Қазақша:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 9 (Премьер-Министр РК)
қыркүйектегі N 1346 қаулысы.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 30 наурыздағы № 389 Қаулысымен Қазақстан Республикасының қорғаншылық және қамқоршылық органдары туралы және Патронат туралы ережелерді және Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алуды ұйымдастыру ережесін бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған:
1) Қазақстан Республикасының қорғаншылық және қамқоршылық органдары туралы ереже;
2) Патронат туралы ереже;
3) Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алуды ұйымдастыру ережесі бекітілсін.
2. Мыналардың күші жойылды деп танылсын:
1) "Қазақ КСР-інің қорғаншылық және қамқоршылық органдары туралы ережені бекіту туралы" Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1970 жылғы 27 ақпандағы N 136 қаулысы (Қаз КСР ҚЖ, 1970 ж., N 4, 20 құжат);
2) "Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1970 жылғы 27 ақпандағы N 136 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар ендіру туралы" Қазақстан Республикасы ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 16 мамырдағы N 521 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1994 ж., N 22, 227-құжат).
3. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді және баспасөзде жариялануға жатады.
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Үкiметiнiң 1999 жылғы 9 қыркүйектегi N 1346 қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасының қорғаншылық және қамқоршылық органдары туралы Ереже
1. Жалпы ережелер
1. "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қорғаншылық пен қамқоршылық:
1) ата-анасының қайтыс болуының, оларды ата-аналық құқықтарынан айырудың, шектеудiң, ата-анасын әрекетке қабiлетсiз деп танудың, ата-анасының науқастығының, ата-анасының ұзақ уақыт болмауының, ата-анасының балаларын тәрбиелеуден немесе олардың құқықтары мен мүдделерiн қорғаудан жалтаруының, оның iшiнде ата-анасының балаларын тәрбиелеу, емдеу және басқа да осындай мекемелерден алудан бас тартуының салдарынан, сондай-ақ ата- аналық қамқорлық болмаған өзге де жағдайларда балаларды орналастыру, олардың құқықтары мен мүдделерiн қорғау мақсатында;
2) әрекетке қабiлетсiз немесе қабiлетi шектеулi кәмелетке толған адамдардың мүлiктiк және мүлiктiк емес жеке құқықтары мен мүдделерiн қорғау үшiн белгiленедi.
2. Егер қорғаншылық немесе қамқоршылық белгiленген адамның басқа жерде мүлкi болса, онда осы мүлiктi басқару үшiн қорғаншылық және қамқоршылық органдар оның орналасқан жерi бойынша қорғаншылық тағайындай алады.
Патронаттық тәрбиешiлердiң еңбегiне ақы төлеу шарттары заңнамаға сәйкес мемлекеттік бiлiм беру мекемелерi тәрбиешiлерiнің еңбегiне ақы төлеу шарттарына ұқсас анықталады.
3. Қорғаншылық он төрт жасқа толмаған балаларға, сондай-ақ психикалық аурудың салдарынан немесе ақыл-есі кемiстiгiнiң салдарынан сот әрекетке қабiлетсiз деп таныған адамдарға белгiленедi.
Қорғаншылық кәмелетке толмаған, әрекетке қабілетсiз немесе әрекетке қабiлетi шектеулi кәмелетке толған адамдардың, қайтыс болған немесе соттың шешiмiмен қайтыс болды немесе хабар-ошарсыз кеткен деп танылған адамдардың мүлкiне тағайындалады.
4. Қамқоршылық он төрттен он сегiз жасқа дейiнгi кәмелетке толмағандарға, сондай-ақ спирттi iшiмдiктерге немесе есiрткi заттарға салынуы салдарынан сот әрекет қабiлетi шектеулi деп таныған адамдарға белгiленедi.
5. Денсаулығы жағдайы бойынша өзiнiң құқықтарын өз бетiнше жүзеге асыра және мiндеттердi орындай алмайтын кәмелетке толған әрекетке қабiлетсiз адамдардың өтiнiшi бойынша қамқоршылық белгiленуi мүмкiн.
6. Жергiлiктi атқарушы органдар қорғаншылық және қамқоршылық органдары болып табылады.
Аудандық және қалалық атқарушы органдар өздерiнiң қорғаншылық және қамқоршылық жөнiндегi функцияларын уәкiлеттi бiлiм, халықты әлеуметтiк қорғау және денсаулық сақтау органдары арқылы жүзеге асырады, ал поселкелiк, селолық, ауылдық атқарушы органдар бұл функцияларды дербес жүзеге асырады.
7. Қорғаншылық және қамқоршылық органдары өз функцияларын "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңы мен осы Ереженiң негiзiнде жүзеге асырады.
8. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарынан басқа жеке және заңды тұлғалардың ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастыру жөнiндегi қызметiне тиым салынады.
9. Қорғаншылық және қамқоршылық органдары қорғаншыны немесе қамқоршыны белгiлеу кезiнде ең алдымен қамқорлыққа алынатындардың мүдделерiне сүйенедi.
10. Екi жыныстағы кәмелетке толған адамдар:
1) сот әрекетке қабiлетсiз немесе әрекетке қабiлетi шектеулi деп таныған адамдарды;
2) сот бойынша ата-аналық құқықтарынан айрылған немесе шектелген
3) өзiне заңмен жүктелген мiндеттерiн дұрыс орындамағаны үшiн қорғаншы (қамқоршы) мiндетiнен шеттетiлгендердi;
4) егер асырап алу олардың кiнәсi бойынша сотпен тоқтатылған болса, бұрынғы бала асырап алушыларды;
5) денсаулығы жағдайы бойынша* баланы тәрбиелеу жөнiндегi мiндеттерiн атқара алмайтын адамдарды қоспағанда қорғаншылар (қамқоршылар) бола алады.
*Бала асырап алуға, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа), патронатқа алуға болмайтын аурулардың тiзiмi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1999 жылғы 24 маусымдағы N 842 қаулысымен бекiтiлген.
Егер ол қамқорлыққа алынушының мүдделерiне қайшы келмейтiн болса жұбайының, ата-анасының, туыстарының немесе қамқорлыққа алынушыға жақын басқа да адамдардың қорғаншы немесе қамқоршы болып тағайындалуға басым құқығы болады.
11. Егер қамқорлыққа алынушылардың мүдделерiнiң арасында қайшылық болмаса, бiрнеше адам үшiн бiр қорғаншы немесе қамқоршы тағайындауға жол берiледi.
12. Ата-анасы әрекетке қабiлетсiз және ата-аналық құқықтарынан айрылмаған, бiрақ оларды тәрбиелеудi жүзеге асыра алмайтын кәмелетке толмаған балаларға қорғаншылық және қамқоршылық тағайындау кезiнде қорғаншылар мен қамқоршылар ата-аналардың тiлегi ескерiле отырып тағайындалады.
13. Қорғаншылық пен қамқоршылықты қорғаншылық пен қамқоршылыққа мұқтаж адамдардың тұрғылықты жерi бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органдары белгiлейдi. Жекелеген жағдайларда қорғаншылық (қамқоршылық) қорғаншының (қамқоршының) тұрғылықты жерi бойынша белгiленуi мүмкiн.
14. Қорғаншыны (қамқоршыны) тағайындау туралы мәселенi мына құжаттар:
1) адамның қорғаншы (қамқоршы) болғысы келетiндігі туралы өтiнiшi;
2) егер жасы кәмелетке толмаған балаға қорғаншы (қамқоршы) болғысы келген адам некеде тұратын болса, жұбайының келiсiмi;
3) қорғаншы (қамқоршы) болғысы келетiн адамның денсаулығы жағдайы туралы анықтама;
4) егер қорғаншы (қамқоршы) болғысы келетiн адам некеде тұратын болса, жұбайының денсаулығы жағдайы туралы анықтама;
5) баланы тәрбиелеуге тiлек бiлдiрген адамның тұрмыс жағдайын тексеру актiсi;
6) қорғаншылық (қамқоршылық) белгiленетiн баланың тұрмыс жағдайын тексеру актiсi болған жағдайда қорғаншылық және қамқоршылық органдары шешедi.
