Қазақша:
Агентство Республики Казахстан по Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын регулированию и надзору финансового рынка и жөніндегi агенттiгi финансовых организаций реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2006 жылғы 25 желтоқсандағы N 296 Қаулысы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2007 жылғы 20 наурыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 4580 болып енгізілді. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 27 мамырдағы № 137 қаулысымен Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы Ескерту. Күші жойылды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 27.05.2013 № 137 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
Ескерту. Қаулының атауы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі басқармасының
2011.01.31 № 8 (мемлекеттік тіркелген күннен бастап он төрт күнтізбелік күн өткеннен кейін қолданысқа енгiзiледi) қаулысымен.
Екінші деңгейдегі банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың қызметін реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерді жетілдіру мақсатында, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің (бұдан әрі - Агенттік)
Басқармасы
ҚАУЛЫ ЕТЕДІ
1. Қоса беріліп отырған Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу мен оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесі (бұдан әрі - Ереже) бекітілсін.
2. Мынадай қаулылардың күші жойылды деп танылсын:
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының "Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларды күмәнді және үмітсіз санатына жатқыза отырып, провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы"
2002 жылғы 16 қарашадағы N 465 қаулысы (Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде N 2103 тіркелген);
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының "Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігінде N 2103 тіркелген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының "Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларды күмәнді және үмітсіз санатына жатқыза отырып, провизиялар (резервтер) құру ережесін бекіту туралы" 2002 жылғы 16 қарашадағы N 465 қаулысына өзгеріс және толықтырулар енгізу туралы" 2003 жылғы 1 қыркүйектегі N 327 қаулысы (Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде N 2525 тіркелген).
4. Осы қаулы 2007 жылғы 1 сәуірден бастап қолданысқа енеді.
5. Банктерді қадағалау департаменті (Раева Р.Е.):
1) Заң департаментімен (Байсынов М.Б.) бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткізу шараларын қолға алсын;
2) осы қаулы қабылданған күннен бастап он күндік мерзімде оны Агенттіктің мүдделі бөлімшелеріне, "Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы"
заңды тұлғалар бірлестігіне мәлімет үшін жіберсін.
6. Ақпарат технологиясы басқармасы (Бейсенбаев А.Ж.) 2007 жылғы 1- наурызға дейінгі мерзімде "Статистика" автоматтандырылған ақпараттық шағын жүйені Ережеге сәйкес жетілдіруін қамтамасыз етсін.
7. Агенттіктің Халықаралық қатынастар және жұртшылықпен байланыс бөлімі (Пернебаев Т.Ш.) осы қаулыны Қазақстан Республикасының бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауды қамтамасыз етсін.
8. Осы қаулының орындалуын бақылау Агенттік Төрағасының орынбасары Е.Л.Бахмутоваға жүктелсін.
Төраға
Келісілді:
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Министр 2007 жылғы 11 наурызда Басқармасының 2006 жылғы 26 желтоқсандағы N 296 қаулысымен бекітілді Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесі Осы Ереже "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексіне (бұдан әрі - Кодекс), "Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы", " Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен қадағалау туралы" Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес әзірленді және активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және екінші деңгейдегі банктер, "Қазақстан Даму Банкі"
акционерлік қоғамы мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың (бұдан әрі - банктер) міндетті сақтауына қарсы провизиялар (резервтер) құру тәртібін және шарттарын белгілейді.
Ескерту. Кіріспеге өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07. N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
1-тарау. Жалпы ережелер
1. Осы Ереженің мақсаты үшін мынадай түсініктер мен ұғымдар пайдаланылады:
1) айналым капиталы бойынша кредит – ұзақ мерзімді активтерді (инвестициялар және негізгі қаражат) шегергендегі активтерден аспайтын мөлшерде ұйымның ағымдағы қызметін қаржыландыру үшін берілетін кредит;
2) активтер – барлық жеке және заңды тұлғаларға, оның ішінде банктерге қойылатын талаптар;
3) активті (шартты міндеттемені) қарсы жіктеу – провизияларды (резервтерді) оған қарсы аяғына дейін тиісінше құра және (немесе) тарата отырып, осының алдында жіктелген активті (шартты міндеттемені) жіктеу;
4) бірыңғай кредиттер портфелі – кредиттік тәуекелге ұқсас сипаттамасы бар және осы Ереженің 5-тарауының талаптарына және банктің басқарушы органы бекіткен банктің ішкі ережелеріне сәйкес келетін кредиттер тобы;
5) инвестициялық заем (кредит) – мынадай талаптарға сәйкес келетін заем (кредит):
заем (кредит) мерзімі бес және одан артық жылға жасалады;
заем (кредит) шартының талаптары бойынша мерзімінен бұрын толық өтеуге тыйым салынған. Заемды ішінара өтеу заемшының бизнес-жоспарында көзделген мерзімде және тәртіппен жүзеге асырылуы мүмкін;
заем (кредит) материалдық өндірісті, өндірістік және көлік инфрақұрылымын құруға, кеңейтуге және модернизациялауға бағытталған кешенді іс-шараларды іске асыруды қарастыратын оның бизнес-жоспарына сәйкес заңды тұлғаға беріледі;
6) кредит (заем) – банктің заем, лизинг, факторинг, форфейтинг операцияларын, сондай-ақ вексельді есепке алуды жүзеге асыруы (банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар үшін кредит деп банктік заем операцияларын жүзеге асыру түсіндіріледі);
7) қамтамасыз ету құны – ағымдағы сәтке нарықтық құннан, яғни оны өткізу (сату) мүмкіндігін ескергендегі әділ құнынан анықталатын кепілді қамтамасыз ету құны;
8) провизиялар (резервтер) – нақты активтің құнын жоғалтуға душар болуын тану, ал шартты міндеттеме жағдайында - банктің өз міндеттемелерін орындау мүмкіндігі немесе активтердің (шартты міндеттемелердің) жиынтығы бойынша шығынға душар болуын тану;
9) секьюритилендірілген активтер – «Секьюритилендіру туралы»
Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 20 ақпандағы Заңына сәйкес бөлінген активтер;
10) тең заемшы – заемшымен бірге заем (кредит) шартына қол қоятын және заем (кредит) шарты бойынша алынған ақшаны қайтару және алынған заемды (кредитті), оның ішінде заем (кредит) бойынша сыйақы мен басқа төлемдерді толық төлеу бойынша міндеттемелерді орындауға ортақ жауапты ретіндегі жеке немесе заңды тұлға;
11) шартты міндеттеме – бұл:
банктің толық бақылауында болмайтын алдағы бір немесе бірнеше белгісіз оқиғалардың пайда болуы (пайда болмауы) кезінде ғана тану мүмкін болатын міндеттеме;
үшінші тұлғаның пайдасы үшін және шарт талаптары негізінде пайда болған клиенттің кредиттік тәуекелдеріне жауап беретін банк қабылдаған міндеттеме.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
2. Банктер ай сайын, есепті айдан кейінгі айдың алтыншы жұмыс күні Астана қаласының уақыты бойынша 18.00 сағаттан кешіктірмей осы Ереженің 1- қосымшасына сәйкес нысандар бойынша Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру туралы есепті (бұдан әрі - Есеп) электронды тасымалдағыштармен, әрбір активтердің, шартты міндеттемелердің, бірыңғай кредиттердің түрі бойынша (депозиттер, кредиттер, бағалы қағаздар, дебиторлық берешек, банкте олар бойынша секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы бар секьюритилендірілген активтер, банкте олар бойынша секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы жоқ секьюритилендірілген активтер), бірыңғай кредиттерді олардың әр қайсысының бірыңғайлылық белгісі бойынша талдау қосымшасымен бірге жеке кесте түрінде ұсынады.
Ескерту. 2-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз) Қаулысымен.
3. Электронды тасымалдағыштағы есептер берілген деректердің құпиялылығы мен түзетілмейтіндігін қамтамасыз ететін криптографиялық қорғаныс құралы бар ақпаратты жеткізуге кепілдік берілген көлік жүйесін пайдалану арқылы жіберіледі.
4. Ай сайын жасалатын қағаз тасымалдағыштағы есептерге бірінші басшы немесе оның орнындағы адам, бас бухгалтер қол қояды, ол мөрмен расталады және банкте сақталады. Уәкілетті органның талап етуі бойынша банктер сұрату алған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде қағаз тасымалдағыштағы есепті береді.
5. Электронды тасымалдағышпен, қағаз тасымалдағышпен берілген деректердің дәлме дәлдігін банктің бірінші басшы немесе оның орнындағы адам қамтамасыз етеді.
6. Банктердің салық салынатын кірісті анықтау кезінде алып тастау құқығы бар провизиялар (резервтер) бойынша күмәнді және үмітсіз активтердің және шартты міндеттемелердің тізбесі Кодекс бойынша анықталады.
2-тарау. Активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеу туралы негізгі ережелер
7. Активті және шартты міндеттемелерді жіктеу, оларды банктің бухгалтерлік есебінде көрсету банк пен оның борышкері (дебиторы) арасындағы шарт талаптарын өзгертпейді, оның ішінде банктің талап етудің (борыштың)
негізгі сомасын және ол бойынша сыйақыны, сондай-ақ борышкердің (дебитордың) шарт талаптарын бұзғаны үшін айыппұл мен өсімпұлды толық көлемде алу құқығына әсер етпейді.
8. Барлық жеке және заңды тұлғаларға, оның ішінде банктерге қойылатын актив-талаптар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметіне, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне қойылатын талаптар мен салықтар және бюджетке төленетін міндетті басқа төлемдер бойынша есептерді қоспағандағы шартты міндеттемелер жіктеуге жатады.
Осы Ереженің мақсаты үшін уәкілетті орган Standard & Poor's агенттігінің рейтинг бағасымен бірге сондай-ақ Moody's Investors Service және Fitch агенттіктерінің рейтинг бағаларын таниды.
8-1. Секьюритилендірілген активтер осы Ережеге сәйкес жіктелуге жатады. Банкте олар бойынша секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы бар секьюритилендірілген активтер бойынша провизиялар құрылмайды.
Ескерту. 8-1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз) Қаулысымен.
9. Осы Ереженің 8-тармағының талаптарын ескеріп, банктің бағалы қағаздар портфеліндегі бағалы қағаздар мына жағдайлардан басқа жағдайда жіктелуге жатады:
«ВВВ-»-тан төмен емес (Standard & Poor's және «Fitch» рейтинг агенттіктерінің жіктелімі бойынша) немесе «Ваа3»-тен төмен емес («Moody's Investors Service» рейтинг агенттігінің жіктелімі бойынша) рейтингі бар шетел эмитенттерінің борыштық бағалы қағаздары;
«ВВ-»-тан төмен емес (Standard & Poor's және «Fitch» рейтинг агенттіктерінің жіктелімі бойынша) немесе «Ва3»-тен төмен емес («Moody's Investors Service» рейтинг агенттігінің жіктелімі бойынша) рейтингі не жоғарыда аталған рейтинг агенттіктерінің ұлттық шәкілі бойынша «kzBBB»-дан төмен емес рейтингтік бағасы бар Қазақстан Республикасы эмитенттерінің борыштық бағалы қағаздары;
«Standard & Poor`s агенттігінің «ВВВ-»-тан төмен емес халықаралық рейтингтік бағасы немесе басқа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингі немесе Standard & Poor`s агенттігінің ұлттық шәкілі бойынша «kzAAA»-дан төмен емес рейтингтік бағасы немесе басқа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұлттық шәкілі бойынша ұқсас деңгейдегі рейтингі бар эмитенттердің акциялары;
арнайы мақсаттағы банктің еншілес ұйымдарының банк кепілдік беретін және банктің бухгалтерлік балансында есепке алынатын сомалары бөлігіндегі борыштық бағалы қағаздары.
Ескерту. 9-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
10. Банк инвестициялары (салымдары) заңды тұлғаның акцияларына (жарғы капиталындағы қатысу үлесі), сондай-ақ Standard & Poor`s агенттігінің "ВВВ-"-дан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа да рейтингтік агенттіктердің біреуінің осындай деңгейдегі рейтингі бар шет мемлекеттердің орталық үкіметтері шығарған мемлекеттік мәртебесі бар бағалы қағаздар жіктелуге жатпайды.
11. Банктер осы Ережеде белгіленген тәртіппен активтер мен шартты міндеттемелерге байланысты болуы мүмкін жоғалтуларға қарсы провизияларды (резервтерді) қалыптастырады.
Банк провизияларды (резервтерді) активтер мен шартты міндеттемелердің құнсыздануы кезінде қалыптастырады - активтер мен шартты міндеттемелердің құнын заемшының шарт талаптарына сәйкес не осындай орындамаудың (тиісінше орындамау) (бұдан әрі - кредиттік тәуекел) нақты қаупінің болуы кезінде банк алдындағы активтер мен шартты міндеттемелер бойынша міндеттемелерді орындамауы не тиісінше орындамауы салдарынан активтің және шартты міндеттеменің құнының жоғалуы кезінде.
12. Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу (қарсы жіктеу) және провизияларды (резервтерді) қалыптастыру мынадай талаптар негізінде жүзеге асырылады:
активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу (қарсы жіктеу) және провизияларды (резервтерді) қалыптастырудың нақты іс-қимылдарының осы Ереженің және Банктің ішкі саясатының талаптарына сәйкес келуі;
активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу (қарсы жіктеу) және провизияларды (резервтерді) оған қарсы қалыптастыру аясына қатысты барлық ақпаратты кешенді және объективті талдау;
активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу (қарсы жіктеу) және провизияларды (резервтерді) қалыптастырудың уақтылылығы және есепте және есеп беруде провизиялар (резервтер) мөлшерінің өзгеруін көрсетудің шынайылығы.
13. Активтер және шартты міндеттемелер стандартты және жіктелген болып бөлінеді.
Жіктелген актив талап ету шарт талаптарына сәйкес орындалмаған активті не ол бойынша талап ету толық көлемде орындалмайтындығы немесе жалпы орындалмайтындығы туралы негіздеуші болжалдың бар екендігіне байланысты активті білдіреді. Жіктелген шартты міндеттеме банктің өз міндеттемелерін орындау болжалы бар шартты міндеттемені білдіреді.
Жіктелгенге жатпайтын актив пен шартты міндеттеме стандартты болып табылады.
14. Жіктелген активтер мен шартты міндеттемелер мынадай санаттарға бөлінеді:
1) күмәнді;
2) үмітсіз.
15. Кредиттерді (инвестициялық заемдардан (кредиттерден), бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттерден, жеке тұлғаларға берілген тұрғын үй заемдарынан басқа) басқа банктерге орналастырылған банк депозиттерін (оның ішінде банктің корреспонденттік шоттарын), дебиторлық берешекті және шартты міндеттемелерді жіктеу осы Ереженің 3, 4, 6 және 7 тарауларында белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, осы Ереженің 2-қосымшасында көрсетілген критерийлерге сәйкес жүзеге асырылады.
Ескерту. 15-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
16. Инвестициялық заемдарды (кредиттерді) және олармен байланысты шартты міндеттемелерді жіктеу осы Ереженің 3, 6 және 7-тарауларында белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, осы Ереженің 3- қосымшасындакөрсетілген критерийлерге сәйкес жүзеге асырылады.
17. Бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттерді жіктеу осы Ереженің 5-тарауында көрсетілген критерийлерге сәйкес жүзеге асырылады.
18. Жеке тұлғаларға берілген ипотекалық тұрғын үй заемдарын жіктеу осы Ереженің 3, 5, 6 және 7-тарауларында белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, осы Ереженің 4-қосымшасында көрсетілген критерийлерге сәйкес жүзеге асырылады.
18-1. Бағалы қағаздарды жіктеу осы Ереженің 2 және 7-2-тарауларында белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, осы Ереженің 5-қосымшасында көрсетілген критерийлерге сәйкес жүзеге асырылады.
Ескерту. 18-1-тармақпен толықтырылсын - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
19. Егер банктің сол бір ғана адамға бірнеше талабы (кредитті, дебиторлық берешекті, шартты міндеттемелерді және басқа талаптарды қосқанда)
болса, онда мұндай талаптар қамтамасыз ету сапасының және мақсатты қолданудың критерийінен басқа осы тұлғаға қойылатын талаптардың біреуі бойынша төмен сападағы жіктеу санатымен бірдей жіктеледі.
Жіктелетін санат төмен критерийлердің бірі бойынша мына жағдайда бірдей бағаланады:
1) қаржылық жай-күй;
2) жіктелген актив бойынша төлемдердің кез-келгенін өтеу жөніндегі мерзімі өткен берешектің болуы;
3) алынып тасталды;
4) алынып тасталды;
5) алынып тасталды;
6) заемшыда (борышкерде) рейтинг болуы.
Кредитті қамтамасыз ету мен мақсатсыз қолдану үлесі әр талап бойынша жеке бағаланады.
Осы тармақтың талабы бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттерге, жеке тұлғаларға берілген ипотекалық тұрғын үй заемдарына таралмайды. Осы тармақтың «қаржылық ахуал» критерийі бөлігіндегі талабы, тиісінше валюталық түсімі, жалақысы жоқ заемшыларға шетел валютасында берілген және (немесе) олардың валюталық тәуекелдері заемшы тарапынан тиісінше хеджирлеу құралдарымен жабылмаған кредиттерге, сондай-ақ кредиттердің талаптары заемшылар үшін валюталық тәуекелдің болуын көздейтін кредиттерге таралмайды.
Жіктелетін актив бойынша төлемдердің кез келгенін өтеу бойынша мерзімі өткен берешек" критерийі талаптардың ең нашары бойынша баға бергенде активтерді және шартты міндеттемелерді жіктеу сәтіне ғана төлемдердің кез келгенін өтеу бойынша мерзімі өткен берешек болған жағдайда ғана қолданылады.
Ескерту. 19-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз),  2009.07.07. N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз), 2009.11.30. N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыларымен.
20. Осы Ереженің 2-қосымшасында көрсетілген критерийлерге сәйкес жіктелетін актив, шартты міндеттеме активтердің, шартты міндеттемелердің екі жіктелген санаттары арасында аралық жағдайға ие болатын болса, онда ол осы активті, шартты міндеттемені мейлінше төмен алуға негіз болады.
21. Банктердің заемшылардың (борышкерлердің) кредит төлеу қабілеттілігін талдауда, оның ішінде заемшының қаржылық жағдайын және алынған кепілдің құнын бағалау кезінде қолданылатын критерийлер, сондай-ақ осы Ережелерге сәйкес провизиялар (резервтер) құру жөнінде шешім қабылдау және орындау рәсімдері осы Ережемен, сондай-ақ банктің кредиттік, инвестициялық және есеп саясатын анықтайтын ішкі құжаттарымен, оның ішінде мынадай талаптармен реттеледі:
осы Ережеге сәйкес активтерді жіктеуге мүмкіндік беретін кредиттік тәуекелді бағалау жүйесімен, оның ішінде кредиттер сапасын бағалаудың мейлінше нақтыланған рәсімдермен;
құжаттамалық ресімдеу және кредиттер мен шартты міндеттемелерді бағалауды растау тәртібі;
провизияларды (резервтерді) қалыптастыру жөніндегі шешімдерді қабылдау және орындау рәсімдері;
активтер бойынша сыйақы төлеуді есептеудің және тоқтата тұрудың тәртібі;
сала бойынша пайдаланылатын ақпарат көздерін, баға берудегі қажетті басқа қосымша мәліметтерді сипаттауды қосқандағы заемшы қызметі аясындағы сала ерекшеліктерін ескере отырып, заемшының қаржылық жай-күйін бағалау жөніндегі рәсімдер;
қамтамасыз етуді бағалау жөніндегі әдістерді, ережелерді және рәсімдерді бағалау, сипаттау тәртібі;
өзге де маңызды талаптар және ережелер.
3-тарау. Кредиттерді жіктеу ерекшеліктері
22. Кредиттерді жіктеу олардың қамтамасыз етілу сапасына, заемшының қаржылық жағдайына, оның кредиттік тарихына, заемшының бұрын банктерден алған кредиттерінің жіктелу санатына және оның есептелген сыйақысымен бірге толық қайтарылу ықтималдылығына әсер етуші басқа факторларға байланысты жүзеге асырылады.
23. Банкаралық кредит осы Ереженің 4-тарауының талаптарына сай басқа банктерде орналастырылған депозит ретінде жіктеледі.
24. Банктерге арналған пруденциалдық нормативтер есебінің әдістемесі жөніндегі уәкілетті органның талаптарына сәйкес есептелген банктің меншікті капиталының шегінің 0,02% аспайтын бөлігіндегі айналым капиталымен алынған кредиттер осы Ереженің 2-қосымшасына сәйкес жіктеледі.
25. Мерзімін ұзарту деп кредитті (шартты міндеттемелерді, дебиторлық берешекті және басқа талаптарды) өтеудің соңғы мерзімін ұзарту бойынша шарттың талаптарын өзгерту, борышкердің, заемшының (тең заемшының)
қаржылық ахуалының нашарлауымен байланысты кредиттеу мерзімдерін, төлемдер сомасын (сомаларын) ұзарту болып табылады.
Ескерту. 25-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
26. Инвестициялық заемдардан (кредиттерден) басқа 2 (екі) жылдан артық мерзімге берілген кредит бойынша сыйақыны өтеу кредитті өтеу мерзіміне дейінгі соңғы жылы көзделген болса немесе осы кредит бойынша сыйақы төлемінің кестесі болмаған болса, сондай-ақ банктік заем шартының мәтінінде сыйақы төлеудің кезеңдігін айқындайтын тұжырымдама болмаса, онда осы Ереженің 2 қосымшасына сәйкес анықталған осы кредиттің жіктелім санаты бір санатқа төмендетіледі.
Ескерту. 26-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз) Қаулысымен.
27. Қазақстан Республикасынан тысқары қалып отырған (тіркелген)
жылжитын, жылжымайтын мүлікке қамтамасыз ету Тауар түрінде қабылданса кредит қамтамасыз етілмеген болып табылады.
28. Заемшы тарапынан т иісті хеджирлеу құралымен жабылмаған тиісінше түскен валюталық ақшасы және (немесе) валюталық тәуекелі жоқ, заемшылардың қаржылық жай-күйінің жіктелім санаты осы Ереженің 2- қосымшасына немесе 3-қосымшасына сәйкес анықталған заемшыларға шетел валютасымен берілген кредиттер бойынша жіктелім санаты бір санатқа төмендетіледі.
Осы тармақтың талабы 2012 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданылады.
Ескерту. 28-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз), 2009.11.30. N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыларымен.
28-1. Осы Ереженің 2, 3, 4-қосымшаларына сәйкес анықталған, тиісінше валюталық түсімі, жалақысы жоқ заемшыларға шетел валютасында берілген және (немесе) олардың валюталық тәуекелдері заемшы тарапынан тиісінше хеджирлеу құралдарымен жабылмаған кредиттерді, сондай-ақ кредиттердің талаптары заемшылар үшін валюталық тәуекелдің болуын көздейтін кредиттерді жіктеу санаты бір санатқа төмендетіледі және олар: 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап кемінде 5 (бес) пайыз провизиялардың қалыптасуымен «күмәнді 1 санаттан», 2010 жылғы 1 шілдеден бастап кемінде 10 (он) пайыз провизиялардың қалыптасуымен «күмәнді 2 санаттан», 2011 жылғы 1 қаңтардан бастап кемінде 20 (жиырма) пайыз провизиялардың қалыптасуымен «күмәнді 3 санаттан» жоғары болмауы тиіс (осы тармақ 2009 жылғы 1 қыркүйектен бастап берілген кредиттерге ғана таралады).
2009 жылғы 1 қыркүйекке дейін берілген кредиттер осы Ереженің 28- тармағына сәйкес жіктеледі.
2009 жылғы 1 қыркүйектен кейін берілген кредиттер, оның ішінде кредиттік желілер аясында 2009 жылғы 1 қыркүйекке дейін мақұлданған кредиттер, сондай-ақ оларды есепке алу тәртібі берешек қалдығының сомасын және заем берілген күнді анықтауға мүмкіндік бермейтін кредиттер осы тармақтың бірінші бөлігінің талаптарына сәйкес жіктеледі.
Ескерту. 28-1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
4-тарау. Банктің басқа банктерге орналастырылған депозиттерін жіктеу ерекшеліктері
29. Standard & Poor`s агенттігінің А тобынан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа да рейтингтік агенттіктердің біреуінің осындай деңгейдегі рейтингі не Қазақстан Республикасының тәуелсіз рейтингінің бір деңгейінен кем емес тәуелсіз рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент банкінде орналастырылған (ашылған) депозит (оның ішінде корреспонденттік шот)
қаражатты депозиттен, оның ішінде корреспонденттік шоттан аудару бойынша кешіктіру жоқ болған жағдайда стандартты ретінде жіктеледі.
30. Банк Standard & Poor`s агенттігінің А тобынан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа да рейтингтік агенттіктердің біреуінің осындай деңгейдегі рейтингі бар шетел банкінде корреспонденттік шотын ашқан жағдайда құжаттамалық расталған деректер негізінде жарты жылда бір реттен кем емес уақытта оның қаржылық жағдайына мониторинг жүргізеді.
Standard & Poor`s агенттігінің А тобынан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа да рейтингтік агенттіктердің біреуінің осындай деңгейдегі рейтингі бар не Қазақстан Республикасының резидент банкінде Қазақстан Республикасының тәуелсіз рейтингінің бір позициясынан төмен тәуелсіз рейтингі бар шетел банкінде депозит орналастырған не корреспонденттік шот ашқан жағдайда банк құжаттамалық расталған деректер негізінде тоқсанына бір рет осы Ереженің 2-қосымшасына сәйкес аталған активті жіктейді, сондай-ақ депозит орналастырылған не корреспонденттік шот ашылған банктің қаржылық жағдайына мониторинг жүргізеді.
Депозит орналастырған не корреспонденттік шот ашылған банктің қаржылық жай-күйін анықтауға қажетті мониторинг болмаған жағдайда осы активтің осы Ереженің 2 қосымшасына сәйкес белгіленген жіктеу санаты бір санатқа төмендейді.
Ескерту. 30-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыcымен.
5-тарау. Бірыңғай кредиттерді жіктеу ерекшеліктері
31. Банктер провизияларды (резервтерді) бірыңғай кредиттер портфелі бойынша қалыптастырады. Бірыңғай кредиттер портфелі жеке тұлғалардың және шағын бизнес субъектілерінің заемдарына ғана таралады.
Ескерту. 31-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
32. Бір заемшыға тәуекелді бағалау күнінде негізгі борыш қалдығының жиынтық мөлшері банктерге арналған пруденциалдық нормативтер есебінің әдістемесі бойынша уәкілетті органның талаптарына сәйкес есептелген банктің меншікті капиталы шамасының 0,02 пайызынан аспайтын кредиттері бірыңғай кредиттер портфеліне енгізіледі.
Ескерту. 32-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
32-1. Бірыңғай кредиттердің портфеліне бұрын енгізілген кредиттер және осы Ереженің 32-тармағымен бір заемшыға белгіленген лимиттің асып түсуімен байланысты шығарылған кредиттер бойынша мақсатты расталуы талап етілмейді.
Ескерту. 32-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
33. Бірыңғай деп топталған кредиттерге банктің ішкі кредиттік саясатымен белгіленген талаптар бойынша ұсынылған, сонымен қатар әрбір кредиттің бір заемшыға берілетін шегінің жиынтығы осы Ереженің 32 тармағымен белгіленген мәнге сәйкес келуі керек.
34. Бірыңғайлылықты топтастырудың тәртібін, әдісін, мерзімін қосқандағы оның белгісі, сондай-ақ осындай кредиттерге қарсы провизияларды (резервтерді) жіктеу (қарсы жіктеу) және қалыптастыру (тарату) банктің ішкі кредиттік саясаты бойынша жеке ашылады.
Кредиттердің бірыңғайлылық белгісіне мыналар жатады:
заемшы түрі;
кредит беру технологиясы;
беру мақсаты;
қамтамасыз ету түрі;
кредит беру мерзімі;
банктің ішкі кредиттік саясаты бойынша анықталған әртүрлі кредит беру бағдарламасы бойынша өзге де белгілер.
