует работу суда по рассмотрению предложений, заявлений и жалоб, ведет личный прием граждан;
12) издает приказы и распоряжения;
13) в установленном порядке самостоятельно в отношении председателей судебных коллегий и судей областного или приравненного к нему суда или совместно с начальником управления юстиции в отношении председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков вносит представления о присвоении им квалификационных классов и их лишении;
14) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. В случае временного отсутствия председателя областного или приравненного к нему суда его обязанности по приказу председателя исполняет один из председателей судебных коллегий.
Статья 23. Председатель судебной коллегии областного и приравненного к нему суда
1. Председатель судебной коллегии областного и приравненного к нему суда является судьей и организует работу коллегии.
2. Председатель судебной коллегии областного и приравненного к нему суда:
1) председательствует и докладывает дела в заседаниях коллегии или назначает для этого судей;
2) образует составы для рассмотрения дел в судебных заседаниях;
3) рассматривает дела по первой инстанции;
4) ведет личный прием граждан;
5) представляет отчеты президиуму о деятельности судебной коллегии;
6) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. В случае отсутствия председателя судебной коллегии исполнение его обязанностей возлагается председателем суда на одного из судей этой коллегии.
Глава III. Военные суды
Статья 24. Образование военных судов
1. На территории Республики образуются Военный суд Республики Казахстан, военные суды объединений (армий, соединений, гарнизонов).
Военные суды образуются и упраздняются Президентом Республики Казахстан по представлению Министра юстиции.
2. Общее число военных судов устанавливается Президентом Республики по представлению Министра юстиции.
3. Количество судей для каждого военного суда устанавливается Министром юстиции.
Статья 25. Военный суд объединения (армии, соединения, гарнизона) и его полномочия
1. Военный суд объединения (армии, соединения, гарнизона) образуется в составе председателя и постоянных судей военного суда.
2. Военный суд объединения (армии, соединения, гарнизона):
1) рассматривает дела, отнесенные законом к его ведению;
2) анализирует судебную статистику;
3) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. Военный суд объединения (армии, соединения, гарнизона) обладает статусом районного (городского) суда и на него распространяются соответствующие положения настоящего Указа.
Статья 26. Председатель военного суда объединения (армии, соединения, гарнизона)
1. Председатель военного суда объединения (армии, соединения, гарнизона)
является судьей и организует работу военного суда.
2. Председатель военного суда объединения (армии, соединения, гарнизона):
1) распределяет дела между судьями и возлагает другие обязанности на судей;
3) ведет личный прием, организует работу суда по приему граждан и рассмотрению предложений, заявлений и жалоб;
6) назначает на должность и освобождает от должности работников
7) организует работу по повышению квалификации судей и работников аппарата суда;
9) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
Статья 27. Военный суд войск Республики и его полномочия
1. Военный суд войск Республики состоит из председателя,
2. В Военном суде войск Республики действуют:
3) судебная коллегия по уголовным делам.
3. Военный суд войск Республики:
1) рассматривает в пределах своих полномочий дела в качестве суда первой инстанции, в апелляционном (кассационном), надзорном порядке и по вновь
2) осуществляет судебный надзор за военными судами объединений (армий, соединений, гарнизонов);
3) ведет и анализирует судебную статистику, изучает и обобщает судебную
4) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
4. Военный суд войск Республики обладает статусом областного суда и на него распространяются соответствующие положения настоящего Указа.
Глава IV. Верховный Суд Республики
Статья 28. Полномочия Верховного Суда
1. Верховный Суд является высшим судебным органом по гражданским, хозяйственным, уголовным и иным делам, подсудным нижестоящим судам, осуществляет в предусмотренных законом процессуальных формах надзор за их деятельностью.
2. Верховный Суд:
1) рассматривает по первой инстанции дела в случаях, предусмотренных законом; в апелляционном (кассационном) порядке дела, рассмотренные по первой инстанции областными судами;
2) рассматривает в надзорном порядке и по вновь открывшимся обстоятельствам дела, рассмотренные нижестоящими судами и Верховным Судом;
3) изучает и обобщает практику применения законов и иных нормативных правовых актов Республики, издает нормативные постановления, дающие разъяснения по вопросам судебной практики;
4) разрабатывает предложения по совершенствованию законов и иных нормативных правовых актов, ведет и анализирует судебную статистику;
5) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему
Статья 29. Состав Верховного Суда
1. Общее число судей Верховного Суда устанавливается Президентом Республики по представлению Председателя Верховного Суда.
2. Верховный Суд состоит из Председателя, председателей судебных коллегий и постоянных судей.
3. Органами Верховного Суда являются:
1) пленум;
2) президиум;
3) судебная коллегия по гражданским делам;
4) судебная коллегия по хозяйственным делам;
5) судебная коллегия по уголовным делам;
6) судебная военная коллегия.
4. При Верховном Суде образуется научно-консультативный совет.
Статья 30. Пленум Верховного Суда Пленум Верховного Суда действует в составе Председателя, председателей судебных коллегий, судей Верховного Суда.
Статья 31. Полномочия пленума Верховного Суда Пленум Верховного Суда:
1) рассматривает материалы изучения и обобщения практики применения законов и иных нормативных правовых актов судами и принимает нормативные постановления, дающие разъяснения по вопросам судебной практики;
2) в соответствии с Конституцией Республики дает заключения об обоснованности предъявленного Президенту обвинения в совершении государственной измены;
3) рассматривает материалы анализа судебной статистики;
4) избирает по представлениям Председателя Верховного Суда секретаря пленума Верховного Суда, состав научно-консультативного совета;
5) избирает членов дисциплинарной коллегии Верховного Суда;
6) избирает членов президиума Верховного Суда;
7) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
Статья 32. Порядок пленума Верховного Суда
1. Пленум Верховного Суда созывается не реже двух раз в год. Порядок работы пленума Верховного Суда определяется утверждаемым им регламентом.
2. Заседания пленума Верховного Суда правомочны при наличии не менее двух третей его состава. Постановление пленума принимается открытым голосованием большинством голосов членов Пленума, участвующих в голосовании.