15. Қорғаншы (қамқоршы) болып белгiленген адамға қорғаншылық (қамқоршылық) органдарының шешiмiне сәйкес куәлiк берiледi.
16. Қорғаншылыққа (қамқорлыққа) мұқтаж және тиiстi тәрбиелiк, емдеу мекемелерiндегi және халықты әлеуметтiк қорғау мекемелерiндегi адамдардың қорғаншысы мен қамқоршысы осы мекемелердiң әкiмшiлiгi болып табылады.
Қорғаншының (қамқоршының) баланы мұндай мекемеге уақытша орналастыруы қорғаншының (қамқоршының) осы балаға қатысты құқықтары мен мiндеттерiн тоқтатпайды.
17. Қорғаншылар мен қамқоршылар кез-келген тұлғалармен, оның iшiнде соттарда өз қамқорлығындағылардың құқықтары мен мүдделерiн қорғауға арнайы өкiлеттiксiз қатысады.
2. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының құқықтары
18. Қорғаншылық және қамқоршылық органдардың заңдарда белгiленген тәртiппен:
1) қорғаншылар мен қамқоршыларды тағайындауға;
2) қамқоршының он алты жасқа толған қамқорлығындағы баладан оның тәрбиесiне, құқықтары мен мүдделерiне қолайсыз әсер етпеуi шартымен бөлек тұруына рұқсат беруге;
3) қорғаншыларды (қамқоршыларды), егер олар науқастығына, мүлiктiк жағдайы өзгеруiне, қамқорлығындағы адаммен өзара түсiнiстiктiң болмауына орай немесе басқа да дәлелдi себептер бойынша, олардың өтiнiмi бойынша оларды өз мiндеттерiн орындаудан босатуға;
4) "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгiлеген жағдайларда баланы асырап алуға келiсiм беруге;
5) егер асырап алушы баланы тәрбиелеу және оған қамқорлық жасау жөнiндегi өзiнiң мiндеттерiн дұрыс орындамаса, сондай-ақ баланың мүдделерi оны талап ететiн басқа да жағдайларда асырап алуды тоқтатуды талап етуге;
6) асырап алуды жарамсыз деп тануды талап етуге;
7) егер ол балаға зиянды әсер етпесе, ата-аналық құқығынан айрылған ата- ананың (олардың бiреуiнiң) өтiнiшi бойынша баламен кездесуге рұқсат етуге;
8) заңдарда көзделген жағдайларда, егер ол балаға зиянды әсер етпейтiн болса, ата-аналық құқықтары сотпен шектелген ата-аналарға баласымен араласуға келiсiм беруге;
9) ата-ананың арасындағы балаларды тәрбиелеу мен бiлiм беруге қатысты мәселелер жөнiндегi келiспеушiлiктi шешуге;
10) қорғаншыға (қамқоршыға) қамқорлығындағы адамның мүлкiн иелiктен шығару, оның iшiнде айырбастау немесе сыйға тарту жөнiнде мәмiле жасауға (мәмiле жасауға келiсiм беруге) немесе оның атынан кепiлдiк шарт жасасуға, оны жалға (арендаға), тегiн пайдалануға немесе кепiлге беруге, қамқорлығындағы адамның заң бойынша және өсиет бойынша мұраға тиесілi құқығынан бас тартуға әкелетiн мәмiле жасауға, оның мүлкiн бөлуге немесе одан оның үлесiн шығаруға, сондай-ақ қамқорлығындағы адамның мүлкiн азайтуға әкелетiн кез-келген басқа да мәмілелерді жасауға рұқсат беруге;
11) қорғаншы осы баптың 10-тармағында көрсетiлген мәмілелердің нәтижесiнде алған қаражаттың қалай жұмсалуы қажет екендiгiн айқындауға;
12) қамқорлығындағы адамның қорғаншыға (қамқоршыға), оның жұбайына немесе туыстарына осы адам қорғаншы (қамқоршы) болып тағайындалғанға дейiн пайда болған қамқорлықтағы адамның қарыздарын төлеуiне рұқсат етуге;
13) белгіленген тәртiппен қайтыс болған немесе хабар-ошарсыз кеткен деп танылған адамдардың мүлкiне қорғаншылық тағайындауға;
14) баланы асырап алуды жарамсыз деп табуды талап етуге;
15) баланы асырап алуды жоюды талап етуге;
16) ата-анасын немесе олардың бiреуiн ата-аналық құқықтарынан айыру туралы iс қозғауға;
17) қорғаншылар мен қамқоршылардың iс-әрекетiне шағымдарды қарастыруға;
18) қорғаншы немесе қамқоршы өзiне жүктелген мiндеттердi дұрыс орындамаған, оның iшiнде олар қорғаншылық пен қамқоршылықты жеке басының мақсатына пайдаланылған кезде немесе қамқорлығындағы адамды бақылаусыз және қажеттi көмексiз қалдырған жағдайларда, қорғаншылар мен қамқоршыларды бұл мiндеттердi орындаудан шеттетуге;
19) қамқорлыққа алынған адамға оны ұстауға жеткiлiктi қаражат болмаған жағдайда, жәрдемақы тағайындауға;
20) кәмелетке толмаған балалардың, сондай-ақ кәмелетке толған әрекетке қабiлетсiз немесе қабiлетi шектеулi адамдардың мүлiктiк және мүлiктiк емес жеке құқықтары мен мүдделерiн қорғау үшiн басқа да қызметтердi жүзеге асыруға құқығы бар.
3. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының мiндеттерi
19. Қорғаншылық және қамқоршылық органдар заңдарда белгiленген
1) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды анықтауға, олардың тұрмыс жағдайларын тексеруге, мұндай балалардың есебiн жүргiзуге және ата- анасының қамқорлығынан айрылуының нақты жағдайларына қарай балаларды орналастырудың нысандарын таңдауға, сондай-ақ олардың күтiмi, тәрбиесi және бiлiм алуы жағдайларын одан әрi бақылауды жүзеге асыруға;
2) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы мәлiмет алған күннен бастап үш күннiң iшiнде баланың құқықтары мен мүдделерiн қорғауды және бiр айдың iшiнде оны орналастыруды қамтамасыз етуге.
