Қазақша:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 14 (Премьер-Министр РК)
желтоқсандағы N 1232 Қаулысы.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 21 қыркүйектегі № 650 (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен "Жылу электр станцияларының қазандық қондырғыларына отынның әр түрін жағу кезінде қоршаған ортаға шығатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламентін бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған "Жылу электр станцияларының қазандық қондырғыларына отынның әр түрін жағу кезінде қоршаған ортаға шығатын эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламенті бекітілсін.
2. Осы қаулы алғаш рет ресми жарияланғаннан кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Үкіметінің 2007 жылғы 14 желтоқсандағы N 1232 қаулысымен бекітілген " Жылу электр станцияларының қазандық қондырғыларында отынның алуан түрлерін жағу кезінде қоршаған ортаға эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламенті
1. Қолдану саласы
1. Осы "Жылу электр станцияларының қазандық қондырғыларында отынның алуан түрлерін жағу кезінде қоршаған ортаға эмиссияларға қойылатын талаптар" техникалық регламенті (бұдан әрі - Техникалық регламент) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексіне , "Техникалық реттеу туралы" Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 қарашадағы Заңына сәйкес әзірленді және жылу электр станцияларының (бұдан әрі - ЖЭС) қазандық қондырғыларында отынның алуан түрлерін жағу кезінде қоршаған ортаға эмиссияларға қойылатын талаптарды, сондай-ақ отын жанғаннан кейін қалдықтарды орналастыруға қойылатын талаптарды белгілейді.
2. Техникалық регламент жобалық жылу қуаты 80 МВт тең немесе одан асатын, қатты қыздырылған будың 9,8-дан 25,0-ке дейінгі МПа абсолютті қысымына өнімділігі сағатына 160-тан 3950 тоннаға дейін болатын, пайдаланатын отын түріне (қатты, сұйық, газ түрінде) қарамастан Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін және іске қосылған, оның аумағына әкелінетін және жаңғыртылатын ЖЭС қазандық қондырғыларына қолданылады.
3. Техникалық регламентті қолдану мақсаттары үшін қоршаған ортаға шығатын эмиссияларға қойылатын талаптар қолданылатын қазандық қондырғыларын сәйкестендіру өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы уәкілетті орган бекіткен қазандық қондырғыларын қауіпсіз пайдалану ережесіне сәйкес қазандық қондырғыларын жасаушының ілеспе құжаттамасының негізінде жүзеге асырылады. Жағатын отын түріне қарай қазандық қондырғылары:
1) көмірмен:
2) мазутпен;
3) газбен;
4) аралас түрде жұмыс істейтін болып бөлінеді.
4. Осы техникалық регламенттің талаптары маневрлік энергия блоктары үшін жоғарғы маневрлік (үдемелі және жартылай үдемелі) қазандық қондырғыларға, құрамына газ турбиналары, магнитті гидродинамикалық қазандық қондырғылар, энергия-технологиялық қазандық қондырғылар кіретін энергия блоктарына арналған қазандық қондырғыларға, қайнама қабатының оттығымен жабдықталған қазандықтары және кәдеге жаратушы қазандықтары, сондай-ақ арнайы типтің қазандықтары бар қазандық қондырғыларға қолданылмайды.
2. Терминдер
5. Осы техникалық регламентте мынадай терминдер қолданылады:
1) түтінді (сейілетін) газдар - қазандық қондырғысында отынның жануы нәтижесінде пайда болатын газдар;
2) отын - қазандық қондырғысында жағылатын кез келген қатты, сұйық немесе газ тәріздес (биомассаны қоспағанда) жанатын зат (заттар қоспасы);
3) қазандық қондырғысы - қазандықтың және қосалқы жабдықтың жиынтығы;
4) қазандық - отынды жағудан жылу энергиясының есебінен қысыммен буды алу үшін немесе суды қайнату үшін бір тұтас кешенге конструктивті біріктірілген құрылғы. Қазандыққа мыналар толықтай немесе ішінара кіруі мүмкін: пештің оттығы, бу қыздырғыш, экономайзер, ауа жылытқыш, каркас, қалап тастау, жылу оқшаулау, қаптау;
5) көмекші жабдық - тарту-үрлеу машиналары, қызу бетін тазалау құрылғысы, қазандық қондырғы шегінде отын бергіш пен отын дайындағыш, қож алу және күл алу жабдығы, күл ұстағыш және газ-ауа өткізгіш қазандығы кірмейтін басқа да газ тазарту құрылғылары, су, бу және отын өткізгіш құбыры, арқаулық, гарнитура, автоматика, бақылау және қорғау аспаптары мен құрылғылары, сондай-ақ қазанға жататын су дайындау жабдығы мен түтін мұржасы;
6) эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері - жылу-энергетикалық қазандық қондырғылар үшін белгіленетін электр немесе жылу энергиясының қазандық қондырғылары шығарған бірлікке арналған есептегі қоршаған ортаға шығарылған ластаушы заттардың шығарындыларының және төгінділерінің барынша рұқсат етілген мәнін көрсететін эмиссиялардың нормативтері;
7) лимиттеуші жарма - кері сулармен ластаушы заттардың төгінділеріне неғұрлым қатаң шектеулерді белгілеу қажет су сапасының нормаларын сақтауға арналған су объектісіндегі жарма;
8) бақылау жармасы - су сапасы бақыланатын су ағынының көлденең қимасы.
3. Қазақстан Республикасының нарығындағы айналым шарттары
6. Қазақстан Республикасының нарығында қазандық қондырғыларын қауіпсіз пайдаланудың көзделген шарттарын сақтаған жағдайда осы техникалық регламентте белгіленген эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтерін қамтамасыз ететін қазандық қондырғылары орналастырылуы мүмкін.
7. Қазандық пен қазандық қондырғыларда пайдаланылатын қосалқы жабдық оларды сәйкестендіруді қамтамасыз ететін және олардың осы әрі қолданыстағы техникалық регламенттер мен үйлестірілген нормативтік құжаттарға, монтаждың схемасын, пайдалану және техникалық қызмет көрсету жөніндегі нұсқаулықты қамтитын өндірушінің ілеспе құжаттарына сәйкестігін куәландыратын құжаттары болуы тиіс.