Кредиттердің бірыңғайлылық белгісіне мыналар жатпайды:
мерзімі өткен борыштардың болуы немесе болмауы;
мерзімі өткен борыштар күндерінің саны;
жеке алынған кредиттер бойынша кредиттік тәуекелдер деңгейі;
мерзімін өткізулер саны.
35. Банктер кредиттердің бірыңғайлылық белгісін, сондай-ақ банктің меншікті капиталы шегінің 0,02% аспайтын бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттер мөлшерін банктің ішкі кредиттік саясатына сәйкес жеке анықтайды.
36. Кредиттер портфельге шарт бойынша бастапқыда белгіленген белгісі бойынша ғана жинақталуы тиіс. Кредиттердің кредит беру барысында пайда болған ерекшеліктері бірыңғайлылықтың белгісі болуы мүмкін емес.
36-1. Егер бұрын бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілмеген кредит бойынша, тәуекелді бағалау күнінде негізгі борыш қалдығының мөлшері банктің меншікті капиталы шамасының 0,02 пайызынан аспаса, онда осы кредит бірыңғай Ескерту. 36-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз),  өзгерту енгізілді - 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыларымен.
37. Бір заемшыға тәуекелді бағалау күнінде негізгі борыш қалдығының жиынтық мөлшері банктің меншікті капиталы шамасының 0,02 пайызынан асатын кредиттері мен мөлшері банктің меншікті капиталы шамасының 0,02 пайызы шегінде болатын және банктің бірыңғай кредиттер портфеліне енгізбеген кредиттері тиісінше осы Ереженің 2-қосымшасына және (немесе) 4-қосымшасына сәйкес жіктеледі.
Ескерту. 37-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
38. Бірыңғай кредиттер портфелі бойынша провизиялар (резервтер)
сомасы бірыңғай кредиттер портфелі бойынша жоғалту шегі бар тәуекелді бағалау әдістемесінің қолданылуына қатысты есептеледі.
39. Банктің бірыңғай кредиттер бойынша тәуекеліне баға беру әдістемесі жалпы алғанда жекелеген заемдардың сапасының кемуіне және мұндай заемдардың портфельден алынуына байланысты провизиялар (резервтер)
мөлшерінің өсуін көздемеуі тиіс.
40. Егер бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген 60 (алпыс) және одан артық күндік мерзімі бар мерзімі өткен борыштардың мөлшері бірыңғай кредиттер портфелі бойынша нақты жасалған провизиялар (резервтер)
мөлшерінен артық болса, онда банк провизияларды (резервтерді) бірыңғай кредиттер портфеліндегі тиісті мерзімі өткен борыштар үлесі мөлшерінің соңына дейін құрады.
Бірыңғай кредиттер портфелінің жіктелім санаты осы Ереженің 2- қосымшасының 2-кестесінде көрсетілген провизиялардың (резервтердің) нақты қалыптасқан мөлшеріне қатысты анықталады.
Ескерту. 40-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
41. Банк тоқсанына бір реттен кем емес аралықта бірыңғай кредиттер портфелі бойынша кредиттік досьеге портфельге жасалған талдау және оның қорытындылары туралы ақпаратты, оның ішінде банктің бірыңғай кредиттер портфелі бойынша кредиттік тәуекел мөлшері туралы тұжырымдарын, сондай-ақ провизиялардың (резервтердің) есебі туралы ақпаратты енгізеді.
Бірыңғай кредиттер портфелінің жай-күйі туралы тоқсан сайынғы талдау болмаған жағдайда бірыңғай кредиттер портфелі бойынша нақты резервте сақтау пайызы 1 (бір) пайызға өседі.
5-1-тарау. «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамымен секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттерді жіктеу ерекшеліктері Ескерту. 5-1-тараумен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
41-1. Екінші деңгейдегі банктердің күмәнді және үмітсіз талаптарын иелену мақсатында «Стресті активтер қоры» акционерлік қоғамы (бұдан әрі – Қор) құрған арнайы қаржы компаниясымен (бұдан әрі – АҚК) бірге провизиялардың есебі және секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттерді жіктеу осы тарауға сәйкес мынадай талаптарды бір мезгілде орындаған кезде жүзеге асырылады:
1) секьюритилендіру объектілері Алматы және Астана қалаларындағы жеке құрылыс объектілерін қоспағанда, жер учаскесін кейіннен құрылыс салу, сондай-ақ жер учаскесінде тікелей жылжымайтын мүлік құрылысын салу үшін дамыту (әзірлеу) мақсатында қандай да бір жобаны қаржыландыруға пайдаланылатын заемдарды білдіретін банктік заемдар бойынша талаптардың біртектес құқықтары болып табылады.
Жер учаскесін дамытуға арналған заемдарға жер учаскесін сатып алуға, коммуникация құралдарын белгілейтін тізбені, кейіннен коммерциялық және тұрғын үй объектілерінің құрылысына қажетті объектілер мен шығындарды, құрылыс мерзімі мен шығыстар сметасын қамтитын аумақты дамыту жоспарын қаржыландыруға бағытталған кредиттер жатады.
Жылжымайтын мүлік құрылысына арналған заемдарға жер учаскесін сатып алуға, құрылыс және жоспарда көзделген барлық қажетті инфрақұрылыммен бірге тікелей коммерциялық немесе жылжымайтын тұрғын үй объектілерінің құрылысы үшін жер учаскесін дамытуды және әзірлеуді қаржыландыруға бағытталған кредиттер жатады;
2) осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген банктік заемның заемшылары заңды тұлғалар болып табылады;
3) осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген банктік заемның қамтамасыз етілуі жер болып табылады;
4) жер учаскесінде құрылыс салу, оның ішінде жерді дамыту, коммуникация (электр жарығы, жылыту, кәріз, байланыс, көше, жол) құралдарын дайындау және орнату, сондай-ақ жылжымайтын мүлік объектісінің құрылысы бойынша жоспардың болуы. Жоспарды іске асыру белгіленген мерзімдерге сәйкес қатаң түрде жүзеге асырылады, нақты шығыстар сметасы банк, заемшы, АҚК мен Алматы және Астана қалаларының тиісті жергілікті атқарушы органдары арасында келісілген жоспарда көрсетілген есептік деректерден аспайды;
5) құрылыс бойынша шығыстарды бағалау және жер учаскесі мен тәуелсіз бағалаушы жүзеге асырған құрылыс аяқталғаннан кейінгі жылжымайтын мүлік объектісіне баға берудің болуы;
6) секьюритилендірілген кредиттерді өтеу жылжымайтын мүлік объектілерін сату немесе коммерциялық пайдалану нәтижесінде не банктің кредиттерді қайтадан сатып алуы кезінде, ал бағалы қағаздарды олардың айналыс мерзімінің аяқталуы бойынша жер учаскелерін дамыту немесе жылжымайтын мүлік объектілерінің құрылысын салу жоспарларын аяқтағаннан кейін көзделеді.
Бұл ретте, екінші деңгейдегі банктер кредиттерді қайтадан сатып алған жағдайда осы тарауды ескерместен, сондай-ақ осы тармақтың 10) тармақшасында көрсетілген кредиттерді өтеу мерзімдерінің және талаптарының өзгеруінен туған мерзімін ұзартуды ескерместен, осындай кредиттер осы Ережеге сәйкес жіктеледі;
7) екінші деңгейдегі банктің, Қордың және Алматы, Астана қалаларының жергілікті атқарушы органдарының қатысуымен құрылған бірлескен жұмыс тобы қаланы дамыту жоспарына жерді (қала маңын) кіргізуді (аймаққа бөлуді) растайды;
8) екінші деңгейдегі банк (оригинатор) секьюритилендірілген кредиттерді кредиттік тәуекелді бермей сатады;
9) екінші деңгейдегі банк кредиттерді өтеу шараларын қосқанда, секьюритилендірілген кредиттер портфелін басқаруды жүзеге асырады;
10) секьюритилендірілген кредиттер бойынша кредиттік тәуекелді азайтудың төменде көрсетілген талаптарының кемінде екеуінің бір уақытта орындалуы:
кредиттің жалпы мерзімін 5 (бес) жылға ұзарту арқылы заемшының ауыртпалығын азайту;
сыйақы ставкасын азайту, оның ішінде ертеректе есептелген немесе капиталдандырылған, бірақ төленбеген сыйақы ставкасын толық немесе ішінара азайту арқылы заемшының ауыртпалығын төмендету;
борыштың бір бөлігін заемшылардың акцияларына (капиталындағы қатысу үлесіне) айырбастау, екінші деңгейдегі банктердің есептелген тұрақсыздық айыбының (айыппұлдар мен өсімпұлдардың) есебіне жатқызу ықтималы, ал кейбір жағдайларда екінші деңгейдегі банктің ұйғаруымен осындай кредиттер бойынша провизиялар деңгейін екінші деңгейдегі банктер қалыптастырған сома шегінде заемшылар міндеттемелерінің бөлігін есептен шығару арқылы заемшының ауыртпалығын төмендету;
11) жобаны іске асыру шамасы бойынша аяқталмаған құрылыс түріндегі жылжитын мүлік, ал құрылыс аяқталған кезде пайдалануға берілген жылжымайтын мүлік объектісі екінші деңгейдегі банкке секьюритилендірілген кредит бойынша кепілге беріледі.
41-2. Мониторинг, кредиттерді мақсатты пайдаланудың осы тараудың талаптарына сәйкес келуін анықтау әдістемесі, осындай кредиттерге қарсы провизияларды (резервтерді) жіктеу (қарсы жіктеу) және қалыптастыру (тарату)
рәсімі екінші деңгейдегі банктің ішкі кредиттік саясаты бойынша ашылады.
Осы кредиттердің мониторингі тоқсан сайынғы негізде екінші деңгейдегі банк пен АҚК арасында жасалған кредиттік портфельді сенімгерлік басқару шартына сәйкес жүзеге асырылады. АҚК-мен секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттер портфелі жөніндегі мониторинг жасалғаннан кейін екінші деңгейдегі банк нәтижелерін кейіннен Қорға беретін мониторингтің қорытынды есебін дайындайды.
Қор екінші деңгейдегі банктердің мониторингі жөніндегі жинақталған мәліметтерді уәкілетті органға тоқсан сайын жібереді.
Қор жер учаскесінде құрылыс салу, оның ішінде жерді дамыту, яғни коммуникация (электр жарығы, жылыту, кәріз, байланыс, көше, жол) құралдарын дайындау және орнату, сондай-ақ жылжымайтын мүлік объектісінің құрылысы бойынша жоспарды іске асыру мониторингін өткізуді қамтамасыз етеді.
Қор секьюритилендірілген кредиттердің сапасын бағалау және осындай кредиттер сапасын жақсарту бойынша шаралар кешенін қабылдау мақсатында мониторинг жүргізеді.
Екінші деңгейдегі банк тоқсан сайынғы негізде Қормен секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттер портфелі жөніндегі кредиттік досьеге құжаттамалық түрде ресімдеп, мыналарды:
портфельге жасалынған талдау мен оның нәтижелері, оның ішінде құрылыстың аяқталуын ескере отырып есептелген жер учаскесін және (немесе)
жылжымайтын мүлік объектісінің құрылысын дамыту жоспарын уақтылы іске асыру туралы ақпаратты;
осы Ереженің 41-1-тармағында белгіленген бірыңғайлылық критерийлеріне сәйкес келмейтін кредиттер туралы мәліметтерді;
екінші деңгейдегі банктердің секьюритилендірілген кредиттер портфелі бойынша кредиттік тәуекелдің мөлшері туралы қорытындыларын;
провизиялардың (резервтердің) есебі туралы ақпаратты енгізеді.
41-3. Екінші деңгейдегі банктер АҚК-мен секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттер портфелі провизияларының (резервтерінің) сомасын осы тарауда белгіленген барлық талаптарды сақтай отырып, секьюритилендірілген бірыңғай кредиттер портфелі көлемінің мынадай мөлшерінен:
2009 жылғы 31 желтоқсаннан бастап – 20 пайыздан;
2010 жылғы 31 желтоқсанға дейін – 31 пайыздан;
2011 жылғы 31 желтоқсанға дейін – 42 пайыздан;
2012 жылғы 31 желтоқсанға дейін – 53 пайыздан;
2013 жылғы 31 желтоқсанға дейін – 64 пайыздан;
2014 жылғы 31 желтоқсанға дейін – 75 пайыздан кем емес;
2015 жылғы 1 қаңтардан кейін – осы Ережеде белгіленген кредиттерді жіктеудің стандартты тәртібінде есептейді.
41-4. Бірыңғайлылық белгілерін, сондай-ақ осы Ереженің 41-1 және 41-2- тармақтарында белгіленген талаптарды сақтамаған жағдайда жер учаскесін және жылжымайтын мүлік құрылысын дамытуға берілетін заемдар АҚК-мен секьюритилендіру мәмілелері бойынша секьюритилендірілген кредиттер портфелінен шығарылады да, одан кейін осы тарауды ескерместен, сондай-ақ осы Ереженің 41-1-тармағының 10) тармақшасында көрсетілген кредиттерді өтеу мерзімдерінің және талаптарының өзгеруінен туған мерзімін ұзартуды ескерместен, осы Ережеге сәйкес жіктеледі.
6-тарау. Дебиторлық берешекті жіктеу ерекшеліктері
42. Барлық дебиторлық берешек жіктелуге жатады. Әкімшілік- шаруашылық қызмет бойынша берешектерді қоспағанда өтеу мерзімі үш айдан асатын дебиторлық берешек осы Ережеде кредиттерді жіктеу үшін белгіленген критерийлер бойынша жіктеледі.
Дебиторлық берешекті өтеу мерзімін куәландыратын құжаттармен расталмаған дебиторлық берешек пайда болған жағдайда осы дебиторлық берешек пайда болған сәттен бастап он күнтізбелік күн аяқталған соң мерзімі өткен деп есептеледі және осы Ереженің талаптарына сәйкес жіктелуге жатқызылады.
43. Дебиторлық берешекті өтеу кешіктірілген жағдайда осы актив осы Ереженің 2-қосымшасына сәйкес жіктеледі.
44. Егер бір дебиторға есептелетін дебиторлық берешек банктің меншік капиталының 5 (бес) проценттен астамын құраса, онда банк дебиторлық берешек құралған сәттен бастап, құжатпен расталған деректер негізінде дебитордың қаржылық жай-күйіне мониторинг жүргізеді.
Дебитордың қаржылық жағдайына мониторинг болмаған жағдайда осы Ереженің 2 қосымшасына сәйкес анықталған осы активтің жіктеу санаты бір 7-тарау. Банктердің шартты міндеттемелерін жіктеу ерекшеліктері
45. Жіктеуге клиент үшін банк үшінші тұлғалардың пайдасына қабылдаған және жабу үшін ақша түріндегі және банктің тиісті бухгалтерлік шоттарында көрсетілген міндеттемелерден басқа шарт талаптарынан пайда болатын клиенттің алып жүретін кредиттік тәуекелдері жатады.
46. Шартты міндеттемелерді жіктеу банк пен оның клиенті арасында шарттар жасалған сәттен бастап жүргізілуі тиіс.
47. Шартты міндеттемелер бойынша сыйақы төлеу кешіктірілмеген және оның тапсырмасы бойынша банк шартты міндеттеме ашқан тұлғаның тұрақты қаржылық жағдайы болған жағдайда, шартты міндеттеме стандартты деп есептеледі. Осы клиенттің қаржылық жағдайы нашарлаған және/немесе сыйақы төлеу кешіктірілген кезде шартты міндеттеме осы Ереженің 2 қосымшасына
48. Банк шарт талаптарынан туындайтын өз міндеттемелерін орындау кезінде туындайтын талаптар, егер шартта оны кредитке қайта ресімдеу көзделмесе, міндеттемелер сомасына дебиторлық берешек қайта ресімделеді.
Осындай дебиторлық берешек осы Ережеде кредитті жіктеу үшін белгіленген критерийлер бойынша осы Ереженің 2 қосымшасына сай жіктеледі.
49. Алынып тасталды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07. N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
7-1-тарау. Секьюритилендірілген активтерді жіктеу ерекшеліктері Ескерту. 7-1-тарау жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз) Қаулысымен.
49-1. Банкте секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы бар болғанда, банк активтерді жіктеуді осы Ереженің 1-қосымшасына сәйкес жүзеге асырады.
49-2. Банкте секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы жоқ болғанда, банк:
1) жіктелген секьюритилендірілген активтерге провизияларды құрайды;
2) активтерді жіктеуді осы Ереженің 1-қосымшасына сәйкес жүзеге асырады.
7-2-тарау. Бағалы қағаздарды жіктеу ерекшеліктері Ескерту. 7-2-тараумен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
49-3. Құнсыздануға арналған тестілерге осы Ереженің 9 және 10- тармақтарында көрсетілген бағалы қағаздарды және пайда мен шығын арқылы әділ құны ескерілген бағалы қағаздарды қоспағанда, банктің бағалы қағаздар портфеліндегі бағалы қағаздары жатады.
Пайда мен шығын арқылы әділ құны ескерілген бағалы қағаздар бойынша банктер осы Ереженің 49-4, 49-5 және 49-6-тармақтарында белгіленген талаптарға сәйкес есептелген мөлшерде құнының азаюын жүргізуі тиіс.
49-4. Бағалы қағаздардың құнсыздануына (құнының азаюы кезінде)
арналған тестімен мынадай құнсыздануын тану критерийлері айқындалады:
1) эмитенттің қаржылық ахуалы;
2) кез келген төлемді өтеу мерзімін ұзарту;
3) кепілдіктің болуы;
4) белсенді нарықтың болуы;
5) эмитент рейтингінің болуы;
6) Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын қор биржасының тізіміне Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Қор биржасында айналымына жіберілетін (жіберілген) эмитенттерге және олардың бағалы қағаздарына талаптары, және де қор биржасы тізімінің бөлек санаттары туралы»
2008 жылғы 26 мамырдағы № 77 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5251 тіркелген) қаулысында белгіленген қор биржасы тізімінің санаттары бойынша енгізу;
7) бағалы қағаздар рейтингінің болуы;
8) өзге де критерийлер.
Акциялардың құнсыздануына (құнының азаюы кезінде) жүргізілетін тест кезінде осы тармақтың 1), 4), 5), 6) және 8) тармақшаларында көрсетілген критерийлер қолданылады.
Борыштық бағалы қағаздардың құнсыздануына (құнының азаюы кезінде) жүргізілетін тест кезінде осы тармақтың 4), 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген критерийлер қолданылады.
Әрбір критерий бойынша осы Ереженің 5-қосымшасына сәйкес балл беріледі. Балл сомалары бағалы қағаздардың жіктелген санатын анықтау кезінде пайдаланылады. Актив бойынша жиналған баллдардың санына қарай оны жіктеу санаты және осы Ереженің 1-қосымшасының 6-кестесіне сәйкес қажетті провизиялар (резервтер) (кері түзету) мөлшері белгіленеді.
49-5. Эмитенттің қаржылық ахуалы банкті басқару органы бекіткен, осы Ереженің талаптарын ескере отырып, банктің ішкі ережелерінің ажырамас толықтыруы болып табылатын әдістемеге (әдістемелерге) (бұдан әрі – Бағалы қағаздар жөніндегі әдістеме) сәйкес бағаланады және қаржылық ахуалды бағалау тәртібін, әдісін, тәсілдерін, қажетті құжаттардың тізбесін және эмитенттің қаржылық ахуалын айқындауға мүмкіндік беретін өзге де ақпаратты қамтиды.
Бағалы қағаздар жөніндегі әдістемеде эмитенттің қаржылық ахуалын сипаттайтын мынадай негізгі көрсеткіштер болуы тиіс:
1) төлем қабілеттілігі Бағалы қағаздар жөніндегі әдістемеде белгіленген тиісті коэффиценттер жиынтығынан шыға отырып есептелген өз міндеттемелері бойынша эмитенттің қызмет көрсету қабілетін ашады;
2) қаржылық тұрақтылығы Бағалы қағаздар жөніндегі әдістемеде белгіленген тиісті коэффиценттер жиынтығынан шыға отырып есептелген капитал құрылымын, кірістілік деңгейін (соңғы күнтізбелік жылдың динамикасы бойынша), рентабельділігін (динамикасы бойынша) ашады;
3) эмитенттің өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін қабылдайтын шаралары.
49-6. Эмитенттің қаржылық ахуалы былай жіктеледі:
1) тұрақты - эмитенттің қаржылық ахуалы тұрақты:
эмитент төлеуге қабілетті;
коэффиценттер мәні Бағалы қағаздар жөніндегі әдістемеге сәйкес жалпыға ортақ нормалар шегінде есептелген;
бизнестің дамуына жағымды нарықтық жағдайлары, сондай-ақ нарықта жақсы бәсекелестік позициясы бар;
ресурстарға және капитал нарығына еркін қол жетімділігі бар, бағалы қағаздар шығарылымының мерзімі кезінде эмитенттің қаржылық ахуалын барынша нашарлатуға қабілетті ішкі және сыртқы факторлар анықталмаған;
эмитенттің өз міндеттемесі бойынша есеп айырысуға мүмкіндігінің болуы күмән туғызбайды;
эмитенттің активтері мен міндеттемелері мерзімдері бойынша шамалас;
2) қанағаттанарлық – осы санаттағы эмитенттің қаржылық ахуалы «тұрақты» сипаттамасына жақын, алайда, оның осы деңгейде ұзақ уақыт бойына ұстап тұру ықтималдылығы төмен болып табылады;
3) тұрақсыз - эмитент өз міндеттемелері бойынша мынадай факторлардың салдарынан есеп айырыса алмайды деген белгілі бір ықтималдық бар:
эмитенттің қаржылық ахуалының үнемі және елеулі нашарлау белгілері бар (эмитент қабылдаған шаралардың қаржылық ахуалды тұрақтандыру үшін тиімді болатыны сенім туғызбайды);
төтенше жағдайлар, сондай-ақ эмитентке материалдық залал келтірген, бірақ оның қызметін тоқтатуға әкелмеген өзге де жағдайлар орын алған;
4) өте қиын - эмитенттің қаржылық ахуалының тұрақты түрде нашарлауы мынадай жоғарғы деңгейге жетті:
эмитенттің төлемге қабілетсіздігі, қайта құрылымдау, банкроттық немесе қайта ұйымдастыру ықтималы;
шарт талаптарын бұзуы (пайыз төлемін немесе негізгі борыш сомасын төлемеу немесе мерзімдерін кешіктіру);
қағаз ұстаушылардың эмитентке басқа жағдайларда берілмейтін жеңілдік беруі;
эмитентке материалдық залал келтірген және (немесе) оған өз қызметін жалғастыруға мүмкіндік бермейтін төтенше жағдайлардың орын алуы.
Барлық жоғарыда санамаланған жағдайларды басқа да қол жетімді деректермен бірге қарастырған жөн.
8-тарау. Провизиялардың (ревизиялардың) қажетті мөлшерін анықтау
50. Банктер осы Ережеге сәйкес барлық қажетті провизиялар (резервтер)
мөлшерін есептейді және оны толық көлемде уәкілетті органға ұсынатын тиісті реттеушілік есептілікте көрсетеді.
Ескерту. 50-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
51. Банктің жіктелген активтері мен шартты міндеттемелері бойынша провизиялардың (резервтердің) қажетті мөлшері ол (олар) бойынша осындай қамтамасыз ету болған жағдайда жоғары өтімді қамтамасыз ету құнына кемілген негізгі борыш (талап ету) сомасы бойынша есептеледі. Жоғары өтімді қамтамасыз ету тізбесі осы Ереженің 2 қосымшасының 9-тармағының 1) тармақшасымен белгіленген.
51-1. Бағалы қағаздар бойынша провизиялар (кері түзету) қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес анықталған бағалы қағаздардың баланстық құны бойынша есептеледі.
Ескерту. 51-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
52. Жіктелген активтер мен шартты міндеттемелерді, сондай-ақ осы Ережеге сәйкес провизиялардың (резервтердің) талап етілетін мөлшеріне қажетті өзгерістерді банк айдың ең соңғы жұмыс күніне дейін 7 (жеті) жұмыс күнінен артық емес кезеңде ай сайын жасалады.
Бірыңғай кредиттер портфелі бойынша провизиялардың (резервтердің)
мөлшерін, оның ішінде портфельдің құрамы мен оның шегін нақтылауға байланысты реттеу тоқсанның ең соңғы жұмыс күніне дейін 7 (жеті) жұмыс күнінен артық емес кезеңде тоқсан сайын жасалады.
53. Заемшының (дебитордың) қаржылық жағдайын, сондай-ақ оның әкімшілік-шаруашылық қызметіне байланысты тәуекелдерді және ол алған міндеттемелердің орындалу перспективаларын талдау нәтижелері бойынша банктің басқарушы органы бекіткен ішкі ережелерге сәйкес мөлшердегі бөлінбеген кіріс есебінен бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген кредиттерді қоспағанда банк стандартты активтер мен шартты міндеттемелер бойынша провизиялар (резервтер) қалыптастыра алады.
54. Уәкілетті орган банктерді тексеру нәтижелері бойынша, сондай-ақ тексеру барысында провизиялардың (резервтердің) деңгейін көтеруді талап ете алады. Уәкілетті орган банктер ұсынған кешенді тексерулер қорытындысы бойынша провизиялардың (резервтердің) деңгейін көтеруді талап ете алады.
Уәкілетті орган белгілеген провизиялардың (резервтердің) көлемін активтер мен шартты міндеттемелердің мөлшеріне қатыссыз әрбір есепті күнге жасау қажет.
Арнайы резервтерді қалыптастыру қажеттігі болмаған жағдайда нормативтерді орындау жалпы провизияларды (резервтерді) қалыптастыру есебінен қамтамасыз етілуі қажет.
Ескерту. 54-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз) Қаулысымен.
55. Уәкілетті орган банктер ұсынған активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеу туралы есепті түзетуді талап ете алады. Мұндайда уәкілетті орган банкті тиісті есеп беруді түзету қажеттігі туралы жазбаша хабардар етеді. Банк хабарламаны алған күннен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде активтерді және шартты міндеттемелерді жіктеу туралы есептерді қосқанда немесе уәкілетті органның талаптарымен келіспеген жағдайда банк жазбаша түсініктеме ұсынады, уәкілетті орган осыларды қарау нәтижелері бойынша банктердің белгіленген мерзімде орындауы міндетті есеп беруін түзетудің қажеттілігіне қатысты түпкілікті шешім қабылдайды.
57. Осы Ережелермен реттелмеген мәселелер Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңнамасына сәйкес шешіледі.
2006 жылғы 25 желтоқсандағы N 296 қаулысымен бекітілген Активтерді, шартты міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру ережесіне 1-қосымша Ескерту. 1-қосымшаға өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының  2008.07.18.
N 104 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-тармақтан қараңыз),  2009.07.07. N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз),  2009.11.30. N 240 (қолданысқа N 1 кесте Банкаралық кредиттерді (банктерге және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарға ұсынылған) жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "____" __________ провизиялар құруы Банк _________________ мың теңге Жіктемеге Негізгі оның ішінде кредиттер Есептелген Ережеге сәйкес сәйкес борыш бойынша сыйақы негізгі борыш кредиттер сомасының сомасы сомасынан тобы барлығы провизиялардың (қаржылық лизингті мөлшері (%-те)
қоспағанда)
1. Стандартты
2. Күмәнді:
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлегенкезде
2) күмәнді 2 кешіктірген немесе толық төлемеген кезде
3) күмәнді 3 толық төлеген кезде
4) күмәнді 4 немесе төлемдерді толық төлемеген
5) күмәнді 5 санат
3. үмітсіз барлығы \
(1 + 2 + 3)
Нақты құрылған провизиялар сома- оның ішінде 2-бағанда көрсетілген кредиттер бойынша құ- Қамтамасыз ету құны сының барлығы рылған провизиялар сомасы Оның ішінде жо- Жиын- тығы ғары өтімдісі Бас бухгалтер Мөр орны Орындаушы телефон:
2-кесте
Басқа заңды тұлғаларға ұсынылған кредиттерді 1 (бірыңғай топқа енгізілген кредиттерді қоспағанда)
жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "____" ________________ провизиялар құруы Банк _________________ мың теңге оның ішінде борыш сомасының (қаржылық лизингті толық төлеме-ген кезде толық төлеме- ген кезде барлығы (1 + 2 + 3)
1 Осы қосымшаның 1-кестесінде атап өтілмеген кредиттер көрсетіледі 3-кесте Жеке тұлғаларға ұсынылған кредиттерді (бірыңғай топқа енгізілген кредиттерді қоспағанда) жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "____" __________ провизиялар құруы Негіз- Есеп- оның Қамтамасыз Ере- жеге Нақ- ты гі ішін- ету құны тел- ген де Жиын.
