Қазақша:
Маслихат Актюбинской области Ақтөбе облысының мәслихаты Ақтөбе облыстық мәслихатының 2003 жылғы 27 наурыздағы № 4 шешімі. Ақтөбе облыстық Әділет басқармасында 2003 жылдың 12 мамырда № 2146 болып тіркелді 2003-2005 жылдарға арналған Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөніндегі Бағдарламасы туралы Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы № 148-ІІ «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Заңының 6 бабының 1 тармағы 11) тармақшасына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 24 сәуірдегі № 470 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002-2004 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру шараларының жоспары туралы»
Қаулысына сәйкес облыстық мәслихат ЕТТІ:
ШЕШІМ
1. Қоса берілген 2003-2005 жылдарға арналған Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөніндегі облыстық Бағдарламасы бекітілсін.
2. Ақтөбе қаласы мен аудандардың әкімдері, облыстық басқармалар, департаменттер, комитеттер басшылары Бағдарламаны орындау бойынша шаралар алсын.
3. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыс әкімінің бірінші орынбасары О. Г. Химчукке жүктелсін.
Облыстық мәслихат сессиясының төрағасы Облыстық мәслихаттың хатшысы Е. ҚҰРМАНҒАЗИН Б. АЙЫМҚҰЛОВА ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды 2003 жылғы 27 нарузыдағы № 4 шешімімен бекітілді Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөнінде 2003-2005 жылдарга арналған БАҒДАРЛАМА Мазмұны:
Бағдарлама төлқұжаты
Кіріспе
Ақтөбе облысындағы кедейлік жағдайды талдау Кедейлік деңгейін,аңықтау және оның өлшемі
3.1.1.
Кедейлік деңгейі ұғымы және оны бағалау индикаторы
3.1.2.
Ақтөбе облысындагы кедейлік бағдары және кейпі Кедейлік деңгейін бағалау
3.2.1.
Экономиканың даму деңгейі және кедейлік
3.2.1.1.
Экономикалық өсу және ке дейл ік
3.2.1.2.
Жұмысбастылық және жұмыссыздық
3.2.1.3.
Шағын бизнес
3.2.1.4.
Қоғамдық жұмыстар
3.2.1.5.
Кәсіби даярлау және қайта даярлау
3.2.1.6.
Микрокредиттеу
3.2.2.
Әлеуметтік сала
3.2.2.1.
Демография және көші-қон
3.2.2.2.
Халық денсаулығы
Халықтың медициналық көмекпен қамтылуы
3.2.2.3.
Білімге қол жеткізу
3.2.3.
Кедейліктің инфрақұрылымдық аспекті
3.2.3.1.
Халықты сумен, соның ішінде, таза ауыз суымен қамтамасыз ету
3.2.3.2.
Халықтың жолмен, көлікпен, байланыс қызметімен қамтамасыз етілуі
3.2.4.
Кедейліктің аймақтық және экологиялық аспектілері
3.2.4.1.
Кедейліктің аймақтық ерекшеліктері
3.2.4.2.
Кіші қалалардағы және селолық жерлердегі халықтың кедейлігі
3.2.4.3.
Халықтың осал топтарының кедейлігі
3.2.4.4.
Халық кедейлігінің экологиялық аспекті
3.2.5.
Қоғамдық институттардың халықтың кедейлік деңгейін төмендетудегі ролі
3.2.5.1.
Мемлекеттік органдардың халықтың кедейлік деңгейін төмендетудегі қызметінің тиімділігі
3.2.5.2.
Үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподақтардың кедейлікті төмендету ықпалы
3.2.5.3.
Жеке меншік сектордың кедейлік деңгейін төмендетудегі ролі Бағдарлама мақсаттары, міндеттері және басымдықтары Бағдарлама мақсаты Міндеттері Басымдықтары Бағдарламаны іске асыру индикаторлары Кедейлікті төмендетудің негізгі бағыттары мен тетіктері Облыс халқының кедейлік деңгейін төмендету бойынша іс-шаралар
5.1.1.
Экономиканың дамуы және кедейлікті төмендету
5.1.1.1.
Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейлікті төмендету
5.1.1.2.
Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту
5.1.1.3.
Шағын бизнесті дамыту
5.1.1.4.
Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру
5.4.1.5.
Кәсіби даярлауды және қайта даярлауды жақсарту
5.1.1.6.
Микрокредитт беруді кеңейту жөніндегі іс-шаралар
5.1.2.
Әлеуметтіқ саланы дамыту
5.1.2.1.
Демографиялық және көші-қон факторларының кедейлікке әсерін бәсеңдету жөніндегі іс-шаралар
5.1.2.2.
Халықтың денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту жөніндегі іс-шаралар
5.1.2.3.
Халықтың білім беру қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту
5.1.3.
Инфрақұрылымды дамыту
5.1.3.1.
Халықты тұрғын үймен және коммуналдық қызметтермен қамтама-сыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шара- лар
5.1.3.2.
Халықты сумен, соның ішінде, таза ауыз суымен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шаралар
5.1.3.3.
Халықты жолмен, көлікпен, байланыс қызметтері-мен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шаралар
5.1.4.
Аймақтық деңгейде кедейлікті төмендету және кедейлікке қолайсыз экологиялық факторлардың әсер етуі
5.1.4.1.
Аймақтық деңгейд е кедейл ікті төмендету жөніндегі іс -шаралар
5.1.4.2.
Кіші қалаларда және ауылдық жерлерде кедейлікті төмендету
5.1.4.3.
Халықтың кедейлігіне экологиялық факторлардың қолайсыз әсерін азайту жөніндегі іс-шаралар Халықтың әлеуметтік осал топтарындагы кедейлікті төмендету жөніндегі іс-шаралар Қоғамдық институттардың халықтың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жақсарту жөніндегі іс- шаралар
5.3.1.
Мемлекеттік органдардың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар
5.3.2.
Үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподақтардың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жетілдіру жөнін- дегі іс-шаралар
5.3.3.
Жеке меншік сектордың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар
5.3.4.
Кедей халықты шешім қабылдау процесіне қатыстыру жөніндегі іс -шаралар Бағдарламаны іске асыру тетіктері Қажетті ресурстар және каржыландыру көздері Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары
1. Бағдарлама төлқұжаты Атауы 2003-2005 жылдарға арналған Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөніндегі Бағдарлама Әзірлеу үшін негіздеме Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 24 сәуірдегі № 470 "2002-2004 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы Үкіметінің бағдарламасын іске асыру бойынша іс-шаралар жоспары туралы"
Қаулысы
Негізгі әзірлеуші
Ақтөбе облысының әкімияты Мақсаты Облыстың әлеуметтік және экономикалық дамуы жөніндегі кешенді іс-шараларын іске асыру есебінен кедейлік деңгейін төмендету Бағдарламаны іске асыру үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:
бірінші кезекте, халықтың осал топтарының жұмысбасты болуына ықпал етудің белсенді шараларын дамыту және жетілдіру;
кедей және аз қамтылған азаматтарға атаулы әлеуметтік көмектің дер кезінде және әділді берілуі;
кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау;
халықтың денсаулық сақтау, білім беру, инфроқұрылым қызметтеріне қол жететіндігін қамтамасыз ету;
кедейлік проблемаларды шешу үшін мемлекеттік органдар, кәсіподақтар, жеке меншік сектор және үкіметтік емес ұйымдардың өзара іс-қимылы Қаржыландыру көздері Бағдарлама кешенді сипатты, сондықтан 2003-2005 жылдарға арналған Ақтөбе облысында кедейлікті төмендетуге бағытталған қаржылар кедейлікті төмендету және әлеуметтік инфроқұрылым қызметтерінің кедей тұрғындарға қол жетерлік мәселелерін шешетін қолданылып жүрген және әзірленіп жатқан бағдарламалар шеңберінде қарастырылады Аз қамтылған азаматтар үлесін 2002 жылғы 13,8 пайыздан 2005 жылы 7,7 пайызға дейін азайту;
Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер жұмыссыздар деңгейін 2002 жылғы 10,2 пайыздан 2005 жылдың соңына 8 пайызға дейін азайту Іске асыру мерзімдері 2003-2005 жылдар
2. Кіріспе
Халықтың кедейлік деңгейін төмендету жөніндегі іс-шараларды іске асыру - облыс басшылығының қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі.
Кедейлік пен жұмыссыздыққа қарсы күресу бойынша 2000-2002 жылдарға бекітілген бағдарламаны, сондай-ақ, кедейлер жағдайын жақсартуға (энергетикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету, импортты алмастыратын өндірісті, ауыл шаруашылығын дамыту, шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту) тікелей немесе жанама байланысы бар облыстық және салалық басқа да бағдарламаларды іске асыру барысында бірқатар оңтайлы нәтижелерге қол жеткізілді.
Соңғы екі жылда облыс экономикасына сомасы 155,2 млрд. теңге көлемінде инвестиция тартылды. 84 ірі және 290 шағын бизнес нысаны іске қосылды. Жоспардағы 11534-тің орнына 24130 жаңа жұмыс орындары ашылды.
Экономиканың тұрақтандырылуы және көтерілуі, шағын және орта бизнестің дамуы, тоқтап тұрған өндіріс орындарының қалпына келтірілуі және жаңа өндіріс пен жұмыс орындарын ашу жұмысбастылық және кедейлік проблемаларын шешуге оңтайлы әсер етті.
2002 жылы халықтың табысы жан басына шаққанда 103160 теңге құрады.
Еңбек кірістерінің көбеюі есебінен ақшалай кіріс көбейді, 2002 жылы кірістердің жалпы сомасында оның үлесі 66,9 % болды.
Жан басына шаққанда кіріс мөлшері кедейлік шегінен төмен облыс халқының үлесі Бағдарламаны іске асырудың бастапқы кезеңіндегі 16,1%-дан 2003 жылғы 1 қаңтардағы мерзімге 13,8 %-ға дейін азайды.
Облыс халқының тұрмыс деңгейін сипаттайтын экономикалық көрсеткіштердің өсуіне қарамастан, аз қамтылған азаматтар үлесі әлі де едәуір төмен болуда.
Кедейлікті туғызатын мынадай экономикалық және әлеуметтік жағдайлар сақталып отыр:
еңбек рыногындағы жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының арасындағы тепе-теңсіздік;
облыстың жұмыс істейтін әр бір бесінші азаматы 8 мың теңгеден кем еңбекақы алуы себепті еңбекақы мөлшерінің төмендігі;
ауыл шаруашылығы инфрақұрылымдарының даму деңгейінің төмендігі (жолдар, магистралды су құбырларының жоқтығы);
тегін медициналық жәрдемнің кепілді көлеміне мейлінше қол жетпеуі;
селолық жерлерде жалпы білім беру және кәсіптік мектептер желісінің жетіспеуі;
халықтың белгілі бір бөлігінің еңбек уәждемесінің болмауы, масылдық көңіл-күйдің болуы, жұмысқа орналасу мүмкіндіктері жайында нашар хабардар болуы;
халықтың әлеуметтік осал топтарының мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмекпен жеткілікті дәрежеде қамтылмауы.
Осы Бағдарламаны жасаудың мақсаты кедейлік проблемасын мыналар есебінен шешу болып табылады:
облыс экономикасын одан әрі дамыту;
жұмысбастылықты қамтамасыз ету және жұмыссыздық төмендету;
атаулы әлеуметтік көмекті беру әділдігі;
базалық білім алудың қол жететіндігін қамтамасыз ету;
алғашқы медициналық жәрдем беру;
тұрғын үймен қамтамасыз ету;
көліктік инфрақұрылымдардың және ауыз сумен қоса алғанда, коммуналдық қызметтердің дамуы;
өз отбасыларын кедейлік жағдайдан шығару бойынша іс-шараларды әзірлеуде кедей адамдардың өздерін қатыстыру.
Бағдарламаны жасауда, сонымен қатар, қоршаған ортаның халықтың тіршілік дәрежесіне тигізетін әсерін, кедейліктің аймақтық ерекшеліктерін, сондай-ақ, Кіші қалалар мен тоқырау селолық аудандардағы кедейлік ескерілді.
3. Ақтөбе облысындағы кедейлік жағдайды талдау
3.1. Кедейлік деңгейін анықтау және оның өлшемі
3.1.1. Кедейлік деңгейі ұғымы және оны бағалау индикаторы Кедейлік - бұл халықтың белгілі бір топтарының өмір сүру құқықтарын іске асыруға байланысты бірінші кезектегі физиологиялық сұранымдарын қанағаттандыруда қиындық көретін әлеуметтік-экономикалық құбылыс.
Халықтың кедейлігін анықтайтын негізгі өлшемдер - ең төменгі күнкөріс деңгейі, кедейлік шегі.
Кедейлік деңгейін анықтауға негіз болып табылатын және ең аз тұтыну қоржыны негізінде есептелетін ең төменгі күнкөріс деңгейі азык-түлік тауарларының 70 %-ын және азық-түлік емес тауарлардың 30 %-ын қамтиды.
Кедейлік шегі ең төменгі күнкөріс деңгейінен проценттік қатынаста анықталады және алдымен, мемлекеттің атаулы әлеуметтік көмек көрсетудегі экономикалық мүмкіндіктерімен сипатталады.
2001 жылы кедейлік шегі ең төмен күнкөріс деңгейінің 38 %-ын құрады.
2002 және 2003 жылдары бұл көрсеткіш 40 % мөлшерінде анықталды. 2005 жылы бұл көрсеткіш ең төменгі күнкөріс деңгейінің 50 %-ын құрайды.
Денсаулық, білім, өмірдің орташа ұзақтыгы, әлеуметтік азу және халықтың көші-қоны жөніндегі көрсеткіштер кедейлер үшін әлеуметтік инфрақұрылымға қол жетерілігінің жанама индикаторлары болып табылады.
3.1.2. Ақтөбе облысындағы кедейлік бағдары және кейпі 2003 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша облыста 669,2 мың адам түрды, соның ішінде, 292.7 адам (43,8 %) - селолық жерлерде, 18,7 % - Кіші қалаларда.
Кедейлік бағдары мынадай мәліметтермен сипатталады:
бір қызметшінің орташа айлық еңбекақысы 21117 тенге құрады;
экономикада жұмыс істейтіндердің жалпы санының 48,2 %-ы облыс бойынша орташа еңбекақыдан 26-55% мөлшерінде төмен болды;
тұрғындардың 13,8 %-ы немесе әр бір жетінші адамның табысы кедейлік шегінен төмен болды;
халықтың неғүрлым ауқатты 10 % және неғүрлым ауқатсыз 10 % табыстарының ара салмағы Республика бойынша орта есеппен 11,5 есені құрады (шекті көрсеткіш - 8 есе);
кедейлік аумақтар бойынша шалгайдагы ауылдық аудандар мен Кіші қалаларда орын алып отыр.
Қаладағы кедейлік экономикасы дағдарысқа ұшыраған Темір және Шалқар сияқты Кіші қалаларда орын алған, ондағы кедейлер саны сәйкес 33,6 және 32,8 % құрайды.
Облыс аймақтары бойынша кедейлік деңгейі Жалпы облыс бойынша жұмыссыздық деңгейі 10,2 % -ды курады;
2002 жылы туберкулезбен ауру 2001 жылмен салыстырғанда 21,8 %-ға өсті;
туберкулезбен ауыратындардың 90 % аз қамтылған азаматтар;
облыс аймағында іш сүзегі бойынша 5 белсенді ошағы бар;
халықтың 6,8 %-ы қаны аздықтан зардап шегуде;
қаны аз жүкті әйелдердің үлесі 81 % -ды кұрайды;
табысы аз азаматтардың жалпы санының ішінде табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың 45,8 %-ы бес және одан да көп адамнан тұратын үй шаруашылықтарында тұрған;
207 елді мекенінде орта, негізгі және бастауыш мектептер жоқ;
1100-ге жуық мектеп оқушылары жалдамалы пэтерлерде немесе тума-туысқандарының үйінде тұрады;
1498 мектеп оқушысы мектепке бару үшін 2-58 км қашықтыкка дейін жол жүруге мәжбүр болуда;
құқық тәртібін бүзған оқушылардың 64 % -жай-күйі жайсыз және нашар қамтылған отбасыларының балалары;
елді мекендердің 10,8 %-ы ауыз суға зәру немесе тасып әкелінетін суды пайдаланады;
халықтың белгілі бір бөлігі қоршаған ортаның ластануынан зардап шегуде;
2002 жылы облыс тұрғындарының 26,3 %-ы ең төмен күнкөріс деңгейінен де аз кіріске ие болды, олардың 46,2 %-ы ауылдық жерде тұрады;
атаулы әлеуметтік көмекті алатындар - 16 жасқа дейінгі балалар және мүгедек балалар (63,7 %), жұмыссыздар (22,8 %) , еңбекақысы аз жұмыс істейтін азаматтар (7,9 %), мүгедектер мен зейнеткерлер (5,6 %);
еңбекпен қамту органдарының мәліметтері бойынша 16-24 жас аралығындағы жұмыссыздардың 63 %-ының кәсіби, 88 %-ыньщ - жалпы орта білімі жоқ.
Қылмыс халықтың табыс деңгейімен, білім дәрежесімен және басқа да әлеуметтік-экономикалық жағдайларымен тікелей байланысты. 2002 жылы 5494 қылмыс тіркелді, құқыққа қарсы әрекеттердің жартысына жуығы (49,5 %) ауыр және ерекше ауыр қылмыстардың үлесіне тиеді.
Халықтың әлеуметтік осал топтарының қатарына бүгінгі таңда бас бостандығынан айыру орындарынан келгендер және еңбек және тұрмыстық орналастыруды қажет ететіндер жатады.
Облыстағы белгілі бір тұрағы жоқ адамдар үшін әлеуметтік жайландыру орталығы аймақ сұранысын қамтамасыз ете алмайды.
Облыстық ішкі істер басқармасының мәліметтері бойынша облыста белгілі тұрағы жоқ 1,6 мың азамат бар. Орталық ашылған сэтінен бастап 232 адам әлеуметтік жайландырудан өтті.
3.2. Кедейлік деңгейін бағалау
3.2.1. Экономиканың даму деңгейі және кедейлік
3.2.1.1. Экономикалық өсу және кедейлік 2002 жылы өнеркәсіп өнімдерін өндіру көлемі 21,5 %, ауыл шаруашылыгы өнімдерінің жалпы көлемі 2,0 % артты. Облыстың негізгі капиталына 90,4 млрд. теңге көлемінде инвестиция тартылды, бұл - өткен жылдың деңгейінен 25,6 млрд. теңгеге көп. Бюджетке салықтармен және жиналған басқа да төлемдер көлемі өткен жылғы деңгейден 3,7 млрд.теңгеге көп болып, 45,0 млрд. теңгені құрады. Жергілікті бюджет кірісіне 14,1 млрд теңге түсті немесе болжамға 101,4 % болды.
Тұрып қалған өндіріс орындарын сауықтыру, жұмыс істеп тұрғандарын кеңейту, жаңа өндірісті енгізу және импорт алмастырғыш өндірісті дамыту кестесіне сәйкес жыл басынан бері 21 өндіріс қалпына келтіріліп іске қосылды, онда 1015 жұмыс орны ашылып, қосымша 3,0 млрд.теңгеге өнім шығарылды.
4687 агроқұрылымдар жұмыс істеуде, сонын ішінде: шаруа қожалығы - 4381. Ауыл шаруашылығы ұйымдарының қаржылық жағдайы нығайып келеді. Мәселен, 2002 жылы бір топтың (жағдайы жақсы)
шаруашылық саны 21 бірлікке көбейіп, 83 болды, немесе шаруашылықтардың жалпы санының 27,1 %- ын құрады. Ауыл шаруашылығын дамытуға 247,7 млн.теңге инвестиция тартылды .
Ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 21,6 млрд. теңге болды немесе өткен жылдың деңгейімен салыстырғанда 102,0 % құрады.
2002 жылы облыстың автомобиль жолдарының ағымдағы жөндеуіне және күтіп ұстауына 501,2 млн. теңге жұмсалды. Республикалық маңыздағы ұзындығы 46 км. автожол орташа жөндеуден откізілді.
Жергілікті маңыздағы автожолдарды орташа жөндеуден өткізу бойынша 43,4 млн.теңге, ағымдағы жөндеу бойынша 12,8 млн. теңге мөлшерінде қаржы жұмсалды.
Телекоммуникацияларды дамытуда 397,1 млн.теңге мөлшерінде күрделі қаржы жұмсалымы игерілді. Сыйымдылығы 13 мың номерлік цифрлық станция пайдалануға берілді, 928 номерге арналған цифрлық АТС сыйымдылығын кеңейтуге байланысты жұмыстар аяқталды, сонымен қатар, облыс бойынша «Дама» 4 НССС қондырылды. 2002 жылы тұрғындарға ОДТ бойынша байланыс қызметі 1081,6 млн.теңге құрады, бұл өткен жылдың деңгейінен 73,0 %-ға көп.
Шағын бизнес тұрақты дамып келеді. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жалпы саны 3,5%-ға, жұмыс істейтіндер саны 3,3% -ға артты. Шағын кәсіпкерліктің 100-ден аса нысаны ашылды.
Әлеуметтік сала проблемаларын шешуге бағытталған іс-шаралар іске асырылуда. Бұл мақсаттарға жергілікті бюджеттің 1,0 млрд. теңгеден астам қаржылары пайдаланылды. 5 елді мекен және 2 мектеп жанындағы жылу қазандықтарына газ құбыры тартылды. Жем қаласында жылумен жабдықтау жүйесін жаңғырту жұмыстары жүргізіліп, 8 қазандық автономды жылу жүйесіне көшірілді. Республикалық бюджет қаржылары есебінен Шалқар қаласының су құбыры желелерін жаңғырту басталды, Ембі қаласының су құбыры жөнделді.
Жеке тұлғалардың банктердегі салымдары көбейіп, оның көлемі 10,5 млрд. теңге құрады немесе 44,0%-ға өсті. Инфляция 106,7% деңгейінде қалыптасты.
2002 жылы жұмыс істейтін тұрғындар саны 1999 жылмен салыстырғанда 5,9 %-ға артты. Соңғы 2 жылда өнеркәсіпте жұмыс істейтіндер саны (104,2%), құрылыста - (122,9%), білім беру (113,9%), денсаулық сақтау (104,7%) саласында өсті.
Соңғы жылдардағы экономика өсімінің халықтың тұрмыс көрсеткіштерінің жақсаруына оң әсерін тигізгеніне қарамастан, кедей және аз қамтылған азаматтар саны әлі де жоғары болуда.
Кедейлік себептерінің бірі - табысы аз жұмыс орындарының көпшілігімен анықталатын экономиканың жекелеген салаларындағы еңбекақының төмен деңгейі, адамдардың жұмыспен толық қамтылмауы болып отыр. Мәселен, облыс бойынша орташа еңбекақы 21117 теңге болып тұрғанда, ауыл шаруашылығы қызметшілерінің еңбекақысы орташа облыстық деңгейден 64%-ға төмен, денсаулық сақтау қызметкерлерінің- 51,4%-ға, білім беру - 40,5 %-ға, басқару органдары қызметкерлерінің еңбек ақысы 25,6%-ға төмен. Осы салаларда жұмыс істейтіндер саны экономикада еңбек ететіндердің 48,5 %-ын құрайды.
20%-дан астам жалдамалы жұмысшылардың еңбекақысы 8 мың теңгеден төмен.
Жұмыс істейтін азаматтардың негізгі бөлігінің еңбекақысының төмендігі, жұмыссыздық, азаматтардың жекелеген бөліктерінің денсаулық жағдайы, 7 мыңға жуық көп балалы отбасыларының болуы 2002 жылы әр бір жан басына шаққанда кедейлік шегінен табыстары төмен және әлеуметтік көмекке мұктаж адамдард санының 92,5 мың адам болуына әкеліп соқтырды, оларға 855,9 млн. теңге мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тағайындалды. 82,5 мың отбасына 319,0 млн. теңге мөлшерінде тұрғын үй жәрдемақысы берілді, олардың ішінде 16,2 мыңы-аз қамтылған отбастары.
Аз қамтылғандарды санаттар бойынша бөлу(%)
Аумақтар атауы
Барлығы
(мың.
адам)
Жұмыс істейтіндер
Жұмыссыздар
Мүгедектер мен зейнеткер- лер Балалар және басқалар Әйтеке би ауданы Алға ауданы Байғанин ауданы Ырғыз ауданы Қарғалы ауданы Қобда ауданы Мәртөк ауданы Мұғалжар ауданы Темір ауданы 9Д Ойыл ауданы Хромтау ауданы Шалқар ауданы Ақтөбе қаласы Облыс бойынша барлығы Атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаж азаматтарды анықтау және аз қамтылған азаматтарға әлеуметтік көмек беру шараларын қабылдау бойынша жұмыстарды 171 учаскелік комиссиясы жасады.
Облыс аумағында үйге барып әлеуметтік көмек көрсететін 16 бөлім, жалғызбасты егде азаматтар мен жүйке ауруларына шалдыққан науқастар үшін 2 интернат үйі, белгілі тұрағы жоқ азаматтарды әлеуметтік жайландыру орталығы жұмыс істейді.
3.2.1.2. Жұмысбастылық және жұмыссыздық Экономиканың структуралық қайта құру, қызметтің барлық саласына нарықтық қатынастарды енгізу бірнеше жыл ішінде облыста жұмыс істейтін адамдар санының төмендеуіне әкеліп соқтырды.
1999 жылдан бастап тұрактануға қол жеткізілді, содан соң экономикалық қызметпен айналысқан адамдар саны біртіндеп көбейді.
Жұмыс күшіне жасалған ресми сұраным 5.9-дан ( 1999 жылы) 9,0 мың адамға дейін ( 2002 жылы) өсті. Бос жұмыс орындары жөнінде бүқаралық ақпарат құралдарында ақпараттар жарияланып, жұмыс қамту органдарынан мәліметтер берілуде, алайда, ондай деректер Ақтобе қаласының үлесінде. Әйтеке би, Байғанин, Ырғыз, Шалқар аударындарда жұмысшы күшіне деген сұраныс жоқтың қасы немесе жекелеп кездеседі.
Халыктың экономикалық белсенді тобының жалпы санында жұмыспен қамтылғандар үлесі 1,3 тармағына көбейіп, 295,3 мың адам болды. Мұндай өсім жалдамалы жұмысшылар санының көбеюі есебінен болып отыр, олардың саны - 180,1 мың адам болды.
Жұмыссыздардың басым көпшілігі Ырғыз, Алға, Мұғалжар, Шалқар аудандарында. Халықтың экономикалық белсенді тобының санымен салыстырғанда олардың үлесі 7,0 - 8,6 % аралығында болуда.
Жұмыссыздардың басым бөлігі - еңбекке анағүрлым қабілетті жастағы адамдар, олардың 17,7 %-ы - 16 -24 жас аралығындағы жастар, 51,6 %-ы - 25 - 45 жастағылар.
Ұзақ жұмыссыздық белгілері күшейді. 2002 жылы тіркелген әр бір екінші жұмыссыз бір жылдан аса уақыт жұмыс іздеумен жүрді, ұзақ жұмыссыздық деңгейі 2,1 % құрады.
Жұмысқа орналасу талаптары және шарттары тәжірибесі және қажетті біліктілігі жоқ жастардың, жасы 45-тен жоғары әйелдер мен азаматтардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін азайтты.
Еңбек рыногындағы жағдайға жұмысшы күшіне сұраныс пен ұсыныстың кәсіптік - санаттық құрылымының сәйкес келмеуі әсер етеді.
Кәсіптік - техникалық мектептер мен лицейлер шығаратын мамандар саны соңғы 10 жылда 61 %-ға қысқарды, бұл ауылдағы маман жұмысшы кадрлар қатарының толықтырылуын қиындатуда.
Кадрларды даярлау кезінде облыстың көптеген аумағының ауыл шаруашылық бағыты ескерілмейді. Кәсіптік - техникалық мектептерде (лицейлер) оқитындардың 27 %-ы ғана ауыл шаруашылығының болашақ мамандары болып табылады.
Кең профильді механизаторлар, машинамен сауу операторлары және басқа жұмысшы мамандар ауылдық жерлердегі орта мектептерде де даярланбайды.
Сонымен қатар, жекелеген мамандықтар бойынша жоғары және орта кәсіби білімді жұмыссыздар (бухгалтерлер, экономистер, инженер - механиктер, инженер - технологтар, педагогикалық және медициналық қызметкерлер) легі қажет болмай отыр.
3.2.1.3. Шағын бизнес Шағын бизнесті дамыту еңбек қорларын бір жерге шоғырландыратын, еңбекпен қамтушы негізгі сала болып табылады және солай бола бермек. Шағын бизнестің дамуына ықпал ету кедейлікке қарсы күрестің маңызды бағыттарының бірі ретінде қаралады, өйткені, халықтың әр түрлі санаттарына, соның ішінде, оның әлеуметтік осал топтарына жұмыс ұсынуға қабілетті.
2003 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны 3,5 %-ға, жұмыс істейтіндер саны 3,3 %-ға көбейді.
Өткен жылдың деңгейімен салыстырғанда шағын кәсіпкерлік саласы өндірген өнім мен көрсетілген қызмет 14,0 % - үлғайды және 25,0 млрд.
теңге құрады. Шағын бизнес субъектілерінен бюджетке түсетін төлемдер өткен жылмен салыстырғанда 1,8 есе үлғайды және 6,0 млрд. теңге құрады.
Дегенмен, шағын кәсіпкерлік субъектілерінің көбеюінің тұрақты тенденциясына қарамастан, кедей халықтың шағын бизнеске араласуы өте томен деңгейде болуда. Оның бірқатар себептері бар: қажетті қаржылар мен дағдылардың болмауы, несиелік ставкалардың жоғарылылығы, жеке істі дамытуға жарамды бос өндірістік баспаналардың жоқтығы. Кейбір аймақтарда шағын кәсіпкерлікті дамыту деңгейіне шектеулі көлік қатынасын кері әсерін тигізуде.
3.2.1.4. Қоғамдық жұмыстар Жұмыссыздық деңгейі күрт өсіп отырған кезеңдерде қоғамдық жұмыстар жұмыссыздарды әлеуметтік қолдауды және еңбек рыногындағы жағдайды бәсеңсітуде айтарлықтай роль атқарады.
Қоғамдық жұмысқа қатысушыларға еңбекақыны дер кезінде төлеу бұл уақытша жұмысбастылық түрін жұмыссыздардың белгілі бір бөлігі үшін (әсіресе, ауылдық жерлерде) тұрақты табыс алудың бірден-бір мүмкіндігіне айналдырды.
Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру үшін құрылатын жұмыс орындарының шектеусіз санын ескере отырып, уақытша жұмыспен қамтудың бұл түрі басымды болып отыр, әсіресе, жұмыс күшіне деген сұраныс жоқ аумақтарда мүның ролі ерекше.
Мәселен, 2002 жылы қоғамдық жұмыстарға қатысқандардың саны жұмысқа орналасқандардан 27%-ға артық болып, саны 12,96 адам болды.
Қоғамдық жұмыстарға тіркелген жұмыссыздардың әр бір үшіншісі қатысты.
Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру кезінде олардың әлеуметтік жағдайымен қатар экономикалық маңыздылығы ескеріледі. Мектептер, бала-бақшалар, «ауруханалар, жолдар және инженерлік коммуникацияларды жөндеу, елді мекендерді көгалдандыру және көркейтумен байланысты жұмыстарға қатысқандар саны басым. Оларға қоғамдық жұмыстарға араласқан жұмыссыздардың жалпы санының 53%-дан астамы қатыстырылды.
Қоғамдық жұмысқа қатысушылар -жұмыссыз азаматтар. 2002 жылы қоғамдық жұмысқа қатысушылардың 53%-ын ұзақ уақыт жұмыс істемегендер, 16,3 %-ын жалғызбасты және кәмелетке толмаған жеткіншектерді асырап отырған коп балалы ата-аналар және 7,7% -ын 21 жасқа дейінгілер құрады.
3.2.1.5. Кәсіби даярлау және қайта даярлау Жұмысбастылықты қамтамасыз етуге шынайы септігін тигізуші, жұмыссыздарды белсенді әлеуметтік қолдау түрінің бірі - азаматтарды кәсіптік даярлау және қайта даярлау болып табылады. Дегенмен, кәсіптік қайта даярлаудан откен жұмыссыздар үлесі бірнеше жыл бойы төмен болуда. 2002 жылы тіркелген жұмыссыздардың 1,8%-ы ғана окыды.