8. Қазандықтар мен көмекші жабдықтың өлшем құралдары Қазақстан Республикасының аумағында қолдану үшін рұқсат берілген өлшем құралдарының тізіліміне енгізілуі және олардың бекітілген түрге сәйкестігін растайтын құжаты
4. Жалпы қауіпсіздік талаптары
9. Осы техникалық регламентте белгіленген қоршаған ортаға шығарылатын ластаушы заттар эмиссияларының техникалық үлестік нормативтерін қамтамасыз ету үшін мынадай талаптарды міндетті түрде орындау қажет:
1) қатты, сұйық және газ түріндегі отынмен жұмыс істейтін қазандық қондырғыларының құрамында қолданылатын қазандықтар қолданыстағы техникалық регламент қазандықтарына, сондай-ақ қазандықтарды қауіпсіз пайдалану ережелеріне сай болуы тиіс;
2) қазандықтарды қабылдау және пайдалануға беру қазандықтарды қауіпсіз пайдалану ережелеріне сәйкес және электр энергетикасы саласындағы уәкілетті орган бекіткен электр станцияларын техникалық пайдалану ережелеріне сәйкес жүзеге асырылуы тиіс;
3) қазандық қондырғысы жұмыстың барлық режимін және штатты кезеңдік рәсімдерді (тазалау, жуу, консервация) қамтамасыз ететін түтін газдарының сапасын бақылау жүйелерімен және (немесе) аспаптарымен жарақталуы тиіс;
түтін газдарының сапасын бақылау жүйелерімен және (немесе)
аспаптарымен жарақтандыру 2012 жылғы 31 желтоқсанға дейін аяқталсын;
4) қазандықтың электр станцияларын техникалық пайдалану ережелеріне сәйкес күл және газ тазалағыш жабдығы мен оның істен шыққаны туралы хабарлау жүйесі болуы тиіс;
5) қазандық қондырғыларын автоматты реттеу, қорғау және технологиялық бекіту жүйелері қазандық қондырғы жұмысының шектік көрсеткіштері асып кеткен кезде турбиналар (блок қондырғылары үшін), қоректендіру сорғылары, тарту-үрлеу машиналары тоқтаған кезде қазандықты тоқтатуды қамтамасыз етуі тиіс;
6) әрбір ЖЭС-де:
тұтынылатын отын түріне қарай қазандыққа арналған нормативтік жылу жүктемесі әзірленуі;
жүктеме есебі (ауысымдық, тәуліктік, айлық, жылдық) жүргізілуі;
қазандықтың техникалық жай-күйін тұрақты бақылау, жоспарлы жөндеу (күрделі, ағымдағы) және кезеңдік техникалық куәландыру, бірақ кемінде әрбір бес жылдан кейін жүргізілуі;
қазандықта қазандықтарды қауіпсіз пайдалану ережесінің талаптарына сәйкес атаулы деректері бар тақтайшалар бекітілуі;
қазандыққа арналған техникалық құжаттаманың жиыны (нұсқаулықтар, монтаж схемасы, сызбалар) сақталуы, егер пайдалану уақытында қазандық жаңғыртылған немесе қайта жаңартылған болса оларға уақтылы өзгеріс енгізілуі;
ЖЭС жобасында көзделген отын түрлерін пайдалану, отынды сақтау шарттары оның қасиетін сақтауды қамтамасыз етуі тиіс;
қазандыққа, отынды дайындауды және беруді электр станцияларын пайдаланудың техникалық ережелеріне сәйкес қамтамасыз етуі;
егер пайдаланылған газдар атмосфералық ауаға түтін мұржасы арқылы бөлінетін болса, түтін мұржасының биіктігін қоршаған ортаның жағдайын нашарлатпайтындай етіп есептеуді қамтамасыз етуі. Бұл ретте есептеу электр станциясының барынша көп электр жүктемесі және ең суық айдың орташа температурасы кезіндегі жылу жүктемесі кезінде отын шығысы бойынша жүргізілуі тиіс. Бес және одан да көп турбиналар орнатқан жағдайда жазғы режим кезінде есептеу олардың бірін жөндеуге тоқтататынын ескере отырып жүргізіледі;
атқаратын лауазымға қойылатын талаптар көлемінде қазандық қондырғыларын пайдалануға беруді, жөндеуді және оларға техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыратын персоналды арнайы даярлау жүргізу;
Өндірістік экологиялық бақылау бағдарламасының болуы және эмиссиялардың мониторингін жүзеге асыруы;
белгіленген тәртіппен зертхана аккредиттеген отынның алуан түрлерін жағу кезінде қоршаған ортаға эмиссияларға өлшеу жүргізуі тиіс.
10. Шығарындыларды тазарту үшін құрылыстарды, жабдықтар мен аппаратураны бір мезгілде қайта жаңғыртпай, қоршаған ортаға шығарылатын эмиссиялардың ұлғаюымен ілесетін технологиялық жабдықтың өнімділігін ұлғайтуға жол берілмейді.
11. Эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентте белгіленген нормалардан асатын ЖЭС-тің қазандық қондырғыларын пайдалануға рұқсат етілмейді.
12. Негізгі шикізатты және өндіріс қалдықтарын қоймалау орындарындағы радиация деңгейі денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган белгілеген радиациялық қауіпсіздік нормаларынан аспауы тиіс. Мүмкін болатын радиациялық қауіпті аймақтарда қызмет көрсететін персонал жеке қорғау және дозиметрия құралдарымен жарақтандырылуы тиіс.
13. Электр энергиясын өндіру үшін кәсіпорын электр станцияларын техникалық пайдалану ережелеріне және ең үздік қол жетімді технологияларға сәйкес тазарту құрылғыларын және атмосфералық ауа мен ағынды суларды қоса алғанда, қоршаған табиғи ортаға ең аз әсер ететін отынды пайдалануы тиіс.
5. Атмосфералық ауаға эмиссияларға қойылатын талаптар
14. Қазандық қондырғыларынан атмосфералық ауаға эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері қатты, сұйық және газ түріндегі отынды бөлек және аралас пайдаланатын жұмыс істеп тұрған, жаңадан іске қосылатын және қайта жаңартылатын қазандық қондырғылар үшін атмосфералық ауаға қатты бөліктерді, күкірт және азот оксидтерін шығарудың шекті мәнін белгілейді.
15. Қайта жаңартылатын және 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қайтадан іске қосылатын, мыналармен жұмыс істеп тұрған ЖЭС-тегі қазандық қондырғылары үшін:
1) қатты отынмен жұмыс істейтіндерде қатты бөліктер эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 2-қосымшаның 1- кестесінде көрсетілген мәннен аспауы тиіс;
2) қатты және сұйық отынмен жұмыс істейтіндерде күкірт оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 2-қосымшаның 2-кестесінен көрсетілген мәннен аспауы тиіс;
3) қатты, сұйық және газ түріндегі отынмен жұмыс істейтіндерде азот оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 2-қосымшаның 3-кестесінде көрсетілген мәннен аспауы тиіс.
1) қатты отынмен, қатты бөлшектер эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы Техникалық регламентке 2-1-қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген мәндерден аспауға тиіс;
2) қатты және сұйық отынмен, күкірт оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы Техникалық регламентке 2-1-қосымшаның 2-кестесінде көрсетілген мәндерден аспауға тиіс;
3) қатты, сұйық және газ тәріздес отынмен, азот оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы Техникалық регламентке 2-1-қосымшаның 3-кестесінде көрсетілген мәндерден аспауға тиіс.
16. 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңадан салынатын, мыналармен жұмыс істейтін ЖЭС қазандық қондырғылары үшін:
1) қатты отынмен жұмыс істейтіндерде қатты бөліктер эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 3-қосымшаның 1-
2) қатты және сұйық отынмен жұмыс істейтіндерде күкірт оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 3-қосымшаның 2-кестесінен көрсетілген мәннен аспауы тиіс;
3) қатты, сұйық және газ түріндегі отынмен жұмыс істейтіндерде азот оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 3-қосымшаның 3-кестесінде көрсетілген мәннен аспауы тиіс.
17. Азот оксидтері мен күкірт оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері азот диоксиді мен күкірт диоксидінде қайта есептеуде берілген. Азот оксидтері мен күкірт оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері құрғақ газда қайта есептеуде берілген.
Атмосфералық ауаға осы техникалық регламентке 2, 2-1, 3-қосымшалардың 2 және 3-кестелерінде көрсетілген күкірт және азот оксидтері эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері М100 маркалы және/немесе сапасы жоғары мазутты жағу кезінде жарамды.
18. Атмосфералық ауаға ауаның 1,4-ке тең артық коэффициенті кезінде қазандық қондырғыларынан шығарылатын көміртегі тотығы эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері:
о
1) газ бен мазут үшін - қалыпты жағдай кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа) - 300 мг/м ;
2) көмір үшін:
қатты қож алғышы бар қазандықтар үшін - қалыпты жағдай кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа) - 400 мг/м ;
сұйық қож алғышы бар қазандықтар үшін - қалыпты жағдай кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа) - 300 мг/м аспауы тиіс;
ауаның артық коэффициентінің мәні үшін 1,4 мәнінен айырмасы бар зиянды ластаушы заттардың шоғырлануы осы техникалық регламентке 4-қосымшаға сәйкес айқындалады.
19. Эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері 1,4-ке тең ауаның артық коэффициенті кезінде түтінді газға жатқызылады. Түтінді газдардағы ластаушы заттардың шығарындыларын есептеу формуласы осы техникалық регламентке 5-қосымшада келтірілген.
20. Сұйық отын үшін күл эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері белгіленбейді. Мазут күлінің шығарындыларын нормалау мазут күлінің шектік рұқсат етілетін орташа тәуліктік қоспасы (ванадий элементінде қайта есептеу) 0,002 мг/м есебінен ондағы ванадийдің болуымен айқындалады.
Атмосфералық ауаға қатты заттар эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері осы техникалық регламентке 2, 2-1, 3-қосымшалардың 1-кестесі бойынша отынның келтірілген күлді болуы шегінде көрсетілген мәндерді интерполяциялау жолымен қабылданады, оның үстіне эмиссиялардың үлкен техникалық үлестік нормативтері келтірілген күлді болудың басым мәндеріне жатады.
21. Тәулік ішінде эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтерінің орташа мәні нормативтік мәннен аспаған және 30-минуттық асып кетудің жиынтық ұзақтығы қазандық қондырғының жыл ішіндегі жалпы жұмыс уақытының кемінде 3%-ын құраған жағдайда қазандықтың 30 минут ішіндегі эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтерінің екі есеге асып кетуіне рұқсат етіледі.
22. Қолайсыз метеорологиялық жағдайлар кезінде шығарындыларды реттеу ластаудың әрбір бастау көзі бойынша эмиссиялар мен ЖЭС-тің барлық жұмыс режимдері кезінде шығарындыларды қысқарту жөніндегі іс-шараларды ескеретін сәйкестендірілген нормативтік құжаттарға сәйкес жүргізіледі.
6. Ағынды сулардың эмиссияларына қойылатын талаптар
23. Ластаушы заттардың су объектілеріне шекті рұқсат етілетін төгінділерінің нормативтері ағынды су эмиссияларының шамасы болып табылады.
Ағынды сулар төгінділерінің шекті рұқсат етілетін нормативтері әрбір төгінділердің көзі мен тұтастай алғанда, ЖЭС-на арналған есептер негізінде айқындалуы тиіс.
24. Әрбір ЖЭС-ның ағынды сулар төгінділерінің шекті рұқсат етілетін нормативтерінің есептік мәні және төгінділер, технологиялық процестер мен жабдықтар үшін белгіленген есептік нормативтерге қол жеткізудің жоспар кестесі
25. Жекелеген бастау көздер бойынша шекті рұқсат етілетін төгінділердің нормативтері эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтеріне тең белгіленеді не қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекіткен әдістеме бойынша қоршаған ортаға эмиссиялардың нормативтері негізінде есептеу жолымен айқындалады.
26. Ағынды сулардың шектік рұқсат етілетін төгіндісі республиканың ауыл шаруашылығы алқаптарын суландыру мен тыңайту үшін оларды және олардың тұнбасын пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз етуі және осы техникалық регламентпен үйлестірілген нормативтік құжаттарға жатқызылған ағынды суларды пайдалануға қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес болуы тиіс.
Шекті рұқсат етілетін төгінділерді белгілеу мынадай жолмен:
1) бақылау жармасынан жоғары орналасқан барлық су пайдаланушылар осы жармадағы сапа нормаларын қамтамасыз етуі тиіс, ал лимиттеуші жармадағы судың сапасын нормативке дейін жеткізу олардың ортақ күш жұмсауымен жүзеге асырылуы тиіс;
2) ағынды сулар төгіндісі кезінде халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саулығы саласындағы мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелерімен келісілген су қорғау іс-шаралары сақталуы тиіс лимиттеуші жарма қағидатына негізделуі тиіс.
Шекті рұқсат етілетін төгінділердің нақты шамасын қоршаған ортаны қорғау және халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саулығы саласындағы уәкілетті органдардың келісімі бойынша ЖЭС белгілейді және нормативтік құжаттармен, яғни халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саулығы саласындағы уәкілетті орган бекіткен санитарлық-эпимдемиологиялық ережелер мен нормаларға сәйкес айқындалатын ластаушы заттардың шекті рұқсат етілетін шоғырлануына, сондай-ақ оның орналасқан орнына қарай әрбір нақты ЖЭС үшін жасалған есептерге сәйкес болуы тиіс.
7. ЖЭС-ның қалдықтарын орналастыру кезінде эмиссияларға қойылатын талаптар
27. Өндіріс қалдықтарының айналымы және оларды орналастыру жөніндегі экологиялық талаптар экологиялық заңнаманың және осы техникалық регламенттің нормаларына сәйкес келуі тиіс.
28. ЖЭС қызметінің нәтижесінде пайда болатын қалдықтар арнайы бөлінген алаңдарда сақталуы тиіс. ЖЭС қалдықтар пайда болған сәттен бастап олармен қауіпсіз жұмыс істеуді қамтамасыз етуі тиіс.
29. Қалдықтарды орналастыруға арналған арнайы алаңқайлар оларға еркін қол жеткізуді, өндіріс қалдықтарын (күлдер мен қож) жедел бақылауды, есептеуді және жоюды қамтамасыз ететіндей түрде таңдалуы тиіс.
30. Күл-қож үйінділерін орналастыру мен сақтауға арналған алаңкайлардың аумағы ЖЭС жұмысын ескере отырып кемінде 25 жылға көзделуі тиіс.
Күл-қож үйінділерін мұндай алаңдарда орналастыру амалсыз болатын жағдайларды қоспағанда, жақын маңдағы елді мекендердің, өнеркәсіптік кәсіпорындардың, темір жол магистралдарының, автомобиль магистраль жолдарының, мұнай-газ құбырларының, ауыл шаруашылығы объектілерінің жоспарлы белгілерінен асатын толтыру белгісі бар алаңқайларында оларды орналастыруға жол берілмейді. Бұл жағдайда сыртқы гидро-қож-күл алу жүйесі жобасында көрсетілген объектілерді қорғауды қамтамасыз ететін шаралар электр станцияларын техникалық пайдалану ережелеріне, сондай-ақ құрылыс нормалары мен ережелеріне сәйкес көзделуі тиіс.
31. Күлдің шаңдануын, сондай-ақ іргелес аумақтың сусыздануын және су қоймаларының ластануын болдырмау және алдын алу үшін күл-қож үйінділерінде магистралдық күл-қож құбырлары мен су құбырларының жүйесі болуы тиіс.
32. Нақты экологиялық географиялық ауданның шегінде өндіріс қалдықтарын орналастырудың экологиялық нормативтерін және уытты өнеркәсіп қалдықтарын орналастырудың шекті санын есептеу осы техникалық регламентпен үйлестірілген қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган бекіткен әдістемеге сәйкес жүзеге асырылады.
33. Кәсіпорын аумағында жиналатын өндіріс қалдықтарының экологиялық заңнамаға сәйкес қалдықтардың қауіптілік паспорты болуы тиіс.