3. В работе пленума участвуют Председатель Конституционного Совета, Генеральный Прокурор и Министр юстиции Республики.
4. Генеральный Прокурор и Министр юстиции вправе вносить предложения о даче разъяснений по вопросам судебной практики.
5. Постановление пленума подписывается Председателем Верховного Суда и секретарем пленума.
Статья 33. Президиум Верховного Суда
1. Президиум Верховного Суда состоит из Председателя Верховного Суда, восьми постоянных судей, избираемых ежегодно на пленуме тайным голосованием большинством голосов от общего числа членов пленума.
2. Заседания президиума проводятся не реже одного раза в месяц.
3. Заседания президиума правомочны при наличии более половины его членов. Постановление президиума принимается открытым голосованием большинством голосов членов президиума, участвовавших в голосовании, и подписывается председательствующим.
4. Порядок работы президиума определяется принятым им регламентом.
Статья 34. Полномочия президиума Верховного Суда Президиум Верховного Суда:
1) рассматривает дела в надзорном порядке и по вновь открывшимся обстоятельствам в порядке, определенном процессуальным законодательством;
2) рассматривает материалы изучения и обобщения судебной практики и анализа судебной статистики, вопросы соблюдения законности при осуществлении правосудия нижестоящими судами и коллегиями Верховного Суда;
3) заслушивает сообщения и отчеты председателей судебных коллегий, рассматривает вопросы организации коллегий и аппарата Верховного Суда;
4) принимает регламент работы президиума;
5) утверждает регламент работы аппарата Верховного Суда;
6) осуществляет другие полномочия, предусмотренные законом.
Статья 35. Судебные коллегии Верховного Суда
1. Судебные коллегии Верховного Суда рассматривают судебные дела по первой инстанции, в апелляционном (кассационном), а также в надзорном порядке и по вновь открывшимся обстоятельствам.
2. Судебные коллегии вносят Председателю Верховного Суда предложения и материалы для дачи пленумом Верховного Суда разъяснений по вопросам судебной практики.
3. Составы судебных коллегий по гражданским, хозяйственным и уголовным делам утверждаются Председателем Верховного Суда из числа судей Верховного Суда.
Статья 36. Председатель Верховного Суда
1. Председатель Верховного Суда является судьей и организует работу
2. Председатель Верховного Суда:
1) истребует дела и вносит протесты на судебные постановления;
2) в случаях, установленных законом, приостанавливает исполнение судебных постановлений;
3) вносит Министру юстиции представления в соответствии с подпунктом
2) пункта 1 статьи 52 настоящего Указа;
4) координирует работу судебных коллегий по изучению судебной практики, анализу судебной статистики и вносит материалы на рассмотрения президиума и пленума Верховного Суда для дачи разъяснений по вопросам судебной практики и принятия нормативных постановлений;
5) созывает пленум и президиум Верховного Суда и председательствует на их заседаниях;
6) осуществляет представление кандидатов в Высший Судебный Совет Республики на должности председателей коллегий и в судьи Верховного Суда;
7) распределяет обязанности между председателями коллегий, в необходимых случаях вправе привлекать судей одной судебной коллегии для рассмотрения дел в составе другой коллегии;
8) осуществляет общее руководство работой судебных коллегий и аппарата Верховного Суда;
9) вносит на утверждение президиума и пленума регламент их работы, кандидатуры секретаря пленума, членов научно-консультативного совета;
10) осуществляет прием и увольнение работников аппарата;
11) ведет личный прием и организует работу по приему граждан и
13) вносит Президенту Республики Казахстан в установленном порядке представления о присвоении председателям судебных коллегий и судьям Верховного Суда высшего квалификационного класса, лишении его, а также решает в соответствии с законодательством самостоятельно или совместно с Министром юстиции вопросы присвоения квалификационных классов судьям и их лишения;
14) утверждает структуру и штаты аппарата Верховного Суда в пределах средств, выделенных на его содержание;
15) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. В случае временного отсутствия Председателя Верховного Суда его обязанности исполняет один из председателей судебной коллегии по приказу Председателя.
Статья 37. Председатель судебной коллегии Верховного Суда
1. Председатель судебной коллегии Верховного Суда является судьей и организует работу судебной коллегии.
2. Председатель судебной коллегии Верховного Суда:
1) истребует дела для проверки в порядке надзора, а также для изучения и обобщения судебной практики;
2) вносит протесты на судебные постановления в президиумы областных и приравненных к ним судов по делам, относящимся к ведению судебной коллегии, и в случаях, установленных законом, приостанавливает их исполнение;
3) вносит представления Председателю Верховного Суда о принесении протеста в судебную коллегию, президиум Верховного Суда по делам, относящимся к ведению судебной коллегии;
4) председательствует в судебных заседаниях коллегии;
5) организует работу по ведению судебной статистики, изучению судебной практики, подготовке материалов для рассмотрения на пленуме либо президиуме
6) представляет отчет президиуму о деятельности судебной коллегии;
7) организует работу по повышению квалификации судей и других работников судебной коллегии;
8) осуществляет в соответствии с распределением обязанностей руководство работой структурных подразделений аппарата Верховного Суда;
9) ведет личный прием граждан;
10) осуществляет другие полномочия, предоставленные ему законом.
3. В случае временного отсутствия председателя судебной коллегии исполнение его обязанностей возлагается Председателем Верховного Суда на одного из председателей других судебных коллегий или судей Верховного Суда.
Раздел III. Статус судей
Глава I. Правовое положение судей
Статья 38. Судья - носитель судебной власти
1. Судья является носителем судебной власти в Республике. Он в конституционном порядке наделен правомочиями осуществлять правосудие и исполнять свои обязанности на профессиональной основе.
2. Требования и распоряжения судей и при осуществление ими своих полномочий обязательны для всех государственных органов, организаций, должностных лиц и граждан.
3. Неисполнение требований и распоряжений судей, проявление неуважения к ним влечет установленную законом ответственность.
Статья 39. Независимость и несменяемость судьи
1. При отправлении правосудия судья независим и подчиняется только Конституции и закону.