Жұмысшы күшіне сұраныс аз болуы және өзін-өзі жұмыспен қамтуды ұйымдастыруда белсенділіктің төмендігі, кәсіптік білім жүйесінде оқығанда біліктіліктің төмен деңгейі, аймақтан тыс жерлерде білім алу үшін қаржының болмауы жұмыспен қамтудың осы түрінің дамуын тежеуші негізгі себептер болып табылуда.
Кәсіптік курстарды ұйымдастыру жағдайы аумактық шашыраңқылықпен, нашар көлік қатынасымен және білім беру ұйымдарынан шалғайлығымен күрделеніп отырған ауылдық жерлерде қайта оқытылғандардың үлесі 2002 жылы небары 1,3% құрады.
Барлық меншік түріндеғі оқу орындарында оқыту жүргізілетін мамандықтар тізбесі мен білікті жұмысшы күшіне сұраныстың теңгерімсіздігі жұмыспен қамтуға кері әсерін тигізіп қана қоймай, еңбек рыногындағы жағдайға да әсер етуде.
3.2.1.6. Микрокредиттеу Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 12 ақпанда № 103 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының ең аз қамтылған азаматтарын микрокредиттеу Бағдарламасы аз қамтылған азаматтарға бизнесті дамыту және жеке ісін ашу үшін 1998-2000 жылдарға арналған 400 АҚШ доллары (баламалы) мөлшерінде микрокредиттерді бөлуді көздеген болатын. Бағдарламаны жүзеге асыру шеңберінде «Микрокредит» ҮЕҰ 1999-2000 жылдар аралығында 2010 азаматқа 64,3 млн.теңге несие берілді.
Сонымен қатар, аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі аймақтық қоры 186 азаматқа 7,1 млн.теңге мөлшерінде несие берді.
Микрокредиттер беру шағын кәсіпкерлікті қолдаудың басқа түрлерін тек толықтыруда,оның негізгі эдісі шағын және орта бизнестің екінші деңгейдегі банктермен несиелендірілуі. 2002 жылы олар 11,5 млрд. теңге мөлшерінде 3250 жобаны қаржыландырды, бұл 2001 жылғы деңгейден 20,4%-ға артық. Екінші деңгейдегі банктермен берілген несиелердің жалпы көлемінде шағын бизнеске несие беру үлесі 40%-дан астам болып отыр.
3.2.2. Әлеуметтік сала
3.2.2.1. Демография және көші-қон 2002 жылдың басында облыс халқы 669,7 мың адамды құрады, оның ішінде, 56%-ы қалалық, 44 %-ы ауылдық жерде тұрады. 2002 жылы халык саны 0,3 мың адамға азайды.
2002 жылы туукоэффициенті 1000 адамға - 14,62 туылған бала, өлім коэффициенті 1000 адамға - 10,38 жағдай болды.
2002 жылы халықтың табиғи өсімі 2,8 мың адам болды және ол 2001 жылғы деңгейде сақталды.
Отбасының орташа мөлшері 3,8 адам құрайды, алайда, ол аймақтар бойынша ерекшеленеді. Отбасының көбірек құрамы ( 4,6-5,5 адам)
облыстың шалғайдағы аймақтарына тэн, демек, кедейлер санатына түсу қаупі жоғары деген сөз.
2002 жылы көші-қон жоғалтуы 2,4 мың адам болды, ол 2001 жылмен салыстырғанда 2 есе, 2000 жылмен салыстырғанда 4 есе қысқарды.
Жұмыссыздық, экологиялық проблемалар салдарынан облыстың Әйтеке би, Ырғыз, Ойыл және Шалқар аудандарынан көшіп келушілер есебінен Алға, Қарғалы, Хромтау аудандары мен Ақтөбе қаласы халқының саны көбейді.
3.2.2.2. Халық денсаулығы Халық өмірінің қолайсыз санитарлық-гигиеналық және экологиялық жағдайы, дұрыс тамақтанбауы, сапалы ауыз суының тапшылығы халык денсаулығының нашарлауына экеліп соқтырды. ұзақ жылдар бойы табиғи- климаттық жағдайларға сәйкес Арал теңізінің құрғауына байланысты (облыстың 13 ауданының 5-уі Арал экологиялық аймағында орналасқан, бұл қоршаған ортаны ластауға жол беріп отырған мұнай, газ, тау кенін өндіру, металлургиялық және химиялық кәсіпорындар қызметінің әсерінен) облыстағы экологиялық жағдай нашарлады .
2001 жылмен салыстырғанда туу 9,6%, өлім 0,8 % көбейді. Табиғи өсім 3,7 мың адам болды." 2002 жылы сәбилердің шетінеуі 1 мың тірі туылған баламен салыстырғанда 18,9 кұрады және 10,5%) қысқарды.
Халық өмірінің орташа ұзақтығы 2002 жылы 63,7 жыл болды, соның ішінде, ерлер- 58,5, әйелдер-68,9 жыл.
Туберкулез ауруы бойынша эпидемиологиялық жағдай үрей туғызуда. 1991 жылмен салыстырғанда туберкулезбен ауыру 100 мың адамға шаққанда 70-тен 258,8-ге өсті.
Ақтөбе облысы іш сүзегі бойынша эпидемиологиялык қауіпті жағдайымен факторлар кешені бойынша 3-түрдегі аумақка жатады. Облыс аумағында обаның 5 белсенді табиғи ошағы бар, бұл облыс жерінің 40%)-ын құрайды.
Жұқпалы ВИЧ-пен ауырғандар саны - 66 адам, олардың 60%-ы - 30-ға дейінгі жастар.
Облыс халқының денсаулық жағдайын тұрақтандыру бойынша белсенді іс-шаралар қолданылуда.
Денсаулық сақтауды дамытуға 2002 жылы облыстық бюджеттен 2212,6 млн. теңге бөлінді, бұл- бюджеттің шығыс бөлігінің 16,6%-ы.
«Денсаулық жылы » аясында 2002 жылы 76739 оқушы медициналық тексеруден өтті, олардың ішінде созылмалы ауруға шалдыққан балалардың 34,5 % -ы анықталды. Диспансерлік есепке науқас балалардың 77,0%-ы алынды, 99,7%)-ы сауықтырылды. Анағұрлым көбірек таралғандары -көз ауруы (16,7 %), қан ауруы (14,0%) және жүйке ауруы (13,7%).
2002 жылғы мамырдан бастап ауыл тұрғындары медициналық тексеруден откізілді. 172175 адам қаралып, нәтижесінде 68,4% науқас анықталды, олардың 41,5% -ы диспансерлік есепке алынды.
Дүние жүзілік Денсаулық сақтау ұйымының туберкулезге қарсы күресу жөніндегі Стратегиясы іске асырылуда.
2002 жылы облыста 53 аурухана, амбулаториялық-емханалық жәрдем көрсететін 188 ұйым, соның ішінде 58 стоматологиялық емханалар мен кабинеттер, 43 ФАП, 187 ФП, 82 ОДА және 1-МР 69 пункті (ғимараты жоқ)
болды. Бір қалалық жедел жәрдем стансасы және басқа ұйымдар құрамына кіретін 15 бөлім медициналық жедел жәрдем көрсетеді.
2002 жылы емдеу мекемелерінің жалпы саны облыс бойынша 8,1%-ке өсті.
Аурухана төсектерінің саны 2001 жылғы 4928 -ден 2002 жылы 5077- ге дейін 2,6%-ке өсті. Бұл өсім наркологиялық диспансердің, Ойыл және Әйтеке би аудандық және жеке ауруханалардың төсектік қуатының көбеюі, Ақыраб, Әйкен, Баскұдык селолық ауруханаларының ашылуы есебінен болды.
Облыс тұрғындарының мемлекеттік стационарлық төсектермен қамтылуы 10 мың тұрғынға шаққанда 58,3-тен 59,8 бірлікке артты.
Тұрғындарға алғашқы медициналық - санитарлық комекті жақсарту бойынша қолданылған ю-шаралар облыстың денсаулық сақтау жағдайын біркелкі жақсартты. Елд! мекендердің барлығы, дерлік, медициналық қызметкерлермен немесе медициналық ұйымдармен қамтамасыз етілген.
2870 дәрігер, 4643 орта медперсонал, 2500 кіші және басқа да қызметшілер медициналық жәрдем көрсетеді.
Денсаулық сақтаудың материалдық-техникалық базасының жағдайы күрделі мәселе болып отыр. Денсаулық сақтаудың ғимараттары және материалдық-техникалық құрылыстарының 70%-ы күрделі жөндеуді талап етеді, бұл, алдымен, ауылдық денсаулық сақтау нысандарына қатысты, сонымен қатар, оларда телефон байланысы жоқ. 14 ауылдық аурухананың 2-уі, 76 дәрігерлік ауылдық амбулаторияның 20-сы, фельдшерлік- акушерлік және фельдшерлік пункттердің 1 %-да ғана телефон бар.
3.2.2.3. Білімге қол жеткізу Білім беру облыстық бюджет шығындарының ең үлкен бабы (41,9%)
болып табылады.
Мектептер, орта кәсіптік және жоғары оқу орындарының окушылары облыс халқының 22,6%-ын құрайды.
Облыс мекемелері педагогикалық кадрлармен толық қамтамасыз етілген, оқу орындарының техникалық жарақтандырылуы іске асырылуда.
Облыста 11 жоғары оқу орны, 16 колледж /соның ішінде, 8 мемлекеттік емес/ бар, бұл толық білім алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, халықтың білім алу жағдайы және кәсіптік дағдылары кедейлік проблемасымен тығыз байланыста.
2002 жылы облыстың 207 елді мекенінде мектеп болған жоқ, 2002 жылы 3 ауысыммен оқитын оқушылар үлесі 0,3 % болды.
286 бала үшін басқа елді мекендерде орналасқан мектептерге тасу ұйымдастырылды.
26 мектеп жанында интернат жұмыс істейді, оларда 874 бала оқиды.
Мектептен тыс қалған балалар құрамының негізгі үлесі аз қамтылғандар және қолайсыз отбасылары балаларының үлесіне тиесіл.
Құқық бұзушылық жасаған 147 оқушының 94-ы қолайсыз отбасының балалары. Отбасыларының тұрақсыз материалдық жағдайы, ата-аналарының жұмыссыздығы, көші-қон балаларды өзін-өзі асырауға мәжбүр етті және қаңғыбастыққа жол берді.
Аз қамтылған отбасыларының балалары, жетім балалар және денсаулығы нашар балалардың толық білім алуына байланысты елеулі проблемалардың бірі - ол ыстық тамақпен қамтамасыз ету. 2002 жылы тегін тамақпен 12837, жеңілдікпен 6941 бала қамтылды, бұл оқушылар санының 40,2 %-ы болды.
3.2.3. Кедейліктің инфрақұрылымдық аспекті
3.2.3.1. Халықтың сумен, соның ішінде, таза ауыз суымен қамтамасыз ету Халықты сапалы ауыз суымен қамтамасыз ету кедейлік индикаторларының бірі болып табылады. Тұрғындардың аурушаңдығы ауыз суымен қамтамасыз ету жағдайының төмендеуімен байланысты.
Жыл сайын жұмыс істеп тұрған су құбырларының саны азайып келуде, олардың санитарлық-техникалық жағдайы нашарлауда. Облыс бойынша су құбырларының 5,6 %-ы жұмыс істемейді, 7,2%-ы санитарлық- техникалық талаптарға жауап бермейді.
Облыс тұрғындарының су кұбыры суымен қамтамасыз етілуі 70,2% құрайды, орталықтандырылмаған көздерден қамтамасыз етілетіндері - 29,0%), ашық су көздерінен - 0,2% және 6,7 мың адамы бар 16 елді мекен суды тасып ішеді немесе ол - облыс тұрғындарының жалпы санының 1,0%-і.
Облыстың 443 елді мекенінің 74-де су құбыры желісінің жалпы ұзындығы - 1670,5 км орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйесі бар.
69 пунктте сумен жабдықтау жүйесі жұмыс істейді. Байғанин ауданында, Алға, Хромтау аудандарының шалғай елді мекендерінде және Ақтөбе қаласының Сазды селолық округінде сумен жабдықтау жүйесі істен шыққан.
Жұмыс үстіндегі сутартқы скважиналарының сораптық құрал- жабдықтар, су құбырлары мен канализациялық желілердің басым көпшілігі және де тазартқыш құрылғылары пайдалану қорлары сарқылып, олардың техникалық жағдайы нашарлай түсуде. Сумен жабдықтау жүйелерінің тозуы апаттар санын көбейтуде.
Сумен жабдыктау жүйелері жөндеу - қалпына келтіру жұмыстарын талап етеді, ал ұзындығы 370 км-ден асатын су құбырының желісін шұғыл алмастыру қажет. Көптеген кұбырлық және шахталық құдықтар істен шыққан және иесіз тұр.
Бүгінгі таңда санитарлык-гигиеналық талаптарға сай келмейтін (соның салдарынан асқазан-ішек ауруларының жоғары деңгейі байқалуда)
ауыз суды пайдаланып, суға зар болуда немесе облыстың 48 елді мекені суды тасып пайдаланады.
Мәселен, сапалы ауыз судың жоқтығына, сондай-ақ, экологиялық қолайсыз аймақта орналасуына байланысты Ырғыз ауданының Нұра, Тәуіп, Дүкен және Байғанин ауданының Оймауыт, Жарқамыс, Шалқар ауданының Шілікті, Хромтау ауданының Абай, Мұғалжар ауданының Шеңгелши, Ақтөбе қаласының Қурайлы ауылдары ерекше қолайсыз елді мекендер қатарына жатады.
Аталған проблемалармен қатар өзендер арнасына дұрыс тазартылмаған лас ағын суларының құйылуы орын алады. "Ақбұлақ" ААҚ тазартқыш қондырғылар кешенінің апатты күйде болуынан Елек өзеніне Ақтөбе қаласының дүрыс тазартылмаған ағын сулары ағуда. Тазарту құрылғыларын жөндеу үшін 2002 жылға қаржы қарастырылмаған.
3.2.3.2. Халықтың жолмен, көлікпен, байланыс қызметімен қамтамасыз етілуі Облыс аумағындағы қатқыл төсенішті автомобиль жолдарының ұзындығы 6568 км. құрайды, соның ішінде: халықаралық ("Самара-Шымкент", ұзындығы - 401 км.), республикалық (1872 км.) және жергілікті(4295 км).
443 елді мекеннің 220-сында (49,6%) табиғи жолдар.
2002 жылы облыстың автомобиль жолдардың ағымдағы жөндеуіне және үстауға 501,2 млн. теңге жұмсалды, соның ішінде, республикалық маңыздағы жолдар бойынша - 354,5 млн теңге, жергілікті маңыздағы -146,7 млн. теңге.
Республикалық маңыздағы ұзындығы 46 км. автожолдарға орташа жөндеу жүргізілді.
Жергілікті маңыздағы автожолдардың орташа жөндеуі бойынша 43,4 млн.
теңге және ағымдағы жөндеуі бойынша 12,8 млн теңге мөлшерінде қаржы игерілді.
Жергілікті телефон байланысының қызметін 7 байланыс операторы көрсетеді, сыйымдылығы-88 мың нөмір.
Ауылдық жерлерде телефон байланысын, негізінен, Ақтөбе телекоммуникациялар Дирекциясы (АТД) қамтамасыз етеді. АТД - да орналасқан 99 телефон станциясынан ауылдық жерлерде 82 автоматты телефон станциясы жұмыс істейді, олардың 8-і - цифрлық станция.
Олардың жалпы құрастыру сыйымдылығы 15506 нөмір құрайды, жұмыс істеп тұрғаны - 9464 нөмір, соның ішінде, тұрғындарға орнатылғаны - 8439 нөмір.
Ауылдық елді мекендердің телефон байланысымен қамтылуы 80% құрайды, ал тұрғындардың қамтамасыз етілуі (ауыл тұрғындарының санына шаққандағы телефондар саны) - 18,2%.
397,1 млн теңге мөлшерінде күрделі қаржы жұмсалымы игерілді.
2002 жылы тұрғындарға телефон байланысы қызметін көрсету 1081,6 млн теңге болды, бұл өткен жылдың деңгейінен 73,0% көп.
Облыстың пошталық байланыс кірістері 154,2 млн.теңге болды, соның ішінде, тұрғындарға қызмет көрсету - 53,9 млн теңге, бұл - 2001 жылдың деңгейінен 18,7% артық.
3.2.4. Кедейліктің аймақтық және экологиялық аспектілері
3.2.4.1. Кедейліктің аймақтық ерекшеліктері Облыс аумағы бойынша кедейліктің таралуында елеулі айтарлық ерекшеліктері бар, ол, ең алдымен, тұрғындар табыстарының саралануынан байқалады.
Облыс аймақтарының орташа еңбекақы деңгейі бойынша жіктелуі 3,2 есе болды.
Жоғары экономикалық көрсеткіштер әрдайым кедейлердің жағдайының жақсаруына әкеле бермейді. Мысалы, облыстың Мұғалжар ауданында орташа еңбекақы деңгейінің көрсеткіштері ең жоғары дәрежеде болғанына қарамастан, тіркелген жұмыссыздықтың ең жоғары деңгейі (облыс бойынша 3,6 %-ға қарсы 7,8%) және кедейлік деңгейі (13,8%-ға қарсы 16,5%) байқалуда.
Аймақтар, кедейлік деңгейі, сондай-ақ, жұмыспен қамтылу деңгейі бойынша да ерекшеленеді. Облыстың жекелеген аймақтарында жұмысшы күшіне сұраныстың кұлдырауы, көбіне олардың әлеуметтік-экономикалық дамуының бағытымен, қайта құрылымдау,өндірісті техникалык қайта жарақтау қарқынымен және басқа да көптеген факторлармен айқындалады.
3.2.4.2. Кіші қалалардағы және селолық жерлердегі халықтың кедейлігі Ақтөбе облысында әкімшілік-аумақтық бөлу бойынша 7 Кіші қала (Алға, Қандыағаш, Ембі, Жем, Темір, Хромтау, Шалқар) бар, олардың төртеуі аудан орталықтары және 134 селолық округ болып табылады.
Кіші қалалар халқының саны онша көп емес, 1,1 мың (Жем) адамнан 25,7 мың (Шалқар) адамға дейін ауытқып тұрады.
Екі Кіші қаланың (Қандыағаш, Хромтау) инфрақұрылымы дамыған.
Алға қаласында бұрынғы химия зауытының негізінде өндірісті дамыту, Жем, Шалқар калалары бойынша жекелеген жұмыстар жүргізу бойынша іс-шаралар алынуда. Ембі және Темір қалалары - экономикасын дамыту жағынан перспективасы жоқ аудандар қатарында.
Экономикасы дағдарысқа ұшыраған жекелеген ауылдық аймақтарда, Кіші қалалар мен аудандарда (Әйтеке би, Байғанин, Ырғыз, Ойыл және Шалқар аудандары) кедейлік анағүрлым белең алған. Мүнда қолайсыз экономикалық жағдайлар, өндірістің аграрлық саласының құлдырауының басым болуы, жалдамалы еңбекпен жұмыс істейтін кәсіпорындарда жұмыс күшіне сұраныстың жоқтығы, жұмыстың маусымдылығы әлеуметтік жағдайды қиындатуда.
Бұл аймақтарда күнкөрісі кедейлік шегінен төмен тұрғындар үлесі 2002 жылы Хромтау, Ақтөбе, Жем қалаларында 5,9-8,4%-ің орнына 27,5- 37,1%) аралығында болды.
Аумақтар
Халық саны
(мың адам)
Экономикалық белсен- ді халық ЭБХ шаққанда жұмыс үлесі Халықтың жалпы санына кедейлер Соның ішінде Ачга қаласы 7Д Қандыагаш қаласы Ембі Жем Темір қаласы Хромтау қаласы Шалқар қаласы 280,5 143,1 669,2 335,0 Ауылдың жұмысқа жарамды жастағы әр бір үшінші тұрғыны жұмыспен қамтылмай отыр, ал жекелеген селолық окуругтарда жұмыссыз тұрғындар үлесі-76%-ға жетеді. Ауыл тұрғындарын жұмысқа орналастыру- 27,9%, қала-53%. Аграрлық еңбек рыногы тар өрісті мамандық (механизаторлар, малшылар, агрономдар, зоотехниктер) қызметкерлерімен усынылады. Олардың жұмыспен қамтылуы көбінекөп өндірістің маусымдылығымен айқындалады.
2001-2002 жылдары ауыл тұрғындарының еңбек белсенділігінің артқаны байқалады: жеке аулаларда мал басы көбейді (жекелеген елді мекендерде 1 отбасына орташа есеппен 12 бірлік мүйізді ірі қарадан келеді), картоп, көкөніс, бау-бақша өнімдерін өсіру үшін егіс көлемі кеңейтілді, егін және мал шаруашылығы өнімдері көптеп өткізілді.
Дегенмен, әсіресе, ауылдық жерде жұмысбастылық кәсіпорындар мен ұйымдарда еңбек келісімін жасай отырып жұмыс істеу деген қалыптасқан түсінік, өзін -өзі жұмыспен қамтамасыз ету үшін (қосалқы шаруашылықты дамыту, ауыл шаруашылығы өнімдерін дайындау, қайта өңдеу және сату , шағын агробірлестіктер және жерді бірлесіп өңдеу үшін серіктестіктер құру және т.б.) ауылда бар мүмкіндіктерді толығымен пайдаландырмайды.
Ауыл шаруашылығының өндіріс құралдарын, энергоресурстар және материалдар беруші салаларға экономикалық тэуелділігі, ауыл шаруашылығы өнімін қайта өңдеу, сақтау, базаның шалғайлығы және көлік қатынасының нашарлығы және басқа себептер ауылдық жердегі халықтың кедейлігіне әсер етеді.
3.2.4.3. Халықтың осал топтарының кедейлігі Жұмыс орындарын квоталау механизмін алып тастау азаматтардың кейбір санаттарының әлеуметтік осалдығын күшейтті:
ұзақ уақыт жұмыссыздар, оралмандар, пенитенциарлық жүйе мекемелерінен босаған азаматтар, маргиналдық топтар, мүгедектер, жетім балалар, жұмысқа жарамды бірде-бір отбасы мүшесі жоқ отбасылары.
Ұзақ уақыт бойы жұмыссыз болғандар Бірнеше жылдан бері ұзақ уақыт бойы жұмыс істемейтін азаматтар санының өсу тенденциясы зерттеліп келеді.
2003 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша жұмыспеп камту органдарында 12,3 мың жұмыссыз тіркелген, оның 57,1 %-ы - ұзак уақыттан бері жұмыс істемейтіндер.
Бұл азаматтардың ұзақ уақыт бойы жұмыс істемеуі жұмысшы күшінің жасы, біліктілігі, психологиялық параметрлері бойынша еңбек рыногында талаптарына сәйкес келмеуіне, сондай-ақ, бастапқы капиталдың, өзін-өзі қамту дағдыларының және өз-өзінің бір нәрсемен айналасуын дамыту үшін қаражаттарының жоқтығына байланысты.
2002 жылы азаматтардың осы топтарынан 5300 адам жұмысқа орналастырылды, бұл жұмысқа орналасқандардың жалпы санынын 55,7%-ын құрайды.
6384 адам уақытша жұмыспен қамтылды.
Ұзақ уақыт жұмыс істемейтіндердің басым бөлігі Ырғыз (74,1%), Қобда(80,3%) және Алға (74,1%) аудандарында.
Кедейлердің жалпы санынан ұзақ уақыт бойы жұмыс істемейтіндер үлесі 12%-ға жуық, ал жекелеген аймақтарда-16-18%.
Оралмандар 2003 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша облыста 1257 оралмандар отбасы тұрады, олар алыс және жақын шетелдерден қоныс аударғандар, негізінен, Мәртөк, Қобда, Алға, Қарғалы аудандарында және Ақтөбе қаласының маңайындағы округтарда орналасқан.
Олардың саны жыл сайын өсіп келеді, қазір 4817 адам болды.
Оралмандардың отбасы, негізінен, көп балалы болғандықтан олардың негізгі бөлігін әйелдер мен балалар құрайды.
Оралмандардың кедейлігінің себептері қандай да болмасын біліктілігінің болмауымен байланысты (көшіп келген оралмандардың көпшілігі - Монғолиядан келген малшылар). Сондай-ақ, есептік-тіркеу кұжаттары (төлқұжаттары) болмайды, тілдерді жетік меңгермеген.
Көшіп келген оралмандармен қажетті сауықтыру шаралары жүргізіледі, тегін медициналық қызмет мәселелері шешіледі. Оралмандар отбасыларының балалары жалпы білім беру мектептерінде ана тілінде оқуда, оларды мектеп- интернаттарға орналастыру бойынша шаралар алынуда.
2002 жылы оралмандар үшін 82,3 млн. теңге мөлшерінде республикалық бюджеттен бөлінген қаржыға 108 тұрғын үй сатып алынды.
Пенитенциарлық жүйе мекемелерінен босаған азаматтар және маргиналдық топтар Мұндай топтағы халық санының аздығына (0,3%) қарамастан, пәрменді көмек көрсету жүйесінің болмауы, азаматтардың өз ынталарының жоқтығы азаматгардың бұл топтарын осал етуде.
2002 жылы облыстың жұмыспен қамту органдарына бас бостандығынан айыру орындарынан босаған 110 адам барды, оның 36-сы жұмысқа орналастырылды, 11-і кәсіптік қайта даярлауға жолданды, 50 адам қоғамдық жұмыстарға қатысты.
Қоғамның маргиналдық бөлігіне жататын тұлғаларды әлеуметтік сауықтыру шаралары алынуда. 2001 жылғы 1 қазанда 50 адамға арналған белгілі тұрағы жоқ адамдар үшін әлеуметтік бейімделу орталығы ашылды.
Орталық ашылған сәттен бастап 232 адам сауықтырылды өтті. Орталықта тұратын адамдарға медициналық, психологиялық көмек көрсетіледі, жұмысқа орналастыру қарастырылады.
Облыста 15,2 мың мүгедек бар, олардың 7,2%-ы аз қамтылғандар ретінде есепте тұр.
Жалғызбасты егде азаматтарды және мүгедектерді әлеуметтік қолдау үшін облыста 620 орындық екі интернат үйі бар.
2002 жылы 127 мүгедекті республика санаторийлері мен пансионаттарында сауықтыру үшін 3,3 млн.теңге жұмсалды.
Осы мерзім ішінде жергілікті бюджет қаржылары есебінен азаматтардың осы бөлігінен 27 адамды оқытуға 0,7 млн.теңге қаржы бөлінді.
Мүгедектер арасындағы кедейлік бұл адамдардың денсаулық мүмкіндіктерінің шектеулігі салдарынан анағүрлым жоғары болып отыр.
Мүгедектердің кедейлігі, негізінен, олармен бірге тұратын отбасы мүшелерінің жұмыспен қамтылмағандығынан да болуда.
Жұмыспен қамту органдарына жұмыс іздеп келетін мүгедектер саны денсаулықтарына байланысты тым аз, бұл олардың жағдайын қиындата түсуде.
Жетім балалар
Жетім балалар мемлекеттік басқару органдары тарапынан ерекше көңіл және қамқорлықты талап етеді.
Ата-аналарының және жақын туысқандарының, баспанасы мен жұмысының болмауы, төмен коммуникабельділік, психологиялық ерекшеліктері азаматтардың бұл санатының жағдайын тым қиындатады.
Бұл жағдай, әсіресе, балалар қаражатсыз және баспанасыз қалғанда, кәсіптік білім алуды аяқтаған кезде ерекше сезіледі.
Облыста олардың проблемаларын шешу мақсатында шаралар алынуда.
«Жасөспірімдер үйі» орналастырылатын ғимаратты қайта жаңарту жүргізілуде, онда 90-100 адам тұратын болады. Оны 2003 жылдың алғашқы жартысында ашу жоспарланып отыр.
2002 жылы жұмыспен қамту органдарына 24 жетім және ата-аналарының қамқорлығынан тыс қалған балалар барды. Балалардың жалпы санынан (2002 жылғы 1 қаңтарда есепте тұрғандарды қосқанда) 8 адам жұмысқа орналастырылды, 1-кейін жұмысқа орналастырлатын болып ЭВМ операторы мамандығын игерді, 29-уақытша жұмыспен қамтылды.
Жұмысқа қабілетті жұмыс істейтін бірде-бір отбасы мүшесі жоқ отбасылары 2000 жылдан бастап жұмысқа қабілетті жұмыс істейтін бірде-бір отбасы мүшесі жоқ отбасыларымен мақсатқа бағытталған жұмыстар іске асырылуда.
2003 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша бірде-бір отбасы мүшесі жұмыс істемейтін 4261 отбасы анықталды, оның негізгі бөлігі Шалқар /31,7%/ және Мұғалжар /14,7%/ аудандарының үлесіне тиеді, ол осы аймақтарда кедейліктің өршуіне әкеліп соқтырды.
2002 жылы мұндай отбасыларынан 2925 адам жұмысқа орналастырылды, 135 адам жалдамалы және жеке қызметпен шұғылдануға мүмкіндік беретін кәсіптер бойынша оқуға жолданды, 4163 адам жұмысқа тартылды.
3.2.4.4. Халық кедейлігінің экологиялық аспекті Ақтөбе облысында өнеркәсіптік және ауылшарушылығы өндірісі кобіне-коп экологиялық нормалар мен талаптардың бұзылуымен дамыған болатын, ол табиғи ресурстар мен халық денсаулығына теріс ьщпалын тигізуде.
Облыстағы қолайсыз экологиялық жағдайлар мынадай проблемалардың кері әсерінен қалыптасты:
Елек озенінің (Орал өзенінің саласы) Ақтөбе қаласының тазартқыш құрылғыларынан ағатын лас сулармен, алтывалентті хроммен, бор қосындыларымен ластануы;
мұнай-газ кешенінің келеңсіз әсері;
облыста тұрмыстық және өндіріс қалдықтарының жинақталуы;
шөлейттену процестерінің дамуы және басқа да проблемалар.
Ақтөбе облысының ең күрделі және шешуін күткен экологиялық проблемаларының бірі -"АЗХС"АҚ-ның ескі шлам тоғандары себепші болып отырған Елек өзенінің алтывалентті хроммен ластануы.
Қазіргі уақытта алтывалентті хром Ақтөбе қаласының маңындағы ауыл шаруашылығы алаңдарында өсірілетін егіс өнімдеріне, топыраққа, атмосфералық ауаға таралған.
Бақылау мәліметтері бойынша зақымдау аясы 12 шаршы километрге жетті, Елек өзеніндегі алты валентті хромның орташа мөлшері 18-20 ШЖ-К құрайды. Жер асты суларының алтывалентті хроммен ластануы Ақтөбе қаласының сумен жабдықтау қызметінің жалпы қуаты тэулігіне 60 мың текше метрден асатын су жинағышын істен шығарылуына экеліп соқтырды.
Ақтөбе облысындағы көптеген экологиялық проблемалардың ішінде Елек өзенінің бормен ластау ошағын жою тез арада шешуді талап етеді.
Елек өзені 1941 жылдан бастап бормен ластануда және осы уақытқа дейін созылып келеді. Жер асты суларының ластану аясы 32,5 шаршы км құрайды. Бор қосындысымен ластану 123 есеге жетті. Ластану көзі қазір-таратылған Киров атындағы Ақтөбе химия зауыты болатын.
Қазір ауаны ластап тұрған негізгі кәсіпорындар: "СНПС-Ақтөбемұнайгаз"
ААҚ, "АЗХС" АҚ, "Феррохром" АҚ, "Дөң КБК" АҚ.
Облыс бойынша стаңионарлық ластау көздерінен зиянды заттарды шығарып тастау 1999-2001 жылдар арасында 3 есе көбейді. Оның ішінде қомақты үлес мұнайға, ілеспе газдың құрамына кіретін 3-класты қауіптілікті күкірт ангидридіне тиесіл.
Жер қорлары саласында да экологиялық зиянды қалдықтардың пайда болуы мен көмілуі келеңсіз жағдай туғызып отыр. Мысалы, 2003 жылғы 1 қаңтардағы жағдайға сәйкес облыс бойынша 13,9 мың га. бүлінген жер есепте тұрды, соның ішінде 5,5 мың га. өңделген, 1,4 мың га. жер жыртылған.