8. Сәйкестік презумпциясы
34. Алынып тасталды - ҚР Үкіметінің 2010.07.21 N 747 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
35. Алынып тасталды - ҚР Үкіметінің 2010.07.21 N 747 (қолданысқа енгізілу
36. Алынып тасталды - ҚР Үкіметінің 2010.07.21 N 747 (қолданысқа енгізілу
9. Сәйкестікті растау
37. Алынып тасталды - ҚР Үкіметінің 2010.07.21 N 747 (қолданысқа енгізілу
10. Қолданысқа енгізу тәртібі мен мерзімдері
38. Қазақстан Республикасының аумағында ЖЭС қазандық қондырғыларында отынның әрқилы түрін жағу кезінде атмосфераға шығатын эмиссиялардың техникалық үлестік нормативтері осы Техникалық регламентке сәйкес мынадай мерзімдерде қолданысқа енгізіледі:
1) 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істеп тұрған ЖЭС-те қайта жаңартылатын және жаңадан іске қосылатын қазандық қондырғылар үшін осы Техникалық регламентке 2-қосымшаның 1-3-кестелерінде көрсетілген қатты бөлшектер, күкірт пен азот оксидтерінің атмосфераға эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері қолданылатын болады;
2) қайта жаңғыртқанға дейін ЖЭС-тің жұмыс істеп тұрған қазандық қондырғылары үшін осы Техникалық регламентке 2-1-қосымшаның 1-3- кестелерінде көрсетілген қатты бөлшектердің, күкірт пен азот оксидтерінің атмосфераға эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері қолданылатын болады;
3) 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңадан салынатын ЖЭС қазандық қондырғылары үшін осы Техникалық регламентке 3-қосымшаның 1-3- кестелерінде көрсетілген қатты бөлшектердің, күкірт пен азот оксидтерінің атмосфераға эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері қолданылатын болады.
ЖЭС қазандық қондырғыларын қайта жаңарту қажеттігі туралы шешімді және оны өткізу мерзімдерін электр энергетикасы саласындағы уәкілетті орган мен кәсіпорындардың меншік иесі бекітеді.
39. Ағынды сулардың эмиссияларының белгіленген техникалық үлестік нормативтерінің қолдану мерзімі шектік рұқсат етілетін шығарындылар нормативтерінен тұратын жобаларға берілген мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысының қолдану мерзімімен айқындалады.
Техникалық регламентке 1-қосымша Осы техникалық регламенттің талаптары қолданылатын өнімдердің тізбесі* Позиция атауы СЭҚ ТН коды Бу қазандары немесе басқа да бу өндіретін қазан- дар (төменгі қысымдағы бу өндіруге де қабілетті орталық жылыту жүйесінің су қазандарынан басқа);
бу қыздырғышы бар су қазандары: бу қазандары не- месе басқа да бу өндіретін қазандар өндіргіштігі сағатына 45 т астам су түтікті қазандар өндіргіштігі сағатына 45 т аспайтын су түтікті қазандар бу қыздырғышы бар қазандар 8402 тауар позициясының қазандарынан басқа, орталық жылыту жүйесінің қазандары:
қазандар:
шойыннан құйылған өзгелері бөліктері:
8402 немесе 8403 тауар позициясының қазандарымен бірге пайдалануға арналған қосалқы жабдықтар (мысалы, экономайзерлер, буқыздырғыштар, күйе кетіргіштер, газ рекуператорлары) бу-су немесе басқа да бу-күштік қондырғыларға арналған конденсаторлар 8402 немесе 8403 тауар позициясының қазандарымен бірге пайдалануға арналған қосалқы жабдықтар бу-су немесе басқа да бу-күштік қондырғыларға арналған конденсаторлар бөліктері Газ генераторлары немесе тазалау қондырғылары бар немесе оларсыз су газы генераторлары ацети- лендік газ генераторлары және тазалау қондырғыла- ры бар немесе оларсыз ұқсас газ генераторлары:
газ генераторлары немесе тазалау қондырғылары бар немесе оларсыз су газы генераторлары; ацети- ры бар немесе оларсыз ұқсас газ генераторлары Су буы турбиналары және буы турбиналары:
қуаты 40 МВт астам:
электр энергиясын өндіруге арналған су буы трубиналары қуаты 40МВт аспайтын:
электр энергиясын өндіруге арналған су буы трубиналары, куаты:
10 МВт аспайтын 10 МВт астам статор қалақшалары, роторлар және олардың қалақшалары * Өнім кодтары "Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының" жіктеуішіне сәйкес көрсетілген.
2-қосымша 0,206 сұй- ық күл алу тас кө- мір:
0,208 қат- ты 0,256 300 және одан көп газ 0,100 (420 және одан көп)
мазут 0,124 қо- ңыр 0,214 0,237 0,292 * Қалыпты жағдайлар кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа) құрғақ газдарға есептелген.
2-1-қосымша 0,045 және одан 0,875 кем 0,045-тен астам * Қалыпты жағдайлар кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа) құрғақ газға есептелген 3-кесте Отынның қатты, сұйық және газ тәріздес түрлеріне арналған қайта жаңартқанға дейін ЖЭС-тің жұмыс істеп тұрған қазандық қондырғылары үшін азот оксидтерінің атмосфераға эмиссияларының техникалық үлестік нормативтері Жылу энергиясының бір бірлі- NOx жаппай Қазандықтардың жылу қуаты Q, МВт (қазандықтың бу өнімділігі Отын түрі гіне NOx жаппай шыға- шыға- Альфа=1,4 мг/м * кезінде түтін газдарындағы NOx жаппай шо- D, т/с)
рындысы, г/МДж рындысы кг ғырлануы /т.у.т 299-ға дейін 0,121 (420-ға дейін)
0,142 0,225 0,244 0,248 0,317 0,138 (420 және одан астам)
0,178 0,310 0,383 11,24 * Қалыпты жағдайлар кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа)
құрғақ газға есептелген 3-қосымша 1-кесте 299 дейін (420 дейін)
0,043 0,086 қоңыр көмір:
қатты қож алу сұйық қож алу тас көмір:
* Сұйық газға есептелген қалыпты жағдай кезінде (температура 0 С, қысым 101,3 кПа).
4-қосымша
Ауаның артық коэффициенттері үшін 1,4 мәнінен айырмасы бар зиянды ластаушы заттардың шоғырлануын қайта есептеу үлгісі Қазанның осы түрі үшін оның жылу қуаты мен жағылатын отын түріне байланысты тиісті кесте бойынша ластаушы заттың үлестік шығарындысы нормативінің негізгі көрсеткіші орналасқан n , г/МДж.
Қалыпты жағдай кезіндегі ластаушы заттың рұқсат етілетін шоғырлануын мг/м , мынадай формула бойынша айқындайды:
Мю, r
М = nx Q x 10 , (3.2)
ю i
V r мұндағы Q жұмыс массасына заттай отын жануының төменгі жылуы, і МДж/кг (МДж/м - газ түріндегі отын үшін); Vг С температурасы және 101,3 кПа қысымы кезіндегі түтін газдарының көлемі, м /кг (м/м - газ түріндегі отын үшін)
o
Vг =V
(3.2)
+(a-1)хV г мұндағы
- қалыпты жағдай кезіндегі м /кг (м /м - газ түріндегі V отын үшін) түтін газдарының теоретикалық саны; - қалыпты жағдай кезіндегі м /кг (м /м - газ түріндегі отын үшін) отынның толық жануы үшін қажет құрғақ ауаның теоретикалық саны; - ауаның артық коэффициенті.
а
Күкірт пен азот оксидтерінің шығарындыларын есептеу кезінде формулаға (1.т) газдардың құрғақ түтінінің көлемі беріледі:
Vсг = V
(1,4 - і)х х 0,984, (3.3)
- V
H2O
- м /кг (м /м - газ түріндегі отын үшін) су буларының теоретикалық көлемі.
мәні - отынның қарапайым құрамы немесе "Қазандық г, H2O, агрегаттарының жылу есебі" нормативтік әдісі бойынша айқындалады.
Есептеу үлгілері:
1. Б2 Мәскеу түбі көмірін жағатын қатты қож алып тастауы бар 2000 жылғы 31 желтоқсанға дейін жылу қуаты 233 МВт (яғни < 300 МВт) қазандық қондырғысы үшін азот оксидтерінің атмосфераға шығарындылары бойынша үлестік көрсеткішін табамыз n = 0,12 г/МДж.
