Қазақша:
Маслихат Акмолинской области Ақмола облысының мәслихаты Ақмола облыстық мәслихатының 2001 жылғы 11 мамырдағы № С-9- 04 шешімі. Ақмола облысының Әділет басқармасында 2001 жылғы 6 шілдеде № 664 болып тіркелді. Күші жойылды - Ақмола облыстық мәслихатының 2003 жылғы 27 шілдедегі № С-28-11 шешімімен Ақмола облысында 2001-2002 жылдарға арналған шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау Бағдарламасын бекіту туралы тұрғындар кірісінің төменділігінен шағын бизнес өнімі мен қызметіне сұранымның аз болуы;
өнімді өткізудің кепілді нарығының қалыптаспауы;
бірыңғай ақпараттық кеңістіктің болмауы.
Шағын кәсіпкерлікті тұрақты дамытуды қолдау және қамсыздандыру мақсатында - басымды тауарлар мен қызмет өндірісін құру және кеңейту, жаңа жұмыс орындарын жасау құралы және бюджетті толтыру көзі ретінде Ақмола облысында 2001-2002 ж.ж. арналған шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау Бағдарламасы әзірленді.
Бағдарлама ҚР «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңының талаптарын міндетті түрде орындауға бағытталған және 1997-2000 ж.ж.
әзірленген бұрынғы бағдарламалар сабақтастығының қағидасы негізінде облыстық басқармалар мен комитеттер, қоғамдық ұйымдар, кәсіпкерлер, аудан, қала әкімияттарының ұсыныстарын есепке ала отырып қалыптастырылған.
Бағдарламаның негізгі тұжырымдамасы стратегиялық жоспарлау болып табылады.
ҚР «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы»
Заңының 6 бабы негізінде облыстық мәслихат ЕТТІ:
ШЕШІМ
1. «Ақмола облысында 2001-2002 ж.ж. арналған шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау Бағдарламасы» бекітілсін.
2. Шешімді жүзеге асыру барысын бақылау аграрлық мәселелер, өнеркәсіпті, көлікті, байланысты, құрылысты, кәсіпкерлікті дамыту, азық-түлік және экология жөніндегі тұрақты комиссияға жүктелсін.
Облыстық мәслихаттың кезектен тыс тоғызыншы сессиясының төрағасы Облыстық мәслихаттың хатшысы Қ. Ахметов М. Қойшыбаев Облыстық Мәслихаттың 2000 ж. желтоқсанның 11 мамыр қабылданған № С-9-4 бекітілген Ақмола облысының 2001-2002 ж.ж. шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бағдарламасы I. Ақмола облысында 2001-2002 ж.ж. шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту бағдарламасының төлқұжаты Ақмола облысында 2001-2002 жылдары шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бағдарламасы Бағдарламаның ата- уы:
Ақмола облысының әкімі Тапсырмашы-үйле- стіруші:
Экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы Орындаушылар:
Басқармалар және комитеттер Аудан және қала әкімдері Ақмола облысының кәсіпкерлер ұйымдастығының басқармасы Бағдарламаның мақ- саты:
Қажетті тауарлар мен қызмет көрсету өндірісін құру және кеңейту, жаңа жұмыс орындарын ашу және бюд- жетті толтыру көзінің ең басты бағыты ретінде шағын кәсіпкерлікті қолдау және оның тұрақты дамуын қам- тамасыз ету.
Бағдарламаның мін- деттері:
1. Шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін ойдағыдай жағдайлар жасау бойынша мақсатты қызмет және мемлекет- тік қолдау бойынша шаралар қалыптастыру;
2. Шағын кәсіпкерліктің болашағы бар секторларын қаржылық-несиелік және инвестициялық қолдау жағынан жаңа көздер мен механизмдер іздестіру;
3. Инфрақұрылымның негізгі тұстарын құру және дамыту, шағын бизнес мамандарын дайындауға, қайта дайындауға және біліктілігін көтеруге ықпал жасау;
4. Шағын кәсіпкерлікті қолдау және қорғау сұрақтарында өкіметтік емес ұйымдардың рөлін арттыру;
5. Тұрғындарды жұмыспен қамту мәселесін шағын кәсіпкерліктің жаңа өндірісін құру және кәзіргі өндірістік дамыту арқылы шешу;
6. Кәсіпкерлерді ақпараттық қамсыздандыру жүйесін құру
1. Шағын кәсіпкерлікті қолдауға құрылған инфрақұрылымды тиімді пайдалануын көтеру;
Бағдарламаның негізгі шаралары:
2. Нормативтік хұқылық актілерді жетілдіру және жүзеге асырылуын бақылау;
3. Қаржы-несиелік және инновациялық қолдау;
4. Өндірістік және инновациялық қолдау;
5. Аймақтық даму.
Қаржыландыру көзі:
Шағын кәсіпкерліктің мемлекеттік қолдауын қаржы мен қамсыздандыру жыл сайын осы мақсатқа көзделетін қаражат көлемінде облыстық және жергілікті бюджет есебінен жүзеге асырылады.
Бағдарламаны жүзе- ге асырудан түсетін негізгі нәтиже:
Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны өседі, қазіргі шағын кәсіпкерлік субъектілерінің тұрақтылығы, об- лыс экономикасының жандануы, импорт орналастыру өндірісін құру, жаңа жұмыс орындарын жасау және шағын бизнес саласында жұмыспен қамтылғандар санын өсіру.
II. Кіріспе
2.1. Бағдарлама туралы.
Ақмола облысының шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бағдарламасы 2001-2002 жылдары жүзеге асырылуға көзделген.
Бағдарлама бұрын 1997-2000 ж.ж. әзірленген өзінділік қағидасы негізінде, облыстық басқармалар мен ведомстволар, қоғамдық ұйымдар, кәсіпкерлер, аудан, қала әкімияттары берген ұсыныстарды, сондай-ақ Ақмола облысы бойынша 2000- 2002 ж.ж. жасалған кедейшілік пен жұмыссыздыққа қарсы күресу бағдарламасын, облыстық әлеуметтік-экономикалық даму индикативтік жоспарын ескере отырып құрастырылған.
Бағдарламаның негізгі тұжырымнамасы стратегиялық бағыт, сондай-ақ шағын кәсіпкерліктің даму жағдайларын, оның мықты және осал жақтарын, және мүмкіншіліктерін терең зерттеу негізінде шағын кәсіпкерлікті бұдан былай дамыту бағыты мен жолдарын белгілеу болып табылады.
Бағдарлама қарастырылған шаралардың біртіндеп орындалуын, шағын кәсіпкерлік саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі тұстарын «Қазақстан- 2030» даму стратегиясын, ҚР Үкіметінің іс-әрекет бағдарламасын және мемлекеттік өнеркәсіптік саясаттың негізгі бағыттарын жүзеге асыру шеңберінде жасалынып жатқан негізгі механизмдерімен тығыз байланыстыруды көздейді.
2.2. Ақмола облысының әлеуметтік-экономикалық жағдайының жалпы сипаттамасы. Даму келешегі.
Жалпы мәліметтер.
Ақмола облысы Қазақстан Республикасының орталық бөлшегінің солтүстігінде орналасқан. Батыс жағында Қостанаймен, солтүстікте Солтүстік Қазақстанмен, шығысты Павлодармен, оңтүстікте Қарағанды облысымен шекаралас. Облыс 17 селолық аудандардан тұрады, аймағында облыстық маңыздағы екі қала - Көкшетау, Степногорск, аудандық маңыздағы 8 шағын қалалар (Ақкөл, Атбасар, Державинск, Ерейментау, Есіл, Макинск, Степняк, Щучинск), 13 поселкілер (Айдабол, Ақсу, Алексеевка, Аршалы, Бестөбе, Бірлестік, Бурабай, Жолымбет, Научный, Заозерный, Заводской, Красногорский, Станционный, Шантөбе, Шортанды), 235 селолық және ауылдық округтер бар.
Әкімшілік орталығы - Көкшетау қаласы, ондағы тұрғындар саны2001 жылғы қаңтардың 1-не есептегенде 124,5 мың адам тұрады. Облыс аймағы - 146,2 мың шаршы метр. 2001 жылғы қаңтардың 1-не есептегенде облыста 810,3 мың адам тұрады. Тұрғындардың жалпы санындағы қалалықтардың үлесі 371,1 мың адам немесе 45,7%, селолықтардың - 450,4 мың адам немесе 54,3%.
Облыстың экономикасы шағын бизнес, ірі және орта бизнестің кәсіпорындарымен көрсетіліп-білдірілген.
Облыста экономиканың келесі салаларының кәсіпорындары іс-әрекет жасайды:
- ауыл шаруашылық;
- тағам өнеркәсібі;
- ауылшаруашылық машина құрылысы;
- құрылыс материалдарының өнеркәсібі;
- жеңіл өнеркәсіп;
- сауда және қоғамдық тамақтандыру;
- қызмет көрсету саласы;
- құрылыс кешені;
- темір жол және автомобиль көлігі;
- байланыс және телекоммуникация; ·
- энергетика; ·
- химия өнеркәсібі.
Өнеркәсіп.
Облыс бойынша 2000 жылда 1999 жылмен салыстырғанда өнеркәсіп өндірісінің мөлшері 7,9% көбейді. Өнеркәсіп өндірісі мөлшерінің ең көп өсуі Еңбекшілдер ауданында (72,4%) және Щучье ауданында (55,6%) байқалды.
Облыста 67 өндірістік кәсіпорындар бар. Олардың ішінде: кенөндіру - 4, өңдеу - 46 (оның ішінде а/ш өнімдерін өңдеу - 14, ядерлық материалдар өндіру және өңдеу - 1, химия өнеркәсібі - 2, басқа металл емес минералды өнімді өндіру - 4, металл өнеркәсібі және металл өңдеу - 4 машина құрылысы - 18, өнеркәсіптің басқа саласы - 3); электрқуат газ және су өндіру және бөлу - 17. Кенөндіру өнеркәсібінде 2000 ж. 1999 ж. салыстырғанда өндіріс мөлшері темір кенін өндіру есебінен 2,3 рет (3,6 рет) және көмір (1,7 рет) көбейді.
Өңдеу өнеркәсібінде 2000 ж. 1999 ж. салыстырғанда күш мөлшерінің индексі басқа металл емес минералды ресурстар өндіру мөлшерін көбейту есебінен (2,3 рет), ағаш және ағаштан жасалған бұйымдар (2,1 рет), түрлі-түсті металл (1,7 рет), тоқу және тігін өнеркәсібінде (1,3 рет) 106,7% құрастырды.
Сонымен қатар осы мерзім ішінде өңдеу өнеркәсібінде ядерлық материалдар, химиялық өнім, тағам өнімдері, қағаз және қатырма қағаз мөлшерінің азаюы байқалуда.
Ауыл шаруашылық.
2000 жылы облыс бойынша ауылшаруашылық жалпы өнімінің мөлшерін алдын-ала бағалағанда 48,4 млрд. теңге ағымдағы бағада құрастырды, бұл 1999 ж.
деңгейінен 11% төмен. 2000 ж. астық және дәнді-дақылдар өңделгеннен кейін шаруашылықтың барлық санатында 2541,9 мың тонна жиналды, бұл 1999 жылмен салыстырғанда 71,1% құрастырды.
Облыс бойынша мал шаруашылығы өнімдерін шығару 1999 жылмен салыстырғанда ет пен құс өндіруде 3,4%, сүт - 3,3%, жұмыртқа - 22,7% көбейді.
Облыста ауылшаруашылық өнімдерін негізгі өндірушілер тұрғындардың жеке шаруашылығы болып табылады, олардың ет өндірудегі 2000 жылғы 89,8%, сүт - 91,9%, жүн - 96,8% құрастырды.
Облыста 2001 ж. 01.01. есептегенде ауыл шаруашылық қызметін 671 ауыл шаруашылық құрылым жүзеге асырады, бұдан басқа 3795 қожалық бар. Қазіргі кезде қожалықтарға 1868,4 мың га жер берілген (облыстық барлық жерінің 20,9%), оның ішінде 1117,2 мың га жыртынды жер (23,1%).
Қожалық (фермерлік) шаруашылықтар 2000 ж. 3,3 млрд. теңге өндірді.
Инвестициялық қызмет.
2000 ж. негізгі капиталға салған инвестициялар көлемі 2071,0 млн. теңге құрастырды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 71,6% өскен.
Жыл басынан облыстың негізгі қорын құру мен жаңғыртуға инвестиция игеру 1336,3 млн. теңге құрастырды, бұл салыстырмалы бағалармен алғанда 1999 ж. қарағанда 147,5% құрастырды.
Орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарының мөлшері 741,0 млн. теңге (133,9%) құрастырды. Инвестиция құрылымы келесі көзбен сипатталады:
- республикалық бюджет - 129,2 млн. теңге;
- жергілікті бюджет - 103,5 млн. теңге;
- кәсіпорындар мен ұйымдардың меншікті қаражаты - 1089,3 млн. теңге;
- шетел инвестициялары - 14,3 млн. теңге.