Оның сәй- кес құ- рыл- бо- рыш 2-бағ.
сый- ақы негіз- ған сома- анда сы көрсе.
жоға- про- ви- ның ры тілген бар.
зия- лар өтім- дісі лығы кре- дит.
сы.
тер нан сы- бой- ынша визия бар- рыл.
лар- дың мөл- шері ви.
(%-те)
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кез-
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кез-
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді
5) күмәнді 5 санат барлығы (1 + 2 + 3)
4-кесте
Заңды тұлғаларға ұсынылған бірыңғай кредиттерді жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "____" __________ провизиялар құруы Есепт- Ереже- Нақты Қамтамасыз ету ге құны елген құрыл- сыйа- қы негізгі прови- зия.
лар со- сомасы- ма.
сының барлы- ғы лардың мөлше- рі
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 0,01-5 5,01-10
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық төлемеген кезде
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 10,01- 20,01-
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық 25,01- 50,01- 5-кесте Жеке тұлғаларға ұсынылған бірыңғай кредиттерді жіктеу және банктерінің Ережеге мөлшері
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 10,01-20 20,01-25
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық 25,01-50 6-кесте Бағалы қағаздарды жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "__"
_______ провизиялар құруы Банк ______________________ мың теңге Жіктемеге сәйкес Құ- ны сыйақы со- Ережеге сәйкес баланстық құннан провизия- лардың (кері түзетудің) мөлшері (пайызбен)
бағалы қағаздар масы құрылған провизия- лар сомасының бар-
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кез-
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді немесе төлемдерді толық төлеме-
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді
3. Үмітсіз 7-кесте
Депозиттерді жіктеу және банктерінің оларға қарсы 200__жылғы "____"
__________ провизиялар құруы Депо- зиттер ішінде депозиттер депозит 2-ба- ған- зия бойын- ша да бере- көрсе- тіл шек- тің салық жал- пы диттер салу мақса- тында зиялар
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді то- лық төлемеген кезде
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді то- 8-кесте Дебиторлық берешекті жіктеу және 200__жылғы "___" _______ провизиялар құруы Дебиторлық дебиторлық берешек бой- құжаттама- лық берешек тобы есептеме және салық салу мақсатында- кепілдіктер деби.
торлық бе- ре.
шектің со-
1.Стандартты
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық төле- меген кезде
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық төле- Нақты құрылған провизиялар сомасының оның ішінде 2-бағанда көрсетілген шартты Оның ішінде жоғары лер бойынша құрылған провизиялар сомасы өтімдісі 9-кесте Шартты міндеттемелерді жіктеу және 200__жылғы "____" __________ провизиялар құруы Шартты мін.
сәйкес шарт.
шығарылған деттеме ты міндет.
негіз темелер тобы кепілдікпен гі берешек расталған жабылмаған аккредитивтер бойынша шар- тты міндеттеме- лердің сомасы
1) күмәнді 1 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық төле-
3) күмәнді 3 санат - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде
4) күмәнді 4 санат - төлемдерді кешіктірген немесе төлемдерді толық төле- Нақты құрылған провизиялар сомасының бар- оның ішінде 2-бағанда көрсетілген шар- тты мін.
деттемелер бойынша құрылған провизиялар сомасы 10-кесте 200__жылғы "____"___________ банкте секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы бар болғанда, секьюритилендірілген активтерді жіктеу Банк______________________ Жіктеуге борыштың Жиынтығы барлық жоғары санат - төлемдер- ді уақтылы және ді кешіктірген немесе төлемдерді толық төлемеген Мөр орны Бас бухгалтер 11-кесте 200__жылғы "____"___________ банкте олар бойынша секьюритилендірудің шектеулі тәсілін пайдалануға уәкілетті органның жазбаша растамасы жоқ Банк ______________________ мың теңге Ережеге сәйкес негізгі борыш сомасынан провизиялардың мөлшері (%-да)
боры- штың
1. Стан- дартты
1) күмәнді 1 санат - уақтылы және толық төлеген
2) күмәнді 2 санат - төлемдерді кешік- тірген толық
3) күмәнді 3 санат -
4) күмәнді 4 санат -
5) күмәнді 5 санат
"Активтерді, шартты міндеттемелерді 2-қосымша Ескерту. 2-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз), өзгерту енгізілді 2009.11.30. N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыларымен.
Активтерді және шартты міндеттемелерді жіктеу 1-кесте N Критерийлер Балл- дар Қаржылық ахуал тұрақты қанағаттанарлық қанағаттанғысыз тұрақсыз өте қиын Жіктелетін актив бойынша кез келген төлемдерді өтеу мерзімінің кешігуі салымдар (депозиттер) және шартты міндеттемелер бойынша дебиторлық берешек бойынша кредит бойын- соңғы он екі айда жіктелетін актив бойынша төлемдерді өтеудегі мерзімнің кешігуінің болмауы соңғы он екі айда ағымдағы күнге дейін төлемдердің мерзімін өткізуі бар болған және төлемдерді төлеу мерзімі әлі болмаған заемдар 15-30 күн 7 күнге дейін 14 күнге дейін 31-60 күн 7 күннен 15 күнге дейін 14 күннен 30 күнге дейін 61-90 күн 15 күннен 30 күнге дейін 30 күннен 60 күнге дейін 90 күннен астам 30 күннен астам 60 күннен астам Қамтамасыз ету сапасы сенімді жақсы қамтамасыз етілмеген Активті мақсатсыз пайдалану үлесі, пайызбен 25 пайызға дейін 25 пайыздан астам 50 пайыздан астам 75 пайыздан астам 100 пайыз Заемшыда (борышкерде) рейтингтің болуы "А" және жоғары Қазақстан Республикасының рейтингінен жоғары – "А"-ға дейін Қазақстан Республикасының рейтингі деңгейінде Қазақстан Республикасының рейтингінен төмен және рейтингісі жоқ Жиынтығы:
Кестені толтыру бойынша ереже мынадай редакцияда жазылсын:
1. Кредиттерді жіктеу кезінде осы кестенің 1-5-тармақтарында көзделген барлық критерийлер, мыналарды қоспағанда пайдаланылады:
бірыңғай кредиттер тобына енген кредиттер, оларды жіктеген кезде банктің ішкі әдістемесімен белгіленген критерийлер пайдаланылады;
бірыңғай кредиттер тобына жатқызылмаған айналымдағы капиталға берілген кредиттер, оларды жіктеген кезде осы кестенің 1, 2, 3 және 5- тармақтарында көзделген критерийлер пайдаланылады.
2. Депозиттерді жіктеу кезінде осы кестенің 1, 2 және 5-тармақтарында көзделген критерийлер пайдаланылады.
3. Дебиторлық берешекті жіктеу кезінде осы кестенің 1, 2 және 5- Осы кестенің 1-тармағында көзделген дебиторлық берешекке қатысты критерий, егер бір дебиторға есептегі берешек банктің меншікті капиталының 5 пайызынан астамын құраған жағдайда пайдаланылады.
Ескерту. 3-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
4. Шартты міндеттемелерді жіктеу кезінде осы кестенің 1, 2 және 5-
5. Егер:
1) заемшы (борышкер, тең заемшы) оффшорлық аймақта тіркелген тұлға болып табылса;
2) заемшының (борышкердің, тең заемшының) дауыс беретін акцияларының немесе жарғылық капиталындағы қатысу үлесінің елу және одан астам пайызы тікелей оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаларға тәуелді болса;
3) оффшорлық аймақта тіркелген өзге тұлғалар заемшының (борышкердің, тең заемшының) шешімін шарт күшімен немесе өзге де тәсілмен анықтаса, онда осы кестенің 5-тармағы қолданылмайды.
Оффшорлық аймақтардың тізбесі Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Банктік және сақтандыру қызметінің, бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары қызметінің және бағалы қағаздар рыногында лицензияланатын басқа да қызмет түрлерінің, жинақтаушы зейнетақы қорлары мен акционерлік инвестициялық қорлар қызметінің мақсаттары үшін оффшорлық аймақтардың тізбесін бекіту туралы» 2008 жылғы 2 қазандағы № 145 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5371 тіркелген) қаулысымен бекітілді.
Активті жіктеу санаты осы активті осы қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген критерийлер бойынша бағалау нәтижелері бойынша анықталады.
Актив бойынша жиналған баллдардың санына қарай оны жіктеу санаты және осы қосымшаның 2-кестесіне сәйкес қажетті провизиялар (резервтер) мөлшері белгіленеді.
Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
6. Заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалы банкті басқару органы бекіткен әдістемеге (әдістемелерге) сәйкес (бұдан әрі - Әдістеме)
бағаланады және банктің ішкі ережесінің ажырамас толықтыруы болып табылады.
Әдістемені банк осы Ереженің талаптарын есепке ала отырып өз бетінше әзірлейді және қаржылық ахуалды бағалау тәртібін, әдісін, жиілігін (шағын кәсіпкерлік субъектілеріне және кәсіпкерлік қызметпен айналыспайтын жеке тұлғаларға берілетін заемдарды қоспағанда, әдетте тоқсанына кемінде бір рет, өйткені шағын кәсіпкерлік субъектілері және кәсіпкерлік қызметпен айналыспайтын жеке тұлғалар бойынша уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген тәртіпте кредиттеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу талаптарына сәйкес мониторинг өткізудің басқа кезеңділігі енгізілген), бағалау тәсілдерін, қажетті құжаттардың тізбесін және заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалын айқындауға мүмкіндік беретін өзге де ақпаратты қамтуы тиіс.
Әдістемеде саланың ерекшеліктері, өндірістің маусымдылығы (циклдығы), заемшының (борышкердің, тең заемшының) қызмет саласы ескеріліп, есептелумен шектелмей, мынадай негізгі көрсеткіштер болуы тиіс:
1) төлем қабілеттілігі - заемшы (борышкер, тең заемшы) банк Әдістемесімен белгіленген тиісті коэффиценттер жиынтығынан шыға отырып банк есептеген өз міндеттемелері бойынша қызмет көрсету қабілетін ашады;
2) қаржылық тұрақтылық - банк Әдістемесімен белгіленген тиісті коэффиценттер жиынтығынан шыға отырып банк есептеген, заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық тұрақтылығын бағалауға мүмкіндік беретін капитал құрылымын, кірістілік деңгейін (соңғы күнтізбелік жылдың серпінінен), рентабелділігін (серпінділігінде), мерзімі өткен борыштардың жоқтығын (болуын), заемшының (борышкердің, тең заемшының) капитал рыногына қолжетімділігін, басқа елеулі ақпараттың болуын ашады;
3) борышқа қызмет көрсету қабілеті, ақша ағыны қозғалысын болжау;
4) дебиторлық-кредиттік берешектің құрамы мен серпіні (соңғы есептік және ағымдағы жылдар);
5) өнімнің өзіндік құны (серпінді);
6) кредиттік тарих (өткендегі кредиттік берешектерді өтеу, қазіргі қолданыстағы кредиттердің қолда бары);
7) заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржы топтары мен холдингтерге қатыстылығы;
8) бір (бірнеше) жеткізушілер және (немесе) тапсырыс берушілерге тәуелділік;
9) заемшы (борышкер, тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін қабылдайтын шаралары;
10) заемшы (борышкер, тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын нашарлататын сот талқылауларына тартылуы;
11) заемшының (борышкердің, тең заемшының) нарықтық позициясын, оның экономикадағы циклдық және құрылымдық өзгерістерге тәуелділігі (саланың түрі, заемшы (борышкер, тең заемшы) дайындайтын (ұсынатын)
тауарлардың (қызметтердің) тартымдылығын бағалау; мұндай тауарлардың (қызметтердің) рыногы, заемшы (борышкер, тең заемшы) қызметі саласындағы бәсекелестік деңгейі, нақты рыноктағы қызметінің ұзақтығы.
Ескерту. 6-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
7. Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заемшы (борышкер, тең заемшы) – заңды тұлғаның, жеке тұлғаның қаржылық ахуалы былай жіктеледі:
1) тұрақты - заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалы тұрақты; заемшының (борышкердің, тең заемшының) төлем қабілеті бар;
қаржы ағындары борышқа қызмет көрсетуге мүмкіндік береді; Әдістемеге сәйкес есептелген коэффиценттердің қолайлы мәні; бизнесті дамытуға оң нарықтық жағдайлар бар, нарықта жақсы бәсеке позициясы бар; ресурстар мен капитал нарығына еркін қол жеткізеді, жеткізушілердің шектелген санынан тәуелділігі жоқ, шарттың қолданылу мерзімі кезінде заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалын елеулі нашарлатуға қабілетті ішкі және сыртқы факторлар анықталған жоқ; заемшының (борышкердің, тең заемшының) банкпен өзінің міндеттемелері бойынша есептесу мүмкіндігі күмән тудырмайды; мерзімі бойынша заемшының (борышкердің, тең заемшының) активтері мен міндеттемелері шамалас; заемшы (борышкер, тең заемшы) оң кредиттік тарихқа ие;
2) қанағаттанарлық - "тұрақты" сипаттамасына жақын осы санаттағы заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалы, бірақ, оның осы деңгейде ұзақ уақыт бойына ұстап тұру ықтималдылығы төмен болып табылады;
кірістердің, төлем қабілеттілігі деңгейінің төмендеуі байқалды; динамикада ақша ағындарының елеусіз азаюы байқалды, ақша ағындары борыштың негізгі бөлігін жабуға мүмкіндік береді; заемшы (борышкер, тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін шаралар қабылдайды; жеткізушінің тауарларын, қызмет көрсетулерін және заемшы (борышкер, тең заемшы) өнімдерін тұтынушылардың шоғырлануының ең төменгі тәуекелі бар; заемшының (борышкердің, тең заемшының) қосымша ресурстарға қол жетімділігі бар болуына байланысты банкпен өз міндеттемелері бойынша есеп айырысуға мүмкіндігі күмән туғызбайды; тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін ұзарту бар;
3) қанағаттанғысыз – заемшы (борышкер, тең заемшы) өз міндеттемелері бойынша төмендегідей факторлар ішінен біреуі болғанда банкпен есептесе алмайды деген белгілі бір ықтималдылық бар:
заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалының тұрақты және елеулі нашарлау белгілері бар;
алдыңғы кезеңдегі шығындардың өсу серпінділігі кемінде он екі айды құрайды;
Әдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің қолайсыз мәні, төлем қабілеттілігінің төменгі деңгейі, заем қаражатынан тәуелділіктің басымдығы;
заемшының (борышкердің, тең заемшының) кері меншікті капиталы бар;
нарықтық үлестің тұрақты кемуі, заемшы (борышкер, тең заемшы)
қабылдайтын шаралардың қаржылық ахуалды тұрақтандыратын тиімділігіне сенімділік жоқ;
заемшыға (борышкерге, тең заемшыға) заемды заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалының нашарлауымен байланысты бұрын берілген заемды өтеу мақсатында ұсыну;
заемшыда (борышкерде, тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе) шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай- ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар (N 2 картотека)). Егер, тәуекелдің бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша заем сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан жыл сайынғы анықтамамен расталу жөніндегі талап жеке тұлғаларға берілген кредиттерге таралмайды;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін ұзарту бар;
4) тұрақсыз – осы санаттағы заемшының (борышкердің, тең заемшының)
қаржылық ахуалы мынадай факторлардың бірімен "қанағаттанғысыз" санатынан ерекшеленеді:
заемшыда (борышкерде, тең заемшыда) Әдістемемен анықталған барлық көрсеткіштер бұзылған;
заемшыға (борышкерге, тең заемшыға) 1 жылдан астам емес мерзімде санация жарияланған;
төтенше жағдайлар, сондай-ақ заемшыға (борышкерге, тең заемшыға)
материалдық зиян шектірген, бірақ оның қызметін тоқтатпаған өзге жағдайлар бар;
заемшыда (борышкерде, тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе) шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай- ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар (N 2 картотека)). Егер, тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша заем сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан анықтамамен расталу жөніндегі талап жеке тұлғаларға берілген кредиттерге таралмайды;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде үш мерзімін
5) өте қиын - заемшы (борышкер, тең заемшы) өз міндеттемелері бойынша мынадай факторлар ішінен біреуі болғандықтан банкпен есептесе алмайды деген толық ықтималдылық бар:
заемшы (борышкер, тең заемшы) төлемге қабілетсіз;
заемшыға (борышкер, тең заемшыға) 1 жылдан астам мерзімге санация жарияланды;
заемшы (борышкер, тең заемшы) банкрот деп танылды;
заемшыға (борышкерге, тең заемшыға) материалдық зиян шектірген және/немесе оның өз қызметін жалғастыруға мүмкіндік бермейтін, нарықтық позициясын жоғалту сияқты төтенше жағдайлар бар;
заемшы (борышкер, тең заемшы) қызметті жүргізбейді, оның қызметінің нәтижесін көрсететін кассада және ағымдағы банктік шоттары бойынша ақша қаражатының айналымы жоқ (заем қаражатын және қаржылық көмекті пайдаланумен байланысты айналымдарды қоспағанда);
Әдістемеге сәйкес банктің уәкілетті бөлімшесі жасаған заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық (оның ішінде басқару) есептілігінің көрсеткіштерінде және (немесе) заемшының (борышкердің, тең заемшының)
қаржылық ахуалын талдау бойынша қорытындыда елеулі айырмашылықтар бар, заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық (оның ішінде басқару)
есептілігінде елеулі айырма бар және жалпы заемшының (борышкердің, тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалаудың сенімділігіне және оны есептеу үшін пайдаланылатын көрсеткіштер күмән туғызады;
уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен белгіленген тәртіппен кредиттеу жөніндегі құжаттаманы жүргізу талаптарына сәйкес кредиттік мониторинг бойынша құжаттама жоқ;
кредиттеудің барлық мерзімі ішінде төрт және одан астам мерзімін ұзарту бар.
Кредитті жіктеу санаты кредит:
оффшорлық аймақта тіркелген заемшыға (борышкерге, тең заемшыға)
берілсе не заемшының (борышкердің, тең заемшының) дауыс беретін акцияларының немесе жарғылық капиталындағы қатысу үлесінің елу және одан астам пайызы тікелей оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаларға тәуелді болса;
оффшорлық аймақта тіркелген өзге тұлғалар шарт күшімен немесе өзге де тәсілмен шешімін анықтайтын заемшыға (борышкерге, тең заемшыға) берілген жағдайда, басынан бастап «үмітсіз» деп анықталады.
2010 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген кредиттер бойынша, осы тармақтың үшінші бөлігінің талабы 2010 жылғы 1 сәуірден бастап қолданылады.
2010 жылғы 1 қаңтардан бастап берілуі жүзеге асырылған кредиттерге, оның ішінде 2010 жылғы 1 қаңтарға дейін мақұлданған кредиттік желілердің аясында берілген кредиттерге осы тармақтың үшінші бөлігінің талабы 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады.
Кредитті жіктеу санаты кредит оффшорлық аймақта тіркелген тұлға болып табылатын не оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаға қатынасы бойынша тәуелді немесе еншілес заемшыға (борышкерге, тең заемшыға) кредит берілген жағдайда, "үмітсіз" деп анықталады. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының "Банктік және сақтандыру қызметінің, бағалы қағаздар рыногының кәсіби қатысушылары қызметінің және бағалы қағаздар рыногында лицензияланатын басқа да қызмет түрлерінің, жинақтаушы зейнетақы қорлары мен акционерлік инвестициялық қорлар қызметінің мақсаттары үшін оффшорлық аймақтардың тізбесін бекіту туралы" 2008 жылғы 2 қазандағы N 145 қаулысымен оффшорлық аймақтар тізбесі бекітілді (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде N 5371 тіркелген) (бұдан әрі - Оффшорлық зоналар тізбесі). Осы талап көрсетілген кредиттер бойынша жоғары өтімді қамтамасыз ету бар болған жағдайда, қолданылмайды. Осы жағдайда жіктеу осы Ережемен анықталған тәртіппен Ескерту. 7-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
8. Кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес заемшының (тең заемшының) - жеке тұлғаның қаржылық ахуалы кредитті беру сәтінде бағаланады және былай жіктеледі:
1) тұрақты:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау заем бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшы (тең заемшы) өзінің кірістері мен шығыстарын, төлем қабілеттілігі және кредиттік тарихын талдауға сәйкес заемды уақтылы және толық көлемде өтеуге қабілетті;
кредитті өтеу үшін қажет заемшының (тең заемшының) қолма-қол ақшасының жеткіліктілігі;
заемшы (тең заемшы) білімінің деңгейі, кәсіби тәжірибесі, экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды;
заемшының (тең заемшының) ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттармен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының қатынасы:
40 пайыздан аспайды, кредитті беру және (немесе) еңбек қызметінің орнын өзгерту сәтінде қолданылатын заңнамалық актіге сәйкес белгіленетін заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 айлық есептік көрсеткішке (бұдан әрі - АЕК) дейін болғанда;
50 пайыздан аспайды, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда;
60 пайыздан аспайды, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 90 АЕК-ке дейін болғанда;
70 пайыздан аспайды, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен астам болғанда, егер осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасау барысында заемшы (тең заемшы)
отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болған жағдайда;
2) қанағаттанарлық:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау заем бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігінің немесе кірістер деңгейінің уақытша нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының (тең заемшының) кредит тарихы жоқ;
заем бойынша шарттың қолданылу мерзімі ішінде заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуға қабілетті факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз, бұл ретте, заемшы (тең заемшы) заем жөніндегі өз міндеттемелері бойынша есептесуге және төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторлармен күресуге қабілетті екеніне сенімділік бар;
экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды;
сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда;
70 пайыздан көп, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен астам болғанда;
осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жүргізу барысында заемшы (тең заемшы) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болған жағдайда;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін
3) қанағаттанғысыз:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау заем бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүргізу мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігінің немесе кірістер деңгейінің уақытша нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының (тең заемшының)
кредит тарихы жоқ;
заем бойынша шарттың қолданылу мерзімі ішінде заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуға қабілетті факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз, бұл ретте заемшы (тең заемшы) заем жөніндегі өз міндеттемелері бойынша есептесуге және төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторлармен күресуге қабілетті екеніне сенімділік бар;
экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемелері бойынша банкпен сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді 70 пайыздан көп, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жүргізу барысында заемшы (тең заемшы) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген заемшыда (тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе)
шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан жыл сайынғы анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай- ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар (N 2 картотека)). Егер, заем сомасы тәуекелдің бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша, банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан анықтамамен расталуы жөніндегі талап жеке тұлғаларға берілген кредиттерге тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін
4) тұрақсыз:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау заем бойынша төлемдерді тұрақты және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысынан жүргізіледі, заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігінің немесе кірістерінің деңгейінің тұрақты және елеулі нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының (тең заемшының) кредиттік тарихы жоқ;
еңбек қызметінің тұрақсыздығы немесе рентабелділігінің тұрақсыз деңгейі бар секторда жұмыспен қамтылуы, кәсіпкерлік қызметтен кірістің басқа көздері жоқ болғанда, инфляцияның ағымдағы қарқынын ескере отырып, заемшының (тең заемшының) кірістерінің немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің төмендеуі;
сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді 70 пайыздан көп, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 65 АЕК астам болғанда;
осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасау барысында заемшы (тең заемшы) отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болған жағдайда;
заемшыда (тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе)
шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар. Егер, тәуекелдің бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша заем сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан анықтамамен расталу жөніндегі талап жеке тұлғаларға берілген кредиттерге таралмайды;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде үш мерзімін
5) өте қиын қаржылық ахуал:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау заем бойынша төлемдерді тұрақты және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысынан жүргізіледі, заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігінің немесе кірістерінің деңгейінің қиын деңгейге дейін тұрақты және елеулі нашарлауы анықталды, кредиттік досьесі жоқ, заемшының (тең заемшының) кредиттік тарихы немесе заемшының (тең заемшының) төлем қабілеттілігі туралы өзге ақпарат заемшының (тең заемшының) банктің алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындамағандығын немесе төлем қабілетсіздігін куәландырады;
еңбекпен қамтылмауы немесе коммерциялық қызметінің жоқтығы немесе заемшыға материалдық зиян әкелген не өзге коммерциялық қызметті жалғастыруға мүмкіндік бермейтін факторлар анықталды, заемшы (тең заемшы)
банкпен өз міндеттемелері бойынша есептесе алмайды деген ықтималдылық басым;
сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді 60 пайыздан көп, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда;
70 пайыздан көп, заемшының (тең заемшының) ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-тен астам болғанда;
кредиттеудің барлық мерзімі ішінде төрт және одан астам мерзімін ұзарту бар..
Тең заемшы осы тармақта көрсетілген коэффициенттерді тартқан жағдайда, заемшының және тең заемшының (тең заемшының) жиынтық кірістері мен шығыстарынан есептеледі.
Отыз күнтізбелік күннен астам мерзімі өткен борыш пайда болған сайын заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау жүзеге асырылады. Осы жағдайда заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау бұдан кейін ай сайынғы негізде мерзімі өткен берешек толық өтелгенге дейін жүзеге Ескерту. 8-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
9. Қамтамасыз ету сапасы былайша жіктеледі:
1) сенімді - жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 100 пайызын жабатын жоғары өтімді қамтамасыз ету, мыналар түрінде:
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, ұлттық басқарушы холдингтің кепілдіктері (кепілдемелері);
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары;
Қазақстан Республикасының резиденттері емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "А" тобынан төмен емес ұзақ мерзімді борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резиденттері емес банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Қазақстан Республикасының резиденттері заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған «BBB-» рейтингінен төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "А-" тобынан төмен емес қаржылық сенімділігінің рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымдарының сақтандыру полистері;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "А-" тобынан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар шетел мемлекеттерінің Үкіметтері және орталық банктері шығарған, мемлекеттік мәртебесі бар бағалы қағаздар;
монетарлық қымбат металдар;
Қазақстан Республикасының бірінші сыныпты эмитенттерінің векселдері;
Standard&Poor s агенттігі тағайындаған "А" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент емес ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған «BBB-» рейтингінен төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдары жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық басқарушы холдинг болып табылатын, шағын және орташа кәсіпкерліктің кредиттеуін жүзеге асыратын заңды тұлғалардың кепілдіктері (кепілдемелері);
жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық басқарушы холдинг (білім беруді кредиттеу жүйесі шегінде) болып табылатын заңды тұлғалардың кредитор банк депозитіндегі ақша кепілі және (немесе) банктің бухгалтерлік есебінің тиісті шоттарында көрінетін, кредитор банктегі кепіл заты болып табылатын ақша;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған «BBB» рейтингінен төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент банктеріне қатысы бойынша бас банк болып табылатын Қазақстан Республикасының резидент емес банктерінің кепілдіктері (кепілдемелері);
2) жақсы – құны актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің 90 пайызынан кем емесін жабатын, осы тармақтың 1)
тармақшасында көрсетілген жоғары өтімді қамтамасыз ету немесе жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің 100 пайызынан кем емесін жабатын қамтамасыз ету, мыналар түрінде:
Қазақстан Республикасының резиденттері емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент емес банктердің Қазақстан Республикасының резиденттері заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ-" тобынан төмен емес қаржылық сенімділігінің рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру)
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резиденттері емес ұйымдары Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдары шығарған бағалы қағаздар.