2. Никто не вправе вмешиваться в осуществление правосудия и оказывать какое-либо воздействие на судью. Такие действия преследуются по закону.
3. Судья не обязан давать каких-либо объяснений по существу рассмотренных или находящихся в производстве дел, кроме случаев привлечения к дисциплинарной ответственности.
4. На судью не могут быть возложены внесудебные функции и обязанности, не предусмотренные законом. Он не может быть включен в составы государственных и общественных структур по вопросам соблюдения законности и правопорядка.
5. Суды состоят из постоянных судей. Полномочия судьи могут быть прекращены или приостановлены исключительно по основаниям, установленным
6. Средства массовой информации не вправе предрешать в своих сообщениях результаты судебного разбирательства или иным способом воздействовать на суд до вступления решения или приговора в законную силу.
Статья 40. Гарантия независимости судьи
1. Независимость судьи защищается Конституцией и законами и обеспечивается:
1) предусмотренной законом процедурой осуществления правосудия;
2) запретом под угрозой ответственности какого бы то ни было вмешательства в деятельность по осуществлению правосудия;
3) ответственностью за неуважение к суду;
4) установленным порядком избрания, назначения, прекращения и приостановления полномочий судьи, правом судьи на отставку;
5) предоставлением судьям за счет государства материального содержания и социального обеспечения, соответствующих их статусу.
2. Судьи, члены их семей и их имущество находятся под особой защитой государства.
Статья 41. Неприкосновенность судей
1. Судья неприкосновенен. Судья не может быть арестован, подвергнут приводу, мерам административного взыскания, налагаемым в судебном порядке, привлечен к уголовной ответственности без согласия Президента Республики, основанного на заключении Высшего Судебного Совета Республики, либо в случае, установленном подпунктом 3) статьи 55 Конституции, - без согласия Сената, кроме случаев задержания на месте преступления или совершения тяжких преступлений.
2. Уголовное дело в отношении судьи может быть возбуждено только Генеральным Прокурором Республики.
3. Судья имеет право на хранение и ношение служебного огнестрельного оружия.
Статья 42. Требования, предъявляемые к судье
1. Судья обязан:
1) неукоснительно соблюдать Конституцию и законы, обеспечивать защиту прав, свобод и законных интересов граждан и организаций;
2) при выполнении своих обязанностей, а также во внеслужебных отношениях избегать всего, что могло бы опорочить авторитет правосудия, достоинство судьи или вызвать сомнение в его объективности и беспристрастности;
3) противостоять любым попыткам незаконного вмешательства в его деятельность;
4) соблюдать тайну совещания судей и сведений, полученных при проведении закрытых судебных заседаний.
2. Должность судьи несовместима с депутатским мандатом, с занятием иной оплачиваемой должности, кроме преподавательской, научной или иной творческой деятельности, осуществлением предпринимательской деятельности, вхождением в состав руководящего органа или наблюдательного совета коммерческой организации. Судьи не должны состоять в партиях, профессиональных союзах, выступать в поддержку или против какой-либо политической партии.
3. Предельный возраст судьи для пребывания в должности определяется в соответствии с Конституцией и законодательством Республики Казахстан, который в исключительных случаях может быть продлен не более чем на пять лет соответственно Председателем Верховного Суда - в отношении председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, Министром юстиции - в отношении всех других судей.
Статья 43.Требования предъявляемые к кандидатам в судьи
1. Судьей районного (городского) суда может быть гражданин Республики Казахстан, имеющий безупречную репутацию, достигший двадцати пяти лет, имеющий высшее юридическое образование, стаж работы по юридической специальности не менее двух лет, сдавший квалификационный экзамен и получивший рекомендацию Квалификационной коллегии юстиции.
2. Судьей вышестоящего суда может быть гражданин, отвечающий требованиям пункта 1 настоящей статьи, имеющий стаж работы по юридической специальности не менее пяти лет, из них, как правило, два года работы судьей, в органах юстиции, прокуратуры, дознания и следствия, сдавший квалификационный экзамен и получивший рекомендацию Высшего Судебного Совета.
3. Судья военного суда должен быть, кроме того, военнослужащим.
Статья 44. Порядок наделения судьи полномочиями
1. Председатель Верховного Суда, председатели судебных коллегий и судьи Верховного Суда Республики избираются Сенатом по представлению Президента Республики, основанному на рекомендации Высшего Судебного Совета Республики.
2. Председатели областных и приравненных к ним судов, председатели судебных коллегий и судьи областных и приравненных к ним судов назначаются на должность Президентом Республики по рекомендации Высшего Судебного Совета Республики.
3. Председатели, старшие судьи судебных участков и судьи других судов Республики назначаются на должность Президентом Республики по представлению Министра юстиции, основанному на рекомендации Квалификационной коллегии юстиции.
4. Председатель Верховного Суда, председатели судебных коллегий этого суда избираются на должность сроком на пять лет из числа судей этого суда.
Председатели областных и приравненных к ним судов, председатели судебных коллегий этих судов, председатели районных (городских) и приравненных к ним судов назначаются на должность сроком на пять лет.
Статья 45. Присяга судьи
1. Лицо, впервые избранное или назначенное на должность судьи, приносит присягу следующего содержания:
"Торжественно клянусь честно и добросовестно исполнять свои обязанности, осуществлять правосудие, подчиняясь только Конституции и законам Республики Казахстан, быть беспристрастным и справедливым, как велит мне долг судьи".
2. Председатель Верховного Суда, председатели судебных коллегий и судьи Верховного Суда приносят присягу на заседании Сената Парламента Республики Казахстан.
Председатели областных и приравненных к ним судов приносят присягу на пленуме Верховного Суда. Остальные судьи приносят присягу на соответствующих конференциях судей.
3. Присяга приносится судьей на Конституции Республики Казахстан.