Облыстың табиғатты пайдаланушы кәсіпорындары мен елді мекендері маңында жиналған қоршаған ортаға зиянды әсерін тигізіп отырған өндірістік және тұрмыстык қалдықтарын ұқсату мәселесі де шұғыл шешімді қажет етеді.
Елек өзенщің лас ағын суларымен, бор, хроммен ластануы аймақ халқының денсаулығына зиянды әсер етіп және демографиялық көрсеткіштерді күрт төмендетуде.
Ауаның өндірістік қалдықтармен ұзак уақыт бойы ластануынан денсаулығы жақсы халық саны жыл сайын азаюда.
Халықтың респираторлық ауруларға бейімділігі жоғарылауда.
Диспансерлік сырқаттанушылар арасында қолқа-өкпе, жүрек-кан тамырлары, қуық-жыныстық жүйе аурулары, сондай-ақ, онкологиялық сырқаттанушылар көп.
3.2.5. Қоғамдық институттардың халықтың кедейлік деңгейін төмендетудегі ролі
3.2.5.1. Мемлекеттік органдардың халықтың кедейлік деңгеиін төмендетудегі қызметінің тиімділігі Жергілікті билік органдары кедейлік деңгейін төмендетуде басты роль атқарады. Бұл инвестициялық климатты қоса алғанда, бизнес үшін қолайлы жағдайлар жасауда, кәсіпкерлік субъектілері үшін бәсекелестікті дамытуда, әлеуметтік даму саласында тұрғындарға мемлекеттік қызметтер көрсету бойынша бюджеттің шығындарын жоспарлауда, сондай-ақ қоғамдық инфрақұрылымдарды қалыптастырып, халықтың әлеуметтік осал топтарын қорғаудан білінуде.
Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңының қолданылуға енгізілуі облыстағы кедейлік деңгейін анықтауға және оны төмендету жолдары мен эдістерін іздестіруге мүмкіндік берді.
Кедейлікті төмендету бойынша оңды тәжірибе зерттеліп таратылды, учаскелік комиссиялармен, аудан және селолық округтер әкімдерімен семинар-кеңестер өткізілді.
Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде тұрақты және уақытша жұмысқа орналастыру сияқты жұмыспен қамтудың белсенді түрлері кеңінен қолданыла бастады. Атаулы әлеуметтік комек алатын аз қамтылған азаматтармен жұмыс істеу белсенділігі артты, оларды жұмыспен қамту атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаж адамдар санын тұрақты азайтуға кол жеткізді.
Мысалы, 2002 жылғы 1 қаңтарда атаулы әлеуметтік көмектің тағайындалуын өтініп келген аз қамтылған азаматтар саны 108,2 мың болса, 2003 жылғы 1 қаңтарға -93,8 мың адам.
Атаулы әлеуметтік көмек алатын азаматтар саны азаюда:
2 тоқсан - 81,7 мың адам 3 тоқсан - 68,3 4 тоқсан - 45,7 Аз қамтылған отбасылары бойынша мониторингті іске асыру үшін облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасында еңбек рыногының мониторингі және аз қамтылған азаматтарға атаулы әлеуметтік комек көрсету болімі құрылды. Оның негізгі басымдылығы кедей және жұмыссыз азаматтар саны және оларға көрсетілген әлеуметтік көмек бойынша мәліметтер банкін түжырымдау Облыстық және жергілікті бюджеттер арасында қаржыны қайта бөлу жүргізіліп, соңғысының колемі үлғайтылды, бұл кедейлікті төмендету бойынша іс-шараларды іске асыру үшін нақты мүмкіндіктер туғызады.
Сонымен қатар, атқарушы билік органдары жұмыспен камтудың түрлі түрлерін дамыту үшін азаматтарға микрокредиттер беру, азаматтардың тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін нақты ипотекалық кредиттер беру мәселесін толық шешпей отыр.
3.2.5.2. Үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподақтардың кедейлікті төмендету ықпалы.
Облыста 50 үкіметтік емес бірлестіктер мен ұйымдар жұмыс істейді.
Мәселен, кедей және аз қамтылған азаматтарды қолдау бойынша жұмысты іске асыратын шаруа қожалықтары және іскер әйелдер қауымдастықтары, "Ұрпақ" және "Ұрпақ-М" коғамдык бірлестіктері, аз қамтылған азаматтарды қолдау бойынша аймақтық қайырымдылық қоры, "Микрокредит" үкіметтік емес ұйымы, "Жалпы оқу" қоры, кәсіподақтар, Ақсақалдар Кеңесі және басқалары.
Жұмыссыз әйелдерге кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыруда көмек көрсету мақсатында Ақтөбе қаласының жұмыспен қамту орталығы 2002 жылғы қарашада іскер- әйелдер Қауымдастығы Ақтөбе филиалы мүшелерінің жұмыссыз әйелдермен кездесуін ұйымдастырды.
Кездесу барысында әйелдерді жұмысқа орналастыруға, кәсіпкерлікті дамытуға көмектесу бойынша семинарларды тұрақты ұйымдастыру, жұмыспен қамту орталығының қолдауымен оқып шыққан әйелдерді стажировкадан өткізу, еңбек рыногындағы "әйелдер" кәсібіне сұраныс туралы ақпараттар легін ұйымдастыру жөнінде келісімге қол жеткізілді.
Азаматтардың күнкөріс деңгейін көтеру мақсатында кәсіпкерлікті дамыту, өзін-өзі қамтамасыз етуді ұйымдастыру, жеке аулалардағы қожалықтарды көбейту үшін "Микрокредит" үкіметтік емес ұйымы 1999-2002 жылдар аралығында 2010 отбасына 64,3 млн теңге мөлшерінде шағын несиелер, аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі аумақтық қор 186 отбасына 7,1 млн теңге көлемінде кредиттер берді.
Кәсіподақтар келісім келіссөздер арқылы әлеуметтік реформаларды енгізуге бағытталған жұмыстарға қатысуда.
Қазіргі уақытта жалдамалы жұмыста жүрген қазақстандық азаматтардың еңбек, әлеуметтік-экономикалық құқықтарын қорғау бойынш шаралар жүйесінің жеткілікті тиімді емес бұл - кәсіподақ ұйымдарының қамқорлыққа алатын негізгі мәселесінің бірі.
Жүргізілген жұмыстар 2003-2004 жылдарға арналған облыс Әкімі, облыстық кәсіподақтар Кеңесі мен облыстық кәсіпкерлер және жұмыс берушілер Кеңесі арасында жасалған әлеуметтік әріптестік жөніндегі Келісімде көрініс тапты.
3.2.5.3. Жеке меншік сектордың кедейлік деңгейін төмендетудегі ролі Кедейлік деңгейін төмендетуде жеке меншік секторы айтарлықтай роль атқарады. Ол халықтың еңбекке қабілетті бөлігін жұмыспен қамту және күнкөрісі төмендерге көмегін көрсету жолымен облыстағы әлеуметтік шиеліністі төмендетуге ықпал етеді.
2002 жылы кәсіпорындар, ұйымдар, аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі аймақтық қор, діни бірлестіктер мен жеке адамдар қаржылары есебінен 28,3 мың адам 69,9 млн теңге көлемінде қайырымдылық көмек алды.
Киілген киімдерді жинайтын арнаулы пункттер арқылы 2,5 мың аз қамтылған азаматтар киім және аяқ киіммен қамтамасыз етілді.
Ыстық тамақпен тамақтандыру пункттерінде 8,8 мың аз қамтылған азамат 11,5 млн теңге мөлшерінде тегін түскі астар ұйымдастырылды.
Жұмыспен қамту органдары азаматтарды жұмысқа орналастыру бойынша делдалдық қызметтер көрсететін жеке агенттіктермен өзара байланыста жұмыс істейді.
2002 жылы жұмыспен қамту жөніндегі жеке агенттіктерге 1451 адам барды, оның 74%-ы- жұмыссыздар. Жеке агенттіктердің қызметін пайдаланатын азаматтардың 98 %-ы - Ақтөбе қаласының тұрғындары, олардың 26%-ы - жұмысы бар, бірақ түрлі себептермен оны ауыстырғысы келетіндер.
2002 жылы осы органдар 368 адамды жұмысқа орналастырды, соның ішінде, 277 адам - жұмыссыздар.
4. Бағдарлама мақсаттары, міндеттері және басымдықтары
4.1. Бағдарлама мақсаты:
ОБЛЫСТЫ ӘЛЕУМЕТТіК ЖНЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМЫТУ БОЙЫНША ІС-ШАРАЛАР КЕШЕНіН ІСКЕ АСЫРУ ЕСЕБіНЕН КЕДЕЙЛіК ДЕҢГЕЙіН ТӨМЕНДЕТУ.
4.2. Міндеттері:
бірінші кезекте, халықтың әлеуметтік осал топтарын жұмыспен қамтуға ықпал ету шараларын дамыту және жетілдіру;
кедей және аз қамтылған азаматтарға атаулы әлеуметтік көмектің әділді және дер кезінде берілуі;
кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау;
халықтың денсаулық сақтау, білім беру, инфроқұрылымдар қызметтерінің қол жететіндігін қамтамасыз ету;
кедейлік проблемаларын шешу үшін мемлекеттік органдар, кәсіподақтар, жеке меншік сектор мен үкіметтік емес ұйымдарының өзара іс- әрекеттері.
4.3. Басымдықтары:
ХАЛЫҚТБІҢ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТЫЛУЫН МЫНАДАЙ ЖОЛДАРМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ:
қосымша жұмыс орындарын ашу және жалдамалы еңбек рыногын кеңейту;
даярлау және біліктілікті жоғарылату;
қоғамдық сипаттағы тұрақты және уақытша жұмыстарға орналастыру, тұрақты муниципалдық аз төленетін жұмыстар институтын құру;
аз қамтылған азаматтарға өз ісін дамыту үшін микрокредиттер беру.
КЕДЕЙ ЖӘНЕ АЗ ҚАМТЫЛҒАН АЗАМАТТАРҒА АТАУЛЫ ӘЛЕУМЕТТІК КӨМЕКТІ МЫНАДАЙ ЖОЛДАРМЕН ӘДІЛДІ БЕРІЛУІ:
табыс деңгейін бағалау әдістерін жетілдіру;
кәмелетке толмаған балалары бар және кедейліктің "тоқырау"
кезеңінде тұрған отбасыларына артықшылықпен атаулы әлеуметтік көмектің тағайындалуы.
4.4. Бағдарламаны іске асыру индикаторлары Осы бағдарлама мақсаттарына қол жеткізу үшін мынадай мақсатты индикаторлар белгіленеді:
Болжамы
Р/с
Көрсеткіші
Өлшем бірлігі жыл
Нақты өнеркәсіп өндірісінің ауыл шаруашылығы оудірісінің көлемін өсіруді қамтамасыз ету Табысы кедейлік шегінен төмен халықтьщ үлесі Аз қамтылған азаматтар саны мың. адам Жұмыссыздық деңгейі
-II-
Экономикалық белсенді халыққа шаққанда шағын кәсіпкерлік саласында істейтіндер үлесі Микрокредит алған азаматтар саны адам Жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыру деңгейі мын адам Кәсіптік оқуға жіберілген жұмыссыздар саны Қоғамдық жұмыстарға қатысқан Туберкулезден өлгендер 10 мың адамға шакканда 258,8 263,1 265,4 251,1 Туберкулезбен ауырғандар Сәбилер өлімі 1 мың тірі туғаңдарға шақканда Аналар өлімі 100 мың тірі туылғанға Жыл саны Деректер бойынша ескеріледі Халықтың орташа өмірінің ұзақтығы Соның ішінде: ерлер әйелдер Орташа еңбекақы тенге Дәрігермен қамтамасыз етілуі АА ОДА Орта білімді медициналық қызметкерлермен қамтамасыз етілуі ФВП ФП
5. КЕДЕЙЛІКТІ ТӨМЕНДЕТУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ мен тетіктері
5.1. Облыс халқының кедейлік деңгейін төмендету бойынша іс-шаралар
5.1.1. Экономиканың дамуы және кедейлікті томендету
5.1.1.1. Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейлікті төмендету Экономиканы одан әрі дамытуды қамтамасыз ету және кедейлікті төмендету үшін мыналар қажет:
инвестициялар тарту, жаңа технологияларды өндіру, жаңа жұмыс орындарын ашу және жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту есебінен жаңа жұмыс орындарын ашу жолымен облыстың экономикасының одан әрі дамуына жағдай жасау;
шағын бизнесті одан әрі дамыту бойынша шаралар қабылдау;
экономиканың аграрлық секторын дамыту, ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілерінің несие қорларына қолын жететіндігін қамтамасыз ету, ауыл тұрғындарының нарықтық сауатын жоғарылату, "Фермерлерге көмектесу қоры" қоғамдық қоры арқылы ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілерге несиелер беруді жалғастыру;
ауылдың инфрақұрылымын жақсартуға бағытталған шаралар кешенін іске асыру;
салық салу базасын кеңейту мақсатымен құпия бизнес, шаруашылық субъектілерінің табыстарын жасыру факторларының алдын алу, анықтау және жою, экономиканың "көлегей" секторының көлемін қысқарту, кедейлік проблемаларын шешуде аймақтар мүмкіндіктерін пайдалану тиімділігін жоғарылату бойынша шараларды күшейту;
шешімді қабылдау процестеріне үкіметтік емес ұйымдар мен кедей тұрғындарды қатыстыру жолымен экономикалық өсімді және әділдікті қамтамасыз ету үшін әлеуметтік әріптестік механизмін жетілдіру;
5.1.1.2. Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту Облыстың еңбек рыногындағы жағдайды жұмсарту мақсатында мынадай шаралар қолдану қажет:
шағын бизнесті қоса отырып, кәсіпкерлікті дамыту үшін колайлы жағдайлар жасау;
қосымша жұмыс орындарын құруға жұмыс берушілерді ынталандыру жүйесін әзірлеу, соның ішінде, инвестициялар тарту есебінен;
аймақта экономиканың даму перспективаларына білім беру жүйесін кайта бағыттау, жұмыска орналасу мүмкіндіктерін жоғарылату мақсатымен жұмыссыздарды даярлау және қайта даярлауын алдын ала ұзақ уақыт бойы жұмыссыз болған және біліктілігін жогалтқан азаматтарды жұмысқа орналастыруды қамтамасыз ету үшін муниципалды төмен ақылы жұмыстар институтын ашу;
жұмысберушілерді жұмыспен қамту проблемасын шешуге қатыстыру жүйесін құру;
аймақтардың жұмыспен қамту орталықтары жанында ұзақ уақыт бойы жұмыссыз жүргендерді жұмыспен қамту бойынша нақты ұсыныстарды жасай отырып, әлеуметтік мониторингті іске асыру;
нарық (экономика)„сұраныстарын ескере отырып, даярлау және қайта даярлау жолымен жұмыссыздардың біліктілігін арттыру;
шетелдік жұмысшы күштерді пайдаланушы кәсіпорындарда шетелдіктерді ауыстыру мақсатында жергілікті мамандарды кәсіптік даярлау бойынша бағдарлама әзірлеу;
жұмыспен қамту орталықтары жанынан еңбек құқығы бойынша кеңес беру қызметін көрсете отырып, жұмыссыздарды психологиялық және кәсіптік сауықтыруды ұйымдастыру;
жұмыссыздарды басқа аймақтардың еңбек рыногындағы бос орындар жөнінде үнемі хабардар ету.
5.1.1.3. Шағын бизнесті дамыту Шағын бизнесті және кәсіпкерлікті дамыту мақсатында:
микрокредиттер беру, тауарлық несиелеуді дамыту әдісімен шағын бизнеске тұрғындардың кедей бөлігінің қатысуын қамтамасыз ету;
кәсіпкерлікпен айналысуға тілек білдірген тұрғындарға бизнес және кәсіпкерлік қызметін игеру негіздерін оқытуды жүзеге асыру;
тоқтаған кәсіпорындарды және тиімділігі аз өндірістерді кейіннен оларды біртіндеп шағын кәсіпкерлік субъектілеріне бере отырып,сегменттеуді жалғастыру;
бизнес-инкубаторлар ашу жұмыстарын жалғастыру, сондай-ақ , осы іске үкіметтік емес ұйымдардың тартылуын жандандыру;
шағын кәсіпкерлік саласына несие қорларының берілуіне ықпал ету;
өзін-өзі қамтушыларға өз ісін ұйымдастыруда арнайы көмектесудің шараларын әзірлеу.
5.1.1.4. Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру Қоғамдық жұмыстар тиімділігін арттыру мақсатында:
аймақтар ерекшеліктерін және жұмыссыздар құрамын ескере отырып, экономикалык тиімділік тұрғысына сәйкестендіріп қоғамдық жұмыстар түрлерін көбейту;
басымды тәртіппен аудан, қала, ауыл инфракұрылымдарын дамытуға бағытталған қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
жұмыс берушілер қаражаты есебінен қаржыландырылатын қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру механизмін жасау;
қоғамдық жұмыстар "бойынша қарыз болуына жол бермеу;
қоғамдық жұмыстар түрлерін таңдауда кедейлер үшін маңызды инфроқұрылымдық нысандарын салуға бағытталған жұмыстарға басымдылық беру;
ауылдық жерлерде қоғамдық жұмыстардың ұйымдастырылуын жандандыру;
кедейлердің қоғамдық жұмыстарға қатысуына мониторинг жүргізу тетігін жетілдіру.
5.1.1.5. Кәсіби даярлауды және қайта даярлауды жақсарту Жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта даярлау жүйесінің пәрменділігін арттыру мақсатында:
Ақтөбе қалалық және аудандық еңбек рыноктарының жұмыс күшінің сұранымына мониторинг жүргізу;
облыстың кәсіптік білім беру жүйесін облыстың еңбек рыногына қажет мамандар даярлауға қайта бағыттау;
жұмыспен қамту органдарының жұмыс берушілермен еңбек рыногондағы сұранысты орташа және ұзақ мерзімді болжауды және жұмысшылар мен мамандарды алдын ала қайта даярлауды іске асыру мақсатымен өзара іс- әрекеттерін күшейту;
анағұрлым жоғары білікті мамандар даярлау мақсатында бастауыш кәсіптік білім беретін мемлекеттік мекемелердің материалдық-техникалык базасын дамыту жөнінде іс- шаралар қабылдау;
жер қойнауын пайдалануға арналған үкіметпен келісілген шарт аясында қазақстандық мамандарды оқытуға көзделген жұмыс берушілер қаражаты аз қамтылған мектеп түлектерінен қажетті мамандарды даярлауға жұмсалсын;
еңбек құқығына міндетті түрде оқыта отырып, шаруашылықты нарықтық жүргізуге оқытудың неғұрлым тиімді білім беру бағдарламаларын қамтитын оқудың жаңа нысандары мен әдістерін қалыптастыру;
мүгедектерді кәсіби оқыту бойынша шараларды іске асыру.
5.1.1.6. Микрокредит беруді кеңейту жөніндегі іс-шаралар Облыста микрокредиттеудің пәрменді жүйесін құру мақсатында:
микрокредит ресурстарын беру рыногында сұраныс пен ұсыныстың теңдестігіне талдау жүргізу;
микрокредиттеудің негізгі мақсатты топтарын анықтау;
нарықтық жүргізуге оқытудың негұрлым тиімді білім беру бағдарламаларын камтитын оқудың жаңа нысандары мен әдістерін микрокредиттеудің табысты практикасының үлгілерін белсенді түрде насихаттау қажет.
5.1.2. Әлеуметтік саланы дамыту
5.1.2.1. Демографиялық және көші-қон факторларының кедейлікке әсерін бәсеңдету жөніндегі іс - шаралар Кедейлікке демографиялық факторлардың әсерін бесеңдету мақсатында мынадай іс - шаралар алу қажет:
аналардың репродукциялық денсаулығын нығайту бойынша іс - шаралар көздеу;
халықтың репродукциялық жүйесіне қатысты ауруларын ерте кезінде анықтауды және емдеуді жүзеге асыру.
Кедейлікке көші-қон әсерін бәсеңдету мақсатында мынадай іс- шаралар қабылдау қажет:
көші-қон ағыны жерлерінде халықтың тіршілігін қамтамасыз етуші нысандарының инженерлік коммуникацияларының, босаған ғимараттардың, құрылыстардың сақталуын қамтамасыз ету;
ауыл халқын жұмыспен қамтуға ықпал ету, ауылдың әлеуметтік инфрақұрылымын нығайту жөнінде арнайы іс- шаралар дайындау;
еңбек көші-қонын реттеу тетігін іске асыру ;
оралмандарды жайғастыруға және жұмысқа орналастыруға, олардың орналасқан жерлеріне бейімделуіне және жергілікті әлеуметтік ортаға кірігуіне көмек корсету;
кошу квотасы бойынша қоныс аударған оралмандарды қабылдау, орналастыру, жайғастыру және тұрғын үйлермен қамтамасыз ету жоніндегі міндеттемелерді орындау.
5.1.2.2. Халықтың денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту жөніндегі іс- шаралар Кедей халықтың медициналық қызметтерге қол жеткізуін жақсарту үшін қажет:
денсаулық сақтау саласында бүрын бекітілген салалық және аймақтық бағдарламаларды іске асыру;
халыққа заңдылықпен тегін корсетілетін мидициналық көмектің кепілді көлемінің орындалуын қамтамасыз ету;
азаматтардың жекелеген жеңілдікті пайдаланатын санатын қол жетерлік дәрі-дәрмектік препараттармен қамтамасыз ету, ақыл - кеңес алу үшін жолақысын төлеу вылыми-зерттеу орталықтарында, республикалық мэндегі емханаларда емделуі бойынша іс-шаралар алу;
экологиялық қолайсыз аудандардың шалғай ауылдарында тұратын халықтың және аз қамтылған азаматтардың дәрі-дәрмекке қол жеткізуіне көмектесу;
өмірлік маңызы зор дәрі-дәрмектік құралдардың айналымына және сапасына бақылауды күшейту;
аурулардың алдын алуға бағытталған іс-шаралардың басымдығын қамтамасыз ету, дәлелдік медицина қағидаларын дағдыға айналдыру;
күндізгі стационарлар желісін, үйдегі стационарлар, селоға арналған медициналық көмектің жылжымалы түрлерін дамыту;
туберкулез,вирустық гепатит, анемия, салмақтың жетіспеуін ерте анықтау үшін маман дәрігерлер бригадасының мектептерге барып оқушыларды медициналық байқаудан жүйелі өткізуін ұйымдастыру;
балалардың, эсіресе, ауылдық жерлерде вирустық гепатит және басқа жүқпалы ауруларға қарсы күрес жургізу бойынша бірінші кезекті шараларына үйретіп, оқуын (гигиена ережелері,ашық көздерден суды пайдаланғанда қайнату және т.б) ұйымдастыру;
жүкті әйелдерді (демеушілік қаржыларын пайдалана отырып) тегін препараттармен қамту жолымен анемия ауруының алдын алуға көмектесу.
5.1.2.3. Халықтың білім беру қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту Халықтың облыста білім беру қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту жалпы білім беретін, кешкі мектептер, оқу-консультациялық пункттер мен бастауыш және орта кәсіптік білім беретін оқу орындарының желісін дамыту;
муниципалды мектепке дейінгі және мектептен тыс білім беру ұйымдарының, түрлі интернат мекемелерінің желісін кеңейту;
шалғай аудандардың ауылдық жерлерінен келген бастауыш және орта кәсіптік оқу орындарының оқушыларын жатақханаларға орналастыру мәселелерін шешу;
жалпы білім беру қорының қаржылары есебінен аз қамтылған отбасыларының балалары үшін жалпы білім беру және бастауыш кәсіптік мектептерде ыстық түскі ас беру практикасын кеңейту;
өздері өндірген көкөніс және жеміс-жидектерді тұтынуды көбейту мақсатында интернат мекемелерінің барлығына жер учаскелерін бөліп беру. Қоғамдық жұмыстардың мүмкіндіктерін учаскелерді оңдеу және күзетуде пайдалану;
мектептерде білім алу мүдделігін ынталандыратын және келеңсіз тәртіпті (қылмыс жасауға дейін) болдырмауға бағытталған арнайы бағдарламалар енгізу;
аз қамтылған отбасыларының балаларына киім - кешек, оқу құралдарын сатып алуға, ыстық тамақты ішуді ұйымдастыруға көмектесу;
білім беру мекемелері жоқ елді мекендерде тұратын балаларды мектептерге тасып жеткізуді қамтамасыз ету;
аз қамтылған отбасыларының балалары үшін жергілікті бюджет және жалпы білім беру қоры қаржылары есебінен қала сыртындағы және мектептер жанындағы лагерьлерде жазғы демалысын ұйымдастыру;
бюджет қаржыларының жалпы білім беру қорларына дер кезінде және толық аударылуын қамтамасыз ету;
оқумен қамтылмаған мектеп жасындағы балаларды анықтап, мектептерге қайтару жұмыстарын жүргізуге қоғамдық қатыстыруды оқу орындарына қатыспайтын мектеп жасындағы балалардың дэл есебін алу тетігін жетілдіру.
5.1.3. Инфрақұрылымды дамыту
5.1.3.1. Халықты тұрғын үймен және коммуналдық қызметтермен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шаралар:
халықтың аз қамтылған санатын және жас отбасыларының тұрғын- үй жағдайларын жақсарту үшін ұзақ мерзімді несиелеу жүйесінің жетілдірілуіне ықпал ету;
бюджет мүмкіндігіне қарай атаулы тұрғын үй жәрдемақыларын беру шегін төмендету есебінен аз қамтылғандарға тұрғын үй жәрдемақыларын беру жүйесін жетілдіру;
тұрғын үйлер мен әлеуметтік сала нысандарын қайта жаңарту, салу жобаларын жасауда және жүзеге асыруда мүмкіндіктері шектеулі азаматтар үшін жағдайлар қарастыру;
ауылдық жерлерге электр қуатының үздіксіз берілуін қамтамасыз ету, сондай-ақ, электр тұтыну есебінің жүйесін енгізу бойынша іс-шаралар қабылдау;
ұсынылған қызметтерге бағалар мен тарифтер белгілеудің айқындығын және негізділігін қамтамасыз ететін табиғи монополиялар субъектілері қызметіне мониторинг жургізу жүйесін жетілдіру.
5.1.3.2. Халықты сумен, соның ішінде, таза ауыз суымен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шаралар:
Ақтөбе облысының 2002-2010 жылдарға бекітілген «Ауыз сулары»
салалық бағдарламасын іске асыру;
Шалқар, Байғанин аудандарында сумен жабдықтау жүйесін және Ырғыз ауданының «Ақ ши» суландыру жүйесінің солтүстік жагалау бөлігін қайта жаңартылуын іске асыру;
Ыргыз ауданының Нұра және Тәуіп ауылдарында сутазартқыш қондырғылар орнату;
«Ақбұлақ» ААҚ - да қайталанбалы-айналмалы сумен жабдықтауды мейлінше пайдалана отырып, ресурс үнемдеу технологиялардың енгізілуіне бақылауды күшейту;
Елек өзенінің хроммен ластану ошағын жою үшін екінші кезекті үстап қалатын су тартқысының құрылысын салу;
Шартқа сай емес суды пайдаланатын елді мекендерде судың залалсыздандырылуын қамтамасыз ету.
5.1.3.3. Халықты жолмен, көлікпен, байланыс қызметтерімен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі іс-шаралар:
2003-2005 жылдарға арналған жергілікті автомобиль жолдарын дамытудың аймақтық бағдарламасын іске асыру;
халықаралық маңыздағы бар Ақтөбе-Орск-Бадамша және Шүбар құдық - Ойыл - Қобда - Соль-Илецк автомобиль жолдарын жөндеу (бекітілген жоспарларға сәйкес);
қатты төсенішті жергілікті маңыздагы жолдардың жұмысқа жарамды күйін сақтау;
«Хромтау- Алтынсарин» теміржол тармағын салуды іске асыру;
Қазақстан Республикасының пошта саласын дамыту бағдарламасын іске асыру және 2004 жылға дейін Ақтөбе облысында пошталық - жинақ жүйесінің қалыптастырылуы;
селолық емдеу-профилактикалық ұйымдарын (ФАП,СВА,СУБ) телефон байланысымен жарақтау.
5.1.4. Аймақтық деңгейде кедейлікті төмендету және кедейлікке қолайсыз экологиялық факторлардың әсер етуі
5.1.4.1. Аймақтық деңгейде кедейлікті төмендету жөніндегі іс -шаралар Кедейлікті төмендету, өмір деңгейіндегі аймақаралық теңсіздікті қысқарту үшін қажет:
жаңа жұмыс орындарын ашу және халықты жұмыспен қамту мақсатында экономиканың шикізаттық бағытталуымен қайта өңдеу өндірістерін дамыту бойынша шаралар алу;
тұрып қалған өндірісті сауықтыру, жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту, жаңа өндірістерді ашу және 2003-2005 жылдары 3865 жұмыс орнының ашылуын қамтамасыз ету;
аудандарды дамытудың басым бағыттарын анықтау, бар мүмкіншіліктерді тиімді пайдалану;
экономикалық перспективті аудандарға отандық және шетелдік инвестицияларды тарту бойынша іс-шаралар әзірлеу;
кедейлікті төмендету, аймақтық бағдарламалар аясында күнкөрісі кедейлік шегінеы төмен азаматтар санын азайтуды қамтамасыз ету;
аймақтар үшін кедейлікті төмендетудің шектеулі жол берілген мынадай индикаторлары белгіленсін:
Аймақ атауы
Күнкөрісі кедейлік шегінен төмен азаматтар саны (жыл аяғына)
2002 ж.
2003 ж.
2004 ж.
2005 ж.
5.1.4.2. Кіші қалаларда және ауылдық жерлерде кедейлікті төмендету Кіші қалаларда және ауылдық жерлерде кедейлікті төмендету үшін мынадай шаралар алу қажет:
Ақтөбе облысының 2003-2005 жылдарға арналған кіші қалалардың әлеуметтік - экономикалық даму Бағдарламасын іске асыру;
қысқартылған өндірістер базасында шағын перспективті кәсіпорындар ашу, олар үшін қажетті қорлар бар;
бизнес-орталықтар және бизнес-инкубаторлар ұйымдастыруда үкіметтік емес ұйымдар мен бірлестіктер тарапынан көмек корсету;
Актөбе облысының 2003-2005 жылдарға арналған Актөбе облысының Агроазық-түлік бағдарламасын іске асыру;
өндірілген ауыл шаруашылық өнімдерін сатып алатын пункттер желісін дамытуға көмектесу;
ауыл шаруашылығы өндірісінің мамандарын даярлау үшін кәсіптік мектептер (лицейлер) желісін дамыту;
селолық несиелік серіктестіктер құру;
өзін-өзі жұмыспен қамту саласы іспеттес жеке қосалқы шаруашылықты дамыту үшін жағдай жасау;
аз қамтылған жұмыссыз азаматтарды тауарлық несиелеу бағдарламасын енгізу;
қол жетерлік жергілікті шикізатты және табиғи материалдарды пайдалана отырып, дэстүрлі қолөнер кәсібін дамыту үшін жағдайлар жасау.
5.1.4.3. Халықтың кедейлігіне экологиялық факторлардың қолайсыз әсерін азайту жөніндегі іс-шаралар Халықтың кедейлігіне экологиялық факторлардың әсерін азайту мақсатында қажет:
облыс тұрғындарына аймақтардағы экологиялық жағдай және халық денсаулығы үшін қауіп бар жағдай жөнінде үнемі хабарлап отыру;
қоршаған табиғи ортаның кешенді мониторингін ұйымдастыру;
меншік түріне қарамастан, жеке және заңды түлғалар - табиғатты пайдаланушылардың экологиялық талаптарды орындауына бақылауды күшейту;
Қоршаған ортаны сауықтыру мақсатында іске асырылсын:
Елек өзенінің бормен және алтывалентті хроммен ластану ошақтарын жою;
Ақтөбе қаласының тазартқыш қондырғылар кешенін қайта жаңарту;
Ақтөбе қаласының және облыстың улы қалдықтарын көму және залалсыздандыру полигонын салу;
Ақтөбе облысын экологиялық аудандастыру мақсатында зерттеу.
Топырақ-өсімдік қабатының нашарлауына және аумақтың шөлейттенуіне жол бермеуші шаралар қабылдау:
Торғай қорығын ұйымдастыру;
"Ерекше қорғалатын аумақтар" мәртебесін беру үшін қорғауға жататын ландшафтарды анықтау;
Ақтөбе облысының өсімдіктер кадастрын жасау және олардың генқорғауы жөнінде ұсыныстар әзірлеу.
