Қазақша:
Национальный Банк Республики Казахстан Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 24 желтоқсан N 152 Қаулысы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2008 жылғы 22 қаңтарда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 5109 болып енгізілді. Күші жойылды - Банкі Басқармасының 2020 жылғы 21 қыркүйектегі № 109 (2020 жылғы 16 желтоқсаннан бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен Екінші деңгейдегі банктердің және "Қазақстан Даму Банкі" акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған Екінші деңгейдегі банктердің және "Қазақстан Даму Банкі" акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық бекітілсін.
2. Осы қаулы 2008 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізіледі.
3. Бухгалтерлік есеп департаменті (Шалғымбаева Н.Т.):
1) Заң департаментімен (Шәріпов С.Б.) бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеу шараларын қабылдасын;
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
2) осы қаулы Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелген күннен бастап он күндік мерзімде оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мүдделі бөлімшелеріне, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің аумақтық филиалдарына, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігіне, "Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы" заңды тұлғалар бірлестігіне, екінші деңгейдегі банктерге және "Қазақстан Даму Банкі" акционерлік қоғамына жіберсін.
4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары Д.Т. Ақышевқа жүктелсін.
Ұлттық Банк
Төрағасы
Ұлттық Банкі Басқармасы- ның 2007 жылғы 24 желтоқсанда- ғы N 152 қаулысымен бекітілген Екінші деңгейдегі банктердің және "Қазақстан Даму банкі" акционерлік қоғамының бухгалтерлік есеп жүргізуі жөніндегі нұсқаулық
1. Осы Екінші деңгейдегі банктердің және "Қазақстан Даму банкі"
акционерлік қоғамының бухгалтерлік есеп жүргізуі жөніндегі нұсқаулық (бұдан әрі – Нұсқаулық) "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы" 1995 жылғы 30 наурыздағы, "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының заңдарына, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6793 тіркелген "Екінші деңгейдегі банктердегі, ипотекалық ұйымдардағы және "Қазақстан Даму Банкі"
акционерлік қоғамындағы бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарын бекіту туралы"
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 31 қаңтардағы № 3 қаулысына, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес әзірленді және екінші деңгейдегі банктердің, "Қазақстан Даму Банкі"
акционерлік қоғамының және бұдан бұрын еншілес банк болған заңды тұлғаның (бұдан әрі – банктер) бухгалтерлік есеп жүргізуін нақтылайды.
2. Осы Нұсқаулықта 1994 жылғы 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде (Жалпы бөлім), 1999 жылғы 1 шілдедегі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде (Ерекше бөлім), "Қазақстан Республикасындағы вексель айналысы туралы" 1997 жылғы 28 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңында, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1015 тіркелген "Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерінiң вексельдер есебiн жүргiзу ережесiн бекіту жөнінде"
1999 жылғы 15 қарашадағы № 396 және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 13071 тіркелген "Екінші деңгейдегі банктердің және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың аударым және жай вексельдермен операциялар жүргізуі қағидаларын бекіту туралы" 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 261 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының қаулыларында көзделген ұғымдар, сондай-ақ мынадай ұғымдар пайдаланылады:
1) дисконт (жеңілдік) – қаржы активінің/міндеттемесінің бастапқы құны (есептелген сыйақыны қоспағанда) және инвестор (сатып алушы) үшін болашақ кезеңдердің кірістерін/шығыстарын құрайтын өтеу сомасы арасында туындайтын теріс айырма сомасы;
2) кредиттік дериватив – активті жеке сатуды қолдамай, актив бойынша кредиттік тәуекелді бір тараптан (бенефициардан) басқа тарапқа (гарантқа)
ауыстыруға мүмкіндік беретін қаржы құралы;
3) кредиттік-дефолт свопы – екіжақты қаржы құралы, мұнда бірінші тарап (кредиттік-дефолт свопы мәмілесі бойынша сатып алушы) кезеңдік төлемдерді басқа тарапқа (кредиттік-дефолт свопы мәмілесі бойынша сатушыға) кредиттік жағдайдың басталуына негізделген төлемге айырбас ретінде жүргізеді;
4) сыйлықақы – қаржы активінің/міндеттемесінің бастапқы құны (есептелген сыйақыны қоспағанда) және инвестор (сатып алушы) үшін болашақ кезеңдердің шығыстарын/кірістерін құрайтын өтеу сомасы арасында туындайтын оң айырма сомасы;
5) сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы – сыйлықақының немесе дисконттың (жеңілдіктің) сомасын пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісін пайдалана отырып банктің кірістеріне немесе шығыстарына біртіндеп жатқызу.
3. Банктер жасайтын операциялардың бухгалтерлік есебі халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының және осы Нұсқаулықтың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
4. Осы Нұсқаулықта халықаралық қаржылық есептілік талаптарына сәйкес мәміле жасау күнгі және мәміле бойынша есеп айырысу күнгі қаржы активтерін сатып алудың және сатудың үлгі мәмілелерін есепке алу әдістері қолданылады.
Осы тармақта көрсетілген қаржы активтерін сатып алудың және сатудың үлгі мәмілелерін есепке алу әдістерінің бірін таңдау банктің есеп саясатында айқындалады.
5. Банктің бухгалтерлік есеп жүргізуді реттейтін ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы" 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына қайшы келмейтін бөлігінде банкішілік транзиттік шоттарды пайдалануға және қосымша бухгалтерлік жазбалар жасауға жол беріледі.
Шетел валютасын, қаржы құралдарын, тазартылған бағалы металдарды, туынды қаржы құралдарын және басқа да активтерді валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруіне немесе олардың әділ құнының өзгеруіне байланысты қайта бағалаудан болған кірістердің және шығыстардың сомаларын өткізілген және (немесе) өткізілмеген кірістер және (немесе)
шығыстар деп бөлместен банктің жүргізілетін операциялардың бухгалтерлік есебін жүргізуді реттейтін ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен көрсетуге жол беріледі.
Банктің шетел валютасымен және тазартылған бағалы металдарымен операцияларды бухгалтерлік есепте шетел валютасының және тазартылған бағалы металдардың валюталық позициясы және қарсы құны шоттарын пайдаланбастан көрсетуге мүмкіндік беретін автоматтандырылған қосалқы есеп болған кезде, шетел валютасындағы операциялардың сомаларын жоғарыда көрсетілген шоттарды пайдаланбастан көрсетуге жол беріледі.
Сыйақы түріндегі кірістер мен шығыстар 9 «Қаржы құралдары»
халықаралық қаржылық есептілік стандартына (IFRS) сәйкес пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісі пайдаланыла отырып танылады».
6. Активтерді және шетел валютасындағы міндеттемелерді қайта бағалау банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен және тәртіпте жүзеге асырылады.
7. Шетел валютасындағы активтерді 21 «Валюталардың айырбастау бағамдарының өзгеруінің әсері» халықаралық қаржылық есептілік стандартына (IAS) сәйкес қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) оң бағамдық айырма сомасына:
Дт
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
Кт
«Шетел валютасын қайта бағалаудан түскен кірістер», сондай-ақ өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша әділ құнды түзету бойынша оң бағамдық айырма сомасына:
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері»;
2) теріс бағамдық айырма сомасына:
«Шетел валютасын қайта бағалаудан болған шығыстар»
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны», сондай-ақ өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша әділ құнды түзету бойынша теріс бағамдық айырма «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты».
Шетел валютасындағы активтерді 21 «Валюталардың айырбастау бағамдарының өзгеруінің әсері» халықаралық қаржылық есептілік стандартына (IAS) сәйкес қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге «Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»;
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
«Шетел валютасын қайта бағалаудан түскен кірістер».