Баланы отбасына тәрбиелеуге беру мүмкiн болмаған жағдайда, ол туралы мәлiметтi баланы есепке алу және кейiннен Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасы азаматының отбасына тәрбиелеуге орналастыруға жәрдемдесу үшiн тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктiң бiлiм берудi басқару органына жолдауға;
3) қорғаншылар мен қамқоршылардың қызметiн бақылауды жүзеге асыруға, ол үшін жылына кемінде екі рет олардың өз міндеттерін орындауын тексеруге, сондай-ақ жыл сайын қорғаншылардың қамқорлығындағы адамның денсаулық жағдайы туралы, оларды тәрбиелеу жөніндегі жұмыстары туралы есеп беруін талап етуге;
4) ата-аналық құқықтарынан айыру немесе шектеу, ата-аналық құқықтарын қалпына келтiру, бала асырап алудың күшiн жою немесе жарамсыз деп тану, жасы кәмелетке толмағандармен некенi жарамсыз деп тану, сондай-ақ "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес басқа да істер қаралған кезде сотқа қатысуға;
5) бала мен оны тәрбиелеуге тiлек бiлдiрген адамдардың тұрмыс жағдайларын тексеруге;
6) он жасқа толған баланың асырап алуға келiсiмiн анықтауға және ол үшiн ұғынымды нысанда асырап алудың мәнiн түсiндiруге;
7) баланы асырап алудың құпиясын сақтауға;
8) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмаған балалардың, белгiленген тәртiппен жүйкесi ауру немесе ақыл-есi жетiмсiз немесе әрекетке қабілетi шектеулi деп танылған адамдардың мүлкiнiң қаттауын, сондай-ақ белгiленген тәртiппен, қайтыс болған немесе хабар-ошарсыз кеткен деп танылған және денсаулығы жағдайы бойынша өз бетiнше өзiнiң құқықтарын қорғай алмайтын және өзiнiң мiндеттерiн атқара алмайтын кәмелетке толған адамдардың мүлкiнiң қаттауын жасауға;
9) қатталған мүлiктi қорғау шараларын қабылдауға;
10) қорғаншылар мен қамқоршылардан өздерiнiң мiндеттерiн жүзеге асыруды талап етуге мiндеттi.
4. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының шешімдерiне шағымдану
20. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының барлық мәселелер жөнiндегi шешiмдерiне сот тәртiбiмен мүдделі адамдар шағымдануы мүмкiн.
Yкiметiнiң
Патронат туралы ереже
1. "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес патронат нысанындағы қорғаншылық және қамқоршылық ата-анасының қамқорлығынсыз қалған, оның iшiнде тәрбиелеу, емдеу немесе басқа да осындай мекемелердегi кәмелетке толмаған балаларға белгiленедi.
Патронат - ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар қорғаншы және қамқоршы орган мен баланы тәрбиелеуге алуға тiлек бiлдiрген тұлға (патронаттық тәрбиешi) жасасқан шарт бойынша азаматтардың отбасына берiлетiн тәрбиенiң нысаны.
Баланы тәрбиелеуге алуға тiлек бiлдiрген тұлға (патронаттық тәрбиешi) мен қорғаншы және қамқоршы органның арасында жасалатын баланы (балаларды)
тәрбиелеуге беру туралы шарт патронаттың пайда болуына негiз болып табылады.
2. Баланы тәрбиелеуге беру туралы шарт:
1) баланы асырап-бағу, тәрбиелеу және оқыту жағдайларын;
2) патронаттық тәрбиешiлердiң құқықтары мен мiндеттерiн;
3) қорғаншы және қамқоршы органдардың патронаттық тәрбиешiге қатысты мiндеттерiн;
4) шартты тоқтатудың негiздерi мен салдарын;
5) баланың патронаттық тәрбиешiге қандай мерзiмге берiлетiндiгiн қамтуы тиiс.
Патронаттық тәрбиешiлердiң еңбегiне ақы төлеу Қазақстан Республикасының заңдарымен белгiленедi.
3. Баланы тәрбиелеуге беру туралы шартты мерзiмiнен бұрын бұзуға:
1) дәлелдi себептер (сырқаттану, отбасылық немесе материалдық жағдайдың өзгеруi, баламен өзара түсiнiстiктiң болмауы, балалар мен басқалардың арасындағы шиеленiстi қарым-қатынастар) болған кезде патронаттық тәрбиешiлердiң бастамашылығы бойынша;
2) баланы асырап-бағу, тәрбиелеу және бiлiм беру үшiн қолайсыз жағдайлар пайда болған кезде қорғаншы және қамқоршы органның бастамашылығы бойынша;
3) бала ата-анасына қайтарылып берiлген немесе баланы асырап алған жағдайларда мүмкiн болады.
2. Балаларды патронаттық тәрбиешiлерге тәрбиелеуге беру
4. Қорғаншы және қамқоршы органдар баланы патронаттық тәрбиешiлерге тәрбиелеуге беру кезiнде оның этникалық шыққан тегiн, белгілi бiр дiнге және мәдениетке қатысын, ана тiлiн ескере отырып, баланың мүддесiн басшылыққа алады.
Баланы (балаларды) шарт бойынша патронаттық тәрбиешiлерге беру үшiн алдын ала таңдауды қорғаншы және қамқоршы органмен келiсiм бойынша баланы (балаларды) отбасына қабылдауға тiлек бiлдiрген адамдар жүзеге асырады.
Ағайындыларды, олардың мүдделерiне жауап беретiн жағдайларды қоспағанда, ажыратуға жол берілмейдi.
5. Баланы (балаларды) патронаттық тәрбиешiлерге беру оның пiкiрi ескерiле отырып, ал он жасқа толған баланы (балаларды) беру - тек оның келiсiмiмен жүзеге асырылады.
Патронаттық тәрбиешiлердiң қамқорлығына ата-анасының қамқорлығынан айрылған және жеке адамдардың қорғаншылығында (қамқорлығында) емес балалар алынады.
6. Патронаттық тәрбиешiлерге қорғаншылыққа және қамқорлыққа берiлген әрбiр балаға мекеменiң әкiмшілiгi немесе бiлiм бөлiмдерi мынадай құжаттарды:
1) тууы туралы куәлiгiн;
2) денсаулық жағдайы туралы дәрiгерлiк анықтама мен баланың даму тарихының көшiрмесiн;
3) бiлiмi туралы құжатты;
4) ата-анасы туралы құжаттарды (қайтыс болуы туралы куәлiк, сот үкiмi немесе шешiмi, ата-анасының науқасы немесе iздестiрiлуi туралы анықтама және баланың ата-анасының қамқорлығынан айрылғандығын растайтын басқа да құжаттар);
5) зейнетақы алатын балаларға зейнетақылық кiтапшаны, соттың алимент өндiрiп алу жөнiндегi шешiмiнiң көшiрмесiн;
6) аға-iнiлерi, апа-сiңлiлерi және олардың тұратын жерлерi туралы анықтаманы ұсынады.
Патронаттық тәрбиешiлерге берiлген бала (балалар) алиментке, зейнетақыға, жәрдемақыға және басқа да әлеуметтiк төлемдерге құқығын, сондай- ақ тұрғын үй-жайға меншiк құқығын немесе тұрғын үй-жайды пайдалану құқығын сақтайды. Тұрғын үй-жайы болмаған жағдайда тұрғын үй заңдарына сәйкес оған тұрғын үй-жай берiлуге құқығы болады.
7. Патронаттық тәрбиешiлерге берiлген бала (балалар) "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес өзге де құқықтарға ие болады.
3. Патронаттық тәрбиешiлер
8. Патронаттық тәрбиешiлердi iрiктеудi қорғаншы және қамқоршы органдар жүзеге асырады.
Екi жыныстағы жасы кәмелетке толған адамдар ғана:
1) сот әрекетке қабiлетсiз немесе әрекетке қабiлеті шектеулi деп таныған
2) сот бойынша ата-аналық құқықтарынан айрылған немесе сот ата-аналық құқықтарын шектеген адамдарды;
3) өзiне заңдармен жүктелген мiндеттердi дұрыс атқармағаны үшiн қорғаншы (қамқоршы) мiндетiнен шеттетiлгендердi;
4) бала асырап алуды олардың кiнәсi бойынша сот тоқтатқан бұрынғы бала асырап алушыларды;
5) денсаулық* жағдайы бойынша баланы тәрбиелеу жөнiндегi мiндеттерiн жүзеге асыра алмайтын адамдарды қоспағанда, патронаттық тәрбиешi бола алады.
*Баланы асырап алуға, оны қорғаншылыққа (қамқоршылыққа), патронатқа алуға болмайтын аурулардың тiзбесi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 1999 жылғы 24 маусымдағы N 842 қаулысымен бекiтiлген.