Статья 46. Приостановление полномочий судьи
1. Полномочия судьи приостанавливаются, если:
1) дано согласие на заключение судьи под стражу или привлечение его к уголовной ответственности, либо в случае его ареста в связи с задержанием на месте преступления или привлечения к уголовной ответственности за совершение тяжких преступлений;
2) судья был подвергнут принудительным мерам медицинского характера или ограничен в дееспособности соответственно определением или решением суда, вступившим в законную силу;
3) судья был признан безвестно отсутствующим решением суда, вступившим в законную силу;
4) судья зарегистрирован кандидатом в депутаты Парламента, местного представительного органа.
2. Полномочия судей приостанавливаются соответственно Президентом Республики - в отношении Председателя Верховного Суда, Председателем Верховного Суда - в отношении председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, Министром юстиции - в отношении всех других судей судов
Статья 47. Освобождение судьи от должности
1. Судья освобождается от должности лишь:
1) по собственному желанию;
2) по состоянию здоровья, препятствующему участию в судопроизводстве в соответствии с медицинским заключением;
3) в случае несоответствия занимаемой должности или при занятии деятельностью, не совместимой с его должностью по заключению Высшего Судебного Совета либо Квалификационной коллегии юстиции;
4) при невыполнении судьей требований, предусмотренных пунктом 1 статьи 42 настоящего Указа;
5) если в отношении его вступил в законную силу обвинительный приговор суда;
6) при утрате судьей гражданства Республики Казахстан;
7) при признании его решением суда, вступившим в законную силу, недееспособным либо умершим;
8) в случае назначения, избрания на другую должность судьи и перевода на другую должность в государственные органы;
9) в связи с достижением предельного возраста пребывания судьи на должности;
10) в случае смерти.
2. Судья освобождается от должности:
1) постановлением Сената по представлению Президента Республики в отношении Председателя Верховного Суда, председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, основанному на рекомендации Высшего Судебного Совета Республики;
2) решением Президента Республики в отношении председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов по представлению Министра юстиции, основанному на рекомендации Высшего Судебного Совета Республики;
3) решением Президента Республики в отношении судей других судов по
Статья 48. Перемещение судей Судьи областных и приравненных к ним судов, председатели и судьи районных (городских) и приравненных к ним судов, старшие судьи судебных участков могут быть с их согласия перемещены по горизонтали по решению Министра юстиции по представлению соответственно председателей областных и приравненных к ним судов, начальников управлений юстиции.
Статья 49. Кандидаты в судьи
1. Кандидатам в судьи обеспечивается равенство их прав независимо от происхождения, социального и имущественного положения, расовой и национальной принадлежности, пола, политических взглядов, религиозных убеждений и иных обстоятельств.
2. Граждане, изъявившие желание стать судьей, направляют соответствующее заявление и другие установленные Министерством юстиции материалы в Квалификационную коллегию юстиции.
3. Гражданин Республики, отвечающий требованиям статьи 43 настоящего Указа, сдавший квалификационный экзамен и рекомендованный Квалификационной коллегией юстиции в судьи, зачисляется в резерв Министерства юстиции.
4. Оформление материалов на лиц, рекомендуемых на должности председателей районных (городских) и приравненных к ним судов, а также старших судей судебных участков и представление этих материалов в Квалификационную коллегию юстиции осуществляет Министр юстиции.
5. Оформление материалов на кандидатов на должность председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов и представление этих материалов в Высший Судебный Совет Республики осуществляет Министр юстиции.
На должности председателя областного и приравненного к нему суда, председателей судебных коллегий этих судов представляются не менее двух альтернативных кандидатов.
6. Материалы на кандидатов на должности председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда в Высший Судебный Совет Республики направляет Председатель Верховного Суда. Материалы на кандидата в Председатели Верховного Суда рассматриваются Высшим Судебным Советом по представлению Президента Республики.
Статья 50. Высший Судебный Совет Республики
1. Высший Судебный Совет Республики:
1) отбирает и рекомендует кандидатов на должности Председателя Верховного Суда, председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, председателей областных и приравненных к ним судов, председателей коллегий и судей этих судов;
2) рассматривает вопросы об освобождении от должности Председателя Верховного Суда, председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов;
3) рассматривает жалобы на решения дисциплинарной коллегии Верховного
4) рассматривает вопросы об отставке и прекращении отставки Председателя Верховного Суда, председателей судебных коллегий и судей этого суда, председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов;
5) рассматривает жалобы на решения и рекомендации
6) рассматривает вопросы по осуществлению судебно-правовой реформы.
2. Высший Судебный совет Республики возглавляет Президент
3. В состав Высшего Судебного Совета входят:
1) Председатель Конституционного Совета;
2) Председатель Верховного Суда;
3) Генеральный Прокурор;
4) Министр юстиции;
5) два депутата, делегированных Сенатом Парламента;
6) шесть судей, избранных пленумом Верховного Суда (два судьи Верховного Суда, два судьи областного суда, два судьи районного (городского)
суда);
7) два члена, назначаемых Президентом Республики.
4. Высший Судебный Совет из числа своих членов по представлению Президента Республики Казахстан избирает секретаря Высшего Судебного В случае отсутствия Президента Республики Казахстан по его поручению на заседании Высшего Судебного Совета председательствует один из членов Высшего Судебного Совета.
5. Заседания Высшего Судебного Совета проводятся не реже двух раз в год и правомочны при наличии не менее двух третей его членов.
6. О времени, месте и повестке дня заседания члены Высшего Судебного Совета и приглашенные лица извещаются не позднее чем за три дня до начала заседания.
7. По рассматриваемым вопросам Высший Судебный Совет путем голосования большинством голосов от общего числа его членов принимает заключения и (или) рекомендации. При равенстве голосов голос председательствующего на заседании является решающим. Заключения и (или)
рекомендации подписываются всеми членами Высшего Судебного Совета, принимавшими участие в голосовании.
8. Высший Судебный Совет вносит Президенту Республики Казахстан заключения и (или) рекомендации по рассмотренным на его заседании вопросам, на основании которых глава государства принимает соответствующее решение.
9. Материально-техническое и организационное обеспечение работы Высшего Судебного Совета осуществляется Администраций Президента
Статья 51. Квалификационная коллегия юстиции
1. Квалификационная коллегия юстиции является автономным, независимым учреждением.