5.2. Халықтың әлеуметтік осал топтарындағы кедейлікті төмендету жөніндегі іс-шаралар Ұзак уакыт бойы жұмыссыздар ұзақ уақыт бойы жұмыс істемейтін азаматтарды әлеуметтік оңалту мақсатында жұмыс іздеу үйіргілер желісін дамыту.
Азаматтарды кейіннен жұмысқа орналастыру және өзін-өзі жұмыспен қамтуды дамыту мақсатында кәсіптік қайта даярлау және біліктілігін жоғарылату іске асырылсын.
Тезірек бейімделу және жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін арттыру мақсатында өмір сүрудің бірінші кезеңінде есептік-тіркеу құжаттарын (төлқұжаттарын) алуға көмектесу.
Еңбек, жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау мәселелері туралы қолданылып жүрген заңнама жөнінде оралмандардың ақпараттануын қамтамасыз ету.
Ауыл шаруашылығында жұмыс дағдысы бар және оны өзін-өзі жұмыспен қамту үшін өтініш білдірген оралмандарға жер учаскелерінің бөлінуін қамтамасыз ету.
Бас бостандығынан айыру орындарынан босаған азаматтардың белгілі бір бөлігі көбіне-көп қарапайым тұрғын үй және тұрмыстық жағдайлары, жұмысқа орналасу және табыс түсіру мүмкіндіктері жоқ.
Белгілі тұрағы жоқ азаматтарда, әдетінше , есептік-тіркеу құжаттары болмайды.
Азаматтардың осы бөлігіне есептік-тіркеу құжаттарын алуға, әлеуметтік оңалту және бейімдеу орталықтарын ашуға, баспаналар, түнейтін орындар ұйымдастыруға , мүдделі барлық құрылымдарды қатыстыра отырып, мамандық алып, жұмысқа орналастыруға көмектесу.
Мүгедектердің толыққанды өмірге қатысу мүмкіндігін мыналар арқылы кеңейту:
оңалту орталықтарын ашу;
өз істерін ашу мақсатында оқыту, арнаулы кәсіпорындарды (учаскелерді) ұйымдастыру, дүңгіршектер (павильондар) орнату үшін жер учаскелерін бөлу жолымен оларға жұмысқа орналасу жағдайларын жасау;
олардың сұраныстарын қанағаттандыруға ықпал ететін инфрақұрылымдарды жетілдіру.
Мүгедектерді техникалық оңалту құралдарымен қамтамасыз ету бойынша іс-шаралар қабылдау.
Демеушілер аясын кеңейте отырып, мүгедектерге қайырымдылық көмектерін көрсетудегі жинақталған тәжірибені дамыту.
Жетім балаларға есептік-тіркеу құжаттарын алуға және "Жас-өспірімдер үйлерін" ашу есебінен тұрғын үйлермен қамтамасыз етуге көмектесу.
Жетім балаларды оларға тартымды қызмет саласын қоса отырып, еңбекке және әлеуметтік өмірге оларға қатыстыру бойынша іс-шаралар қабылдау.
Оларды еңбекке бейімдеу үшін қоғамдық жұмыстар ұйымдастыруды кеңінен пайдалану.
Табысы аз және көп балалы отбасыларының балалары Тоқыраушы кедейлікте тұрған көп балалы отбасылары жөнінде мәліметтер қорын жасау.
Тауарлы несиелеу тетігін ендіруде табысы аз көп балалы отбасыларына басқалалардан гөрі көбірек көңіл аударып, оларға жер учаскелеріндүнарлы жайылымдар бөлінуі қамтамасыз етілсін.
Мұндай отбасыларына қайырымдылық, демеушілік көмектер түрлерін кеңінен қолдану.
Облыстық бюджет қаржылары есебінен медициналық қызметтер көлемін ұлғайту.
Аз қамтылған отбасы балаларының мемлекеттік спорт секцияларына тегін қатысуын қамтамасыз ету.
Еңбекке қабілетті жұмыс істейтін бірде-бір отбасы мүшесі жоқ отбасылары Жұмыспен қамтылмау себебін анықтай отырып, жұмыс істейтін бірде-бір отбасы мүшесі жоқ аз қамтылған отбасыларына мониторинг жүргізу.
Тұрақты немесе уақытша жұмысқа орналастыру, өзі-өзін жұмыспен қамтуды дамыту үшін шағын несиелер, жер үлестерін бөлу жолымен мұндай отбасыларының табыстарын көтеруге бағытталған әртүрлі іс-шаралар қабылдау.
Жалғызілікті қариялар Жалғызілікті қарияларға күтімді іске асыратан ұйымдар желісін кеңейту.
Әлеуметтік қамқорлық органдарының ,әлеуметтік қызметшілердің қарауынан тыс қалған жалғызілікті қартайған азаматтардың күтімін
5.3. Қоғамдық институттардың халықтың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жақсарту жөніндегі іс-шаралар
5.3.1. Мемлекеттік органдардың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар Кедейлікті төмендету бойынша жергілікті мемлекеттік басқарудың ролін күшейту бойынша іс-шаралар:
ауылдық жерлерде фельдшерлік пункттер мен муниципалды мектепке дейінгі балалар мекемелерінің ашылуына ықпал ету;
қаңғыбас және қолайсыз отбасыларында зорлыққа душар болған балалар үшін уақытша күтім жасайтын баспана-үйлер ашу;
аз қамтылған отбасыларына жерді өңдеуде, тұқым, тыңайтқыш, жанар-жағар майлар сатып алуда, мал азығын, отын дайындауда және т. б.
әлеуметтік сала мүқтаждарына бағытталған қаржылардың мақсатты және тиімді жұмсалуына бақылауды күшейту;
азаматтардың нашар қорғалған бөліктерін жұмысқа орналасу үшін кәсіпорындар мен ұйымдарға жұмыс орындарының аз санын белгілеу механизмінің қызметін қайта бастау жөнінде Қазақстан Республикасы Үкіметіне ұсыныстар жасау.
5.3.2. Үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподақтардың кедейлік деңгейін төмендету қызметтерін жетілдіру жөніндегі іс-шаралар Аймақтарда қоғамдық, соның ішінде, кедейлік проблемаларын шешу жөніндегі қызметті үлестіру үшін әкімияттар мен үкіметтік емес ұйымдар өкілдері бар тұрақты жұмыс істейтін кеңестік-мәжілістік органдар құру;
үкіметтік емес ұйымдар мен бірлестіктерді қатыстыра отырып, облыстың жекелеген қалалары мен аудандары бойынша қайырымдылықтың басым бағыттары бойынша ұсыныстар әзірлеу;
аз қамтылған отбасыларын зерттеу және оларға атаулы әлеуметтік көмек бөлу бойынша жергілікті учаскелік комиссия жұмысына үкіметтік емес ұйымдар мен бірлестіктерді қатыстыру;
кедейлік проблемаларын шешуде ауылдық жиындар, Ақсақалдар кеңесі және жергілікті биліктің өзара іс-әрекеттерін күшейту;
аумақтар әкімдері, кәсіподақтар және жұмысберушілер арасында жасалған әлеуметтік әріптестік туралы облыстық және аймақтық келісімдерді жүзеге асыру;
әлеуметтік әріптестіктің үш жақгы комиссиясын кедейлікті жою механизмдерінің бірі ретінде пайдалану.
5.3.3. Жеке меншік сектордың кедейлік деңгейін төмендету Облыста кедейлік деңгейін төмендетудегі жеке меншік сектордың қызметтерін жақсарту үшін қажет:
Қазақстан Республикасы Үкіметімен келісімі бар жер қойнауын пайдаланушылар инвесторлардың қазақстандық мамандарды кәсіптік оқыту жөніндегі міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету;
облыстың бастауыш және орта кәсіптік білім беру орындары арқылы даярлау және қайта даяррау курстарын ұйымдастыру кезінде мамандарға перспективалық сұранысты анықтау үшін жұмысберушілерді қатыстыру;
тұрғындардың табысы аз бөлігіне қайырымдылық көмек беру жүйесін дамыту.
5.3.4. Кедей халықты шешім қабылдау процесіне қатыстыру жөніндегі іс -шаралар Кедей азаматтарға кедейлік себептерін түсінуге көмектесу және кедейлікке қарсы тұру мақсатында өз проблемаларын шешу мүмкіндігін беру;
кедей отбасы отағасының қатысуымен кедейлік жағдайдан шығу бойынша іс-шаралар жасау;
жергілікті мәні бар маңызды проблемаларды шешуде елді мекендер халқымен консультациялар өткізуді дағдыға айналдыру;
көрсетілетін көмектің тиімділігін бағалауда халықтың әлеуметтік осал топтарының пікірін есепке алу.
6. Бағдарламаны іске асыру тетіктері Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөніндегі Бағдарламаны іске асыру бойынша іс-шаралар жоспарында көзделген шаралардың кезең - кезеңмен орындау көзделеді.
Қойылған міндеттерді орындауға бағытталған іс-шаралар кешені жергілікті атқарушы билік органдары, жұмысберушілер бірлестіктері, кәсіподақтар, үкіметтік емес ұйымдар және тікелей халықтың кедей бөліктерінің қызметін үйлестіруге мүмкіндік береді.
Бағдарламаны іске асыру шаралары және тетіктері облыс экономикасының тиісті салаларының дамытылуын қарастыратын басқа да аймақтық және салалық бағдарламаларда өз көрінісін табады.
Барлық аудандарда және Ақтөбе қаласында кедейлікті төмендету жөніндегі осындай аймақтық бағдарламалар жасалып бекітілді.
Бағдарламаның максатына және міндетіне жету облыстық, қалалық және аудандық деңгейлерде мониторинг жүргізу арқылы іске асырылады.
Кедейлікті төмендету жонінде қолданылған іс-шаралар тиімділігін бағалау қорытындылары бойынша, қажет болған жағдайда Бағдарлама мен оны жүзеге іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына түзетулер енгізілуі мүмкін.
7. Қажетті ресурстар және қаржыландыру көздері Бағдарлама кешенді сипатты, сондықтан 2003-2005 жылдары Ақтөбе облысында кедейлікті төмендетуге бағытталған негізгі қаржылар экономиканың тиісті Ьаяаларында кедейлікті төмендету мәселелерін шешетін қолданыстағы және әзірленіп жатқан облыстық, аймақтық және салалық бағдарламалар шеңберінде облыстық және жергілікті бюджеттерде көзделетін болады.
Кедейлікті төмендету жоніндегі Бағдарлама іс-шараларын орындауға арналған шығындар мөлшері мынадай:
Барлық шығындар
(млн. теңге)
Соның ішінде, халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау бағдарламасын іске асыруға 2003 жылы 2646,7 1161,3 2004жылы 2850,1 1240,1 2005жылы 2427,0 1257,9 7923,8 3659,3 2003-2005 ж. жиынты- ғы Сонымен қатар, кедейлікті төмендету мәселелерін шешу үшін республикалық бюджет, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдар, жұмыс берушілер қаржыларын тарту көзделуде.
8. БАҒДАРЛАМАНЫ ІСКЕ АСЫРУДАН КҮТІЛЕТІН НӘТИЖЕЛЕР Бағдарламаны орындау нэтижесінде мынадай болжам жасалады:
Жалпы жұмыссыздық деңгейін 2002 жылғы 10,2% -дан 2005 жылы 8,0 % -ға дейін төмендету;
Қогамдық жұмыстарға қатыстыру арқылы 10-11 мың адамды уақытша жұмыспен қамтуды ұйымдастыру;
Жыл сайын 800 жұмыссыз азаматтың кәсіптік даярлау және қайта даярлануын іске асыру;
Кедей халық үлесін 2002 жылмен салыстырғанда 48 %-ға (халықтың 7-8 %-ы) азайту;
қамтамасыз етілсін:
облыстың барлық орта және негізгі мектептерінде толық медициналық қызмет көрсетуі;
аз комплектілі мектептер ашу немесе мектеп-интернаттарға ауыстыру жолымен мектептен 10 км қашықтықта тұратын оқушылардың бастауыш мектептерге толық аумақтық қол жетерлігі;
қол жететін аймақтан тыс жерлерде тұратын орта мектептердің жоғары сыныптарының барлық оқущылары мектептер жанындағы интернаттардағы орындармен;
скважиналар және су құбырлары бар елді мекендерде суды толық залалсыздандырылуын Камтамасыз ету;
жыл сайын 8500-9000 адамды, соның ішінде, мақсатты топтарға кіретін 3500-4000 жұмыссыз адамды жұмысқа орналастыруға ықпал ету;
жыл сайын 25-30 мың кедей және аз қамтылған азаматтарды қайырымдылықпен қамту.
9. 2003-2005 жылдарға арналған Ақтөбе облысында кедейлікті төмендету жөніндегі Бағдарламаны іске асырудың іс - шаралар жоспары Шара Аяктау нысаны Орындауға жау- аптылар Болжам- ды шы- ғындар Қаржы- ландыру көздері Іске асы- ру (орындау)
мерзімі 1-Басымдық. Облыстағы кедейлік жай-күйіне объективті баға берілуін камтамасыз етү
1.1. Кедейлікті сипаттайтын көрсеткіштерді зерттеу және талдаү IV тоқсан 2003 жыл ҚР Еңбек және ха- лықты әлеуметтік қорғау министрлі- гіне ұсыныстар ландыру- ды кажет ет- пейді
1.1.1.
Азык-түлік, азық түлік емес тауарларға және кызметтерге( тұрғын үйді күтіп үстау, көлік шығыстары және баскалар)
жұмсалатын нақтылы шығындарды ескере отырып, күнкөрістің ең төменгі деңгейі мен күрылымына талдау жасау Облыстық ең- бек, жұмыспен қамту және ха- лықты әлеумет- тік корғау бас- қармасы, эконо- мика және инди- кативтік жоспар- лау департаменті, облыстық стати- стика басқармасы ММ
1.1.2.
Орташа жан басына шакканда III тоқсан лыкты әлеуметтік күнкөрістің ең төменгі «Облыстық ең- қамту деңгейінен төмен табысы бар гіне, облыстық халык санының мониторингін әкімиятка ақпарат жетілдіру және халықты әлеуметтік кор- ғау басқармасы, «облыстык ста- тистика басқармасы»
ММ
1.2. Халықтың әлеуметтік осал топтарындагы кедейлікті төмендету жөніндегі іс- шаралар 2004 жыл 30,0 млн.
теңге 2005 жыл
Хромтау, Шал- қар, Мұғалжар аудандарының Әкімдері Аудан- дық бюджет- тін каржысы есебінен
1.2.1.
Белгілі тұракты жері жоқ адамдар үшін әлеуметтік бейімделу орталықтарын көбейту:
Хромтау каласында
Шалқар каласында
Қандыағаш қаласында әрқайсысы 50 орындык бейімделу орталықтарын құ- ру туралы әкімияттары тиісті шешімдерін қабылдау Облыс әкімиятына ақпарат 1 каңтар- ға жыл сай- ын
1.2.2
Жалғызілікті қарт адамдарды күтуге мемлекеттік емес және баска үжымдарды тарту жұмыстарын жандандырып өзара іс-әрекеттерін жақсарту қажет ет- және аудан Әкімдері, облыстық ең- баскармасы ММ, ішкі саясат мемлекетгік емес ұйымдар (келісім бойын- ша)
Әкімияттардың ти- істі шешімдер кабылдауы жылдан бастап дык тер
1.2.3
Актөбе каласында және әр аудан орталыктарында бос тұрған үй-жайларды пайдалану арқылы жалгызбасты және тұрагы жок адамдарға 10-20 орындык баспана ұйымдастыру Жұмсак және қат- ты дүние-мү- ліктерді жанарту және са- тып алуға 3-5 млн.
теңгеден
Актөбе каласы облыстық ен- камту әлеуметтік қор- басқармасы ММ, облыстық ішкі істер баскарма- сы 2-БАСЫМДЫҚ. ОДАН ӘРІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУДІ, ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫ АРТТЫРУ ЖӘНЕ КЕДЕЙ ХАЛЫҚТЫҢ ЕҢ- БЕК ӘЛЕУЕТІН ІСКЕ АСЫРУ ҮШІН ЖАҒДАЙЛАР ЖАСАУ АРҚЫЛЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚТЫ АЗАЙТУДЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
2.1. Экономикалык өсуді және кедейлікті төмендетуді камтамасыз ету
2.1.1
Өнеркәсіп өнімдерінің орташа жылдык нақты өсімін 8-10 % қамтамасыз ету I токсан қажет етілмейді Облыстык ста- тистика басқар- масы, экономика және индикативтік жоспарлау де- пратаменті ММ IV ток- сан, етілмейді.
2.1.2
Экономикалык өсуді және халықтың жұмысбастылык мәселелерін қамта- масыз ету үшін аумақтық әлеуметтік әріптестік тетіктерін Облыс әкімияты- на, үш жақты әле- уметтік әріптестік туралы комиссияға ұсыны- стар жасау кәсіпкерлер ке- ңесі мен жұмыс берушілер одағы
2.1.3
Еңбекпен қамтудағы көлеңкелі факторларды анықтау және еңбек ка- тынастарың заңдастыру жөніндегі жұмысты жандандыру Жарты жылдың қоры- тындысы бойынша Еңбек және ха- тік қорғау министр- лігінін облыстык департаменті ММ (келісім бойынша)
2.1.4
Жалдамалы еңбек рыногын дамыту бойынша шараларын іске асыру Облыстык ең- басқармасы, эко- номика және жоспарлау ММ, жұмыс бе- рушілер мен кәсіпкерлер- дің одағы Тоқсан сайын Кәсіпо- рындар- дың өз қаржыла- ры, банк несиелері мен кәсіпкерлер одағы
2.1.5.
Жыл сайын жаңа өндірістерді, сервистік кызмет көрсету нысандарын іске косу есебінен 2400- 2800 жұмыс орындарын құруды қамтамасыз ету. Соның ішінде:
ЖГПЗ-ында- 800 жұмыс орнын, «Кеңкияқ-Атырау» мұнай құбырында- 180 жұмыс орнын, Сайғақ, Қожасай, Әлібекмола мұнай орындарынын құрылыстарын жүргізу арқылы 280 жұмыс орнын, ДОГК кен- байыту фабрикасының екінші кезегін іске косу аркылы 60 жұмыс орнын,« Минерал»
жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің Шокаш кен орнын игеруінен 30 жұмыс орнын, пластикалык кұбыр жасау зауытында 200 жұмыс орнын, «Стройдеталь»
серіктестігінде 15 жұмыс орнын, шетел тауарларын орналастыру аркылы 1800 жұмыс орнын
2.2. Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздыкты азайту
2.2.1
Ішкі ведомствалык даярлау жүйесіндегі жұмыс орындарына жұмыссыздар есебінен жұмысшы кадрларды даярлауды іске асыру рындар қаржысы Жыл сай- ын, жарты коры- бек,жұмыспен және халыкты баскармасы, эко- департаменті, бі- лім беру баскар- масы рушілер мен кәсіпкерлер ода-
2.2.2
Жұмыспен камту жөніндегі уәкілет- ті органына жұмыссыздардарға ен- бек кұкыктары бойынша консультация- лык кызмет көрсету енгізілсін. ҚР "Еңбек туралы", "Халыкты жұ- Қалалык, аудан- дық жұмыспен орталықтары, облыстык еңбек, жұмыспен кам- ту және халыкты Қаралған сметалык шығын- дар көле- мінде қаржы- ландыры- лады ғау басқармасы мыспен камту туралы" Заңдарының негізгі нормалары жөнінде ақпарат- тык стенд, жарнамаларды рәсімдеу
2.2.3.
Бос жұмыс орындарына жалпы қалалык, салалык және мамандандырылған жәрмеңкелерді ұйымдастыру және өткізу Ақтөбе қаласы- тоқсан сайын, аудан- дар- жар- жылда ке- міне 1 рет Қала, аудан Әкімдері, кала- лык, аудандық жұ- мыспен қамту облыстық еңбек, жұмыспен қам- ту және халықты Жұ- мыспен бағдарла- қаралған қаржы шегінде
2.2.4.
Аймақтарда жұмыс күшін өзара алмастыру мақсатында еңбек рыногының мониторингін жүзеге асыру Облыстык еңбек, жұмыспен қамту және халык- ты әлеуметтік қорғау баскармасы- на ақпарат беру Ай сайын Тиісті ма бой- ынша дар көлемінде каржы- Актөбе қаласы Актөбе қала- лык, аудандық ту орталыктары, 2003 жы- лғы II токсан
2.2.5.
Қазакстан Республикасының «Халықты жұмыспен камту туралы»
Заңына өзгерістер енгізу туралы ұсыныстар жасау Еңбек және халық- жасау
2.3. Шағын бизнесті дамыту жарты- жылдық
2.3.1.
Жергілікті аткарушы органдар тарапынан халыктың әлеуметтік осал топтарын колдау, бизнес- орталыктар, бизнес-инкубаторлар, аймақтык кәсіпкерлікті колдау қорын құру арқылы шағын бизнеске катысуға қол жеткізуін камтамасыз ету ын бос тұрғын жайларды қайта жа- ңартуға 10-15 млн. тең- ге облыстық еңбек жұмыспен камту баскармасы, кә- сіпкерлікті қол- дау баскармасы ММ
2.3.2.
Шағын бизнес субъектілеріне өндірістік пайдаланылмайтын үй- жайларды өндіріс мақсатарында оларды пайдалану шартымен кәсіпкерлікті корытын- кейіннен жалға немесе сенімгерлік баскаруға беру арқылы шағын кәсіпкерлікті дамытуды жандандыру қолдау басқар-
2.3.3
Шағын кәсіпкерлік саласына кредиттік ресурстарды тарту жөніндегі жұмысты жалғастыру жылдык колдау баскар- ММ, «Микро- кредит» МЕҰ облыстық фили- алы (келісім
2.4. Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру ай сайын
2.4.1
Аймақтын ерекшеліктерін, оған экономикалык тиімділік беруді ескере отырып, қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру деңгейін жоғарылату, ауылдык жерлердегі қо- ғамдық жұмыстарды ұйымдастыру- ды жандандыру облыстык ең-
2.4.2.
Қоғамдық жұмыстарға жыл сайын 8,5 мың жұмыссыздарды тартуды камтамасыз ету Облы- стық бюджет I токсан- да лы – 237 ге, 2004 жы- лы - 291,2 2005 жы- 316,7
2.4.3.
Қоғамдык жұмыстардың негізгі бағыттары бойынша «жедел»
жобалары жасап, ендіру Жұмыспен қам- ту орталықтары,
2.4.4
Акылы коғамдық жұмыстардың бос орындарына жәрмеңкелерді ұйымдастыру тәжірибесін ендіру жылда пейді.
жұмыспен қамту
2.5. Жұмыссыздарды кәсіби даярлауды және қайта даярлауды жақсарту тұракты түрде
2.5.1.
Облыстық, Ақтөбе қалалық, аудандык еңбек рыноктарының жұмыс күшіне сұранысының мониторингін жүргізу, қала және аудандар жұмыспен қамту орталықтарының арасында ақпарат алмасуын камтамасыз ету стык лы- 23,5 млн
2.5.2.
Білім беру ұйымдарындағы еңбек рыногының кажеттіліктеріне сәйкес жыл сайын 800 жұмыссызды кәсіби даярлау, біліктіліктерін арттыру мен кайта даярлауды жүзеге асыру 27,8 млн.
лы - 31,0 облыстык білім беру баскарма- сы, I, IV тоқ- санда сұраныс пен индика- тивтік жоспар- ларды әзірлеу кезеңінде I тоқсан-
2.5.3.
Жұмыссыз азаматтарды даярлау және кайта даярлау жөнінде мемлекеттік емес бастауыш және орта кәсіби білім беру оку орындарында оларды оқытуға конкурстік таңдау өткізу Жарияла- уды бекітіл- ген смета шығында- рының ұсыныс Облыстык білім беру баскармасы
2.5.4
Бастауыш кәсіби білім беру мемлекеттік мекемелерінің материалдық-техникалык базасын нығайту және дамыту жөнінде шаралар кабылдау ында I, IV ток- келесі бюджетін қалыпта- стыру ланды кө- лемі ең- рыногын дамыту масында анықтал- ған ұсыныс жасау сан 360 млн.
2.5.5.
Кәсіптік мектеп желісін дамыту мақсатында ауыл шаруашылығына жұмысшыларды дайындау үшін Ырғыз ауданында 150 окушыға, Темір ауданында 150 оқушыға есептелген кәсіптік мектептер ашу басқармасы, об- лыстық білім бе- ауыл шаруашы- лык білім беру бас- қармасы ММ тұрақты
2.5.6.
Еңбек ету құқығына міндетті оқыта отырып, шаруашылыкты нарықтык жүргізуге оқытудың неғұрлым тиім- ді білім беру бағдарламаларын қам- титын окытудың жаңа нысандары мен әдістерін калыптастыру
2.5.7.
Ауылдық жерлерде тұратын жұмыссыздардың біліктілігін арттырып және еңбек рыногында сұранысы бар жаңа мамандықтарды игеру, өзінің жеке кәсібін ұйымдастыру үшін окуға жіберу Ақтөбе каласы блыстық еңбек, баскармасы, бі- лім беру басқар- IV токсан
2.5.8
Жұмысшылар мен мамандарды әзірлеу мақсатында еңбек рыногындағы сұраныс бағытын ұзак мерзімді болжамдауда іске партаменті, об- лыстык еңбек, жұ- мыспен камту халыкты әле- уметтік корғау
2.5.9.
Мүгедектерді окыту жөнінде арнаулы шаралар әзірлеу Енбек жәйе халык- корғау министрлі- гіне, облыс әкімиятына ұсы- ныс енгізу смета ры шегін- де Әкімдері, облы- стық еңбек, ғау басқармасы, білім сы ММ ты әлеуметтік кор- ғау министрлігіне, облыс
2.5.10
Кәсіптік мамандыктарды оқытатын мектептерді қаржыландыруды облы- стык бюджетке аудару беру басқармасы Білім министрлі- гіне, облыс әкімия- тына ұсыныстар
2.5.11
Аудандардағы сұранысқа сәйкес Актөбе ауылшаруашылығы колле- джі базасында жерді пайдалануды реттеуші, агроном, веттехник маман- дықтарын дайындау туралы ұсыныс облыстық білім
2.6. Микрокредиттеуді кенейту жөніндегі шаралар «Микрокредит»
ҮЕҮ-ның Ақтөбе филиалына, облыс әкімиятына естпейді
2.6.1
Халықтың әлеуметтік-осал топтарына жататын әйелдерді әсіресе, ауылдық жерде микрокредиттеу бағдарламаларымен қамтуды кредит»
МЕҮ-ның фили-
Облыс Әкіміне ақ- парат
2.6.2
Сұраныс балансына және микрокредиттеу ресурстарын рынокта ұсынуға талдау жүргізу III токсан Облыстық бас- қармалар, департаменттер МЕҮ- ның фи- лиалы (келісім 6 млн.
парат және
2.6.3
Алға, Мәртөк аудандарының алдыңғы катарлы іс-тәжірибесі негізінде аз қамтылған отбасыларына тауарлы кредиттеу жүйесін енгізу лығы департа- менті парат жасау
2.6.4
Әйтеке би, Қобда, Қарғалы, Ырғыз, Хромтау, аудандарының ауылдарындағы шаруа кожалықтарының АНС-ті (ауылдык кредиттік серіктестік), кәсіпкерлікті қолдау қорларын дамыту арқылы кредит алуын 3-БАСЫМДЫҚ ХАЛЫҚТЫҢ БАЗАЛЫҚ БІІЛІМ АЛУЫНА, АЛҒАШҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КӨМЕККЕ ҚОЛ ЖЕТКІЗУІН АРТТЫ- РУ, МЕМЛЕКЕТТІК ӘЛЕУМЕТТІК КӨМЕК КӨРСЕТУДІҢ АТАУЛЫЛЫҒЫН КҮШЕЙТУ
3.1. Кедейлікке демографиялық және көші-кон факторларының әсерін жұмсарту Көшіп келу квотасы бойынша қоныстанған оралмандарды қабылдау, жайғастыру және тұрғын үймен камтамасыз ету жөніндегі міндеттемелерді орындауды камтамасыз ету
3.1.2
Енбек көші-конына талдау жасап, ұсыныс беру 11 тоқсан облыстық көші- кон басқармасы, халықты әле- уметтік қорғау баскармасы, ста- тистика баскар- 60 млн.
ІІ тоқсан
3.1.3
Облыс аймақтарында облысқа көші-кон квотасынан тыс келген 60 оралмандар отбасыларын қабылдап орналастыру, тұрғын үймен қамтамасыз ету мүмкіндіктерін іздестіру кон басқармасы ақпарат және I жарты-
3.1.4
Жұмыссыз оралмандардың жұмыс тәжірибесін, қабілетін, мамандық алуға талпынысын, сонымен катар өзін-өзі жұмыспен қамтитындарды аныктау үшін сауалнама жүргізуді ұйымдастыру
3.2. Халықтың денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту жөніндегі шаралар
3.2.1
Туберкулезбен, анемиямен және баска да әлеуметтік елеулі ауру- лармен күресу жөніндегі аймактық бағдарламалармен қарастырылған шараларды іске асыру Республи- калық, облыстық стық денсаулық сақтау Аймақ- тық сала- лардың бағдарда- малары I тоқсан Жергілік- ті облыстық денса- улык сақтау лы 9 млн.
2003- жылдары 100 млн.
3.2.2
Денсаулық сақтау мекемелерінің материалдық - техникалык база- ларын нығайтуға бағытталған шараларды іске асыру үшін:
-ұзындығы 1350 облыстық туберкулезге қарсы диспансерінің аумағына қоршау жасау, көкөніс сақтау қоймасының төбе жабындысын бірнеше төсеп жабу, «Чайка» санаториясының казіргі орналасқан аумағында балаларға арналған туберкулезге қарсы емхана корпусын салу
3.2.3
Ауданаралық (Темір, Мұғалжар, Шалқар аудандары) туберкулез ауруханасын ашуға жобалау- сметалық күжаттарды дайындау 8 млн.
улық сақтау
3.2.4
Аймақтық бағдарламаларда қаралған туберкулезге қарсы күрестің кешенді шараларын жүзеге Бағдарла- маға қа- ралған Респули- ка- лық жергілік- ті бюд- жеттер
3.2.5
Аналар мен балалар өлімін азайту жөнінде кешенді шараларды жүзеге асыру облыстык денса- Аймак- тык сала- масына сәйкес Облыстык ден- саулык сактау
3.2.6
Облыстын емдеу-аурудын алдын алу мекемелерінде емдеу және диагноз коюдын клиникалык хаттамаларының үлгісін енгізу ды кажет етпейді кажет
3.2.7
Мемлекеттік тапсырыстарды орындайтын бүқаралық ақпарат құ- ралдарының көмегімен салауатты өмір салтын насихатгауды қамтамасыз ету стык денсаулык ММ, әкімият баспасөз кызметі
3.2.8
Жастар ортасында ВИЧ/СПИД-інің алдын алу жөніндегі тусіндіру жұмыстарын жүргізу Бекітіл- ген сме- талар сактау баскарма- 2003 ж.- медқұрал- жабдық- тарға - 37 теңге,
3.2.9
Ауыл тұрғындарыньщ медициналық қызметгерге кол жеткізуін камтамасыз ету (санитарлық көлікпен, дәрі- дәрмекпен және кадрлармен камтамасыз ету), фельдшерлік, фельдшерлік-акушерлік пункттер және селолык дәрігерлік амбулаториялардың жұмысын дәрі- дәрмек- терге - 96 теңге.
2004 ж. - автокө- лікке- 50 млн.
медкүрал- тарға 40 теңге, дә- рі- терге - 2005 ж.- 10 млн.
тенге, терге
-100 млн.
теңге, те- лефон байланы- сына - 3 Облыстық әкімият- қа ұсыныстар және ақпараттар
3.2.10
Стационарда жатқан және мектепте химпрепараттар алатын аз камтылған отбасыларының 3 жасқа дейінгі балалаларын 2 млн.
косымша тамақтандыруды Облыстык әкімият- 1 млн.