Сондай-ақ, жақсы қамтамасыз ету ретінде банктердің кредиттеу бойынша құжаттама жүргізу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес ресімделген, қамтамасыз ету құны актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш)
айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады))
заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 130 пайызын жабатын жылжымайтын мүлік түріндегі қамтамасыз ету қабылданады;
3) қанағаттанарлық - осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген, құны активтер бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 75 пайызын жабатын жылжымайтын мүлік немесе жоғары өтімді қамтамасыз ету түріндегі қамтамасыз етуді қоспағанда, осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген, құны актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 90 пайызын жабатын жақсы қамтамасыз ету, немесе жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 100 пайызын жабатын қамтамасыз ету, мыналар түрінде:
Қазақстан Республикасының резидент емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент емес банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Қазақстан Республикасының резиденттері заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған қаржылық сенімділігінің "В-"
тобынан төмен емес рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі қаржы сенімділігі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру)
ұйымдарының сақтандыру полистері.
Сондай-ақ, қанағаттанарлық қамтамасыз ету ретінде банктердің кредиттеу бойынша құжаттама жүргізу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес ресімделген қамтамасыз ету мыналар түрінде қабылданады:
заемшының борышкері осы тармақшада көрсетілген Қазақстан Республикасының резидент банктеріне тағайындалған рейтингінен бір санатқа төмен борыштық рейтингі бар заңды тұлға болып табылу шартымен заемшының балансында есепке алынған соманың 60 пайызынан аспайтын мөлшердегі дебиторлық берешек;
заемшының және (немесе) кепіл берушінің балансында есепке алынған соманың 60 пайызынан аспайтын мөлшердегі, не заемшы жеке тұлғаның меншігіндегі жылжымалы мүлік;
заемшының балансында есепке алынған соманың 60 пайызынан аспайтын мөлшерде айналымдағы тауарлар;
қамтамасыз ету құны актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 120 пайызын жабатын жылжымайтын мүлік;
4) қанағаттанарлықсыз – қамтамасыз ету құны жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің кем дегенде 50 пайызын жабатын, осы Ережеде көзделген жоғары өтімді, жақсы және басқаша сипатталатын қамтамасыз ету;
5) қамтамасыз етусіз – бланктік кредит не қамтамасыз ету құны жиынтығында актив, шартты міндеттеме бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің 50 пайызынан кемін жабатын, осы Ережеде көзделген жоғары өтімді, жақсы және басқаша сипатталатын қамтамасыз ету.
Банктердің кредиттеу бойынша құжаттама жүргізу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарын қамтамасыз ету бөлігінде бұзған жағдайда кредит қамтамасыз етілмеген болып табылады.
Төлемі аккредитивтік операциялар бойынша жүзеге асырылатын активтерді қоспағанда, қамтамасыз етуі мүлік (ақша, тауарлар, жылжымайтын мүліктер, үлестік құрылыс объектілері және өзгелер), келешекте келіп түсетін талап ету құқықтары, шаруашылық серіктестіктердің жарғылық капиталындағы қатысу үлестері түрінде болатын актив қамтамасыз етілмеген деп бағаланады.
Қамтамасыз етуі банктің өзі және (немесе) банкпен ерекше қатынастармен байланысы бар тұлғалар эмиссиялаған бағалы қағаздар түрінде болатын актив те қамтамасыз етілмеген деп бағаланады.
Банк қамтамасыз етуінің сапасы активті (шартты міндеттемені) қамтамасыз етудің құны негізінде айқындалады.
Қамтамасыз етудің нарықтық құны тапсырыс беруші мен бағалы қызметін жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалаушы – жеке немесе заңды тұлғаның арасында жасалған бағалау жүргізу жөніндегі шарттың негізінде белгіленеді. Бағалаушы объектіні бағалауды "Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын сақтай отырып, жүзеге асырады.
Кепіл шартының қолданыста болу мерзімінде кепіл мүліктің бағалауын банктің кепіл саясатында (бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген заемдар бойынша қайта бағалау талап етілмейді) көзделген әдістемеге сәйкес кемінде алты айда бір рет банктің өзі жүргізеді. Банктің кепіл саясаты бағалаушы кепіл мүліктің нарықтық құнын бағалау мақсатында пайдаланатын әдістеменің банк үшін қолайлығын айқындайды. Әдістеме кепіл шартының қолданылу мерзімі ішінде кепіл қамтамасыз етудің қалыптасқан нарықтық құнына кепіл құнын анықтау (сәйкес келуі) әдістемесі мен кезеңділігін қамтиды.
Кепіл мүлікті сату қажет болғанда кепіл мүліктің нарықтық құнын анықтау және оның сатылуын бәсекелестік пен кепіл беруші құқықтарының сақталуы жағдайында өткізу мақсатында банк тәуелсіз бағалауын жүргізеді.
Банктегі жинақтау шотына орналастырылған (депозиттер) не кепіл ретінде орналастырылған ақшаны, клиенттің шотына келісім-шарттар (шарттар)
бойынша келіп түсетін ақшаны, келешекте инвестициялық жобалар бойынша клиенттің меншігіне келетін мүлікті, келешекте клиенттің меншігіне келетін жылжымалы мүлікті, осындай мүлікті бағалау сәтіне осы компания теріс қаржы нәтижесін көрсеткен жағдайдағы шаруашылық серіктестіктердің жарғылық капиталына қатысу үлестерін қоспағанда жылжымайтын және жылжымалық мүлікке жататын барлық кепіл қамтамасыз ету объектілері міндетті тәуелсіз бағалануға жатады.
Ескерту. 9-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
10. Соңғы 12 (он екі) айда 15 (он бес) және одан көп күнтізбелік күн мерзімі өткен төлемдер бар болған жағдайда, сондай-ақ жеке банктік заем шарты бойынша төлемдерді өтеу мерзімі басталмаған (төлемдерді мерзімнен бұрын өтеу жағдайларын қоспағанда) жағдайда, "жіктелетін актив бойынша төлемдерді өтеуде мерзімін өткізуі жоқ - 1 балл" критерийлері қолданылмайды.
Соңғы 12 (он екі) айда төлемдерді өтеу мерзімі 15 (он бес) және одан көп күнтізбелік күнге өткен, сондай-ақ төлемдерді өтеу мерзімі басталмаған заемдар бойынша 0 балл тағайындалады.
11. Активті мақсатсыз пайдалану үлесі әрбір банктік заем шарты бойынша, оның ішінде бір кредиттік желі аясында жасалғаны бойынша жеке есептеледі.
12. Банктерге арналған пруденциалдық нормативтерді есептеу әдістемесі бойынша уәкілетті органның талаптарына сәйкес есептелген, негізгі борыш бойынша қалдығы тәуекелді бағалау күніне банктің меншікті капиталы шамасынан 0,02 пайызға аспайтын, жеке тұлғаларға мүлікті (жылжымайтын, жылжымалы) сатып алуға, кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес қызметтерді төлеуге берілген кредиттер бойынша мақсаттылығын растау талап етілмейді.
Ескерту. 12-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
Актив (шартты міндеттеме) бойынша прови- зия мөлшері (негізгі борыш сомасынан %- Активтің (шартты міндеттеменің) жікте- лу санатын айқындауға арналған балл саны, бірыңғай кредиттерді қоспағанда Активтің (шар- тты міндетте- менің) жіктелу бен) бірыңғай кредиттер портфелін қоспаған- Провизия мөлшері (бірыңғай кредит- тер портфелінен % санаты
-бен)
1-ге дейін (қоса алғанда)
Стандартты
Күмәнді:
0,01% - 5% 1-ден 2-ге дейін (қоса алғанда)
1-ші санаттағы 5% - төлемдерді уақтылы және толық төле- 5,01% - 10% 2-ші санаттағы 10% - төлемді кешіктірген немесе толық тө- лемеген кезде 10,01% - 20% 2-ден 3-ке дейін (қоса алғанда)
3-ші санаттағы 20% - төлемдерді уақтылы және толық төле- 20,01% - 25% 4-ші санаттағы 25% - төлемді кешіктірген немесе толық тө- 3-тен 4-ке дейін (қоса алғанда)
5-ші санаттағы 50% - барлық жағдайда 25,01 % - 50% 4-тен және одан аса Үмітсіз 100% - барлық жағдайда 50,01% - 100% жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер)
құру ережесіне 3-қосымша Ескерту. 3-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз), өзгерту енгізілді - 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулыларымен.
Инвестициялық заемдарды (кредиттерді) және олармен байланысты шартты міндеттемелерді жіктеу Қаржылық ахуалы қанағаттанарлықсыз Жіктелетін актив бойынша кез келген төлемін өтеуді кешіктіру салымдар, (депозиттер) және шартты міндеттемелер бойынша Дебиторлық берешек бойынша Соңғы он екі айда жіктелетін актив бойынша төлемдерді өтеуде мерзімін өткізуі жоқ 7-ден 15 күнге дейін 14-тен 30 күнге дейін 15-тен 30 күнге дейін 30-дан 60 күнге дейін Қамтамасыз етудің сапасы Қамтамасыз етусіз Заемшыда (борышкерде) рейтингінің болуы Қазақстан Республикасы рейтингінен жоғары – "А"-ға дейін Қазақстан Республикасы рейтингісінің деңгейінде Қазақстан Республикасы рейтингісінен төмен және рейтингі жоқ
1. Инвестициялық заемдарды (кредиттерді) жіктегенде осы кестенің 1-5- тармақтарында көзделген барлық критерийлер қолданылады.
2. Дебиторлық берешекті жіктегенде осы кестенің 1, 2 және 5 – Осы кестенің 1-тармағында көзделген, дебиторлық берешекке қатысты критерий бір дебиторға есептелген берешек банктің меншікті ккапиталының 5 пайызынан астамын құраған жағдайда қолданылады.
3. Шартты міндеттемелерді жіктегенде осы кестенің 1, 2 және 5– тартармақтарында көзделген критерийлер қолданылады.
4. Егер:
1) заемшы (тең заемшы) оффшорлық аймақта тіркелген тұлға болып табылса;
2) заемшының (тең заемшының) дауыс беретін акцияларының немесе жарғылық капиталындағы қатысу үлесінің елу және одан астам пайызы тікелей оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаларға тәуелді болса;
3) оффшорлық аймақта тіркелген өзге тұлға заемшының (тең заемшының) шешімін шарт күшімен немесе өзге де тәсілмен анықтаса, онда осы кестенің 5-тармағы қолданылмайды.
Активті жіктеу санаты осы активті осы қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген критерийлер бойынша бағалау нәтижелері бойынша анықталады.
Актив бойынша жиналған баллдардың санына қарай оны жіктеу санаты және осы қосымшаның 2-кестесіне сәйкес қажетті провизиялар (резервтер) мөлшері Ескерту. 4-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
5. Заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалы инвестициялық заемдардың ерекшеліктері ескеріле отырып, және талаптары осы Ереженің 2- қосымшасының 6-тармағында белгіленген, банктің басқару органымен бекітілген және банктің ішкі ережесіне ажырамас толықтыру болып табылатын әдістемеге (бұдан әрі - Әдістеме) сәйкес бағаланады.
Қаржылық ахуал былайша жіктеледі:
1) тұрақты – заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалы тұрақты;
заемшы (тең заемшы) төлеуге қабілетті; ақша ағындары борышты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді; Әдістемеге сәйкес есептелген коэффициенттердің мәні жалпылама қабылданған нормалардың шегінде; бизнестің дамуына жағымды нарықтық жағдайлары; нарықта жақсы бәсекелестік позициясы бар; ресурстарға және капитал нарығына еркін қол жетімділігі бар, жеткізушілердің шектеулі санына тәуелді емес, шарттың қолданыста болу мерзімінде заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын елеулі нашарлататын сыртқы немесе ішкі факторлар анықталмаған; заемшының (тең заемшының) өзінің міндеттемесі бойынша банкпен есеп айырысуға мүмкіндігінің болуы күмән туғызбайды;
заемшының (тең заемшының) активтері мен міндеттемелері мерзімдер бойынша салыстыруға келеді; жағымды кредиттік тарихы бар;
2) қанағаттанарлық – «тұрақты» сипаттамасына жақын осы санаттағы заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалы, алайда, оның осы деңгейде ұзақ уақыт бойына ұстап тұру ықтималдылығы төмен болып табылады; кредиттеудің басынан бастап кірістер, төлем қабілеттілігі, шығындардың деңгейі борышкердің бизнес-жоспарында көзделген деңгейде тұр; динамикада ақша ағындарының елеусіз азайғаны байқалады, бұл ретте ақша ағындары борыштың негізгі бөлігін жабуға мүмкіндік береді; заемшы (тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын жақсартуға шаралар қабылдайды;
тауар жеткізушілерінің, қызмет көрсетулерінің және заемшы (тең заемшы) өнімдерін тұтынушылардың шоғырлануы бойынша барынша төмен тәуекелдері бар; заемшының (тең заемшының) өз міндеттемесі бойынша банкпен есеп айырысу мүмкіндігі қосымша ресурстарға қол жетімділігінің болуына байланысты күмән туғызбайды; тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін ұзарту бар;
3) қанағаттанарлықсыз – осы санаттағы заемшының (тең заемшының)
қаржылық ахуалы "тұрақтының" сипатына жақын келеді, бірақ оны осы деңгейде ұзақ уақыт ұстап тұру мүмкіндігі төмен; кредиттеудің басынан бастап кірістер, төлем қабілеттілігі, шығындардың деңгейінің борышкердің бизнес-жоспарында көзделген деңгейден жағымсыз ауытқуы бар; динамикада ақша ағындарының елеусіз азайғаны байқалады, бұл ретте ағындар борыштың негізгі бөлігін жабуға мүмкіндік береді; заемшы (тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын жақсартуға шаралар қабылдайды; тауар жеткізушілерінің, қызмет көрсетулерінің және заемшы (тең заемшы) өнімдерін тұтынушыларының шоғырлануы бойынша барынша төмен тәуекелдері бар; заемшының (тең заемшының) өзінің міндеттемесі бойынша банкпен есеп айырысу мүмкіндігі қосымша ресурстарға қол жетімділігінің болуына байланысты күмән туғызбайды; заемшының (тең заемшының) мерзімі өткен міндеттемесі және (немесе) шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ осы банкте уақтылы төленбеген төлем құжаттары (N 2 картотекасы)) бар; тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін ұзартуы бар;
4) тұрақсыз – заемшы (тең заемшы) банкпен өзінің міндеттемесі бойынша мынадай факторлардың ішінен біреуі салдарынан есеп айырыса алмайды деген ықтималдық бар:
заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалының үнемі және елеулі нашарлау белгілері бар: кредиттеудің басынан бастап кірістер, төлем қабілеттілігі және шығындар деңгейінің борышкердің бизнес жоспарында көзделген деңгейден елеулі жағымсыз ауытқулары бар және бизнес-жоспарды іске асыруға әсерін тигізуі мүмкін;
нарықтық үлесінің төмендеуі;
заемшы (тең заемшы) өзінің қаржылық ахуалын жақсарту үшін қабылдаған шаралары тиімді болатынына сенім туғызбайды; заемшыға (тең заемшыға) 1 жылдан аспайтын мерзімге санация жарияланды; төтенше жағдайлар, сондай-ақ заемшыға (тең заемшыға) материалдық залал келтірген, бірақ оның қызметін тоқтатуға әкелмеген өзге де жағдайлар бар;
заемшының (тең заемшының) мерзімі өткен міндеттемесі және(немесе)
шығынға жазылған борыштары (кредиттік бюроның анықтамасымен расталған басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ осы банкте уақытылы төленбеген төлем құжаттары (N 2 картотекасы)) бар. Егер тәуекелдерді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша заем сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, онда жеке тұлғаларға берілген кредиттерге жыл сайынғы кредиттік бюроның анықтамасымен растау талабы қолданылмайды;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде үш мерзімін
5) өте қиын – заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалының тұрақты нашарлауы сыни деңгейіне жетті: төлем қабілетсіздігі, нарықтық позицияларын жоғалту; заемшыға (тең заемшыға) бір жылдан астам мерзімге санация жарияланды; заемшы (тең заемшы) банкрот болып танылды; заемшының (тең заемшының) материалдық залал келтірген және (немесе) оған өзінің қызметін жалғастыруға мүмкіндік бермейтін төтенше жағдайлары бар, заемшының (борышкердің, тең заемшының) кредиттік досьесі жоқ; кредиттеудің барлық мерзімі ішінде төрт және одан көп мерзімін ұзартуы бар.
оффшорлық аймақта тіркелген заемшыға (тең заемшыға) берілсе не заемшының (тең заемшының) дауыс беретін акцияларының немесе жарғылық капиталындағы қатысу үлесінің елу және одан астам пайызы тікелей оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаларға тәуелді болса;
оффшорлық аймақта тіркелген өзге тұлға шарт күшімен немесе өзге де тәсілмен шешімін анықтайтын заемшыға (тең заемшыға) берілген жағдайда, басынан бастап «үмітсіз» деп анықталады.
тармақтың үшінші бөлігінің талабы 2010 жылғы 1 сәуірден бастап қолданылады.
2010 жылғы 1 қаңтардан бастап берілуі жүзеге асырылған кредиттерге, оның ішінде 2010 жылғы 1 қаңтарға дейін мақұлданған кредиттік желілердің аясында берілген кредиттерге осы тармақтың үшінші бөлігінің талабы 2010 Мынадай жағдайларда кредиттің жіктеу санаты бастапқыда "үмітсіз" деп танылады:
оффшорлық аймақта тіркелген тұлға болып табылатын;
оффшорлық аймақта тіркелген тұлғаға қатысты тәуелді немесе еншілес болып табылатын заемшыға (тең заемшыға) кредит беру.
Осы талап көрсетілген кредиттер бойынша жоғары өтімді қамтамасыз ету бар болған жағдайда қолданылмайды, бұл жағдайда жіктеу осы Ережеде белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Ескерту. 5-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
6. Қамтамасыз ету сапасы былайша жіктеледі:
1) сенімді - жиынтығында заемшының заемы бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады))
міндеттемелерінің кем дегенде 100 пайызын жабатын жоғары өтімді қамтамасыз Қазақстан Республикасы Үкіметінің, ұлттық басқарушы холдингтің Қазақстан Республикасының резиденттері емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "А-" тобынан төмен емес ұзақ мерзімді борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резиденттері емес банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Қазақстан Республикасының резиденті заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған «BBB-» рейтингінен төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент банктерінің кепілдіктері (кепілдемелері);
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВВ+" тобынан төмен емес қаржылық сенімділігінің рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру)
кредитор банк депозитіндегі ақша кепілі және (немесе) банктің бухгалтерлік есебінің тиісті шоттарында көрінетін, кредитор банктегі кепіл заты Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВВ+" тобынан төмен емес тәуелсіз рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар шетел мемлекеттерінің Үкіметтері және орталық банктері Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "А-" төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент емес ұйымдары шығарған бағалы қағаздар;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған «BBB-» рейтингінен» төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдары жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық басқарушы холдинг болып табылатын, шағын және орташа кәсіпкерліктің кредиттеуін жүзеге асыратын Standard & Poor's агенттігі тағайындаған «BBB» рейтингінен төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент банктеріне қатысы бойынша бас банк болып табылатын Қазақстан Республикасының резидент емес жалғыз акционері мемлекет немесе ұлттық басқарушы холдинг (білім беруді кредиттеу жүйесі шегінде) болып табылатын заңды тұлғалардың
2) жақсы – құны заем бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшы міндеттемелерінің 70 пайызынан кем емесін жабатын, осы тармақтың 1)
тармақшасында көрсетілген жоғары өтімді қамтамасыз ету немесе жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің 100 пайызынан кем емесін Қазақстан Республикасының резиденттері емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ+" тобынан төмен емес ұзақ мерзімді борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резиденттері Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғаларының, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В+" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент банктерінің кепілдіктері Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В+" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар банктердің резервтік аккредитивтері;
инвестициялық кредиттер бойынша борышкерлердің тиісті қаржы жылына арналған республикалық немесе жергілікті бюджеттердегі міндеттемелерін өтеуге немесе қамтамасыз етуге көзделген мүлік; төлем қабілеттігі жоғары (қаржылық ахуалы тұрақты) заңды тұлғалардан кепілдік берілген төлемдер бойынша келіп түсетін ақша;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В+" тобынан төмен емес қаржылық сенімділігінің рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру)
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ+" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент емес ұйымдармен шығарылған бағалы қағаздар;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В+" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар Қазақстан Республикасының резидент ұйымдарымен
3) қанағаттанарлық - жылжымайтын мүлік түріндегі қамтамасыз етуді қоспағанда, осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген, құны заем бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің кем дегенде 75 пайызын жабатын жақсы қамтамасыз ету немесе осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген, құны заем бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің кем дегенде 60 пайызын жабатын жоғары өтімді қамтамасыз ету немесе жиынтығында заем бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің кем дегенде 100 пайызын жабатын қамтамасыз ету, мыналар түрінде:
Қазақстан Республикасының резиденттері емес заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "ВВ-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент емес банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Қазақстан Республикасының резиденттері заңды тұлғалардың, оның ішінде Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар резидент банктердің кепілдіктері (кепілдемелері);
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған "В-" тобынан төмен емес борыштық рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар банктердің резервтік аккредитивтері;
мүлік, оның ішінде, келешекте бизнес-жоспарға сәйкес келіп түсетін;
тиісті қаржы жылы республикалық және жергілікті бюджеттерде инвестициялық кредиттер бойынша борышкерлердің міндеттемелерін өтеу мен қамтамасыз ету үшін көзделген ақша;
кепілдік берілген төлемдер бойынша төлем қаблеттілігі бар заңды тұлғалардан келіп түсетін ақша;
Standard&Poor's агенттігі тағайындаған қаржылық сенімділігінің "В"
тобынан төмен емес рейтингі немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының сақтандыру полистері.
Сондай-ақ, қанағаттанарлық қамтамасыз ету ретінде банктердің кредиттеу бойынша құжаттама жүргізу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес ресімделген қамтамасыз ету мыналар түрінде Республикасының резидент банктеріне тағайындалған рейтингінен бір деңгейге төмен борыштық рейтингі бар заңды тұлға болып табылуы шартымен заемшының балансында есепке алынған соманың 60 пайызынан аспайтын мөлшердегі аспайтын мөлшердегі жылжымалы мүлік;
қамтамасыз ету құны актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің кем дегенде 100 пайызын жабатын жылжымайтын мүлік;
4) қанағаттанарлықсыз – қамтамасыз ету құны жиынтығында актив бойынша (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады; сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)) заемшының міндеттемелерінің кем дегенде 50 пайызын жабатын, осы Ережеде көзделген жоғары өтімді, жақсы және басқаша сипатталатын қамтамасыз
5) қамтамасыз етусіз – бланктік не ішінара қамтамасыз етілген кредит, бұл ретте қамтамасыз ету құны заем бойынша борышкердің міндеттемелерінің кем дегенде 50 пайызын жабады (сыйақы жеңілдік кезеңінсіз төленетін заемдар бойынша, қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде жіктеу санаты берілген күнінен кейінгі 3 (үш) ай ішінде кредитті пайдаланғаны үшін болжанатын сыйақыны ескере отырып, негізгі борыштың қалдығы бойынша сома алынады;
сыйақы жеңілдік кезеңімен төленетін заемдар бойынша қамтамасыз етуді жабуды есептеген кезде кредитті бүкіл жеңілдік кезеңінде пайдаланғаны үшін сыйақыны ескере отырып, жіктеу санаты берілген күніндегі сома алынады (егер заемдар бойынша жеңілдік берілген кезеңі 3 (үш) айдан кем болған жағдайда, онда есепке 3 (үш) айдың сыйақысы алынады)).
Банктердің кредиттеу бойынша құжаттама жүргізу жөніндегі Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарын қамтамасыз ету бөлігінде бұзған Банк қамтамасыз етуінің сапасы активті (шартты міндеттемені)
қамтамасыз етудің құны негізінде айқындалады.
қызметін жүзеге асыруға лицензиясы бар бағалаушы – жеке немесе заңды тұлғаның арасында жасалған бағалау жүргізу жөніндегі шарттың негізінде белгіленеді. Бағалаушы объектіні бағалауды "Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын сақтай Кепіл шартының қолданыста болу мерзімінде кепіл мүліктің бағалауын банктің кепіл саясатында (бірыңғай кредиттер портфеліне енгізілген заемдар бойынша қайта бағалау талап етілмейді) көзделген әдістемеге сәйкес кемінде алты айда бір рет банктің өзі жүргізеді. Банктің кепіл саясаты бағалаушы кепіл мүліктің нарықтық құнын бағалау мақсатында пайдаланатын әдістеменің банк үшін қолайлығын айқындайды. Әдістеме кепіл шартының қолданылу мерзімі ішінде кепіл қамтамасыз етудің қалыптасқан нарықтық құнына кепіл құнын Кепіл мүлікті сату қажет болғанда кепіл мүліктің нарықтық құнын анықтау және оның сатылуын бәсекелестік пен кепіл беруші құқықтарының сақталуы жағдайында өткізу мақсатында банк тәуелсіз бағалауын жүргізеді.
Ескерту. 6-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
Баллдардың саны
Активтің жіктеу санаты Провизияның мөлшері (негізгі борыштың сомасынан пайызбен)
5% - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 2 –ші санаттағы 10% - төлемді кешіктірген немесе толық төлемеген кезде 20% - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 4-ші санттағы 25% - төлемді кешіктірген немесе толық төлемеген кезде 4-қосымша Ескерту. 4-қосымша жаңа редакцияда - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.07.07.