"Қазандық агрегаттарының жылу есебі" нормативтік әдісі бойынша шаманы есептеу үшін қажетті мәнді табамыз:
Q
= 2490 ккал/кг = 2,49 х 4,19 = 10,43МДж/кг;
3,57 м /кг;
V = 2,94м /кг;
= 0,69м /кг.
2. Қалыпты жағдай және а = 1,4 кезіндегі түтін газдарының көлемін айқындаймыз:
V = 157 - 069 + (1,4 -1)х2,94х0,984 = 4,04м /кг (3.4)
3. а = 1,4 және қалыпты жағдай кезінде түтін газдарындағы азот оксидтерінің шоғырлануын айқындаймыз:
М =0,12х х10 =309,8мг/м (3.5)
10,43
4. 1,4-тен ерекшеленетін а кезінде, мысалы а =1,3:
3,57 - 0,69 + (1,3-1)х 2,94 х 0,984 = 3,75м /кг M = 0,12х х10 = 333,8мг/м (3.6)
Егер а = 1,4 және қалыпты жағдай кезінде ластаушы заттың шоғырлану мәні белгілі болса, онда қалыпты жағдай және 1,4-тен ерекшеленетін а кезінде ластаушы заттың шоғырлануы мынадай формула бойынша есептелуі мүмкін:
М х(а)=М x(а=1,4)x
(3.7)
Vгx(a=1,4)
V x(a)
Келтірілген үлгі үшін:
М (а = 1,3)=309,8х
= 333,8мг/м (3.8)
РҚАО-ның ескертуі. а - альфа белгісі, E - қосынды белгісі.
5-қосымша
ЖЭС қазандарынан атмосфералық ауаға ластаушы заттар шығарындыларын есептеу Ластаушы заттардың үлестік шығарындыларының шамасы мынадай формулалар бойынша айқындалады:
М , мг/м атмосфераға шығарылатын түтін газдарындағы зиянды заттың жаппай шоғырлануы мынадай формула бойынша есептеледі:
М =nхQ x10 (4.1)
V г мұндағы n - үлестік шығарындылар нормативінің негізгі көрсеткіші, г /МДж;
- жұмыс массасына заттай отын жануының төменгі жылуы, МДж/кг (МДж/м - газ түріндегі отын үшін);
температурасы және 101,3 кПа қысымы кезіндегі түтін С газдарының көлемі, м /кг (м /м - газ түріндегі отын үшін);
а = 1,4. Газ түріндегі төгінділер үшін V құрғақ газға қайта есептеуде алынады.
Шартты отынның 1 кг-на (немесе шартты отынның 1 тоннасына килограмм) келетін ластаушы заттың жаппай шығарындысын m , г, мынадай формула бойынша есептейді:
m =«nxQ
(4.2)
iy.m
- 29,33 МДж/кг тең шартты отын жануының жылуы.
Қазанда отынның бірнеше түрлерін бірлесіп жағу кезінде n г/МДж, ср, орташа өлшемді шама ретінде айқындалады:
f n
= En xB (4.3)
cp i=1
EB i мұндағы n - отынның і түріндегі жұмысы кезіндегі қазан үшін үлестік i=11 шығарындысы, г/МДж; f B - қазандағы отынның і түріндегі шығысы, г/с, т/жыл; E B - қазандағы отынның жиынтық шығысы, г/с, т/жыл.
Ескертпе - Атмосфераға шығарылатын түтін газдарындағы ластаушы заттардың шоғырлануы құрғақ газға қайта есептеуде қалыпты жағдай кезінде а - 1,40 кезінде есептейді.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Постановление Правительства Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
Республики Казахстан от 14 (Премьер-Министр РК)
декабря 2007 года N 1232. Утратил силу постановлением Правительства Республики Казахстан от 21 сентября 2021 года № 650 (вводится в действие со дня его первого официального опубликования)
Об утверждении Технического регламента "Требования к эмиссиям в окружающую среду при сжигании различных видов топлива в котельных установках тепловых электрических станций"
1. Утвердить прилагаемый Технический регламент "Требования к эмиссиям в окружающую среду при сжигании различных видов топлива в котельных установках тепловых электрических станций".
2. Настоящее постановление вводится в действие по истечении десяти календарных дней после первого официального опубликования.
Премьер-Министр
Республики Казахстан
Утвержден постановлением Правительства от 14 декабря 2007 года N 1232 Технический регламент Требования к эмиссиям в окружающую среду при сжигании различных видов топлива в котельных установках тепловых электрических станций
1. Область применения
1. Настоящий технический регламент "Требования к эмиссиям в окружающую среду при сжигании различных видов топлива в котельных установках тепловых электрических станций" (далее - Технический регламент)
разработан в соответствии с Экологическим кодексом Республики Казахстан от 9 января 2007 года, Законом Республики Казахстан от 9 ноября 2004 года "О техническом регулировании" и устанавливает требования к эмиссиям в окружающую среду при сжигании различных видов топлива в котельных установках тепловых электрических станций (далее - ТЭС), а также требования к размещению отходов после сжигания топлива.
2. Технический регламент распространяется на котельные установки ТЭС, независимо от типа используемого топлива (твердое, жидкое, газообразное), действующие и вводимые в действие, ввозимые на территорию Республики Казахстан и реконструируемые, проектная тепловая мощность которых соответствует или превышает 80 МВт, производительность от 160 до 3950 т/ч на абсолютное давление перегретого пара от 9,8 до 25,0 МПа.
3. Для целей применения Технического регламента идентификация котельных установок, на которые распространяются требования к эмиссиям в окружающую среду, осуществляется на основе сопроводительной документации производителя котельных установок в соответствии с правилами безопасной эксплуатации котельных установок, утвержденными уполномоченным органом в области промышленной безопасности. В зависимости от вида сжигаемого топлива котельные установки подразделяются на работающие:
1) на угле;
2) на мазуте;
3) на газе;
4) смешанного типа.
4. Требования настоящего технического регламента не распространяются на высокоманевренные (пиковые и полупиковые) котельные установки для маневренных энергоблоков, котельные установки для энергоблоков, в состав которых входят газовые турбины, магнитогидродинамические котельные установки, энерготехнологические котельные установки, на котельные установки с котлами, оборудованными топками кипящего слоя, и с котлами-утилизаторами, а также с котлами специальных типов.
2. Термины
5. В настоящем техническом регламенте используются следующие термины:
1) дымовые (отходящие) газы - газы, образующиеся в результате сгорания топлива в котельной установке;
2) топливо - любое твердое, жидкое или газообразное вещество (смесь веществ), которое сжигается в котельной установке (за исключением биомассы);
3) котельная установка - совокупность котла и вспомогательного оборудования;
4) котел - конструктивно объединенный в одно целое комплекс устройств для получения пара или для нагрева воды под давлением за счет тепловой энергии от сжигания топлива. В котел могут входить полностью или частично: топка, пароперегреватель, экономайзер, воздухоподогреватель, каркас, обмуровка, тепловая изоляция, обшивка;
5) вспомогательное оборудование - тягодутьевые машины, устройства очистки поверхностей нагрева, топливоподача и топливоприготовление в пределах котельной установки, оборудование шлако- и золоудаления, золоулавливающие и другие газоочистительные устройства, не входящие в котел газовоздухопроводы, трубопроводы воды, пара и топлива, арматура, гарнитура, автоматика, приборы и устройства контроля и защиты, а также относящиеся к котлу водоподготовительное оборудование и дымовая труба;
6) технические удельные нормативы эмиссий - устанавливаемые для теплоэнергетических котельных установок нормативы эмиссий, которые отражают максимально допустимые значения выбросов и сбросов загрязняющих веществ в окружающую среду в расчете на единицу произведенной котельными установками электрической или тепловой энергии;
7) лимитирующий створ - створ на водном объекте, для соблюдения норм качества воды, в котором необходимо установление наиболее строгих ограничений на сброс загрязняющих веществ с обратными водами;
8) контрольный створ - поперечное сечение водного потока, в котором контролируется качество воды.