2. Квалификационная коллегия:
1) принимает квалификационные экзамены, тестирует и при наличии альтернативных кандидатов на конкурсной основе рекомендует кандидатов в судьи;
2) дает рекомендации на должности председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков;
3) рассматривает вопросы об освобождении от должности председателей и судей районных (городских) судов;
председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков и выносит рекомендации, на основании которых Министр юстиции принимает соответствующее решение;
5) принимает квалификационные экзамены по заявлениям лиц, пожелавших заниматься нотариальной и адвокатской деятельностью, и выносит рекомендации, на основании которых Министерством юстиции выдаются соответствующие лицензии.
3. В состав Квалификационной коллегии юстиции входят:
1) заместитель министра юстиции - председатель коллегии;
2) два депутата, делегированных мажилисом Парламента;
3) заместитель Генерального Прокурора;
4) шесть судей, избранных пленумом Верховного Суда (два судьи районного (городского) суда, два судьи областного суда, два судьи Верховного Суда);
5) адвокат, делегированный сообществом адвокатов;
6) нотариус, делегированный сообществом нотариусов;
7) два ученых-правоведа, делегированных сообществом юристов.
4. Для обеспечения своей работы Квалификационная коллегия юстиции из своего состава избирает заместителя председателя и секретаря коллегии.
5. Квалификационная коллегия юстиции работает сессионно, собираясь не реже двух раз в год, и правомочна при наличии не менее двух третей ее членов.
6. О времени и месте проведения заседания приглашенные лица извещаются за десять дней.
7. Рассмотрение материалов на заседании Квалификационной коллегии юстиции с участием лица, обратившегося с заявлением. При повторной неявке заявление остается без рассмотрения.
8. По рассматриваемым вопросам Квалификационная коллегия юстиции принимает простым большинством голосов протокольные решение и (или)
рекомендации, подписываемые всеми членами, участвующими в заседании. При равенстве голосов, голос председательствующего на заседании коллегии является решающим.
9. Решение и рекомендация квалификационной коллегии юстиции, кроме указанных в подпункте 5) пункта 2 настоящей статьи, могут быть обжалованы в Высшей Судебный Совет Республики в течение десяти дней после их объявления.
10. Материально-техническое и организационное обеспечение работы Квалификационной коллегии юстиции и ее аппарата осуществляется Министерством юстиции.
Глава II. Дисциплинарная ответственность судей
Статья 52. Основания дисциплинарной ответственности и виды взысканий
1. Судья может быть привлечен к дисциплинарной ответственности:
1) за нарушение законности при рассмотрении судебных дел.
Отмена или изменение судебного решения не влекут ответственность судьи, вынесшего или участвовавшего в вынесении этого решения, если при этом им не были допущены грубые нарушения закона;
2) за совершение порочащего проступка;
3) за грубое несоблюдение установленных законом процессуальных сроков рассмотрения дел;
4) за нарушение трудовой дисциплины.
2. Председатели судов, председатели судебных коллегий и старшие судьи судебных участков могут быть привлечены к дисциплинарной ответственности за ненадлежащее исполнение своих должностных обязанностей, предусмотренных настоящим Указом.
3. К судьям применяются следующие дисциплинарные взыскания:
1) замечание;
2) выговор;
3) строгий выговор;
4) освобождение от должности.
4. За каждое нарушение налагается лишь одно дисциплинарное взыскание.
Статья 53. Право возбуждения дисциплинарного дела Право возбуждения дисциплинарного дела принадлежит:
1) Министру юстиции - в отношении председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов, председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, а также старших судей судебных участков по основаниям, предусмотренным подпунктами 2), 3) и 4) пункта 1 и пунктом 2 статьи 52 настоящего Указа;
начальнику управления юстиции - в отношении председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков по тем же основаниям;
2) Председателю Верховного Суда - в отношении председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда по основаниям, предусмотренным пунктом 1, а председателей судебных коллегий - также и пунктом 2 статьи 52 настоящего Указа; в отношении председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий и судей этих судов, председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков по основаниям, предусмотренным подпунктами 1) и 3) пункта 1 статьи 52 настоящего Указа;
3) Председателю областного и приравненного к нему суда - в отношении председателей судебных коллегий и судей этих судов по основаниям, предусмотренным пунктом 1, а председателей судебных коллегий также и пунктом 2 статьи 52 настоящего Указа; в отношении председателей и судей районных (городских) и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков по основаниям, предусмотренным подпунктами 1) и 3) пункта 1 статьи 52 настоящего Указа.
Статья 54. Сроки возбуждения и рассмотрения дисциплинарного дела
1. Дисциплинарное дело в отношении судьи может быть возбуждено не позднее одного месяца со дня обнаружения проступка, не считая времени служебной проверки и отсутствия судьи на работе по уважительной причине, но не позднее одного года со дня совершения проступка.
2. Дисциплинарное дело должно быть рассмотрено в месячный срок со дня его возбуждения.
Статья 55. Органы по рассмотрению дисциплинарных дел
1. Высший Судебный Совет рассматривает жалобы на решения дисциплинарной коллегии Верховного Суда.
2. Дисциплинарная коллегия Верховного Суда рассматривает дисциплинарные дела в отношении председателей судебных коллегий и судей Верховного Суда, председателей областных и приравненных к ним судов, председателей судебных коллегий этих судов, а также жалобы на решения областных и приравненных к ним дисциплинарных коллегий.
Дисциплинарная коллегия Верховного Суда избирается на пленуме Верховного Суда сроком на два года.
3. Областные и приравненные к ним дисциплинарные коллегии рассматривают дисциплинарные дела в отношении судей областных и приравненных к ним судов, а также председателей и судей районных (городских)
и приравненных к ним судов, старших судей судебных участков.
4. Областные и приравненные к ним дисциплинарные коллегии избираются сроком на три года на конференциях судей областей и приравненных к ним административно-территориальных единиц и военных судей.
5. Количественный состав дисциплинарных коллегий, порядок рассмотрения дисциплинарных дел, вынесения решений по ним и их исполнения, порядок отчетности, организационного и материально-технического обеспечения определяются Положением, утверждаемым Президентом Республики Казахстан.