N 140 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз),  2009.11.30. N 240 Жеке тұлғаларға берілген ипотекалық тұрғын үй заемдарының жіктелімі Критериийлер Төлемдерді өтеудің мерзімін өткізу соңғы он екі айда жіктелетін актив бойынша төлемдерді өтеуде мерзімін өткізуі жоқ соңғы он екі айда ағымдағы күнге дейін төлемдерінің мерзімін өткізуі бар болған және төлемді өтеу мерзімі әлі ба- сталмаған заемдар 14 - 30 күн 31 - 60 күн 61 – 90 күн 90 астам күн Мерзімі өткен бағалау үш жылдан кем үш жылдан астам Кестені толтыру бойынша ереже:
1. Заемның жіктеу санаты осы заемды осы қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген критерийлер бойынша бағалау нәтижесі бойынша айқындалады. Заем бойынша жинаған баллдар саны бойынша оның жіктеу санаты мен осы қосымшаның 2-кестесіне сәйкес қажетті провизиялар (резервтердің) мөлшері
2. Ипотекалық тұрғын үй заемын беру сәтінде қаржылық ахуалы мынадай жіктеледі:
1) тұрақты қаржылық ахуал:
заемшының қаржылық ахуалын бағалау ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшы өзінің кірістері мен шығыстарын, төлем қабілеттілігі және кредиттік тарихын талдауға сәйкес ипотекалық тұрғын үй заемын уақтылы және толық көлемде өтеуге қабілетті;
заемшының тұрғын үй үшін бастапқы жарнаны төлеуге, сондай-ақ сатып алу-сату бойынша мәмілелерді жасасумен байланысты шығыстарды жабуға және ипотекалық тұрғын үй заемын беруге қажетті қолма-қол ақшасының жеткіліктілігі;
заемшы білімінің деңгейі, кәсіби тәжірибесі, экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды;
заемшының ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелерінің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттармен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының қатынасы:
40 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК- ке дейін болғанда;
50 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 65 АЕК-ке дейін болғанда;
60 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 90 АЕК-ке дейін болғанда;
70 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК- тен астам болғанда, егер осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасау барысында заемшы отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің
2) қанағаттанарлық қаржылық ахуал:
заемшының қаржылық ахуалын бағалау ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшының төлем қабілеттілігінің немесе кірістер деңгейінің уақытша нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының кредит тарихы жоқ;
заем бойынша шарттың қолданылу мерзімі ішінде заемшының төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуға қабілетті факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз, бұл ретте, заемшы ипотекалық тұрғын үй заемы жөніндегі өз міндеттемелері бойынша есептесуге және төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторлармен күресуге қабілетті екеніне сенімділік бар;
экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемесі бойынша банкпен заемшының ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының 50 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК- 60 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 70 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 70 пайыздан көп, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен астам болғанда;
осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жүргізу барысында заемшы отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде бір мерзімін
3) қанағаттанғысыз қаржылық ахуал:
заемшының қаржылық ахуалын бағалау ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша тұрақты және уақтылы төлемдерді жүргізу мүмкіндіктері тұрғысында жүргізіледі, заемшының төлем қабілеттілігінің немесе кірістер деңгейінің уақытша нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының кредит тарихы жоқ;
ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша шарттың қолданылу мерзімі ішінде заемшының төлем қабілеттілігін уақытша нашарлатуға қабілетті факторлар анықталды, бірақ олар елеусіз, бұл ретте заемшы ипотекалық тұрғын үй заемы жөніндегі өз міндеттемелері бойынша есептесуге және төлем қабілеттілігін төмендететін уақытша факторлармен күресуге қабілетті екеніне сенімділік бар;
экономиканың тұрақты дамудағы және әлуетті рентабелді секторындағы жүйелі жұмыспен қамтылғандығы клиенттің өз міндеттемелері бойынша банкпен есептесу мүмкіндігі күмән туғызбайды; заемшының ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының қатынасы:
50 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК- 60 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 70 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 65-тен 70 пайыздан көп, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 90 АЕК-тен осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жүргізу барысында заемшы отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болған жағдайда; заемшыда (тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе) шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар (N 2 картотека)). Егер, заем сомасы тәуекелдің бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша, банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан анықтамамен расталуы жөніндегі талап жеке тұлғаларға берілген кредиттерге таралмайды;
тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде екі мерзімін
4) тұрақсыз қаржылық ахуал:
заемшының қаржылық ахуалын бағалау ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша төлемдерді тұрақты және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысынан жүргізіледі, заемшының төлем қабілеттілігінің немесе кірістерінің деңгейінің тұрақты және елеулі нашарлауын көрсететін белгілер бар, заемшының кредиттік тарихы жоқ;
еңбек қызметінің тұрақсыздығы немесе рентабелділігінің тұрақсыз деңгейі бар секторда жұмыспен қамтылуы, кәсіпкерлік қызметтен кірістің басқа көздері жоқ болғанда, инфляцияның ағымдағы қарқынын ескере отырып, заемшының кірістерінің немесе төлем қабілеттілігі деңгейінің төмендеуі;
ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша негізгі борыштың елеулі бөлігін ипотекалық тұрғын үй заемын қамтамасыз етуге берген жылжымайтын мүлікті немесе заемшының басқа жылжымайтын мүлігін сату есебінен ғана өтеу мүмкін, заемшы өзінің міндеттемелері бойынша банкпен есептесе алмайды деген ықтималдылық басым;
заемшының ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының 60 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК- 70 пайыздан аспайды, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40-тан 70 пайыздан көп, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 65 АЕК астам болғанда, осы көрсеткіштерге сәйкес барлық міндеттемелер бойынша төлем жасау барысында заемшы отбасының әрбір мүшесіне келетін кіріс Астана мен Алматы қалаларында кірістің 15 АЕК кем емес болса, басқа өңірлерде 10 АЕК кем емес, ал жасы 15-ке толмаған балалар үшін - көрсетілген мөлшерлердің жартысынан кем емес болған жағдайда;
заемшыда (тең заемшыда) мерзімі ұзартылған міндеттеме және (немесе)
шығынға жазылған борыштар (кредиттік бюродан анықтамамен расталған, басқа банктердегі кредиттер бойынша мерзімі өткен берешегі, сондай-ақ осы банкте мерзімінде төленбеген төлем құжаттары бар. Егер, тәуекелдің бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы бойынша заем сомасы банктің меншікті капиталының 0,02 пайызынан аз болса, кредиттік бюродан анықтамамен расталу жөніндегі тоқсанына бір ретке дейін (және одан астам) қоса алғанда өтеу кестесі кезінде соңғы он екі ай ішінде, әр тоқсаннан бастап жылына бір ретке дейін (қоса алғанда) өтеу кестесі кезінде соңғы жиырма төрт ай ішінде, бір жылдан бастап және одан да көп өтеу кестесі кезінде соңғы отыз алты ай ішінде үш мерзімін заемшының қаржылық ахуалын бағалау ипотекалық тұрғын үй заемы бойынша төлемдерді тұрақты және уақтылы жүзеге асыру мүмкіндіктері тұрғысынан жүргізіледі, заемшының төлем қабілеттілігінің немесе кірістерінің деңгейінің қиын деңгейге дейін тұрақты және елеулі нашарлауы анықталды, кредиттік досьесі жоқ, заемшының кредиттік тарихы немесе заемшының төлем қабілеттілігі туралы өзге ақпарат заемшының банктің алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындамағандығын немесе төлем қабілетсіздігін куәландырады;
немесе заемшыға материалдық зиян әкелген не өзге коммерциялық қызметті жалғастыруға мүмкіндік бермейтін факторлар анықталды, заемшы банкпен өз міндеттемелері бойынша есептесе алмайды деген ықтималдылық басым;
заемшының ай сайынғы жиынтық кірістерінің сомасына (жеке табыс салығы мен зейнетақы жарналарын шегергенде) ай сайынғы міндеттемелердің (заем бойынша ай сайынғы төлемдерді, мүлік салықтарын, жылжымайтын мүлікті сақтандыру бойынша ай сайынғы төлемдерді, жеке сақтандыруды, шарт бойынша жауапкершілікті, Қазақстан Республикасы заңнамасымен және шарттарымен көзделген басқа тұрақты міндетті төлемдерді қоса алғанда) жалпы сомасының 60 пайыздан көп, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-ке дейін болғанда;
70 пайыздан көп, заемшының ай сайынғы кірісінің мөлшері 40 АЕК-тен кредиттеудің барлық мерзімі ішінде төрт және одан астам мерзімін Тең заемшы осы тармақта көрсетілген коэффициенттерді тартқан жағдайда, заемшының және тең заемшының жиынтық кірістері мен шығыстарынан есептеледі.
Отыз күнтізбелік күннен астам мерзімі өткен борыш пайда болған сайын заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау жүзеге асырылады. Осы жағдайда заемшының (тең заемшының) қаржылық ахуалын бағалау бұдан кейін ай сайынғы негізде мерзімі өткен берешек толық өтелгенге дейін жүзеге Ескерту. 2-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
3. Қамтамасыз ету сапасы мынадай ретте жіктеледі:
1) сенімді қамтамасыз ету – мынадай талаптарға сәйкес келетін жылжымайтын мүлік ипотекасы:
ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніндегі негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз ету құнына қатынасы 50 пайыздан ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 65 пайыздан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасының 50 пайызынан асып түскен мөлшерде кредитор болып табылатын банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған кредиттік тәуекел бар;
ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) кепіл құнына қатынасы 70 пайыздан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 50 пайыздан асып түскен мөлшерінде "Қазақстандық ипотекалық кредиттерге кепілдік беретін қор"
акционерлік қоғамы кепілдік берген не ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 65 пайыздан асып түскен мөлшерінде кредиттік тәуекелі бар және /немесе кредитор болып табылатын, банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған, ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 50 пайыздан асып түскен мөлшеріндегі кредиттік тәуекелі бар;
кепілге берілген жылжымайтын мүліктің нарықтық құны төмендеуіне ықпал етуге қабілетті факторлар, оның ішінде заемшының жылжымайтын мүлкі тұрған қалада немесе өзге елді мекенде жаңа жылжымайтын мүліктің құрылысының көбеюі немесе кепілге салынған жылжымайтын мүліктің ықтимал бұзылуы нәтижесінде, анықталған жоқ;
2) жақсы қамтамасыз ету - мынадай талаптарға сәйкес келетін жылжымайтын мүліктің ипотекасы:
ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніндегі негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз ету құнына қатынасы 60 пайыздан ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 75 пайыздан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасының 60 пайызынан асып түскен мөлшерде кредитор болып табылатын банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған кредиттік ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) кепіл құнына қатынасы 80 пайыздан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 60 пайыздан асып түскен мөлшерінде "Қазақстандық ипотекалық кредиттерге кепілдік беретін қор"
акционерлік қоғамы кепілдік берген не ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 75 пайыздан асып түскен мөлшерінде кредиттік тәуекелі бар және /немесе кредитор болып табылатын, банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған, ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 60 пайыздан асып түскен мөлшеріндегі кредиттік кепілге берілген жылжымайтын мүліктің нарықтық құны төмендеуіне ықпал етуге қабілетті факторлар, оның ішінде заемшының жылжымайтын мүлкі тұрған қалада немесе өзге елді мекенде жаңа жылжымайтын мүліктің құрылысының көбеюі немесе кепілге салынған жылжымайтын мүліктің ықтимал
3) қанағаттанарлық қамтамасыз ету - мынадай талаптарға сәйкес келетін ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніндегі негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз ету құнына қатынасы 70 пайыздан ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасы 85 пайыздан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасының 70 пайызынан асып түскен мөлшерде кредитор болып табылатын банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған кредиттік Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламаларын іске асыру аясында құрылған жылжымайтын мүлікті сатып алуға ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз ету құнына қатынасы қамтамасыз ету құнының 90 (тоқсан) пайызынан аспайды және ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасынан 70 пайыздан асып түскен мөлшерінде не ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасынан 85 пайыздан асып түскен мөлшерінде "Қазақстан ипотекалық кредиттерге кепілдік беру қоры" акционерлік қоғамы кепілдік берген кредиттік тәуекелі бар не кредитор болып табылатын, банкпен айрықша қатынастармен байланысты емес сақтандыру ұйымы сақтандырған, ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніне негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз етудің құнына қатынасынан 70 пайыздан асып түскен мөлшеріндегі кредиттік тәуекелі бар;
кепілге берілген жылжымайтын мүліктің нарықтық құны төмендеуіне ықпал етуге қабілетті факторлар, оның ішінде заемшының жылжымайтын мүлкі тұрған қалада немесе өзге елді мекенде жаңа жылжымайтын мүліктің құрылысының көбеюі немесе кепілге салынған жылжымайтын мүліктің ықтимал
4) қанағаттанғысыз қамтамасыз ету - мынадай талаптарға сәйкес келетін ипотекалық тұрғын үй заемы сомасының (тәуекелді бағалау күніндегі негізгі борыштың қалдығы) қамтамасыз ету құнына қатынасы 70 пайыздан астам;
кепілге берілген жылжымайтын мүліктің нарықтық құны төмендеуіне ықпал етуге қабілетті факторлар, оның ішінде заемшының жылжымайтын мүлкі тұрған қалада немесе өзге елді мекенде жаңа жылжымайтын мүліктің құрылысының көбеюі немесе кепілге салынған жылжымайтын мүліктің ықтимал бұзылуы нәтижесіндегі факторлар анықталған;
Ескерту. 3-тармаққа өзгерту енгізілді - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
Провизиялардың мөлшері (негізгі борыштың сомасынан пайызбен)
1 (қоса алғанға) дейін 1-ден 2 (қоса алғанға) дей- 1 санатты 5 пайыз – төлемдерді уақтылы және толық төлегенде ін 2 санатты 10 пайыз – төлемдерді төлеуді ұстап қалғанда немесе толық емес төлеген- 2-ден 3 (қоса алғанға) дей- 3 санатты 20 пайыз - төлемдерді уақтылы және толық төлегенде 4 санатты 25 пайыз - төлемдерді төлеуді ұстап қалғанда немесе толық емес төлегенде 3-тен 4 (қоса алғанға) дей- 5 санатты 50 пайыз – барлық жағдайларда 4-тен және одан астам 100 пайыз - барлық жағдайларда (резервтер) құру ережесіне 5-қосымша Ескерту. 5-қосымшамен толықтырылды - ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.11.30.
N 240 (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-т. қараңыз) Қаулысымен.
Бағалы қағаздардың құнсыздануын (құнының азаюын) тану критерийлері Критерий атауы Баллдар саны Қаржылық ахуалы:
Тұрақты
Қанағаттанарлық
Тұрақсыз
Өте нашар
Кез келген төлемнің өтеу мерзімін өткізіп алу:
Мерзімі өткендердің болмауы 7 күнтізбелік күнге дейін мерзімі өткен 8 күннен 15 күнтізбелік күнге дейін мерзімі өткен 16 күннен 30 күнтізбелік күнге дейін мерзімі өткен 30 күнтізбелік күннен артық Мыналардың болуы:
Қазақстан Республикасы мемлекетінің (негізгі борыш пен сыйақының 100 пайыз кепілдігі кезінде)
кепілдігі
Қазақстан Республикасы мемлекетінің (негізгі борыш пен сыйақының 100 пайыздан кем кепілдігі кезінде) кепілдігі (Балл сомасы «- 4»
кепілдік мөлшеріне тепе-тең есептеледі)
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «A-»-тен төмен емес рейтингі немесе басқа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар шет мемлекеттің кепілдігі Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «ВВ-»-тен төмен емес рейтингі немесе басқа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар Қазақ- стан Республикасының екінші деңгейдегі банкінің кепілдігі Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «ВВВ-»-тен төмен емес рейтингі неме- се басқа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар ше- тел эмитентінің кепілдігі.
Кепілдіксіз
Белсенді нарықтың болуы:
Белсенді нарық
Белсенді емес нарық
Эмитент рейтингінің болуы:
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «ВВ+»-тен «В+»-ке дейінгі немесе бас- қа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «В+»-тен төмен немесе басқа да рей- тинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар не рейтингі жоқ Қор биржасының ресми тізіміндегі «акциялар» секторының бірінші (ең жоғарғы) санатына енгізіл- ген эмитенттердің акциялары Қор биржасының ресми тізіміндегі «акциялар» секторының екінші (ең жоғарғы) санатына енгізіл- Бағалы қағаздар рейтингінің болуы Шетел эмитенттерінің:
7.1.1
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «ВВ+»-тен «В+»-ке дейінгі немесе бас- қа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар
7.1.2
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «В+»-тен төмен немесе басқа да рей- тинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар не рейтингі жоқ Қазақстан Республикасының эмитенттері
7.2.1
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «В+»-тен «ССС»-ға дейінгі немесе бас- қа да рейтинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар
7.2.2
Standard & Poor`s агенттігінің халықаралық шәкілі бойынша «ССС»-дан төмен немесе басқа да рей- тинг агенттіктерінің ішіндегі біреуінің ұқсас деңгейдегі рейтингтік бағасы бар не рейтингі жоқ Өзге критерийлер:
Дефолт, делистинг
Бағалы қағаздардың орналастырылуын тоқтата тұру (орналастыруды тоқтата тұру туралы уәкілетті органның шешімі)
Ақпараттың жоқ болуы
Рейтингтік баға мен листинг санаты болған жағдайда акциялардың құнсыздануы үшін аталған критерийлерді қолданған кезде рейтингтік баға есепке алынады.
Бағалы қағаздар эмитенті банкрот болған жағдайда сол бағалы қағаздар бір уақытта нольге теңестіріледі.
Бағалы қағаздардың жіктелген санатын анықтауға ар- Бағалы қағаздардың жік- Провизиялар (кері түзету) мөлшері налған баллдар саны телген санаты 15 пайыз - төлемдерді уақтылы және толық төлеген кезде 30 пайыз - төлемді кешіктірген немесе то- 45 пайыз - төлемдерді уақтылы және толық 60 пайыз - төлемді кешіктірген немесе то- 75 пайыз - барлық жағдайда 10-нан астам 100 пайыз - барлық жағдайда

На русском языке:
Постановление Правления Агентство Республики Казахстан по Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау Агентства Республики Казахстан регулированию и надзору финансового рынка и жөніндегi агенттiгi по регулированию и надзору финансовых организаций финансового рынка и финансовых организаций от 25 декабря 2006 года № 296. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 20 марта 2007 года № 4580. Утратило силу постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 27 мая 2013 года № Об утверждении Правил классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов) против них Сноска. Заголовок в редакции постановления Правления АФН РК от
31.01.2011 № 8 (вводится в действие по истечении четырнадцати календарных дней со дня его гос. регистрации в МЮ РК).
В целях совершенствования нормативных правовых актов, регулирующих деятельность банков второго уровня и организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, Правление Агентства Республики Казахстан по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций (далее - Агентство)
ПОСТАНОВЛЯЕТ
1. Утвердить прилагаемые Правила классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов) против них (далее - Правила).
2. Признать утратившими силу:
1) постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 16 ноября 2002 года N 465 "Об утверждении Правил классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов) против них, с отнесением их к категории сомнительных и безнадежных" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под N 2103);
2) постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 1 сентября 2003 года N 327 "О внесении изменения и дополнений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 16 ноября 2002 года N 465 "Об утверждении Правил классификации активов, условных обязательств и создания провизии (резервов) против них, с отнесением их к категории сомнительных и безнадежных", зарегистрированное в Министерстве юстиции Республики Казахстан под N 2103" (зарегистрированное в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под N 2525).
3. Исключен постановлением Правления АФН РК от 31.01.2011 № 8 (вводится в действие по истечении четырнадцати календарных дней со дня его гос. регистрации в МЮ РК).
4. Настоящее постановление вводится в действие с 01 апреля 2007 года.
5. Департаменту надзора за банками (Раева Р.Е.):
1) совместно с Юридическим департаментом (Байсынов М.Б.) принять меры к государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан настоящего постановления;
2) в десятидневный срок со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан настоящего постановления довести его до сведения заинтересованных подразделений Агентства, Объединения юридических лиц "Ассоциация финансистов Казахстана".
6. Управлению информационных технологий (Бейсенбаев А.Ж.) в срок до 1 марта 2007 года обеспечить доработку Автоматизированной информационной подсистемы "Статистика" в соответствии с Правилами.
7. Отделу международных отношений и связей с общественностью Агентства (Пернебаев Т.Ш.) обеспечить публикацию настоящего постановления в средствах массовой информации Республики Казахстан.
8. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Председателя Агентства Бахмутову Е.Л.
Председатель
Согласовано:
Министерство финансов Республики Казахстан Министр 11 марта 2007 года Утверждены финансового рынка и от 25 декабря 2006 года N 296 Правила классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов) против них Настоящие Правила разработаны в соответствии с Кодексом Республики Казахстан "О налогах и других обязательных платежах в бюджет" (далее - Кодекс), Законами Республики Казахстан "О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан", " О государственном регулировании и надзоре финансового рынка и финансовых организаций" и определяют порядок и условия классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов)
против них, обязательных к соблюдению банками второго уровня, Акционерным обществом "Банк Развития Казахстана" и организациями, осуществляющими отдельные виды банковских операций (далее - банки).
Сноска. Преамбула с изменениями, внесенными постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см.
п. 2).
Глава 1. Общие положения
1. В целях настоящих Правил используются следующие определения и понятия:
1) кредит под оборотный капитал - кредит для финансирования текущей деятельности организации в размере, не превышающем активы за минусом долгосрочных активов (инвестиции и основные средства);
2) активы - требования ко всем физическим и юридическим лицам, в том числе к банкам;
3) реклассификация актива (условного обязательства) - классификация ранее классифицированного актива (условного обязательства), с соответствующим досформированием и (или) расформированием провизий (резервов) против него;
4) портфель однородных кредитов - кредиты, особенности классификации которых указаны в главе 5 настоящих Правил и имеющие сходные характеристики кредитного риска, определяемые внутренними правилами, утвержденными органом управления банка;
5) инвестиционный заем (кредит) - заем (кредит), соответствующий следующим требованиям:
срок займа (кредита) составляет пять и более лет;
условиями договора займа (кредита) установлен запрет на полное досрочное погашение. Частичное погашение займа может осуществляться в сроки и порядке, предусмотренные бизнес-планом заемщика;
заем (кредит) предоставляется юридическому лицу в соответствии с его бизнес-планом, предусматривающим реализацию комплекса мероприятий, направленных на создание, расширение и модернизацию материального производства, производственной и транспортной инфраструктуры;
6) кредит (займ) - осуществление банком банковских заемных, лизинговых, факторинговых, форфейтинговых операций, а также учет векселя (для организаций, осуществляющих отдельные виды банковских операций, под кредитом понимается осуществление банковских заемных операций);
7) стоимость обеспечения - стоимость залогового обеспечения на текущий момент, определяемая от рыночной - справедливой стоимости с учетом возможности ее реализации (продажи);
8) провизии (резервы) - признание вероятности потерь стоимости конкретного актива, а в случае условного обязательства - признание вероятности потерь по возможному исполнению банком своих обязательств, или совокупности активов (условных обязательств);
9) секьюритизированные активы - выделенные активы в соответствии с Законом Республики Казахстан от 20 февраля 2006 года "О секьюритизации";
10) созаемщик - физическое или юридическое лицо, подписывающее договор займа (кредита) вместе с заемщиком и выступающее по договору займа (кредита) в качестве солидарного ответственного за выполнение обязательств по возврату полученных денег и полную оплату полученного займа (кредита), в том числе вознаграждения и других платежей по займу (кредиту);
11) условное обязательство - обязательство:
признание которого возможно только при наступлении (ненаступлении)
одного или более неопределенных будущих событий, которые не находятся под полным контролем банка;
принятое банком за клиента в пользу третьих лиц и несущее кредитные риски клиента, вытекающие из условий договора.
2. Банк ежемесячно не позднее 18.00 часов времени города Астаны шестого рабочего дня месяца, следующего за отчетным месяцем, представляет Отчеты о классификации активов и условных обязательств и создании провизий (резервов) против них (далее - Отчет) по формам, в соответствии с Приложением 1 к настоящим Правилам, на электронном носителе, в виде таблиц отдельно по каждому виду активов (депозитам, кредитам, ценным бумагам, дебиторской задолженности, секьюритизированным активам, по которым у банка имеется письменное подтверждение уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации, секьюритизированным активам, по которым у банка отсутствует письменное подтверждение уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации), условным обязательствам, однородным кредитам, с приложением расшифровки однородных кредитов по каждому признаку их однородности.
3. Отчеты на электронном носителе представляются с использованием транспортной системы гарантированной доставки информации с криптографическими средствами защиты, обеспечивающей конфиденциальность и некорректируемость представляемых данных.
4. Отчеты на бумажном носителе, составляемые ежемесячно, подписываются первым руководителем или лицом, его замещающим, главным бухгалтером, заверяются печатью и хранятся в банке. По требованию уполномоченного органа банки не позднее двух рабочих дней со дня получения запроса представляют отчеты на бумажном носителе.
5. Идентичность данных, представляемых на электронном носителе, данным на бумажном носителе, обеспечивается первым руководителем банка или лицом, его замещающим.
6. Перечень сомнительных и безнадежных активов и условных обязательств, по провизиям (резервам) которых банки имеют право на вычет при определении налогооблагаемого дохода, определяется Кодексом.
Глава 2. Основные положения о классификации активов и условных обязательств
7. Классификация актива и условного обязательства, их отражение в бухгалтерском учете банка не изменяют условий договора между банком и его должником (дебитором), в том числе не влияют на право получения банком основной суммы требования (долга) и вознаграждения по нему в полном объеме, а также штрафов, пени за нарушение должником (дебитором) условий договора.
8. Классификации подлежат активы - требования ко всем физическим и юридическим лицам, в том числе к банкам, а также условные обязательства, за исключением требований к Правительству Республики Казахстан, Национальному Банку Республики Казахстан и расчетов по налогам и другим обязательным платежам в бюджет.
Для целей настоящих Правил помимо рейтинговой оценки агентства Standard&Poor's, уполномоченным органом также признаются рейтинговые оценки агентств Moody's Investors Service и Fitch.
8-1. Секьюритизированные активы подлежат классификации в соответствии с настоящими Правилами. Провизии по секьюритизированным активам, по которым у банка имеется письменное подтверждение уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации, не создаются.
Сноска. Глава 2 дополнена пунктом 8-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 18.07.2008 N 104 (порядок введения в действие см. п.2 ).
9. Классификации подлежат ценные бумаги, находящиеся в портфеле ценных бумаг банка, с учетом требований пункта 8 настоящих Правил, за исключением:
долговых ценных бумаг иностранных эмитентов, имеющих рейтинг не ниже "ВВВ-" (по классификации рейтинговых агентств Standard & Poor's и "Fitch") или не ниже "Ваа3" (по классификации рейтингового агентства "Moody's Investors Service");
долговых ценных бумаг эмитентов Республики Казахстан, имеющих рейтинг не ниже "ВВ-" (по классификации рейтинговых агентств Standard & Poor's и "Fitch") или не ниже "Ва3" (по классификации рейтингового агентства "Moody's Investors Service"), либо рейтинговую оценку не ниже "kzBBB" по национальной шкале вышеуказанных рейтинговых агентств;
акций эмитентов, имеющих международную рейтинговую оценку не ниже "ВВВ-" агентства Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств, или рейтинговую оценку не ниже "kzAAA" по национальной шкале агентства Standard & Poor's, или рейтинг аналогичного уровня по национальной шкале одного из других рейтинговых агентств;
долговых ценных бумаг дочерних организаций банка специального назначения в части, гарантируемых банком сумм и учитываемых на бухгалтерском балансе банка.
10. Не подлежат классификации инвестиции (вложения) банка в акции (доли участия в уставном капитале) юридического лица, а также ценные бумаги, имеющие статус государственных, выпущенные центральными правительствами иностранных государств, имеющих суверенный рейтинг не ниже "ВВВ-"
агентства Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств.
11. Банки формируют провизии (резервы) против возможных потерь, связанных с активами и условными обязательствами, в порядке, установленном настоящими Правилами.
Провизии (резервы) формируются банком при обесценении активов и условных обязательств - при потере активом и условным обязательством стоимости вследствие неисполнения либо ненадлежащего исполнения заемщиком обязательств по активу и условному обязательству перед банком, в соответствии с условиями договора либо существования реальной угрозы такого неисполнения (ненадлежащего исполнения) (далее - кредитный риск).
12. Классификация (реклассификация) активов, условных обязательств и формирование провизий (резервов) осуществляется на основании следующих условий:
соответствие фактических действий по классификации активов, условных обязательств и формированию провизий (резервов) требованиям настоящих Правил и внутренних политик банка;
комплексный и объективный анализ всей информации, относящейся к сфере классификации активов, условных обязательств и формирования провизий (резервов) против них;
своевременность классификации (реклассификации) активов, условных обязательств и (или) формирования (регулирования) провизий (резервов), и достоверность отражения изменений размера провизий (резервов) в учете и отчетности.
13. Активы и условные обязательства подразделяются на стандартные и классифицированные.
Классифицированный актив представляет собой актив, по которому требование не исполняется в соответствии с условиями договора либо имеются основания полагать, что требование по нему будет исполнено не в полном объеме или не будет исполнено вообще. Классифицированное условное обязательство представляет собой условное обязательство, по которому имеется вероятность исполнения банком своих обязательств.
Актив и условное обязательство, не относящиеся к классифицированным, являются стандартными.
14. Классифицированные активы и условные обязательства подразделяются на следующие категории:
1) сомнительные;
2) безнадежные.
15. Классификация кредитов (за исключением инвестиционных займов (кредитов), кредитов, включенных в портфель однородных кредитов и ипотечных жилищных займов, выданных физическим лицам), депозитов банка (в том числе корреспондентских счетов банка), размещенных в других банках, дебиторской задолженности и условных обязательств осуществляется в соответствии с критериями, указанными в Приложении 2 к настоящим Правилам, с учетом особенностей, установленных главами 3, 4, 6 и 7 настоящих Правил.