8. Тазартылған қымбат металдардағы активтерді және міндеттемелерді әділ құны бойынша қайта бағалаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге тазартылған қымбат металдардың әділ құны олардың есепке алынған құнынан жоғары болған жағдайда:
Дт 1010 "Тазартылған қымбат металдар"
Кт 2872 "Тазартылған қымбат металдар бойынша ұзақ позиция", сонымен бір мезгілде:
Дт 1874 "Тазартылған қымбат металдардың теңгемен көрсетілген қарсы құны (тазартылған қымбат металдар бойынша ұзақ позиция)"
Кт 4704 "Тазартылған қымбат металдарды қайта бағалаудан іске асырылмаған кіріс", тазартылған қымбат металдардың есепке алынған құны олардың әділ Дт 1873 "Тазартылған қымбат металдар бойынша қысқа позиция"
Кт 1010 "Тазартылған қымбат металдар", Дт 5704 "Тазартылған қымбат металдарды қайта бағалаудан түскен іске асырылмаған шығыс"
Кт 2873 "Тазартылған қымбат металдардың (тазартылған қымбат металдар бойынша қысқа позиция) теңгемен қарсы құны".
9. Алып тасталды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 22.12.2017 № 252 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.
3-тарау. Шетел валютасымен дилингтік операциялардың бухгалтерлік есебі
10. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі жасалған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
шетел валютасындағы талаптар сомасына:
«Спот операциялары бойынша талаптар»
«Шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позиция»;
сатып алу бағамы бойынша теңгемен міндеттемелер сомасына:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
«Спот операциялары бойынша міндеттеме»;
бір мезгілде шетел валютасының сатып алу бағамының есепке алу бағамынан айырмашылығы болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
шетел валютасын сатып алу бағамы есепке алу бағамынан асып кеткен жағдайда:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шығыстар»
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»;
есепке алу бағамы шетел валютасын сатып алу бағамынан асып кеткен «Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша кірістер».
11. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»;
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң «Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
12. Осы Нұсқаулықтың 11-тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесін валюталау күні
1) шетел валютасын сатып алу үшін аударылатын теңгемен сомаға:
«Спот операциялары бойынша міндеттеме»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар»;
2) сатып алынатын шетел валютасының сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар»
«Спот операциялары бойынша талаптар».
2-параграф. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу күні бойынша есепке алу
13. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі жасалған күні
1) шетел валютасын сатып алу бойынша шетел валютасындағы шартты талаптар сомасына:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар»
«Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция»;
2) шетел валютасын сатып алу бойынша теңгемен шартты міндеттемелер «Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция»
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер».
14. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң «Шетел валютасын қайта бағалаудан түскен кірістер»;
3) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының оң және теріс өзгеруі бойынша ең аз қалдық сомасына:
«Спот операциялары бойынша міндеттемелер»
15. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесін валюталау күні
1) шетел валютасын сатып алу бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер»
2) шетел валютасын сатып алу бойынша шартты талаптар сомасына:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар»;
3) теңгемен және шетел валютасындағы сомаға, сондай-ақ шетел валютасын қайта бағалау сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
4) шетел валютасын сатып алу бағамы есептік бағамынан асып кеткен кезде «Валюталық позицияның қарсы құны»;
5) шетел валютасының есептік бағамы сатып алу бағамынан асып кеткен кезде:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша кірістер»;
6) бұрын орындалған қайта бағалауды қалпына келтіру:
немесе
«Шетел валютасын қайта бағалаудан түскен кірістер»
3-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін мәміле жасау күні бойынша есепке алу
16. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі жасалған күні сату бағамы бойынша талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
шетел валютасындағы міндеттемелер сомасына:
«Шетел валютасы бойынша қысқа валюталық позиция»
теңгемен талаптар сомасына:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»;
бір мезгілде шетел валютасын сату бағамының есептік бағамнан айырмасы болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) шетел валютасының есептік бағамы сату бағамынан асып кеткен кезде:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»;
2) шетел валютасын сату бағамы есептік бағамынан асып кеткен кезде:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»
17. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс «Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң «Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны».
18. Осы Нұсқаулықтың 17-тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай
1) өткізілетін шетел валютасының сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
2) шетел валютасын өткізгені үшін алынған теңгемен сомаға:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
4-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу 18-1. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі жасалған күні мынадай
1) шетел валютасын сату бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер»;
2) шетел валютасын сату бойынша шартты талаптар сомасына:
«Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция».
18-2. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң
3) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының оң және теріс өзгеруі 18-3. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесін валюталау күні
1) шетел валютасын сату бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
«Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер»
2) шетел валютасын сату бойынша шартты талаптар:
3) шетел валютасындағы және теңгемен сомаға, сондай-ақ шетел валютасын «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
4) шетел валютасының есептік бағамы сату бағамынан асып кеткен кезде:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық қысқа позицияның) қарсы құны»;
5) шетел валютасын сату бағамы есептік бағамынан асып кеткен кезде:
«Шетел валютасының теңгемен (валюталық ұзақ позицияның) қарсы құны»
4-тарау. Салым операцияларының бухгалтерлік есебі
19. Банк салымдарына бастапқы және/немесе қосымша ақша жарнасын салған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) банк салымы шарты бойынша ақша сомасына:
Дт 1001 "Кассадағы қолма-қол ақша"
1051 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот"
1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар"
2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары"
2204 "Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары"
Дт 2021 "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап ету бойынша салымдары"
2022 "Шетелдік орталық банктердің талап ету бойынша салымдары"
Кт 2023 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары 2121 "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімді 2122 "Шетелдік орталық банктердің мерзімді салымдары"
2123 "Басқа банктердің мерзімді салымдары (бір айға дейінгі)"
2124 "Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір жылға 2125 "Басқа банктерден бір түнге тартылған салымдар"
2127 "Басқа банктердің ұзақ мерзімді салымдары"
2130 "Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым"
2133 "Басқа банктердің шартты салымдары"
2205 "Жеке тұлғалардың талап ету бойынша салымдары"
2206 "Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары"
2207 "Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары"
2208 "Жеке тұлғалардың шартты салымдары"
2211 "Заңды тұлғалардың талап ету бойынша салымдары"
2215 "Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары"
2217 "Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары"
2219 "Заңды тұлғалардың шартты салымдары";
2) жеңілдік сомасына:
Дт 2140 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдің орталық банктерінен және басқа банктерден тартылған салымдар бойынша дисконт"
2239 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт"
2219 "Заңды тұлғалардың шартты салымдары", сыйлықақы сомасына:
Кт 2139 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдің салымдар бойынша сыйлықақы"
2238 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы".
20. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банктік салым шарты бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) теңгемен сыйақы есептеу кезінде:
Дт 5121 "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап ету бойынша салымдар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5122 "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімді салымдары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5123 "Шетелдік орталық банктердің талап ету бойынша салымдар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5124 "Шетелдік орталық банктердің мерзімді салымдар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5125 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5126 "Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір айға дейінгі) бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5127 "Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір жылға 5128 "Басқа банктердің ұзақ мерзімді салымдары бойынша 5130 "Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5133 "Басқа банктердің шартты салымдары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар"
5211 "Клиенттердің талап ету бойынша салымдары бойынша 5215 "Клиенттердің қысқа мерзімді салымдары бойынша сыйақы 5217 "Клиенттердің ұзақ мерзімді салымдары бойынша сыйақы 5219 "Клиенттердің шартты салымдары бойынша сыйақы төлеуге Кт 2702 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары бойынша есептелген шығыстар"
2712 "Басқа банктердің мерзімді салымдары бойынша 2714 "Басқа банктердің шартты салымдары бойынша есептелген 2719 "Клиенттердің шартты салымдары бойынша есептелген 2720 "Клиенттердің талап ету бойынша салымдары бойынша 2721 "Клиенттердің мерзімді салымдары бойынша есептелген шығыстар";
2) шетел валютасымен сыйақы есептеу кезінде:
Дт 1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция"
Кт 2702 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары бойынша шығыстар", сонымен бір мезгілде, теңгедегі қарсы құн сомасына:
Кт 2859 "Шетел валютасының теңгемен қарсы құны (қысқа валюталық позиция)".
21. Банктік салым шартында көзделген міндеттемелердің жалпы сомасына банк салымы бойынша есептелген сыйақы сомасын капиталдандыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 2702 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары бойынша есептелген шығыстары"
Кт 2021 "Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап ету 2023 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары"
2123 "Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір айға 2130 "Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым"
2205 "Жеке тұлғалардың талап етуге дейінгі салымдары"
2219 "Заңды тұлғалардың шартты салымдары".
22. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банк салымы бойынша жеңілдіктер/сыйлықақылар амортизациясы кезінде мынадай
1) теңгедегі жеңілдік амортизациясы сомасына:
Дт 5138 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдің салымдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша 5236 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша шығыстар"
Кт 2140 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдің 2239 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт";
2) шетел валютасындағы жеңілдік амортизациясы сомасына:
1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция"
2140 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдің 2239 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт", Дт 5138 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден және басқа банктерден тартылған валюталық позиция)";
3) теңгедегі сыйлықақы амортизациясы сомасына:
Дт 2139 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік 2238 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы "
Кт 4270 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік салымдар бойынша сыйлықақы амортизациясы бойынша кірістер"
4440 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы амортизациясы бойынша кірістер";
4) шетел валютасындағы сыйлықақы амортизациясы сомасына:
Дт 2139 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік 2238 "Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы"
Кт 2858 "Шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позиция", сонымен бір мезгілде теңгедегі қарсы құн сомасына:
Дт 1859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)"
Кт 4270 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік амортизациясы бойынша кірістер".
23. Банк салымы бойынша есептелген сыйақы сомасын төлеу кезінде Дт 2702 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары бойынша Кт 1001 "Кассадағы қолма-қол ақша"
2010 "Корреспонденттік шоттар"
2204 "Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары".
24. Банк салымы сомасын енгізу күні салымшыға сыйақы төлеу кезінде төленген сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1792 "Алынған заемдар және салымдар бойынша алдын ала төленген сыйақы"
N 1792 "Алынған заемдар және салымдар бойынша алдын ала төленген сыйақы" баланстық шотындағы қалдық есептеу әдісіне сәйкес шығысқа жатқызылуы тиіс.
25. Банк тартқан банк салымы бойынша салымшыға негізгі борыш сомасын қайтарған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
2023 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары дейінгі"
2219 "Заңды тұлғалардың шартты салымдары"
26. Теңгемен және шетелдік валютамен банк заемдарын берген кезде
1) егер берілген банк заемының сомасы өтелетін банк заемының сомасына тең болған жағдайда:
нақты берілген ақша сомасына:
«Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт заемдар»
«Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді заемдар»
«Басқа банктерге берілген заемдар»
«Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар»
«Клиенттерге факторинг»
«Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар»
«Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар»
«Клиенттерге берілген басқа да заемдар»
«Кассадағы қолма-қол ақша»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары»
«Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары»;
клиентке банк заемын алған сәтке дейін банк заемын алуға байланысты комиссиялық шығыстар түрінде келтірілген шығыстар сомасына (жеңілдік сомасына):
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары»
«Басқа банктерге берілген заемдар бойынша дисконт»
«Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт»;
2) егер берілген банк заемының сомасы өтелуге тиіс банк заемының сомасынан аз болған жағдайда:
«Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт заемдар»
«Басқа банктерге берілген овернайт заемдар»
«Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар»;
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
жеңілдік сомасына:
«Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт заемдар»
«Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт».
Банк заемы шарты № 7339 «Әр түрлі құндылықтар және құжаттар»
баланстан тыс шотта 1 (бір) теңге шартты құны бойынша көрсетіледі.
27. Кепіл шарты негізінде, банк заемын қамтамасыз етуге қабылданған мүлік құнының сомасына (теңгемен және сол сияқты шетел валютасымен), Кіріс 7250 "Қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік".
28. Егер заемшының міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде кепілдік қабылданса, қабылданған кепілдік сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Дт 6075 "Қабылданған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар"
Кт 6575 "Қабылданған кепілдіктер бойынша азаюы мүмкін талаптар".
29. Банк заемы бойынша қамтамасыз ету ретінде заемшының банктік шотында орналастырылған ақшаны қабылдаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
2222 "Арнайы мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдары"
Кт 2213 "Жеке тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету болып 2223 "Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету 2240 "Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (қардарлық, қарымжы) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты".
30. Банк кредит желісін ашқан немесе банктік заем шартына сәйкес болашақта банк заемын берген кезде пайдаланылмаған лимит немесе берілмеген банк заемы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 6125 "Болашақта берілетін қайтарып алынбайтын заемдар бойынша шартты талаптар"
6126 "Болашақта берілетін қайтарып алынатын заемдар бойынша шартты талаптар"
Кт 6625 "Болашақта берілетін қайтарып алынбайтын заемдар бойынша шартты міндеттемелер"
6626 "Болашақта берілетін қайтарып алынатын заемдар бойынша шартты міндеттемелер".
Банктік заем шартына сәйкес банк заемының кезекті сомасын берген кезде банктің болашақта банк заемдарын беру бойынша шартты міндеттемелері берілген банк заемы сомасына азайтылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 6625 "Болашақта берілетін қайтарып алынбайтын заемдар 6626 "Болашақта берілетін қайтарып алынатын заемдар Кт 6125 "Болашақта берілетін қайтарып алынбайтын заемдар 6126 "Болашақта берілетін қайтарып алынатын заемдар бойынша шартты талаптар".
31. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банк заемдары бойынша сыйақы және жеңілдік амортизациясын (дисконт) есептеу кезде
1) теңгемен сыйақы есептеген кезде:
1730 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер»
1740 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер»
4301 «Басқа банктерге берілген овердрафт заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»
4302 «Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»
4303 «Басқа банктерге берілген овернайт заемдар бойынша сыйақы алуға 4304 «Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы 4407 «Клиенттерге факторинг бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»
4411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға 4417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға 4428 «Клиенттерге берілген өзге де заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»;
2) шетел валютасымен сыйақы есептеген кезде:
1730 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген 1740 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша 2858 «Шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позиция»;
бір мезгілде теңгедегі қарсы құн сомасына:
1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)»
4301 «Басқа банктерге берілген овердрафт заемдар бойынша сыйақы алуға 4302 «Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы 4303 «Басқа банктерге берілген овернайт заемдар бойынша сыйақы алуға 4304 «Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы 4407 «Клиенттерге факторинг бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»
4411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға 4417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға 4428 «Клиенттерге берілген өзге де заемдар бойынша сыйақы алуға
3) теңгедегі дисконтты амортизациялау кезінде:
1312 «Басқа банктерге берілген заемдар бойынша дисконт»
1434 «Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт»
4312 «Басқа банктерге берілген заемдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша кірістер»
4434 «Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша кірістер»;
4) шетел валютасындағы дисконтты амортизациялау кезінде:
бір мезгілде:
1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ 4312 «Басқа банктер берген заемдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша 4434 «Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша кірістер».
32. Клиент банк заемы бойынша есептелген сыйақыны төлеген кезде
1) Қолма-қол нысанда ақша енгізген кезде:
2) заемшы банк заемы бойынша есептелген сыйақы сомасын алдын ала төлеген кезде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Ұсынылған заемдар бойынша сыйақыны алдын ала төлеу»;
3) есептелген сыйақы бойынша берешекті өтеген кезде:
«Корреспонденттік шоттар»
«Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары «Ұсынылған заемдар бойынша сыйақыны алдын ала төлеу»
«Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер».
33. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, берілген банк заемдарын қайта бағалау кезінде банктің есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) банк заемының әділ құны оның есепке алынған құнынан асып кеткен кезде айырма сомасына:
1310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»
1430 «Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»
4310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер»
4430 «Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер»;
2) банк заемының есепке алынған құны оның әділ құнынан асып кеткен 5057 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі шығыстар»
5232 «Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі шығыстар»
1311 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»
1431 «Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»;
3) банк заемының әділ құнын есепке алынған оң және теріс түзету сомасына:
1311 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»
1431 «Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»
1310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»
1430 «Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»;
4) шетел валютасындағы банк заемының әділ құны оның есепке алынған құнынан асып кеткен кезде айырма сомасына:
1310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»
бір мезгілде, теңгемен:
1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ 4310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер»
4430 «Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер»;
5) банк заемының есепке алынған құны оның әділ құнынан асып кеткен 1858 «Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция»
1311 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»
1431 «Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»;
5057 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі шығыстар»
5232 «Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі 2859 «Шетел валютасының теңгемен қарсы құны (қысқа валюталық позиция)»;
6) банк заемының әділ құнын есепке алынған оң (теріс) түзету сомасына:
1311 «Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты»
1310 «Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты»
1430 «Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету шоты».