3.2.11
Жүкпалы ауруларды анықтауға СИЗО-ға түскен және облыстың көші-кон қызметіне жолыккандарды медициналык тексеруді қамтамасыз ету жағынан ведомствоаралык өзара байланыс ұй- ымдастыру ММ, көші-қон полициясы
3.3. Халықтын білім алуына кол жеткізуін жақсарту жөніндегі шаралар Облыстық, Актөбе калалык және аудандык мәсли- хаттар, әкімияттар каулы- лары бюджетті кезенінде
3.3.1
Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен мемлекеттік норматив кепілді желісіне дейін алдымен ауылдық жерлердегі, барлык үлгідегі интернат мекемелерінің жалпы білім беретін мектептер санын жеткізу калалық Ақтөбе каласы- 12 мөлтек аудандағы жалпы білім беретін мектеп
- 80 млн.
Кедей отбасыларының балалары үшін мектеп-интернат
-120 млн.
қалалык
Аудандык мектеп жанындағы интернаттар:
аудандық
Мәртөк ауданы -Вознесеновка, Степановка ауылдары 118,5 Мұғалжар ауданы - Ақкемер ауылы Темір ауданы- Шұбарқұдық поселкесі Хромтау ауданы- Аққұдык ауылы Шалқар ауданы - Жаңбыр ауылы Мәртөк ауданы- Байтараусай 75,2 млн.
Мұғалжар ауданы- Жұрын ауылы Алға ауданы- Алға каласы Мұғалжар ауданы - Батпаккөл 2,0 млн.
Отбасылык тұрпатты балалар үйлері:
2003жы- лы - 22 млн. т лы - 23 млн.т Облыс әкікиятына I -тоқсан гер 42,7 млн.
3.3.2
Жалпыға білім беру корына бюджеттік құжаттарды дер кезінде және толық аударуды қамтамасыз ету, қаражаттың жұмсалу тиімділігін арттыру және оған бакылауды күшейту 61,5 млн.
73,7 млн.
3.3.3
Оқу орындарына бармаған мектеп жасындағы балалардын айқын есебке алу тетігін жетілдіру бойынша құкык қорғау органдарымен өзара бірлесіп жұмыс істеу деңгейін жоғарылату ММ, облыстык ішкі істер ІІІ тоқсан
3.3.4
Тиісті мектептері жоқ елді мекендерден балаларды мектепке кідіріссіз жеткізуді ұйымдастыру лы-6 Қалалык, аудандык лы 6 млн.
Штоксан
3.3.5
Табысы аз отбасылардың мемлекеттік жалпы білім беру мектептерінде окитын оқушыларға тегін ыстык тамақты ұйымдастыруды қамтамасыз ету ММ, Жалпы білім бе- қоры қа- ражатта- ры
3.3.6
Табысы аз отбасылар балаларының жазғы демалысын II -III ток- сандар лы - 50 2004жы- млн. тен- 2005жы- ұсыныстар мен ақпараттар
3.3.7
Арнаулы түзету білім беру ұйымдары желілерін дамыту және нығайту, кемтар балаларды оқыту мен тәрбиелеу жөніндегі жұмысты жүзеге асыру.
Смета- лык шы-
3.4. Тұрғындардын әлеуметтік осал топтарына мемлекеттік әлеуметтік көмектер беру жүйесін жетілдіру Жыл қорытын- дылары
3.4.1
Жалғызілікті табысы аз егде азаматтардың және мүгедек балалардың интернат-үйлерінде орындармен камтамасыз етілуі мониторингін іске асыру, әлеуметтік үйлер мен оңалту орталықтарына сұранысты болжаулау II тоқсан Қазакстан Респуб- ликасы еңбек және халыкты әле- министрлігіне ұсы- ныстар
3.4.2
Халыкты әлеуметтік корғаумен айналысатын мемлекеттік органдар арасында кызметтерді үйлестіру және нақты бөлуді күшейту есебінен әлеуметтік көмек бағдарламаларын әкімшілік басқарудың қолданыстағы схемасын өзгерту жөнінде ұсыныстар енгізу
3.4.3
Аз камтылған азаматтарға еңбек және атаулы әлеуметтік көмек рыногының Мониторинг орталығының жұмысын жандандыру, әлеуметтік төлемдер алушыларды бірегей банкісін қалыптастыру практикасына енгізу Қашықта- пайдала- нушылар
-мен корпора- тивті же- ліге қызмет көрсету жөнінде бекітілген дар сме- тасы
3.4.4
Аз қамтылған азаматтарға атаулы әлеуметтік көмек беру 894,8
915.1 млн.теңге
904.2 4 - Басымдық. Халыққа инфрақұрылымдық қызметтер көрсетуді қамтамасыз етуді жақсарту
4.1. Халықтың тұрғын үймен және коммуналдық қызмет көрсетумен қамтамасыз етілуін жақсарту жөніндегі іс-шаралар
4.1.1
Ауылдық елді мекендерде газдандыру жөніндегі шараларды кабылдау:
542 млн.
соның ішінде:
лы - 28,5
"Облыстық ком- муналдық мен- шік басқармасы"
лы -96 2003 жылы Ақтөбе қаласының Садовое, Мағаджан ауылдары, Темір ауданың Қопа ауылы 2004-2005 Актөбе қаласының Ақшат, Красносельское, Сазды ауылдары Қарғалы ауданының Петропавловка, Александровка ауылдары, Кемпірсай станциясы, Хромтау ауданының Абай атындағы, Оңғар ауылдары лы - 446 млн
4.1.2
Халыктың тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін ұзақ мерзімді кредиттеу бойынша ұсыныстар "Облыстык кұ- рылыс, тұрғын үй, сәулет және аумақтарда құ- рылыс салу баскарма- сы" ММ
4.1.3
Халыктың әлеуметтік осал топтарына арналған арзан үйлер құрылыс салу жөніндегі Москва қаласы Үкіметінің тәжірибесін зерттеп, пайдалану мүмкіндіктерін карау
4.2 Халықты сумен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар
4.2.1
Халыктың анағұрлым зәру бөлігін ауызсумен камтамасыз ету жөніндегі "Ауыз сулары"
бағдарламасын іске асыруды және ауызсумен, коммуналдык- тұрмыстык, шаруашылык суларымен жабдықтауды жақсартуды камтамасыз ету баскармасы"
339,4 53,3 млн.
лык,бюд- жет 570,7млн "Облыстык ком- муналдык мен-
4.2.2
Ауылдағы елді мекендерді және табиғи су коймалары мен су көздерінен кашыктағы аумактарды ауызсумен камтамасыз етуге арнал- ған магистралды топтык су кұбырла- рын және объектілерін кайта құру және күрылысын салуды басымды каржылан- дыруды камтамасыз ету 2003 жыл - Шалкар каласы, Байғанин ауылының сумен жабдыктау жүйесін кайта жанарту, Ырғыз ауданының Нүра және Тәуіп, Қарғалы ауданынын Әлімбет ауылдарының, Мұғалжар ауданынын Жем каласы мен Жұрын ауылынын сумен жабдықтау желілері мен кондырғыларының күрделі жөндеуі 2004-2005 жылдары Ақтөбе қаласыньщ, Алға, Әйтеке би , Қарғалы, Мәртөк,Темір, Ойыл, Хромтау, Шалкар аудандарының ел- ді мекендеріндегі су құбырларын кайта жаңарту және күрделі жөндеуі
4.3 Халықты жолмен,көлікпен, байланыс кьпметімен камтамасыз етуді жаксарту жөніндегі шаралар 200 млн.
4.3.1 2003 жылы Актөбе-Орск-Бадамша автожолдарына күрделі жөндеу жүргізу 400млн.
2004-2005 жылдары Шұбаркұдық- Ойыл-Қобда-Соль-Илецк автожолдарының 70 километрінін күрделі жөндеуі Облыс әкімитына
4.3.2
Телекоммуникациялык кызмет көрсетулердің жалпы қол жетушілігін ауылдык елді мекендердің халкына берілуін 2003 жылы - Әйтеке би ауданының Сүлукөл, Алға ауданының Токмансай, Байғанин ауданының Миялы, Қарғалы ауданынын Шұбарши және Қараой, Қобда ауданының Сарыбұлак, Хромтау ауданының Бөгетсай және Шалкар ауданының Байқадам ауылдарына республикалык байланыс қондырғысын орнату.
5-Басымдык- Кедейлікті және кедейлікке әсер ететін колайсыз экологиялык факторларды аумактық денгейде төмендету
5.1. Кедейлікті аумақтык деңгейде төмендету жөніндегі шаралар
5.1.1
Перспективасы бар аймактарға экономикасының озык дамуына ықпал ету токсан Әкімдері,"Об- лыс экономика- сы және индикативті партаменті" ММ
5.1.2
Жаңа жұмыс орындарын ашу және халыкты жұмыспен камту мақсатында ауыл шаруашылығы өнімдерін кайта өңдеу өндірістерін дамыту жөнінде шаралар қабылдау 2003 жыл – 50 ж/о лыс ауыл шаруашылығы департаменті"
2004 жыл – 60 ж/о 2005 жыл – 70 ж/о
5.1.3
Ауылда ауыл шаруашылығы өнімдерін дайындау пункттерінің желісін дамыту, ол үшін аудандарда "Мал өнімдері коорпорациясы" ЖАҚ дайындау пункттерін ұйымдастыруға көмектесу, сондай-ақ, ауыл шаруашылығы өнімдерін дайындауда селолық тұтыну коғамдарын колдау
5.1.4
Адамдарды тиімсіз өндіріс аймактарынан жүріп-тұруға және жұмысқа колайлы жерлерге көшіруге ыкпал жасайтын шаралар лыс ауыл шаруа- шылығы депар- таменті" ММ, облыстык кеші- қон және демо- графия басқар- масы, "Облы- стық экономика және индикатив- тік жоспарлау
5.1.5
Қосымша 100 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік беретін ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілердің басым бизнес- жоспарларын кредиттеу ұйымдастыру, сонын ішінде, Алға ауданында - 22 ж/о,Ырғыз - 10 ж/о,Шалкар - 11 ж/о,Ойыл - 13 ж/о.
5.2. Кіші калалардағы кедейлікті төмендету
5.2.1
Экономикалық тиімділік критерийіне қарай отырып Кіші калаларға инвестициялык көмек көрсету мүмкіндіктерін қарастыру
5.2.2
Өз мүмкіндіктерінен айырылған кәсіпорындарды тарату және олардың негізінде перспективалы жаңа өндіріс орындарын ашуға инвесторлар тарту Әкімдері,облы- стық инвестици- ялар жөніндегі бас- карма
5.2.3
Үкіметтік емес ұйымдарды Кіші қалаларда бизнес - орталыктар мен бизнес-инкубаторлар ұйымдастыруға тарту.
Әкімдері.облы- стык кәсіпкер- лікті колдау басқар-
5.3. Ауылдық жерлердегі кедейлікті төмендету
5.3.1
Қол жететін жергілікті шикізат пен табиғи материалдарды пайдаланып дәстүрлі қолөнері мен майдагерлік- кәсіпшіліктін дамуына жағдайлар стық кәсіпкер- Әкімдері,"Облы- стық білім беру басқармасы"ММ
5.3.2
Еңбек нарығының сұраныстарын ескере отырып, кәсіптік мектептерде (лицейлер) ауыл шаруашылығы өндірісінің мамандарын даярлау сапасын жақсарту жөнінде шаралар кабылдау сметасы
5.4. Халық кедейлігіне колайсыз әсер ететін экологиялык факторларды төмендету жөніндегі шаралар
5.4.1
Табиғи ресурстарды, соның ішінде жануарлар және өсімдік дүниесін ая- лау бойынша халык арасында ұғын- дыру жұмыстарын жүргізу
1) лекция, баяндамалар оку
2) "Актөбе облысынын экологиясы"
бюллетенін шығару стык коршаған ортаны кор- ғаудың аумак- тык баскармасы"ММ
3) "Халықаралык шығыс әйелдерінің экологиялық кауымдастығынын Актөбе филиалы" МЕҚ жобасын іске асыру кезінде табиғат корғау құқығы жөнінде заңгерлік- кеңес кызметін кұруға көмектесу лы – 24 рет лы - 24 лы - II г) облыстык теледидарда "Дөнгелек үстелдер" (экологиялык күндерге)
өткізу
4) "Ақтөбе" және "Актюбинский вестник" облыстық газеттерінде экологиялық такыръш бойынша макалалар жазу
5) облыс орталығында табиғат қорғау такырыбына арналған 2 қалкан орнату
6) оку орындарында, кітапханалар- да, кәсіпорындарда, біліктілікті жоғарылату курстарында экологиялык семинарлар өткізу
7) экологиялык тәрбие бойынша калалык конференция өткізу и) ауылдар мен калалардың өзендері мен көлдері жағалауларын тазалау және көгалдандыру бойын- ша тұрғындар арасында "Жасыл жа- ғалаулар - таза су" экологиялык акцияларын еткізу сайын- 2 рет, лғы - ын - 8 се- минар лғы- к) автокөлік шығаруларының улылығын бақылау бойынша "Таза ауа" операциясын өткізу және коршаған ор- таны корғау Мини- стрлігіне ұсыны- стар
5.4.2
Экологиялык талаптарды орындамайтын табиғат пайдаланушылар үшін облыста кор- шаған ортаны корғау заңнамасын ка- талдандыру бойынша ұсыныстар Әкімдері, "Об- лыстык корша- ған ортаны кор- ғаудың аумақ- тық ғаудын аумак-
5.4.3
Облыс аймақтарындағы экологиялык жағдай жөніндегі мәліметтерді бүкаралык ақпарат күралдары арқылы жеткізу жолымен экологиялык жағдай мен денсаулыкка қатер бар жөнінде анык және толық ақпараттарға ха- лыктың кол жетімділігін камтамасыз жағдай- ды жыл талдау
5.4.4
Халыктың өмір сүруі үшін колайсыз жерлерді аныктау максатында экологиялык аудандастыруды жүргізу және кажет болған жағдайда ауыл тұрғындарының денсаулығы үшін экологиялық кауіпті елді мекендерден экологиялық қолайлы елді мекендерге көшіру бойынша шаралар әзірлеп жүзеге асыру 6 - Басымдык. Халыктың кедейлік денгейін төмендетудегі қоғамдық институттын кызметін жақсарту жөніндегі шаралар
6.1. Кедейлік деңгейді төмендету жөніндегі мемлекеттік органдардың кызметін жетілдіру жөніндегі шаралар
6.1.1
Аз камтылған отбасылар санына олардың тұрмыстық деңгейін жоғарылату бойынша алынған шаралар тиімділігінің пәрменді мониторингін камтамасыз ету
6.1.2
Әлеуметтік нормативтер негізінде халыкты әлеуметтік сала (білім беру, денсаулык сактау, мәдениет және спорт) кызметтерімен қамтамасыз ету бойынша мониторингті іске асыру Әкімдері,"Білім беру ,денсаулык сақтау, мәдени- ет, спорт
6.1.3
Алғашқы медациналық- санитарлық жәрдем көрсетуге, базалық білім беру қызметтеріне, атаулы көмек беруге арналған бюд- жет каржыларының, халықты жұ- мыспен камту бағдарламасы бойын- ша көзделген қаржылардың мақсат- пайдаланылуына бақылауды күшейту облыстық кар- жы , денсаулық сақтау, қармалары,об-
6.1.4
Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтерін реттеуді жетілдіру "Ақтөбе облысы бойынша табиғи монополияны реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі Агенттік депар- таменті"ММ,об- лыстык еңбек,
6.1.5
Қоғамдық бірлестіктерді катыстыра отырып, кедейлікті Облыстық мәсли- хат пен әкімиятқа "Облыстык ең- төмендету мәселелері бойынша тұракты жұмыс істейтін ведомоствоаралық комиссия құру ақпараттар
6.1.6
Жергілікті атқарушы органдар,мемлекеттік емес ұйымдар мен жеке меншік күрылымдар тарапынан халыктың әлеуметтік осал топтарын әлеумет- тік қолдаудың қолданыста бар түрле- рі туралы ақпараттар таратуға сәй- кес ақпараттык - насихат жұмыста- рын белсенді жүргізу.
"Облыстық ішкі саясат департа- менті" ММ, об- лыстық еңбек, ту және халық- қорғау басқар-
6.2. Кедейлікті төмендетудегі үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподактар қызметін жетілдіру жөніндегі шаралар Облыстык мәсли- хат пен әкімиятқа ұсыны-
6.2.1
Аймақтарда кедейлікті төмендету мәселелері бойынша ведомоствоара- лык комиссиялар құрамына үкімет- тік емес ұйымдардың, кәсіподақтар- дың қатысуын камтамасыз ету
6.2.2
Мемлекеттік баскару органдары, жұ- мыс берушілер бірлестіктерінін өкілдері және кызметшілердің қатысуымен облыстағы еңбек қатынастарын дамыту проблемалары бойынша "Дөңгелек үстелдер" өткізу Әкімдері, жұ- мыс берушілер Одағы (келісімі бойынша), Кәсі- подақтар (келісімі бойын- ша), еңбек және уметтік камту Министрлігі де- партаменті (ке- лісімі бойынша), "Об- лыстык ішкі сая- сат департамен- ті "ММ
6.2.3
Батыс елдерінің тәжірибесі бойынша Қазақстанда әлеуметтік қызметкерлер институтын құру жөніндегі ұсынысты қолдау на, Еңбек және халыкты әлеумет- тік қорғау
6.2.4
Кедейліктен өту мәселелерін шешуде үш жақты келісім жөніндегі әлеуметтік әріптестердің өзара іс-әрекеттерін жаксарту Әлеуметтік әріпте- стік жөніндегі үш- жақты комиссия үшін
6.3 Кедейлікті төмендетудегі жеке сектор кызметін жетілдіру жөніндегі шаралар
6.3.1
Жеке кәсіпкерлерге инвестициялық жобаларды іске асыру кезінде аймақтардағы әлеуметтік мәселелерді шешу жөніндегі іс-шараларды қарастыруға ұсыныс жасау Ұсыныстар облыстык кәсіп- керлікті қолдау басқармасы, ин- вестициялар қарма
6.3.2
Меншік түріне қарамастан, шаруашылык субъектілерін, үкіметтік емес ұйымдарды, жеке адамдарды катыстыра отырып, қайырымды іс-шаралар түрінде халықтың табысы аз бөліктеріне әлеуметтік көмек беру жүйесін дамыту. Кедей адамдарға үлестіру үшін киім-кешек кабылдау пункттерін ұйымдастыру.
6.3.3
Халықтың әлеуметтік осал топтарын шағын кредиттеу үшін ерікті негізде ірі компаниялар қаржыларын тарту мүмкіндігі мәселелерін дәйектеп әзірлеу

На русском языке:
Маслихат Актюбинской области Ақтөбе облысының мәслихаты Решение маслихата Актюбинской области от 27 марта 2003 года №
4. Зарегистрировано Управлением юстиции Актюбинской области 12 мая 2003 года № 2146 О Программе по снижению бедности в Актюбинской области на 2003-2005 годы В соответствии с подпунктом 11) пункта 1 статьи 6 Закона Республики от 23 января 2001 года № 148-ІІ «О местном государственном управлении в Республике Казахстан» и Постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 апреля 2002 года № 470 «О плане мероприятий по реализации программы Правительства Республики Казахстан на 2002 - 2004 годы» областной маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить прилагаемую областную Программу по снижению бедности в Актюбинской области на 2003-2005 годы.
2. Акимам города Актобе и районов, руководителям областных управлений, департаментов, комитетов принять меры по выполнению Программы.
3. Контроль за исполнением настоящего решения возложить на первого заместителя акима области Химчука О. Г.
Председатель сессии областного маслихата Секретарь областного маслихата Е. КУРМАНГАЗИН Б. АЙМКУЛОВА УТВЕРЖДЕНА решением областного маслихата от 27 марта 2003 года № 4 ПРОГРАММА по снижению бедности в Актюбинской области на 2003-2005 годы Содержание:
Паспорт Программы
Введение
Анализ состояния бедности в Актюбинской области Определение и измерение уровня бедности
3.1.1.
Понятие и индикаторы оценки уровня бедности
3.1.2.
Профиль и портрет бедности в Актюбинской области Оценка уровня бедности
3.2.1.
Уровень развития экономики и бедность
3.2.1.1.
Экономический рост и бедность
3.2.1.2.
Занятость и безработица
3.2.1.3.
Малый бизнес
3.2.1.4.
Общественные работы
3.2.1.5.
Профессиональная подготовка и переподготовка
3.2.1.6.
Микрокредитование
3.2.2.
Социальная сфера
3.2.2.1.
Демография и миграция
3.2.2.2.
Здоровье населения
Обеспеченность населения медицинской помощью
3.2.2.3.
Доступность образования
3.2.3.
Инфраструктурный аспект бедности
3.2.3.1.
Водообеспечение населения, в том числе чистой питьевой водой
3.2.3.2.
Обеспеченность населения дорогами, транспортом, услугами связи
3.2.4.
Региональные и экологические аспекты бедности
3.2.4.1.
Региональные особенности бедности
3.2.4.2.
Бедность населения в малых городах и сельской местности
3.2.4.3.
Бедность уязвимых групп населения
3.2.4.4.
Экологический аспект бедности населения
3.2.5.
Роль институтов общества в снижении уровня бедности населения
3.2.5.1.
Эффективность деятельности государственных органов в снижении уровня бедности населения
3.2.5.2.
Влияние неправительственных организаций и профессиональных союзов на снижение бедности
3.2.5.3.
Роль частного сектора в снижении уровня бедности Цели, задачи и приоритеты программы Цель программы Задачи Приоритеты Индикаторы реализации программы Основные направлення и механизмы снижения бедности Меры по снижению уровня бедности населения области
5.1.1.
Развитие экономики и снижение бедности
5.1.1.1.
Обеспечение экономического роста и снижение бедности
5.1.1.2.
Повышение занятости и снижение безработицы
5.1.1.3.
Развитие малого бизнеса
5.1.1.4.
Повышение эффективности общественных работ
5.1.1.5.
Улучшение профподготовки и переподготовки
5.1.1.6.
Меры по расширению микро кредитования
5.1.2.
Развитие социальной сферы
5.1.2.1.
Меры по смягчению влияния демографических и миграционных факторов на бедность
5.1.2.2.
Меры по улучшению доступа населения к услугам здравоохранения
5.1.2.3.
Улучшение доступа населения к услугам образования
5.1.3.
Развитие инфраструктуры
5.1.3.1.
Меры по улучшению обеспечения населения жильем и коммунальными услугами
5.1.3.2.
Меры по улучшению водообеспечения населения, в том числе чистой питьевой водой
5.1.3.3.
Меры по улучшению обеспечения населения дорогами, транспортом, услугами связи
5.1.4.
Снижение бедности на региональном уровне и влияния неблагоприятных экологических факторов на бедность
5.1.4.1.
Меры по снижению бедности на региональном уровне
5.1.4.2.
Снижение бедности в малых городах и в сельской местности
5.1.4.3.
Меры по снижению неблагоприятного воздействия экологических факторов на бедность населения Меры по снижению бедности в социально - уязвимых группах населения Меры по улучшению деятельности институтов общества в снижении уровня бедности населения
5.3.1.
Меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня бедности
5.3.2.
Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций и профсоюзов в сниже- нии уровня бедности
5.3.3.
Меры по совершенствованию деятельности частного сектора в снижении уровня бедности
5.3.4.
Меры по вовлечению бедного населения в процесс принятия решений Механизмы реализации Программы Необходимые ресурсы и источники финансирования Ожидаемые результаты от реализации Программы План мероприятий по реализации Программы
1. ПАСПОРТ ПРОГРАММЫ
Наименование
Программа по снижению бедности в Актюбинской обласщ на 2003-2005 годы Основание для разработки Постановление Правительства Республики Казахстан от 24.04.2002 г. № 470 «О плане меро- приятий по реализации Программы Правительства Республики Казахстан на 2002 - 2004 годы»
Акимат Актюбинской области Основной разработчик Цель Снижение уровня бедности за счет реализации комплекса мер по социальному и экономи- ческому развитию области Для реализации Программы предусматривается решить следующие задачи:
развитие и совершенствование активных мер содействия занятости, в первую очередь, для социально-уязвимых слоев населения;
своевременность и справедливость предоставления адресной социальной помощи бедным и малообеспеченным гражданам;
создание благоприятных условий для развития предпринимательства;
обеспечение доступности населения к услугам здравоохранения, образования, инфраструк- туры;
взаимодействие государственных органов, профессиональных союзов, частного сектора и неправительственных организаций для решения проблем бедности Источники финансирования Программа носит комплексный характер, в связи с чем, средства, направляемые на сниже- ние бедности в Актюбинской области в 2003-2005 годах, будут предусматриваться в рам- ках действующих и разрабатываемых программ, решающих вопросы снижения бедности, доступности бедного населения к услугам социальной инфраструктуры Снижение доли малообеспеченных граждан к 2005 году до 7,7 % против 13,8 % в 2002 году;
снижение уровня безработицы с 10,2 % в 2002 году до 8 % к концу 2005 года Ожидаемые результаты от реализации Программы Сроки реализации 2003-2005 годы
2. Введение
Реализация мер по снижению уровня бедности населения – это одно из важнейших направлений в деятельности руководства области.
В ходе реализации Программы по борьбе с бедностью и безработицей, утвержденной на 2000 - 2002 г.г., а также других областных и отраслевых программ, прямо или косвенно связанных с улучшением положения бедных (обеспечение энергетической независимости, развитие импортозамещающих производств, сельского хозяйства, поддержка и развитие малого предпринимательства и др.) достигнуты определенные позитивные результаты.
В экономику области за последние два года привлечены инвестиции в объеме 155,2 млрд. тенге. Введено 84 крупных объекта и 290 объектов малого бизнеса. Создано 24130 новых рабочих мест при плане 11534.
Стабилизация и подъем экономики, развитие малого и среднего бизнеса, восстановление простаивающих и создание новых производств и рабочих мест позитивно повлияли на решение проблем занятости и бедности.
Доходы населения в 2002 году составили 103160 тенге на душу населения.
Рост денежных доходов произошел преимущественно за счет роста трудовых доходов, доля которых составила в 2002 году 66,9 % в общей сумме доходов.
Доля населения области, имеющая среднедушевые доходы ниже черты бедности, снизилась с 16,1 % на начало реализации Программы до 13,8 % на 1 января 2003 года.
Несмотря на рост экономических показателей, характеризующих уровень жизни населения области, доля малоимущих граждан остается все еще значительной.
Сохраняются экономические и социальные условия, вызывающие бедность такие как:
дисбаланс между спросом и предложением рабочей силы на рынке труда;
низкий размер оплаты труда, когда каждый пятый из работающих граждан области имели заработную плату менее 8 тыс. тенге;
низкий уровень развитости сельской инфраструктуры (отсутствие дорог, магистральных водоводов);
недостаточная доступность гарантированного объема бесплатной медицинской помощи;
недостаточность сети общеобразовательных и профессиональных школ в сельской местности;
отсутствие мотивации к труду у оцределенной части населения, наличие иждивенческих настроений, низкая информированность о возможностях трудоустройства;
низкая эффективность предоставляемой государственной адресной социальной помощи бедному населению.
Целью разработки настоящей Программы является решение проблемы бедности за счет:
дальнейшего развития экономики области;
обеспечения занятости и снижения безработицы;
справедливости предоставления адресной социальной помощи;
обеспечения доступности базового образования;
предоставления первичной медицинской помощи;
обеспечения жильем;
развития транспортной инфраструктуры и коммунальных услуг включая питьевую воду;
участия самих бедных в разработке мероприятий по выводу своих семей из состояния бедности.
Кроме того, при разработке Программы учитывалось влияние окружающей среды на уровень жизни населения, региональные особенности бедности, а также бедность в Малых городах и депрессивных сельских районах.
3. Анализ состояния бедности в Актюбинской области
3.1. Определение и измереиие уровня бедности
3.1.1. Понятие и индикаторы оценки уровня бедности Бедность - социально-экономическое явление, при котором отдельные группы населения испытывают трудности с удовлетворением первоочередных физиологнческих потребностей, связанных с реализацией права на жизнь.
Основные критерии, по которым определяется бедность населения - это прожиточный минимум, черта бедности.
Прожиточный минимум является основой для определения уровня бедности, рассчитывается на основе минимальной потребительской корзины, которая включает 70 % продовольственных и 30 % непродовольственных товаров и услуг.
Черта бедности определяется в процентном отношении от прожиточного минимума и характеризуется, прежде всего, экономическими возможностями государства в оказании адресной социальной помощи.
В 2001 году черта бедности составляла 38 % от прожиточного минимума.
На 2002 и 2003 годы этот показатель определен в размере 40 %. Прогнозируется, что к 2005 году этот показатель составит 50 % от величины прожиточного минимума.
Косвенными индикаторами доступности социальной инфраструктуры для бедных являются показатели по здоровью, образованности, средней продолжительности жизни, социальной деградации и миграции населения.
3.1.2. Профиль и портрет бедности в Актюбинской области По состоянию на 1 января 2003 года в области проживали 669,2 тыс. чел., в том числе 292,7 тыс. чел. (43,8 %) - в сельской местности, 18,7 % - в Малых городах.
Профиль бедности характеризуется следующими данными:
среднемесячная заработная плата 1 работника составила 21117 тенге;
48,2 % от общего числа занятых в экономике имели заработную плату от 26 до 55 % ниже средней заработной платы по области;
13,8 % населения, или каждый седьмой человек, имели доходы ниже черты бедности;
соотношение доходов 10 % наиболее и 10 % наименее обеспеченных групп населения составило 11,5 раза (в среднем по республике пороговый показатель составляет 8 раз);
территориально бедность сконцентрировалась в отдаленных сельских районах и в малых городах.
Уровень бедности по регионам области Городская бедность массово представлена в малых городах Темир и Шалкар, являющихся городами с депрессивной экономикой, где численность бедных составляет 33,6 и 32,8 % соответственно.
уровень безработицы в целом по области составил 10,2 %;
заболеваемость туберкулезом в 2002 году возросла против 2001 года на 21,8 90 % больных туберкулезом - малоимущие граждане;
на территории области имеется 5 актйвных очагов по холере;
6,8 % населения страдают анемией;
доля беременных женщин, страдающих анемией, составляет 81 %;
45,8 % населения с доходами ниже прожиточного минимума из общей численности малообеспеченных граждан проживали в домашних хозяйствах, состоящих из 5 и более лиц;
207 населенных пунктов не имеют средних, основных и начальных школ;
около 1100 школьников проживают в арендованных квартирах или у родственников;
1498 школьников вынуждены преодолевать расстояние от 2 до 58 км, чтобы попасть в школу;
64 % совершивших правонарушения школьников - дети из неблагополучных или малоимущих семей;
10,8 % населенных пунктов испытывают дефицит в воде или пользуются привозной водой;
определенная часть населения страдает от загрязнения окружающей среды;
в 2002 году 26,3 % населения области имели доходы ниже прожиточного минимума, 46,2 % из них проживают в сельской местности;
получателями адресной социальной помощи являются дети до 16 лет и дети- инвалиды (63,7 %), безработные (22,8 %), малооплачиваемые работающие граждане (7,9 %), инвалиды и пенсионеры (5,6 %);
по данным органов занятости 63 % безработной молодежи в возрасте от 16 до 24 лет не имеют профессионального образования, 8,8 % - общего среднего.
С уровнем доходов населения, наличием образования и другими причинами социально-экономического характера напрямую связана преступность. В 2002 году зарегистрировано 5494 преступления, около половины (49,5 %)
противоправных действий приходится на тяжкие и особо тяжкие преступления.
В числе наиболее социально-уязвимых групп населения сегодня находятся лица, освободившиеся из мест лишения свободы и нуждающиеся в трудовом и бытовом обустройстве.
Имеющийся в области центр социальной адаптации для лиц, без определенного места жительства, не обеспечивает потребности региона.
По данным областйого управления внутренних дел в области имеется 1,6 тыс. граждан, не имеющих определенного места жительства. С момента открытия центра социальную адаптацию прошло 232 человека.
3.2. Оценка уровня бедности
3.2.1. Уровень развития экономики и бедность
3.2.1.1. Экономический рост и бедность Объем производства промышленной продукции в 2002 году возрос на 21,5%, объем валовой продукции сельского хозяйства - на 2,0 %.
Привлечено инвестиций в основной капитал области на сумму 90,4 млрд.