3. Условия обращения на рынке Республики Казахстан
6. На рынке Республики Казахстан могут быть размещены котельные установки, обеспечивающие технические удельные нормативы эмиссий, установленные настоящим техническим регламентом при условии соблюдения предусмотренных условий безопасной эксплуатации котельных установок.
7. Котлы и вспомогательное оборудование, используемое в котельных установках должны иметь документы, обеспечивающие их идентификацию и удостоверяющие их соответствие настоящему и действующим техническим регламентам и гармонизированным нормативным документам, а также сопроводительные документы производителя, содержащие схемы монтажа, инструкции по эксплуатации и техническому обслуживанию.
8. Средства измерений котлов и вспомогательного оборудования должны быть внесены в реестр средств измерений, допущенных для применения на территории Республики Казахстан и иметь документ, подтверждающий их соответствие утвержденному типу.
4. Общие требования безопасности
9. Для обеспечения установленных настоящим техническим регламентом технических удельных нормативов эмиссий загрязняющих веществ в окружающую среду необходимо обязательное выполнение следующих требований:
1) котлы, применяемые в составе котельных установок, работающие на твердом, жидком и газообразном топливе, должны соответствовать действующим на котлы техническим регламентам, а также правилам безопасной эксплуатации котлов;
2) приемка и введение в эксплуатацию котлов должны осуществляться в соответствии с правилами безопасной эксплуатации котлов и в соответствии с утвержденными уполномоченным органом в области электроэнергетики правилами технической эксплуатации электрических станций;
3) котельная установка должна быть оснащена системами и (или)
приборами контроля за качеством дымовых газов, обеспечивающими все режимы работы и штатные периодические процедуры (очистка, отмывка, консервация);
оснащение системами и (или) приборами контроля за качеством дымовых газов завершить к 31 декабря 2012 года;
4) котел должен иметь золо- и газоочистное оборудование и систему оповещения о выходе его из строя в соответствии с правилами технической эксплуатации электрических станций;
5) системы автоматического регулирования, защиты и технологических блокировок котельной установки должны обеспечивать остановку котла при остановках турбины (для блочных установок), питательных насосов, тягодутьевых машин при превышении предельных показателей работы котельной установки;
6) на каждой ТЭС должны:
разрабатываться нормативные тепловые нагрузки на котел в зависимости от вида потребляемого топлива;
вести учет (сменный, суточный, месячный, годовой) нагрузки;
проводить постоянный контроль технического состояния котлов, плановый ремонт (капитальный, текущий) и периодическое техническое освидетельствование, но не реже, чем через каждые пять лет;
на котле закреплять таблички с номинальными данными согласно требованиями правил безопасной эксплуатации котлов ;
хранить комплект технической документации (инструкции, схемы монтажа, чертежи, инструкции) на котел и своевременно вносить в них изменения, если во время эксплуатации котел был модернизирован или реконструирован;
использовать виды топлива, предусмотренные проектом ТЭС, условия хранения топлива должны обеспечивать сохранение его свойств;
обеспечить подготовку и подачу топлива в котел в соответствии с обеспечить расчет высоты дымовой трубы таким образом, чтобы не ухудшать состояние окружающей среды, если отработанные газы выделяются в атмосферный воздух через дымовую трубу. При этом расчет проводить по расходу топлива при максимальной электрической нагрузке электростанции и тепловой нагрузке при средней температуре наиболее холодного месяца. При летнем режиме, в случае установки пяти турбин и более, расчет ведется с учетом остановки одной из них на ремонт;
проводить специальную подготовку персонала, осуществляющего эксплуатацию, ремонт и техническое обслуживание котельных установок, в объеме требований к занимаемой должности;
иметь Программу производственного экологического контроля и осуществлять мониторинг эмиссий;
проводить измерения эмиссий в окружающую среду при сжигании различных видов топлива аккредитованной в установленном порядке лабораторией.
10. Не допускается увеличение производительности технологического оборудования, сопровождающееся увеличением эмиссий в окружающую среду, без одновременной реконструкции сооружений, оборудования и аппаратуры для очистки выбросов.
11. Эксплуатация котельных установок ТЭС, технические удельные нормативы эмиссий которых превышают нормы, установленные настоящим техническим регламентом, не допускается.
12. Уровень радиации в местах складирования основного сырья и отходов производства не должен превышать норм радиационной безопасности, установленных уполномоченным органом в области здравоохранения. В зонах возможной радиационной опасности, обслуживающий персонал должен быть оснащен средствами индивидуальной защиты и дозиметрии.
13. Для выработки электроэнергии предприятия должны использовать очистные сооружения и топливо, оказывающее наименьшее воздействие на окружающую природную среду, включая атмосферный воздух и сточные воды в соответствии с правилами технической эксплуатации электрических станций и наилучшими доступными технологиями.
5. Требования к эмиссиям в атмосферный воздух
14. Технические удельные нормативы эмиссий в атмосферный воздух от котельных установок устанавливают предельные значения выбросов в атмосферный воздух твердых частиц, оксидов серы и азота, для действующих, вновь вводимых и реконструируемых котельных установок, использующих твердое, жидкое и газообразное топливо раздельно и в комбинации.
15. Для реконструируемых и вновь вводимых котельных установок на действующих ТЭС с 1 января 2013 года, работающих на:
1) твердом топливе, технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц не должны превышать значений, указанных в таблице 1 приложения 2 к настоящему техническому регламенту;
2) твердом и жидком топливе, технические удельные нормативы эмиссий оксидов серы не должны превышать значений указанных в таблице 2 приложения 2 к настоящему техническому регламенту;
3) твердом, жидком и газообразном топливе технические удельные нормативы эмиссий оксидов азота не должны превышать значений указанных в таблице 3 приложения 2 к настоящему техническому регламенту.
15-1. Для действующих котельных установок ТЭС до реконструкции, работающих на:
1) твердом топливе, технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц не должны превышать значений, указанных в таблице 1 приложения 2-1 к настоящему Техническому регламенту;
2) твердом и жидком топливе, технические удельные нормативы эмиссий оксидов серы не должны превышать значений, указанных в таблице 2 приложения 2-1 к настоящему Техническому регламенту;
3) твердом, жидком и газообразном топливе технические удельные нормативы эмиссий оксидов азота не должны превышать значений, указанных в таблице 3 приложения 2-1 к настоящему Техническому регламенту.
16. Для котельных установок вновь строящихся ТЭС с 1 января 2013 года,
1) на твердом топливе, технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц не должны превышать значений, указанных в таблице 1 приложения 3 к
2) твердом и жидком топливе технические удельные нормативы эмиссий оксидов серы не должны превышать значений указанных в таблице 2 приложения 3 к настоящему техническому регламенту;
3) твердом, жидком и газообразном топливе технические удельные нормативы эмиссий оксидов азота не должны превышать значений указанных в таблице 3 приложения 3 к настоящему техническому регламенту.
17. Технические удельные нормативы эмиссий оксидов азота и оксидов серы даны в пересчете на диоксид азота и диоксид серы. Технические удельные нормативы эмиссий оксидов азота и оксидов серы приведены в пересчете на сухие газы.
Технические удельные нормативы эмиссий оксидов серы и азота в атмосферный воздух, указанные в таблицах 2 и 3 приложений 2, 2-1, 3 к настоящему техническому регламенту действительны при сжигании мазута марки M100 и/или мазута лучшего качества.