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздардың әділ құнын теріс түзету шоты»;
бағалы қағаздардың әділ құнының есепте тұрған оң (теріс) түзету сомасына:
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздардың әділ құнын теріс түзету шоты»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздардың әділ құнын оң түзету шоты».
Қарыздар бойынша қайта бағалау осы Нұсқаулықтың 31-тармағына сәйкес қарыздар бойынша сыйақы есептеліп, дисконт амортизацияланғаннан кейін жүргізіледі.
34. Валюталық баламасы белгіленген теңгедегі банк заемдарын қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы ұлғайған кезде:
Дт 1411 "Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар"
1417 "Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар"
1424 "Заемдар бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі"
1740 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер"
1741 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы"
4705 "Заемдардың валюталық баламасын белгілей отырып теңгемен заемдарды қайта бағалаудан түскен кіріс";
2) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы азайған кезде:
Дт 5705 "Заемдардың валюта баламасын белгілей отырып теңгемен есептелген заемдарды қайта бағалау шығысы"
Кт 1411 "Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар"
1424 "Заемдары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі"
бойынша мерзімі өткен сыйақы".
35. Егер банктік қарыз шартында банктік қарыз бойынша төлемдерді теңгемен индекстеу көзделсе, банктік қарыз шартында өзгеше белгіленбеген жағдайда, банктің есеп саясатында белгіленген мерзімдерде банктік қарыз қалдықтарын қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар
1) оң индекстелген кезде:
«Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар»
«Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген
2) теріс индекстелген кезде:
«Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер».
36. Банк заемы бойынша негізгі борышты өтеген кезде мынадай 1001 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары»
2204 «Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары»;
2204 «Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары»
1407 «Клиенттерге факторинг»
1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар»
1429 «Клиенттерге берілген басқа да заемдар»;
қолма-қол емес нысанда ақша енгізген жағдайда:
1051 «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
1052 «Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар»
1301 «Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт заемдар»
1302 «Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді заемдар»
1303 «Басқа банктерге берілген овернайт заемдар»
1304 «Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар»
1429 «Клиенттерге берілген басқа да заемдар».
37. Кредиттік желі ұсыну туралы шартқа сәйкес банк заемы бойынша негізгі борышты өтеу кезінде болашақта банк заемдарын беру бойынша шартты міндеттемелер банк заемы өтеу сомасына ұлғайтылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
38. Банк заемын және сыйақыны толық өтеу, құжаттарды (банк заемы шартын, кепілдік шартын, міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету шартын, сондай-ақ кепіл затына құқық белгілейтін құжаттар, олардың техникалық құжаттамалары және заемшыға міндетті қайтаруға жататын басқа да құжаттарды)
және қабылданған кепіл құнын, қабылданған кепілдік сомасын, банк заемы бойынша қамтамасыз ету болып табылатын ақшаны есептен шығару кезінде кепіл затының құнын есептен шығарған кезде:
Шығыс 7250 "Қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік", құжаттарды есептен шығарған кезде:
Шығыс 7339 "Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар", қабылданған кепілдік сомасын есептен шығарған кезде:
Дт 6575 "Қабылданған кепілдіктер бойынша талаптардың азаю мүмкіндігі"
Кт 6075 "Қабылданған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар", банк заемы бойынша қамтамасыз ету болып табылатын ақшаны есептен шығару кезінде:
Дт 2213 "Жеке тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету шоты"
2222 "Арнайы мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдары".
39. Егер банктік заем шартымен белгіленген мерзім басталғанда заемшы есептелген сыйақыны төлемесе, есептелген, бірақ төленбеген сыйақы сомасы мерзімі өткен активтер шотына жатқызылады және мынадай бухгалтерлік жазба 1731 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы»
1741 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі 1730 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген 1740 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер».
40. Егер заемшы мерзімі болған кезде банк заемы бойынша негізгі борышты өтемесе, өтелмеген негізгі борыштың сомасы мерзімі өткен активтердің шотына жатқызылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
«Басқа банктердің заемдар бойынша мерзімі өткен берешегі»
«Клиенттердің заем бойынша мерзімі өткен берешегі»
«Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт заемдар»
«Клиенттерге берілген басқа да заемдар».
«Қарыздар бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі бойынша сыйақы «Клиенттердің заемдар бойынша мерзімі өткен берешегі бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер».
41. Егер банктік қарыз шартында тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл)
есептеу көзделсе және тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес актив ұғымының анықтамасына сәйкес келсе, тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба «Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)»
«Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)».
42. Банк заемы бойынша мерзімі өткен сыйақы және тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
1051 «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
1731 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі 1741 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі 1879 «Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)».
43. Банк заемы бойынша мерзімі өткен негізгі борышты төлеу кезінде 1051 «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік 1306 «Заемдары бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі»
1424 «Заемдары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
44. Банк қарыздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) құрған кезде мынадай бухгалтерлік жазба «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтерге (провизияларға) ақша бөлу»
«Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтерге «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар)»
«Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар).
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздар бойынша зиянды өтеуге арналған резервтер (провизиялар)».
45. Банк қарыздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздар бойынша зиянды өтеуге арналған резервтер (провизиялар)»
«Басқа банктерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер»
«Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер».
46. Банк мерзімі өткен банк қарызын және ол бойынша сыйақыны банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен және мерзімде баланстан есептен шығару туралы шешім қабылдаған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар
1) теңгедегі банк заемының және төленбеген мерзімі өткен сыйақының негізгі сомасына:
1319 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер 1428 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар)»
1306 «Заемдар бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі»
1424 «Заемдар бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі»
1731 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы»
1741 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы»;
2) шетел валютасындағы банк заемының және төленбеген, мерзімі өткен сыйақының негізгі сомасына:
2858 «Шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позициясы»
1306 «Заемдар бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі»
1731 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша 1741 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша мерзімі 1319 «Басқа банктерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер 1428 «Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер»
1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)».
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздар «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздардың қайта бағалау резервтері»;
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздардың «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар».
47. Алып тасталды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 25.02.2013 № 63 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
48. Алып тасталды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 25.02.2013 № 63 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
49. Алып тасталды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 25.02.2013 № 63 қаулысымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен 6-тарау. Бағалы қағаздармен операциялардың бухгалтерлік есебі
50. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай әділ құнына (борыштық бағалы қағаздар бойынша осы қағаздардың номиналдық құнынан аспайтын әділ құнына):
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Корреспонденттік шоттар»;
бір мезгілде борыштық бағалы қағаздар бойынша мынадай бухгалтерлік «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
дисконт сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт»;
алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Корреспонденттік шоттар».
51. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақыны (тиесілі кірісті) және сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар
1) сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»;
2) амортизациялауға жататын сыйлықақы сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясының шығыстары»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»;
3) амортизациялауға жататын дисконт сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау кірістері».
52. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар құнына қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
1) бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған кіріс»;
2) бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған шығыс»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты»;
3) бағалы қағаздардың әділ құнына есептелген оң (теріс) түзету сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты».
Осы Нұсқаулықтың 51-тармағына сәйкес борыштық бағалы қағаздар бойынша жарияланған сыйақыға (тиесілі кіріске) және сыйлықақыны (дисконтты)
амортизациялауға есептеу жүргізілгеннен кейін борыштық бағалы қағаздар бойынша қайта бағалау жүргізіледі.
53. Эмитент бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны (тиесілі кірісті) өтеу кезінде алынған сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына мынадай «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер».
54. Борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сату кезінде жарияланған сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептегеннен кейін және әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды қайта бағалаған соң осы Нұсқаулықтың 51 және 52-тармақтарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған
2) амортизацияланбаған дисконт сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар»;
3) әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған оң қайта бағалау «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты»;
4) әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған теріс қайта бағалау «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы
5) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынған бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер»;
6) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша кірістер»;
7) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың есептік құны бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына:
«Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша шығыстар»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы
8) бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан іске асырылған кірістер сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған кіріс»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған шығыс»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылған кірістер»;
9) бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан іске асырылған шығыстар сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған кіріс»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылған шығыстар»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске асырылмаған шығыс».