Облыс дамуының негізгі экономикалық көрсеткіштері 1999 ж. қаңтар- желтоқсанына теңегенде % 2000 ж. каңтар- желтоқсаны Көрсеткіштер 2000 жы- лғы қаңтар- желтоқсан Экономикалық индикаторлар 27117,7 107,9 Өнеркәсіп өнімінің мөлшері (жұмыстар, қызмет көрсету), үй шаруа- шылығын есепке ала отырып, млн. теңге 103,4 Шаруашылықтың барлық санатында мал шаруашылығының негізгі өнімдерін өндіру:
ет (тірісалмақта мал мен құстың барлық түрлерін сату), мың тонна сүт, мың тонна 364,3 103,3 жұмыртқа, млн. сан 162,9 122,7 Негізгі қорларды іске енгізу, млн. теңге 1119,2 1336,3 147,5 Күрделі құрылысқа инвестициялар (шағын санды инвесторларсыз), млн. теңге Көліктің барлық түрлерімен жүк тасу, мың 12626,5 тонна* 732,4 125,5 Көліктің барлық түрлерімен жолаушыларды тасымалдаудан түскен кіріс,* млн. теңге Көліктің жолаушылар айналымы*, млн. жол шақырым 325,0 114,1 Сыртқы сауда айналымы, АҚШ млн. доллары 268,1 141,3 оның ішінде:
150,8 126,5 экспорт мөлшері импорт мөлшері 117,3 166,2 Әлеуметтік индикаторлар 114,2 Қаржыландырудың барлық есебінен тұрғын үйлерді пайдалануға ен- гізу, жалпы алаңның шаршы түрлері Есеп беру айының соңына жұмыссыздардың саны 104,2 * - көлік ұйымдары емес және коммерциялық тасымалдаумен айналысатын кәсіпкерлер жасаған тасымалдау мөлшерін бағалауды есепке ала отырып.
Облыстық даму келешегі.
Ақмола облысының экономикасы аграрлық бағытта. Осыны есепке ала отырып, облыс экономикасының түпкі және келешегі мол бағыт ретінде ауыл шаруашылығын атаймыз. Дәнді дақылдарды себу алаңын кеңейту, тұқым сапасын жақсарту есебінен бұдан былай өсімдік шаруашылығын дамыту көзделіп отыр.
Асыл тұқымды мал шаруашылығын және құс шаруашылығын дамыту қажеттілігі туындады.
Өсімдік шаруашылығында 2001 жылда астық өндіруді 13,3%, кәртөпті 3,0%, көкөністі 3,6% көбейту бағыты болжамдануда. Мал шаруашылығында сойылған салмақта мал мен құс өндіру мөлшерін 11,0%, сүтті 22,0%, жұмыртқаны 28,0%, жүнді 14,0% өсіру жоспарлануда. Асыл тұқымды мал шаруашылығында қолда бар қорларды тиімді пайдалану бойынша жұмыс жалғасын табады, Астана, Көкшетау және Щучье - Бурабай курорт аймағы маңайында қазіргі құс фабрикалары және шошқа фермалары дамытылады, ет, жүн, терілер қабылдау бойынша қабылдау орындары сондай-ақ көтерме а/ш рыноктары құрылады.
Өнеркәсіпте: тау-кен өндіру саласын, а/ш өнімдерін өңдеу кәсіпорындарын, металл өндірісін, машиналар мен жабдықтар, химия өнеркәсібін өндіруді тұрақтандыру және дамыту, сондай-ақ импорт орналастыру өндірісті дамыту.
Сонымен қатар Щучье - Бурабай курорт аймағында туризм саласын дамыту жоспарлануда.
2001 жылы өнеркәсіп өндірісінің мөлшерін 23,1 млрд. теңгеге немесе 3,2% өсіру жоспарлануда.
Тау-кен өнеркәсібінде темір кені 25%, аффинирленген алтын 2,2 ретке, молибден 15,4% өсірілу жоспарлануда. Сондай-ақ тұрақтап қалған кәсіпорындарды жандандыру және жаңа жұмыс орындарын жасау бойынша шаралар қолданылады.
2.3. Ішкі нарықты талдау. Тауарлардың экспорт-импорты.
Ішкі нарық жағдайын талдау көрсеткендей азық-түлік нарығында қалыптасқан жағдай отандық өндіріс пен импорт арасында бәсекелестік бола алатын көрсетті.
Ішкі нарықты отандық азық-түлікпен қамсыздандыру мынадай жағдайда.
Егін алқабының құрылымына сәйкес егін алқабының 87% дейін негізгі азық дәнді-дақылдарына бидай берілген, оның өнімі әр тұрғынға шаққанда ішкі қажеттілікті толық қамсыздандырады, сондай-ақ 500 мыңнан 1,0 млн. тоннаға дейін астық аз шыққан жылдардың өзінде экспортқа сататын потенциалы бар, ал егінді жылдары 1,5-нан 2,0 млн. тоннаға дейін сата алады.
Ақмола облысының тұрғындары 1999 жылы 150 мың тонна астық тұтымды.
Ең төмен тұтыну талғамы бойынша ішкі тұтыну 142 мың теңге құрастырады.
Қалған бөлшегі тұқымға, жемге, заттай беруге, борышты өтеуге және мұқтаждарға пайдаланды.
Егін алқабы құрылымында тары, қарақұмық, майлылы, картөп, көкөніс дақылдарының аз болуы ішкі рынокта осы өнімдердің жетіспеушілігіне әкеліп соқты. Жетіспеушіліктің орны облыстан тысқары жерлерден әкелумен толтырылуда. Жоғарыда айтылған дәнді-дақылдардың егу айналымынан шығып қалуының негізгі себебі облыста оларды өңдеу бойынша кәсіпорындардың болмауы, оларды өңдеу үшін ойдағыдай материалдық-техникалық база, технологиялық жабдық сатып алу және орналастыру қажет.
2000 жылы Ақмола облысы шаруашылықтарының барлық санатында сойыс салмағында 48,1 тонна ет өндірілді. Сатудың жалпы мөлшеріне шаққанда еттің түрлері мынадай пайыз құрастырады: сиыр еті - 56,4%, шошқа еті - 7,5% және көжек еті - 0,04%.
Облыс шаруашылықтарының барлық санатында 2001 жылы өндіріледі деп күтілетін ет мөлшері 49,0 мың тонна құрайды. Облыстың барлық қажеттілігі 27,5 мың теңге құрастырады.
2001 жылы 300,3 мың тонна тауарлық сүт өндірілмекші. Облыстың ішкі қажеттілігі 180,2 мың тонна құрайды.
Облыста 8 сүт зауыты және 12 сүт өңдейтін цех бар, бұлардың барлығы бір жылда 141,3 мың тонна шығарады, бұл барлық өндірілетін тауарлық сүтті терең өңдеу үшін жеткіліксіз және олардың географиялық орналасуы қолда бар зауыттар мен цехтарды толыққанды жұмыс істетуге мүмкіншілік бермейді.
Ақмола облысы бойынша көтерме тауар айналымы 2000 жылы 12533,3 млн.
теңге құрастырды, ынталандыру үшін көтерме тауар айналымы - 663,9 млн. теңге, ал бөлшек тауар айналымы (нарықты қоса) - 9924,7 млн. теңге.
Бөлшек тауар айналымының жалпы мөлшерінде сауданың беймемлекеттік секторы басым, оның салмағы 99% құрастырды. 2000 жылы 244,7 млн. теңгеге қызмет көрсетілді. Қызмет көрсетудің жалпы мөлшерінде ең көп салмақ (81,3%)
қоғамдық тамақтандыру секциясына түседі, оның тауар айналымы 199,0 млн.
теңге құрастырды. Негізгі мөлшер шағын кәсіпкерлік субъектісінің қызметі есебінен (93,6%) алынды.
Автомобильдерді жөндеу және оларға техникалық күтім жасау, тұрмыс техникасын жөндеу бойынша қызмет көрсету мөлшері төмен, жалпы қызмет көрсету мөлшерінде тек 18,7% қана.
Ақмола облысы бойынша экспорт-импорт жағдайының талдауы көрсеткендей, облыс экономикасында тауарлар мен өнімдердің экспорты басым.
2000 жылы экспорт 150,8 млн. АҚШ долларын құрастырып, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 26,5% өсті, ал импорт 117,3 млн. АҚШ долларын құрастырып, 1999 жылмен салыстырғанда 66,2% өсті.
Талдау жасап жатқан кезең ішінде экспорттың жалпы мөлшерінде облыстың сыртқы сауда айналымынан ТМД елдерінің үлесі 64,7% құрастырды.
Облыс өнімін негізгі сатып алушылар Ресей Федерациясы (38,4%), Ауғанстан (11,4%), Өзбекстан (8,3%), Тәжікстан (9,4%), Италия (4,8%), Иран (3,6%), Әзірбайжан (3,1%) және Франция (1,3%) болып табылады.
Экспорттың негізгі үлесі келесі тауар топтарына келеді: бидай - 103227,0 мың АҚШ доллары немесе экспорттың жалпы мөлшерінің 68,4%; арпа - 11396,0 мың доллар немесе 7,6%; бидай ұны - 3292,8 мың доллар немесе 2,2%; ет (шошқа)
- 57,0 мың доллар немесе 0,1%; ағаш материалдары - 27,0 мың доллары немесе 0,1%, хим. радиактивтік элементтер - 4483,0 мың доллар немесе 3,0%.
2000 жыл
Мөлшері 1999 ж. %-те
Нақты түрде
Баға түрінде, мың долл.
Ет (шошқа), тонна
Бидай, тонна 131,2 142,4 Арпа, тонна 137,4 158,9 Бидай ұны, т Химия элемеит., радиобелсенді, т Ағаш материалд.,м3 Облыстан негізінен дайын өнім емес шикізат жіберіліп жатқанына назар аударған жөн. Төменде келтірілген құрылымнан көрінгендей, экспорттың ең көп мөлшері мал шаруашылығы және өсімдік өнімдеріне келеді - 78,8%.
2000 жылғы ірілендірілген тауар топтары арқылы көрсеткенде экспорт құрылымы Басқаша айтқанда, облыста бәсекелестікке жарайтын өнім шығару бойынша өңдеу өндірісі ойдағыдай дамымаған. Шағын кәсіпкерлік субъектілері ішкі нарықты өзіндік өніммен толтыруға және облыстан тыс жерлерде оның бәсекелес бола алатынына мүдделі болуға тиіс. Бұл импорт орналастыру өндірісін дамыту қажеттілігін көрсетеді өнеркәсіптің нақты секторын көтеруде негізгі бағыттардың бірі импорт орналастыру болып табылады. 1999 жылы ҚР Үкіметі бірқатар қаулылар қабылдаса да, ал ҚР энергетика, индустрия және сауда Министрлігі жеңіл және тағам өнеркәсібінде 2000-2003 ж.ж. импорт орналастыру бағдарламасын әзірлесе де импорттан тауар топтарының тізімі қысқармады.
Импорт өнімдерін негізгі әкелушілер Ресей Федерациясы (импорттың жалпы мөлшерінің 74,9%), Германия (10,2%), Ұлыбритания (5,7%), Франция (1,7%), Австрия (0,7%), Нидерланды (0,2%) болып табылады.
1999 ж. %-пен
Нақты түрде
Баға түрінде, мын долл.
Сүт және сүт өнімдері,тонна 229,6 257,5 Қант, т.
165,9 125,9
Кондитер бұйымдары, т.
7,5 рет 5,8 рет
Күнбағыс майы, т.
146,5 131,5
Сыра, литр
Мұнай өнімдері, тонна 202,2 321,1 Газ, тонна 133,0 255,0 Портландцемент, т.
139,0 117,4
Шиналар, сан 174,4 183,2 Гербицид, тонна 200,8 194,6 2000 жылғы облыс импортының құрылымы Импорттың ең көп үлесі келесі тауар топтарына келді: мұнай өнімдері (импорттың жалпы мөлшерінің 24,3%); гербицидтер (7,8%); шина (0,9%);
күнбағыс майы (0,7%); газ (0,6%).
Импортты талдау көрсеткендей, 2000 жылды 1999 жылмен салыстырғанда импорттың жалпы мөлшерінде минералды өнім үлесі 12%, машиналар, жабдық және көлік құралдары - 2%, бірақ металл өнеркәсібі өнімі 12%, химия өнімі және сонымен байланысты өнеркәсіп саласының өнімі 2% төмендеді. Импорттың келтірілген құрылымын қараңыздар.
Ақмола облысында көп ассортиментте халық тұтынатын тауарлар шығаруға мүмкіншілік беретін бай шикізат базасы бар. Бірақ соған қарамастан облыс аймағында емін-еркін шығаруға болатын тағам өнімдерін сырттан әкелу жалғасуда. Мысалы: мал майы, ірімшік, сүт консервілері, жұмыртқа, шұжық бұйымдары, жеміс - бүлдірген консервілері, маргарин өнімдері, өсімдік майы, балық, алкогольсіз сусындар, сыра және басқа. Басқаша айтқанда, ішкі нарық қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында шағын кәсіпкерлік субъектілері жоғарыда айтылған өнімдерді шығаруға тиіс.
Осы бағдарламаны жүзеге асыруда басым бағыт импорт орналастыру өндірісін ынталандыру болады.
2.4. Ақмола облысында шағын кәсіпкерлікті дамыту жағдайын талдау және дамуының мәселелері Шағын кәсіпкерлікті дамыту мониторингі мәліметтері бойынша, облыста
01.01.2001 ж. шағын кәсіпкерліктің 15138 субъектісі тіркелген, оның ішінде 3601 заңды тұлға, 11537 жеке кәсіпкерлер, жұмыс істейтіндердің жалпы саны - 63469 адам.
Негізгі салалар бойынша тіркелген саны мен оларда жұмыс істейтндер санының салыстырмалы сан талдауы төменгі кестеде келтірілген:
Сала атауы
ШКС саны (бірл)
Жұмысшылар саны (адам)
01.01.2000 ж.
01.01.2001 ж.
Барлығы:
Өнеркәсіп о.і. ондеу
Ауылінаруашылық
Құрылыс
Сауда
Көлік және байланыс
Қонақ үйлер мен мейманхана Басқалары Кестеден көрінгендей өткен жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда шағын кәсіпкерлік субъектілерінің тұрақты өсуі, сондай-ақ өндірістің барлық салаларында жұмыс істейтіндер санының өсуі байқалады. Өсудің себебі жаңа кәсіпорындар құру және іссіз тұрған өндірістік кәсіпорындарды жандандыруға жетелейтін жағдайлар жасалуы болып табылады. Біріншіден, облыстық бюджеттен және өз қаражаттары есебінен екінші деңгейдегі банктер ШКС бұрынғыдан белсенділеу қаржыландыруы. Екіншіден, ШКС қолдау үшін бизнес- инкубатор ретінде бұрынғыдан жақсылау инфрақұрылым құру.