16. Классификация инвестиционных займов (кредитов) и связанных с ними условных обязательств осуществляется в соответствии с критериями, указанными в Приложении 3 к настоящим Правилам, с учетом особенностей, установленных главами 3, 6 и 7 настоящих Правил.
17. Классификация кредитов, включенных в портфель однородных кредитов, осуществляется в соответствии с требованиями, установленными главой 5 настоящих Правил.
18. Классификация ипотечных жилищных займов, выданных физическим лицам, осуществляется в соответствии с критериями, указанными в Приложении 4 к настоящим Правилам, с учетом особенностей, установленных главами 3, 5, 6 и 7 настоящих Правил.
18-1. Классификация ценных бумаг осуществляется в соответствии с критериями, указанными в Приложении 5 к настоящим Правилам, с учетом особенностей, установленных главами 2 и 7-2 настоящих Правил.
Сноска. Правила дополнены пунктом 18-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см. п. 2).
19. В случае если банк имеет несколько требований к одному и тому же лицу (включая кредит, дебиторскую задолженность, условные обязательства и другие требования), то такие требования классифицируются одинаково, в соответствии с классификационной категорией худшего качества по одному из требований к этому лицу, кроме критерия качества обеспечения и целевого использования.
Классификационная категория оценивается одинаково по наихудшему из критериев в отношении:
1) финансового состояния;
2) наличия просроченной задолженности по погашению любого из платежей по классифицированному активу;
3) - 5) исключены постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от
07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2);
6) наличие рейтинга у заемщика (должника).
Качество обеспечения и доля нецелевого использования кредита оцениваются отдельно по каждому из требований.
Требование настоящего пункта не распространяется на кредиты, включенные в портфель однородных кредитов, ипотечные жилищные займы, выданные физическим лицам. Требование настоящего пункта в части критерия "финансовое состояние" не распространяется на кредиты, выданные в иностранной валюте заемщикам, не имеющим соответствующей валютной выручки, заработной платы и (или) валютные риски которых не покрыты соответствующими инструментами хеджирования со стороны заемщика, а также кредиты, условия которых предусматривают наличие валютного риска для заемщиков.
Критерий "просроченной задолженности по погашению любого из платежей по классифицируемому активу" при оценке по наихудшему из требований применяется только в случае наличия просроченной задолженности по погашению любого из платежей на момент классификации активов и условных обязательств.
2); от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2); от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см. п. 2).
20. Если классифицируемый актив, условное обязательство по указанным в Приложении 2 к настоящим Правилам критериям занимает промежуточное положение между двумя классификационными категориями активов, условных обязательств, то данный актив, условное обязательство следует относить к более низкой категории.
21. Критерии, используемые банками при анализе кредитоспособности заемщиков (должников), в том числе при оценке финансового состояния заемщика и стоимости предмета залога, а также процедуры принятия и исполнения решений по созданию провизий (резервов), регламентируются настоящими Правилами, а также внутренними документами банка, определяющими кредитную, инвестиционную и учетную политику и, в том числе, содержащими следующие требования:
систему оценки кредитного риска, позволяющую классифицировать активы в соответствии с настоящими Правилами, в том числе содержащую более детализированные процедуры оценки качества кредитов;
порядок документального оформления и подтверждения оценки кредитов и условных обязательств;
процедуры принятия и исполнения решений по формированию провизий (резервов);
порядок начисления и приостановления начисления вознаграждения по активам;
процедуры по оценке финансового состояния заемщика с учетом особенности отрасли сферы деятельности заемщика, включая описание основных используемых источников информации по отрасли, других дополнительных сведений, необходимых для оценки;
порядок оценки, описания методов, правил и процедур по оценке обеспечения;
иные существенные требования и положения.
Глава 3. Особенности классификации кредитов
22. Классификация кредитов осуществляется в зависимости от качества их обеспечения, финансового состояния заемщика, его кредитной истории, классификационной категории кредитов, ранее полученных заемщиком в банках и других факторов, влияющих на вероятность полного их возврата с начисленным вознаграждением.
23. Межбанковский кредит классифицируются как депозит, размещенный в других банках, согласно требованиям главы 4 настоящих Правил.
24. Кредиты под оборотный капитал в части, превышающей 0,02% от величины собственного капитала банка, рассчитанного в соответствии с требованиями уполномоченного органа по методике расчета пруденциальных нормативов для банков, классифицируются в соответствии с Приложением 2 к настоящим Правилам.
25. Пролонгацией считается изменение условий договора в части продления конечного срока погашения кредита (условного обязательства, дебиторской задолженности и других требований), продления сроков кредитования, суммы (сумм) платежей, связанных с ухудшением финансового состояния заемщика (созаемщика), должника.
26. В случае если погашение вознаграждения по кредиту, выданному на срок более 2 (двух) лет, за исключением инвестиционных займов (кредитов), предусмотрено в последний год до срока погашения кредита или отсутствует график платежей вознаграждения по данному кредиту, а также отсутствует формулировка в тексте договора банковского займа, определяющая периодичность оплаты вознаграждения, то классификационная категория такого кредита, определенная в соответствии с Приложением 2 к настоящим Правилам, понижается на одну категорию.
27. Кредит, по которому принято обеспечение в виде товаров, недвижимого, движимого имущества, находящееся (зарегистрированное) за пределами Республики Казахстан, считается необеспеченным.
28. По кредитам, предоставленным в иностранной валюте заемщикам, не имеющим соответствующей валютной выручки и (или) валютные риски которых не покрыты соответствующими инструментами хеджирования со стороны заемщика, классификационная категория финансового состояния заемщиков, определенная в соответствии с Приложением 2 или Приложением 3 к настоящим Правилам, понижается на одну категорию.
Требование настоящего пункта распространяется до 1 января 2012 года.
2); от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см. п. 2).
28-1. Определенная в соответствии с приложениями 2, 3, 4 к настоящим Правилам классификационная категория кредитов, выданных в иностранной валюте заемщикам, не имеющим соответствующей валютной выручки, заработной платы и (или) валютные риски которых не покрыты соответствующими инструментами хеджирования со стороны заемщика, а также кредитов, условия которых предусматривают наличие валютного риска для заемщиков, понижается на одну категорию и не может быть выше: "сомнительной 1 категории" с формированием не менее 5 (пяти) процентов провизий - с 1 января 2010 года, "сомнительной 2 категории" с формированием не менее 10 (десяти)
процентов провизий - с 1 июля 2010 года, "сомнительной 3 категории" с формированием не менее 20 (двадцати) процентов провизий - с 1 января 2011 года (данный пункт распространяется только на кредиты, выданные с 1 сентября 2009 года).
Кредиты, выданные до 1 сентября 2009 года, классифицируются в соответствии с пунктом 28 настоящих Правил.
Кредиты, выданные после 1 сентября 2009 года, в том числе в рамках кредитных линий, одобренных до 1 сентября 2009 года, а также кредиты, порядок учета которых не позволяет определить сумму остатка задолженности и дату выдачи займа, классифицируются в соответствии с требованиями части первой настоящего пункта.
Сноска. Правила дополнены пунктом 28-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2); в редакции - от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см. п. 2).
28-2. Классификационная категория кредитов, выданных в иностранной валюте заемщикам, не имеющим соответствующей валютной выручки, соответствующими инструментами хеджирования со стороны заемщика, а также кредитов, условия которых предусматривают наличие валютного риска для заемщиков, с 1 января 2012 года не может быть выше "сомнительной 3 категории"
с формированием не менее 20 (двадцати) процентов провизий.
Сноска. Правила дополнены пунктом 28-2 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (вводится в действие с 01.01.2012).
Глава 4. Особенности классификации депозитов банка, размещенных в других банках
29. Депозит (в том числе корреспондентский счет), размещенный (открытый) в иностранном банке, имеющем индивидуальный рейтинг не ниже рейтинга группы А, присвоенный агентством Standard&Poor's или аналогичный рейтинг одного из других рейтинговых агентств, либо в банке-резиденте Республики Казахстан, имеющем индивидуальный рейтинг не ниже, чем на один уровень суверенного рейтинга Республики Казахстан, классифицируется как стандартный, при условии отсутствия задержек по переводу (возврату) средств с депозита, в том числе с корреспондентского счета.
30. В случае размещения банком депозита либо открытия корреспондентского счета в иностранном банке, имеющем индивидуальный рейтинг не ниже рейтинга группы А, присвоенный агентством Standard&Poor's, или аналогичный рейтинг одного из других рейтинговых агентств, банк проводит мониторинг их финансового состояния на основании документально подтвержденных данных, не реже одного раза в полгода.
В случае размещения банком депозита либо открытия корреспондентского счета в иностранном банке, имеющем индивидуальный рейтинг ниже рейтинга группы А, присвоенный агентством Standard&Poor's, или аналогичный рейтинг одного из других рейтинговых агентств либо в банке- резиденте Республики Казахстан, имеющем рейтинг ниже, чем на одну позицию суверенного рейтинга Республики Казахстан, банк классифицирует данный актив в соответствии с приложением 2 к настоящим Правилам, а также проводит мониторинг финансового состояния банка, в котором размещен депозит или открыт корреспондентский счет, на основании документально подтвержденных данных, не реже одного раза в квартал.
В случае отсутствия мониторинга, необходимого для определения финансового состояния банка, в котором размещен депозит или открыт корреспондентский счет, классификационная категория данного актива, установленная в соответствии с Приложением 2 к настоящим Правилам,
Глава 5. Особенности классификации однородных кредитов
31. Банки формируют провизии (резервы) по портфелю однородных кредитов. Портфель однородных кредитов распространяется только на займы физических лиц и субъектов малого предпринимательства.
32. Кредиты, по которым размер остатка основного долга в совокупности на одного заемщика на дату оценки риска не превышает 0,02 процентов от величины собственного капитала банка, рассчитанного в соответствии с требованиями уполномоченного органа по методике расчета пруденциальных нормативов для банков, включаются в портфель однородных кредитов.
32-1. По кредитам, ранее включенным в портфель однородных кредитов и впоследствии выведенным в связи с превышением лимита на одного заемщика, установленного пунктом 32 настоящих Правил, целевое подтверждение не требуется.
Сноска. Правила дополнены пунктом 32-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 07.07.2009 № 140 (порядок
33. К кредитам, группируемым в однородные, относятся кредиты, предоставленные на условиях, определенных внутренней кредитной политикой банка, при том, что величина каждого кредита в совокупности на одного заемщика соответствует признакам, установленным пунктом 32 настоящих Правил.
34. Признак однородности, включая порядок, методы, сроки их группировки, а также мониторинг, методику, процедуры классификации (реклассификации) и формирования (расформирования) провизий (резервов)
против таких кредитов раскрывается по отдельности во внутренней кредитной политике банка.
К признакам однородности кредитов относятся:
вид заемщика;
технология кредитования;
целевое назначение;
вид обеспечения;
срок кредитования;
иные признаки по различным программам кредитования, определенные внутренней кредитной политикой банка.
К признакам однородности не могут относиться:
наличие или отсутствие просроченных долгов;
количество дней просроченных долгов;
уровень кредитного риска по отдельно взятым кредитам;
количество пролонгаций.
35. Признаки однородности кредитов, а также размер кредитов, включаемых в портфель однородных кредитов в пределах до 0,02 процента от величины собственного капитала банка, определяются банками самостоятельно в соответствии с внутренней кредитной политикой банка.
36. Кредиты должны объединяться в портфели только по признакам, установленным договором изначально. Особенности кредитов, которые возникают в процессе кредитования, не могут быть признаками однородности.
36-1. В случае, если по ранее выданному кредиту не включенному в портфель однородных кредитов, размер остатка основного долга на дату оценки риска не превышает 0,02 процентов от величины собственного капитала банка, то данный кредит включается в портфель однородных кредитов.
Сноска. Правила дополнены пунктом 36-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2); с изменениями, внесенными постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см.
37. Кредиты, размер остатка основного долга которых в совокупности на одного заемщика на дату оценки риска превышает 0,02 процента от величины собственного капитала банка, и кредиты, размер остатка основного долга которых в совокупности на одного заемщика находится в пределах 0,02 процентов от собственного капитала банка, а также кредиты, выведенные и (или) не включенные банком в портфель однородных кредитов, классифицируются в соответствии с приложением 2 и (или) приложением 4 к настоящим Правилам, соответственно.
38. Сумма провизий (резервов) по портфелю однородных кредитов рассчитывается банками в зависимости от применяемой методики оценки риска, в которой содержится величина потерь по портфелю однородных кредитов.
39. Методика оценки риска по однородным кредитам банка не должна предусматривать увеличение размера провизий (резервов) в целом по портфелю в связи с уменьшением качества отдельных займов и вывода таких займов из портфеля.
40. В случае если размер (процентная доля) просроченных долгов со сроком 60 (шестьдесят) и более дней, включенных в портфель однородных кредитов, превышает размер фактически созданных провизий (резервов) по портфелю однородных кредитов, то банк досформировывает провизии (резервы)
до размеров, соответствующих доле просроченных долгов в портфеле однородных кредитов.
Классификационная категория портфеля однородных кредитов определяется в зависимости от фактически сложившегося размера провизий (резерва) указанной в таблице 2 Приложения 2 к настоящим Правилам.
41. Банк, не реже одного раза в квартал документально оформляет и включает в кредитное досье по портфелю однородных кредитов информацию о проведенном анализе портфеля и его результатах, в том числе выводы банка о размере кредитного риска по портфелю однородных кредитов, а также информацию о расчете провизий (резервов).
В случае отсутствия ежеквартального анализа состояния портфеля однородных кредитов, процент фактического резервирования по портфелю однородных кредитов, увеличивается на 1 (один) процент.
Глава 5-1. Особенности классификации секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации с акционерным обществом "Фонд стрессовых активов"
Сноска. Правила дополнены главой 5-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок 41-1. Расчет провизий и классификация секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации со специальной финансовой компанией, создаваемой акционерным обществом "Фонд стрессовых активов" (далее - Фонд) с целью приобретения сомнительных и безнадежных требований банков второго уровня (далее - СФК) осуществляется в соответствии с настоящей главой, при одновременном выполнении следующих условий:
1) объектом секьюритизации являются однородные права требования по банковским займам, которые представляют собой займы, используемые для финансирования какого-либо проекта с целью развития (подготовки) земельного участка для дальнейшего строительства, а также непосредственно строительства на земельном участке недвижимости, за исключением объектов индивидуальной застройки в городах Алматы и Астана.
Под займами на развитие земельного участка понимаются кредиты, направленные на приобретение земельного участка, финансирование плана развития территории, включающей перечень устанавливаемых средств коммуникаций, объектов и расходов, необходимых для дальнейшего строительства коммерческих и жилых объектов, сроки строительства и смету расходов.
Под займами на строительство недвижимости понимаются кредиты, направленные на приобретение земельного участка, финансирование подготовки и развития земельного участка для строительства и непосредственно строительства объекта коммерческой или жилой недвижимости со всей необходимой инфраструктурой, предусмотренной планом;
2) заемщиками по банковским займам, указанным в подпункте 1)
настоящего пункта, являются юридические лица;
3) обеспечением по банковским займам, указанным в подпункте 1)
настоящего пункта, является земля;
4) имеется план строительства на земельном участке, в том числе по развитию земли, подготовке и установке средств коммуникаций (электричество, отопление, канализация, связь, улицы, дороги), а также по строительству объекта недвижимости. Реализация плана осуществляется в строгом соответствии с установленными сроками, смета фактических расходов не превышает расчетные данные, указанные в плане, согласованном между банком, заемщиком, СФК и соответствующим местным исполнительным органом городов Алматы и Астаны;
5) имеется оценка расходов по строительству и независимая оценка земельного участка и объекта недвижимости по окончании строительства, осуществленная независимым оценщиком;
6) погашение секьюритизированных кредитов предусматривается после завершения планов развития земельных участков или строительства объектов недвижимости в результате реализации или коммерческого использования объектов недвижимости либо при обратном выкупе кредитов банком, а ценных бумаг - по окончании срока их обращения. При этом в случае обратного выкупа кредитов банками второго уровня, такие кредиты классифицируются в соответствии с настоящими Правилами без учета настоящей главы, а также без учета пролонгаций, вызванных изменениями сроков и условий погашения кредитов, указанных в подпункте 10) настоящего пункта;
7) совместная рабочая группа с участием банка второго уровня, Фондом и местным исполнительным органом города Алматы, Астаны подтверждает включение (зонирование) земли в планы развития города (пригородной зоны);
8) банк второго уровня (оригинатор) продает секьюритизированные кредиты без передачи кредитного риска;
9) управление портфелем секьюритизированных кредитов, включая мероприятия по погашению кредитов, осуществляются банком второго уровня;
10) выполняются одновременно не менее чем два из нижеперечисленных условий снижения кредитного риска по секьюритизируемым кредитам:
снижение бремени заемщика путем пролонгации общего срока кредита на 5 (пять) лет;
снижение бремени заемщика путем понижения ставки вознаграждения, в том числе полностью или частично - ранее начисленного или капитализированного, но не выплаченного вознаграждения;
снижение бремени заемщика путем конвертации части долга в акции (долю участия в капитале) заемщиков, возможного списания банками второго уровня начисленной неустойки (штрафов и пеней), а в отдельных случаях по усмотрению банка второго уровня списания части обязательств заемщиков, в пределах сумм сформированных банками второго уровня провизий по таким кредитам;
11) по мере реализации проекта движимое имущество в виде незавершенного строительства, а по окончании строительства - введенный в эксплуатацию объект недвижимости передаются банку второго уровня в залог по секьюритизированному кредиту.
41-2. Мониторинг, методика определения целевого использования кредитов на их соответствие требованиям настоящей главы, процедура классификации (реклассификации) и формирования (расформирования) провизий (резервов) против таких кредитов раскрывается во внутренней кредитной политике банка второго уровня.
Мониторинг данных кредитов осуществляется на ежеквартальной основе в соответствии с договором доверительного управления кредитным портфелем, заключенным между банком второго уровня и СФК. После завершения мониторинга по портфелю секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации с СФК, банк второго уровня готовит итоговый отчет по мониторингу, результаты которого в последующем представляются Фонду.
Фонд ежеквартально направляет обобщенные сведения по мониторингу банков второго уровня в уполномоченный орган.
Фонд обеспечивает проведение мониторинга реализации плана строительства на земельном участке, в том числе по развитию земли, то есть по подготовке и установке средств коммуникаций (электричество, отопление, канализация, связь, улицы, дороги), а также по строительству объекта недвижимости.
Фонд проводит мониторинг в целях оценки качества секьюритизированных кредитов и принятия комплекса мер по улучшению качества таких кредитов.
Банк второго уровня на ежеквартальной основе документально оформляет и включает в кредитное досье по портфелю секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации с Фондом:
информацию о проведенном анализе портфеля и его результатах, в том числе по своевременной реализации плана развития земельного участка и (или)
строительства объекта недвижимости, рассчитанных с учетом завершения строительства;
сведения о кредитах, которые не соответствуют критериям однородности, установленным пунктом 41-1 настоящих Правил;
выводы банка второго уровня о размере кредитного риска по портфелю секьюритизированных кредитов;
41-3. Сумма провизий (резервов) по портфелю секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации с СФК начисляется банками второго уровня при соблюдении всех требований, установленных настоящей главой, не менее следующих размеров от объема портфеля секьюритизированных однородных кредитов:
с 31 декабря 2009 года - 20 процентов;
до 31 декабря 2010 года - 31 процент;
до 31 декабря 2011 года - 42 процента;
до 31 декабря 2012 года - 53 процента;
до 31 декабря 2013 года - 64 процента;
до 31 декабря 2014 года - 75 процентов;
после 1 января 2015 года - в стандартном порядке классификации кредитов, установленном настоящими Правилами.
41-4. В случае несоблюдения признаков однородности, а также условий, установленных в пункте 41-1 и 41-2 настоящих Правил, займы на развитие земельного участка и строительства недвижимости подлежат выводу из портфеля секьюритизированных кредитов по сделкам секьюритизации с СФК, и в дальнейшем классифицируются в соответствии с настоящими Правилами без учета настоящей главы, а также без учета пролонгаций, вызванных изменениями сроков и условий погашения кредитов, указанных в подпункте 10) пункта 41-1 настоящих Правил.
Глава 6. Особенности классификации дебиторской задолженности
42. Классификации подлежит вся дебиторская задолженность.
Дебиторская задолженность, за исключением задолженности по административно- хозяйственной деятельности, со сроком погашения свыше трех месяцев, классифицируется по критериям, установленным настоящими Правилами для классификации кредитов.
В случае образования дебиторской задолженности без подтверждения документов, удостоверяющих сроки ее погашения, данная дебиторская задолженность по истечении десяти календарных дней с момента образования считается просроченной и подлежит классификации в соответствии с требованиями настоящих Правил.
43. В случае просрочки в погашении дебиторской задолженности данный актив классифицируется в соответствии с Приложением 2 к настоящим Правилам.
44. В случае если дебиторская задолженность в расчете на одного дебитора составляет более 5 (пяти) процентов от собственного капитала банка, то банк с момента образования дебиторской задолженности проводит мониторинг финансового состояния дебитора на основании документально подтвержденных данных.
В случае отсутствия мониторинга финансового состояния дебитора, классификационная категория данного актива, определенная в соответствии с Приложением 2 к настоящим Правилам, понижается на одну категорию.
Глава 7. Особенности классификации условных обязательств банка
45. Классификации подлежат условные обязательства банка, принятые банком за клиента в пользу третьих лиц и несущие кредитные риски клиента, которые вытекают из условий договора, за исключением обязательств, по которым имеется покрытие в виде денег и отраженные на соответствующих счетах бухгалтерского учета банка.
46. Классификация условных обязательств должна производиться с момента заключения договоров между банком и его клиентом.
47. При отсутствии задержки в выплате вознаграждения по условному обязательству и при условии стабильного финансового состояния клиента, по поручению которого банком открыто условное обязательство, условное обязательство считается стандартным. При ухудшении финансового состояния данного клиента и (или) наличии задержки в выплате вознаграждения условное обязательство классифицируется в соответствии с Приложением 2 к настоящим
48. При выполнении банком своих обязательств, вытекающих из условий договора, возникшее требование переоформляется в дебиторскую задолженность на сумму обязательства, если в договоре не предусмотрено его переоформление в кредит. Такая дебиторская задолженность классифицируется по критериям, установленным настоящими Правилами для классификации кредита, согласно Приложению 2 к настоящим Правилам.
49. Исключен постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от
07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2).
Глава 7-1. Особенности классификации секьюритизированных активов 49-1. При наличии у банка письменного подтверждения уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации банк осуществляет классификацию активов в соответствии с Приложением 1 к 49-2. При отсутствии у банка письменного подтверждения уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации банк:
1) формирует провизии на классифицированные секьюритизированные активы;
2) осуществляет классификацию активов в соответствии с Приложением 1 к настоящим Правилам.
Сноска. Правила дополнены главой 7-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 18.07.2008 N 104 (порядок
Глава 7-2. Особенности классификации ценных бумаг Сноска. Правила дополнены главой 7-2 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок 49-3. Тестам на обесценение подлежат ценные бумаги, находящиеся в портфеле ценных бумаг банка, за исключением ценных бумаг, указанных в пунктах 9 и 10 настоящих Правил и ценных бумаг, учтенных по справедливой стоимости через прибыль и убыток.
По ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль и убыток, банкам необходимо производить уменьшение стоимости в размере, рассчитываемом в соответствии с требованиями, установленными пунктами 49-4, 49-5 и 49-6 настоящих Правил.
49-4. Тестом на обесценение (при уменьшении стоимости) ценных бумаг определяются следующие критерии признания обесценения:
1) финансовое состояние эмитента;
2) просрочка погашения любого из платежей;
3) наличие гарантии;
4) наличие активного рынка;
5) наличие рейтинга эмитента;
6) включение в список фондовой биржи, осуществляющей деятельность на территории Республики Казахстан, по категориям списка фондовой биржи, установленным постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 26 мая 2008 года № 77 "О требованиях к эмитентам и их ценным бумагам, допускаемым (допущенным) к обращению на фондовой бирже, а также к отдельным категориям списка фондовой биржи" (зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 5251);
7) наличие рейтинга ценной бумаги;
8) иные критерии.
При тесте на обесценение (при уменьшении стоимости) акций применяются критерии, указанные в подпунктах 1), 4), 5), 6) и 8) настоящего пункта.
При тесте на обесценение (при уменьшении стоимости) долговых ценных бумаг не применяются критерии, указанные в подпунктах 4), 5) и 6)
По каждому критерию присваивается балл в соответствии с Приложением 5 к настоящим Правилам. Сумма баллов используется при определении классификационной категории ценных бумаг. Исходя из количества набранных баллов по активу устанавливается его классификационная категория и размер необходимых резервов (провизии) (отрицательной корректировки)
согласно таблице 6 приложения 1 к настоящим Правилам.
49-5. Финансовое состояние эмитента оценивается в соответствии с методикой (методиками), утвержденной (утвержденными) органом управления банка (далее - Методика по ценным бумагам), являющейся неотъемлемым дополнением к внутренним правилам банка, с учетом требований настоящих Правил, и включает порядок, метод, способы оценки финансового состояния, перечень необходимых документов и иной информации, позволяющих определить финансовое состояние эмитента.
Методика по ценным бумагам содержит следующие основные показатели, характеризующие финансовое состояние эмитента:
1) платежеспособность, которая раскрывает способность эмитента обслуживать свои обязательства, рассчитываемая исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой по ценным бумагам;
2) финансовая устойчивость, которая раскрывает структуру капитала, уровень доходности (в динамике за последний календарный год), рентабельность (в динамике), рассчитываемую исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой по ценным бумагам;
3) меры, предпринимаемые эмитентом для улучшения своего финансового положения.
49-6. Финансовое состояние эмитента классифицируется как:
1) стабильное - финансовое состояние эмитента устойчивое:
эмитент платежеспособен;
значения коэффициентов рассчитаны в соответствии с Методикой по ценным бумагам, в пределах общепринятых норм;
положительные рыночные условия развития бизнеса, а также хорошая конкурентная позиция на рынке;
свободный доступ к ресурсам и рынку капитала, не выявлены внешние или внутренние факторы, способные значительно ухудшить финансовое состояние эмитента в течение срока выпуска ценных бумаг;
возможность эмитента рассчитываться по своему обязательству не вызывает сомнений;
активы и обязательства эмитента соизмеримы по срокам;
2) удовлетворительное - финансовое состояние эмитента этой категории близко к характеристикам "стабильного", но вероятность поддержки ее на этом уровне, на протяжении длительного времени является низкой;
3) нестабильное - существует определенная вероятность, что эмитент не рассчитается по своим обязательствам, ввиду следующих факторов:
имеются признаки постоянного и существенного ухудшения финансового состояния эмитента (нет уверенности в том, что принимаемые эмитентом меры эффективны для стабилизации финансового состояния);
имеются форс-мажорные обстоятельства, а также иные обстоятельства, нанесшие эмитенту материальный ущерб, но не повлекшие прекращение его деятельности;
4) критическое - постоянное ухудшение финансового состояния эмитента достигло критического уровня:
неплатежеспособность, возможность реструктуризации, банкротства или реорганизации эмитента;
нарушение условий договора (неуплата или нарушение сроков платежа процентов или основной суммы долга);
предоставление держателем бумаги уступок эмитенту, которые в противном случае не были бы предоставлены;
имеются форс-мажорные обстоятельства, нанесшие эмитенту материальный ущерб и (или) не позволяющие ему продолжать свою деятельность.
Все вышеперечисленные события необходимо рассматривать в совокупности с другими доступными данными.
Глава 8. Определение необходимого размера провизий (резервов)
50. Банки рассчитывают весь необходимый в соответствии с настоящими Правилами размер провизий (резервов) и отражают его в полном объеме в соответствующей регуляторной отчетности, представляемой в уполномоченный орган.