9. Егер олардың мүдделерiнiң арасында қайшылық болмаса бiрнеше бала үшiн бiр патронаттық тәрбиешi тағайындауға жол беріледi.
10. Балаға патронаттық тәрбиешi тағайындау кезiнде патронаттық тәрбиешiнiң адамгершiлiк және басқа да жеке басының қасиеттерi, оның патронаттық тәрбиешiнiң мiндеттерiн орындауға қабiлетi, патронаттық тәрбиешi мен баланың арасындағы қарым-қатынас, патронаттық тәрбиешінің отбасы мүшелерінің балаға қарым-қатынасы, сондай-ақ, егер мүмкiн болса, баланың өзінің тiлегi ескерiледi.
11. Патронат шартын жасасу туралы мәселенi мынадай құжаттар:
1) адамның патронаттық тәрбиешi болғысы келетiнi туралар өтiнiшi;
2) егер патронаттық тәрбиешi болуға тiлек бiлдiрген адам некеде тұратын болса жұбайының келiсiмi;
3) патронаттық тәрбиешi болуға тiлек бiлдiрушiнiң денсаулық жағдайы
4) егер патронаттық тәрбиешi болуға тiлек бiлдiрген адам некеде тұратын болса жұбайының жай-күйi туралы анықтама;
5) баланы тәрбиелеуге үмiткердiң тұрмыс жағдайын тексеру актiсi;
6) патронаттық тәрбиешiге тәрбиеленуге берілетiн баланың тұрмыс жағдайын тексеру актiсi болған жағдайда қорғаншы және қамқоршы органдар
12. Патронаттық тәрбиешiнiң баланы тәрбиелеу, емдеу және басқа да мекемеге уақытша орналастыруы патронаттық тәрбиешiнiң осы балаға қатысты құқықтары мен мiндеттерiн тоқтатпайды.
13. Патронаттық тәрбиешiлер өз қамқорлығындағы баланың құқықтары мен мүдделерiн кез келген тұлғаларға қатысты, оның iшiнде сотта, арнайы өкiлеттiксiз қорғайды.
4. Патронаттық тәрбиешiлерге берiлген баланы (балаларды) асырап-бағу
14. Әрбiр баланы асырап-бағуға ай сайын Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тәртiппен және мөлшерде ақшалай қаражат төленедi.
15. Қорғаншы және қамқоршы органдар патронаттық тәрбиешiлерге қажеттi көмек көрсетуге, баланың (балалардың) өмiрi мен тәрбиесi үшiн қалыпты жағдай жасауға жәрдемдесуге мiндеттi.
16. Қамқоршы және қорғаншы органдар патронаттық тәрбиешілерге жүктелген баланы (балаларды) асырап-бағу, тәрбиелеу және білім беру жөніндегі міндеттердің орындалуын бақылауды жүзеге асыруға құқылы.
1999 жылғы 9 қыркүйектегі Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алуды ұйымдастырудың Ережесі
1. Осы Ереже "Неке және отбасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алуды ұйымдастырудың тәртiбiн белгiлейдi.
2. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды толық және жан-жақты есепке алу үшiн бастапқы, аймақтық және орталықтандырылған есепке алу жүргiзiледi.
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды бастапқы есепке алуды қорғаншылық және қамқоршылық орган жүзеге асырады.
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды аймақтық есепке алуды облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың бiлiм беруді басқару органдары жүзеге асырады.
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алудан бiлім беру саласындағы орталық атқарушы орган жүзеге асырады.
3. Қорғаншылық және қамқоршылық орган ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды анықтайды, мұндай балалардың бастапқы есебiн жүргiзедi және ата-анасының қамқорлығынан айырылудың нақты жағдайына сүйене отырып, баланы орналастырудың нысандарын (асырап алуға отбасына, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа) немесе патронат шарты бойынша беру) таңдайды, ал мұндай мүмкiндiк болмаған жағдайда жетiм балаларға немесе ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған барлық үлгiдегi мекемелерге (тәрбиелiк, емдеу және басқа да) орналастырады.
4. Ата-анасы қайтыс болған, олар ата-аналық құқығынан айрылған, олардың ата-аналық құқығы шектелген, ата-анасы әрекетке қабiлетсiз деп танылған, ата- анасының сырқаттығы, ата-анасы балаларын тәрбиелеуден немесе олардың құқықтары мен мүдделерiн қорғаудан, оның iшiнде ата-анасы балаларын тәрбиелеу, емдеу және басқа да осындай мекемелерден алудан бас тартқан жағдайларда, сондай-ақ ата-ана қамқорлығы болмаған басқа да жағдайларда ата- анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы мәлiметтерге ие мекемелердiң (мектепке дейiнгi бiлiм беру, жалпы бiлiм беру, емдеу және басқа да мекемелердiң) лауазымды тұлғалары мен өзге де азаматтар олар туралы балалардың iс жүзiндегi орналасқан жерi бойынша қамқоршылық және қорғаншылық органға хабарлауға мiндеттi.
Қорғаншылық және қамқоршылық орган осындай мәлiметтердi алған күннен бастап үш күннiң iшiнде баланың тұрмыс жағдайына тексеру жүргiзуге және оның ата-анасының немесе оның туыстарының қамқорлығы болмауы фактiсi анықталған жағдайда, оны орналастыру туралы мәселе шешiлгенге дейiн баланың құқықтары мен мүдделерiн қорғауды қамтамасыз етуге міндеттi.
5. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала орналасқан тәрбиелеу, емдеу және басқа да мекемелердiң басшылары өздерiне бала отбасына тәрбиелеуге берiлуi мүмкiн екендiгi белгiлi болған күннен бастап жетi күндiк мерзiмде аталған мекемелердiң орналасқан жерi бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органына хабарлауға мiндеттi.
Көрсетiлген мекемелердiң әкiмшiлiгiне өздерiндегi ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы мәлiметтер мен олар туралы деректердi жекелеген азаматтарға, мекемелерге және қоғамдық ұйымдарға хабарлауға жол берiлмейдi.
6. Қорғаншылық және қамқоршылық органы осы Ереженiң 4 және 5- тармақтарында көрсетiлген мәлiметтер түскен күннен бастап бiр айдың iшiнде баланы отбасына асырап алып тәрбиелеуге, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа)
немесе патронат шарты бойынша орналастыруды қамтамасыз етедi және баланы отбасына тәрбиелеуге беру мүмкiн болмаған жағдайда мұндай бала туралы мәлiметтердi есепке алу және баланы кейiн Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасы азаматының отбасына тәрбиелеуге орналастыруға жәрдем көрсету үшiн тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктiң бiлiм берудi басқару органына жолдайды.
Егер тиiстi әкiмшілiк-аумақтық бiрлiктiң бiлiм берудi басқару органы ата- анасының қамқорлығынсыз қалған бала туралы мәлiметтердi алғаннан кейiн бiр ай өткен соң мұндай бала отбасына асырап алуға, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа) немесе патронат шарты бойынша берiлмесе, көрсетiлген бала сауалнамасының көшiрмесi облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың бiлiм берудi басқару органына берiледi.
7. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың бiлiм берудi басқару органы қорғаншылық және қамқоршылық органының келіп түскен хабарламасының негiзiнде ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы аймақтық есеп жүргiзедi және деректердiң аймақтық банкiн қалыптастырады, бала асырап алуға тілек бiлдiрген үмiткерлер үшiн балаларды iрiктейдi, оларға баланың iс жүзiнде тұратын (орналасқан) жерi бойынша бару және баланы асырап алуға, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа), патронатқа беру туралы мәселенi шешу үшiн тиiстi қорғаншылық және қамқоршылық органдарына жолдама бередi.
Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың бiлiм берудi басқару органдары баланың Қазақстан Республикасының азаматтарына асырап алуға, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа), патронаттық тәрбиешiлерге отбасында тәрбиелеуге беру мүмкiн болмаған жағдайда өзiне ата- анасының қамқорлығынсыз қалған бала туралы мәлiмет келiп түскен күннен бастап екi айлық мерзiмде бұл бала туралы мәлiметтердi ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке алуға қою үшiн орта бiлiм беру саласындағы орталық атқарушы органға хабарлауға мiндеттi.
Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың бiлiм беруді басқару органдары ол туралы мәлiметтер орта бiлiм беру саласындағы орталық атқарушы органдағы баланың мәртебесi өзгерген (ата- анасының (ата-аналарының) ата-аналық құқықтары қалпына келтiрілген, баланы асырап алған және басқа да) жағдайда оған ол туралы бiр апта мерзiмде хабарлайды.
8. Орта бiлiм беру саласындағы орталық атқарушы орган облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың білім беру органдары хабарламасының негізінде Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы деректердің республикалық банкін қалыптастырады, осы балалардың орталықтандырылған есебін жүргізеді, өтініш жасаған асырап алуға үміткерлер үшін олар туралы мәліметтердің негізінде балаларды іріктейді, оларға баланың іс жүзінде тұратын (орналасқан жері бойынша бару және баланы асырап алуға, қорғаншылыққа (қамқоршылыққа), патронатқа беру туралы мәселені шешу үшін тиісті облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың білім беруді басқару органдарына жолдама береді, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың білім беруді басқару органдарына олардың сұрау салуы бойынша Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы деректердің республикалық банкінде бар мәліметтерді береді.
9. Баланың сауалнамасы көшірмесінің Қазақстан Республикасының орта білім беру саласындағы орталық атқарушы органында тіркелген күні баланы орталықтандырылған есепке алу күні болып есептелінеді.
10. Деректердің республикалық банкі ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар туралы ақпаратты жинау, өңдеу, жинақтау және сақтау үшін қалыптастырылады.
11. Балалар туралы деректердің республикалық банкін қалыптастыруға және пайдалануға қойылатын міндетті талаптар:
ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар (бұдан әрі - балалар) туралы мәліметтерді жинау;
балалар туралы ақпаратты тек қана олар туралы деректердің республикалық банкін қалыптастыру және пайдалану мақсаттары үшін пайдалану;
балалар туралы ақпараттың толықтығы мен шынайылығы;
ақпаратты жария болудан, ұрлатудан, жоғалтудан, жасанды көшірмеден және бұрмалаудан қорғау болып табылады.
12. Қорғаншылық және қамқоршылық органдар балалар туралы аймақтық және республикалық банктерді пайдалануды қызметтік ақпарат алмасу арқылы жүзеге асырады, балалар туралы құпия ақпараттың кездейсоқ өзгеруін, жойылуын немесе жоғалуын болдырмау үшін қорғауды қамтамасыз етеді.
13. Білім саласындағы орталық атқарушы орган жазбаша сұрау салынған кезде деректердің республикалық банкінде бала туралы мәліметтердің есепте тұру фактісі туралы сотқа, прокуратура немесе тергеу органдарына ақпарат беруге міндетті.
Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды орталықтандырылған есепке Суреті алуды ұйымдастырудың ережесіне қосымша Баланың сауалнамасы (сауалнаманың нөмірі)
(сауалнаманы толтырған органның атауы)
Тіркелген толтырылған күні (жылы, күні, айы)
Бала туралы мәлімет ___________________________________________ (толтырылған күні) (тегі, аты, әкесінің аты)
Жынысы______ Туған күні _________________________ (туған жылы, күні, айы)
Әлеуметтік мәртебесі
(ата-анасынан айрылуы жағдайы)
Туған жері_____________________________________________________ (облыс, аудан, елді мекен)
Тууы туралы куәлік нөмірі______ сериясы ________ Берілген күні ___________________ Ерекше белгілері ______________________________________________ (бойы, салмағы, көзінің түсі, шашының түсі)
Мінез-құлықтық ерекшеліктері __________________________________ (көпшіл, бұйығы және т.б.)
Баланың орналасқан жері _______________________________________ Денсаулық жағдайы туралы медициналық қорытынды Ата-анасы туралы мәлімет (толтырылған күні)
Анасы _________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты)
Туған күні_____________________________________________________ Тұратын жері __________________________________________________ Әлеуметтік анықтама ___________________________________________ (жұмыс орны, денсаулық жағдайы:
қалыпты, созылмалы науқастары, мүгедектігі)
Әкесі__________________________________________________________ Туған күні ____________________________________________________ Тұратын жері __________________________________________________ Әлеуметтік анықтама ___________________________________________ Аға-інілері, апа-сіңлілері, басқа туыстары ____________________ (тегі, аты, әкесінің аты, тұратын жері)
Қосымша ақпарат _______________________________________________

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Постановление Правительства Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
(Премьер-Министр РК)
Республики Казахстан от 9 сентября 1999 года № 1346.
Утратило силу постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 марта 2012 года № Об утверждении Положений об органах опеки и попечительства Республики Казахстан, о патронате и Правил организации централизованного учета детей, оставшихся без попечения родителей
1. Утвердить прилагаемые:
1) Положение об органах опеки и попечительства Республики Казахстан;
2) Положение о патронате;
3) Правила организации централизованного учета детей, оставшихся без попечения родителей.
2. Признать утратившими силу:
1) постановление Совета Министров Казахской ССР от 27 февраля 1970 года N 136 "Об утверждении Положения об органах опеки и попечительства Казахской ССР" (СП Каз. ССР, 1970 г., N 4, ст.20);
2) постановление Кабинета Министров Республики Казахстан от 16 мая 1994 года N 521 "О внесении изменений и дополнений в постановление Совета Министров Казахской ССР от 27 февраля 1970 г. N 136" (САПП Республики, Казахстан, 1994 г., N 22, ст. 227).
3. Настоящее постановление вступает в силу со дня подписания и подлежит опубликованию.
Премьер-Министр
Республики Казахстан
Утверждено постановлением Правительства от 9 сентября 1999 года N Положение об органах опеки и попечительства Республики Казахстан
1. Общие положения
1. В соответствии с Законом Республики Казахстан "О браке и семье" опека и попечительство устанавливаются:
1) в целях устройства, защиты прав и интересов детей, которые вследствие смерти родителей, лишения, ограничения их в родительских правах, признания родителей недееспособными, болезни родителей, длительного отсутствия родителей, уклонения родителей от воспитания детей или от защиты их прав и интересов, в том числе при отказе родителей взять своих детей из воспитательных, лечебных и других аналогичных учреждений, а также в других случаях отсутствия родительского попечения;
2) для защиты имущественных и личных неимущественных прав и интересов недееспособных или ограниченно дееспособных совершеннолетних лиц.
2. Если у лица, над которым установлена опека или попечительство, имеется имущество, находящееся в другой местности, то для управления этим имуществом органы опеки и попечительства по месту его нахождения могут назначить опеку.
3. Опека устанавливается над детьми, не достигшими возраста четырнадцати лет, а также над лицами, признанными судом недееспособными вследствие психического заболевания или слабоумия.
Опека назначается над имуществом несовершеннолетнего, недееспособного или ограниченно дееспособного совершеннолетнего лица, лица умершего или признанного решением суда умершим или безвестно отсутствующим.
4. Попечительство устанавливается над несовершеннолетними в возрасте от четырнадцати до восемнадцати лет, а также над лицами, ограниченными судом в дееспособности вследствие злоупотребления спиртными напитками и наркотическими веществами.