2000 жылды 1999 жылмен салыстырғанда 5382,2 т. немесе 47,9% өндірілген өнім (жұмыстар, қызмет көрсету) мөлшері өсті.
Өндірілген өнім мөлшерінің өсуі мөлшерінің өсуінен 774,2 млн. теңгеге, ауыл шаруашылық - 2829,8 млн. теңге, өнеркәсіп өндірісінің өсуінен 947,0 млн.
теңге болды. Ең төмен өсу құрылыс саласында (231,3 млн. теңге), көлік пен байланыс (129,0 млн. теңге), қонақ үйлер мен мейманханалар (165,5 млн. теңге)
саласында байқалды.
Төмендегі көрсетілген салалар құрылымынан байқағандай, белгілі бір қайшылық орын алған, себебі жалпы мөлшерде ең үлкен үлесті сауда (41%) және ауылшаруашылық (31%) құрастырады. Өнеркәсіп өндірісінде (15%), құрылыста (3%) және қызмет көрсету саласында (10%) шағын бизнес ойдағыдай дамымаған.
Мұндай жағдай бірқатар жыл барысында байқалуда. Басты себеп, сауда- делдалдық қызмет өндіріске, құрылысқа және қызмет көрсету саласына салған қаражаттан, еңбектен гөрі тезірек пайда әкеледі.
Шағын кәсіпкерліктің даму жағдайын талдау көрсеткендей, Ақмола облысында шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін мүмкіншілік жеткілікті. Облыстың белсенді тұрғындары болып саналатын 336,4 мың адамның тек 18,8% ғана шағын бизнес құрылымдарында орын тапқан. Яғни шағын бизнеске еңбек ресурстарын тарту мүмкіншілігі бар.
Шағын кәсіпкерліктің сала құрылымын талдау көрсеткендей, облыста өз дамуын талап ететін салалар бар. Ішкі нарықта құрылыс, көлік пен байланыс, қызмет көрсету саласы нашар дамыған. Осы салалардың дамымауы түбінде облыстың экономикалық дамуына кері әсер етуде. Аймақтарда шағын кәсіпкерліктің субъектілеріне қызмет саласын таңдау ісінде көмек көрсетілмейді.
Көбінесе қызмет көрсету саласын таңдау ісіне ШКС нарық сұранымын зерттемей кірісуде. Негізінде шағын бизнес көптеген коммерциялық дүкендер мен дәретханалармен көрсетіп-білдірілген. Ал сонымен қатар химтазалау, кір жуу, шаштараз, жөндеу және тігін шеберханасы, монша және басқа қызмет көрсету түрлеріне сұраным аз емес.
Бос өндірістік алаңдар бола тұра, өңдеу өндірісі жеткіліксіз. 01.01.2001 ж.
айқындалғандай пайдаланбайтын объектілер саны - 201, олардың ішінен тендер бойынша - 25 сатылған, жалға - 32 берілген, сенімдік басқаруға - 92 берілген, төлемақысыз 62 берілген. Сондай-ақ аяқталмаған құрылыстық айқындалған 14 объектісінің тек 6 ғана сатылған. Жер участкелерін беру үрдісі белсенді жүріп жатқанын атаған жөн. 2000 жылы ШКС ақысыз 3741 жер учаскелері берілген және 1605 сатылған.
Шағын кәсіпкерлікті дамытуды тежейтін негізгі себептер:
- шикізат сатып алу үшін тауар өндірушілерде өзіндік айналым қаражатының жетіспеуі;
- отандық тауар өндірушілерді қолдауға бағытталған несие көздеріне қолдары жетпеуі;
- жаңа технологияларға қол жеткізе алмауы;
- халық тұтынатын тауарларды шығару жөніндегі жабдықтар құнының тым қымбаттығы;
- жергілікті тауар өндірушілер шығаратын өнімнің жоғары әлемдік стандартқа, экологиялық және санитарлық талаптарға сәйкес келмеуі;
- импорт өнімімен баға бәсекелестігіне қабылетсіз болып келетін жергілікті өндіріс тауарларының көтеріңкі құны;
| - тұрғындар кірісінің төмендігінен шағын бизнес өніміне және қызмет көрсетуіне төмен сұраным;
- ШКС өндірген өнімді кепілдік түрде сата алатын нарықтың қалыптаспауы;
- бірыңғай ақпарат кеңістігінің болмауы.
2.5. SWOT - ТАЛДАУ
Ішкі талдау
Мықты жақтары:
Осал жақтары:
Жеткілікті жер, шикізат және еңбек қоры.
Қаржы қаражатының жетіспеуі.
Жеткілікті дамыған аграрлық инфрақұрылым.
Табиғи - ауа райы жағдайынан тәуелділіктің өте жоғары болуы.
Жеткілікті дамыған өндірістік инфрақұрылым.
Материалдардың-техникалық жабдықталу- дың төмен деңгейі.
Дамыған өсімдік шаруашылығы, мысалы астық өндіру Қуатпен қамсыздандырудағы аса тәуелділік.
Дамыған көлік желісі.
Ғылыми-техникалық мүмкіншіліктің жоға- луы.
Тамаша курорт аймақтарының бар болуы.
Қылмыс жағдайының күшеюі.
Жаңа типтегі білім мекемелерінің болуы.
Экологиялық ахуалдың нашарлануы.
Облыстық негізгі тағам өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз ете алатын мүмкіншілігі.
Энергетикалық, тағам, өндеу және өндіру өнеркәсібінің өнімдеріне сұранымның болуы.
Ауылшаруашылық шикізатының бар болуы, оның жақындағы және оның өн- дірісін көбейтетін қордың барлығы.
Сыртқы талдау
Мүмкіншілік:
Қауіп:
Ақпараттық қамсыздандыруды дамыту.
Мамандардың қорын жоғалту.
Жаңа технологиялар еңгізу.
Экологиялық ахуалдың нашарлауы.
ШК саласына шетел инвестициясын тарту.
Аймақтық нарықты шетел тауар өндіру- шілерінің басып алуы.
Қазақстанның көрші аймақтарымен өзара іс-әрекет жасауы.
Тұрғындардьщ толейалу қабілетінің төменде- уі.
Жаңа нарықты игереді
ШК көзқарастың өз игеруі Импорторналастыру өндірістің дамыту, мысалы тағам өнімдерін шығару бойын- ша.
Ірі өнеркәсіптік және ауылшаруашылық кәсіпорындарының өндірістік ин- фрақұрылымын пайдалану.
Нарықтық инфрақұрылымды дамыту.
Ірі кәсіпорындардан тапсырыс алу.
Ақмола облысының курорт аймақтарында туризм және демалыс саласын ұйымда- стыру мүмкіншілігі.
III. Шағын бизнесті қаржылық және инвестициялық қолдау
3.1. Шағын кәсіпкерлікті қаржылық инвестициялық қолдау жағдайын қолдау. Мәселелер және оларды шешу жолдары.
Қаржылық-несиелік және инвестициялық қолдау бүгінгі күні шағын кәсіпкерлікті дамыту жолының ең маңыздысы болып қалады.
01.01.2001 ж. шаққанда Ақмола облысында II дәрежедегі банктің бөлімшелері ШКС қаржылық қолдауына 1685,1 млн. теңге берді, бұл бүкіл 1999 жылы берілген несиеден 3,9 есе көп.
Несие ресурстары экономиканың келесі салаларына салынды:
- сауда - 939,7 млн. теңге, бұл шағын кәсіпкерлікке берілген жалпы соманың 55,8 пайызын құрастырады;
- ауылшаруашылық - 502,5 млн. теңге, - 29,8%;
- құрылыс - 26,6 млн. теңге - 1,6%;
- тамақ өнеркәсібі - 50,4 млн. теңге - 3,0%;
- өнеркәсіп өндірісі - 13,1 млн. теңге - 0,9%;
- денсаулық сақтау - 4,8 млн. теңге - 0,3%;
- көлік - 1,8 млн. теңге - 0,1%;
- қонақ үйлері және мейрамханалар - 1,5 млн. теңге - 0,1%;
- басқа түрлері - 144,7 млн. теңге - 8,6%.
Ақмола облыстың мәслихаттың I сессиясы 1999 жылғы қарашаның 24 қабылдаған «2000 жылға облыстық бюджет туралы» № С-1/11 шешіміне сәйкес ШКС несиелеу бойынша шараларды қаржыландыру үшін 20 млн. теңге бөлінген.
Бөлінген қаражат есебінен 2000 жылы жалпы сомасы 20 млн. теңге құратын 26 бизнес-жоба несиеленді. Бұл қосымша 146 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіншілік берді.
Көкшетау қ. «БанкТұранӘлем» ААҚ филиалымен жасалған келісім шартқа сәйкес банктің 3130 мың теңге өз қаражаты ШКС несиелеуге берілді. Облыстық бюджеттен берілген несиенің орта мөлшері, бір адамға, 731 мың теңге құрастырды.
Бюджет қаражатының аздығы шағын кәсіпкерлікті кең ауқымды қолдауға мүмкіндік бермейді. ШКС қаржымен қолдау үшін 2001 жылдың бюджетінде 30 млн. теңге беру жоспарланып отыр. Әрине, бұл сома ШКС қажеттілігін толық қанағаттандыра алмайды. Демек, бұл облыста жеңілдікпен берілетін несие қорының жетіспеушілігін білдіреді.
Бүгінгі күні жоғары пайыздық ставканың және кепілдік қамсыздандырудың қатаң талаптары салдарынан көп кәсіпкерлер II деңгейдегі банк несиелерін ала алмайды. Сондықтан осы мәселелердің шешу жолдарын іздеген жөн.
Ақмола облысында «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» ЖАҚ филиалын ашу ШКС қатарынан селолық тауар өндірушілерді несиелеуге ықпал жасар еді.
Сондай-ақ облысқа мемлекеттік және халықаралық қорлар, халықаралық банктер, мысалы ЕБРР, ВБР, АБР және басқа қаржыларын тарту және несиенің, ШКС қаржыландыру мәселелерін ойдағыдай шешу үшін, лизинг жүйесін белсендіру қажет.
Шағын бизнестің банк назарынан тыс қала беретін тағы бір мәселесі - тез өтетін кепілдік болмауы.
Осы мәселені шешу мақсатында ҚР Үкіметі 2000 жылғы шілденің 7-де «ШКС несиеленген кезде кепілдік қамсыздандыру ретінде коммуналдық меншіктегі объектілерді пайдалану сұрақтары туралы» № 1028 қаулы қабылдаған.
Бұл қаулы кепілдік қамсыздандыруға мұқтаж ШКС экономиканың басым сапаларын дамытуға несие алуға мүмкіншілік береді.
ШКС нақты қаржылық және инвестициялық қолдау өндірісті және қызмет көрсету саласын дамытуға, сондай-ақ облыс экономикасын жандандыруға ықпал жасар еді. Шағын кәсіпкерлікті қаржы-несиелік және инвестициялық қолдаудың бұдан былай дамуы келесі негізгі бағытта және формада жүзеге асырылатын болады:
- заңнама қарастырған тәртіпте басым жобаларды жеңілдік беретін жағдайда нысаналы мемлекеттік займды тарту есебінен екінші деңгейдегі банктер несиелейді;
- аймақта коммуналдық меншік объектілерінен тұратын кепілдік қор қалыптастыру;
- екінші деңгейдегі банктермен бірге жобаларды бюджеттен бірлесіп қаржыландыру практикасын жалғастыру;
- ШКС несиелік серіктестіктер, өзара сақтандыру қоғамдарын және басқа құруын ынталандыру;
- облысқа ең тартымды және маңызды жобаларды жүзеге асыру үшін инвесторларды тарту.
IV. Инфрақұрылымды дамыту, шағын кәсіпкерлікті мамандармен қамтамасыз ету
4.1. Инфрақұрылым, мамандармен қамсыздандыру және шағын бизнес үшін мамандар әзірлеу жағдайын талдау.
Шағын бизнестің ойдағыдай даму шартының бірі бизнес-орталықтар, бизнес-инкубаторлар, технологиялық парктер, ассоциациялар және басқа құрылым ретінде инфрақұрылымның болуы болып табылады.
Облыс әкімінің шешімімен (№ 53, 01.04.1998 ж.) Ақмола облысының 16 аймағында бизнес-орталықтар құрылды, олардың қалыптасуы үшін ғимараттар, оргтехника, қаржылық қолдау бөлінді.
Қазір облыста 11 бизнес-орталық жұмыс істеуде, олардың негізгі міндеттері кәсіпкерлерге бизнес-жобалар жасауға, консалтингтік қызмет көрсету кешенін ұсынуға көмек беру болып табылады. 1999-2000 ж.ж. ішінде олар 229 бизнес- жобалар әзірледі, мемлекеттік тіркеуге 193 құрылтай құжаттарын, 553 келісім- шарт және контракт дайындады, экономикалық және құқықтық сұрақтар бойынша 3520 тегін кеңес берді.
Соңғы уақытта бизнес-орталықтар санының азаюы байқалады. Оның бір себебі, қаржылық қолдау болмағаннан кейін бизнес-орталықтар коммерциялық құрылымдарға айналды, олар кәсіпкерлерге тегін көмек көрсетудің орнына олардан ақша алып, пайда көреді. Сондықтан бизнес-орталықтардың ақылы қызметі қажетсіз қалып жатыр. Осыған байланысты кәсіпкерлікті қолдайтын бұдан гөрі тиімді инфрақұрылым құру қажеттілігі туып отыр.
Нарық әлемінде бизнес-инкубатор құру жаңадан құрылып жатқан фирмаларға көмек көрсетудің ең тиімді формасы ретінде бағаланады.