Статья 56. Решения, принимаемые по дисциплинарным делам По дисциплинарному делу выносится одно из следующих решений:
1) о наложении дисциплинарного взыскания;
2) о прекращении дисциплинарного производства;
3) о направлении материалов дисциплинарного производства должностным лицам, возбудившим дело, с постановкой вопроса об освобождении судьи от должности или Генеральному Прокурору для привлечения к уголовной ответственности.
Статья 57. Срок действия дисциплинарного взыскания
1. Если в течение года со дня наложения взыскания судья не будет подвергнут новому дисциплинарному взысканию, он считается неподвергавшимся дисциплинарному взысканию.
2. По истечении шести месяцев со дня наложения дисциплинарного взыскания оно может быть снято досрочно при безупречном поведении судьи и добросовестном отношению к исполнению своих обязанностей.
Дисциплинарное взыскание может быть досрочно снято дисциплинарной коллегией, которой оно было наложено.
Статья 58. Обжалование решений дисциплинарной коллегии
1. Решение областной и приравненной к ней дисциплинарной коллегии может быть обжаловано в десятидневный срок судьей, в отношении которого оно вынесено, а также лицом, возбудившим дело, в дисциплинарную коллегию
2. Решение дисциплинарной коллегии Верховного Суда может быть обжаловано в десятидневный срок судьей, в отношении которого оно вынесено, а также лицом, возбудившим дело, в Высший Судебный Совет Республики
Глава III. Материальное и социальное обеспечение судей
Статья 59. Материальное обеспечение судьи
1. Заработная плата судьи состоит: из должностного оклада, надбавки за квалификационный класс, надбавки за выслугу лет, которые не могут быть уменьшены, а для военного судьи - и оклада по воинскому званию, а также премий. Судье также производятся иные выплаты, предусмотренные законами и другими нормативными правовыми актами.
2.Должностные оклады Председателей и судей Верховного Суда Республики, судей нижестоящих судов устанавливаются Президентом Республики в соответствии с подпунктом 9) статьи 44 Конституции Республики.
3. Судьи всех судов бесплатно обеспечиваются специальной формой одежды - мантией, образцы и нормы положенности которой утверждаются Президентом Республики.
4. Судьям судов Республики Казахстан присваиваются квалификационные классы.
Вопросы присвоения судьям квалификационных классов и лишения их определяются Положением, утверждаемым Президентом Республики Казахстан.
5. На судей военных судов и судебной военной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан распространяется Положение о прохождении воинской службы и они обеспечиваются всеми установленными законодательством видами довольствия.
6. Присвоение воинских званий военным судьям производится в соответствии с законодательством, регулирующим порядок прохождения воинской службы в Вооруженных Силах Республики Казахстан, Министром юстиции, а высших воинских званий - Президентом Республики Казахстан по представлению Министра юстиции.
Статья 60. Надбавки за выслугу лет Судьям ежемесячно выплачивается надбавка за выслугу лет в процентах к суммарному размеру должностного оклада с включением надбавки за квалификационный класс и в зависимости от выслуги лет в следующих размерах:
при выслуге свыше трех лет - пятнадцать, свыше пяти лет - двадцать, свыше десяти лет - тридцать, свыше пятнадцати лет - сорок, свыше двадцати лет - пятьдесят процентов.
Статья 61. Зачет прежней работы в выслугу лет В выслугу лет, дающую право на получение надбавки, засчитывается:
1) время работы в судах на должностях, подлежащих замещению специалистами с высшим юридическим образованием;
2) время работы в органах, учреждениях юстиции, коллегиях адвокатов и нотариальных конторах на должностях, подлежащих замещению специалистами с высшим юридическим образованием;
3) время работы в органах государственного арбитража в качестве арбитров и судей арбитражного суда;
4) время работы в качестве судьи Конституционного Суда (члена Конституционного Совета);
5) время службы в органах прокуратуры со дня назначения на должность, предусматривающую присвоение классного чина;
6) время службы в органах внутренних дел, национальной (государственной) безопасности и Государственного следственного комитета на офицерских следственно-оперативных должностях;
7) время работы в государственных органах, организациях по юридической специальности на должностях, подлежащих замещению специалистами с высшим юридическим образованием;
8) время научной и педагогической работы по юридической специальности.
Статья 62. Комиссии по определению стажа работы
1. Стаж работы судьям Верховного Суда Республики определяет комиссия, состав которой утверждает Председатель Верховного Суда Республики. Решение комиссии является окончательным.
2. Стаж работы судьям областных и приравненных к ним судов определяют комиссии, состав которых утверждают председатели соответствующих судов.
3. Стаж работы судьям районных (городских) судов определяют комиссии, состав которых утверждается решением начальников управлений юстиции.
4. Стаж работы судей военных судов определяет комиссия, состав которой утверждается начальником управления военных судов Министерства юстиции.
5. Жалобы на решения комиссий, указанных в пунктах 2, 3, 4 настоящей статьи, рассматриваются центральной комиссией, состав которой утверждает Министр юстиции Республики Казахстан.
Статья 63. Сохранение средней заработной платы и льгот при назначении, избрании и переводе судьи При назначении, избрании на должность судьи лиц, занимающих должности в государственных органах, организациях, а также при переводе судьи за ними сохраняется в течение двух лет средняя заработная плата и льготы, имевшиеся на прежней должности, если они превышали уровень, установленный по нынешней должности.
Статья 64. Ежегодные отпуска судей
1. Судьям судов Республики предоставляется ежегодный отпуск продолжительностью тридцать календарных дней.
2. Судьям при уходе в очередной трудовой отпуск выплачивается пособие для оздоровления в двукратном размере месячной заработной платы.
Статья 65. Компенсации при переводе Судьям, переводимым по службе из одного региона Республики в другой, и членам их семей расходы по переезду оплачиваются в полном объеме произведенных затрат.
Статья 66. Льготы по проезду Судьи по предъявлении служебного удостоверения имеют право:
2) при направлении в служебные командировки - на внеочередное приобретение проездных документов и мест в гостиницах.