18. Технические удельные нормативы эмиссий в атмосферный воздух окиси углерода от котельных установок при коэффициенте избытка воздуха равном 1,4 должны быть не более:
о
1) для газа и мазута - 300 мг/м при нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа);
2) для угля:
котельных установок с твердым шлакоудалением - 400 мг/м при нормальных условиях (температура 0 С и давление 101,3 кПа);
котельных установок с жидким шлакоудалением - 300 мг/м при значений коэффициента избытка воздуха, отличных от значения 1,4, концентрация вредных загрязняющих веществ определяется согласно приложению 4 к настоящему техническому регламенту.
19. Технические удельные нормативы эмиссий относятся к дымовым газам при коэффициенте избытка воздуха равном 1,4. Формулы расчета выбросов загрязняющих веществ в дымовых газах приведены в приложении 5 к настоящему техническому регламенту.
20. Технические удельные нормативы эмиссий золы для жидкого топлива не устанавливаются. Нормирование выбросов мазутной золы определяется по содержанию в ней ванадия из расчета предельно допустимой среднесуточной концентрации мазутной золы (в пересчете на элемент ванадий) 0,002 мг/м .
Технические удельные нормативы эмиссий твердых частиц в атмосферный воздух принимают путем интерполяции значений по таблицам 1 приложений 2, 2- 1, 3 к настоящему техническому регламенту в указанных пределах приведенной зольности топлива, причем большие технические удельные нормативы эмиссий относятся к большим значениям приведенной зольности.
21. Допускается двукратное превышение технических удельных нормативов эмиссий от котлов в течение 30-ти минут при условии, что среднее значение удельных нормативов эмиссий за сутки не превысит нормативного значения, и суммарная продолжительность 30-ти минутного превышения составляет менее 3 % от общего времени работы котельной установки в течение года.
22. Регулирование выбросов при неблагоприятных метеорологических условиях производится в соответствии с гармонизированными нормативными документами, учитывающими эмиссии по каждому источнику загрязнения и мероприятия по сокращению выбросов при всех режимах работы ТЭС.
6. Требования к эмиссиям сточных вод
23. Величиной эмиссий сточных вод являются нормативы предельно допустимых сбросов загрязняющих веществ в водные объекты.
Нормативы предельно допустимых сбросов сточных вод должны быть определены на основе расчетов для каждого источника сбросов и ТЭС в целом.
24. Каждая ТЭС должна иметь расчетные значения нормативов предельно допустимых сбросов сточных вод и планы графики достижения расчетных нормативов, установленные для сбросов, технологических процессов и оборудования.
25. Нормативы предельно допустимых сбросов по отдельным источникам устанавливаются равными техническим удельным нормативам эмиссий либо определяются расчетным путем на основе нормативов эмиссий в окружающую среду по методике, утвержденной уполномоченным органом в области охраны окружающей среды.
26. Предельно допустимый сброс сточных вод, должен обеспечивать возможность использования их и их осадков для орошения и удобрения сельскохозяйственных угодий республики и соответствовать санитарно- эпидемиологическим требованиям к использованию сточных вод, отнесенным к нормативным документам, гармонизированным с настоящим техническим регламентом.
Установление предельно допустимых сбросов должно основываться на принципе лимитирующего створа, следующим образом:
1) все водопользователи, расположенные выше контрольного створа должны обеспечивать нормы качества в этом створе, а доведение качества воды в лимитирующем створе до нормативного, должно осуществляться их общими усилиями;
2) при сбросе сточных вод должны соблюдаться водоохранные мероприятия, согласованные с территориальными подразделениями государственного органа в области санитарно-эпидемиологического благополучия населения.
Конкретные величины предельно допустимых сбросов устанавливаются ТЭС по согласованию с уполномоченными государственными органами в области охраны окружающей среды и санитарно-эпидемиологического благополучия населения и должны соответствовать нормативным документам, т.е. предельно допустимым концентрациям загрязняющих веществ определяемым в соответствии с санитарно-эпидемиологическими правилами и нормами, утвержденными уполномоченным органом в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения, а также расчетам, произведенным для каждой конкретной ТЭС в зависимости от ее местоположения.
7. Требования к эмиссиям при размещении отходов ТЭС
27. Экологические требования по обращению и размещению отходов производства должны соответствовать нормам экологического законодательства и настоящего технического регламента.
28. Отходы, образующиеся в результате деятельности ТЭС, подлежат хранению на специально отведенных площадках. ТЭС с момента образования отходов должны обеспечивать безопасное обращение с ними.
29. Специальные площадки для размещения отходов должны выбираться таким образом, чтобы обеспечивать свободный доступ к ним, оперативный контроль, учет и удаление отходов производства (золы и шлаков).
30. Размеры площадок для размещения и хранения золошлакоотвалов должны предусматриваться с учетом работы ТЭС не менее 25 лет.
Не допускается размещение золошлакоотвалов на площадках с отметками заполнения, превышающими планировочные отметки ближайших населенных пунктов, промышленных предприятий, железнодорожных магистралей, автомобильных магистральных дорог, нефтегазопроводов, сельскохозяйственных объектов, за исключением случаев, когда их размещение на таких площадках неизбежно. В этом случае в проекте системы внешнего гидрозолошлакоудаления должны предусматриваться меры, обеспечивающие защиту указанных объектов в соответствии с правилами технической эксплуатации электрических станций , а также строительными нормами и правилами.
31. Для удаления и предотвращения пыления золы, обводнения прилегающей территории и загрязнения водоемов, золошлакоотвалы должны иметь систему магистральных золошлакопроводов и водоводов.
32. Расчет экологических нормативов размещения отходов производства в пределах конкретного экологического географического района и предельного количества размещения токсичных промышленных отходов осуществляется в соответствии с методикой, утвержденной уполномоченным органом в области охраны окружающей среды, гармонизированной с настоящим техническим
33. Складируемые на территории предприятия отходы производства должны иметь паспорт опасности отходов в соответствии с экологическим законодательством.
8. Презумпция соответствия
34. Исключен постановлением Правительства РК от 21.07.2010 № 747 (порядок введения в действие см. п.2).
35. Исключен постановлением Правительства РК от 21.07.2010 № 747
36. Исключен постановлением Правительства РК от 21.07.2010 № 747
9. Подтверждение соответствия
37. Исключен постановлением Правительства РК от 21.07.2010 № 747
10. Порядок и сроки введения в действие
38. На территории Республики Казахстан технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу при сжигании различных видов топлива в котельных установках ТЭС согласно настоящему Техническому регламенту, вводятся в действие в следующие сроки:
1) с 1 января 2013 года для реконструируемых и вновь вводимых котельных установок на действующих ТЭС будут действовать технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу твердых частиц, оксидов серы и азота, указанные в таблицах 1-3 приложения 2 к настоящему Техническому регламенту;
2) для действующих котельных установок ТЭС до реконструкции будут действовать технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу твердых частиц, оксидов серы и азота, указанные в таблицах 1-3 приложения 2-1 к
3) с 1 января 2013 года для котельных установок вновь строящихся ТЭС будут действовать технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу твердых частиц, оксидов серы и азота, указанные в таблицах 1-3 приложения 3 к настоящему Техническому регламенту.
Решение о необходимости реконструкции котельных установок ТЭС и сроков ее проведения утверждается уполномоченным органом в области электроэнергетики и собственниками предприятий.
39. Срок действия установленных технических удельных нормативов эмиссий сточных вод определяется сроком действия заключений государственной экологической экспертизы, выданных на проекты, содержащие нормативы предельно допустимых сбросов.