2000 жылғы қаңтардан бастап шағын кәсіпкерлік үшін бизнес-инкубатор ұйымдастыру жобасын Ақмола облыстық әкімият және «Евразия» қорының қолдауымен «ИнвестКонсалтинг-Көкшетау» фирмасы әзірледі және дайындауда.
Осы жобаны жүзеге асыру үшін «Евразия» қоры 19499 АҚШ долларын және облыстық бюджет 650000 теңге бөлді.
2000 ж. бизнес-инкубаторда шағын кәсіпкерліктің 10 субъектісі қызмет алды, оның ішінде 6 селолық және 4 қалалық, олар тендер негізінде таңдалған.
Ақмола облысы әкімінің шешімімен бизнес-инкубатор клиенттерін несиелеу үшін 5 млн. теңге бөлінді, бұл 140 жаңа жұмыс орнын құруға, оның ішінде жұмыссыз жастар үшін.
2000 жылғы сәуірде кәсіпкерлердің облыстық Форумында Басқарманың жаңа құрамы және «Ақмола облысы кәсіпкерлерінің Ассоциациясы» АҚ төрағасы сайланып, оған облыстың барлық аймақтарынан өкілдер кірді. Ассоциацияның негізгі қызметі болып табылады: кәсіпкерлердің еркіндігімен хұқықтарын қорғау;
олардың мүдделерін көрсетіп-білдіру; кәсіпкерлердің жетістіктерін насихаттау;
біліктілікті және кәсіпқойлықты жетілдіруге ықпал жасау және т.б.
Екінші және шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңызды шарты шағын бизнес үшін мамандар әзірлеу және қайта әзірлеу болып табылады. Шағын кәсіпкерлік туралы Заңда шағын кәсіпкерлік үшін мамандар әзірлеу, оларды қайта әзірлеу және олардың біліктілігін жетілдіру жүйесін дамыту қарастырылған.
Бүгінгі күні реформаларды тежеу себептерінің бірі білікті мамандарын жеткіліксіздігі болып табылады.
Осы мәселені шешу үшін Ақмола облысында шағын бизнесті қолдау орталықтары базасында тұрғындарды оқыту және қайта оқыту ұйымдастырылған болатын. Бизнес-орталықтар шағын бизнес үшін мынадай мамандық бойынша 415 маман оқытты және қайта оқытты: бухгалтер, маркетолог, программист, фермер, хатшы-референт. 476 мамандарды орналастыруға ықпал жасалынды.
«Ақмола облысында 1999-2000 ж.ж. шағын кәсіпкерлікті дамыту және мемлекеттік қолдау бағдарламасын» жүзеге асыру шеңберінде облыстық еңбек, жұмыспен қамту және тұрғындарды әлеуметтік қорғау басқармасы жұмыспен қамтылмаған тұрғындарды қайта дайындау және шағын бизнес құрылымдарына орналастыру бойынша шаралар әзірледі. 2000 жылы оқуға 395 адам жіберілді, оқуды 372 адам бітірді, оның ішінде жастар - 246 адам. Оқыту мына мамандық бойынша жүргізіліп жатыр: жеке компьютермен пайдаланушы, кәсіпкер, әдіскер- валеолог, тері тігуші, қазақ қолөнерінің шебері және т.б.
Сонымен қатар, Ақмола селолық консультациялық орталығы Британ «Ноу- хау» қорының ықпалымен, консалтинг желісін құру шеңберінде, аудан, қала әкімиятының бизнес-орталық, ассоциация өкілдерімен семинарлар өткізілді жатыр. Кеңесшілер өздерінің жұмысы барысында АСКО - ның айлық ақпарат бюллетенін тегін таратуда. Бұл семинар тыңдаушыларының негізгі міндеті жергілікті жерлерде консультациялық көмек көрсету, әртүрлі технологиялар, заң және қаржылық сұрақтар бойынша ақпарат тарату.
Жаңа бастап жүрген кәсіпкерлерді қолдау үшін бизнес-инкубатор қызметін кеңейтуге ықпал жасау және осындай құрылымдарды облыстың басқа аймақтарында, мысалы, Степногорск қаласы мен Атбасар ауданында құру қажет.
Қазіргі кезде кез-келген аймақтың немесе елдің экономикалық қабылеті табиғи қордан ғана емес, мамандардың әзірлігінен және дамыған инфрақұрылым желісінен көбірек тәуелді.
Көбірек дамыған құрылымдардың бірі технологиялық парк болып табылады, оны құру мен дамыту бәсекелестікке жарамды тауарлар мен қызмет өндіру үшін ғылыми-техникалық әзірлікті тиімді пайдалануға мүмкіншілік береді.
ҚР Үкіметі 2000 жылғы қазанның 17 қабылдаған № 1543 Қаулысымен Республикалық шағын кәсіпкерлік бойынша ақпараттық-көрме орталығы»
құрылды. Бұл құрылым технология, инновация трансфертін жүзеге асырады, кәсіпкерлік пен менеджментке үйретеді, ақпараттық қызмет көрсетеді, ШКС өнімдерін көрмеге шығарады. Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бойынша ҚР 2001-2002 ж.ж. жасалған Мемлекеттік бағдарламада РАКО аймақтық құрылым құру үшін республикалық бюджеттен қаражат бөлу қарастырылуда.
Облыс кәсіпкерлері өндірген өнімді кепілді түрде сатуға кепілді нарықты қамсындыру мақсатында Астанада Ақмола облысы кәсіпкерлерінің Сауда Үйін ашу жоспарлануда.
V. Ақмола облысында 2001-2002 ж.ж. шағын кәсіпкерлікті дамыту келешегі Ақмола облысының 2001-2002 ж.ж. жасалған шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бағдарламасы міндетті түрде «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңды орындауға бағытталған.
Әлемдік практика көрсеткендей, шағын бизнестің даму деңгейімен кез- келген мемлекеттің дамуы мен көркеюі тығыз байланысты. Экономикасы дамыған елдер экономикасы тұрақтыланғанша өз дамуының және өсуінің сатыларын өткен. Сол кезең ішінде олар орасан зор тәжірибе жинады, қателік жібермеу үшін біздер сол тәжірибеге жүгінуіміз керек.
Жоғары дамыған елдердің тәжірибесі көрсеткендей, шағын және орта кәсіпорындардың ерекше маңыздылығы келесі факторлармен белгіленерді:
- шағын және орташа компаниялар инновацияның маңызды көзі болып табылады, себебі өзінің ықшамдылығымен ірі компанияларға қарағанда тезірек пайда табады;
- шағын және орташа бизнес тауарлар мен қызметтің кең номенклатурасын өндіруге және таратуға көбірек бейімделген және тұтыну нарық сұранымына тезірек мойын бұрады. Бұл тұтыну сұранымын мамандандыру мен диверсификациялау жағдайында аса маңызды болып табылады;
- шағын және орташа бизнес ірі компаниялардың бәсекелестігін көтеру мәселесінде маңызды рөл ойнайды.
Шағын және орташа компаниялардың көп болуы бизнес саласында бәсекелестікті өсіреді, монополия болдырмайды, осылайша, экономиканың жалпы сауығына ықпал етеді;
- шағын және орташа бизнес бірқатар салада ірі компаниялармен бәсекелестікке түсе алады және ірі бизнестің технологияның дамуын ынталандыратын катализатор ретінде бола алады;
- шағын және орташа бизнес жұмыс орындарын көбейту көзі;
- шағын және орташа бизнес елдің бүкіл аймағында бірқалыпты орналасады, ол аймақтың тең дамуына ықпал жасайды.
Шағын кәсіпкерліктің өткен кезең ішіндегі дамуын терең талдау көрсеткендей, облыста экономиканың тұрақты секторы қалыптасты. Ол - шағын бизнес секторы.
Облыста шағын бизнестің қалыптасу кезеңі: 90-шы жылдар ішінде бүкіл Қазақстан экономикасына тән мәселелермен жүгендесті. Шағын кәсіпкерліктің ахуалына теріс әсер ететін факторлар: қаржының жетіспеуі, банк несиесі пайданың жоғары ставкасы, жеткілікті дамымаған инфрақұрылым, төмен технологиялық деңгей. Сондықтан осы бағдарламаны жүзеге асырған кезде шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың негізгі бағыттары болуы керек:
1. Шағын бизнестің технологиялық дамуын қолдау;
2. Шағын бизнесті білікті жұмыс күшімен қамтамасыз ету;
3. Шағын бизнесті қаржылық-несиелік және инвестициялық қолдау;
4. Шағын бизнестің өнімін, жұмыстарын және қызметін кепілді өткізу нарығын құру;
5. Инфрақұрылым дамыту және біркелкі ақпараттық кеңістік жасау.
Сондай-ақ шағын кәсіпкерлікті дамытуда келесі басым бағыттар белгіленді:
1. А/шаруашылық өнім өндіру және өңдеу;
2. Импорт орналастыруға және экспортқа бағытталған өндірісті дамытуға ықпал жасау;
3. Қол өнерін және әйел кәсіпкерлігін дамыту;
4. Қызмет көрсету саласын дамыту;
5. Туризм индустриясын дамыту.
Сонымен қатар шағын кәсіпкерлікті дамыту ісінде басты рөлді аймақтар атқарады, олар әртүрлі экономикалық құралдар көмегімен аймақ ерекшелігін есепке ала отырып шағын бизнестің дамуын ынталандырады. Демек, 2001-2002 ж.
ж. шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау аймақтық бағдарламаны әзірлеу және бекіту қажет.
Одан кем емес маңызды аспект шағын кәсіпкерлікті дамыту ісін қарастыратын облыстық басқармалар мен ведомстволардың салалық бағдарламалары болып табылады.
Жұмыссыз тұрған ірі кәсіпорындарды белгілі тәртіпте ШКС беру үшін сегментациялаудың аймақтық бағдарламасын қабылдау жаңа жұмыс орындарын құру арқылы тұрғындарды жұмыспен қамту мәселесін шешеді. Облыста 2001- 2002 ж.ж. 7125 жаңа жұмыс орындарын ашу жоспарлануда.
Жұмыссыз жастарды шағын бизнес саласына тарту мақсатында кәсіпқой білім оқу орындарында кәсіпкерлікке қажет мамандық бойынша оқыту ұйымдастыру жоспарлануда.
Осы бағдарламаны жүзеге асыруда өте маңызды рөлді бейүкіметтік қоғамдық ұйымдар (ассоциациялар, кәсіпкерлер одақтары және т.б.) ойнауға тиіс, олар кәсіпкерлер мүддесін қорғау бойынша өз қызметін белсендіру, шағын бизнес мәселелерін шешу бойынша ұсыныс енгізуге тиіс.
Шағын бизнесті ойдағыдай дамыту үшін нарықтық инфрақұрылым институттарын қалыптастыру және дамыту қажет. Облыста Степногорск қаласында және Атбасар ауданында бизнес-инкубаторлар, Астана қаласында аймақтық технологиялық парк, кәсіпкерлердің Сауда Үйі, оралмандардың қолөнер Орталығы, әйелдер кәсіпкерлігін дамыту жөніндегі Орталығын ашу Көзделген Бағдарламаны, жоғарыда көрсетілген аспекттерді есепке ала отырып нақты жүзеге асыру, алға қойылған мақсатқа және міндетіне қол жеткізеді. Ол ШКС санының өсуіне, жаңа жұмыс орындарының көбеюіне, қазіргі ШКС тұрақтылығына, облыс экономикасын жандандыруға әсер етеді.
Ақмола облысының 2001-2002 ж.ж. жасалған шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бағдарламасының жүзеге асыру бойынша негізгі шаралар Жауаптылар Орындау мерзімі Ес- кер- ту Аты Орын- дау форма- сы I. Шағын кәсіпкерлікті қолдауға құрылатын инфрақұрылымды пайдалану тиімділігін көтеру Шара- лар Көкшетау қаласында «Шағын кәсіпкерлік бой- ынша Республикалық Акпараттық-Көрме Орта- лығы» өкілеттігін ашу.
Табиғи монополияларды реттеу, бәсеке- лестікті корғау және шағын бизнесті қол- дау жөніндегі агентігінің Департаменті 2001 ж.
IV тоқса- ны
Аудан (қала) әкімдері Атбасар ауданы мен Степногорск каласында бизнес-инкубатор кұру.
Есеп бепу
Экономика және шағын бизнесті дамыту баскармасы 2001 ж. I жарты- жылдық барысын- да.
лестікті қорғау және шағын бизнесті кол- дау жөніндегі Агенгігінің Департаменті ШКС колдау бойынша қазіргі бизнес-орталы- қтар қызметін жандандыру.
беру басқармасы 2001-2002 ж.ж. әр тоқсан сайын Көкшетау қаласының әкімі «Көкшетехнопарк» МКК қызметін жандандыру.
Облыс
Көкшетау қаласында әйелдер кәсіпкерлігін да- мыту жөніндегі орталықты ашуға ыкпал жасау.
әкімия- тының
Қазақстанның іскер әйелдер Ассоциация- сының Көкшетау филиалы 20001 ж. I да қаулы- Астана қаласында ауылшаруашылық тауар өн- дірушілер мен облыс өнеркәсіп кәсіпорындары- ның өнімдерін өткізу үшін сауда үйін ашу.
Өнеркәсіп, сауда, көлік және коммуника- ция баскармасы Ауылшаруашылық каулы- бсқармасы Табиғи монополияларды рет- теу, бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті қолдау жөніндегі агентігінің Де- партаменті Білім басқармасы Облыс оқу орындары, консалтингтік орталык- тар, бизнес-инкубаторлар базасында шағын бизнес саласы үшін оқу ұйымдастыру.
Аймактық кәсіпкерлік орталыгы және кәсіпкер- лік палаталар ашүғй ықпал жасау.