51. Необходимый размер провизий (резервов) по классифицированным активам и условным обязательствам банка рассчитывается от суммы основного долга (требования), уменьшенной на стоимость высоколиквидного обеспечения при наличии такого обеспечения по нему (-им). Перечень высоколиквидного обеспечения установлен подпунктом 1) пункта 9 Приложения 2 к настоящим 51-1. Размер провизий (отрицательной корректировки) по ценным бумагам рассчитывается от балансовой стоимости ценных бумаг, определенной в соответствии с международными стандартами финансовой отчетности.
Сноска. Правила дополнены пунктом 51-1 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок
52. Классификация активов и условных обязательств, а также необходимые изменения до требуемого настоящими Правилами размера провизий (резервов) производятся банком ежемесячно по состоянию не более чем за 7 (семь) рабочих дней до последнего рабочего дня месяца.
Регулирование размера провизий (резервов) по портфелю однородных кредитов, в том числе в связи с уточнением состава портфеля и его величины, производятся банком ежеквартально по состоянию не более чем за 7 (семь)
рабочих дней до последнего рабочего дня квартала.
53. По результатам анализа финансового состояния заемщика (дебитора), а также рисков, связанных с его административно-хозяйственной деятельностью и перспектив исполнения принятых им обязательств, банк может сформировать провизии (резервы) по стандартным активам и условным обязательствам, за исключением кредитов, включенных в портфель однородных кредитов, за счет нераспределенного дохода в размерах, согласно внутренним правилам, утвержденным органом управления банка.
54. Уполномоченный орган по результатам проверок банков, а также в ходе проверки может требовать повышения уровня провизий (резервов).
Установленный уполномоченным органом объем провизий (резервов)
необходимо создавать на каждую отчетную дату независимо от размера классифицируемых активов и условных обязательств. При отсутствии необходимости в формировании специальных резервов, выполнение норматива следует обеспечить за счет формирования общих провизий (резервов).
55. Уполномоченный орган может требовать корректировки представленных банками отчетов о классификации активов и условных обязательств. В данном случае, уполномоченный орган письменно уведомляет банк о необходимости корректировки соответствующей отчетности. Банк в течение 5 (пяти) рабочих дней со дня получения уведомления корректирует отчетность, включая отчеты о классификации активов и условных обязательств, или в случае несогласия с требованиями уполномоченного органа представляет письменное объяснение, по результатам рассмотрения которого уполномоченный орган принимает окончательное решение в отношении необходимости корректировки отчетности, обязательное для исполнения банком в установленные сроки.
56. Исключен постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от
30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см. п. 2).
Глава 9. Заключительные положения
57. Вопросы, не урегулированные настоящими Правилами, разрешаются в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
Приложение 1 к Правилам классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов)
против них
Сноска. Приложение 1 с изменениями, внесенными постановлениями Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 18.07.2008 N 104 (порядок введения в действие см. п.
2); от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2).
Таблица 1
Классификация межбанковских кредитов (предоставленных банкам и организациям, осуществляющим отдельные виды банковских операций) и создание провизий против них банками на "____"___________200__года Банк ______________________ тысяч тенге Группа Всего в том Сумма начис- Размер Стоимость кредитов сумма числе ленно- прови- обеспечения согласно основ- го возна- зий факти- Итого классификации ного граж- (в %)
чески соз- долга дения данных высоко- суммы дан- лик- по ных зий по видное кре- про- креди- дитам визии там, (за сог- указан- исклю- ласно ным в чением Пра- графе 2 финан- вилам сового лизин- га).
1. Стандартные
2. Сомнительные:
1) сомнительные 1 категории - при своевремен- ной и полной оплате платежей
2) сомнительные 2 категории - при задержке или неполной
3) сомнительные 3 категории -
4) сомнительные 4 категории -
5) сомнительные 5 категории
3. Безнадежные всего (1+2+3)
Главный бухгалтер Место печати Исполнитель телефон:
Таблица 2
Классификация кредитов (за исключением кредитов, включенных в группу однородных), предоставленных прочим юридическим лицам, и создание провизий против них банками на "_____"__________________200__года в том числе высо- колик- зии га)
1 Указываются кредиты, не перечисленные в таблице 1 настоящего приложения.
Таблица 3
Классификация кредитов (за исключением кредитов, включенных в группу однородных), предоставленных физическим лицам и создание провизий против них банками на "_____"_______________200__года провизий (в %) от создан- основного ликвид- ное Правилам 1 категории - при своевременной и полной оплате платежей 2 категории - при задержке или неполной оплате 3 категории - при 4 категории - при всего (1 + 2 + 3)
Таблица 4
Классификация однородных кредитов, предоставленных юридическим лицам и создание провизий против них Стоимость обеспечения ленного возна- фактически созданных провизии 0,01 - 5 5,01 - 10 10,01 - 20 20,01 - 25 25,01 - 50 50,01 - 100 Таблица 5 физическим лицам и создание провизий против них банками гражде- (в % )
ния от суммы
3) сомнительные 3 категории - при Таблица 6 Классификация ценных бумаг и создание провизий по ним банками Сноска. Таблица 6 с изменениями, внесенными постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см.
Группа ценных
Фактически бумаг согласно ленного вознагражде- созданные (отрицательной корректировки)
(в процентах)
от балансовой стоимости
2) сомнительные 2
Таблица 7
Классификация депозитов и создание провизий против них банками на "_____"__________________200__года Банк _____________________ Факти- депозитов ные долга по по де- депозиту позиту в целях налого- основному обложения долгу, ному в Таблица 8 Классификация дебиторской задолженности и создание провизий против нее банками на "____" ____________ 200_года Банк____________________ Сумма дебиторской задолженности деби- торской задол- торс- жен- кой ности тор- доку- ской мен- тарным рас- ности, четам и ной в гаран- тиям в целях обложе-
1. Стандартная
2. Сомнительная:
1) сомнительная
2) сомнительная
3) сомнительная
4) сомнительная
5) сомнительная
3. Безнадежная итого (1+2+3)
Председатель Правления Таблица 9 Классификация условных обязательств и создание провизий против них банками на "_____" ______________ 200_года условных услов- (в) % высо- обяза- ному тельств тель- непок- ным ству рытым аккре- тельст- дитивам, Прави- вам, выпу- лам щенным или под- тверж- денным тиям при своевременной и полной оплате Таблица 10 Сноска. Приложение 1 дополнено таблицей 10 в соответствии  с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 18.07.2008 N 104 (порядок Классификация секьюритизированных активов, при наличии у банка письменного подтверждения уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации на "____"___________200__года начис- ленного возна- граждения ликвидное Место печати Главный бухгалтер Таблица 11 Сноска. Приложение 1 дополнено таблицей 11 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 18.07.2008 N 104 (порядок введения в действие см. п. 2); с изменениями, внесенными постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см.
Классификация секьюритизированных активов по которым у банка отсутствует письменное подтверждение уполномоченного органа на применение рамочного подхода секьюритизации на "____"
___________200__года на- чис- визий И лен- т о г согла- сно Приложение 2 к Правилам классификации активов, условных обязательств и создания провизий (резервов) против них Классификация активов и условных обязательств Сноска. Приложение 2 в редакции постановления Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от
07.07.2009 № 140 (порядок введения в действие см. п. 2).
таблица 1
Сноска. Таблица 1 с изменениями, внесенными постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см.
Критерии
Баллы
Финансовое состояние стабильное удовлетворительное неудовлетворительное нестабильное критическое Просрочка погашения любого из платежей по классифицируемому активу по кредиту по вкладам по дебиторской (депозитам) и условным обязательствам отсутствие просрочек в погашении платежей по классифицируемому активу за последние двенадцать месяцев займы, по которым имелась просрочка платежей до текущей даты за последние двенадцать месяцев, и по которым срок оплаты платежей не наступил 15-30 дней до 7 дней до 14 дней 31-60 дней от 7 до 15 дней от 14 до 30 дней 61-90 дней от 15 до 30 дней от 30 до 60 дней выше 90 дней свыше 30 дней свыше 60 дней Качество обеспечения надежное хорошее без обеспечения Доля нецелевого использования актива, в процентах до 25 процентов более 25 процентов более 50 процентов более 75 процентов 100 процентов Наличие рейтинга у заемщика (должника)
"А" и выше выше рейтинга Республики Казахстан – до "А"
на уровне рейтинга Республики Казахстан ниже рейтинга Республики Казахстан и без рейтинга Итого:
Правила по заполнению таблицы:
1. При классификации кредитов используются все критерии, предусмотренные пунктами 1-5 настоящей таблицы, за исключением:
кредитов, которые вошли в группу однородных кредитов, при классификации которых используются критерии, установленные внутренней методикой банка;
кредитов под оборотный капитал, не отнесенных в группу однородных кредитов, при классификации которых используются критерии, предусмотренные пунктами 1, 2, 3 и 5 настоящей таблицы.
2. При классификации депозитов используются критерии, предусмотренные пунктами 1, 2 и 5 настоящей таблицы.
3. При классификации дебиторской задолженности используются критерии, предусмотренные пунктами 1, 2 и 5 настоящей таблицы.
Критерий, предусмотренный пунктом 1 настоящей таблицы, в отношении дебиторской задолженности используется в случае, если задолженность в расчете на одного дебитора составляет более 5 процентов от собственного капитала банка.
4. При классификации условных обязательств используются критерии, предусмотренные пунктами 1, 2, и 5 настоящей таблицы.
5. Пункт 5 настоящей таблицы не применяется, если:
1) заемщик (должник, созаемщик) является лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах;
2) пятьдесят и более процентов голосующих акций или долей участия в уставном капитале заемщика (должника, созаемщика) прямо принадлежит лицам, зарегистрированным в оффшорных зонах;
3) решения заемщика (должника, созаемщика) определяются иным лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах, в силу договора или иным образом.
Перечень оффшорных зон утвержден постановлением Правления Агентства Республики Казахстан по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 2 октября 2008 года № 145 "Об утверждении Перечня оффшорных зон для целей банковской и страховой деятельности, деятельности профессиональных участников рынка ценных бумаг и иных лицензируемых видов деятельности на рынке ценных бумаг, деятельности накопительных пенсионных фондов и акционерных инвестиционных фондов"
(зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 5371).
Классификационная категория актива определяется по результатам оценки этого актива по критериям, указанным в таблице 1 настоящего приложения. Исходя из количества набранных баллов по активу устанавливается его классификационная категория и размер необходимых провизий (резервов)
согласно таблице 2 настоящего приложения.
6. Финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) оценивается в соответствии с методикой (методиками), утвержденной (утвержденными)
органом управления банка (далее - Методика) и являющейся неотъемлемым дополнением к внутренним правилам банка.
Методика разрабатывается банком самостоятельно с учетом требований настоящих Правил и включает порядок, метод, периодичность (как правило, не реже одного раза в квартал, за исключением займов, предоставленных субъектам малого предпринимательства и физическим лицам, не связанным с предпринимательской деятельностью, по которым в соответствии с требованиями ведения документации по кредитованию в порядке, установленном нормативными правовыми актами уполномоченного органа установлена иная периодичность проведения мониторинга), способы оценки финансового состояния, перечень необходимых документов и иной информации, позволяющих определить финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика).
Методика содержит следующие основные показатели, но не ограничиваясь ими, рассчитанные с учетом особенностей отрасли, сезонности (цикличности) производства, сферы деятельности заемщика (должника, созаемщика):
1) платежеспособность - раскрывает способность заемщика (должника, созаемщика) обслуживать свои обязательства, рассчитываемую банком исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой банка;
2) финансовая устойчивость - раскрывает структуру капитала, уровень доходности (в динамике за последний календарный год), рентабельность (в динамике), отсутствие (наличие) просроченных долгов, доступ заемщика (должника, созаемщика) к рынку капитала, наличие другой значимой информации, позволяющей оценить финансовую устойчивость заемщика (должника, созаемщика), рассчитываемую банком исходя из соответствующего набора коэффициентов, установленных Методикой банка;
3) способность обслуживания долга, прогноз движения денежных потоков;
4) состав и динамика дебиторско-кредиторской задолженности (за последний отчетный и текущий годы);
5) себестоимость продукции (в динамике);
6) кредитная история (погашение кредитной задолженности в прошлом, наличие действующих кредитов);
7) принадлежность заемщика (должника, созаемщика) к финансовым группам и холдингам;
8) зависимость от одного (нескольких) поставщиков и (или) заказчиков;
9) меры, предпринимаемые заемщиком (должником, созаемщиком) для улучшения своего финансового положения;
10) вовлеченность заемщика (должника, созаемщика) в судебные разбирательства, которые могут ухудшить его финансовое состояние;
11) иные субъективные факторы, которые характеризуют рыночную позицию заемщика (должника, созаемщика), его зависимость от циклических и структурных изменений в экономике (вид отрасли, оценка привлекательности товаров (услуг), которые изготовляются (предоставляются) заемщиком (должником, созаемщиком), рынок таких товаров (услуг), уровень конкуренции в сфере деятельности заемщика (должника, созаемщика), длительность деятельности на конкретном рынке).
7. Финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) - юридического лица, физического лица, осуществляющего предпринимательскую деятельность, классифицируется как:
1) стабильное - финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) устойчивое; заемщик (должник, созаемщик) платежеспособен;
денежные потоки позволяют обслуживать долг; благоприятное значение коэффициентов, рассчитанных в соответствии с Методикой; положительные рыночные условия развития бизнеса, имеет хорошую конкурентную позицию на рынке; свободный доступ к ресурсам и рынку капитала, нет зависимости от ограниченного количества поставщиков, не выявлены внешние или внутренние факторы, способные значительно ухудшить финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) в течение срока действия договора; возможность заемщика (должника, созаемщика) рассчитаться с банком по своему обязательству не вызывает сомнений; по срокам активы и обязательства заемщика (должника, созаемщика) соизмеримы; заемщик (должник, созаемщик) имеет положительную кредитную историю;
2) удовлетворительное - финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) этой категории близко к характеристикам "стабильного", но вероятность поддержки его на этом уровне на протяжении длительного времени является низкой; наблюдается снижение доходов, уровня платежеспособности; в динамике наблюдается незначительное уменьшение денежных потоков, потоки позволяют покрыть основную часть долга; заемщиком (должником, созаемщиком) принимаются меры для улучшения своего финансового состояния;
присутствуют минимальные риски концентрации поставщиков товаров, услуг и потребителей продукции заемщика (должника, созаемщика); возможность заемщика (должника, созаемщика) рассчитаться с банком по своему обязательству не вызывает сомнений, в связи с тем, что имеется доступ к дополнительным ресурсам; имеется одна пролонгация за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике погашения от годового и более;
3) неудовлетворительное - существует определенная вероятность, что заемщик (должник, созаемщик) не рассчитается с банком по своим обязательствам ввиду наличия одного из следующих факторов:
финансового состояния заемщика (должника, созаемщика);
рост убытков в динамике за предшествующий период составляет не менее двенадцати месяцев;
неблагоприятное значение коэффициентов, рассчитанных в соответствии с Методикой, низкий уровень платежеспособности, большая зависимость от заемных средств;
заемщик (должник, созаемщик) имеют отрицательный собственный капитал;
стабильное снижение рыночной доли, нет уверенности в том, что принимаемые заемщиком (должником, созаемщиком) меры эффективны для стабилизации финансового состояния;
предоставление заемщику (должнику, созаемщику) займа в целях погашения ранее предоставленного займа, в связи с ухудшением финансового состояния заемщика (должника, созаемщика);
заемщик (должник, созаемщик) имеют просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются две пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике погашения от годового и более;
4) нестабильное - финансовое состояние заемщика (должника, созаемщика) этой категории отличается от характеристики "неудовлетворительного" одним из следующих факторов:
у заемщика (должника, созаемщика) нарушены все показатели, определенные Методикой;
заемщику (должнику, созаемщику) объявлена санация на срок не более 1 года;
имеются форс-мажорные обстоятельства, а также иные обстоятельства, нанесшие заемщику (должнику, созаемщику) материальный ущерб, но не повлекшие прекращение его деятельности;
заемщик (должник, созаемщик) имеют просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)).
Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются три пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
5) критическое - существует полная вероятность того, что заемщик (должник, созаемщик) не рассчитается с банком по своим обязательствам ввиду наличия одного из следующих факторов:
заемщик (должник, созаемщик) неплатежеспособен;
заемщику (должнику, созаемщику) объявлена санация на срок более 1 заемщик (должник, созаемщик) признан банкротом;
заемщик (должник, созаемщик) имеют форс-мажорные обстоятельства, нанесшие ему материальный ущерб и (или) не позволяющие ему продолжать свою деятельность, потеря рыночных позиций;
заемщик (должник, созаемщик) не осуществляет деятельность, отсутствуют обороты денежных средств по его текущим банковским счетам и в кассе, отражающие результаты его деятельности (за исключением оборотов, связанных с использованием заемных средств и финансовой помощи);
в показателях финансовой (в том числе управленческой) отчетности заемщика (должника, созаемщика) имеются значительные расхождения и (или) в заключении по анализу финансового состояния заемщика (должника, созаемщика), составленным уполномоченным подразделением банка в соответствии с Методикой, имеются значительные расхождения с финансовой (в том числе управленческой) отчетностью заемщика (должника, созаемщика) и в целом достоверность оценки финансового состояния заемщика (должника, созаемщика) и используемые для ее расчета показатели вызывают сомнение;
отсутствует документация по кредитному мониторингу в соответствии с требованиями ведения документации по кредитованию в порядке, установленном нормативными правовыми актами уполномоченного органа;
имеются четыре и более пролонгации за весь срок кредитования.
В случае отсутствия в кредитном досье информации об определении финансового состояния заемщика (должника, созаемщика) в соответствии с Методикой, документации по кредитному мониторингу заемщика (должника, созаемщика) в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан по ведению банками документации по кредитованию, в течение 2 (двух) месяцев, следующих за окончанием периода мониторинга, установленного банком по данному заемщику (должник, созаемщик), то финансовое состояние такого заемщика (должника, созаемщика) понижается на одну классификационную категорию. При отсутствии вышеуказанной информации по истечении 3 (трех) месяцев и более финансовое состояние такого заемщика (должника, созаемщика) классифицируется как критическое.
Классификационная категория кредита изначально определяется как "безнадежная" в случае предоставления кредита:
заемщику (должнику, созаемщику), зарегистрированному в оффшорных зонах, либо если пятьдесят и более процентов голосующих акций или долей участия в уставном капитале заемщика (должника, созаемщика) прямо принадлежит лицам, зарегистрированным в оффшорных зонах;
заемщику (должнику, созаемщику), решения которого определяются иным лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах, в силу договора или иным По кредитам, выданным до 1 января 2010 года, требования части третьей настоящего пункта распространяется с 1 апреля 2010 года.
На кредиты, выдача которых была осуществлена с 1 января 2010 года, в том числе в рамках кредитных линий, одобренных до 1 января 2010 года, требование части третьей настоящего пункта распространяется с 1 января 2010 года.
8. Финансовое состояние заемщика (созаемщика) - физического лица, не связанного с предпринимательской деятельностью, оценивается на момент выдачи кредита и классифицируется как:
1) стабильное:
оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, заемщик (созаемщик) способен своевременно и в полном объеме погасить заем в соответствии с анализом его доходов и расходов, платежеспособности и его кредитной истории;
достаточность наличных денег заемщика (созаемщика), необходимых для погашения кредита;
уровень образования заемщика (созаемщика), профессиональный опыт, систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывают сомнений о возможности клиента рассчитаться с банком по своему обязательству;
отношение общей суммы ежемесячных обязательств (включая ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика (созаемщика) не превышает:
40 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
до 40 месячного расчетного показателя, устанавливаемого в соответствии с законодательным актом, действующим на момент выдачи кредита и (или)
изменения места трудовой деятельности (далее - МРП);
50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
от 40 до 65 МРП;
60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
от 65 до 90 МРП;
70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
более 90 МРП, при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика (созаемщика) приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
2) удовлетворительное:
оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, имеются признаки, показывающие временное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика (созаемщика), отсутствует кредитная история заемщика (созаемщика);
выявлены факторы, способные временно ухудшить платежеспособность заемщика (созаемщика) в течение срока действия договора по займу, но они незначительны; при этом есть уверенность в том, что заемщик (созаемщика)
способен справиться с временными факторами понижения платежеспособности и рассчитаться по своим обязательствам по займу;
систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывают сомнений о возможности клиента ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика (созаемщика):
не превышает 50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) до 40 МРП;
не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) от 40 до 65 МРП;
не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) от 65 до 90 МРП;
более 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) более 90 МРП;
при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика (созаемщика)
приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
имеется одна пролонгация за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
3) неудовлетворительное:
оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, имеются признаки, показывающие временное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика (созаемщика), отсутствует кредитная история выявлены факторы, способные временно ухудшить платежеспособность заемщика (созаемщика) в течение срока действия договора по займу, но они незначительны, при этом есть уверенность в том, что заемщик (созаемщик)
способен справиться с временными факторами понижения платежеспособности и систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывает сомнений о возможности клиента ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и не превышает 50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика (созаемщика)
приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных заемщик (созаемщик) имеют просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются две пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
4) нестабильное:
оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, имеются признаки постоянного и значительного ухудшения уровня доходов или платежеспособности заемщика (созаемщика), у заемщика (созаемщика) отсутствует кредитная история;
трудовая занятость в секторе с нестабильным уровнем рентабельности или непостоянство трудовой деятельности, снижение уровня доходов или платежеспособности заемщика (созаемщика) с учетом текущих темпов инфляции, при отсутствии других источников дохода от предпринимательской деятельности;
ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика) более 65 МРП;
при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика (созаемщика)
приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных заемщик (созаемщик) имеют просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются три пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
5) критическое:
оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по займу, выявлено постоянное и значительное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика (созаемщика) до критического уровня, отсутствует кредитное досье, кредитная история заемщика (созаемщика) или иная информация о платежеспособности заемщика (созаемщика) свидетельствуют о несвоевременном исполнении обязательств перед банком или неплатежеспособности заемщика (созаемщика);
отсутствие трудовой занятости или коммерческой деятельности или выявлены факторы, нанесшие заемщику (созаемщику) материальный ущерб или не позволяющие ему продолжать иную коммерческую деятельность, существует большая вероятность, что заемщик (созаемщик) не рассчитается с банком по своим обязательствам;
ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика (созаемщика) более:
60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
до 40 МРП;
70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика (созаемщика)
более 40 МРП;
имеются четыре и более пролонгации за весь срок кредитования.
В случае привлечения созаемщика коэффициенты, указанные в настоящем пункте, исчисляются из совокупных доходов и расходов заемщика и созаемщика.
При каждом возникновении просроченных долгов свыше тридцати календарных дней осуществляется оценка финансового состояния заемщика (созаемщика). Оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) в данном случае осуществляется в дальнейшем на ежемесячной основе до полного погашения просроченной задолженности.
9. Качество обеспечения классифицируется как:
1) надежное - высоколиквидное обеспечение, в совокупности покрывающее не менее 100 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех)
последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)), в виде:
гарантий (поручительств) Правительства Республики Казахстан, национального управляющего холдинга;
государственных ценных бумаг Республики Казахстан;
гарантий (поручительств) юридических лиц - нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долгосрочный долговой рейтинг не ниже группы "А", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств;
гарантий (поручительств) юридических лиц - резидентов Республики Казахстан, в том числе банков-резидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB-", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств;
страховых полисов страховых (перестраховочных) организаций, имеющих рейтинг финансовой надежности не ниже группы "А-", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, имеющих статус государственных, выпущенных Правительствами и центральными банками иностранных государств, суверенный рейтинг которых не ниже группы "А-", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств;
монетарных драгоценных металлов;
векселей первоклассных эмитентов Республики Казахстан;
ценных бумаг, выпущенных организациями-нерезидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже группы "А", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, выпущенных организациями-резидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других гарантий (поручительств) юридических лиц, осуществляющих кредитование малого и среднего бизнеса, единственным акционером которых является государство или национальный управляющий холдинг;
гарантий (поручительств) юридических лиц, единственным акционером которых является государство или национальный управляющий холдинг (в рамках системы образовательного кредитования);
залога денег на депозите в банке-кредиторе и (или) денег, являющихся предметом заклада в банке-кредиторе, отраженных на соответствующих счетах бухгалтерского учета банка;
гарантий (поручительств) банков-нерезидентов Республики Казахстан, являющихся родительскими банками по отношению к банкам-резидентам Республики Казахстан, имеющих долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств;
2) хорошее - высоколиквидное обеспечение, указанное в подпункте 1)
настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 90 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех)
месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) или обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 100 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения, принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех)
последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения, принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждение за 3 (три) месяца)), в виде:
гарантий (поручительств) юридических лиц - нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "ВВВ-", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг гарантий (поручительств) юридических лиц - резидентов Республики Казахстан, в том числе банков, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "ВВ- ", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня имеющих рейтинг финансовой надежности не ниже группы "ВВ-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, выпущенных организациями - нерезидентами Республики Казахстан, имеющим долговой рейтинг не ниже группы "ВВВ-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, выпущенных организациями-резидентами Республики Казахстан, имеющим долговой рейтинг не ниже группы "ВВ-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других Также в качестве хорошего обеспечения принимается обеспечение в виде недвижимого имущества, оформленного в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан по ведению банками документации по кредитованию, стоимость обеспечения которого покрывает не менее 130 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца));
3) удовлетворительное - хорошее обеспечение, указанное в подпункте 2)
настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 90 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех)
месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)), за исключением обеспечения в виде недвижимости, или высоколиквидное обеспечение, указанное в подпункте 1) настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 75 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)), или обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 100 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения, принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех)
месяцев, то в расчет берутся вознаграждение за 3 (три) месяца)), в виде:
гарантий (поручительств) юридических лиц-нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "ВВ-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг гарантий (поручительств) юридических лиц-резидентов Республики Казахстан, в том числе банков-резидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "В-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств;
имеющих рейтинг финансовой надежности не ниже группы "В-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других Также, в качестве удовлетворительного обеспечения принимается обеспечение, оформленное в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан по ведению банками документации по кредитованию, в виде:
дебиторской задолженности в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной на балансе заемщика, при условии, если должником заемщика является юридическое лицо, имеющее долговой рейтинг на одну категорию ниже рейтинга, присвоенного банкам-резидентам Республики Казахстан, указанным в настоящем подпункте;
движимого имущества в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной на балансе заемщика и (или) залогодателя, либо находящегося в собственности заемщика - физического лица;
товаров в обороте в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной на балансе заемщика;
недвижимого имущества, стоимость обеспечения которого покрывает не менее 120 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца));
4) неудовлетворительное - обеспечение, характеризующееся как высоколиквидное, хорошее и иное, предусмотренное настоящими Правилами, стоимость обеспечения которого в совокупности покрывает не менее 50 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца));
5) без обеспечения - бланковый кредит либо обеспечение, характеризующееся как высоколиквидное, хорошее и иное, предусмотренное настоящими Правилами, стоимость обеспечения которого в совокупности покрывает менее 50 процентов обязательств заемщика по активу, условному обязательству (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)).
В случае нарушения требований законодательства Республики Казахстан по ведению банками документации по кредитованию в части обеспечения кредит является необеспеченным.
Актив, по которому обеспечение выступает в виде имущества (денег, товаров, недвижимости, объектов долевого строительства и иного), поступающего в будущем, прав требования, долей участия в уставном капитале хозяйственных товариществ, оценивается как необеспеченный, за исключением активов, оплата за которые осуществляется по аккредитивным операциям. Актив, по которому обеспечение выступает в виде ценных бумаг, эмитированных самим банком и (или) лицами, связанными с банком особыми отношениями, также оценивается как необеспеченный.
Качество обеспечения банком определяется на основании стоимости обеспечения актива (условного обязательства).