5. По заявлению совершеннолетних дееспособных лиц, которые по состоянию здоровья не могут самостоятельно осуществлять свои права и выполнять обязанности, может быть установлено попечительство.
6. Органами опеки и попечительства являются местные исполнительные органы.
Районные и городские исполнительные органы осуществляют свои функции по опеке и попечительству через уполномоченные органы образования, социальной защиты населения и здравоохранения, а поселковые, сельские, аульные исполнительные органы осуществляют эти функции самостоятельно.
7. Органы опеки и попечительства осуществляют свои функции на основании Закона Республики Казахстан "О браке и семье" и настоящего Положения.
8. Деятельность других, кроме органов опеки и попечительства, юридических и физических лиц по устройству детей, оставшихся без попечения родителей, не допускается.
9. При назначении опекуна или попечителя органы опеки и попечительства прежде всего исходят из интересов подопечных.
10. Опекунами (попечителями) могут быть только совершеннолетние лица обоего пола, за исключением:
1) лиц, признанных судом недееспособными или ограниченно дееспособными;
2) лиц, лишенных или ограниченных по суду в родительских правах;
3) отстраненных от обязанностей опекуна (попечителя) за ненадлежащее исполнение возложенных на него законом обязанностей;
4) бывших усыновителей, если усыновление отменено судом по их вине;
5) лиц, которые по состоянию здоровья* не могут осуществлять обязанности по воспитанию ребенка.
Примечание: *Перечень заболеваний, при наличии которых лицо не может усыновить (удочерить) ребенка, принять его под опеку (попечительство), патронат, утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 июня 1999 года N 842.
Преимущественное право на назначение опекуном или попечителем имеют супруг, родители, родственники или другие лица, близкие к подопечному, если это не противоречит интересам подопечного.
11. Допускается назначение одного опекуна или попечителя для нескольких лиц, если нет противоречий между интересами подопечных.
12. При назначении опеки и попечительства над несовершеннолетними, родители которых дееспособны и не лишены родительских прав, но не могут осуществлять их воспитание, опекуны и попечители назначаются с учетом желания родителей.
13. Опека и попечительство устанавливаются органами опеки и попечительства по месту жительства лица, нуждающегося в опеке или попечительстве. В отдельных случаях опека (попечительство) может быть установлена по месту жительства опекуна (попечителя).
14. Вопрос о назначении опекуна (попечителя) решается органами опеки и попечительства при наличии следующих документов:
1) заявление лица о своем желании стать опекуном (попечителем);
2) согласие супруга, если лицо, желающее быть опекуном (попечителем)
несовершеннолетнего, состоит в браке;
3) справка о состоянии здоровья лица, желающего стать опекуном (попечителем);
4) справка о состоянии здоровья супруга, если лицо, желающее быть опекуном (попечителем) несовершеннолетнего, состоит в браке;
5) акт обследования условий жизни лица, претендующего на воспитание ребенка;
6) акт обследования условий жизни ребенка, над которым устанавливается опека (попечительство).
15. Лицу, назначенному опекуном (попечителем), выдается удостоверение согласно решению органов опеки и попечительства.
16. Опекунами и попечителями лиц, нуждающихся в опеке или попечительстве и находящихся в соответствующих воспитательных, лечебных учреждениях, учреждениях социальной защиты населения, являются администрации этих учреждений.
Временное помещение ребенка опекуном (попечителем) в такое учреждение не прекращает прав и обязанностей опекуна (попечителя) в отношении этого ребенка.
17. Опекуны и попечители выступают в защиту прав и интересов своих подопечных в отношениях с любыми лицами, в том числе в судах, без специального полномочия.
2. Права органов опеки и попечительства
18. Органы опеки и попечительства имеют право в установленном законодательством порядке:
1) назначать опекунов и попечителей;
2) разрешать раздельное проживание попечителя с подопечным, достигшим шестнадцати лет при условии, что это не отразится неблагоприятно на воспитании и защите прав и интересов подопечного;
3) освобождать опекунов (попечителей) по их просьбе от выполнения ими своих обязанностей, если они не могут осуществлять таковых в силу болезни, изменения имущественного положения, отсутствия взаимопонимания с подопечным или по другим уважительным причинам;
4) в случаях, установленных Законом Республики Казахстан "О браке и семье", давать согласие на усыновление (удочерение) ребенка;
5) требовать отмены усыновления (удочерения) ребенка, если усыновитель ненадлежаще выполняет свои обязанности по воспитанию ребенка и заботе о нем, а также в других случаях, когда этого требуют интересы ребенка;
6) требовать признания усыновления (удочерения) недействительным;
7) разрешать свидания с ребенком по просьбе родителей (одного из них), лишенных родительских прав, если это не оказывает на ребенка вредного влияния;
8) в случаях, предусмотренных законодательством, давать согласие на контакты с ребенком родителям, родительские права которых ограничены судом, если это не оказывает на ребенка вредного влияния;
9) разрешать разногласия между родителями по вопросам, касающимся воспитания и образования детей;
10) разрешать опекуну (попечителю) совершение сделок (выдачу согласия на совершение сделок) по отчуждению, в том числе обмену или дарению имущества подопечного, или заключение от его имени договора поручительства, сдаче его в наем (в аренду), в безвозмездное пользование или в залог, сделок, влекущих отказ от принадлежащих подопечному прав от наследства по закону и по завещанию, раздел его имущества или выдел из него доли, а также любых других сделок, влекущих уменьшение имущества подопечного;
11) определять, каким образом должны расходоваться средства, полученные опекуном в результате сделок, указанных в подпункте 10 настоящего пункта;
12) разрешать выплату долгов подопечного опекуну (попечителю), его супругу или родственникам, возникших до назначения данного лица опекуном
13) назначать опеку над имуществом лиц, признанных в установленном порядке умершими или безвестно отсутствующими;
14) требовать признания усыновления (удочерения) недействительным;
15) требовать отмены усыновления (удочерения) ребенка;
16) возбуждать дело о лишении родителей или одного из них родительских прав;
17) рассматривать жалобы на действия опекунов и попечителей;
18) отстранять опекунов и попечителей от выполнения этих обязанностей в случаях ненадлежащего исполнения опекуном или попечителем лежащих на нем обязанностей, в том числе при использовании им опеки и попечительства в корыстных целях или при оставлении подопечного без надзора и необходимой помощи;
19) назначать пособие на содержание подопечного при отсутствии достаточных средств на его содержание;
20) осуществлять другие действия для защиты имущественных и личных неимущественных прав и интересов несовершеннолетних лиц, а также недееспособных или ограниченно дееспособных совершеннолетних лиц.