тенге, что на 25,6 млрд. тенге болыпе уровня прошлого года. Объем собранных налогов и других платежей в бюджет превысил прошлогодний уровень на 3,7 млрд. тенге и составил 45,0 млрд. тенге. В доход местного бюджета поступило 14,1 млрд. тенге, или 101,4 % к прогнозу.
В соответствии с графиком реанимации простаивающих, расширения действующих, ввода новых производств и развития импортозамещающих производств с начала года восстановлено и введено 21 производство, где создано 1015 рабочих мест, выпущено дополнительно продукции на сумму 3,0 млрд. тенге.
Действуют 4687 агроформирований, из них: крестьянские хозяйства - 4381.
Укрепляется финансовое состояние сельскохозяйственных организаций. Так, в 2002 году на 21 единицу увеличилось количество хозяйств 1 группы (состоятельных) и составило 83 или 27,1% от общего числа хозяйств. На развитие сельского хозяйства привлечено 247,7 млн. тенге инвестиций.
Объем валовой продукции сельского хозяйства составил 21,6 млрд.
тенге или 102,0% к уровню прошлого года.
В 2002 году на текущий ремонт и содержание автомобильных дорог области освоено 501,2 млн. тенге. Проведен средний ремонт автодорог республиканского значения, протяженностью 46 км. На автодорогах местного значения по среднему ремонту освоены средства в сумме 43,4 млн. тенге и по текущему ремонту 12,8 млн. тенге.
На развитие телекоммуникаций освоено капвложений в сумме 397,1 млн.
тенге. Введена в эксплуатацию цифровая станция емкостью 13 тыс. номеров, закончены работы по расширению емкости цифровых АТС на 928 номеров, кроме того, установлены по области 4 НССС «ДАМА».
Услуги связи населению по ОДТ за 2002 год составили 1081,6 млн. тенге, что на 73,0 % болыпе уровня прошлого года.
Устойчиво развивается малый бизнес. Общее количество субъектов малого предпринимателветва возросло на 3,5 %, численность работающих - на 3,3 %. Открыто более 100 объектов малого предпринимательства.
Осуществляются меры, направленные на решение проблем социальной сферы. Для этих целей использовано более 1,0 млрд. тенге средств местного бюджета. Газифицировано 5 сельских населенных пунктов и 2 пришкольные котельные. Проведена реконструкция систем теплоснабжения г. Жем, где переведено на автономную систему отопления 8 котельных. За счет средств республиканского бюджета начата реконструкция водопроводных сетей г.
Шалкар, проведен ремонт водопровода г. Эмба.
Увеличились вклады физических лиц в банках, объем которых составил 10,5 млрд. тенге или вырос на 44,0 %. Инфляция сложилась на уровне 106,7 %.
В 2002 году количество занятого населения возросло по сравнению с 1999 годом на 5,9 %. За последние два года увеличилось количество занятых в промышленности (104,2 %), строительстве (122,9 %), образовании (113,9 %), здравоохранении (104,7 %).
Несмотря на то, что рост экономики последних лет способствовал улучшению показателей жизнедеятельности населения количество бедных и малоимущих граждан остается все еще высоким.
Одной из причин бедности является низкий уровень заработной платы в отдельных отраслях экономики, определяющийся большим количеством низко доходных рабочих мест, неполной занятостью. Так, при среднемесячной заработной плате по области в 21117 тенге, работники сельского хозяйства имели заработную плату на 64 % ниже среднеобластного уровня, работники здравоохранения - на 51,4 %, образования - на 40,5 %, органов управления - на 25,6 %. Численность работающих в этих отраслях составляет 48,5 % от общего числа занятых в экономике.
Свыше 20 % наемных работников имели заработную плату менее 8 тыс. тенге.
Невысокая заработная плата основной массы работающих граждан, безработица, состояние здоровья отдельных категорий граждан, наличие около 7 тысяч многодетных семей, привели к тому, что в 2002 г.
численность граждан, имеющих среднедушевой доход ниже черты бедности и нуждающихся в социальной помощи составила 92,5 тыс.
человек, которым была назначена государственная адресная социальная помощь на сумму 855,9 млн. тенге. Жилищная помощь назначена 82,5 тыс. семей на сумму 319,0 млн. тенге, 16,2 тысячи из которых - малообеспеченные.
Распределение малоимущих по категориям (%)
территорий
Всего
(тыс.чел.)
Работающие безработные инвалиды и пенсионеры дети и другие Айтекебийский р-н Алгинский р-н Байганинский р-н Иргизский р-н Каргалинский р-н Кобдинский р-н Мартукский р-н Мугалжарский р-н Темирский р-н Уилский р-н Хромтауский р-н Шалкарский р-н Гор. Актобе Всего по области Работу по выявлению граждан, нуждающихся в адресной социальной помощи и - принятию мер социальной защиты малообеспеченных граждан осуществляли 171 участковая комиссия.
На территории области действуют 16 отделений социальной помощи на дому, 2 дома-интерната для одиноких престарелых граждан и психоневрологических больных, центр социальной адаптации граждан, не имеющих определенного места жительства.
3.2.1.2. Занятость и безработица.
Структурная перестройка экономики, внедрение рыночных отношений во все сферы деятельности, привели к тому, что в течение ряда лет численность занятого населения в области неуклонно снижалась.
Начиная с 1999 года достигнута некоторая стабилизация, а затем и постепенный рост числа граждан занятых экономической деятельностью.
Официально заявленный спрос на рабочую силу возрос с 5,9 (в 1999 г.) до 9,0 тыс. чел. (в 2002 г.). Все больше информации об имеющихся вакансиях появляется в средствах массовой информации и органах занятости, однако, болыпинство из них приходится на гор. Актобе. В Айткекебийском, Байганинском, Иргизском, Шалкарском районах спрос на рабочую силу практически отсутствует, либо носит единичный характер.
Доля занятых в общей численности экономически активного населения увеличилась на 1,3 пункта и составила 295,3 тыс. чел. Увеличение произошло за счет роста численности работающих по найму, которое составило 180,1 тыс. чел.
Наибольшее количество безработных приходится на Иргизский Алгинский Мугалжарский Шалкарский районы, где их доля от численности экономически активного населения составляет от 7,0 до 8,6 %.
Преобладающая часть безработных - людн наиболее активного трудоспособного возраста, из них 17,7 % молодежь в возрасте от 16 до 24 лет, 51,6 % - в возрасте 25-45 лет.
Усилились признаки длительной безработицы. В 2002 г. в поисках работы свыше 1 года находился каждый второй зарегистрированный безработный. Уровень длительной безработицы составил 2,1 %.
Требования и условия трудоустройства снижали возможности трудоустройства молодежи, не имеющей опыта работы и нужной квалификации, женщин и граждан в возрасте старше 45 лет.
На ситуацию на рынке труда оказывало влияние несоответствие квалификационно - профессиональной структуры спроса и предложения рабочей силы.
Количество специалистов, выпускаемых профессионально- техническими школами и лицеями, за последние 10 лет сократилось на 61 %, что затрудняет восполнение квалифицированных рабочих кадров на селе.
При подготовке кадров не учитывается сельскохозяйственная направленность большинства регионов области. Из всего контингента обучающихся в профессионально-технических школах (лицеях) лишь 27 % являются будущими специалистами сельского хозяйства.
Практически не проводится подготовка механизаторов широкого профиля, операторов машинного доения и других специалистов рабочих профессий и в сельских средних школах.
Вместе с тем, невостребованным остается потенциал безработных с высшим и средним профессиональным образованием по отдельным специальностям (бухгалтеры, экономисты, инженеры-механики, инженеры-технологи, педагогические и медицинские работники).
3.2.1.3. Малый бизнес Развитие малого бизнеса является и остается основной сферой приложения труда, аккумудирующей избыточные трудовые ресурсы.
Содействие развитию малого бизнеса рассматривается как одно из важнейших направлений борьбы с бедностью, так как способно оказать помощь и предоставить рабочие места различным категориям населения, в том числе и социально-уязвимым.
По состоянию на 1 января 2003 года количество субъектов малого предпринимательства выросло на 3,5 %, численность работающих - на 3,3 %, объем реализованной продукции и оказанных услуг сектором малого предпринимательства увеличился на 14,0 % к уровню прошлого года и составил 25,0 млрд. тенге. Платежи в бюджет от субъектов малого бизнеса по сравнению с прошлым годом увеличились в 1,8 раза и составили 6,0 млрд. тенге.
Однако, несмотря на устойчивую тенденцию увеличения субъектов малого предпринимательства, доступ бедного населения к участию в малом бизнесе остается все еще крайне низким по причинам, связанным с отсутствием необходимых средств и навыков, высокими кредитными ставками, отсутствием свободных производственных помещений, пригодных для развития собственного дела. В ряде регионов на уровень развития малого предпринимательства отрицательно влияет ограниченная транспортная доступность.
3.2.1.4. Общественные работы Общественные работы выполняют функции социальной поддержки безработных и смягчения ситуации на рынке труда в периоды резкого возрастания уровня безработицы.
Своевременная выплата заработной платы участникам общественных работ делает этот вид временной занятости для определенной части безработных (особенно в сельской местности) единственной возможностью получения стабильного дохода.
Учитывая практически неограниченное число создаваемых рабочих мест для организации общественных работ, эта форма временной занятости имеет приоритетное значение, особенно для регионов, где спрос на рабочую силу практически отсутствует.
Так, в 2002 г. число принявших участие в общественных работах на 27 % превысило число трудоустроенных и составило 12096 чел. В общественных работах принял участие каждый третий из зарегистрированных безработных.
При организации общественных работ учитывается как их социальная, так и экономическая значимость. Массовыми по количеству участников являются работы, связанные ремонтом школ, детских садов, больниц, ремонтом дороги инженерных коммуникаций, озеленением и благоустройством населенных пунктов. В них приняли участие более 53 % от общего количества безработных, участвующих в общественных работах.
Участниками общественных работ являются наиболее нуждающиеся безработные граждане. В 2002 г. 53 % участников общественных работ составляли лица, длительно не работающие, 16,3 % одинокие и многодетные родители, воспитывающие несовершеннолетних детей и только 7,7 % - молодежь в возрасте до 21 года.
3.2.1.5. Профессиональная подготовка и переподготовка Одной из форм активной социальной поддержки безработных, реально влияющей на обеспечение занятости, является профессиональная подготовка и переподготовка граждан. Однако на протяжении ряда лет доля безработных, прошедших профессиональную подготовку остается низкой. В 2002 г. были обучены только 1,8 % зарегистрированных безработных.
Незначительный спрос на рабочую силу и низкая активность в части организации самозанятости, недостаточный уровень квалификации, получаемой при обучении в системе профессионального образования, отсутствие средств для получения образования за пределами региона проживания являются основными причинами, тормозящими развитие этого вида содействия занятости.
Доля переобученных в сельской местности, где организация профобучения осложняется территориальной разбросанностью, слабым транспортным сообщением и отдаленностью от организаций образования, составила в 2002 году всего 1,3 %.
Несбалансированность потребности в квалифицированной рабочей силе с перечнем специальностей, по которым осуществляется обучение в учебных заведениях всех форм собственности, не только не способствует обеспечению занятостн, но и оказывает негативное влияние на ситуацию на рынке труда.
3.2.1.6. Микрокредитование Программа микрокредитования наименее обеспеченных граждан Республики Казахстан на 1998 - 2000 годы, утвержденная постановлением Правительства РК от 12.02.1998 года № 103, предусматривала выдачу микрокредитов в размере 400 долл. США малообеспеченным гражданам для развития бизнеса и создания собственного дела. В рамках реализации программы за период 1999 - 2002 годы НПО «Микрокредит» выданы кредиты 2010 гражданам на сумму 64,3 млн. тенге.
Кроме того, выдано кредитов 186 гражданам на сумму 7,1 млн. тенге региональным фондом по поддержке малообеспеченных граждан.
В целом, выдача микрокредитов только дополняет другие формы поддержки малого предпринимательства, основной из которых остается кредитование малого и среднего бизнеса банками второго уровня, которыми в 2002 году профинансировано 3250 проектов на сумму 11,5 млрд. тенге, что болыне уровня 2001 г. на 20,4 %. Доля кредитования малого бизнеса в общем объеме кредитов, выданных банками второго уровня составила более 40 %.
3.2.2. Социальная сфера
3.2.2.1. Демография и миграция На начало 2002 года население области составило 669,7 тыс. человек, в том числе 56 % населения проживают в городской, 44 % - в сельской местности. За 2002 год численность населения уменьшилась на 0,3 тыс. человек.
Коэффициент рождаемости за 2002 год составил 14,62 родившихся на 1000 человек, коэффициент смертности - 10,38 случаев на 1000 человек.
Естественный прирост населения в 2002 году составил 2,8 тыс. человек и сохранился на уровне 2001 года.
Средний состав семьи составляет 3,8 человека и различен по регионам области. Наибольший состав семей (4,6 - 5,5 чел.) характерен для отдаленных регионов области, риск которых попасть в категорию бедных гораздо выше.
Миграционные потери за 2002 год составили 2,4 тыс. человек и сократились по сравнению с 2001 годом в 2 раза, а с 2000 г. - 4 раза.
Наиболыпее иммиграционное давление испытывают такие районы области как Алгинский, Каргалинский, Хромтауский районы и гор. Актобе за счет оттока из Айтекебийското, Иргизского, Уилского и Шалкарского районов области, вызванного безработицей и экологическими проблемами.
3.2.2.2. Здоровье населения Неблагоприятные санитарно-гигиенические и экологические условия жизни населения, несбалансированное питание, дефицит качественной питьевой воды привели к ухудшению здоровья населения.
На протяжении многих лет экологическая обстановка в области прогрессивно ухудшаласв,, что связано с природно-климатическими факторами, обусловленными высыханием Аральского моря (5 из 13 регионов области находятся в экологической зоне Приаралья) под влиянием и деятельностью нефте- , газо-, горнодобывающих, металлургических и химических предприятий, интенсивно загрязняющих окружающую среду.
Рождаемость по сравнению с 2001 годом возросла на 9,6 %, , а смертность - на 0,8 %. Естественный прирост составил 3,7 тыс. чел. Младенческая смертность в 2002 году составила 18,9 на 1 тысячу родившихся живыми и сократилась на 10,5 Средняя продолжительность жизни населения в 2002 году составила 63,7 года, в том числе мужчины - 58,5, женщины - 68,9 года.
Вызывает тревогу эпидемиологическая обстановка по туберкулезу.
В сравнении с 1991 годом заболеваемость туберкулезом возросла с 70 до 258,8 на 100 тыс. жителей.
Актюбинская область относится к 3 типу территорий по комплексу факторов, обуславливающих эпидемиологическую опасность по холере.
На территории области имеется 5 активных природных очагов чумы, что составляет 40 % всей территории области.
Число ВИЧ - инфицированных составило 66 чел., более 60 % из которых - молодежь в возрасте до 30 лет.
Принимаются активные меры по стабилизации ситуации с состоянием здоровья населения области.
На развитие здравоохранения в 2002 году из областного бюджета было выделено 2212,6 млн. тенге, что составляет 16,6 % от расходной части бюджета.
В рамках «Года здоровья» в 2002 году проведен профилактический осмотр 76739 школьников, среди которых выявлено, 34,5 % детей, страдающих хроническими заболеваниями. На диспансерный учет взято 77,0 % больных детей, оздоровлено 99,7 %. Наиболее распространенными заболеваниями являются болезни глаз (16,7 %), болезни крови (14,0 %) и заболевания нервной системы (13,7 %).
С мая 2002 года проводился профилактический осмотр сельского населения.
Было осмотрено 172175 чел., в результате выявлено 68,4 % больных, из которых 41,5 % взято на диспансерный учет.
Реализуется стратегия Всемирной Организации Здравоохранения по борьбе с туберкулезом.
В 2002 году в области действовали 53 больницы, 188 организаций, оказывающих амбулаторно - поликлиническую помощь, в том числе 58 самостоятельных стоматологических поликлиник и кабинетов, 43 ФАПа, 187 ФП, 82 СВА и 69 пунктов І-МР (без содержания здания). Скорую и неотложную медицинскую помощь населению оказывает одна самостоятельная городская станция скорой медицинской помощи и 15 отделений, входящих в состав других организаций.
За 2002 год общее число лечебных учреждений в целом по области возросло на 8,1 %.
Число больничных коек возросло на 2,6 % с 4928 в 2001 г. до 5077 в 2002 г., за счет увеличения коечной мощности наркологического диспансера, Уильской и Айтекебийской районных больниц, открытия Акрабской, Айкенской и Баскудукской сельских больниц и увеличения коек в частных больницах.
Обеспеченность населения области государственными стационарными койками возросла с 58,3 до 59,8 ед. на 10 тыс. населения.
Принятые меры по улучшению первичной медико-санитарной помощи населению позволили несколько улучшить состояние здравоохранения области.
Практически все населенные пункты обеспечены медицинскими работниками или медицинскими организациями.
Медицинская помощь оказывается 2870 врачами, 4643 средним медперсоналом, 2500 - младший и прочий персонал.
Остро стоит вопрос о состоянии материально-технической базы здравоохранения. 70 % зданий и материально-технических сооружений здравоохранения требуют капитального ремонта, в первую очередь это касается объектов сельского здравоохранения, которые к тому же и не телефонизированы. Только 2 из 14 сельских больниц, 20 из 76 сельских ВА и 1 % фельдшерско-акушерских и фельдшерских пунктов имеют телефонную связь.
3.2.2.3. Доступность образования Образование является самой болыной статьей расходов областного бюджета (41,9 %).
Учащиеся школ, средних профессиональных и высших учебных заведений области составляют 22,6 % населения области.
Учреждения области практически полностью укомплектованы педагогическими кадрами, осуществляется техническое оснащение учебных заведении.
В области работают ,11 ВУЗов, 16 колледжей (в том числе 8 негосударственных), что позволяет приобрести полноценное образование.
Вместе с тем уровень, состояние образования и наличие профессиональных навыков населения тесным образом связаны с проблемой бедности.
В 2002 году в 207 населенных пунктах области отсутствовали школы, доля учащихся обучающихся в третью смену в 2002 году составляла 0,3 %.
Для 286 детей был организован подвоз в школы, находящиеся в других населенных пунктах.
Действуют 26 пришкольных интернатов, в которых обучаются 874 школьника.
В составе детей, находящихся вне школы основную долю составляют представители малообеспеченных и неблагополучных семей.
Среди 147 школьников, совершивших правонарушения, 94 – дети из неблагополучных семей. Нестабильное материальное положение семей, безработица родителей, миграция вынуждали детей добывать средства к существованию и способствовали бродяжничеству.
Одной из серьезных проблем связанной с полноценным доступом к образованию детей из малообеспеченных семей, детей - сирот и детей с ослабленным здоровьем, является обеспечение горячим питанием. В 2002 году бесплатным питанием было охвачено 12837, льготным - 6941 детей из малообеспеченных семей, что составляет 40,2 % от числа учащихся.
3.2.3. Инфраструктурный аспект бедности
3.2.3.1. Водообеспечение населения, в том числе чистой питьевой водой.
Доступность населения к качественной питьевой воде является одним из индикаторов бедности. Уровень заболеваемости населения в немалой степени обусловлен ухудшёнием состояния питьевого водоснабжения.
Ежегодно уменьшается количество действующих водопроводов и ухудшается их санитарно-техническое состояние. В целом в области не работает 5,6 % водопроводов, 7,2 % не отвечает санитарно-техническим требованиям.
Обеспеченность населения области водопроводной водой составляет 70,2 %, из децентрализованных источников обеспечиваются - 29,0 %, из открытых водоемов - 0,2 % и привозной водой пользуются 16 населенных пунктов с численностью населения 6,7 тыс. человек или 1,0 % от общей численности населения области.
Из 443 населенных пунктов области 74 имеют централизованные системы водоснабжения с общей протяженностью водопроводных сетей 1670,5 км.
Действует система водоснабжения в 69 пунктах. В нерабочем состоянии находятся системы водоснабжения в Байганинском районе, отдельных населенных пунктах Алгинского, Хромтауского районов и Саздинском сельском округе города Актобе.
Болыпинство действующих водозаборных скважин, насосного оборудования, водопроводных и канализационных сетей и очистных сооружений исчерпали свои эксплуатационные ресурсы и их техническое состояние продолжает ухудшаться. Высокий уровень износа систем водоснабжения вызывает увеличение количества аварий.
Системы водоснабжения требуют ремонтно-восстановительных работ, а водопроводные сети протяженностью более 370 км – срочной замены. Многие трубчатые и шахтные колодцы остались бездействующими и бесхозными.
На сегодняшний день употребляют питьевую воду, не отвечающую санитарно-гигиеническим требованиям (в результате чего наблюдается высокий уровень желудочно-кишечных заболеваний), испытывают дефицит в воде или пользуются привозной водой 48 населенных пунктов области.
Так, особо неблагополучными населенными пунктами из-за отсутствия качественной питьевой воды, а также из-за нахождения в экологически неблагоприятной зоне являются села Нура, Тауп, Дукен Иргизского района, с.
Оймаут и Жаркамыс Байганинского района, с. Шиликта Шалкарского района, с.
Абай Хромтауского района, с. Шенгельшы Мугалжарского района и с. Курайли г.
Актобе.
Наряду с изложенными проблемами не менее острой является проблема сброса недоочищенных сточных вод в поймы рек. Сброс недоочищенных сточных вод города Актобе в реку Илек производится вследствие аварийного состояния комплекса очистных сооружений ОАО «Акбулак». Средства для ремонта очистных сооружений на 2002 год не предусматривались.
3.2.3.2. Обеспеченность населения дорогами, транспортом, услугами связи Протяженность автдмобильных дорог с твердым покрытием на территории области составляет 6568 км, в том числе: международные («Самара - Шымкент», протяженностью 401 км), республиканские (1872 км) и местные (4295 км).
Из 443 населенных пунктов 220 (49,6%) имеют грунтово-естественные дороги.
В 2002 году на текущий ремонт и содержание автомобильных дорог области освоено 501,2 млн. тенге, из них по дорогам республиканского значения 354,5 млн. тенге, местного значения - 146,7 млн. тенге. Проведен средний ремонт автодорог республиканского значения протяженностью 46 км.
На автодорогах местного значения по среднему ремонту освоено средств на сумму 43,4 млн. тенге и по текущему ремонту 12,8 млн. тенге.
Услуги местной телефонной связи предоставляют 7 операторов связи, с задействованной емкостью 88 тыс. номеров.
В сельской местности телефонную связь обеспечивают в основном Актюбинская Дирекция телекоммуникаций (АОДТ). Из 99 телефонных станций располагаемых АОДТ в сельской местности работают 82 автоматические телефонные станции, из которых 8 - цифровые. Общая их монтированная емкость составляет 15506 номеров, задействованная - 9464 номеров, в том числе населению установлено 8439 номера.
Охват телефонной связью, сельских населенных пунктов составляет 80 %, а обеспеченность населения (наличие телефонов на количество сельских жителей) - 18,2 %.
Освоено капитальных вложений в сумме 397,1 млн. тенге.
Услуги телефонной связи населению за 2002 год составили 1081,6 млн.
тенге, что на 73,0 % болыпе уровня прошлого года.
Доходы почтовой связи области составили 154,2 млн. тенге, в том числе услуги населению - 53,9 млн. тенге, что на 18,7 % болыпе уровня 2001 года.
3.2.4. Региональные и экологические аспекты бедности
3.2.4.1. Региональные особеииости бедности По распространенностн бедности по территории области имеются существенные отличия, проявляющиеся прежде всего в дифференциации доходов населения.
Кратность дифференциации средней заработной платы по регионам области составляет 3,2 раза.
Высокие экономические показатели не всегда трансформируются в улучшение положения бедных. Так, в Мугалжарском районе области, имеющем один из самых высоких показателей уровня средней заработной платы, наблюдается один из самых высоких уровней зарегистрированной безработицы (7,8 % против 3,6 % по области) и уровня бедности (16,5 % против 13,8 %).
Регионы отличаются как по уровню бедности, так и по уровню занятости.
Падение спроса на рабочую силу в отдельных регионах области во многом определяется направленностью их социально-экономического развития, темпами структурной перестройки, технического переоснащения производства и многими другими факторами.
3.2.4.2. Бедность населения в малых городах и сельской местности По административно - территориальному делению в Актюбинской области имеются 7 малых городов (Алга, Кандыагаш, Эмба, Жем, Темир, Хромтау, Шалкар), четыре из которых являются районными центрами и 134 сельских округа.
Численность населения малых городов незначительна и колеблется от 1,1 тыс. чел. (Жем) до 25,7 тыс. чел. (Шалкар).
Два малых города (Кандыагаш, Хромтау) имеют достаточно развитую инфраструктуру. Принимаются меры по развитию производства в гор. Алга на базе бывшего химзавода, отдельные разработки имеются по гор. Жем, Шалкар.
Бесперспективными районами в части развития экономики являются города Эмба и Темир.
Наиболее ярко выражена бедность в отдельных сельских регионах, малых городах и районах с депрессивной экономикой (Айтекебийский, Байганинский, Иргизский, Уилский и Шалкарский районы), где неблагоприятные экологические условия проживания, длительный спад, преобладающего в этих районах аграрного сектора производства, отсутствие спроса на рабочую силу на предприятиях с наемным трудом, сезонность работ усугубляют социальную ситуацию.
Доля населения, проживающего ниже черты бедности, в этих регионах в 2002 году находилась в пределах 27,5 - 37,1 % против 5,9 - 8,4 % в городах Хромтау, Актобе, Жем.
Численность
(тыс. чел.)
Экономичес ки активное население Удельный вес занятых от числен- ности ЭАН Удельный вес бедных от общей численности В т.ч. гор. Алга В т.ч.
Гор. Кандыагаш
Эмба
Жем гор. Темир гор. Хромтау гор. Шалкар 280,5 143,1 669,2 335,0 Каждый третий житель села трудоспособного возраста остается вне сферы занятости, а в отдельных сельских округах доля незанятого населения достигает 76 %. Трудоустройство сельского населения составляет 27,9 %, городского - 53 %.
Аграрный рынок труда представлен работниками узких специальностей (механизаторами, животноводами, агрономами, зоотехниками), занятость которых во многом определяется сезонностью производства.
В 2001-2002 г. наблюдается рост трудовой активности сельских жителей:
растет поголовье скота в личных подворьях (в отдельных населенных пунктах в среднем на одну семью приходится по 12 единиц крупного рогатого скота), увеличиваются площади участков для выращивания картофеля, овощей, бахчевых культур, увеличилась реализация продуктов растениеводства и животноводства.
Однако, сложившийся стереотип мышления, бытующее, особенно на селе, понятие, что занятость - это работа по найму на предприятиях и в организациях с оформлением трудовых отношений, не позволяют в полной мере использовать имеющиеся на селе возможности для самообеспечения (развитие подсобных хозяйств, заготовка, переработка и реализация сельхозпродукции, создание неболыпих агрообъединений и товариществ для совместной обработки земли и т.
п.).
На бедность на селе влияют экономическая зависимость сельского хозяйства от смежных отраслей, поставляющих средства производства, энергоресурсы и материалы, неразвитость базы переработки сельхозпродукции, хранения, отдаленность, транспортная доступность и другие причины.
3.2.4.3. Бедность уязвимых групп населения.
Отмена механизма квотирования рабочих мест усилила социальную уязвимость отдельных категорий граждан:
длительно безработных, оралманов, граждан, освобожденных из учреждений пенитенциарной системы и маргинальных групп, инвалидов, детей сирот, семей, не имеющих ни одного работающего трудоспособного члена семьи.
Длительно безработные На протяжении ряда лет прослеживается тенденция роста числа граждан длительно не работающих.
По состоянию на 1 января 2003 г. в органах занятости зарегистрировано 12,3 тыс. безработных, из которых 57,1 % являются длительно не работающими.
Длительная безработица этих граждан связана с несоответствием рабочей силы потребностям рынка труда по возрастным, квалификационным, психологическим параметрам, а также с отсутствием стартового капитала, необходимых навыков самообеспечения и средств производства для развития самозанятости.
В 2002 году трудоустроено 5300 чел. данной категории граждан, что составляет 55,7 % от общего числа трудоустроенных.
Временной занятостью охвачено 6384 чел..
Наибольший удельный вес длительно не работающих граждан приходится на Иргизский (74,1 %), Кобдинский (80,3 %) и Алгинский (74,1 %) районы области.
Из общего числа бедных доля длительно не работающих граждан составляет около 12 %, а в отдельных регионах - 16 - 18 %.
Оралманы
По состоянию на 1 января 2003 года в области проживает 1257 семей оралманов, прибывніих из стран дальнего и ближнего зарубежья, которые расселены в основном в Мартукском, Кобдинском, Алгинском, Каргалинском районах и сельских округах, прилегающих к гор. Актобе.
Количество их ежегодно увеличивается и достигло 4817 чел. В связи с тем, что семьи оралманов в основном многодетные, значительную их часть составляют женщины и дети.
Причинами бедности оралманов является отсутствие какой-либо квалификации (прибывшие оралманы в большинстве своем скотоводы из Монголии), учетно-регистрационных документов (паспортов), не достаточное владение языками.
С прибывшими оралманами проводятся необходимые оздоровительные мероприятия, решаются вопросы бесплатного медицинского обслуживания. Дети из семей оралманов обучаются на родном языке в общеобразовательных школах, принимаются меры по их устройству в школах-интернатах.
В 2002 г. для оралманов приобретено 108 единиц жилья на сумму 82,3 млн.
тенге, выделенную из республиканского бюджета.
Граждане, освобожденные из учреждений пенитенциарной системы и маргинальные группы Несмотря на то, что численность населения данной группы населения является незначительной (0,3 %), отсутствие системы оказания действенной помощи, возможностей, а зачастую и желания самих граждан, делает уязвимой эту категорию граждан.
В 2002 году в органы занятости области обратилось 110 человек, освобожденных из мест лишения свободы, 36 из которых трудоустроены, 11 - направлены на профессиональную подготовку, 50 человек участвовали в общественных работах.
Принимаются меры социальной реабилитации лиц, относящихся к маргинальным слоям общества. В октябре 2001 года открыт центр социальной адаптации для лиц, не имеющих определенного места жительства, рассчитанный на 50 чел. С момента открытия центра реабилитацию прошли 232 чел. Лицам, проживающим в центре, оказывается медицинская, психологическая помощь оказывается содействие в трудоустройстве.
Инвалиды
В области насчитывается 15,2 тысячи инвалидов, 7,2 % которых состоят на учете как малоимущие.
Для социальной поддержки одиноких престарелых граждан и инвалидов в области имеется два дома интерната на 620 мест.
В 2002 году на оздоровление 127 инвалидов в санаториях и пансионатах республики израсходовано 3,3 млн. тенге.
В этом же периоде за счет средств местного бюджета на обучение 27 чел.
данной категории граждан использовано 0,7 млн. тенге.
Риск бедности среди инвалидов наиболее высок из-за ограниченных возможностей этих людей.
Бедность инвалидов, обусловлена в основном отсутствием занятости совместно проживающих с инвалидами членов семей, находящихся на их иждивении.
В органы занятости в поисках работы, в силу физических возможностей, обращается крайне незначительное число инвалидов, что усугубляет состояние их бедности.
Дети сироты
Особого внимания и попечительства со стороны органов государственного управления требуют дети-сироты.
Отсутствие родителей и близких родственников, жилья и работы, низкая коммуникабельность и психологические особенности делают эту категорию граждан особенно уязвимой.
Наиболее остро это проявляется после завершения профессионального образования, когда дети остаются без средств к существованию и без крова.
В области принимаются меры по решению их проблем. Ведется реконструкция здания, где будет размещен «Дом юношества», в котором будут проживать 90 - 100 чел. Открытие его планируется в первом полугодии 2003 года.
В органы занятости в 2002 году обратилось 24 детей сирот и детей, оставшихся без попечения родителей. Из общего числа детей (с учетом состоящих на учете на 01.01.2002 г.) 8 чел. трудоустроено, 1 – обучен профессии оператор ЭВМ с последующим трудоустройством, 29 - охвачено временной занятостью.
Семьи, не имеющие ни одного работающего трудоспособного члена семьи С 2000 года в области осуществляется целенаправленная работа с семьями, не имеющими ни одного работающего трудоспособного члена семьи.
На 1 января 2003 года выявлена 4261 семья, где нет ни одного работающего, основная часть которых приходится на Шалкарский (31,7 %) и Мугалжарский (14,7 %) районы области, что оказывает свое влияние на остроту бедности в этих регионах.