Рыночная стоимость обеспечения определяется на основании договора на проведение оценки, заключенного между заказчиком и оценщиком - физическим или юридическим лицом, имеющим лицензию на осуществление оценочной деятельности, с предоставлением заказчику одного экземпляра отчета об оценке. Оценка объекта осуществляется оценщиком с соблюдением требований Закона Республики Казахстан от 14 февраля 2003 года "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
В течение срока действия договора залога переоценка залогового имущества проводится самим банком не реже одного раза в шесть месяцев в соответствии с методикой, предусмотренной залоговой политикой банка (по займам, включенным в портфель однородных кредитов, переоценка не требуется).
Залоговая политика банка раскрывает применимость для банка используемых оценщиком методов оценки рыночной стоимости залогового имущества.
Методика содержит методы и периодичность определения (соответствия)
залоговой стоимости к сложившейся рыночной стоимости залогового обеспечения в течение срока действия договора залога.
В случае необходимости реализации залогового имущества банком проводится независимая оценка в целях определения рыночной стоимости залогового имущества и проведения его реализации в условиях конкуренции и соблюдения прав залогодателя.
Все объекты залогового обеспечения, относящиеся к недвижимому и движимому имуществу подлежат обязательной независимой оценке, за исключением: денег, размещенных на сберегательном счете в банке (депозитов)
либо размещенных в качестве заклада; денег, поступающих на счет клиента в банке по контрактам (договорам); имущества, поступающего в собственность клиента в будущем по инвестиционным проектам; движимого имущества, поступающего в собственность клиента в будущем; долей участия в уставном капитале хозяйственных товариществ в случае, когда данная компания имеет отрицательный финансовый результат на момент оценки такого имущества.
10. При наличии просроченных платежей со сроком 15 (пятнадцать) и более календарных дней за последние 12 (двенадцать) месяцев, а также ненаступления сроков погашения платежей (за исключением случаев досрочного погашения платежей) по отдельному договору банковского займа, критерий "отсутствие просрочек в погашении платежей по классифицируемому активу - 1 балл" не применяется.
Займам, по которым имелась просрочка погашения платежей со сроком 15 (пятнадцать) и более календарных дней за последние 12 (двенадцать) месяцев, а также по которым не наступил срок погашения платежей, присваивается 0 баллов.
11. Доля нецелевого использования актива рассчитывается индивидуально по каждому договору банковского займа, в том числе заключенному в рамках одной кредитной линии.
12. По кредитам, предоставленным физическим лицам на приобретение имущества (движимого, недвижимого), оплату услуг, не связанных с предпринимательской деятельностью, остаток основного долга, по которым на дату оценки риска (не в совокупности) не превышает 0,02 процента от величины собственного капитала банка, рассчитанного в соответствии с требованиями уполномоченного органа по методике расчета пруденциальных нормативов для банков, целевое подтверждение не требуется.
Количество баллов,
Классификационная
Размер провизии для определения категория актива (в % от суммы классификационной (условного основного долга)
(в % от категории актива обязательства)
по активу (условно портфеля му обязательству), однородных обязательства), за исключением кредитов)
портфеля однородных до 1 Стандартный (включительно)
Сомнительный:
от 1 до 2 1 категории 5 % - при 0,01 % - 5 % 2 категории 10 % - при задержке 5,01 % - 10 % или неполной оплате от 2 до 3 3 категории 20 % - при 10,01 % - 20 % 4 категории 25 % - при задержке или неполной оплате платежей 20,01 % - 25 % от 3 до 4 (включительно)
50 % - во всех 25,01 % - 50 % случаях от 4 и более Безнадежный 100 % - во всех случаях 50,01 % - 100 Приложение 3 к Правилам Классификация инвестиционных займов (кредитов) и связанных с ними условных обязательств Сноска. Приложение 3 в редакции постановления Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см.
Отсутствие просрочек в погашении платежей по свыше 90 дней свыше рейтинга Республики Казахстан – до "А"
1. При классификации инвестиционных займов (кредитов) используются все критерии, предусмотренные пунктами 1-5 настоящей таблицы.
2. При классификации дебиторской задолженности используются критерии, предусмотренные пунктами 1, 2 и 5 настоящей таблицы.
отношении дебиторской задолженности используется в случае, если задолженность в расчете на одного дебитора составляет более 5 процентов от
3. При классификации условных обязательств используются критерии,
4. Пункт 5 настоящей таблицы не применяется, если:
1) заемщик (созаемщик) является лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах;
2) пятьдесят и более процентов голосующих акций или долей участия в уставном капитале заемщика (созаемщика) прямо принадлежит лицам,
3) решения заемщика (созаемщика) определяются иным лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах, в силу договора или иным образом.
Классификационная категория актива определяется по результатам оценки этого актива по критериям, указанным в таблице 1 настоящего приложения. Исходя из количества набранных баллов по активу устанавливается его классификационная категория и размер необходимых провизий (резервов)
5. Финансовое состояние заемщика (созаемщика) оценивается с учетом особенностей инвестиционных займов и в соответствии с Методикой, требования к которой установлены пунктом 6 Приложения 2 к настоящим Правилам и которая является неотъемлемым дополнением к внутренним правилам банка.
Финансовое состояние классифицируется как:
1) стабильное - финансовое состояние заемщика (созаемщика)
устойчивое; заемщик (созаемщик) платежеспособен; денежные потоки позволяют обслуживать долг; значение коэффициентов, рассчитанных в соответствии с Методикой, в пределах общепринятых норм; положительные рыночные условия развития бизнеса, имеет хорошую конкурентную позицию на рынке; свободный доступ к ресурсам и рынку капитала, нет зависимости от ограниченного количества поставщиков, не выявлены внешние или внутренние факторы, способные значительно ухудшить финансовое состояние заемщика (созаемщика)
в течение срока действия договора; возможность заемщика (созаемщика)
рассчитаться с банком по своему обязательству не вызывает сомнений; по срокам активы и обязательства заемщика (созаемщика) соизмеримы; имеет
2) удовлетворительное - финансовое состояние заемщика (созаемщика)
этой категории близко к характеристикам "стабильного", но вероятность поддержки ее на этом уровне на протяжении длительного времени является низкой; уровень доходов, платежеспособности, убытков с начала кредитования, находятся на уровне, предусмотренных бизнес-планом должника; в динамике наблюдается незначительное уменьшение денежных потоков, при этом потоки позволяют покрыть основную часть долга; заемщиком (созаемщиком)
принимаются меры для улучшения своего финансового состояния;
присутствуют минимальные риски концентрации поставщиков товаров, услуг и потребителей продукции заемщика (созаемщика); возможность заемщика (созаемщика) рассчитаться с банком по своему обязательству не вызывает сомнений, в связи с тем, что имеется доступ к дополнительным ресурсам; имеется одна пролонгация за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике погашения от годового и более;
3) неудовлетворительное - финансовое состояние заемщика (созаемщика) этой категории близко к характеристикам «стабильного", но вероятность поддержки ее на этом уровне на протяжении длительного времени является низкой; уровень доходов, платежеспособности и убытков с начала кредитования имеет незначительное, неблагоприятное отклонение от уровня, предусмотренного бизнес-планом должника; в динамике наблюдается незначительное уменьшение денежных потоков, при этом потоки позволяют покрыть основную часть долга; заемщиком (созаемщиком) принимаются меры для улучшения своего финансового состояния; присутствуют минимальные риски концентрации поставщиков товаров, услуг и потребителей продукции заемщика (созаемщика); возможность заемщика (созаемщика) рассчитаться с банком по своему обязательству не вызывает сомнений в связи с тем, что имеется доступ к дополнительным ресурсам; у заемщика (созаемщика) имеются просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная ежегодной справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2));
имеются две пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
4) нестабильное - существует определенная вероятность, что заемщик (созаемщик) не рассчитается с банком по своим обязательствам ввиду наличия одного из следующих факторов:
финансового состояния заемщика (созаемщика): уровень доходов, платежеспособности и убытков с начала кредитования имеют значительные неблагоприятные отклонения от уровня, предусмотренного бизнес-планом должника, и могут повлиять на реализацию бизнес-плана ;
снижение рыночной доли;
нет уверенности в том, что принимаемые заемщиком (созаемщиком)
меры эффективны для стабилизации финансового состояния; заемщику (созаемщику) объявлена санация на срок не более 1 года; имеются форс- мажорные обстоятельства, а также иные обстоятельства, нанесшие заемщику (созаемщику) материальный ущерб, но не повлекшие прекращение его заемщик (созаемщик) имеют просроченное обязательство и (или) долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются три пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
5) критическое - постоянное ухудшение финансового состояния заемщика (созаемщика) достигло критического уровня: неплатежеспособность, потеря рыночных позиций; заемщику (созаемщику) объявлена санация на срок более одного года; заемщик (созаемщик) признан банкротом; у заемщика (созаемщика) имеются форс-мажорные обстоятельства, нанесшие заемщику (созаемщику) материальный ущерб и (или) не позволяющие ему продолжать свою деятельность, отсутствует кредитное досье у заемщика (должника, созаемщика);
имеются четыре и более пролонгации за весь срок кредитования.
Классификационная категория кредита изначально определяется как заемщику (созаемщику), зарегистрированному в оффшорных зонах, либо если пятьдесят и более процентов голосующих акций или долей участия в уставном капитале заемщика (созаемщика) прямо принадлежит лицам, заемщику (созаемщику), решения которого определяются иным лицом, зарегистрированным в оффшорных зонах, в силу договора или иным образом.
По кредитам, выданным до 1 января 2010 года, требование части третьей настоящего пункта распространяется с 1 апреля 2010 года.
На кредиты, выдача которых была осуществлена с 1 января 2010 года, в том числе в рамках кредитных линий, одобренных до 1 января 2010 года, требование части третьей настоящего пункта распространяется с 1 января 2010
6. Качество обеспечения классифицируется как:
покрывающее не менее 100 процентов обязательств заемщика по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех)
последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за гарантий (поручительств) Правительства Республики Казахстан, гарантий (поручительств) юридических лиц - нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долгосрочный долговой рейтинг не ниже группы "А-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых гарантий (поручительств) юридических лиц-резидентов Республики Казахстан, в том числе банков-резидентов Республики Казахстан, имеющих долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB-", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых имеющих рейтинг финансовой надежности не ниже группы "ВВВ+", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня залога денег на депозите в банке-кредиторе и (или) денег, являющихся предметом заклада в банке-кредиторе, отраженных на соответствующих счетах Правительствами и центральными банками иностранных государств, суверенный рейтинг которых не ниже группы "ВВВ+", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых векселя первоклассных эмитентов Республики Казахстан;
ценные бумаги, выпущенные организациями-нерезидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже группы "А-" агентства Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых ценные бумаги, выпущенные организациями-резидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других кредитование малого и среднего бизнеса, единственным акционером которых гарантий (поручительств) банков-нерезидентов Республики Казахстан, являющихся родительскими банками по отношению к банкам-резидентам Республики Казахстан, имеющих долговой рейтинг не ниже рейтинга "BBB", присвоенный агентством Standard & Poor's или рейтинг аналогичного уровня
2) хорошее - высоколиквидное обеспечение, указанное в подпункте 1)
настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 70 процентов обязательств заемщика по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех)
месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) или обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 100 процентов обязательств заемщика по активу ( по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) , в виде:
гарантий (поручительств) юридических лиц-нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долгосрочный долговой рейтинг не ниже группы "ВВ+", присвоенный агентством Standard&Poor's или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых гарантий (поручительств) юридических лиц - резидентов Республики Казахстан, в том числе банков-резидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "В+", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг резервных аккредитивов банков, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "В+", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг имущества, предусмотренного для погашения и обслуживания обязательств должников по инвестиционным кредитам в республиканском или местных бюджетах на соответствующий финансовый год;
денег, поступающих по гарантированным платежам от платежеспособных (финансовое состояние стабильное) юридических лиц;
имеющих рейтинг финансовой надежности не ниже группы "В+", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, выпущенных организациями-нерезидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже группы «ВВ+", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других ценных бумаг, выпущенных организациями-резидентами Республики Казахстан, имеющими долговой рейтинг не ниже группы "В+", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других
3) удовлетворительное - хорошее обеспечение, указанное в подпункте 2)
настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 75 процентов обязательств заемщика по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех)
месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) , или высоколиквидное обеспечение, указанное в подпункте 1) настоящего пункта, стоимость которого покрывает не менее 60 процентов обязательств заемщика по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех)
последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) , или обеспечение, покрывающее в совокупности не менее 100 процентов обязательств заемщика по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)) , в виде:
гарантий (поручительств) юридических лиц-нерезидентов Республики Казахстан, в том числе банков-нерезидентов Республики Казахстан, имеющих долгосрочный долговой рейтинг не ниже группы "ВВ-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других рейтинговых гарантий (поручительств) юридических лиц - резидентов Республики Казахстан, в том числе банков-резидентов, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "В-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного резервных аккредитивов банков, имеющих долговой рейтинг не ниже группы "В-", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного имущества, в том числе, которое поступит в будущем в соответствии с бизнес-планом;
денег, предусмотренных для погашения и обслуживания обязательств должников по инвестиционным кредитам в республиканском или местных бюджетах на соответствующий финансовый год;
платежеспособных юридических лиц;
имеющих рейтинг финансовой устойчивости не ниже группы "В", присвоенный агентством Standard&Poor's, или рейтинг аналогичного уровня одного из других Также в качестве удовлетворительного обеспечения принимается обеспечение, оформленное в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан по ведению банками документации по кредитованию, в дебиторской задолженности в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной на балансе заемщика, при условии если должником заемщика является юридическое лицо, имеющее долговой рейтинг на один уровень ниже рейтинга, присвоенного банкам-резидентам Республики Казахстан, указанных в настоящем движимого имущества, в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной на балансе заемщика;
товаров в обороте, в размере не более 60 процентов от суммы, учтенной недвижимого имущества, стоимость обеспечения которого покрывает не менее 100 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца));
4) неудовлетворительное - обеспечение, характеризующееся как высоколиквидное, хорошее и иное, предусмотренное настоящими Правилами, стоимость обеспечения которого в совокупности покрывает не менее 50 процентов обязательств заемщика по активу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца));
5) без обеспечения - бланковый кредит либо частично обеспеченный, при этом стоимость обеспечения покрывает менее чем 50 процентов обязательств должника по займу (по займам с выплатой вознаграждения без льготного периода, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма по остатку основного долга с учетом предполагаемого вознаграждения за пользование кредитом в течение 3 (трех) последующих месяцев, начиная с даты присвоения классификационной категории; по займам с выплатой вознаграждения с льготным периодом, при расчете покрытия обеспечения принимается сумма на дату присвоения классификационной категории с учетом вознаграждения за пользование кредитом за весь льготный период (по займам с выплатой вознаграждения, в случае, если льготный период меньше 3 (трех) месяцев, то в расчет берутся вознаграждения за 3 (три) месяца)).
Казахстан по ведению банками документации по кредитованию в части Качество обеспечения банком определяется на основании стоимости Рыночная стоимость объекта определяется на основании договора на проведение оценки, заключенного между заказчиком и оценщиком - физическим или юридическим лицом, имеющим лицензию на осуществление оценочной деятельности, с предоставлением заказчику одного экземпляра отчета об оценке.
Оценка объекта осуществляется оценщиком с соблюдением требований Закона Республики Казахстан 14 февраля 2003 года "Об оценочной деятельности в Республике Казахстан".
В течение срока действия договора залога переоценка залогового имущества проводится самим банком, не реже одного раза в шесть месяцев в соответствии с методикой, предусмотренной залоговой политикой банка (по займам, включенным в портфель однородных кредитов, переоценка не требуется).
Залоговая политика банка раскрывает применимость для банка используемых оценщиком методов оценки рыночной стоимости залогового имущества.
Методика содержит методы и периодичность определения (соответствия)
залоговой стоимости к сложившейся рыночной стоимости залогового В случае необходимости реализации залогового имущества банком проводится независимая оценка в целях определения рыночной стоимости залогового имущества и проведения его реализации в условиях конкуренции и таблица 2 Количество баллов Размер провизии (в процентах от суммы основного долга)
до 1 (включительно)
5 процентов - при своевременной и полной оплате 10 процентов - при задержке или неполной оплате платежей 20 процентов - при 25 процентов - при задержке от 3 до 4 50 процентов - во всех случаях 100 процентов - во всех Приложение 4 к Правилам Классификация ипотечных жилищных займов, выданных физическим лицам Сноска. Приложение 4 в редакции постановления Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок введения в действие см.
Просрочка погашения платежей 14 - 30 дней 31 - 60 дней 61 – 90 дней Давность оценки менее трех лет более трех лет
1. Классификационная категория займа определяется по результатам оценки этого займа по критериям, указанным в таблице 1 настоящего приложения. Исходя из количества набранных баллов по займу устанавливается его классификационная категория и размер необходимых провизий (резервов)
2. Финансовое состояние классифицируется на момент выдачи ипотечного жилищного займа как:
1) стабильное финансовое состояние:
оценка финансового состояния заемщика проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по ипотечному жилищному займу, заемщик способен своевременно и в полном объеме погасить ипотечный жилищный заем в соответствии с анализом его доходов и расходов, платежеспособности и его кредитной истории;
достаточность наличных денег заемщика, необходимых для выплаты первоначального взноса за жилище, а также для покрытия расходов, связанных с заключением сделок по купле-продаже и выдаче ипотечного жилищного займа;
уровень образования заемщика, профессиональный опыт, систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывают сомнений о возможности клиента ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика не превышает:
40 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика до 40 МРП;
50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика от 40 до 65 МРП;
60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика от 65 до 90 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 90 МРП;
при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
2) удовлетворительное финансовое состояние:
оценка финансового состояния заемщика проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по ипотечному жилищному займу, имеются признаки, показывающие временное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика, отсутствует кредитная история заемщика;
выявлены факторы, способные временно ухудшить платежеспособность заемщика в течение срока действия договора по ипотечному жилищному займу, но они незначительны; при этом есть уверенность в том, что заемщик способен справиться с временными факторами понижения платежеспособности и рассчитаться по своим обязательствам по ипотечному жилищному займу:
систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывают сомнений о возможности клиента ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика:
не превышает 50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 90 МРП;
при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
имеется одна пролонгация за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
3) неудовлетворительное финансовое состояние:
оценка финансового состояния заемщика проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по ипотечному жилищному займу, имеются признаки, показывающие временное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика, отсутствует кредитная выявлены факторы, способные временно ухудшить платежеспособность заемщика в течение срока действия договора по ипотечному жилищному займу, но они незначительны, при этом есть уверенность в том, что заемщик способен справиться с временными факторами понижения платежеспособности и рассчитаться по своим обязательствам по ипотечному жилищному займу;
систематическая занятость в стабильно развивающемся и потенциально рентабельном секторе экономики не вызывает сомнений о возможности клиента ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и не превышает 50 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
у заемщика (созаемщика) имеются просроченное обязательство и (или)
долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются две пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
4) нестабильное финансовое состояние:
оценка финансового состояния заемщика проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по ипотечному жилищному займу, имеются признаки постоянного и значительного ухудшения уровня доходов или платежеспособности заемщика, у заемщика отсутствует кредитная история;
трудовая занятость в секторе с нестабильным уровнем рентабельности или непостоянство трудовой деятельности, снижение уровня доходов или платежеспособности заемщика с учетом текущих темпов инфляции, при отсутствии других источников дохода от предпринимательской деятельности;
значительная часть основного долга по ипотечному жилищному займу может быть погашена только за счет продажи недвижимого имущества, переданного в обеспечение ипотечного жилищного займа или иного недвижимого имущества заемщика, существует большая вероятность, что заемщик не рассчитается с банком по своим обязательствам;
ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и не превышает 60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика не превышает 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 65 МРП;
при условии, если при выплате в соответствии с данными показателями по всем обязательствам на каждого члена семьи заемщика приходится не менее 15 МРП от дохода в городах Астана и Алматы, не менее 10 МРП в других регионах, для детей младше 15 лет - не менее половины указанных размеров;
у заемщика (созаемщика) имеются просроченное обязательство и (или)
долги, списанные в убыток (просроченная задолженность по кредитам в других банках, подтвержденная справкой из кредитного бюро, а также платежные документы, не оплаченные в срок в данном банке (картотека № 2)). Требование по подтверждению справкой из кредитного бюро не применяется к кредитам, выданным физическим лицам, если сумма займа по остатку основного долга на дату оценки риска меньше 0,02 процента от собственного капитала банка;
имеются три пролонгации за последние двенадцать месяцев при графике погашения до одного раза в квартал (и чаще) включительно, за последние двадцать четыре месяца при графике погашения от ежеквартального до одного раза в год (включительно), за последние тридцать шесть месяцев при графике
5) критическое финансовое состояние:
оценка финансового состояния заемщика проводится с точки зрения возможности регулярно и своевременно осуществлять платежи по ипотечному жилищному займу, выявлено постоянное и значительное ухудшение уровня доходов или платежеспособности заемщика до критического уровня, отсутствует кредитное досье, кредитная история заемщика или иная информация о платежеспособности заемщика свидетельствует о несвоевременном исполнении обязательств перед банком или неплатежеспособности заемщика;
отсутствие трудовой занятости или коммерческой деятельности или выявлены факторы, нанесшие заемщику материальный ущерб или не позволяющие ему продолжать иную коммерческую деятельность, существует большая вероятность, что заемщик не рассчитается с банком по своим обязательствам;
ежемесячные платежи по займу, налогам на имущество, ежемесячные платежи по страхованию недвижимого имущества, личному страхованию, ответственности по договору, другие регулярные обязательные платежи, предусмотренные договорами и законодательством Республики Казахстан) к сумме ежемесячных совокупных доходов (за минусом индивидуального подоходного налога и пенсионных взносов) заемщика более:
60 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика до 40 МРП;
70 процентов при размере ежемесячного дохода заемщика более 40 МРП;
имеются четыре и более пролонгации за весь срок кредитования.
настоящем пункте, исчисляются из совокупных доходов и расходов заемщика и календарных дней осуществляется оценка финансового состояния заемщика (созаемщика). Оценка финансового состояния заемщика (созаемщика) в данном случае осуществляется в дальнейшем на ежемесячной основе до полного
3. Качество обеспечения классифицируется как:
1) надежное обеспечение - ипотека недвижимого имущества, соответствующая следующим условиям:
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 50 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 65 процентов и кредитный риск, по которым застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 50 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 70 процентов, и существует кредитный риск, который гарантирован Акционерным обществом "Казахстанский фонд гарантирования ипотечных кредитов" в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 50 процентов, либо в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 65 процентов, и (или) существует кредитный риск, который застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 50 процентов;
не выявлены факторы, способные повлиять на снижение рыночной стоимости переданного в залог недвижимого имущества, в том числе в результате увеличения строительства нового недвижимого имущества в городе или ином населенном пункте нахождения недвижимого имущества заемщика или возможного сноса заложенного недвижимого имущества;
2) хорошее обеспечение - ипотека недвижимого имущества, отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 60 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 75 процентов, и существует кредитный риск, который застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 60 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 80 процентов, и существует кредитный риск, который гарантирован Акционерным обществом "Казахстанский фонд гарантирования ипотечных кредитов" в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 60 процентов, либо в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 75 процентов, и (или) существует кредитный риск, который застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не выявлены факторы, способные повлиять на снижение рыночной стоимости переданного в залог недвижимого имущества в течение срока действия договора по ипотечному жилищному займу, в том числе в результате увеличения строительства нового недвижимого имущества в городе или ином населенном пункте нахождения недвижимого имущества заемщика или возможного сноса заложенного недвижимого имущества;
3) удовлетворительное обеспечение - ипотека недвижимого имущества, отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 70 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения не превышает 85 процентов и кредитный риск, по которым застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 70 процентов;
отношение суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) на приобретение недвижимого имущества, построенного в рамках реализации государственных программ развития жилищного строительства в Республике Казахстан, к стоимости обеспечения не превышает 90 (девяноста) процентов от стоимости обеспечения, и существует кредитный риск, который гарантирован Акционерным обществом "Казахстанский фонд гарантирования ипотечных кредитов" в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 70 процентов, либо в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 85 процентов и кредитный риск по которым застрахован страховой организацией, не связанной особыми отношениями с банком, являющимся кредитором, в размере превышения отношения суммы ипотечного жилищного займа (остатка основного долга на дату оценки риска) к стоимости обеспечения над 70 процентов;
не выявлены факторы, способные повлиять на снижение рыночной стоимости переданного в залог недвижимого имущества в течение срока действия договора по ипотечному жилищному займу, в том числе в результате увеличения строительства новой жилой недвижимости в городе или ином населенном пункте нахождения недвижимого имущества заемщика или возможного сноса
4) неудовлетворительное обеспечение - ипотека недвижимого имущества, соответствующая следующим условиям:
отношение суммы ипотечного жилищного займа к стоимости (остатка основного долга на дату оценки риска) обеспечения превышает 70 процентов;
выявлены факторы, способные повлиять на снижение рыночной стоимости переданного в залог недвижимого имущества в течение срока действия договора по ипотечному жилищному займу, в том числе в результате увеличения строительства недвижимого имущества в городе или ином населенном пункте нахождения недвижимого имущества заемщика или возможного сноса заложенного недвижимого имущества.
Количество
Размер провизий баллов (в процентах от суммы своевременной и полной 10 процентов - при задержке или неполной 25 процентов - при 50 процентов - во всех Приложение 5 активов, условных обязательств и создания провизий (резервов)
Критерии признания обесценения (уменьшения стоимости) ценных бумаг Сноска. Правила дополнены приложением 5 в соответствии с постановлением Правления Агентства РК по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций от 30.11.2009 № 240 (порядок Наименование критерия Финансовое состояние:
Стабильное
Удовлетворительное
Нестабильное
Критическое
Просрочка погашения любого из платежей:
Отсутствие просрочки
Просрочка до 7 календарных дней Просрочка от 8 до 15 календарных дней Просрочка от 16 до 30 календарных дней Свыше 30 календарных дней Наличие гарантии:
Государства Республики Казахстан (при гарантии 100 процентов основного долга и вознаграждения)
(Сумма баллов менее 100 процентов основного долга и рассчитывается вознаграждения)
пропорционально размеру гарантии от «- 4»)
Иностранного государства с рейтингом не ниже «А-» по международной шкале агентства Standard & Poor's или рейтинговой оценкой аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств Банка второго уровня Республики Казахстан с рейтингом не ниже «ВВ-» по международной шкале агентства Standard & Poor's или рейтинговой оценкой аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств Иностранного эмитента с рейтингом не ниже «ВВВ-»
по международной шкале агентства Standard & Без гарантии Наличие активного рынка:
Активный рынок
Неактивный рынок
Наличие рейтинга эмитента:
От «ВВ+» до «В+» по международной шкале Ниже «В+» по международной шкале агентства Standard & Poor's или рейтинговой оценкой аналогичного уровня одного из других рейтинговых агентств либо отсутствие рейтинга Акции эмитентов, включенные в первую (наивысшую)
категорию сектора «акции» официального списка фондовой биржи Акции эмитентов, включенные во вторую (наивысшую) категорию сектора «акции»
официального списка фондовой биржи Наличие рейтинга ценных бумаг Иностранных эмитентов:
7.1.1
7.1.2
Эмитентов Республики Казахстан
7.2.1
От «В+» до «ССС» по международной шкале
7.2.2
Ниже «ССС» по международной шкале агентства Иные критерии:
Дефолт, делистинг
Приостановление размещения ценных бумаг (решение уполномоченного органа о приостановлении размещения)
Отсутствие информации При использовании данных критериев для обесценения (уменьшения стоимости) акций, при наличии рейтинговой оценки и категории листинга, в расчет принимается рейтинговая оценка.
В случае банкротства эмитента ценной бумаги, данная ценная бумага единовременно списывается до нуля.
категория ценных
(отрицательной корректировки)
бумаг категории ценных Стандартная Сомнительная:
15 процентов - при своевремен- ной и полной оплате платежей 30 процентов - при задержке 45 процентов - при своевремен- 60 процентов - при задержке 75 процентов - во всех случаях Свыше 10 Безнадежная