3. Обязанности органов опеки и попечительства
19. Органы опеки и попечительства обязаны в установленном
1) выявлять детей, оставшихся без попечения родителей, производить обследование условий их жизни, вести учет таких детей и, исходя из конкретных обстоятельств утраты попечения родителей, избирать формы устройства детей, а также осуществлять последующий контроль за условиями их содержания, воспитания и образования;
2) обеспечить в течение трех дней со дня получения сведений о детях, оставшихся без попечения родителей, защиту прав и интересов ребенка и в течение месяца обеспечить его устройство. При невозможности передать ребенка на воспитание в семью, сведения о нем направлять в орган управления образованием соответствующих административно-территориальных единиц для учета и оказания содействия в последующем устройстве ребенка на воспитание в семью граждан Республики Казахстан, постоянно проживающих на территории Республики Казахстан;
3) осуществлять контроль за деятельностью опекунов и попечителей, для чего не реже двух раз в год проверять выполнение ими своих обязанностей, а также ежегодно требовать отчеты опекунов о состоянии здоровья подопечных, о работе по их воспитанию;
4) участвовать в суде при рассмотрении дел, связанных с лишением или ограничением родительских прав, восстановлением в родительских правах, отменой или признанием недействительным усыновления (удочерения), признанием недействительным брака, заключенного с несовершеннолетним, а также других дел в соответствии с Законом Республики Казахстан "О браке и семье":
5) обследовать условия жизни ребенка и лиц, претендующих на его воспитание;
6) выявлять согласие ребенка, достигшего десятилетнего возраста на усыновление (удочерение), и в доступной для него форме объяснять значение усыновления;
7) хранить тайну усыновления (удочерения) ребенка;
8) составлять опись имущества несовершеннолетних, оставшихся без попечения родителей, лиц, признанных в установленном порядке душевнобольными или слабоумными, или ограниченно дееспособными, а также опись имущества лиц, признанных в установленном порядке умершими или безвестно отсутствующими, и совершеннолетних лиц, которые по состоянию здоровья не могут самостоятельно защищать свои права и выполнять свои обязанности;
9) принимать меры к охране описанного имущества;
10) требовать от опекунов и попечителей осуществления своих обязанностей.
4. Обжалование решений органов опеки и попечительства
20. Решения органов опеки и попечительства по всем вопросам могут быть обжалованы заинтересованными лицами в судебном порядке.
постановлением Правительства от 9 сентября 1999 года N 1346 Положение о патронате
1. В соответствии с Законом Республики Казахстан "О браке и семье" опека и попечительство в форме патроната устанавливается над несовершеннолетними детьми, оставшимися без попечения родителей, в том числе находящимися в воспитательном, лечебном или другом аналогичном учреждении.
Патронат - форма воспитания, при которой дети, оставшиеся без попечения родителей, передаются на воспитание в семьи граждан по договору, заключаемому органом опеки и попечительства и лицом (патронатным воспитателем), выразившим желание взять ребенка на воспитание.
Основанием возникновения патроната является договор о передаче ребенка (детей) на воспитание, заключаемый между лицом, выразившим желание взять ребенка на воспитание (патронатным воспитателем) и органом опеки и попечительства.
2. Договор о передаче ребенка на воспитание должен содержать:
1) условия содержания, воспитания и образования ребенка;
2) права и обязанности патронатных воспитателей;
3) обязанности органа опеки и попечительства по отношению к патронатным воспитателям;
4) основания и последствия прекращения договора;
5) на какой срок передается ребенок на воспитание патронатному воспитателю.
Условия оплаты труда патронатных воспитателей определяются аналогично условиям оплаты труда воспитателей государственных учреждений образования в соответствии с законодательством.
3. Досрочное расторжение договора о передаче ребенка на воспитание возможно:
1) по инициативе патронатных воспитателей при наличии уважительных причин (болезни, изменении семейного или материального положения, отсутствии взаимопонимания с ребенком, конфликтных отношений между детьми и других);
2) по инициативе органа опеки и попечительства при возникновении неблагоприятных условий для содержания, воспитания, образования ребенка;
3) в случаях возвращения ребенка родителям или усыновления (удочерения)
2. Определение детей на воспитание патронатным воспитателям
4. При определении ребенка на воспитание патронатным воспитателям органы опеки и попечительства руководствуются интересами ребенка с учетом его этнического происхождения, принадлежности к определенной религии и культуре, родного языка.
Предварительный выбор ребенка (детей) для передачи его по договору патронатным воспитателям осуществляется лицами, желающими принять ребенка (детей) в семью, по согласованию с органом опеки и попечительства.
Не допускается разъединение братьев и сестер, за исключением случаев, когда это отвечает их интересам.
5. Передача ребенка (детей) патронатным воспитателям осуществляется с учетом его мнения, а ребенка (детей), достигшего возраста десяти лет - только с его согласия.
Под опекой патронатных воспитателей могут быть дети, утратившие попечение родителей и не находящиеся под опекой (попечительством)
физических лиц.
6. На каждого ребенка, переданного патронатным воспитателям, администрация учреждения или отдел образования представляют следующие документы:
1) свидетельство о рождении;
2) медицинскую справку о состоянии здоровья и выписку из истории развития ребенка;
3) документ об образовании;
4) документы о родителях (копия свидетельства о смерти, приговор или решение суда, справка о болезни или розыске родителей и другие документы, подтверждающие утрату ребенком попечения родителей);
5) пенсионную книжку на детей, получающих пенсию, копию решения суда о взыскании алиментов;
6) справку о братьях и сестрах и их местонахождении.
Ребенок (дети), переданный патронатным воспитателям, сохраняет право на алименты, пенсию, пособия и другие социальные выплаты, а также право собственности на жилое помещение или право пользования жилым помещением.
При отсутствии жилого помещения имеет право на предоставление ему жилого помещения в соответствии с жилищным законодательством.
7. Ребенок (дети), переданный патронатным воспитателям, обладает также иными правами в соответствии с Законом Республики Казахстан "О браке и семье".
3. Патронатные воспитатели
8. Подбор патронатных воспитателей осуществляется органами опеки и Патронатными воспитателями могут быть только совершеннолетние лица
2) лиц, лишенных по суду родительских прав или ограниченных судом в родительских правах;
3) отстраненных от обязанностей опекуна (попечителя) за ненадлежащее
4) бывших усыновителей, если усыновление отменено судом по их вине;
5) лиц, которые по состоянию здоровья* не могут осуществлять Примечание: *Перечень заболеваний, при наличии которых лицо не может усыновить (удочерить) ребенка, принять его под опеку (попечительство), патронат, утвержден постановлением Правительства Республики Казахстан от 24 июня 1999 года N 842).
9. Допускается назначение одного патронатного воспитателя для нескольких детей, если нет противоречий между их интересами.
10. При назначении ребенку патронатного воспитателя учитываются нравственные и иные личные качества патронатного воспитателя, способность его к выполнению обязанностей патронатного воспитателя, отношения между патронатным воспитателем и ребенком, отношение к ребенку членов семьи патронатного воспитателя, а также, если это возможно, желание самого ребенка.
11. Вопрос о заключении договора патроната решается органами опеки и
1) заявление лица о своем желании стать патронатным воспитателем;
2) согласие супруга, если лицо, желающее быть патронатным воспитателем ребенка, состоит в браке;
3) справка о состоянии здоровья лица, желающего стать патронатным воспитателем;
4) справка о состоянии супруга, если лицо, желающее быть патронатным воспитателем, состоит в браке;
5) акт обследования условий жизни ребенка, претендующего на воспитание
6) акт обследования условий жизни ребенка, передаваемого патронатному
12. Временное помещение ребенка патронатным воспитателем в воспитательные, лечебные и другие учреждения не прекращает прав и обязанностей патронатного воспитателя в отношении этого ребенка.
13. Патронатные воспитатели выступают в защиту прав и интересов своих подопечных в отношениях с любыми лицами, в том числе в судах, без
4. Содержание ребенка (детей), переданного патронатным воспитателям
14. На содержание каждого ребенка ежемесячно выплачиваются денежные средства в порядке и размере, установленных Правительством Республики Казахстан.
15. Органы опеки и попечительства обязаны оказывать патронатным воспитателям необходимую помощь, способствовать созданию нормальных условий для жизни и воспитания ребенка (детей).
16. Органы опеки и попечительства вправе осуществлять контроль за выполнением возложенных на патронатных воспитателей обязанностей по содержанию, воспитанию и образованию ребенка (детей).
Утверждены
Правила организации централизованного учета детей, оставшихся без попечения родителей
1. Настоящие Правила в соответствии с Законом Республики Казахстан "О браке и семье" устанавливают порядок организации централизованного учета детей, оставшихся без попечения родителей.