Статья 67. Жилищные льготы
1. Судьи пользуются правом первоочередного обеспечения жилой площадью из служебного жилищного фонда.
2. Служебное жилое помещение, занимаемое для постоянного проживания судьей, работающим на должности судьи более десяти календарных лет, может быть по его желанию выкуплено им по остаточной стоимости.
3. Судьи не подлежат выселению из служебных жилых помещений без предоставления другого жилого помещения.
4. Для индивидуального жилищного строительства судьям, нуждающимся в улучшении жилищных условий, бесплатно предоставляется земельный участок.
7. В случае гибели судьи при исполнении служебных обязанностей семья погибшего имеет право на получение не позднее одного года со дня его гибели жилой площади из государственного жилищного фонда на условиях и в порядке, установленных законодательством.
8. В жилом помещении, занимаемом судьей, во внеочередном порядке устанавливаются телефоны.
Статья 68. Медицинское и санаторно-курортное обеспечение судей
1. Судьи и члены их семей, проживающие совместно с ними, обеспечиваются в установленном порядке медицинским и санаторно-курортным обслуживанием в соответствующих государственных учреждениях здравоохранения.
2. Порядок и условия медицинского обслуживания и санаторно-курортного лечения судей определяются нормативными правовыми актами Республики
Статья 69. Страхование судей
1. Судьи подлежат обязательному личному, имущественному и медицинскому страхованию за счет средств республиканского бюджета.
2. Порядок и условия обязательного страхования судей и их имущества определяются нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
3. В случае гибели (смерти) судьи при исполнении служебных обязанностей иждивенцам и наследникам выплачивается единовременная страховая сумма в размере десятилетней заработной платы по последней занимаемой должности.
4. При установлении судье инвалидности, наступившей в результате травмы, ранения (контузии), увечья, заболевания, полученных при исполнении служебных обязанностей, им выплачиваются единовременные страховые суммы в размерах:
1) инвалиду I группы - пятилетней заработной платы;
2) инвалиду II группы - трехлетней заработной платы;
3) инвалиду III группы - годовой заработной платы.
5. Страховая сумма не выплачивается, если в установленном порядке доказано, что гибель (смерть), травма, ранение (увечье), заболевание судьи наступили в связи с обстоятельствами, не связанными с исполнением служебных обязанностей.
6. Семье погибшего или его иждивенцам назначается социальное пособие в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
Статья 70. Компенсация расходов на погребение Для погребения умерших или погибших судей и пенсионеров, вышедших на пенсию с должности судьи, выплачивается единовременная денежная компенсация в размере их трехмесячного содержания.
Статья 71. Отставка судьи
1. Освобождение судьи от должности в форме отставки осуществляется по основаниям, предусмотренным подпунктами 1), 2) пункта 1 статьи 47 настоящего Указа.
2. При этом за судьей:
1) сохраняется принадлежность к судейскому сообществу и гарантии личной неприкосновенности;
2) сохраняются льготы, предусмотренные статьями 67, 69, 70 настоящего Указа, при стаже работы в качестве судьи не менее пятнадцати лет;
3) выплачивается единовременное выходное пособие из расчета месячной заработной платы по последней должности за каждый полный год работы судьей;
4) по достижении пенсионного возраста и наличии соответствующего стажа и выслуги лет по желанию судьи назначается пенсия на условиях, предусмотренных статьей 72 настоящего Указа.
3. Отставка судьи прекращается в случаях:
назначения на должность судьи;
совершения им преступления или порочащего проступка, умаляющего авторитет судебной власти;
подачи заявления по собственному желанию;
утраты гражданства Республики Казахстан;
его смерти.
Статья 72. Пенсионное и социальное обеспечение судей Пенсионное и социальное обеспечение судей осуществляется в Раздел IV. Аппарат суда и организация его деятельности
Статья 73. Аппарат суда
1. Аппарат суда обеспечивает работу судей по осуществлению правосудия, обобщению судебной практики и анализу судебной статистики, охране судей и других участников процесса, а также по выполнению других функций суда.
2. Правовое положение и оплата труда работников аппарата определяется в соответствии с Законом "О государственной службе", за исключением лиц, осуществляющих техническое обслуживание и обеспечивающих функционирование судебных органов, перечень которых устанавливается Правительством Республики.
Статья 74. Структура и штаты аппарата суда
1. Структура и штаты аппарата районного (городского) и приравненного к нему суда устанавливаются начальником областного и приравненного к нему управления юстиции в пределах штатной численности и фонда заработной платы, утверждаемых Министерством юстиции Республики.
2. Структура и штаты аппарата областного и приравненного к нему суда, устанавливаются Министром юстиции Республики по представлению
3. Структура и штаты аппарата Верховного Суда утверждаются Председателем Верховного Суда в пределах средств, выделенных на его содержание.
Раздел V. Заключительные положения
Статья 75. Организационное и материально-техническое обеспечение деятельности судов
1. Организационное и материально-техническое обеспечение деятельности областных и приравненных к ним судов, районных (городских) и приравненных к ним судов осуществляется Министерством юстиции Республики и его управлениями при строгом соблюдении принципа независимости судей и подчинения их только Конституции и законам.
2. Министерство юстиции и управления юстиции на местах:
1) разрабатывают предложения по вопросам организации областных и приравненных к ним судов, районных (городских) и приравненных к ним судов;
2) совместно с Верховным Судом либо соответственно областными и другими нижестоящими судами осуществляют общие и целевые проверки работы судов;
3) определяют кадровую потребность судов путем установления нормативов нагрузки судей и систематического анализа реального объема их работы;
4) осуществляют установленные настоящим Указом действия, связанные с отбором кандидатов в судьи, организуют повышение квалификации кадров судов;
5) осуществляют в порядке, установленном настоящим Указом, перемещение судей областных и приравненных к ним судов, районных (городских) и приравненных к ним судов;
6) организует материально-техническое обеспечение судов;
7) обеспечивают суды нормативными материалами;
8) организуют работу по ведению правовой статистики во всех судах Республики;
9) руководят работой по исполнению судебных решений;
10) осуществляют меры, направленные на обеспечение независимости, правовой и социальной защищенности судей и членов их семей.