2-параграф. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
55. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай мәміле бойынша шығындарды ескере отырып әділ құнына (борыштық бағалы қағаздар бойынша осы қағаздардың номиналдық құнынан аспайтын әділ құнына):
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
бір мезгілде борыштық бағалы қағаздар бойынша мынадай бухгалтерлік «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт»;
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
56. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар (артықшылықты акциялар) бойынша сыйақыны (тиесілі кірісті) және сыйлықақыны (дисконтты)
амортизациялауды есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»;
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша шығыстар»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»;
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша кірістер».
57. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар құнына қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнын қайта бағалау резервтері»;
2) бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнын қайта бағалау резервтері»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы
3) бағалы қағаздардың әділ құнына есептелген оң (теріс) түзету сомасына:
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы Осы Нұсқаулықтың 56-тармағына сәйкес борыштық бағалы қағаздар бойынша жарияланған сыйақыға (тиесілі кіріске) және сыйлықақыға (дисконтқа)
амортизациялауды есептеу жүргізілгеннен кейін борыштық бағалы қағаздар
58. Эмитент борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны (тиесілі кірісті) өтеу кезінде алынған сыйақы (тиесілі кіріс)
сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер».
59. Борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сату кезінде жарияланған сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептегеннен кейін және әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды қайта бағалаған соң осы Нұсқаулықтың 56 және 57- тармақтарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) борыштық бағалы қағаздар бойынша:
амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына:
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып амортизацияланбаған дисконт сомасына:
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы дисконт»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы
2) борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша:
әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған оң қайта бағалау «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған теріс қайта бағалау «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату бойынша мәміле сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер»;
әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың есептік құны бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына:
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске асырылған кірістер сомасына:
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске асырылған шығыстар сомасына:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы әділ құны бойынша үлестік бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнын қайта бағалау резервтері »
«Бөлінбеген таза кіріс (жабылмаған шығын)»;
әділ құны бойынша үлестік бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске «Бөлінбеген таза кіріс (жабылмаған шығын)»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнын қайта бағалау резервтері».
60. Эмитент әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды өтеген кезде сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептегеннен кейін және әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаған соң осы Нұсқаулықтың 56 және 57- тармақтарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) борыштық бағалы қағаздар эмитентінен келіп түскен ақша сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы
2) әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске
3) әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан іске «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы және басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын өзгертуден болатын іске «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы
61. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құнмен есептелінетін борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) құрған кезде мынадай бухгалтерлік «Бағалы қағаздар бойынша резервтерге (провизияларға) ақша бөлу»
«Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша зиянды өтеуге арналған резервтер (провизиялар)».
Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құнмен есептелінетін борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай «Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша зиянды өтеуге арналған резервтер (провизиялар)»
«Бағалы қағаздар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден алынған кірістер».
62. Шетел валютасындағы борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздармен операциялар жүргізу кезінде бухгалтерлік жазбалар валюта позициясы және қарсы құн есепшоттарын (1858 «Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция», 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)», 2858 «Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция», 2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)») пайдалана отырып жүзеге асырылады.
3-параграф. Амортизацияланған құны бойынша сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
63. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) мәміле бойынша шығындарды ескере отырып бағалы қағаздардың әділ құнына (олардың номиналдық құнынан аспайтын):
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Басқа банктердегі корреспонденттік есепшоттар»
«Корреспонденттік есепшоттар»;
2) сыйлықақы сомасына:
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
3) дисконт сомасына:
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконт»;
4) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына:
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Корреспонденттік есепшоттар».
64. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақыны және сыйлықақы (дисконттың)
амортизациясын есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) сыйақы сомасына:
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақыны алумен байланысты кірістер»;
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша шығыстар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы»;
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконт»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша кірістер».
65. Эмитент борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Корреспонденттік есепшоттар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша
66. Борыштық бағалы қағаздарды сату кезінде борыштық бағалы қағаздардың жарияланған сыйақысы және сыйлықақы (дисконт) амортизациясы есептелгеннен кейін осы Нұсқаулықтың 64-тармағына сәйкес мынадай «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»;
3) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздарды сату бойынша мәміле сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер»;
4) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Бағалы қағаздарды сату-сатып алу бойынша кірістер»;
5) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың есептік құнының бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен «Бағалы қағаздарды сату-сатып алу бойынша шығыстар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар».
67. Амортизацияланған құнмен есептелінетін борыштық бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) құрған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
«Бағалы қағаздар бойынша резервтерге (провизияларға) ақша бөлу»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша зиянның орнын жабуға резервтер (провизиялар)».
68. Амортизацияланған құнмен есептелінетін борыштық бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша (провизияларды) қалпына келтіруден кірістер».
69. Эмитент борыштық бағалы қағаздардың құнын өтеу кезінде жарияланған сыйақы және сыйлықақының немесе дисконттың амортизациясын есептегеннен кейін борыштық бағалы қағаздардың эмитентінен түскен ақша «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша
70. Құнсызданған борыштық бағалы қағаздар қалыптастырылған резервтер (провизиялар) есебінен есептен шығарылған кезде мынадай бухгалтерлік жазба «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша зиянның орнын жабуға резервтер (провизиялар)»
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар».
«Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша Дисконттың және (немесе) сыйлықақының амортизацияланбаған бөлігінің сомасына бухгалтерлік жазбалар осы Нұсқаулықтың 66-тармағына сәйкес жүзеге
71. Шетел валютасындағы борыштық бағалы қағаздармен операциялар жүргізу кезінде бухгалтерлік жазбалар валюта позициясы және қарсы құн шоттарын (1858 «Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция», 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)», 2858 «Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция», 2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)») пайдалана отырып жүзеге асырылады.
4-параграф. Банк айналысқа шығарған бағалы қағаздарды есепке алу
72. Банк бағалы қағаздарды айналысқа шығарған кезде мынадай
1) облигацияларды іске асыру сомасына (олардың номиналды құнынан аспайтын):
Дт 1051 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот"
1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік есепшоттар"
2010 "Корреспонденттік есепшоттар"
Кт 2301 "Айналысқа шығарылған облигациялар"
2303 "Айналысқа шығарылған өзге бағалы қағаздар"
2406 "Реттелген облигациялар";
Кт 2304 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы"
2403 "Айналысқа шығарылған реттелген облигациялар бойынша сыйлықақы";
Дт 2305 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт"
2404 "Айналысқа шығарылған реттелген облигациялар бойынша дисконт"
2406 "Реттелген облигациялар".
73. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен банк айналысқа шығарған бағалы қағаздар бойынша сыйақы және сыйлықақы (жеңілдік)
амортизациясын есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге сыйақы сомасына:
Дт 5301 "Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы 5303 "Айналысқа шығарылған өзге де бағалы қағаздар 5406 "Реттелген облигациялар бойынша сыйақы төлеуге Кт 2730 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша 2756 "Реттелген облигациялар бойынша есептелген шығыстар", сыйлықақының амортизация сомасына:
Дт 2304 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша Кт 4454 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясының кірістері"
4455 "Айналысқа шығарылған реттелген облигациялар бойынша сыйақы амортизациясы бойынша кірістер", дисконттың амортизация сомасына:
Дт 5307 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт амортизациясының шығыстары"
5404 "Айналысқа шығарылған реттелген облигациялар бойынша дисконт амортизациясы бойынша шығыстар"
Кт 2305 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт"
дисконт".
74. Банк айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 2730 "Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша 2756 "Реттелген облигациялар бойынша есептелген шығыстар"
Кт 1051 "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 2010 "Корреспонденттік есепшоттар".
75. Банк айналысқа шығарылған бағалы қағаздарды өтеу кезінде сыйақы және сыйлықақы/дисконт амортизациясын есептегеннен кейін мынадай банк төлеген ақша сомасына:
Дт 2301 "Айналысқа шығарылған облигациялар"
2406 "Реттелген облигациялар"
6-1-тарау. Динамикалық резервтердің бухгалтерлік есебі
76. РЕПО операцияларын жүзеге асыру кезінде мәміле сомасына мынадай Кт 2255 "Бағалы қағаздармен "РЕПО" операциялары".