В 2002 году трудоустроено 2925 чел. из таких семей, 135 чел. направлено на обучение по профессиям, позволяющим работать как по найму, так и заниматься индивидуальной деятельностью, 4163 чел. - были охвачены временной
3.2.4.4. Экологический аспект бедности населения Развитие промышленного и сельскохозяйственного производства в Актюбинской области зачастую происходило с нарушением экологических норм и требований, что оказало негативное влияние на природные ресурсы и здоровье населения.
Неблагоприятная экологическая обстановка в области сложилась под влиянием таких проблем как:
загрязнение р. Илек (приток р. Урал) шестивалентным хромом, бором и недоочищенными сточными водами, сбрасываемыми с очистных сооружений г.
Актобе;
негативное влияние нефтегазового комплекса;
накопление бытовых и промышленных отходов, образующихся в области;
развитие процессов опустынивания и других проблем.
Одной из самых наболевших и серьезных экологических проблем Актюбинской области является загрязнение р. Илек шестивалентным хромом, источником которого служат старые шламовые пруды АО «АЗХС».
В настоящее время шестивалентный хром постоянно присутствует в атмосферном воздухе, в почвах и растительной продукции, выращиваемый на прилегающих к г. Актобе сельскохозяйственных угодьях.
По данным наблюдений ареал загрязнения достиг 12 кв. км., среднее содержание шестивалентного хрома в р. Илек составляет 18-20 ПДК. Загрязнение подземных вод шестивалентным хромом привело к исключению из водоснабжения г. Актобе водозабора общей мощностью более 60 тыс. куб.м.
/сутки.
Среди множества экологических проблем в Актюбинской области безотлагательного решения также требует локализации очага загрязнения бором реки Илек.
Загрязнение р. Илек бором началось с 1941 года и продолжается до настоящего времени. Ареал загрязнения подземных вод составляет 32,5 кв. км., превышение ПДК содержание бора достигает 123 раз.
Источником загрязнения являлся ныне ликвидированный Актюбинский химический завод им. Кирова.
Основными предприятиями, ныне загрязняющими атмосферу, являются:
ОАО «СЕПС-Актобемунайгаз», АО «АЗХС», АО «Феррохром», АО «Донской ГОК».
Выбросы вредных веществ по области от стационарных источников загрязнения с 1999 по 2001 г.г. возросли в 3 раза. Львиную долю выбросов составляет сернистый ангидрид 3-го класса опасности, входящий в состав попутного нефтяного газа.
Неблагоприятной является ситуация и в сфере земельных ресурсов, образовании и захоронении экологически вредных отходов. Так, по состоянию на
01.01.03 г. по области числилось 13,9 тыс. га нарушенных земель, из которых обработано 5,5 тыс. га, рекультивировано - 1,4 тыс. га земель.
Остро стоит вопрос утилизации производственных и бытовых отходов, накопленных вокруг предприятий - природопользователей и населенных пунктов области и негативно влияющих на окружающую среду.
Загрязнение р. Илек недоочищенными стоками, бором, хромом отрицательно сказывается на здоровье населения региона и резко ухудшает демографические показатели.
Из-за длительного воздействия антропогенных загрязнений атмосферы промышленными выбросами ежегодно снижается число практически здорового Повышается чувствительность населения к острым респираторным заболеваниям. Среди диспансерных больных преобладают больные бронхолегочной, сердечно-сосудистой, мочеполовой системы, а также с онкологическими заболеваниями.
3.2.5. Роль институтов общества в снижении уровня бедности населения
3.2.5.1. Эффективность деятельности государственных органов в снижении уровня бедности населения Местные органы власти играют главную роль в снижении уровня бедности.
Это выражается в создании благоприятных условий для ведения бизнеса, включая инвестиционный климат, развития конкуренции для субъектов предпринимательства, в планировании расходов бюджета по оказанию государственных услуг населению как в области социального развития, так и в формировании общественной инфраструктуры, в социальной защите социально- уязвимых групп населения.
Введение в действие Закона Республики Казахстан «О государственной адресной социальной помощи» позволило определить масштабы бедности в области и искать пути и методы ее снижения.
Был изучен и распространен положительный опыт работы по снижению бедности, проведены кустовые семинары - совещания с участковыми комиссиями, акимами районов и сельских округов.
В результате проведенной работы шире стали применяться активные формы содействия занятости, такие как трудоустройство на постоянную и временную работу. Активизация работы с малообеспеченными гражданами, претендующими на адресную социальную помощь, в части обеспечения их занятости, привели к тому, что число граждан, нуждающихся в адресной социальной помощи, стабильно снижается.
Так, число малоимущих граждан, обратившихся за назначением адресной социальной помощи составило на 01.01.2002 г. 108, 2 тыс. чел., на 01.01.2003 г. - 93,8 тыс. чел.
Одновременно снижается численность граждан, получающих адресную социальную помощь:
2 квартал - 81,7 тыс. чел.
3 квартал - 68,3 4 квартал - 45,7 Для осуществления мониторинга по малообеспеченным семьям при областном управлении труда, занятости и социальной защиты населения создан отдел мониторинга рынка труда и адресной социальной помощи малообеспеченным гражданам, основными приоритетами деятельности которого являются формирование банка данных о численности бедных и безработных граждан и оказанной им социальной помощи.
Произведено перераспределение средств между областным и местными бюджетами в сторону увеличения последних, что создаст реальные возможности для реализации мер по снижению бедности.
Вместе с тем, исполнительной властью не в полной мере решаются вопросы микрокредитования граждан для развития различных форм занятости, ипотечного кредитования для улучшения жилищных условий граждан.
3.2.5.2. Влияние неправительственных организаций и профессиональных союзов на снижение бедности В области функционируют около 50 неправительственных объединений и организаций, такие как ассоциации крестьянских хозяйств и деловых женщин, общественные объединения "Поколение" и «Поколение - М», региональный благотворительный фонд по поддержке малообеспеченных граждан, НПО "Микрокредит", фонд «Всеобуча», профессиональные союзы, Советы Аксакалов и др., осуществляющие работу по поддержке бедных и малообеспеченных граждан.
С целью оказания практической помощи безработным женщинам в организации предпринимательской деятельности, центром занятости г. Актобе в ноябре 2002 г. организована встреча деловых женщин - членов Актюбинского филиала Ассоциации деловых женщин с безработными женщинами.
В ходе встречи достигнута договоренность о регулярном проведении семинаров по содействию трудоустройству женщин и развитию предпринимательства, о прохождении стажировки женщин, обученных при содействии центра занятости, организации информационных потоков о спросе на «женские» профессии и имеющемся на рынке труда предложении.
Для развития предпринимательства, организации самообеспечения, увеличения личного подворья с целью повышения жизненного уровня граждан НПО «Микрокредит» в период с 1999 по 2002 г.г. выданы микрокредиты 2010 семьям на сумму 64,3 млн. тенге, региональным фондом по поддержке малообеспеченных граждан - 186 семьям на сумму 7,1 млн. тенге.
Профсоюзы принимают участие в работе, направленной на внедрение социальных реформ путем соглашений и переговоров.
В настоящее время система мер по защите трудовых, социально- экономических прав казахстанских граждан, работающих по найму, недостаточно эффективна, что является одной из основных забот профсоюзных организаций.
Проводимая работа нашла свое отражение в Соглашении о социальном партнерстве, заключенном между Акимом области, областным советом профессиональных союзов и областным советом предпринимателей и работодателей на 2003-2004 г.г.
3.2.5.3. Роль частного сектора в снижении уровня бедности Значительную роль в снижении уровня бедности играет частный сектор, который путем обеспечения занятости части трудоспособного населения и оказания благотворительной помощи малоимущим, способствует снижению социального напряжения в области.
В 2002 году благотворительную помощь за счет средств предприятий, организаций, регионального фонда по поддержке малообеспеченных граждан, религиозных объединений и частных лиц получили 28,3 тыс. чел. на сумму 69,9 млн. тенге.
Через специальные пункты сбора одежды бывшей в употреблении 2,5 тысячи нуждающихся малообеспеченных граждан обеспечены одеждой и обувью.
В пунктах горячего питания бесплатные обеды получили 8,8 тыс.
малообеспеченных граждан на сумму 11,5 млн. тенге.
Органы занятости взаимодействуют с частными агентствами, осуществляющими посреднические услуги по трудоустройству граждан.
В 2002 г. в частные агентства по занятости обратились 1451 чел., 74 % которых составляют безработные. 98 % граждан, воспользовавшихся услугами частных агентств - жители г. Актобе, 26 % из них - граждане, имеющие работу, но желающие поменять ее в силу различных причин.
В 2002 году этими органами трудоустроено 368 чел, из них 277 чел. - безработных.
4. Цели, задачи и приоритеты программы
4.1. ЦЕЛЬ ПРОГРАММЫ:
СНИЖЕНИЕ УРОВНЯ БЕДНОСТИ ЗА СЧЕТ РЕАЛИЗАЦИИ КОМПЛЕКСА МЕР ПО СОЦИАЛЬНОМУ И ЭКОНОМИЧЕСКОМУ РАЗВИТИЮ ОБЛАСТИ
4.2. ЗАДАЧИ развитие и совершенствование активных мер содействия занятости в первую очередь для социально уязвимых слоев населения;
своевременность и справедливость предоставления адресной социальной помощи бедным и малообеспеченным гражданам;
создание благоприятных условий для развития предпринимательства;
обеспечение доступности населения к услугам здравоохранения, образования, инфраструктуры;
взаимодействие государственных органов, профессиональных союзов, частного сектора и неправительственных организаций для решения проблем
4.3. ПРИОРИТЕТЫ:
ОБЕСПЕЧЕНИЕ ЗАНЯТОСТИ НАСЕЛЕНИЯ ПУТЕМ:
создания дополнительных рабочих мест и расширение рынка наемного труда;
подготовки и повышения квалификации;
трудоустройства на постоянные и временные работы общественного характера;
создания института муниципальных постоянных низкооплачиваемых работ;
предоставления микрокредитов малообеспеченным гражданам для развития собственного дела.
СПРАВЕДЛИВОСТЬ ПРЕДОСТАВЛЕНИЯ АДРЕСНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ПОМОЩИ БЕДНЫМ И МАЛООБЕСПЕЧЕННЫМ ГРАЖДАНАМ ПУТЕМ:
усовершенствования методов оценки уровня доходов;
преимущественного назначения адресной социальной помощи семьям, имеющим несовершеннолетних детей и семьям, находящимся в «застойном»
периоде бедности.
4.4. Индикаторы реализации программы Для достижения целей настоящей программы устанавливаются следующие целевые индикаторы:
Показатель
Единица 2002 г.
Прогноз изм.
факт 2003 г 2004 г 2005 г п /п Обеспечить рост объемов:
-промышленного производства
- сельскохозяйственного произв-ва Доля населения, имеющая доходы ниже черты бедности;
ПД 7Д
Численность малообеспеченных граждан тыс.
человек
Уровень безработицы
Доля занятых в сфере малого предпринимательства к эко- номически активному населению Количество граждан, получивших микрокредиты Уровень трудоустройства безработных граждан Количество безработных, направленных на профессиональ- ное обучение Количество безработных, принявших участие в обществен- ных работах Смертность от туберкулеза на 100 чел.
258,8 263,1 265,4 251,1 Заболеваемость туберкулезом Младенческая смертность на 1 тыс.
родивш.
живыми 138,0
Материнская смертность число лет Учитывается по факту Средняя продолжительность жизни в том числе: мужчины женщины
-II-
Средняя заработная плата тенге Укомплектованность врачами СБ СВА, Укомплектованность средними медицинскими работниками ФАП ФП
5. Основные направлення и механизмы снижения бедности
5.1. Меры по снижению уровня бедности населения области
5.1.1. Развитие экономики и снижение бедности
5.1.1.1. Обеспечение экономического роста и снижение бедности Для обеспечения дальнейшего развития экономики и снижения бедности необходимо:
создать условия дальнейшего экономического развития области путем привлечения инвестиций, внедрения новых технологий, создания новых рабочих мест за счет введения новых и расширения действующих производств;
принять меры по дальнейшему развитию малого бизнеса;
развивать аграрный сектор экономики, обеспечить доступность сельхозтоваропроизводителей к кредитным ресурсам, повышать рыночную грамотность сельского населения, продолжить кредитование сельхозтоваропроизводителей через ОФ «Фонд содействия фермерам»;
реализовать комплекс мер, направленных на улучшение инфраструктуры села;
с целью расширения налогооблагаемой базы, усилить меры по профилактике, выявлению и ликвидации фактов нелегального бизнеса, сокрытия доходов хозяйствующими субъектами, сокращению объема "теневого" сектора экономики, повысить эффективность использования потенциала регионов в решении проблем бедности;
совершенствовать механизм социального партнерства для обеспечения экономического роста и социальной справедливости путем вовлечения НПО и бедного населения в процесс принятия решений.
5.1.1.2. Повышение занятости и снижение безработицы В целях смягчения ситуации на рынке труда области необходимо принять следующие меры:
создать благоприятные условия для развития предпринимательства, включая малый бизнес;
разработать систему стимулирования работодателей в создании дополнительных рабочих мест, в том числе за счет привлечения инвестиций;
переориентировать систему образования на перспективы развития экономики в регионе, обеспечить упреждающую подготовку и переподготовку безработных с целью повышения возможностей трудоустройства;
создать институт муниципальных низкооплачиваемых работ для обеспечения занятости граждан, длительное время не имеющих работы и утративших квалификацию;
разработать систему вовлечения работодателей в решение проблем занятости;
осуществлять при центрах занятости регионов социальный мониторинг по длительно безработным, с выработкой конкретных предложений по обеспечению их занятости;
повышать квалификацию безработных путем подготовки и переподготовки с учетом потребностей рынка (экономики);
на предприятиях, привлекающих иностранную рабочую силу разработать программы по профессиональной подготовке местных специалистов с целью замены иностранных;
организовать при службах занятости центры психологической и профессиональной реабилитации безработных с оказанием консультационных услуг по трудовому праву;
систематически информировать безработных о наличии вакансий на рынках труда других регионов.
5.1.1.3. Развитие малого бизнеса В целях развития малого бизнеса и предпринимательства необходимо:
обеспечить доступ бедных слоев населения к участию в малом бизнесе посредством выдачи микрокредитов, развития товарного кредитования;
осуществить обучение населения, желающего заниматься предпринимательством, основам ведения бизнеса и предпринимательской деятельности;
продолжить сегментацию простаивающих предприятий и малоэффективных производств с последующей передачей их субъектам малого предпринимательства;
продолжить работу по созданию бизнес-инкубаторов, а также активизировать привлечение неправительственных организаций к данному процессу;
способствовать привлечению кредитных ресурсов в сферу малого разработать специальные меры помощи самозанятым в организации
5.1.1.4. Повышение эффективности общественных работ В целях повышения эффективности общественных работ необходимо:
расширять виды общественных работ с учетом особенностей регионов и состава безработных, придав им экономическую целесообразность;
организовывать в приоритетном порядке общественные работы, направленные на развитие инфраструктуры района, города, села;
разработать механизм организации общественных работ, финансируемых за счет средств работодателей;
не допускать задолженности по общественным работам;
при выборе видов общественных работ отдавать приоритет работам, направленным на строительство важных инфраструктурных объектов для бедных;
активизировать организацию общественных работ в сельской местности;
совершенствовать механизм мониторинга участия бедных в общественных работах.
5.1.1.5. Улучшение профессиональной подготовки и переподготовки В целях повышения эффективности системы профессиональной подготовки и переподготовки безработных необходимо:
осуществлять мониторинг потребностей Актюбинского городского и районных рынков труда в рабочей силе;
переориентировать систему профессионального образования области на подготовку специалистов, востребованных на рынке труда области;
усилить взаимодействие органов занятости с работодателями с целью осуществления средне- и долгосрочного прогнозирования спроса на рынке труда и упреждающей подготовки рабочих и специалистов;
принять меры по развитию материально-технической базы государственных учреждений начального профессионального образования с целью подготовки специалистов более высокой квалификации;
привлекать средства работодателей, предусмотренные на обучение казахстанских специалистов в рамках контрактов с правительством на недропользование, для подготовки необходимых специалистов из числа малообеспеченных выпускников школ;
формировать новые формы и методы обучения, включающие наиболее эффективные образовательные программы обучения рыночному ведению хозяйства с обязательным обучением трудовому праву;
осуществлять меры по профессиональному обучению инвалидов.
5.1.1.6. Меры по расширению микрокредитования В целях создания действенной системы микрокредитования в области провести анализ баланса спроса и предложений на рынке предоставления микрокредитных ресурсов;
определить основные целевые группы микрокредитования;
формировать новые формы и методы обучения, включающие наиболее эффективные образовательные программы обучения рыночному ведению активно пропагандировать примеры успешной практики микрокредитования.
5.1.2. Развитие социальной сферы
5.1.2.1. Меры по смягчению влияния демографических и миграционных факторов на бедность В целях смягчения влияния демографических факторов на бедность необходимо принять следующие меры:
предусмотреть меры по укреплению репродуктивного здоровья матери;
обеспечить раннее выявление и лечение заболеваний репродуктивной системы В целях снижения влияния миграции на бедность необходимо принять в местах миграционного оттока обеспечить сохранность объектов жизнеобеспечения населения, инженерных коммуникаций, освободившихся зданий, сооружений;
разрабатывать специальные меры по содействию занятости сельского населения, укрепления социальной инфраструктуры села;
осуществлять регулирование трудовой миграции;
содействовать обустройству и трудоустройству оралманов, их адаптации в местах расселения к местной социальной среде;
обеспечить выполнение обязательств по приему, размещению, обустройству и обеспечению жильем оралманов, переселившихся по квоте иммиграции.
5.1.2.2. Меры по улучшению доступа населения к услугам здравоохранения Для улучшения доступности медицинских услуг для бедного населения реализовать ранее утвержденные отраслевые и региональные программы в области здравоохранения;
обеспечить выполнение гарантированного законодательством бесплатного объема медицинской помощи;
принять меры по обеспечению отдельных льготных категорий граждан доступными лекарственными препаратами, оплатой проезда для получения консультации, лечения в научно-исследовательских центрах, клиниках республиканского значения;
содействовать доступности лекарственной помощи малообеспеченным гражданам и населению, проживающему в отдаленных селах экологически неблагополучных районов;
усилить контроль за оборотом и качеством жизненноважных лекарственных средств;
обеспечить приоритетность мероприятий профилактической направленности, введение на практике принципов доказательной медицины;
развивать сеть дневных стационаров, стационаров на дому, передвижных форм медицинской помощи на селе;
организовать регулярные медицинские обследования школьников выездной бригадой врачей специалистов для раннего выявления туберкулеза, вирусного гепатита, анемии, дефицита веса;
организовать обучение детей, особенно в сельской местности, первоочередным мерам по борьбе с вирусным гепатитом и другими инфекционными заболеваниями (правилам гигиены, кипячению воды, при употреблении ее из открытых источников и др.);
содействовать профилактике анемии путем обеспечения препаратами железа беременных женщин (с использованием средств спонсорской помощи).
5.1.2.3. Улучшение доступа населения к услугам образования Для улучшения доступа населения к услугам образования в области развивать сеть общеобразовательных, вечерних школ, учебно- консультационных пунктов и учебных заведений начального и среднего профессионального образования;
расширять сеть муниципальных дошкольных и внешкольных организаций образования, интернатских учреждений всех типов;
решать вопросы размещения учащихся начальных и средних профессиональных учебных заведений из отдаленных районов сельской местности в общежитиях;
расширить практику предоставления горячих обедов в общеобразовательных и начальных профессиональных школах для детей из малообеспеченных семей за счет средств всеобуча;
наделить все интернатские учреждения земельными участками с целью увеличения потребления овощей и фруктов собственного производства.
Использовать возможности общественных работ для обработки и охраны участков;
внедрять в школах специальные программы повышения самооценки, стимулирующие интерес к получению образования и направленные на предотвращение девиантного (вплоть до преступного) поведения;
оказывать помощь детям из малоимущих семей в приобретении одежды, учебных пособий, организации горячего питания;
обеспечить бесперебойный подвоз детей из населенных пунктов, не имеющих учреждений образования, к школам;
организовать для детей из малообеспеченных семей летний отдых в загородных и пришкольных лагерях за счет средств местного бюджета и фонда всеобуча;
обеспечить 'своевременное и полное отчисление бюджетных средств в фонды всеобуча;
обеспечить широкоб привлечение общественности для выявления и возврата в школы детей школьного возраста, не охваченных обучением;
совершенствовать механизм достоверного учета детей школьного возраста, не посещающих учебные заведения.
5.1.3. Развитие инфраструктуры
5.1.3.1. Меры по улучшению обеспечения населеиия жильем и коммунальными услугами:
содействовать совершенствованию системы долгосрочного кредитования для улучшения жилищных условий, как малообеспеченных слоев населения, так и молодых семей;
совершенствовать систему предоставления жилищных пособий малоимущим за счет снижения планки для предоставления адресных жилищных пособий в зависимости от возможностей бюджета;
при разработке и реализации проектов реконструкции и строительство жилья и объектов социальной сферы предусматривать условия для граждан с ограниченными физическими возможностями;
принять меры по обеспечению бесперебойной подачи электроэнергии в сельскую местность, а также внедрению систем учета электропотребления;
совершенствовать систему мониторинга деятельности субъектов естественных монополий, обеспечивающей прозрачность и обоснованность установления ими цен и тарифов на предоставляемые услуги.
5.1.3.2. Меры по улучшению водообеспечения населения, в том числе, чистой питьевой водой:
реализовать отраслевую программу по Актюбинской области «Питьевые воды», утвержденную на 2002 - 2010 годы;
осуществить реконструкцию систем водоснабжения в Шалкарском, Байганинском районах и левобережной части системы лиманного орошения «Акши» Иргизского района;
установить водоочистные сооружения в селах Нура и Тауп Иргизского района;
усилить контроль за внедрением ресурсосберегающих технологий с максимальным использованием оборотно-повторного водоснабжения на ОАО «Акбулак»;
осуществить строительство второй очереди перехватывающего водозабора для локализации очага загрязнения реки Илек хромом;
обеспечить обеззараживание воды в населенных пунктах, пользующихся некондиционной водой.
5.1.3.3. Меры по улучшению обеспечения населения дорогами, транспортом, услугами связи:
реализовать региональную программу развития местных автомобильных дорог на 2003-2005 г.г.;
отремонтировать автомобильные дороги международного значения Актобе- Орск-Бадамша и Шубаркудук - Уил - Кобда - Соль-Илецк (в соответствии с утвержденными планами);
поддерживать в рабочем состоянии дороги местного значения с твердым покрытием;
осуществить строительство железнодорожной ветки «Хромтау - Алтынсарино»;
реализовать программу развития почтовой отрасли РК и формирование почтово-сберегательной системы в Актюбинской области до 2004 года;
телефонизировать сельские лечебно-профилактические организации (ФАП, СВА, СУБ).
5.1.4. Снижение бедности на региональном уровне и влияние
5.1.4.1. Меры по снижению бедности на региональном уровне Для снижения бедности, сокращения межрегионального неравенства в уровне жизни необходимо:
принять меры по развитию перерабатывающих производств с сырьевой направленностью экономики с целью создания новых рабочих мест и обеспечения занятости населения;
обеспечить проведение реанимации простаивающих, расширение действующих, ввод новых производств и создание 3865 новых рабочих мест в 2003-2005 годах;
определить приоритетные направления развития районов, рациональное и эффективное использование имеющегося потенциала;
разработать меры по привлечению отечественных и иностранных инвестиций в экономически перспективные районы;
обеспечить в рамках региональных программ по снижению бедности уменьшение количества граждан, проживающих ниже черты бедности.
Установить следующие предельно допустимые индикаторы снижения бедности для регионов:
Наименование региона
Количество граждан, проживающих ниже черты бедности (на конец года)
2003 г.
2004 г.
2005 г.
5.1.4.2. Снижение бедности в Малых городах и в сельской местности Для снижения бедности в малых городах и в сельской местности реализовать Программу социально-экономического развития Малых городов Актюбинской области на 2003 - 2005 г.г.;
открыть на базе ликвидированных производств малые перспективные предприятия, для которых имеются необходимые ресурсы;
оказать помощь со стороны неправительственных организаций и объединений в организации бизнес - центров и бизнес - инкубаторов;
реализовать Агропродовольственную программу Актюбинской области на 2003 - 2005 годы;
содействовать развитию сети закупочных пунктов производимой сельскохозяйственной продукции;
развивать сеть профессиональных школ «лицеев» для подготовки специалистов сельскохозяйственного производства;
создавать сельские кредитные товарищества;
создавать условия для развития личного подсобного хозяйства как сферы самозанятости;
внедрить программу товарного кредитования малоимущих безработных граждан;
создавать условия для развития традиционных ремесел и кустарных промыслов с использованием доступного местного сырья и природных материалов.
5.1.4.3. Меры по снижению неблагоприятного воздействия экологических факторов на бедность населения В целях снижения воздействия экологических факторов на бедность населения необходимо:
регулярно информировать население области об экологической ситуации в регионах и наличии рисков для здоровья населения;
организовать комплексный мониторинг окружающей природной среды;
ужесточить контроль за выполнением экологических требований природопользователями - физическими и юридическими лицами независимо от форм собственности.
С целью оздоровления окружающей среды осуществить:
локализацию источников загрязнения реки Илек бором и шестивалентным хромом;
реконструкцию комплекса очистных сооружений г. Актобе;
строительство полигона по захоронению и обезвреживанию токсичных отходов города Актобе и области;
исследование с целью экологического районирования Актюбинской области.
Принять меры препятствующие деградации почвенно-растительного покрова и опустынивания территорий для чего:
организовать Тургайский заповедник;
выявить ландшафты, подлежащие охране, для придания им статуса «Особо охраняемыхтерриторий»;
составить кадастр растений Актюбинской области и разработать рекомендации по охране их генофонда.
5.2. Меры по снижению бедности в социально - уязвимых группах населения С целью социальной реабилитации длительно не работающих граждан, развивать сеть клубов поиска работы.
Осуществлять профессиональную переподготовку и повышение квалификации граждан, как с целью дальнейшего трудоустройства, так и развития самозанятости.
С целью более быстрой адаптации и повышения возможностей трудоустройства оказывать содействие в приобретении учетно- регистрационных документов (паспортов) на первом этапе проживания.
Обеспечить информирование оралманов о действующем законодательстве по вопросам труда, занятости и социальной защиты.
Оралманам, имеющим навыки работы в сельском хозяйстве и изъявившим желание использовать их для самозанятости, обеспечить выделение земельных наделов.
Граждане, освобожденные из учреждений пенитенциарной системы и Определенная часть граждан, освободившихся из мест лишения свободы, зачастую лишена возможности иметь элементарные жилищные и бытовые условия, трудоустроиться и иметь доходное занятие.
Граждане без определенного места жительства, как правило, не имеют учетно-регистрационных документов.
Данной категории граждан необходимо оказывать содействие в приобретении учетно-регистрационных документов, создавать центры социальной реабилитации и адаптации, приюты, ночлежки, оказывать содействие в приобретении профессий и трудоустройстве, привлекая к этой работе все заинтересованные структуры.
Расширить возможности участия инвалидов в полноценной жизни за счет создания:
реабилитационных центров;
условий для вовлечения их в трудовую деятельность посредством обучения с целью открытия собственного дела, организации специализированных предприятий (участков), выделения земельных участков для установки ларьков (павильонов);
совершенствования инфраструктуры, способствующей удовлетворению их потребностей.
Принять меры по обеспечению инвалидов техническими средствами реабилитации.
Развивать накопленный опыт оказания благотворительной помощи инвалидам, расширяя круг спонсоров.
Оказывать содействие детям сиротам в приобретении учетно- регистрационных документов, обеспечении жильем за счет открытия «Домов юношества».
Принять меры по вовлечению детей сирот в трудовую и социальную жизнь, включая привлекательные для них сферы деятельности.
Шире использовать организацию общественных работ для их трудовой адаптации.
Дети из низкодоходных и многодетных семей Создать базу данных многодетных семей, находящихся в застойной бедности.
При внедрении механизма товарного кредитования отдавать предпочтение низкодоходным многодетным семьям, обеспечить выделение им земельных наделов, плодородных пастбищ.
Шире применять к таким семьям виды благотворительной спонсорской помощи.
Расширить объем медицинских услуг за счет средств областного бюджета.
Обеспечить бесплатное посещение детьми из малообеспеченных семей государственных спортивных секций.
Семьи. не имеющие ни одного работающего трудоспособного члена семьи Осуществлять мониторинг малообеспеченных семей, не имеющих ни одного работающего, с выявлением причин незанятости.
Принимать различные меры, направленные на повышение доходности таких семей путем трудоустройства на постоянную или временную работу, выделения микрокредитов, земельных наделов для развития самозанятости.
Одинокие пожилые люди Расширять сеть организаций, осуществляющих уход за одинокими престарелыми гражданами.
Обеспечить уход за одинокими престарелыми гражданами, проживающими вне органов социальной опеки социальными работниками.
5.3. Меры по улучшению деятельности институтов общества в снижении
5.3.1. Меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня бедности Меры по усилению роли местного государственного управления по снижению бедности:
содействовать открытию муниципальных детских дошкольных учреждений и фельдшерских пунктов в сельской местности;
создать дома-приюты временного содержания для детей беспризорников и детей, подвергшихся физическому насилию в неблагополучных семьях;
оказывать содействие малоимущим семьям в обработке земель, приобретении семян, удобрений, горюче-смазочных материалов, заготовке кормов, топлива и т.д.;
усилить контроль за целевым и эффективным расходованием средств, направленных на нужды социальной сферы;
внести предложения в Правительство Республики Казахстан по возобновлению действия механизма установления предприятиям и организациям минимального количества рабочих мест для трудоустройства слабозащищенных категорий граждан;
5.3.2. Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций и профсоюзов в снижении уровня бедности Создать в регионах постоянно действующие консультативно- совещательные органы, включающие представителей Акиматов и неправительственных организаций для координации деятельности по решению общественных проблем, в том числе, и проблем бедности;
при содействии неправительственных организаций и объединений разработать рекомендации по приоритетным направлениям благотворительности с детализацией по отдельным городам и районам области;
привлекать неправительственные организации и объединения к работе местных участковых комиссий по обследованию малообеспеченных семей и выделению им адресной социальной помощи;
усилить взаимодействие сельских общин, советов Аксакалов и местной власти в решений проблем бедности;
реализовать областное и региональные соглашения о социальном партнерстве, заключенном между акимами территорий, профессиональными союзами и работодателями;
использовать трехсторонние комиссии социального партнерства как один из механизмов преодоления бедности.
5.3.3. Меры по совершенствованию деятельности частного сектора снижении уровня бедности.
Для улучшения деятельности частного сектора в снижении уровня бедности в области необходимо:
обеспечить выполнение обязательств по профессиональному обучению казахстанских специалистов инвесторами - недропользователями, имеющими контракты с Правительством Республики Казахстан;
привлекать работодателей для определения перспективных потребностей в специалистах при организации курсов подготовки и переподготовки через учебные заведения начального и среднего профессионального образования развивать систему благотворительной помощи малоимущим слоям
5.3.4. Меры по вовлечению бедного населения в процесс принятия решений Оказывать помощь бедным гражданам в понимании причин бедности и предоставить возможность решения собственных проблем с целью эффективного противостояния бедности;
разработать мероприятия по выводу из состояния бедности с участием глав бедных семей;
практиковать проведение консультаций с жителями населенных пунктов при решении важных проблем местного значения;
при оценке эффективности оказываемой помощи учитывать мнение социально-уязвимых групп населения.
6. МЕХАНИЗМ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ Планом мероприятий по реализации Программы по снижению бедности в Актюбинской области предусматривается поэтапное исполнение намеченных мероприятий.
Комплекс мер, направленных на решение поставленных задач, позволит координировать деятельность местных исполнительных органов власти, объединений работодателей, профессиональных союзов, неправительственных организаций и непосредственно бедных слоев населения.
Меры и механизм реализации Программы найдут свое отражение в других региональных и отраслевых программах, предусматривающих развитие соответствующих сфер экономики области.
Во всех районах и в городе Актобе разработаны и утверждены аналогичные региональные программы по снижению бедности.
Достижение цели и задач Программы будет осуществляться посредством мониторинга ее реализации на областном, городском и районном уровнях.
По итогам оценки эффективности принимаемых мер по снижению бедности, при необходимости, возможно внесение корректировок в Программу и План мероприятий по ее реализации.