Статья 76. Секретарь судебного заседания
1. При рассмотрении гражданских, хозяйственных и уголовных дел по первой инстанции секретарь судебного заседания ведет протокол судебного заседания и выполняет другие поручения по распоряжению председательствующего.
2. Назначение на должность и освобождение от должности секретарей судебного заседания Верховного Суда осуществляет Председатель Верховного Суда, а местных судов - управления юстиции.
3. Численный состав секретарей судебных заседаний районных (городских)
и приравненных к ним судов должен соответствовать численному составу судей этих судов.
Статья 77. Судебные исполнители
1. Судебные исполнители обеспечивают исполнение решений, определений, постановлений по гражданским и хозяйственным спорам, приговоров, определений и постановлений в части имущественных взысканий по уголовным делам, а также исполнение в предусмотренных законом случаях других решений и постановлений.
2. Судебные исполнители состоят при всех судах, кроме Верховного Суда.
Назначение на должность и освобождение от должности судебных исполнителей осуществляется управлением юстиции.
Численный состав судебных исполнителей должен соответствовать численному составу судей.
3. Предъявляемые судебными исполнителями требования по исполнению решений, приговоров, определений и постановлений судов, а также других решений и постановлений, подлежащих исполнению, обязательны для государственных органов, организаций, расположенных на территории Республики, должностных лиц и граждан.
4. В необходимых случаях Министр юстиции вправе направить представление Министру внутренних дел о привлечении сотрудников или подразделений органов внутренних дел для обеспечения неуклонности исполнения решений и постановлений судов.
Статья 78. Судебные приставы
1. Судебные приставы состоят при всех судах.
Назначение на должность и освобождение от должности судебных приставов Верховного Суда осуществляется Министерством юстиции по представлению Председателя Верховного Суда, местных судов - управлениями юстиции.
2. В компетенцию судебных приставов входят:
1) контроль за исполнением наказаний, не связанным с лишением свободы;
2) оказания содействия судебным исполнителям в принудительном исполнении исполнительных документов;
3) поддержание общественного порядка в зале во время судебного разбирательства;
4) охрана зданий судов, судей и других участников процесса;
5) выполнение других функций, обеспечивающих безопасную деятельность судов.
3. Деятельность судебных приставов регулируется законом.
Статья 79. Финансирование судов
1. Финансирование всех судов Республики осуществляется за счет средств республиканского бюджета отдельной строкой.
2. Бюджет судов должен полностью обеспечивать выполнение судами их конституционных полномочий и не может быть уменьшен.
Статья 80. Символы судебной власти
1. На здании суда поднимается Государственный флаг Республики Казахстан, а в зале судебных заседаний находится изображение Государственного герба и устанавливается Государственный флаг Республики Казахстан.
2. Судьи осуществляют правосудие в мантиях.
3. Председателю Верховного Суда, председателям судебных коллегий и судьям этого же суда Президентом Республики Казахстан выдаются удостоверения установленного образца.
Председателям областных и приравненных к ним судов, председателям судебных коллегий и судьям этих судов, председателям и судьям районных (городских) и приравненных к ним судов, старшим судьям судебных участков Министром юстиции выдаются удостоверения установленного образца.
Статья 81. Печать судов Республики Казахстан Верховный Суд Республики, областные и приравненные к ним суды, районные (городские) суды являются юридическими лицами, имеют печать с изображением Государственного герба Республики Казахстан и своим наименованием на казахском и русском языках.
Статья 82. Печатные органы Верховный Суд и Министерство юстиции Республики Казахстан имеют свои печатные органы.
Раздел VI. Переходные положения
Статья 83. Вступление в силу и действие настоящего Указа
1. Настоящий Указ вступает в силу с 1 января 1996 года.
2. Действие подпункта 4) статьи 71 настоящего Указа распространяется на лиц, ушедших в отставку с должности судьи в соответствии с Указом Президента Республики Казахстан от 18 апреля 1994 года "О дополнительных мерах по повышению уровня материального и социального обеспечения судей судов Республики Казахстан".
3. Действие статьи 71, 72 настоящего Указа распространяется на лиц, работавших на должностях судей на 1 октября 1995 года.
4. Пункт 2 статьи 80 настоящего Указа вводится в действие поэтапно в течение 1996-1997 годов по звеньям судебной системы.
5. Действие пункта 4 статьи 44 распространяется на лиц, избранных и назначенных на соответствующие должности после 1 января 1996 года.
Статья 84. Обеспечение исполнения настоящего Указа
1. В связи с образованием судов из постоянных судей судьи всех судов Республики, избранные и назначенные до вступления в силу настоящего Указа, в срок, установленный Министром юстиции, подлежат аттестации комиссиями, образуемыми совместным решением Министра юстиции в Председателя Верховного Суда. Решения комиссий могут быть обжалованы в Квалификационную коллегию юстиции.
Положение об аттестации судей утверждается Президентом Республики
2. Судьи, не аттестованные комиссией, освобождаются от должности в порядке, предусмотренном подпунктом 3) пункта 1 статьи 47 настоящего Указа.
3. Действующее процессуальное законодательство сохраняет юридическую силу до принятия новых процессуальных кодексов.
4. Правительству Республики Казахстан:
1) разработать и внести на рассмотрение Парламента проект Закона "О судебных приставах";
2) разработать и принять Положение о порядке и условиях обязательного страхования судей и их имущества, медицинского обслуживания и санаторно- курортного лечения;
3) предусмотреть с 1997 года выделение Верховному Суду и Министерству юстиции Республики дополнительных ассигнований из республиканского бюджета для обеспечения исполнения настоящего Указа;
4) Верховному Суду и Министерству юстиции Республики Казахстан разработать и представить на утверждение Президента Республики Казахстан Положение о квалификационных классах судей Республики Казахстан, Положение о дисциплинарной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан, областных и приравненных к ним дисциплинарных коллегиях.
Президент
Республики Казахстан