77. РЕПО операциясы бойынша сыйақы түрінде шығыстарды есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 5250 "Бағалы қағаздармен "РЕПО" операциялары бойынша сыйақы алуға байланысты шығыстар"
Кт 2725 "Бағалы қағаздармен "РЕПО" операциялары бойынша есептелген шығыстар".
78. РЕПО операциясы бойынша бұрын берілген бағалы қағаздарды алған кезде РЕПО операциясы бойынша сыйақы түрінде есептелген шығыстар сомасына және РЕПО операциясын жабу сомасына (осы мәміле жасалған кезде белгіленген мәмілелерді жабу құны) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Дт 2255 "Бағалы қағаздармен "РЕПО" операциялары".
2725 "Бағалы қағаздармен "РЕПО" операциялары бойынша 1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік есепшоттар".
79. Кері РЕПО операциясын жасаған кезде (бағалы қағаздарды сатып алу кезінде) операция сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1461 "Бағалы қағаздармен "кері РЕПО" операциялары"
80. Кері РЕПО операциясы бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай Дт 1748 "Бағалы қағаздармен "кері РЕПО" операциялары бойынша есептелген кірістер"
Кт 4465 "Бағалы қағаздармен "кері РЕПО" операциялары бойынша сыйақыны алуға байланысты кірістер".
81. Кері РЕПО операциясы бойынша бұрын берілген бағалы қағаздарды алған кезде кері РЕПО операциясы бойынша есептелген сыйақы сомасына және кері РЕПО операциясын жабу сомасына (осы мәміле жасалған кезде белгіленген мәмілелерді жабу құны) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Кт 1461 "Бағалы қағаздармен "кері РЕПО" операциялары"
1748 "Бағалы қағаздармен "кері РЕПО" операциялары бойынша есептелген кірістер".
82. Шетел валютасымен РЕПО және кері РЕПО операциялары жүзеге асырылған кезде валюталық позиция және қарсы құн (1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция", 1859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)", 2858 "Шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позиция", 2859 "Шетел валютасының теңгемен қарсы құны (қысқа валюталық позиция)") шоттарын пайдалана отырып бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
8-тарау. Тазартылған қымбат металдарды сатып алу және сату операцияларының бухгалтерлік есебі
83. Тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша спот мәмілесін жасаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша шартты талаптар Дт 6415 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша Кт 6998 "Тазартылған қымбат металдармен мәмілелер бойынша позиция";
тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша шартты міндеттемелер Дт 6998 "Тазартылған қымбат металдармен мәмілелер бойынша позиция"
Кт 6915 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер";
2) тазартылған қымбат металдарды теңгеге сатып алу бойынша талаптар мен міндеттемелер сомасына:
Дт 1894 "Спот операциялары бойынша талаптар"
Кт 2872 "Тазартылған қымбат металдар бойынша ұзақ позиция";
Дт 1874 "Тазартылған қымбат металдардың теңгедегі (тазартылған қымбат металдар бойынша ұзақ позициясының) қарсы құны"
Кт 2894 "Спот операциялары бойынша міндеттемелер".
Тазартылған қымбат металдардың әділ құны мен сатып алу құны арасында айырма туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
оң айырма сомасына:
Кт 4540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер";
теріс айырма сомасына:
Дт 5540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шығыстар"
Кт 1874 "Тазартылған қымбат металдардың теңгедегі позициясының) қарсы құны";
3) тазартылған қымбат металдарды шетел валютасына сатып алу бойынша тазартылған қымбат металдарды шетел валютасына сатып алу бойынша міндеттемелер сомасына:
Дт 1858 "Шетел валютасы бойынша қысқа валюталық позиция"
Кт 2894 "Спот операциялары бойынша міндеттемелер";
Кт 2859 "Шетел валютасының теңгедегі (қысқа валюталық позицияның) қарсы құны".
Тазартылған қымбат металдардың әділ құны мен сатып алу құны арасында айырма туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Кт 4540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер";
84. Тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша шартты міндеттемелер Дт 6915 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер"
тазартылған қымбат металдарды сатып алу бойынша шартты талаптар Кт 6415 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты талаптар";
мәміле сомасына:
Кт 1894 "Спот операциялары бойынша талаптар", Дт 2894 "Спот операциялары бойынша міндеттемелер"
5540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шығыстар"
4540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер".
85. Тазартылған қымбат металдарды сату бойынша спот мәмілесін жасаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) тазартылған қымбат металдарды сату бойынша шартты талаптар Дт 6415 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша тазартылған қымбат металдарды сату бойынша шартты міндеттемелер Кт 6915 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша
2) тазартылған қымбат металдарды теңгеге сату бойынша талаптар мен Кт 2873 "Тазартылған қымбат металдардың теңгедегі (тазартылған қымбат металдар бойынша қысқа позицияның) қарсы құны";
Тазартылған қымбат металдардың әділ құны мен сату құны арасында айырма туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Дт 2873 "Тазартылған қымбат металдардың теңгедегі позицияның) қарсы құны"
Кт 4540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер";
3) тазартылған қымбат металдарды шетел валютасына сату бойынша Кт 2858 "Шетел валютасы бойынша ұзақ валюталық позиция";
тазартылған қымбат металдарды шетел валютасына сату бойынша Дт 1859 "Шетел валютасының теңгедегі (ұзақ валюталық Тазартылған қымбат металдардың әділ құны мен сату құны арасында айырма туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Кт 4540 "Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер".
86. Тазартылған қымбат металдарды сату бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
тазартылған қымбат металдарды сату бойынша шартты міндеттемелер Дт 6915 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша тазартылған қымбат металдарды сату бойынша шартты талаптар сомасына:
Кт 6415 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша теңгемен көрсетілген және сатылатын тазартылған қымбат металдар үшін алынатын ақша сомасына:
Кт 1894 "Спот операциялары бойынша талаптар"
4540 Қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша кірістер";
Кт 1010 "Тазартылған қымбат металдар".
87. Форвард мәмілесі жасалған күні базалық активті сатып алуға және /немесе сатуға арналған форвард мәмілесінің талаптарына сәйкес шартты талаптар сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Дт 6205 "Бағалы қағаздар сатып алу жөніндегі шартты талаптар"
6305 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты талаптар"
6350 "Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты талаптар"
6405 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптары"
6415 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты талаптары", Кт 6996 "Басқа да активтермен мәмілелер бойынша позиция"
6997 "Бағалы қағаздармен операциялар бойынша позиция"
6998 "Тазартылған қымбат металдармен жасалған мәмілелер бойынша позиция"
6999 "Шетел валютасымен жасалған мәмілелер бойынша позиция", сонымен бір мезгілде, базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған форвард мәмілесінің талаптарына сәйкес шартты міндеттемелер Дт 6996 "Басқа да активтермен мәмілелер бойынша позиция"
6999 "Шетел валютасымен жасалған мәмілелер бойынша позиция"
Кт 6705 "Бағалы қағаздар сатып алу жөніндегі шартты міндеттемелер"
6805 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелер"
6850 "Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты 6905 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты 6915 "Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер".
88. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен шетел валютасын сатып алу және/немесе сату бойынша форвард мәмілелерін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) форвард мәмілесінің әділ құнын оң өзгерту сомасына:
Дт 1892 "Форвард операциялары бойынша талаптар"
Кт 4560 "Бағалы қағаздар бойынша форвардтық операцияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған кіріс"
4570 "Шетел валютасы бойынша форвардтық операцияларды 4580 "Тазартылған қымбат металдар бойынша форвардтық операцияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған кіріс"
4594 "Басқа да туынды қаржы құралдарымен операцияларды қайта бағалаудан түскен іске асырылмаған кіріс";
2) форвард мәмілесінің әділ құнын теріс өзгерту сомасына:
Дт 5560 "Бағалы қағаздар бойынша форвардтық операцияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған шығыс"
5570 "Шетел валютасы бойынша форвардтық операцияларды 5580 "Тазартылған қымбат металдар бойынша форвардтық шығыс"
5594 "Басқа да туынды қаржы құралдарымен операцияларды қайта бағалаудан болған іске асырылмаған шығыс"
Кт 2892 "Форвард операциялары бойынша міндеттемелер";
3) форвард мәмілесінің әділ құнын оң/теріс түзету сомасына:
Дт 2892 "Форвард операциялары бойынша міндеттемелер"
Кт 1892 "Форвард операциялары бойынша талаптар".