ж.ж. бары- сында дау жөніндегі Агентігінің Департаменті Аудан (қала)
әкіми- яттары- ның ка- улыла- ры Облыстық газеттерде «Бизнес мектебі» айда- рын ашу.
Ақпа- рат
Ақпарат және қоғамдық келісім басқар- масы Бұқаралық ақпарат құралдары Облқаржы басқармасы Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін облы- стық ақпараттық бюллетень шығаруды ұйымда- стыру II. Нормативтік құқықтық актілердің жүзеге асырылуын жетілдіру және бақылау Прокуратура Бақылау-тексеру органдардың және кәсіпкер- лердің қатысуымен «Дөңгелек стол» өткізу.
-2002 ж.
ж. бары-
Әділет басқармасы
Семи- нарлар
ШКС-мен, бизнес-орталық жетекшілерімен, кәсіпкерлердің қоғамдық бірлестік өкілдерімен ҚР нормативтік-құқықтық актілері бойынша оқыту семинарларын өткізу.
Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне анкета жүр- гізу ж. әр тоқ- сан сайын лестікті корғау және шағын бизнесті кол- «Шенеунік және кәсіпкер» акциясын жалғасты- ру.
Акпа- ж.ж әр токсан сайъін Экономика және шағын биздесті дамыту Кәсіпкерлерге көмек ретінде буклеттер және нормативтік-құқықтық актілердің жинақтарын шығару.
III. Қаржы-несиелік және инвестициялық қолдау Облыстық Мәслихат Облыстық бюджетте шағын кәсіпкерлік субъек- тілерін несиелеуді қарастыру.
2000ж.
желтоқ- сан, әкі- мінің шешімі 2001ж.
Шағын кәсіпкерлікті дамытуға жергілікті бюд- жеттен қаражат бөлуді қарастыру.
әкім- дерінің
Аудандық мәслихаттар каңтар-ак- паны 2002 ж. қаңта- ҚР Үкіметінің №1028 07.07.2000 ж қаулысына сәйкес залог қорын құру.
Меммүлік және жекешелендіру - ай- мақтық комитеті I жарты- Коммуналдық меншік басқармасы Ең маңызды жобаларды жүзеге асыру үшін ин- весторлар тарту.
Өнеркәсіп, көлік, сауда және коммуника- ция басқармасы Аудан (кала) әкімдері Ең маңызды инвестициялық жобалар бойынша мәліметтер банкін толтыру.
20^4^2002
IV. Өндірістік және инвестициялық қолдау Бюджет бағдарламасының әкімшілері Конкурстар өткізгенде ШКС арасында тауар- лар, жұмыстар және қызмет көрсетуді өндіруге мемтапсырыс мөлшерінің 10 % кем емес орна- ластыруды қамсыздандыру.
Меммүлік және жекешелендіру ай- мақтык комитеті ШКС пайдаланбайтын өндірістік ғимараттарды кызмет көрсету саласын дамыту және өн- дірістік қызмет ұйымдастыру үшін жалға, сенімді басқаруға беруді жалғастыру.
Кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру жә- не тарату жөніндегі Агентігінің филиалы Өндірістік кызметпен және кадрларды оқыту- мен айналасатын ІІІКС жер учаскелрін жалға беру және сату бойынша жұмысты жалғастыру.
Жер қорларын басқару жөніндегі Коми- теті сындй Кәсіпорындарды кайта ұйымдастыру жә- Болашағы жоқ кәсіпорындарды инвесторларды тарту мақсатында қайта ұйымдастыру, сегмен- тациялау және банкротқа ұшырату, жаңа өн- діріс құру және іске косылмаған аландар жаб- дықтарды ШКС беру бойынша жұмысты жалға- стыру.
ШКС лизингке жабдықты, техниканы және т.б.
беру бойынша жұмысты жандандыру.
Аудан(қала) әкімдері
Ауылшаруашылық басқармасы ШКС, оның ішінде кәсіпкерлерді, отандық, ха- лықаралық көрмелерде, жәрменкелерде қаты- стыруды камсыздандыру.
басқармасы Стандартизациялау, метроло- гия және сертификациялау Орталығы Сауда-өнеркәсіп палатасы ШКС үшін іскерлік акпарат іздестіру бойынша жұмысты жалғастыру.
Жастарды және жұмыссыз азаматтарды кәсіп- керлік кызмет негізіне оқытуды жалғастыру.
Еңбек қамсыздандыру және тұрғындар- ды әлеуметтік қорғау басқармасы V. Аймақтық даму Шағын кәсіпкерлікті 2001-2002 ж.ж. дамыту және қолдау бойынша аймақтық бағдарламаны әзірлеу және бекіту.
қаңтар-ақ- паны 2001 ж. қараша- Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау бой- ынша аймақтық бағдарламаны сапалы жүзеге асыруды қамсыздандыру Аудан(қала)әкімдері Аудан, қала әкімияттарының шағын кәсіпкер- лікті дамыту бойынша қызметіне рейтингтік бағаны әр тоқсан сайын БАҚ жариялау.
Ақмола облысы кәсіпкерлерінің облыстық Фо- румы өткізу.
2001 ж., 2002 ж.
лестікті қорғау және шағын бизнесті қол- дау жөніндегі Агентігінін Департаменті «Ақмола облысы кәсіпкерлерінің Ассо- циациясы» қоғамдық бірлестігі басқармасы Аудан(кала)әкімдері Облыстық ең үздік кәсіпкеріне конкурс өткізу.
желтоқса-
Облыстык басқармалар және ведомство- Ақмола облысында кәсіпкерлікті қолдауға жә- не дамытуға бағытталған салалық бағдарлама- ны жүзеге асыру

На русском языке:
Ақмола облысының мәслихаты Решение Акмолинского Маслихат Акмолинской области областного маслихата от 11 мая 2001 года № С-9-04.
Зарегистрировано Управлением юстиции Акмолинской области 6 июля 2001 года за № 664.
Утратило силу решением Акмолинского областного маслихата от 27 июля 2003 года № С-28-11 Об утверждении «Программы развития и поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001-2002 гг.»
высокая стоимость оборудования по выпуску товаров народного потребления;
завышенная стоимость товаров местного производства, неспособных на ценовую конкуренцию с импортной продукцией;
слабый спрос на продукцию и услуги малого бизнеса из-за низкого уровня доходов населения;
несформированность гарантированных рынков сбыта продукции;
отсутствие единого информационного поля.
В целях поддержки и обеспечения стабильного развития малого предпринимательства-как одного из главных направлений создания и расширения производства приоритетных товаров и услуг, инструмента создания новых рабочих мест и источника пополнения бюджета разработана «Программа развития и поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001-2002 гг.».
Программа ориентирована на обязательное исполнение требований Закона Республики Казахстан «О государственной поддержке малого предпринимательства» и сформирована на основе принципа преемственности ранее разработанных программ на 1997-2000 гг., с учетом предложений областных управлений и комитетов, общественных организаций, предпринимателей, райгоракиматов. Основной концепцией программы является стратегическое планирование.
На основании статьи 6 Закона Республики Казахстан «О местном государственном управлении в Республике Казахстан» областной маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить «Программу развития и поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001-2002 гг.».
2. Контроль за ходом реализации решения возложить на постоянную комиссию по аграрным вопросам, развитию промышленности, транспорта, связи, строительства, предпринимательства, продовольствию и экологии.
Председатель внеочередной девятой сессии областного маслихата Секретарь областного Маслихата К. Ахметов М. Койшибаев Утверждено решением Областного маслихата от 11 мая 2001г № С-9-4 Программа развития и поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001-2002 гг.
I. Паспорт программы поддержки и развития малого предпринимательства Акмолинской области на 2001-2002гг.
Программа развития и поддержки малого предпринимательства Акмолинской области на 2001-2002гг.
Наименование Про- граммы:
Аким Акмолинской области Заказчик-координа- тор:
Управление экономики и развития малого бизнеса Исполнители:
Управления и комитеты Акимы районов и городов Правление Ассоциации предпринимателей Акмолинской области Цель программы:
Поддержка и обеспечение стабильного развития малого предпринимательства - как одного из главных на- правлений создания и расширения производства приоритетных товаров и услуг, инструмента создания но- вых рабочих мест и источника пополнения бюджета.
Задачи Программы
1.Целенаправленная деятельность по созданию благоприятных условий для развития малого предпринима- тельства и формирование мер по государственной поддержке.
2.Поиск новых источников и механизмов финансово-кредитной и инвестиционной поддержки в перспектив- ные сектора малого предпринимательства.
3.Создание и развитие основных элементов инфраструктуры, и содействие в организации подготовки, пере- подготовки и повышения квалификации кадров малого бизнеса.
4.Активизация роли неправительственных организаций в вопросах поддержки и защиты малого предприни- мательства.
5.Решение проблемы занятости населения путем создания новых и развития действующих производств субъектов малого предпринимательства.
6.Создание системы информационного обеспечения предпринимателей.
Основные мероприя- тия Программы:
1.Повышение эффективности использования создаваемой инфраструктуры поддержки малого предпринима- тельства;
2.Совершенствование и контроль реализации нормативных правовых актов;
3.Финансово-кредитная и инвестиционная поддержка;
4.Производственная и инновационная поддержка;
5.Региональное развитие.
Источники финанси- рования:
Финансовое обеспечение государственной поддержки малого предпринимательства осуществляется за счет средств областного и местных бюджетов, в пределах ассигнований, ежегодно предусматриваемых на эти це- ли.
Рост числа субъектов малого предпринимательства, стабильность действующих субъектов малого предпри- нимательства, оживление экономики области, создание импортозамещающих производств, создание новых рабочих мест и увеличение численности занятых в сфере малого бизнеса.
Ожидаемый конеч- ный результат от ре- ализации Програм- мы:
II. Введение
2.1. О Программе
Программа развития и поддержки малого предпринимательства Акмолинской области рассчитана на реализацию в течение 2001- 2002 гг.
Программа сформирована на основе принципа преемственности ранее разработанных программ на 1997 - 2000 гг., с учетом предложений областных управлений и ведомств, общественных организаций, предпринимателей, райгоракиматов, а также Программы по борьбе с бедностью и безработицей по Акмолинской области на 2000 - 2002 гг. и Индикативного плана социально- экономического развития области.
Основной концепцией Программы является стратегическое планирование.
На основе глубокого анализа условий развития малого предпринимательства, его сильных и слабых сторон, и возможностей, определены приоритеты и пути дальнейшего развития малого предпринимательства.
Программой предусматривается поэтапное выполнение намечаемых мероприятий, более тесная увязка основных элементов государственной политики в области малого предпринимательства с основными механизмами реформирования экономики, осуществляемых в рамках реализации стратегии развития «Казахстан-2030», Программы действий Правительства РК и основных направлений государственной промышленной политики.
2.2. Общая характеристика социально-экономического положения Акмолинской области. Перспективы развития Общие сведения Акмолинская область расположена на севере центральной части Республики Казахстан. Граничит на западе - с Костанайской, на севере - с Северо- Казахстанской, на востоке - с Павлодарской и на юге с Карагандинской областями Казахстана. Область состоит из 17 сельских районов, на территории два города областного значения - Кокшетау, Степногорск, 8 малых городов районного значения (Акколь, Атбасар, Державинск, Ерейментау, Есиль, Макинск, Степняк, Щучинск), 15 поселков (Айдабол, Аксу, Алексеевка, Аршалы, Бестобе, Бирлестик, Боровое, Жолымбет, Научный, Заозерный, Заводской, Красногорский, Станционный, Шантобе, Шортанды), 235 сельских и поселковых округа.
Административный центр - г. Кокшетау, численность жителей которого по состоянию на 01.01.2001 года составляет 124,5 тыс. человек. Территория области - 146,2 тыс. кв. км. По состоянию на 01.01.2001 г. в области проживает 810,3 тыс.
человек. В общей численности населения доля городского составляет - 370,6 тыс.
человек, или 45,7 %, сельского - 439,7 тыс. человек, или 54,3 %.
Экономика области представлена предприятиями крупного, среднего и малого бизнеса.
В области действуют предприятия следующих отраслей экономики:
· сельское хозяйство;
· пищевая промышленность;
. сельхозмашиностроение;
· промышленность строительных материалов;
· легкая промышленность;
· торговля и общественное питание;
. сфера услуг;
. строительный комплекс;
. железнодорожный и автомобильный транспорт;
· связь и телекоммуникации;
. энергетика;
. химическая промышленность.
Промышленность.
Объем промышленного производства по области в 2000 году по сравнению с 1999 годом увеличился на 7,9 %. Наибольший прирост объемов промышленного производства зафиксирован в Енбекшильдерском (на 72,4 %) и Щучинском (на 55,6 %) районах.
В области насчитывается 67 производственных предприятий. Из них:
горнодобывающих - 4; обрабатывающих- 46 (в т.ч. переработка с/х продуктов - 14; производство и переработка ядерных материалов - 1; химическая промышленность - 2; производство прочих неметаллических минеральных продуктов - 4; металлургическая промышленность и обработка металлов - 4;
машиностроение - 18; другие отрасли промышленности - 3; производство и распределение электроэнергии, газа и воды - 17.
В горнодобывающей промышленности в 2000 г. по сравнению с 1999 г.
обеспечен рост промышленного производства в 2,3 раза за счет увеличения добычи железной руды (в 3,6 раза) и каменного угля (в 1,7 раз).
В обрабатывающей промышленности в отчетном году по сравнению с 1999 годом индекс физического объема составил 106,7 % за счет увеличения объемов прочих неметаллических минеральных продуктов (в 2,3 раза), древесины и деревянных изделий (в 2,1 раза), цветных металлов (в 1,7 раз), в текстильной и швейной промышленности (в 1,3 раза).
Вместе с тем, за этот период в обрабатывающей промышленности наблюдается снижение объемов ядерных материалов, химической продукции, пищевых продуктов, бумаги и картона.