7. НЕОБХОДИМЫЕ РЕСУРСЫ И ИСТОЧНИКИ ФИНАНСИРОВАНИЯ Программа носит комплексный характер, поэтому основные средства, направляемые на снижение бедности в Актюбинской области в 2003-2005 годах, будут предусматриваться в областном и местных бюджетах в рамках действующих и разрабатываемых областных, региональных и отраслевых программ, решающих вопросы снижения бедности в соответствующих сферах экономики.
Сумма затрат на реализацию мероприятий Программы по снижению бедности составит:
Всего затраты
(млн. тенге)
В том числе, на реализацию программы занятости и социальную защиту населения 2646,7 1161,3 2850,1 1240,1 2427,0 1257,9 Итого 2003-2005 г.г.
7923,8 3659,3
Кроме того, предусматривается привлечение средств из республиканского бюджета, международных и неправительственных организаций, работодателей для решения вопросов снижения бедности.
8. ОЖИДАЕМЫЕ РЕЗУЛЬТАТЫ ОТ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ В результате выполнения Программы предполагается:
снизить уровень общей безработицы с 10,2 % в 2002 году до 8,0% в 2005 г.;
организовать временную занятость посредством участия в общественных работах 10-11 тыс. чел;
осуществить профессиональную подготовку и переподготовку по 800 безработных граждан ежегодно;
сократить долю бедного населения против 2002 года на 48 % (до 7 - 8 % населения);
обеспечить:
полное медицинское обслуживание во всех средних и основных школах области;
полную территориальную доступность начальных школ для учащихся, живущих далее 10 км от школы, путем открытия мало комплектных школ или перевода в школы-интернаты;
всех учащихся старших классов средних школ, живущих за пределами зоны доступности, местами в пришкольных интернатах;
обеспечить полное обеззараживание воды в населенных пунктах, имеющих скважины и групповые водопроводы;
оказывать содействие в трудоустройстве ежегодно 8500 - 9000 чел. в том числе, безработных, входящих в целевые группы - 3500 - 4000 чел.;
охватить благотворительной деятельностью ежегодно 25 – 30 тысяч бедных и малообеспеченных граждан.
9. План мероприятий по реализации Программы по снижению бедности в Актюбинской области на Мероприятие Форма заверше- ния Ответственные за исполнение Предполагаемые расходы Срок (исполне- ния)
Источни- ки финанси- рован ия ПРИОРИТЕТ 1. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ОБЪЕКТИВНОЙ ОЦЕНКИ СОСТОЯНИЯ БЕДНОСТИ В ОБЛАСТИ
1.1. Изучение и анализ показателей, характеризующих бедность IV квартал 2003 года Финансирование не требуется Предложения Министерству труда и социаль- ной защиты РК ГУ областное управле- ние труда, занятости и социальной защиты на- селения, департамент экономики и индика- тивного планирования, областное управление статистики
1.1.1.
Проанализировать уро- вень и структуру про- житочного минимума с учетом реальных за- трат на продоволь- ственные и непродо- вольственные товары и услуги (содержание жилья, транспортные расходы и другие)
III квартал
1.1.2.
Отработать систему мониторинга численности населе- ния со среднедушевы- ми доходами ниже черты бедности Информация акимату обла- сти, Министер- ству труда и социальной за- щиты населения РК ние труда, занятости и социальной защиты населения, облуправле-
1.2. Меры по снижению бедности в социально-уязвимых группах населения 2004 год 30 млн. тенге Районные бюджеты 2005 год
1.2.1.
Увеличить число цен- тров социальной адаптации для лиц без Принятие соот- ветствующих решений акима- тами по созда- Акимы Хромтауского, Шалкарского и Мугал- жарского районов определенного места жительства нию центров на 50 мест каждый г. Хромтау г. Шалкар г. Кандыагаш акимату области На 1 января ежегодно
1.2.2.
Улучшить взаимодей- ствие и активизировать работу по привлечению неправи- тельственных и других организаций по уходу за одинокими пожилыми людьми Акимы г. Актобе и рай- онов труда, занятости и со- циальной защиты насе- ления, управление внутренней политики, неправительственные организации (по согла- сованию)
Начиная с тами
По 3-5 млн. тен- ге на реконструк- цию и приобре- тение мягкого и твер- до- го инвентаря
1.2.3
Организовать приюты, ночлежки для одиноких и бездомных людей в г. Актобе и в каждом райцентре на 10-20 мест, используя для этих це- лей пустующие поме- щения социаль- ной защиты населения, обла- стное управление внут- ренних дел ПРИОРИТЕТ 2. ОБЕСПЕЧЕНИЕ ДАЛЬНЕЙШЕГО ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА, СНИЖЕНИЯ БЕЗРАБОТИЦЫ ПУТЕМ СОЗДА- НИЯ УСЛОВИЙ ДЛЯ ПОВЫШЕНИЯ УРОВНЯ ЗАНЯТОСТИ И РЕАЛИЗАЦИИ ТРУДОВОГО ПОТЕНЦИАЛА БЕДНОГО НАСЕ- ЛЕНИЯ
2.1. Обеспечение экономического роста и снижение бедности I квартал, ГУ департамент эконо- мики, областное управ- ление статистики
2.1.1.
Обеспечить среднего- довой реальный при- рост производства про- мышленной продук- ции на 8-10% IV квартал, сти, трехсторонней комиссии по социальному партнерству селения, областной со- вет профессиональных союзов и союз работо- дателей
2.1.2.
Совершенствовать ме- ханизмы регионально- го социального парт- нерства для обеспече- ния экономического роста и решения про- блем трудовой занято- сти населения по итогам полугодия ГУ департамент Мини- стерства труда и соци- альной защиты населе- ния (по согласованию)
2.1.3.
Активизировать рабо- ту по выявлению фак- тов теневой занятости и легализации трудо- вых отношений
2.1.4
Реализовать меры по развитию рынка наем- ного труда союз работодателей и предпринимателей ежеквар- тально Собственные средства пред- приятий, креди- ты банков мики и индикативного плани- рования, предпринимателей об- ластное управление труда, заня- тости и социальной защиты
2.1.5
За счет ввода новых производств, объектов сервисного обслуживания обеспечить создание рабочих мест 2400-2800 ежегодно.
ЖГПЗ- 800р/м, нефтепровод «Кенкияк- Атырау» - 180 р/м, обустройство нефтяных ме- сторождений Алибек- мола, Кожасай, Сайгак -280 р/м, вто- рая очередь обо- гатительной фабрики ДОГК- 60 р/м, ТОО «Минерал» по освоению шо- кашского месторожде- ния -30 р/м, завод по производству пластиковых труб - 200р/м, ТОО «Стройдеталь» - 15р/м, импортозамеща- ющие произ- водства -1800р/м.
.2. Повышение занятости и снижение безработицы Средства предприятий
2.2.1.
Осуществить подготов- ку рабочих кадров из числа безра- ботных на новые рабочие мест а в системе внутриведомственной подготовки ления, департамент управление образова- ния, в пределах, предусмотрен- ных смет расходов циаль- гор- районные Центры заня-
2.2.2.
Уполномоченным орга- нам по вопросам заня- тости внедрить в рабо- ту оказание услуг по кон- сультированию безра- ботных по вопросам трудовых прав. Офор- мить стенды, буклеты с информацией по основным нормам законода- тельств РК «О труде»
и «О занятости населе- ния»
2.2.3.
Организация и прове- дение общего- родских, отраслевых, специализи- рованных ярмарок ва- кансий г. Актобе - таЛьно, рай- оны – не ме- нее 1 раза в полугодие Акимы горрайонов, ления, горрайонные Центры занятости в пределах сумм, по программе занятости
2.2.4.
Осуществлять монито- ринг рынка труда в регионах с це- лью взаимного обмена рабочей силой Информация об- ластному управлению тру- да, занятости и ления, Центры занято- сти г.Актобе и районов ежемесячно в пределах рас- ходов, преду- смотренных со- ответствующи- ми бюджетными программами II квартал
2.2.5.
Внести предложения о внесении изменений в Закон РК «О занятости населения»
ной защиты ления
2. 3. Развитие малого бизнеса По итогам На реконструк- цию пустующих по- ме- щений 10- 15млн.
тенге ежегодно онов,
ГУ управление под- держки предпринимательства,
2.3.1.
Обеспечить доступ со- циально-уязвимых групп населения к уча- стию в малом бизнесе путем обеспечения поддержки со стороны местных исполнитель- ных органов, создания бизнес-центров и биз- нес-инкубаторов, реги- ональных фондов под- держки предпринима- тельства Предложения и информация предпринимательства
2.3.2.
Активизировать разви- тие малого за счет передачи субъ- ектам малого бизнеса в аренду или доверитель- ное управление с по- следующей передачей в собственность неис- пользуемых производ- ственных помещений при условии использо- вания их в производственных це- лях
2.3.3.
Продолжить работу по привлечению кредитных ресурсов в сферу малого Актю- бинский филиал НПО "Мик- рокредит" (по согласо- ванию)
2.4. Повышение эффективности общественных работ труда,занятости и
2.4.1.
Повысить уровень ор- ганизации общественных работ с учетом придания ей экономи- ческой целесообразности, ре- гиональной специфики, активиза- ции общественных работ в сельской местности 1 квартал Област- ной бюджет
2.4.2.
Обеспечить привлече- ние к общественным рабо- там ежегодно по 8,5 тыс. безработ- онов, ГУ труда, занятости и социальной защиты населения 2003 год - 237 млн. тенге 2004 год - 291,2 млн. тенге 2005 год- 316,7 млн. тенге
2.4.3
Разработать и внед- рить "пилотные"
проекты по основным направлениям общественных работ населения, центры за- нятости По полуго- диям
2.4.4
Внедрить в практику проведение ярмарок вакансий по оплачиваемым общественным работам
2.5. Улучшение профессиональной подготовки и переподготовки безработных постоянно
2.5.1.
Проводить монито- ринг спроса на рабочую силу на об- ластном, городском г. Актобе и районных рынках труда, обеспе- чить обмен информацией между городским и районными центрами 23,5 млн. тенге 27,8 млн. тенге 2005 год - 31,0 млн. тенге I, IV кварта- лы ежегодно, в период раз- работки ин- дикативных планов и бюджет- заявок
2.5.2.
Осуществлять профес- сиональную подготовку, повыше- ние квалификации и переподготовку безра- ботных в соответствии с потреб- ностями рынка труда в организациях образова- ния по 800 безработ- ных ежегодно цен- тры занятости, област- I квартал на публикацию в пределах сме- расходов
2.5.3.
проводить конкурсы на отбор негосудар- ственных учебных за- ведений начального и среднего профессионального об- разования по подготов- ке и переподготовке образования Объемы финан- сирования опре- делены в Про- грамме по разви- тию рынка труда
2.5.4.
Осуществить меры по укреплению и развитию материально- технической базы государственных учреждений начального профессио- нального об- разования I и IV квар- тал ежегодно в период фор- мирования бюджетов на предстоя- щий год 360 млн. тенге І-ІVкварта- образования, департа- мент сельского хозяйства, циальной защиты
2.5.5.
С целью развития сети открыть профессиональные школы дпя подготовки рабочих для сельскохо- зяйственного производ- ства:
в Иргизском районе на 150 учащ-ся в Темирском районе на
2.5.6.
Формировать новые формы и методы обуче- ния, включающие наи- более эффективные об- разовательные программы обучения современным методам хозяйствова- ния с обязательным обучением трудовому праву в пределах про- граммы занято- сти образования, областное
2.5.7.
Направлять безработ- ных, проживающих в сельской местности, для повышения квалифика- ции и получения ими новых профессий, пользующихся спро- сом на рынке труда и дпя организации соб- ственного дела
2.5.8
Осуществить долго- срочное прогно- зирование тенденции изменений структуры спроса на рынке труда с учетом развития эконо- мики в целях регулирования подго- товки рабочих и специалистов населения, департа- мент экономи- ки и индикативного планирования
2.5.9.
Осуществить специаль- ные меры по обучению инвалидов сти и Министер- ству труда и со- циальной защи- ты населения ГУ ГУ областное управление
2.5.10.
Перевести финансиро- вание профтехшкол на областной бюджет Финансирова- ние в пределах сметы 2003года
2.5.11.
Внести предложение о подготовке на базе Актюбинского сельхозколледжа агро- номов, веттехников, землеустроителей со- гласно потребностям
2.6. Меры по расширению микрокредитования Актюбинскому филиалу НПО «Микрокредит»
2.6.1.
Обеспечить охват жен- щин из соци- ально-уязвимых групп программами микро- кредитования, особенно на селе актюбинский филиал НПО "Микрокредит" (по со- гласова- нию), ГУ областное управле- соци- Акиму области
2.6.2.
Провести анализ балан- са спроса и предложения на рынке предостав- ления микрокредит- ных ресурсов НПО "Микрокредит"
(по согласованию), ГУ областные департамен- ты, управления Предпожения и 6 млн. тенге ГУ департамент сель- ского хозяйства области
2.6.3.
Внедрить систему то- варного креди- тования малообеспе- ченных семей из сельской местности в порядке передового опыта в Мартукском и Алгинском районах
2.6.4.
Обеспечить доступ- ность к кредитным ре- сурсам крестьянских хозяйств через разви- тие СКТ (сельские кре- дитные товарищества), фондов поддержки на селе в Айтекебий- ском, Иргизском, Кар- галинском, Кобдин- ском, Хромтауском районах ПРИОРИТЕТ 3. ПОВЫШЕНИЕ ДОСТУПНОСТИ НАСЕЛЕНИЯ К БАЗОВОМУ ОБРАЗОВАНИЮ, ПЕРВИЧНОЙ МЕДИЦИН- СКОЙ ПОМОЩИ, УСИЛЕНИЕ АДРЕСНОСТИ ОКАЗАНИЯ ГОСУДАРСТВЕННОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ПОМОЩИ
3.1. Смягчение влияния демографических и миграционных факторов на бедность Обеспечить выполне- ние обязательств по приему, размещению, обустройству и обеспе- чению жильем оралма- нов, переселившихся по квоте иммиграции Предпожения Сделать анализ трудо- вой миграции и внести предложения онов, ГУ областные управления по мигра- ции и демографии, ста- тистики, труда, занято- сти и селения 60 млн. тенге миграции и демогра- фии
3.1.3
Рассмотреть возмож- ность регионов на прием, размещение, выделение жилья 60 семьям орал- манов, прибывающих в область вне квоты иммиграции I полугодие 2004 года
3.1.4.
Организовать анкети- рование незанятых оралманов для выявле- ния имеющихся навы- ков, опыта работы, намерений в получе- нии профессии в том числе, с учетом на самозанятость
3.2. Меры по улучшению доступа населения к услугам здравоохранения здравоохранения ние по отрасле- вым региональным программам Республи- канский, област- ной бюд- жеты Реализовать меры, ные региональными по борьбе с туберкуле- зом, анемией и другими социально значимыми заболеваниями 2003 году - 9 млн. тенге Местный 2003 – 2004 го- ды - 100 млн. тенге укреплению материально-техниче- ской базы учреждений здраво- охранения для чего:
- сделать ограждение территории областного противоту- беркулезного диспансера, протяжен- ностью 1350 м, обеспечить ремонт ово- щехранилища,
- строительство корпу- сов детского противотуберкулезно- го санатория "Чайка" в зоне нынеш- него его расположения 8 млн. тенге Подготовить проектно- сметную документацию для от- крытия межрайонных туберку- лезных больниц (Темирский, Мугалжарский, Шалкарский районы)
тально,
В пределах программой канский бюджет, местный Осуществить комплекс мер, предусмотренных реги- ональной программой по борьбе с туберкулезом мер по снижению материн- ской и детской смертности ние не требуется
3.2.6.
Внедрить стандарты и клинические протоколы диагности- ки и лвчения в деятельности лечебно- профилактических ор- ганизаций области здравоохранения, пресс служба акимата
3.2.7.
Обеспечить пропаган- ду здорового образа жизни средства- ми массовой информации, выполня- ющими государственный заказ утвержденных смет
3.2.8.
Проводить разъясни- тельную работу по профилактике ВИЧ /СПИДа в молодежной среде 2003год-37млн.
тнг на медоборуд-е,
3.2.9.
ность медицинских успуг жителям села (обеспечение санитар- ным транспортом, ле- 96 млн.тнг. на дикаменты, карственными сред- ствами и кадрами), со- вершенствовать работу фельдшерских, фельд- шерско- акушерских пунктов и сельских вра- чебных амбулаторий 2004год - 50 млн.
тнг. на авто- транс- порт, 40 млн.
тнг.- медоборудова- 100 млн. тнг-ме- дикаменты 2005 год-10 млн.
тнг. - автотран- спорт, 100 млн.
- медикаменты, млн. тенге - телефонная связь 2 млн. тенге
3.2.10
Обеспечить дополни- тельное пита- ние детям до 3-х лет из малообес- печенных семей, нахо- дящимся в стационаре и получаю- щим химпрепараты в школе 1 млн. тенге здравоохранения, ми- грационная полиция
3.2.11.
Организация межве- домственного взаимодействия в ча- сти обеспечения меди- цинского обследова- ния граждан, поступив- ших в СИЗО и обратив- шихся в миграцион- ную службу области на предмет выявления инфекционных заболе- ваний
3.3. Меры по улучшению доступа населения к услугам образования 2003 год -80 тенге, 120 млн.
Постановления маслихата и акимата обла- сти, г. Актобе и Ежегодно при формирова- нии бюджетов Горбюд- жет гор- райбюд- 2003год - 118,5 млн. тенге
3.3.1
Довести количество об- щеобразовательных школ, в первую оче- редь, в сельской мест- ности, интернатных учреждений всех ти- пов, до гарантирован- ного государственного норматива сети, уста- новленного Прави- тельством Республики Казахстан г. Актобе - общеобра- зовательная школа в 12 микрорайо- нешкола-интернат для детей из бедных семей Районные пришколь- ные интернаты:
Мартукский район - с.
Вознесеновка,
Степановка Мугалжар- ский район -с. Акке- мир Темирский район - п.Шубаркудук Хромтауский район - с. Аккудук Шалкарский район - с.
Жанбыр
Мартукский район -с.
Байтараусай 2004год - 75,2 млн.тнг Мугалжарский район- с.Журун Алгинский район- г.
Алга
Мугалжарский район - с. Батпакколь 2005год - 2,0 Детские дома семейно- го типа:
2003год-22млн.
Алгинский район
Мугалжарский район
Хромтауский район 2004год-23млн.
I квартал,, 42,7 млн. тенге, 61,5 млн. тенге, 2005год - 73,7 млн. тенге
3.3.2.
Обеспечить своевре- менное и пол- ное отчисление бюд- жетных средств в фонды всеобуча, по- высить эф- фективность и усилить контроль за расходованием средств управление внутрен- них дел
3.3.3.
Повысить уровень вза- имодействия с правоохранительны- ми органами по совершенствованию механизма достоверного учета де- тей школьного возрас- та, не посещающих учебные заведения 2003 год - 6,0 тенге, Город- ской и районные
3.3.4.
Организовать беспере- бойный подвоз в шко- лы детей из населен- ных пунктов, не имею- щих соответствующих школ 2004 год - 6,0 2005 год - 6,0 ние за счет средств Фонда всеобуча
3.3.5.
Обеспечить организа- цию бесплатного горя- чего питания учащих- ся государственных об- школ из малообеспе- ченных семей за счет средств фондов всеобу- ча 50млн. тнг Местные ІІ-ІІІ кварта-
3.3.6.
Организовать летний отдых детей из малообеспеченных семей 2005 год – 50 млн. тнг в пределах смет- ных расходов
3.3.7.
Осуществлять работу по развитию и укреплению сети спе- циальных коррекцион- ных организаций обра- зования, создание усло- вий по обучению и вос- питанию детей с огра- ниченными возможно- стями
3.4. Совершенствование системы государственной социальной помощи социально-уязвимым группам населения года занятости и социаль- ной за-
3.4.1.
Осуществить монито- ринг обеспеченности одиноких малоимущих пожилых граждан и де- тей-инвалидов места- ми в домах интерна- тах, спрогнозировать потребность в социаль- ных домах и реабили- тационных центрах ты населения РК
3.4.2.
Внести предложения по изменению существующей схемы административного управления программа- ми социальной помо- щи за счет усиления ной защиты населения координации и четкого разделения функций между государственны- ми органами, занимаю- щимися социальной за- щитой населения расходов по об- служиванию корпоративной сети с удаленными пользователями
3.4.3.
ту Центра мониторин- га рынка труда и адрес- социальной помощи малообеспеченным гражданам ввести в практику формирова- ния единого банка получателей социаль- ных выплат по обслужива- нию корпора- тивной сети с ту Центра мо- ниторинга рынка труда и адресной 894,8 млн. тенге
3.4.4.
Оказание адресной со- циальной помощи ма- лообеспеченным граж- данам 915,1 млн. тенге 904,2 млн. тенге ПРИОРИТЕТ 4. УЛУЧШЕНИЕ ОБЕСПЕЧЕНИЯ НАСЕЛЕНИЯ УСЛУГАМИ ИНФРАСТРУКТУРЫ
4.1. Меры по улучшению обеспечения населения жильем и коммунальными услугами 542 млн. тенге в т.ч.
2003год -28,5 млн. тенге коммунальной соб- ственности 2004год - 96 2005год -446
4.1.1.
газификации сельских населенных пунктов 2003 гг. с. Садовое, Ма- гаджановский г. Актобе, с. Копа Те- мирского района 2004-2005 годы с.с. Акшат, Красно- сельское и Сазда г. Актобе с.с. Петропавловка, Александровка, ст. Кимперсай Карга- линского района с.с.им. Абая, Онгар Хромтауского района
4.1.2.
Внести предпожения по долгосрочному кре- дитованию проектов улучшения жилищных условий населения строительства жилья, архи- тектуры и застройки террито- рий архитектуры и застрой- ки территорий
4.1.3.
Изучить и рассмотреть возможности использо- вания опыта Прави- тельства г. Москвы по строительству дешевого жилья для со- циальноуязвимых групп населения
4.2. Меры по улучшению водообеспечения населения Информация ак- мату области
4.2.1.
Обеспечить реализа- цию программы «Питьевые воды» по водообеспечению наи- более нуждающихся населенных пунктов и по улучшению питьевого, коммуналь- но-бытового и хозяйственного водо- снабжения 339,4 млн. тенге 53,3 млн. тенге 570,7 млн. тенге канск ий бюд- жет
4.2.2.
Обеспечить приоритет- ное финансирование реконструкции и строи- тельства магистраль- ных групповых водо- проводов и объектов водоснабжения для обеспечения сельских регионов, отдаленных от естественных водоемов и водных ис- точников, качественной питьевой водой 2003год -реконструк- ция систем во- доснабжения г.Шал- кар, с. Байганин, капитальный ремонт сетей и соору- жений водоснабжения с. с. Нура и Тауп Иргизского райо- на, с. Алимбе- товка Каргалинского района, г. Жем и с. Журун Мугалжар- ского района 2004-2005 годы рекон- струкция и капиталь- ный ремонт водопрЬво- дов в населенных пунк- тах г. Актобе, Алгин- ского, Айтекебийско- го, Каргалинского, Мартукского, Темир- ского, Уилского, Хром- тауского, Шалкарского
4.3. Меры по улучшению обеспечения населения дорогами, транспортом, услугами связи 200 млн. тенге 400 млн. тенге
4.3.1.
Произвести в 2003г. ка- питальный ремонт автодороги Ак- тобе-Орск- Бадамша 2004-2005 го- ды капитальный ре- монт 70 км автодороги Шубаркудук-Уил-Коб- да-Соль-илецк Покварталь- но,
4.3.2.
Обеспечить предостав- ление общедоступных услуг телекоммуника- ций жителям сельских населенных пунктов 2003год-установку ППУ республиканско- го вещания в с. Сулу- коль Айтекебийского района, с. Токмансай Алгинского, с. Миялы Байганинского, с. Кос- Истек Каргалинского, с. Студенческое Мар- тукского, с. Журын, Мугалжарского, с.
Кумкудук Темирского, с. с.Шубарши и Карой Уилского, с. Сарабу- лак Кобдинского, с. Бо- гетсай Хромтауского и с. Байкадам Шалкар- ПРИОРИТЕТ 5. СНИЖЕНИЕ БЕДНОСТИ НА РЕГИОНАЛЬНОМ УРОВНЕ И ВЛИЯНИЯ НЕБЛАГОПРИЯТНЫХ ЭКОЛОГИЧЕ- СКИХ ФАКТОРОВ НА БЕДНОСТЬ
5.1. Меры по снижению бедности на региональном уровне Содействовать опере- жающему развитию экономики перспектив- ных населенных пунк- тов рования Принять меры по раз- витию перера- батывающих сельско- хозяйственных производств, с целью создания но- вых рабочих мест и обеспечения занятости населения 2003год - 50р/м, 2004- год - бОр/м, 2005год - 70р/м 10 млн. тенге Развивать сеть загото- вительных пунктов сельхозпродукции на селе, для чего содей- ствовать в организа- ции в районах пунктов заготовки ЗАО «Мал онимдери корпорация- сы», а также поддерж- ки сельских потреби- тельских обществ в за- готовке сельхозпродук- Разработать меры, спо- собствующие отселению людей из зон неэффективного производства в регио- ны, благоприятные для проживания и работы департамент сельского хозяйства области, об- ластное управление ми- грации и демографии, департамент экономи- планирования области
5.1.5.
Организация кредито- вания приори- тетных бизнес-планов сельхозтова- ропроизводителей, что позволит дополнительно создать 100 рабочих мест, в т.ч. в Алгин- ском районе - 22 р/м, Иргизском – 10 р/м, Шалкар- ском - 11р/м, Уилском
- 13р/м
5.2. СНИЖЕНИЕ БЕДНОСТИ В МАЛЫХ ГОРОДАХ ки и
5.2.1 ность оказания инвестиционной помо- щи малым городам, ис- ходя из критерия зко- номической эффектив- ности Областное управление инвестициям
5.2.2.
Привлечь инвесторов на реструктуризацию исчерпавших себя предприятий и от- крыть на их базе новые перспектив- ные производства поддержки предприни- мательства
5.2.3.
Привлекать неправи- тельственные организации к органи- зации бизнес- центров и бизнес - ин- кубаторов в мапых городах
5.3. СНИЖЕНИЕ БЕДНОСТИ В СЕЛЬСКОЙ МЕСТНОСТИ р поддержки Создавать условия для развития традиционных ремесел и кустарных промыслов с использо- ванием доступного местного сырья и природных материалов ных смет расхо- дов Принять меры по улуч- шению качества подготовки специалистов сельского производ- ства в профессиональных школах (лицеях)
с учетом требований рынка труда
5.4. МЕРЫ ПО СНИЖЕНИЮ НЕ БЛАГОПРИЯТНОГО ВОЗДЕЙСТвИЯ ЭКОЛОГИЧЕСКИХ ФАКТоРОВ НА БЕДНОСТЬ НАСЕ- 2003 год -24 раза 2004 год -24 ГУ областное территориальное охраны окружающей среды
5.4.1.
Совершенствовать сре- ди населения разъяснительную рабо- ту по бережному отно- шению к природным ресурсам, в том числе животному и расти- тельному миру 2005 год -24
1) выступление с лек- циями, докладами
2) издавать бюллетень "Экология Актюбинской области"
2 раза в квартал, 8 семинаров,
3) способствовать со- зданию юридической консультационной службы по природо- охранному праву при осуществлении проек- та НПО "Актюбинский филиал Международ- ной экологической ас- социации женщин Во- стока"
4) проведение "круг- лых столов" на областном ТВ (к эколо- гическим календарным датам)
5) выступление со ста- тьями по экологиче- ской тематике в област- ных газетах "Актобе"
и "Актюбинский вест- ник"
6) установить в област- ном центре 2 щита на природо- охранную тему
7) проведение экологи- ческих семинаров в учебных заведениях, библиотеках, на пред- приятиях, курсах повы- шения квалификации
8) провести городскую конференцию по экологическому вос- питанию
9) провести экологиче- скую акцию "Зеленые берега - чи- стая вода" среди насе- ления по очистке и озе- ленению берегов рек, озер, сел и городов
10) проведение опера- ции "Чистый воздух" по контролю за токсичностью вы- бросов автотранспорта и Министерству охраны окружающей
5.4.2.
Подготовить предложе- ние по ужесточению законода- тельства в области охраны окру- жающей среды для природопользова- телей, не выполняющих экологи- ческие требования ГУ областное террито- риальное управление
5.4.3.
Обеспечить широкий доступ населения к до- стоверной и полной ин- формации об экологи- ческой ситуации и на- личию рисков для здо- ровья населения путем доведения через сред- ства массовой информации сведений об экологической об- становке в регионах об- ласти анализиро- вать ситуацию-
5.4.4.
Провести экологиче- ское районирование для выявления неблаго- получных мест для жизнедеятельности на- селения и при необхо- димости разработать и осуществить меры по переселению из эколо- гических опасных для здоровья людей сель- ских поселений, в эко- логически благополуч- ные населенные пунк- ПРИОРИТЕТ 6. МЕРЫ ПО УЛУЧШЕНИЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ИНСТИТУТОВ ОБЩЕСТВА В СНИЖЕНИИ УРОВНЯ БЕДНОСТИ НАСЕЛЕНИЯ
6.1. Меры по совершенствованию деятельности государственных органов по снижению уровня бедности онов, ГУ областное тости и социальной за-
6.1.1.
Обеспечить действен- ный мониторинг чис- ленности малообеспе- ченных семей, эффек- тивности мер, прини- маемых по повыше- нию их жизненного уровня
6.1.2.
ринг по обеспечению насепения области услугами социальной сферы (образование, здравоохранение, куль- тура и спорт) на осно- ве социальных норма- тивов
6.1.3.
Усилить контроль за целевым расходовани- ем бюджетных средств, направленных на оказа- ние первичной медико- санитарной помощи, базовых образователь- ных услуг, адресной помощи, средств, предусмотренных по программе занятости ГУ Областные управле- финансов, здравоохра- нения, насе-
6.1.4.
Совершенствовать ре- гулирование деятельности субъек- тов естественных моно- полий ГУ департамент Агент- ства по регулированию есте- ственных монополий и защите конку- ренции по Актюбин- ской об- ласти, областное управ- ление Iквартал маслихату и
6.1.5.
Создать постоянно- действующую межведомственную ко- миссию по вопросам снижения бедности с при- влечением обществен- ных объеди- нений маслихату и аки-
6.1.6.
Проводить активную информационно-пропа- гандистскую работу по распространению ин- формации о существу- ГУ департамент внут- ренней политики области, ГУ ное управление труда, заня- щиты ющих формах социаль- ной поддержки соци- населения со стороны ных органов, НПО и частных структур
6.2. Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций и профессиональных союзов по снижению уров- ня бедности
6.2.1.
Обеспечить участие
НПО, профсоюзов в со- ставах межведомствен- ных комиссий по во- просам снижения бед- ности в регионах
6.2.2.
Проводить Круглые столы по проблемам развития трудовых от- ношений в области с участием представите- лей государственных органов управления, объединений работода- телей и работников Союз работодателей (по согласованию), Проф- союзы (по согласова- нию), департамент Ми- нистерства труда и со- циальной защиты населения (по согласованию), ГУ де- партамент внутренней политики области
6.2.3.
Поддержать предпоже- ния по созданию в Ка- захстане института со- циальных работников по опыту западных стран для трехсторон- ней комиссии по социальному
6.2.4.
ствие социальных парт- неров по трехсторон- ним соглашениям в ре- шении вопросов пре- одоления бедности
6.3. Меры по совершенствованию деятельности частного сектора по снижению уровня бедности Предложения, рекомендации
6.3.1.
Рекомендовать част- ным предпринимате- лям при реализации ин- вестиционных проек- тов предусматривать в них мероприятия по ре- шению социальных во- просов в регионе ма- тельства, управление
6.3.2.
Развивать систему со- помощи малоимущим слоям насе- ления в форме благо- творительных мероприятий с привле- чением субъектов хозяйствова- ния незави- симо от формы соб- ственности, НПО, частных лиц. Ор- ганизовать пункты приема одеж- ды, предметов домашнего обихода для раздачи бедным людям
6.3.3.
Проработать вопросы возможного привлечения на добро- вольной ос- нове средств крупных компаний для микрокредитова- ния социально- уязвимых групп насе-