89. Ашық позицияны жабу және/немесе форвард мәмілесін орындау күні
1) базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған форвард мәмілесінің талаптарына сәйкес шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына:
шартты талаптар сомасына:
Кт 6205 "Бағалы қағаздар сатып алу жөніндегі шартты талаптар"
6350 "Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6705 "Бағалы қағаздар сатып алу жөніндегі шартты бойынша шартты міндеттемелер",
2) банк немесе қарсы әріптес форвард мәмілесінің құнын (ашық позицияны ашу) нетто негізінде ақшамен өтеу кезінде:
форвард мәмілесінің теріс құны кезінде:
2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары", форвард мәмілесінің оң құны кезінде:
2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары"
Кт 1892 "Форвард операциялары бойынша талаптар";
3) базалық активті сатып алу бойынша форвард мәмілесін орындаған кезде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Форвард операциялары бойынша талаптар»
«Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары»;
4) базалық активті сату бойынша форвардтық мәмілені орындау кезінде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Форвард операциялары бойынша міндеттемелер»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»;
5) шетел валютасын сатып алуға/сатуға арналған форвард мәмілелерін қайта бағалаудан іске асырылған кірістер сомасына:
Дт 4560 "Бағалы қағаздар бойынша форвардтық операцияларды Кт 4892 "Форвард операциялары бойынша кірістер"
5560 "Бағалы қағаздар бойынша форвардтық операцияларды қайта бағалаудан болған іске асырылмаған шығыс";
6) шетел валютасын сатып алуға/сатуға арналған форвард мәмілелерін қайта бағалаудан іске асырылған шығыстар сомасына:
5892 "Форвард операциялары бойынша шығыстар"
Кт 5560 "Бағалы қағаздар бойынша форвардтық операцияларды қайта бағалаудан болған іске асырылмаған шығыс".
90. Шетел валютасымен форвард мәмілелермен операциялар жүргізу кезінде валюталық позициялар және қарсы құн (1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция", 1859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)", 2858 "Шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позиция", 2859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық қысқа позиция)") шоттарын пайдалана отырып жүзеге 2-параграф. Фьючерстік мәмілелер бойынша операцияларды есепке алу
91. Базалық активті сатып алуға немесе сатуға арналған фьючерстік мәмілені жасау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) фьючерстік мәмілелердің шарттарына сәйкес шартты талаптар сомасына:
Дт 6210 "Фьючерс операциялары бойынша шартты талаптар"
бойынша позициясы"
позициясы";
2) фьючерстік мәмілелердің шарттарына сәйкес шартты міндеттемелер Дт 6997 "Бағалы қағаздармен операциялар бойынша позиция"
позициясы"
Кт 6710 "Фьючерс операциялары бойынша шартты міндеттемелер"
6996 "Басқа да активтермен мәмілелер бойынша позиция".
92. Фьючерстік мәмілелердің шарттарына сәйкес маржаны төлеу кезінде Дт 1852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысу"
2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары".
93. Базалық активті сатып алуға немесе сатуға арналған фьючерстік мәмілені әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік
1) фьючерстік мәміленің әділ құнын оң өзгерту сомасына:
Дт 1891 "Фьючерс операциялары бойынша талаптар"
Кт 4590 "Қаржы фьючерстерін қайта бағалаудан түскен іске асырылмаған кіріс";
2) фьючерстік мәміленің әділ құнының теріс өзгеру сомасына:
Дт 5590 "Қаржы фьючерстерін қайта бағалаудан болған іске асырылмаған шығыс";
Кт 2891 "Фьючерс операциялары бойынша міндеттемелер";
3) фьючерстік мәміленің әділ құны есептелетін оң/теріс түзету сомасына:
Дт 2891 "Фьючерс операциялары бойынша міндеттемелер"
Кт 1891 "Фьючерс операциялары бойынша талаптар".
94. Банк қарсы әріптестің пайдасына/қарсы әріптес банктің пайдасына маржа сомасын төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) банк қосымша төлеген маржа сомасына:
2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары";
2) қарсы әріптестен алынған маржа сомасына:
Кт 2852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар";
3) қор биржасында/брокерде ашылған шоттан есептеуге рұқсат етілген маржаны есептен шығару кезінде:
Кт 1852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен
4) қор биржасы/брокер алған маржа сомасына:
Дт 2852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар"
есеп айырысу".
95. Фьючерстік мәміленің ашық позициясын жабу күні мынадай
1) базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған фьючерстік мәміленің талаптарына сәйкес шартты талаптар сомасына:
Кт 6210 "Фьючерс операциялары бойынша шартты талаптар";
2) базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған фьючерстік мәміленің талаптарына сәйкес шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6710 "Фьючерс операциялары бойынша шартты міндеттемелер"
3) банк немесе қарсы әріптес фьючерс мәмілесінің құнын (ашық позицияны жабу) нетто негізінде ақшамен өтеу кезінде:
фьючерс мәмілесінің құнын нетто негізінде өтеу кезінде:
1852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен қарсы әріптес фьючерс мәмілесін нетто негізінде қарсы әріптесті өтеу кезінде:
2852 "Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен 1891 "Фьючерс операциялары бойынша талаптар"
4) фьючерс мәмілелерін қайта бағалаудан болған іске асырылған кірістер мен шығыстар сомасына:
Дт 5891 "Фьючерс операциялары бойынша шығыс"
4590 "Қаржы фьючерстерін қайта бағалаудан түскен іске асырылмаған кіріс"
Кт 4891 "Фьючерс операциялары бойынша кірістер"
5590 "Фьючерс операцияларын қайта бағалаудан болған іске асырылмаған шығыс".
96. Шетел валютасымен фьючерс мәмілелері бойынша операцияларды жүзеге асыру кезінде бухгалтерлік жазбалар валюталық позиция және қарсы құн шоттарын (1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция", 1859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық ұзақ позиция)", 2858 "Шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позиция", 2859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны") пайдалана отырып жүзеге асырылады.
3-параграф. Опцион мәмілелері бойынша операцияларды есепке алу
97. Базалық активті сатып алуға/сатуға арналған "колл/пут" опционын сатып алу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) сатып алынған "колл/пут" опционының шарттарына сәйкес шартты Дт 6225 "Сатып алынған опцион операциялары – "колл/пут"
бойынша шартты талаптар", позициясы", сонымен бір мезгілде, шартты міндеттемелер сомасына сатып алынған "колл /пут" опционының шарттарына сәйкес:
Кт 6725 "Сатып алынған опцион операциялары – "колл/пут"
бойынша шартты міндеттемелер";
2) сатып алынған "колл/пут" опционы бойынша төленген сыйлықақы Дт 1893 "Опциондық операциялар бойынша талаптар"
98. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен, сондай-ақ "колл /пут" опционын орындау күні сатып алынған "колл/пут" опционы әділ құны бойынша қайта бағаланады және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) сатып алынған "колл/пут" опционының әділ құнын оң өзгерту сомасына:
Кт 4591 "Опцион операцияларын қайта бағалау бойынша іске асырылмаған кіріс";
2) сатып алынған "колл/пут" опционының әділ құнын теріс өзгерту Дт 5591 "Опцион операцияларын қайта бағалау бойынша іске асырылмаған шығыс"
Кт 1893 "Опциондық операциялар бойынша талаптар";
99. Ашық позицияны жабу күні сатып алынған "колл/пут" опционын орындау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) сатып алынған "колл/пут" опционының шарттары бойынша шартты Кт 6225 "Сатып алынған опцион операциялары – "колл/пут"
сонымен бір мезгілде, сатып алынған опцион "колл/пут" шарттары бойынша Дт 6725 "Сатып алынған опцион операциялары – "колл/пут"
2) "колл/пут" опцион (ашық позицияны жабу) құнын ақшамен өтеу кезінде:
3) сатып алынған «колл» опционының шарттары бойынша базалық активті сатып алу кезінде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Опциондық операциялар бойынша талаптар»
4) сатып алынған «пут» опционының шарттары бойынша базалық активті сату кезінде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Опциондық операциялар бойынша талаптар»;
5) сатып алынған "колл/пут" опционы бойынша іске асырылған кіріс Дт 4591 "Опцион операцияларын қайта бағалау бойынша жұмсалмаған кіріс"
Кт 4893 "Опциондық операциялар бойынша кірістер"
5591 "Опциондық операцияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған шығыстар";
6) сатып алынған"колл/пут" опционы бойынша іске асырылған шығыстар 5893 "Опцион операциялары бойынша шығыстар"
Кт 5591 "Опциондық операцияларды қайта бағалаудан іске
100. Базалық активті сатып алуға/сатуға арналған "колл/пут" опционын сату күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) сатылған "колл/пут" опционының талаптары бойынша шартты талаптардың сомасына:
Дт 6325 "Сатылған опцион операциялары – "колл/пут" – қарсы шот бойынша шартты талаптар"
6997 "Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция"
сонымен бір мезгілде, сатылған "колл/пут" опционының талаптары бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
Кт 6825 "Сатылған опцион операциялары – "колл/пут" – қарсы шот бойынша шартты міндеттемелер";
2) сатылған "колл/пут" опционы бойынша алынған сыйақы сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшоты"
Кт 2893 "Опциондық операциялар бойынша міндеттемелер".