Сельское хозяйство.
Объем валовой продукции сельского хозяйства за 2000 год в целом по области, по предварительной оценке, составил 48,4 млрд. тенге в текущих ценах, что на 11% меньше уровня 1999 года. В 2000 году зерновых и зернобобовых культур в зачетном весе после доработки во всех категориях хозяйств собрано 2541,9 тысяч тонн, что в сравнении с 1999 годом составило 71,1 процента.
Выпуск продукции животноводства в целом по области по сравнению с 1999 годом увеличился в производстве мяса и птицы - на 3,4%, молока - на 3,3%, яиц - на 22,7 процента. Основными производителями сельскохозяйственной продукции в области являются личные хозяйства населения, доля которых в общем объеме производства мяса за 2000 год составила 89,8 %, молока - 91,9 %, шерсти - 96,8 %.
На 01.01.2001 года в области осуществляли сельскохозяйственную деятельность 671 сельхозформирование, кроме того, функционирует 3795 крестьянских хозяйств, за которыми закреплено 1868,4 тысяч га сельхозугодий (20,9 % всей площади области), в том числе 1117,2 тысяч га пашни (23,1 %).
Крестьянскими (фермерскими) хозяйствами произведено в 2000 году 3,3 млрд.
тенге.
Инвестиционная деятельность.
Объем инвестиций в основной капитал за 2000 год составил 2071,0 млн.
тенге, что на 71,6% больше чем в 1999 году.
С начала года освоение инвестиций на создание и воспроизводство основных фондов области составило 1336,3 млн. тенге, что в сопоставимых ценах составляет 147,5% к 1999 году. Объем выполненных строительно- монтажных работ составил 741,0 млн. тенге (133,9%).
Структура инвестиций характеризуется следующими источниками:
- республиканский бюджет - 129,2 млн. тенге;
- местный бюджет - 103,5 млн. тенге;
- собственные средства предприятий и организаций - 1089,3 млн.
тенге;
- иностранные инвестиции -14,3 млн. тенге.
Основные экономические показатели развития области.
Показатели
Январь-декабрь 2000 г.
Январь-декабрь 2000 г.
в % к январю-декабрю 1999 г.
Экономические индикаторы 27117,7 107,9 Объем промышленной продукции (работ. услуг), с учетом домашних хозяйств, млн. тенге 103,4 Производство основных продуктов животноводства во всех категориях хозяйств:
мясо (реализация всех видов скота и птицы в живом весе). тыс. тонн молоко. тыс. тонн 364,3 103,3 яйцо. млн. штук 162,9 122,7 Ввод в действие основных фондов, млн. тенге 1119,2 1336,3 147,5 Инвестиции в капитальное строительство (без малочисленных инвесторов), млн.
тенге
Перевозки грузов всеми видами транспорта, тыс. тонн * 12626,5 Доходы от перевозок пассажиров всеми видами транспорта, * млн. тенге 732,4 125,5 Пассажирооборот транспорта,* млн.пас.км 325,0 114,1 Внешнеторговый оборот, млн. долларов США 268,1 141,3 в том числе: объем экспорта 150,8 126,5 объем импорта 117,3 166,2 Социальные индикаторы 114,2 Ввод в эксплуатацию жилых домов за счет всех источников финансирования, кв.
метров общей площади
Численность безработных на конец отчетного месяца. человек 1614/ 104,2 * с учетом оценки объемов перевозок нетранспортными организациями и предпринимателями, занимающимися коммерческими перевозками.
Перспективы развития области.
Экономика Акмолинской области имеет ярко выраженную аграрную направленность. С учетом этого, в качестве приоритетного и перспективного направления в развитии экономики области остается сельское хозяйство.
Намечается дальнейшее развитие растениеводства за счет расширения посевных площадей зерновых культур, улучшения качества семян. Назрела необходимость развития племенного животноводства и птицеводства.
В растениеводстве на 2001 г. прогнозируется сохранение тенденции к увеличению производства зерна на 13,3 %, картофеля на 3,0 %, овощей на 3,6 %.
Для улучшения обеспечения населения продуктами питания планируется увеличение площадей под крупяными культурами.
В животноводстве планируется увеличение объема производства скота и птицы в убойном весе на 11,0 %, молока на 22,0 %, яиц на 28,0 %, шерсти на 14,0 %. Будет продолжена работа по рациональному использованию имеющихся резервов в племенном животноводстве, развитие существующих птицефабрик и свинотоварных ферм вокруг гг. Астаны, Кокшетау и Щучинско-Боровской курортной зоны. Создание заготовительных пунктов по приему мяса, шерсти, кожсырья, а также оптовых сельскохозяйственных рынков.
В промышленности: стабилизация и развитие горнодобывающей отрасли, предприятий по переработке сельхозпродукции, металлургического производства, производства машин и оборудования, химической промышленности, а также развитие импортозамещающих производств. Наряду с этим планируется развитие индустрии туризма в Щучинско-Боровской курортной зоне.
В 2001 г. намечается рост объема промышленного производства до 23,1 млрд. тенге, или на 3,2 %. В горнодобывающей промышленности планируется увеличение добычи железной руды на 25 %, аффинированного золота в 2,2 раза, молибдена на 15,4 %. Также будут приняты меры по реанимации простаивающих предприятий и созданию новых рабочих мест.
2.3. Анализ внутреннего рынка. Экспорт-импорт товаров.
Анализ состояния внутреннего рынка показал, что ситуация, сложившаяся на продовольственном рынке, является конкурентоспособной между отечественным производством и импортом.
Обеспеченность внутреннего рынка отечественными продуктами питания выглядит следующим образом.
Согласно структуры посевных площадей, до 87% посевных площадей отведено под основную продовольственную культуру-яровую пшеницу, производство которой в пересчете на душу населения полностью покрывают внутренние потребности, а также имеет значительный экспортный потенциал в пределах от 500 тысяч до 1,0 млн. тонн в менее урожайные годы, и от 1,5 до 2,0 млн. тонн в благоприятные годы.
Населением Акмолинской области в 1999 году было потреблено более 150 тыс. тонн зерна. Внутреннее потребление по минимальной потребительской корзине составляет 142 тыс. тонн. Оставшаяся часть используется на семена, фураж, натуроплату, погашение долгов и прочую реализацию за пределы области.
Незначительная доля таких культур как просо, гречиха, масличные, картофель, овощей в структуре посевных площадей, привело к дефициту продукции этих видов на внутреннем рынке. Недостаток восполняется за счет ввоза из-за пределов области.
Основной причиной выведения из севооборотов вышеперечисленных культур является отсутствие в области предприятий по их переработке, для их импортозамещения необходима солидная материально-техническая база на закуп и установку необходимого технологического оборудования.
В 2000 году во всех категориях хозяйств Акмолинской области было произведено 48,1 тыс. тонн мяса в убойном весе. Соотношение мяса по видам к общему объему реализации на убой в процентах составляет: говядина - 56,4%;
свинина - 24,2%; баранина - 3,5%; конина - 8,3%; мясо птицы - 7,5% и крольчатина - 0,04%.
Ожидаемое производство мяса во всех категориях хозяйств области в 2001 году составит 49,0 тыс. тонн. Всего потребность области составляет 27,5 тыс.
тонн.
В 2001 году планируется произвести 300,3 тыс. тонн товарного молока.
Внутренняя потребность области составит - 180,2 тыс. тонн.
В области функционируют 8 молочных заводов и 12 цехов по переработке молока, суммарная производительность которых составляет 141,3 тыс. тонн в год, что явно недостаточно для осуществления глубокой переработки всего производимого товарного молока и географическое расположение их не позволяет обеспечить полную загруженность данных цехов и заводов.
Оптовый товарооборот по Акмолинской области за 2000 год составил 12533,3 млн. тенге, оптовый товарооборот за вознаграждение - 663,9 млн. тенге, а розничный товарооборот (включая рынки) - 9924,7 млн. тенге.
В общем объеме розничного товарооборота преобладающее место занимает негосударственный сектор торговли, удельный вес которого составил 99 %. В 2000 году было оказано услуг на сумму 244,7 млн. тенге. Наибольший удельный вес (81,3%) в общем объеме услуг занимает секция услуг общественного питания, товарооборот которой составил 199,0 млн. тенге. Основной объем получен за счет деятельности субъектов малого предпринимательства (93,6 %).
Низок объем услуг по техническому обслуживанию и ремонту автомобилей и услуг по ремонту бытовой техники и предметов личного пользования, всего 18,7% в общем объеме услуг.
Анализ состояния экспорта-импорта по Акмолинской области показал, что в экономике области превалирует экспорт товаров и продукции.
В 2000 году экспорт составил 150,8 млн. долларов США, и увеличился по сравнению с аналогичным периодом прошлого года на 26,5 %, а импорт составил 117,3 млн. долларов США и увеличился на 66,2 % по сравнению с 1999 годом.
Доля стран СНГ в общем объеме экспорта за анализируемый период составила 64,7% от внешне торгового оборота области. Основными покупателями продукции области являются Российская Федерация (38,4%) от общего объема экспорта), Афганистан (11,4%), Узбекистан (8,3%), Таджикистан (9,4%), Италия (4,8%), Иран (3,6%), Азербайджан (3,1%) и Франция (1,3%).
Основная доля экспорта приходится на следующие товарные группы:
пшеница (маслин.) - 103227,0 тыс. долларов США, или 68,4% от общего объема экспорта;
ячмень - 11396,0 тыс. долларов, или 7,6 %;
элементы хим.радиоактивные - 4483,0 тыс. долларов, или 3,0 %;
мука пшеничная - 3292,0 тыс. долларов, или 2,2 %; мясо (свинина) - 57,0 тыс. долларов, или 0,1%;
лесоматериалы - 27,0 тыс. долларов, или 0,1 %.
2000 год
Объем в % к 1999 году в натуральном вы- в стоимостном выраже- ражении нии, тыс. долл.
Мясо (свинина), тонн
Пшеница (маслин), тонн 131,2 142,4 Ячмень, тонн 137,4 158,9 Мука пшеничная, тонн Элементы хим, радиоак- тивные, тонн Лесоматериалы, куб. м.
Следует обратить внимание на тот факт, что из области в основном экспортируется сырье, а не готовая продукция. Как видно из нижеприведенной структуры, больший объем экспорта приходится на продукты животного и растительного происхождения - 78,8 %.
Следовательно, в области недостаточно развито перерабатывающее производство по выпуску конкурентоспособной продукции. Субъекты малого предпринимательства должны быть заинтересованы в насыщении внутреннего рынка собственной продукцией, и в конкурентноспособности ее за пределами области. Из этого вытекает необходимость развития импортозамещающего производства. Ведь импортозамещение стало одним из ключевых направлений подъема реального сектора промышленности. Несмотря на то, что в 1999 г.
Правительством РК был принят ряд постановлений, а Министерством энергетики, индустрии и торговли РК была разработана программа импортозамещения в легкой и пищевой промышленности на 2000 - 2003 гг., перечень импортируемых товарных групп не сократился.
Основными поставщиками импортной продукции являются Российская Федерация (74,9% от общего объема импорта), Германия (10,2%), Великобритания (5,7%), Франция (1,7%), Австрия (0,7%), Нидерланды (0,2%).
Наибольшая доля импорта приходится на следующие товарные группы:
нефтепродукты (24,3% от общего объема импорта), гербициды (7,8%), шины (0,9%), масло подсолнечное (0,7%), газ (0,6%).
в стоимостном выражении, тыс. долл.
Молоко и молпродук- ты, тонн 229,6 257,5 Сахар, тонн 165,9 125,9 Кондитерские изде- лия, тонн в 7,5 раз в 5,8 раза Масло подсолнеч- ное, тонн 146,5 131,5 Пиво солодовое, лит- ры Нефтепродукты,тонн 202,2 321,1 Газ. тонн 133,0 255,0 Портландцемент, тонн 139,0 117,4 Шины, штук 174,4 183,2 Гербициды,тонн 200,8 194,6 Анализ импорта показал, что за 2000 г. в сравнении с 1999 г. в общем объеме импорта на 12 % увеличилась доля минеральных продуктов, машин, оборудования и транспортных средств - на 2 %, при этом снизилась доля импорта продукции металлургической промышленности, на 12 %, продукции химической и связанных с ней отраслей промышленности - на 2 %.
В Акмолинской области имеется богатая сырьевая база, позволяющая производить в большом ассортименте товары народного потребления. Но, несмотря на это, продолжается ввоз таких видов продуктов питания, которые могли бы свободно производиться на территории области, например: масло животное, сыры, молочные консервы, яйцо, колбасные изделия, фруктово- ягодные консервы, маргариновая продукция, масло растительное, рыба, безалкогольные напитки, пиво. Следовательно, в целях удовлетворения потребностей внутреннего рынка, субъектам малого предпринимательства необходимо наладить выпуск вышеприведенных продуктов.
Одним из приоритетных направлений в реализации данной Программы будет стимулирование импортозамещающего производства.
2.4. Анализ состояния развития малого предпринимательства в Акмолинской области и проблемы его развития По данным мониторинга развития малого предпринимательства на
01.01.2001 года в области зарегистрировано 15138 субъектов малого предпринимательства, в том числе 3601 юридических лиц, 11537 индивидуальных предпринимателей, с общим числом работающих - 63469 человек.
Сравнительный количественный анализ числа зарегистрированных и занятых в них работников по основным отраслям приведен в нижеследующей таблице:
Наименовапис отрасли
Число СМП (ед.)
Кол-во работающих (человек)
01.01.2000.
01.01.2001.