2. Для полного и всестороннего учета детей, оставшихся без попечения родителей, проводится первичный, региональный и централизованный учет.
Первичный учет детей, оставшихся без попечения родителей, осуществляется органом опеки и попечительства.
Региональный учет детей, оставшихся без попечения родителей, осуществляется органами управления образованием области, города республиканского значения и столицы.
Централизованный учет детей, оставшихся без попечения родителей, осуществляется центральным исполнительным органом в области среднего образования.
3. Орган опеки и попечительства выявляет детей, оставшихся без попечения родителей, ведет первичный учет таких детей и, исходя из конкретных обстоятельств утраты попечения родителей, избирает формы устройства детей (передача на воспитание в семью на усыновление (удочерение), под опеку (попечительство) или по договору патроната), а при отсутствии такой возможности - в учреждения всех типов (воспитательные, лечебные и другие) для детей-сирот или детей, оставшихся без попечения родителей.
4. Должностные лица учреждений (дошкольных образовательных, общеобразовательных, лечебных и других учреждений) и иные граждане, располагающие сведениями о детях, оставшихся без попечения родителей, в случаях смерти родителей, лишения их родительских прав, ограничения их в родительских правах, признания родителей недееспособными, болезни родителей, длительного отсутствия родителей, уклонения родителей от воспитания детей или от защиты их прав и интересов, в том числе при отказе родителей взять своих детей из воспитательных, лечебных и других аналогичных учреждений, а также в других случаях отсутствия родительского попечения, обязаны сообщить о них в органы опеки и попечительства по фактическому месту нахождения детей.
Орган опеки и попечительства в течение трех дней со дня получения таких сведений обязан провести обследование условий жизни ребенка и при установлении факта отсутствия попечения его родителей или его родственников обеспечить защиту прав и интересов ребенка до решения вопроса о его устройстве.
5. Руководители воспитательных, лечебных и других учреждений, в которых находятся дети, оставшиеся без попечения родителей, обязаны в семидневный срок со дня, когда им стало известно, что ребенок может быть передан на воспитание в семью, сообщить в орган опеки и попечительства по месту нахождения данного учреждения.
Не допускается сообщение администрацией указанных учреждений сведений о наличии в них детей, оставшихся без попечения родителей, и данных о них отдельным гражданам, учреждениям и общественным организациям.
6. Орган опеки и попечительства в течение месяца со дня поступления сведений, указанных в пунктах 4 и 5 настоящих Правил, обеспечивает устройство ребенка на воспитание в семью на усыновление (удочерение), под опеку (попечительство) или по договору патроната и при невозможности передать ребенка на воспитание в семью направляет сведения о таком ребенке в орган управления образованием соответствующих административно- территориальных единиц для учета и оказания содействия в последующем устройстве ребенка на воспитание в семью граждан Республики Казахстан, постоянно проживающих на территории Республики Казахстан.
Если по истечении месяца после получения органом управления образованием соответствующих административно-территориальных единиц сведений о ребенке, оставшемся без попечения родителей, такой ребенок не был передан на воспитание в семью на усыновление (удочерение), под опеку (попечительство) или по договору патроната, копия анкеты указанного ребенка передается в орган управления образованием области, города республиканского значения и столицы.
7. Органы управления образованием областей, города республиканского значения и столицы на основе поступивших сообщений органов опеки и попечительства ведут региональный учет и формируют региональный банк данных о детях, оставшихся без попечения родителей, подбирают для обратившихся кандидатов в усыновители детей, выдают им направление в соответствующие органы опеки и попечительства для посещения ребенка по его фактическому месту жительства (нахождения) и решения вопроса о передаче на усыновление (удочерение), под опеку (попечительство), патронат.
Органы управления образованием областей, города республиканского значения, столицы при невозможности передать ребенка гражданам Республики Казахстан на усыновление, под опеку (попечительство), на воспитание в семью патронатным воспитателям в двухмесячный срок со дня поступления к нему сведений о ребенке, оставшемся без попечения родителей, обязаны сообщить сведения об этом ребенке в центральный исполнительный орган в области среднего образования для постановки на централизованный учет детей, оставшихся без попечения родителей.
Органы управления образованием областей, города республиканского значения и столицы при изменении статуса ребенка (восстановление родителя (родителей) в родительских правах, усыновление (удочерение) ребенка и другое), сведения о котором находятся в центральном исполнительном органе в области среднего образования, в недельный срок информируют его об этом.
8. Центральный исполнительный орган в области среднего образования на основе сообщений органов управления образованием областей, города республиканского значения и столицы формирует Республиканский банк данных о детях, оставшихся без попечения родителей, ведет централизованный учет этих детей, подбирает для обратившихся кандидатов в усыновители детей на основе сведений о них, выдает им направление в органы управления образованием областей, города республиканского значения и столицы для посещения ребенка по его фактическому месту жительства (нахождения) и решения вопроса о его усыновлении (удочерении), предоставляет органам управления образованием областей, города республиканского значения и столицы по их запросу сведения, имеющиеся в Республиканском банке данных о детях, оставшихся без попечения родителей.
9. Датой постановки ребенка на централизованный учет считается дата регистрации копии анкеты ребенка в центральном исполнительном органе Республики Казахстан в области среднего образования.
10. Республиканский банк данных формируется для сбора, обработки, накопления и хранения информации о детях, оставшихся без попечения
11. Обязательными требованиями к формированию и использованию республиканского банка данных о детях являются:
сбор сведений о детях, оставшихся без попечения родителей, (далее - дети);
использование информации о детях исключительно для целей формирования и использования республиканского банка данных о них;
полнота и достоверность информации о детях;
защита информации от утечки, хищения, утраты, подделки и искажения.
12. Органы опеки и попечительства осуществляют пользование региональным и республиканским банками о детях посредством обмена служебной информацией, обеспечивают защиту конфиденциальной информации о детях во избежание случайного изменения, уничтожения или утраты.
13. Центральный исполнительный орган в области образования при письменном запросе обязан предоставлять информацию о факте нахождения сведений о ребенке в республиканском банке данных в суд, органы прокуратуры или следствия.
Приложение
Фото к Правилам организации централизованного учета детей, оставшихся без попечения родителей Анкета ребенка (номер анкеты)
(наименование органа, заполняющего анкету)
Дата регистрации (заполнения)
(год, число, месяц)
Сведения о ребенке ___________________________________________________ (на дату заполнения) (фамилия, имя, отчество)
Пол ____________ Дата рождения________________________________________ (год, число, месяц рождения)
Социальный статус ____________________________________________________ (обстоятельства утраты родителей)
Место рождения________________________________________________________ (область, район, населенный пункт)
Свидетельство о рождении номер ____________ серия ____________ Дата выдачи ____________________ Особые приметы _______________________________________________________ (рост, вес, цвет глаз, цвет волос)
Характериологические особенности _____________________________________ (общительный, замкнутый и др.)
Местонахождение ребенка ______________________________________________ Медицинское заключение о состоянии здоровья___________________________ Сведения о родителях (на дату заполнения)
Мать _________________________________________________________________ (фамилия, имя, отчество)
Дата рождения ________________________________________________________ Местонахождение_______________________________________________________ Социальная справка ___________________________________________________ (место работы, состояние здоровья:
нормальное, хронические болезни, инвалидность)
Отец _________________________________________________________________ Дата рождения ________________________________________________________ Местонахождение_______________________________________________________ Социальная справка ___________________________________________________ Братья, сестры, другие родственники___________________________________ (фамилия, имя, отчество, место нахождения)
Дополнительная информация_____________________________________________