Приложение 1 к Техническому регламенту Перечень продукции, на которые распространяются требования настоящего технического регламента * Код ТН ВЭД Наименование позиции Котлы паровые или другие паропроизводящие котлы (кроме водяных котлов центрального отопления, способных также производить пар низкого давления;
водяные котлы с пароперегревателем: котлы паровые или другие паропроизводящие котлы:
котлы водотрубные производительностью более 45 т пара в час котлы водотрубные производительностью не более 45 т пара в час котлы с пароперегревателем котлы центрального отопления, кроме котлов товарной позиции 8402:
котлы:
из чугунного литья прочие части:
вспомогательное оборудование для использования с котлами товарной позиции 8402 или 8403 (например, экономайзеры, пароперегреватели, сажеудалители, газовые рекуператоры) конденсаторы для пароводяных или других паровых силовых установок:
котлами товарной позиции 8402 или 8403 конденсаторы для пароводяных или других паросиловых установок части газогенераторы или генераторы водяного газа с очистительными установками или без них;
газогенераторы ацетиленовые и аналогичные газогенераторы с очистительными установками или без них:
очистительными установками или без них без них турбины на водяном паре и турбины паровые:
мощностью более 40 МВт:
турбины на водяном паре для производства электроэнергии мощностью не более 40 МВт:
электроэнергии, мощностью:
не более 10 МВт более 10 МВт лопатки статора, роторы и их лопатки * Коды продукции указаны согласно классификатору "Товарная номенклатура внешней экономической деятельности".
Приложение 2
Тепловая
Приведенное
Массовый
Массовая мощность содержание выброс SOx выброс концентрация котлов Q, MВт серы S, на единицу SOx, SOx в дымовых (паропроизво- % х пр тепловой кг/т.у.т газах при дительность кг/МДж энергии, альфа = 1,4, котла D, т/ч)
г/МДж мг/м * до 299 0,045 и менее 0,875 (до 420)
более 0,045 300 и более (420 и более)
* При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа), рассчитанная на сухие газы.
Таблица 3 жидкое 0,256 шлакоудаление газ 0,100 мазут 0,124 бурый уголь:
твердое 0,214 каменный - уголь:
0,237 0,292
* При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа), Приложение 2-1 * При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПА), Технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу оксидов азота для действующих котельных установок ТЭС до реконструкции, для твердых, жидких и газообразных видов топлива Тепловая мощность Вид топлива котлов Q, МВт выброс NOx (паропроизводи- NOx, NOx в тельность дымовых газах, при альфа = 1,4, мг/м * 0,121 0,142 0,225 0,244 каменный 0,248 0,317 0,138 0,178 0,310 0,383 11,24 * При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа), Приложение 3 Таблица 1 выброс SOx, до 199 (до 320)
200 - 249
(320 - 400)
250 - 299
(400 - 420)
* При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа), Технические удельные нормативы эмиссий в атмосферу оксидов азота для котельных установок вновь строящихся ТЭС с 1 января 2013 г. для твердых, жидких и газообразных видов топлива 0,043 0,086 каменный уголь:
* При нормальных условиях (температура 0 С, давление 101,3 кПа), Приложение 4 Пример пересчета концентраций вредных загрязняющих веществ для коэффициентов избытка воздуха, отличных от значения 1,4 Для данного типа котла в зависимости от его тепловой мощности и вида сжигаемого топлива по соответствующей таблице находится основной показатель норматива удельного выброса загрязняющего вещества n , г/МДж.
Концентрацию загрязняющего вещества , мг/м , при нормальных М ю условиях определяют по формуле:
r
Q i i
М = x ---- x 10 , (3.1)
n
Г
V Г где Q
- низшая теплота сгорания натурального топлива на рабочую массу, МДж/кг (МДж/м - для газообразного топлива); V объем дымовых газов при температуре С и давлении 101,3 кПа, м /кг (м /м - для газообразного топлива)
V = V
+ ( - 1) x V , (3.2)
a где V
- теоретическое количество дымовых газов, м /кг (м /м - для газообразного топлива), при нормальных условиях; V - теоретическое количество сухого воздуха, необходимого для полного сгорания топлива, м /кг (м /м - для газообразного топлива), при нормальных условиях;
коэффициент а - избытка воздуха.
При расчете выбросов оксидов серы и азота в формулу (п.1)
подставляется объем сухих дымовых газов:
V
= V
- V
+ (1,4 - 1) x V x 0,984, (3.3)
СГ
H2O теоретический объем водяных паров, м /кг (м /м - для газообразного топлива).
Значения V
, V определяются по элементарному составу топлива или по нормативному методу "Тепловой расчет котельных агрегатов".
Примеры расчета:
1. Для котельной установки тепловой мощностью 233 МВт (т.е. < 300 МВт), вводимой до 31 декабря 2000 г., с твердым шлакоудалением, сжигающей подмосковный уголь Б2, находим удельный показатель по выбросам в атмосферу оксидов азота n = 0,12 г/МДж.
По нормативному методу "Тепловой расчет котельных агрегатов"
находим значения необходимых для расчета величин:
Q
= 2490 ккал/кг = 2,49 х 4,19 = 10,43 МДж/кг;
= 3,57 м /кг;
V = 2,94 м /кг;
= 0,69 м /кг.
2. Определяем объем дымовых газов при нормальных условиях и а = 1,4:
V = 3,57 - 0,69 + (1,4 - 1) 2,94 0,984 = 4,04 м /кг (3.4)
3. Определяем концентрацию оксидов азота в дымовых газах при а = 1,4 и нормальных условиях:
10,43
М = 0,12 х ------- х 10 = 309,8 мг/м (3.5)
4. При а , отличающемся от 1,4, например а = 1,3:
V = 3,57 - 0,69 + (1,3 - 1) x 2,94 х 0,984 = 3,75 м /кг М = 0,12 х ------- х 10 = 333,8 мг/м (3.6)
Если известно значение концентрации загрязняющего вещества при а = 1,4 и нормальных условиях, то концентрация загрязняющего вещества при нормальных условиях и а , отличающемся от 1,4, может быть рассчитана по формуле:
V х ( = 1,4)
М x ( ) = М x ( = 1,4) ---------------- (3.7)
V х ( )
Для приведенного примера:
М ( = 1,3) = 309,8 х ------ = 333,8 мг/м (3.8)
а
Приложение 5
Расчет выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух от котлов ТЭС Величины удельных выбросов загрязняющих веществ определяются по следующим формулам:
Массовую концентрацию вредного вещества в дымовых газах, выбрасываемых в атмосферу, М , мг/м , рассчитывают по формуле:
М = x ---- x 10 , (4.1)
где n - основной показатель норматива удельных выбросов, г/МДж;
низшая теплота сгорания натурального топлива на рабочую массу, МДж/кг (МДж/м - для газообразного топлива);
o
V - объем дымовых газов при температуре С и давлении 101,3 кПа, м /кг (м /м - для газообразного топлива);
а = 1,4. Для газообразных выбросов V берется в пересчете на сухой газ.
Массовый выброс загрязняющего вещества, приходящийся на 1 кг условного топлива (или килограмм на 1 тонну условного топлива), рассчитывают по формуле:
m = x Q
(4.2)
iy.m
- теплота сгорания условного топлива, равная 29,33 МДж/кг.
При совместном сжигании нескольких видов топлива в котле норматив удельного выброса загрязняющего вещества ,г/МДж, определяется как ср средневзвешенная величина:
f
E n x B i i=1
= --------------- (4.3)
E B i где n - удельный выброс для котла при работе на i-м виде топлива, г /МДж;
B - расход i-гo вида топлива на котел, г/с, т/год; E B - суммарный расход топлива на котел, г/с, т/год.
Примечание: концентрации загрязняющих веществ в дымовых газах, выбрасываемых в атмосферу, рассчитывают при а = 1,40 при нормальных условиях в пересчете на сухой газ.