Всего:
промышленность в т.ч. переработка сельское хозяйство строительство торговля транспорт и связь гостиницы и рестораны прочие Как видно из таблицы, по сравнению с аналогичным периодом прошлого года, наблюдается стабильный рост субъектов малого предпринимательства, а также рост численности работающих во всех отраслях производства. Причиной роста явились благоприятные условия, способствующие созданию новых и реанимации бездействующих производственных предприятий. Во-первых, более активное финансирование СМП из средств областного бюджета и банками второго уровня за счет собственных средств. Во-вторых, создание более совершенной инфраструктуры в виде бизнес - инкубатора для оказания поддержки СМП.
В 2000 году в сравнении с 1999 годом произошел рост объема произведенной продукции (работ, услуг) на 5382,2 млн. тенге, или на 47,9%.
Увеличение объема произведенной продукции произошло в основном за счет роста объема торговли на 774,2 млн. тенге, сельского хозяйства на 2829,8 млн. тенге, промышленного производства на 947,0 млн. тенге. Наименьший рост наблюдается в таких отраслях, как строительство (231,3 млн. тг), транспорт и связь (129,0 млн. тенге), гостиницы и рестораны (165,5 млн.тг.).
Как видно из приведенной ниже структуры отраслей существует определенная диспропорция, так как большую долю в общем объеме составляют торговля (41%) и сельское хозяйство (31%). Недостаточно развит малый бизнес в таких отраслях, как промышленное производство (15%), строительство (3%) и сфера услуг (10%). Такая тенденция наблюдается в течение нескольких лет.
Причина заключается в том, что торгово- посредническая деятельность гораздо быстрее приносит прибыль предпринимателям, чем средства вложенные в производство, строительство и сферу услуг.
В сравнении с аналогичным периодом 1999г. в текущем году увеличился объем платежей в бюджет на 936,5 млн. тенге, или 185,9%.
Анализ состояния развития малого предпринимательства показывает, что в Акмолинской области имеются резервы для развития малого предпринимательства. Из 336,4 тыс. человек экономически активного населения области, задействовано в структурах малого бизнеса всего 18,8%. Следовательно, есть возможность привлечения трудовых ресурсов в малый бизнес.
Анализ отраслевой структуры малого предпринимательства показал, что в области существуют отрасли, требующие своего развития. На внутреннем рынке слабо развиты такие отрасли, как строительство, транспорт и связь, сфера услуг.
Неразвитость данных отраслей сказывается на экономическом развитии области в целом. В регионах не оказывается помощь субъектам малого предпринимательства в выборе сферы деятельности. Зачастую к выбору сферы деятельности СМП относятся стихийно, без учета конъюнктуры рынка. В основном малый бизнес представлен огромным количеством коммерческих магазинов и аптек. В тоже время существует потребность в таких услугах, как химчистки, прачечные, парикмахерские, ремонтные и швейные мастерские, бани и др.
При наличии свободных производственных площадей, недостаточно развито перерабатывающее производство. На 1.01.2001 года выявлено неиспользуемых объектов - 201, из которых продано по тендеру - 25, передано в аренду - 32, в доверительное управление - 92 и безвозмездно передано - 62. А также из 14 выявленных объектов незавершенного строительства продано всего Следует отметить, что более активно идет процесс передачи земельных участков. В 2000 году безвозмездно СМП передано 3741 земельных участков и продано - 1605 участков.
Основными причинами, тормозящими развитие малого предпринимательства, являются:
- недостаток собственных оборотных средств у товаропроизводителей для закупки сырья;
- ограниченный доступ к кредитным линиям, направленным на поддержку отечественных товаропроизводителей;
- отсутствие доступа к новым технологиям;
- высокая стоимость оборудования по выпуску товаров народного
- несоответствие высоким мировым стандартам, экологическим и санитарным нормам продукции, выпускаемой местными товаропроизводителями;
- завышенная стоимость товаров местного производства, неспособных на
- слабый спрос на продукцию и услуги малого бизнеса из-за низкого уровня
- несформированность «гарантированных» рынков сбыта продукции, произведенной СМП;
- отсутствие единого информационного поля.
2.5. SWOT - АНАЛИЗ.
ВНУТРЕННИЙ АНАЛИЗ
СИЛЬНЫЕ СТОРОНЫ:
СЛАБЫЕ СТОРОНЬІ:
Достаточные земельные, сырьевые и трудовые ресурсы.
Недостаточность финансовых средств.
Достаточно развитая аграрная инфраструктура.
Высокая степень зависимости от природно-кли- матических условий.
Достаточно развитая производсгвенная инфраструктура.
Низкий уровень материально- технического осна- щения.
Развитое растениеводство, в частности производство зерна.
Высокая зависимость в энергообеспечении.
Развитая транспортная сеть.
Утрата научно-технического потенциала.
Наличие уникальных курортных 30 н.
Усиление криминогенной обстановки.
Наличие образовательных учреждений нового типа.
Ухудшение экологической обстановки.
Способность самообеспечения области основными продуктами питания.
Наличие спроса на продукцию энергетической, пищевой, перерабатывающей и добывающей промышленности.
Наличие и близость сельскохозяйственного сырья и резервов по увеличению его производства.
ВНЕШНИЙ АНАЛИЗ
ВОЗМОЖНОСТИ:
УГРОЗЫ:
Развитие информационного обеспечения.
Потеря кадрового потенциала.
Внедрение новых технологий.
Цривлечение иностранных инвестиций в сферу малого предпринимательства.
Захват регионального рынка зарубежными това- ропроизводителями.
Взаимодействие с соседними регионами Казахстана.
Снижение платежеспособности населения.
Освоение новых рынков сбыта.
Изменение отношения к малому предпринима- тельству.
Развитие импортозамещающих производств, в частности по выпуску продук- тов питания.
Использование производственной инфраструктуры крупных промышленных и сельхозпредприятий.
Развитие рыночной инфраструктуры.
Получение заказов от крупных предприятий.
Возможность организации индустрии туризма и отдыха в курортных зонах Ак- молинской области.
III. Финансовая и инвестиционная поддержка малого бизнеса
3.1. Анализ состояния финансовой, инвестиционной поддержки малого предпринимательства. Проблемы и пути решения Финансово-кредитная и инвестиционная поддержка на сегодняшний день остается одним из важнейших рычагов развития малого предпринимательства.
По состоянию на 01.01.2001 года в Акмолинской области филиалами банков II уровня на финансовую поддержку субъектов малого предпринимательства было направлено 1685,1 млн. тенге, что в 3,9 раза больше выданных кредитов за весь 1999 год.
Кредитные ресурсы были вложены в следующие отрасли экономики:
- торговля - 939,7 млн. тенге, что составляет 55,8 процента от общей суммы выданных кредитов малому предпринимательству;
- сельское хозяйство - 502,5 млн. тенге - 29,8 процентов;
- строительство - 26,6 млн. тенге - 1,6 процента;
- пищевая промышленность - 50,4 млн. тенге - 3,0 процента;
- промышленное производство - 13,1 млн. тенге - 0,9 процента;
- здравоохранение - 4,8 млн. тенге - 0,3 процент;
- транспорт - 1,8 млн. тенге - 0,1 процент;
- гостиницы и рестораны - 1,5 млн. тенге - 0,1 процент;
- другие виды - 144,7 млн. тенге - 8,6 процента.
В соответствии с решением I сессии Акмолинского областного Маслихата № С -1/11 от 24 ноября 1999 года «Об областном бюджете на 2000 год» было выделено для финансирования мероприятий по кредитованию субъектов малого предпринимательства в размере 20 млн. тенге. За счет выделенных средств, в 2000 году было прокредитовано 25 бизнес-проектов на общую сумму 18 млн. тенге.
Это позволило дополнительно создать 146 новых рабочих мест.
Согласно договора с филиалом банка ОАО «БанкТуранАлем» г. Кокшетау о софинансировании было выделено 3130 тыс. тенге собственных средств банка на кредитование субъектов малого предпринимательства. Средний размер кредита, выданного из средств областного бюджета, на одного заемщика, составил 731 тыс. тенге.
Ограниченность бюджетных средств не позволяет осуществить масштабную финансовую поддержку малого предпринимательства. Для финансовой поддержки субъектов малого предпринимательства области в 2001 году в бюджете планируется выделение 30 млн. тенге. Естественно, что данная сумма не может удовлетворить потребность субъектов малого предпринимательства в финансовой поддержке со стороны государства.
Следовательно, это свидетельствует о дефиците льготных кредитных ресурсов в области.
На сегодняшний день из-за высоких процентных ставок и жестких требований к залоговому обеспечению, не для всех предпринимателей доступны кредиты банков II уровня. Поэтому необходим поиск путей решения данных проблем.
Открытие филиала ЗАО «Фонд развития малого предпринимательства» в Акмолинской области способствовало бы кредитованию сельских товаропроизводителей из числа субъектов малого предпринимательства.
Также необходимо привлечение в область финансовых средств государственных и международных фондов, международных банков, таких как ЕБРР, ВБР, АБР и т.д., и активизация лизинговой системы кредитования, для успешного решения проблемы финансирования субъектов малого бизнеса.
Еще одной проблемой, по которой малый бизнес остается вне сферы банковских интересов, является отсутствие ликвидной залоговой базы.
В целях решения данной проблемы Правительством РК издано постановление № 1028 от 7 июля 2000 года «О вопросах использования объектов коммунальной собственности в качестве залогового обеспечения при кредитовании субъектов малого предпринимательства». Данное постановление даст возможность субъектам малого предпринимательства, нуждающимся в залоговом обеспечении, получить кредит на развитие приоритетных отраслей экономики.
Реальная финансовая и инвестиционная поддержка СМП способствовала бы развитию производства и сферы услуг, а также оживлению экономики области.
Дальнейшее развитие финансово-кредитной и инвестиционной поддержки малого предпринимательства будет осуществляться в следующих основных направлениях и формах:
- кредитование банками второго уровня приоритетных проектов за счет привлечения целевых государственных займов на льготных условиях, в предусмотренном законодательством порядке;
- формирование в регионе залогового фонда из объектов коммунальной собственности;
- продолжение практики бюджетного софинансирования проектов совместно с банками второго уровня;
- поощрение создания субъектами малого бизнеса кредитных товариществ, обществ взаимного страхования и др.;
- привлечение потенциальных инвесторов в область для реализации наиболее перспективных и значимых проектов.
IV. Развитие инфраструктуры, кадровое обеспечение малого предпринимательства
4.1. Анализ состояния инфраструктуры, кадрового обеспечения и подготовки кадров для малого бизнеса. Перспективы Одним из условий успешного развития малого бизнеса является наличие инфраструктуры в виде бизнес-центров, бизнес-инкубаторов, технологических парков, ассоциаций и других структур.
Решением акима области от 1 апреля 1998 года за № 53 в 16 регионах Акмолинской области были созданы бизнес-центры, для становления которых были выделены помещения, оргтехника и финансовая поддержка.
В настоящее время в области функционирует 11 бизнес-центров, основной задачей которых является оказание практической помощи предпринимателям в составлении бизнес-проектов, предоставлении комплекса консалтинговых услуг.
За 1999-2000 гг. ими было разработано 229 бизнес-проектов, подготовлено к государственной регистрации 193 учредительных документа, 535 договоров и контрактов, дано 3520 бесплатных консультаций по экономическим и правовым вопросам.
В последнее время наблюдается тенденция к сокращению количества бизнес-центров. Одной из причин является то, что бизнес-центры из-за отсутствия финансовой поддержки превратились в коммерческие структуры, которые получают прибыль от услуг, оказанных предпринимателям, вместо оказания бесплатной помощи. Поэтому, платные услуги бизнес-центров остаются невостребованными. В связи с вышеизложенным, появилась необходимость создания более совершенных видов инфраструктуры поддержки предпринимательства.
Создание бизнес-инкубатора расценивается в рыночном мире, как наиболее эффективная форма поддержки вновь создаваемых и находящихся на ранней стадии развития фирм, посредством обеспечения их текущей помощью и всевозможными услугами организационного и технического характера.
С января 2000 года проект организации бизнес-инкубатора для малого предпринимательства в Акмолинской области разработан и осуществляется фирмой «Инвест Консалтинг-Кокшетау» при поддержке Акмолинского областного акимата и Фонда «Евразия». Для осуществления данного проекта Фондом «Евразия» было выделено 19499 долларов США и 650000 тенге из областного бюджета.
В 2000 году в бизнес-инкубаторе обслуживались 11 субъектов малого предпринимательства, в том числе 6 сельских и 4 городских, которые были отобраны на тендерной основе. Решением акима Акмолинской области для кредитования клиентов бизнес-инкубатора было выделено 5 млн.тенге, что позволило создать более 140 рабочих мест, в том числе для безработной молодежи.
В апреле 2000 г. на областном Форуме предпринимателей был избран новый состав Правления и председатель ОО «Ассоциация предпринимателей Акмолинской области», в которую вошли представители всех регионов области.
Основной деятельностью Ассоциации является: защита прав и свобод предпринимателей; представление их интересов; пропаганда достижений предпринимателей; содействие повышению квалификации и профессионализма и т.д.
Вторым, не менее важным условием развития малого предпринимательства, является подготовка и переподготовка кадров для малого бизнеса. Законом о малом предпринимательстве предусматривается развитие системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров для малого На сегодняшний день, одной из причин торможения реформ является отсутствие достаточного количества квалифицированных специалистов.
В целях решения данной проблемы в Акмолинской области на базе центров поддержки малого бизнеса было организовано обучение и переподготовка населения. Бизнес центрами обучено и переподготовлено 415 специалистов для малого бизнеса по специальностям: бухгалтер, маркетолог, программист, фермер, секретарь-референт. Оказано содействие в трудоустройстве 476 специалистам.
В рамках реализации «Программы развития и государственной поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 1999-2000 гг.»
областным Управлением труда, занятости и социальной защиты населения были разработаны мероприятия по переподготовке незанятого населения и трудоустройства в структуры малого бизнеса. Всего по области в 2000 году было направлено на профессиональное обучение и переподготовку 395 человек, закончили обучение 372 человека, из них молодежи - 246 человек. Обучение проводится по специальностям: пользователь персонального компьютера, предприниматель, методист-валеолог, шорник, мастер казахского рукоделия и т.
д.
Наряду с этим, Акмолинским сельским консультационным центром при содействии Британского фонда «Ноу-хау», в рамках создания консалтинговой сети, проводились обучающие семинары с представителями райгоракиматов, бизнес-центров, ассоциаций. Консультанты, в ходе своей работы, бесплатно распространяют ежемесячный информационный бюллетень АСКЦ. Основная задача слушателей данных семинаров заключается в оказании на местах доступной консультационной помощи, распространение информации по различным технологическим, юридическим и финансовым вопросам.
Для поддержки начинающих предпринимателей необходимо дальнейшее содействие в расширении деятельности бизнес-инкубаторов и создания данных структур в других районах области, к примеру, в г. Степногорске и Атбасарском районе, где также могли бы обслуживаться предприниматели прилегающих районов области.
В настоящее время экономический потенциал любого региона или страны, их конкурентоспособность все более зависят не столько от наличия природных ресурсов, сколько от уровня подготовленности кадров и сети развитой инфраструктуры. Одной из более развитых структур является технологический парк, создание и развитие которого позволит эффективно использовать научно- технические разработки для производства конкурентоспособных товаров и услуг.
Технологический парк призван осуществлять формирование современной инновационной среды путем создания материально-технической, социально- культурной, сервисной, финансовой и иной базы для эффективного становления развития и подготовки к самостоятельной деятельности малых и средних предприятий, коммерческого освоения научных знаний, изобретений, «ноу-хау» и наукоемких технологий с передачей их на рынок научно-технической продукции для удовлетворения потребности области.
Постановлением Правительства РК № 1543 от 17 октября 2000 года создан «Республиканский Информационно-выставочный центр по малому предпринимательству», как более совершенная инфраструктура. Эта структура будет осуществлять трансферт технологий, инновации, обучение вопросам предпринимательства и менеджмента, предоставлять информационные услуги, организовывать выставки продукции субъектов малого предпринимательства.
Государственной программой развития и поддержки малого предпринимательства в РК на 2001-2002 гг. предусматривается выделение средств из республиканского бюджета для создания региональных структур РИВЦ.
В целях обеспечения гарантированного рынка сбыта продукции, произведенной предпринимателями области, планируется открытие Торгового Дома предпринимателей Акмолинской области в г. Астане. Открытие Торгового Дома позволит заниматься маркетинговыми исследованиями, рекламой и поиском потенциальных торговых партнеров по заказу субъектов малого предпринимательства в столице нашей Республики.
V. Перспективы развития малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001-2002 гг. ориентирована на обязательное исполнение требований Закона «О государственной поддержке малого предпринимательства» с учетом опыта стран, где малому бизнесу оказывается государственная поддержка вследствие его особой роли в рыночной экономике.
Мировая практика показывает, что с уровнем развития малого бизнеса тесно связано развитие и процветание любого государства. Экономически развитые страны, прежде чем достичь экономической стабильности и благополучия, прошли свои этапы развития и становления. За этот период ими был накоплен большой опыт, к которому хотелось бы обратиться, чтобы не совершать ошибок, и взять все положительное для более успешного развития и становления малого предпринимательства.
Опыт многих высокоразвитых стран показывает, что особое значение малых и средних предприятий определяется следующими факторами:
- малые и средние компании являются важным источником инноваций, так как в силу своей мобильности, быстрее достигают успеха в разработке и внедрении новых товаров и услуг, чем крупные компании;
- малый и средний бизнес более приспособлен к производству и распространению широкой номенклатуры товаров и услуг, и гораздо быстрее реагирует на нужды потребительского рынка. Это приобретает особое значение в современных условиях диверсификации и специализации потребительского спроса;
- малый и средний бизнес играет важную роль в повышении конкурентоспособности крупных компаний. Наличие большого количества малых и средних компаний ведет к росту конкуренции в сфере бизнеса, что позволяет избежать монополизации, и таким образом, способствует общему оздоровлению экономики;
- малый и средний бизнес способен конкурировать с крупными компаниями в ряде отраслей и выступает в качестве катализатора, стимулирующего модернизацию и технологическое развитие крупного бизнеса;
- малый и средний бизнес является важным источником увеличения количества рабочих мест;
- малый и средний бизнес равномерно размещается и функционирует на всей территории страны, способствуя сбалансированному развитию региона.
Глубокий анализ развития малого предпринимательства за истекший период показал, что в области сформировался устойчивый сектор экономики, успешно прошедший этап становления. Это-сектор малого бизнеса.
Этап становления малого бизнеса в области на протяжении 90-х годов сопровождался наличием проблем, характерных для всей казахстанской экономики. На состояние малого предпринимательства негативное влияние оказывают следующие факторы: нехватка финансовых средств, высокие ставки процентов банковских кредитов, недостаточно развитая инфраструктура, низкий технологический уровень. Поэтому ключевыми направлениями государственной поддержки малого бизнеса при реализации настоящей Программы должны стать:
1. Поддержка технологического развития малого бизнеса;
2. Обеспечение малого бизнеса квалифицированной рабочей силой;
3. Финансово-кредитная и инвестиционная поддержка малого бизнеса;
4. Создание гарантированного рынка сбыта продукции, работ и услуг малого бизнеса;
5. Развитие инфраструктуры и создание единого информационного поля.
Также определены следующие приоритетные направления развития малого предпринимательства:
1. Производство и переработка сельскохозяйственной продукции;
2. Оказание содействия импортозамещающего и экспортоориентированного производства;
3. Развитие ремесленичества и женского предпринимательства;
4. Развитие сферы услуг;
5. Развитие индустрии туризма.
Наряду с этим, главную роль в развитии малого предпринимательства предстоит сыграть регионам, которые с помощью различных экономических инструментов могут стимулировать развитие малого бизнеса с учетом региональных особенностей. Следовательно, необходимо разработать и утвердить региональные программы развития и поддержки малого предпринимательства на 2001 - 2002 гг.
Не менее важным аспектом является реализация отраслевых программ областных управлений и ведомств, предусматривающих развитие малого Принятие региональной Программы сегментации простаивающих крупных предприятий для последующей передачи их в установленном порядке субъектам малого предпринимательства позволит решить проблему занятости населения путем создания новых рабочих мест. В течение 2001-2002 гг. в области планируется создание 7125 новых рабочих мест.
В целях привлечения безработной молодежи в сферу малого бизнеса планируется организовать обучение в учебных заведениях профессионального образования по необходимым в предпринимательстве специальностям.
Немаловажную роль в реализации настоящей Программы предстоит сыграть неправительственным общественным организациям (ассоциации, союзы предпринимателей и т.д.), которые должны активизировать свою деятельность по защите интересов предпринимателей, вносить предложения по решению проблем Для успешного развития малого бизнеса необходимо формирование и развитие эффективных институтов рыночной инфраструктуры. В области планируется открытие бизнес-инкубаторов в г.Степногорске и Атбасарском районе, Регионального технологического парка, Торгового Дома предпринимателей Акмолинской области в г.Астане, Центра ремесленничества оралманов и Центра по развитию женского предпринимательства.
Практическая реализация намеченных Программой мероприятий с учетом всех вышеперечисленных аспектов позволит достигнуть поставленной цели и задач. Это обеспечит рост числа субъектов малого предпринимательства, значительное увеличение новых рабочих мест, стабильность действующих субъектов малого предпринимательства и оживление экономики области.
Основные мероприятия по реализации Программы развития и поддержки малого предпринимательства в Акмолинской области на 2001 - 2002 гг.
Ответственные за исполнение Срок ис- полнения Наименование Форма завер- шения При- ме- ча- ние
1. Повышение эффективности использования создаваемой инфраструктуры поддержки малого предпринимательства IV квар- тал 2001 Меро- прия- тия Департамент Агентства РК по регулиро- ванию естественных монополий, защите конкуренции и поддержке малого бизнеса г.
Открытие представительства «Рес- публикан- ский Информационно- Выставочный Центр по малому пред- принимательству» в городе Кок- ше- тау.
Отчет
Акимы районов (городов) Управление Создание бизнес-инкубаторов в Атбасарском районе и городе Степногорске.
I полуго- дие 2001 экономики и развития малого бизнеса Де- партамент Агентства РК по регулирова- нию естественных монополий, защите Активизировать деятельность существующих пресс-центров по поддержке СМИ.
экономики и развития малого бизнеса ежеквар- тально 2001- 2002 гг.
Аким города Кокшетау Управление эко- Активизировать деятельность ГКП «Кокшетех- нопарк»
номики и развития малого бизнеса Поста- новле- Управление экономики и развития мало- го бизнеса Кокшетауский филиал Ассоци- Оказать содействие открытию центра по разви- тию женского предпринимательства в г. Кок- шетау.
ации деловых женщин Казахстана в тече- ние I по- лугодия 2001 г.
акима- та го бизнеса Управление промышленности, ние 2001 Открыть торговый дом в г. Астане для реализа- ции продукции сельхозто- варопроизводителей и промышлен- ных предприятий области.
торговли, транспорта и коммуникаций Управление сельского хозяйства Управление образования Управление эко- Организовать для сферы малого бизнеса обуче- ние на базе учебных заведений области, кон- салтинговых центров, бизнес-инкубаторов.
Содействовать открытию региональных цен- тров ремесленничества и ремесленных палат ние 2001- Акиматы районов и городов Управление тов райо- нов и горо- дов Открыть в областных газетах рубрику «Школа бизнеса».
Инфор- мация го бизнеса Управление информации и об- щественного согласия Средства массовой информации Облфинуправление Управление экономи- х I полу- ки и развития малого бизнеса Департа- Организовать выпуск областного информаци- онного бюллетеня для субъектов малого пред- принимательства.
годие мент Агенства РК по регулированию есте- ственных монополий и защите конкурен- ции поддержке малого бизнеса II. Совершенствование и контроль реализации нормативных правовых актов Прокуратура Проведение «Круглых столов» с участием кон- трольно-надзорных органов и предпринимате- лей.
го бизнеса конкуренции и поддержке матого бизнеса Семи- нары Управление юстиции Управление эконо- мики и развития малого бизнеса Депарга- мент Агентства РК по регулированию естественных монополий, защите конку- Организовать проведение обучающих семина- ров по нормативно-правовым актам РК с СМП, руководителями бизнес-центров, пред- ставителями общественных объединений пред- принимателей.
ренции и поддержке малого бизнеса Анкетирование субъектов малого предприни- го бизнеса Департамент Агентства РК по регулированию естественных монополий, заіците конкуренции и поддержке малого бизнеса Управление юстиции Продолжить акцию «Чиновник и предпринима- тель».
Департамент Агентства РК по регулирб- Выпуск буклетов и сборников нормативно-пра- вовых актов в помощь предпринимателям.
защите конкуренции и поддержке малого III. Финансово-кредитная и инвестиционная поддержка Реше- Предусмотреть в областном бюджете средства на кредитование субъектов малого предприни- акима Областной Маслихат Облфинуправление декабрь области Предусмотреть выделение средств из местных бюджетов на развитие малого предпринима- тельства.
акимов
Районные маслихаты январь- февраль январь 2002 г.
нов (го- родов)
Акимы районов и городов Территориаль- ный комитет госимущества и приватиза- Создание залогового Фонда, согласно Поста- новления Правительства РК № 1028 от
07.07.2000 г.
ции го бизнеса Управление коммунальной собственности Привлечение инвесторов для реализации наи- более значимых проектов.
Пополнять банк данных по наиболее значи- мым инвестиционным проектам.
IV. Производственная и инновационная поддержка Облфинуправление Администраторы бюджетных программ Обеспечить размещение не менее 10 % объе- мов госзаказов на производство товаров, работ и услуг среди СМИ при проведении конкурсов.
Территориальный комитет госимущества и приватизации филиал Агентства по ре- организации и ликвидации предприятий Продолжить дальнейшее предоставление в аренду, доверительное управление, продажу СМП неиспользуемых производственных по- мещений для развития сферы услуг и организа- ции производственной деятельности.
Акимы районов (городов) Комитет по управлению земельными ресурсами Продолжить работу по сдаче в аренду и прода- же земельных участков в рассрочку СМП, за- нимающихся производственной деятельно- стью и обучением кадров.
Продолжить работу по реорганизации, сегмен- тации и банкротству неперспективных пред- приятий с целью привлечения инвесторов, со- здания новых производств и передаче незадей- ствованных площадей и оборудования СМП.
Активизировать работу по передаче в лизинг СМП оборудования, техники и т.д.
промышленности, торговли, транспорта и коммуникаций Обеспечить участие СМП, в трм числе ремес- ленников, в отечественных и международных выставках, ярмарках.
го бизнеса Центр стандартизации. метро- логии и сертификации Т оргово-промыш- ленная палата Продолжить работу по поиску деловой инфор- мации для СМП Управление труда, занятости и социаль- ной защиты населения Продолжить обучение молодежи и незанятых граждан основам предпринимательской дея- тельности.
V. Региональное развитие Разработать и утвердить региональные про- граммы по развитию и поддержке малого пред- принимательства на 2001-2002 гг.
но- ябрь2001
Обеспечить качественную реализацию регио- нальных программ по развитию и поддержке малого предпринимательства.
Акимы районов (городов)
го бизнеса Средства массовой информа- Обеспечить ежеквартальную публикацию в СМИ рейтинговой оценки деятельности райго- ракиматов по развитию малого предпринима- Проведение областного Форума предпринима- телей Акмолинской области.
г., 2002 г.
Общественное объединение «Ассоциация предпринимателей Акмолинской обла- сти»
Провести конкурс на лучшего предпринимате- ля области 2001 г., Реализовать отраслевые программы, направ- ленные на поддержку и развитие предпринима- тельства в Акмолинской области.
Областные управления и ведомства