101. Банктің есеп саясатымен белгіленген мерзімділікпен, сондай-ақ опцион мәмілесін орындау күні сатылған "колл/пут" опционының әділ құны бойынша қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге
1) сатылған "колл/пут" опционының әділ құнының оң өзгеру сомасына:
Дт 2893 "Опциондық операциялар бойынша міндеттемелер"
Кт 4591 "Опцион операцияларын қайта бағалау бойынша жұмсалмаған кіріс";
2) сатылған "колл/пут" опционының әділ құнының теріс өзгеру сомасына:
Дт 5591 "Опциондық операцияларды қайта бағалаудан іске асырылмаған шығыстар"
102. Сатылған "колл/пут" опционын орындау кезінде ашық позицияны жабу
1) сатылған "колл/пут" опционының талаптары бойынша шартты талаптар Кт 6325 "Сатылған опцион операциялары - "колл/пут" - контрсчет" бойынша шартты талаптар", сонымен бір мезгілде, сатылған "колл/пут" опционының талаптары бойынша шартты талаптар сомасына:
Дт 6825 "Сатылған опцион операциялары - "колл/пут" бойынша
2) "колл/пут" опционының құнын ақшамен өтеу кезінде (ашық позицияны жабу):
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
3) сатылған «колл» опционының шарттары бойынша базалық активті сату «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Заңды тұлғалардың ағымдағы есепшоттары»
«Опциондық операциялар бойынша міндеттемелер»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»;
4) сатылған «пут» опционының шарттары бойынша базалық активті сатып алу кезінде:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
5) сатылған "колл/пут" опционы бойынша іске асырылған кірістер сомасына:
жұмсалмаған кіріс""
6) сатылған "колл/пут" опционы бойынша іске асырылған шығыстар
103. Опцион мәмілесі бойынша операцияларды шетел валютасында жүзеге асыру кезінде бухгалтерлік жазбалар валюталық позициялар және қарсы құны шоттарын (1858 "Шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позиция", 1859 "Шетел валютасының теңгедегі қарсы құны (валюталық ұзын позиция)", 2858 "Шетел валютасы бойынша валюталық ұзын позиция", 2859 "Шетел валютасының теңгедегі қарсы құны (валюталық ұзын позиция)") пайдалана отырып жүзеге асырылады.
4-параграф. Своп мәмілелерін есепке алу
104. Мәміле жасау күнінде шетел валютасын кері сату арқылы сатып алу бойынша валюталық своп мәміле паспортының негізінде спот плюс форвард шарттарымен мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) теңге және шетел валютасындағы талаптар мен міндеттемелер сомасына:
Дт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар"
Кт 2858 "Шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позиция", Кт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер";
2) егер сатып алу бағамы есептік бағамнан төмен болған жағдайда:
Кт 4895 "Своп операциялары бойынша кірістер";
3) егер сатып алу бағамы есептік бағамнан жоғары болған жағдайда:
Дт 5895 "Своп операциялары бойынша шығыстар"
4) шетел валютасын кері сату бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер Дт 6405 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар" (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот)
Кт 6999 "Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция";
Дт 6999 "Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция"
Кт 6905 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер" (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот).
105. Валюталау күні своп мәмілесін ашу кезінде мынадай бухгалтерлік
1) сатып алынған шетел валютасы сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар", теңге сомасына:
Дт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер"
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
2) алынып тасталды.
106. Әділ құн бойынша валюталық своп мәмілесін қайта бағалау кезінде
1) оң айырма сомасына:
Кт 4593 "Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған
2) теріс айырма сомасына:
Дт 5593 "Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған талаптар мен міндеттемелер сомасына:
Кт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар".
107. Валюталау күні валюталық своп мәмілесін жабу кезінде мынадай Сатып алынған шетел валютасынан алынған теңгедегі сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 2870 "Өзге де транзиттік есепшоттары", сатылатын шетел валютасы сомасына:
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі қысқа валюталық позицияның қарсы құн сомасына:
Дт 2870 "Өзге де транзиттік есепшоттары"
Кт 2859 "Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық қысқа позиция)", валюталық своп мәмілесінің оң құны кезінде:
валюталық своп мәмілесінің теріс құны кезінде:
(валюталық қысқа позиция)".
Валюталық своп мәмілесін қайта бағалаудан іске асырылған кірістер /шығыстар сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
1) іске асырылған кірістер сомасына:
Дт 4593 "Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған Кт 4895 "Своп операциялары бойынша кірістер"
5593 "Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған шығыс";
2) іске асырылған шығыстар сомасына:
5895 "Своп операциялары бойынша шығыстар"
Кт 5593 "Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған шығыс".
Шетел валютасын кері сату бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) шетел валютасында шартты талаптар сомасына:
Кт 6405 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты шот);
2) шетел валютасындағы шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6905 "Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты жеке шот)
Кт 6999 "Шетел валютасымен мәмілелер бойынша позиция".
108. Шет ел валютасын свот плюс форвард талаптарында кері сатып алу арқылы шетел валютасын сатып алу бойынша валюталық своп мәмілесін жасау шетел валютасын сату бойынша:
1) теңгедегі және шетел валютасындағы талаптар мен міндеттемелер
2) егер сату бағамы есептеу бағамынан төмен болған жағдайда:
(валюталық қысқа позиция)";
3) егер сату бағамы есептеу бағамынан жоғары болған жағдайда:
4) шетел валютасын кері сатып алу бойынша шартты талаптар мен мәміле бағамы бойынша теңгедегі міндеттемелер сомасына:
109. Валюталау күні валюталық своп мәмілесін ашу кезінде мынадай
1) сатып алынған шетел валютасы сомасымен:
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі сатып алынған шетел валютасынан алынған теңгедегі ақша сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар";
110. Валюталық своп мәмілесін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде
3) талаптар мен міндеттемелер сомасына:
111. Валюталау күні валюталық своп мәмілесін жабу кезінде мынадай шетел валютасын сатып алуға жұмсалған теңге сомасына:
Дт 1870 "Өзге де транзиттік есепшоттары"
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі сатып алынған шетел валютасы сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі ұзын валюталық позицияның қарсы құн сомасына:
Кт 1870 "Өзге де транзиттік есепшоттары", Кт 1870 "Өзге де транзиттік есепшоттары".
іске асырылған кірістер және шығыстар сомасына мынадай бухгалтерлік Шетел валютасын кері сатып алу бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) шетел валютасындағы шартты талаптар сомасына:
2) шартты міндеттемелер сомасына:
112. Пайыздық своп мәмілесін жасау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар
1) пайыздық свопты сатып алу кезіндегі шартты талаптар сомасына:
Дт 6240 "Пайыздық своп"
Кт 6999 "Шетел валютасымен жасалған мәмілелер бойынша сонымен бір мезгілде, пайыздық свопты сатып алу кезіндегі шартты Дт 6999 "Шетел валютасымен жасалған мәмілелер бойынша Кт 6740 "Пайыздық своп";
2) пайыздық свопты сату кезіндегі шартты талаптар сомасына:
Кт 6240 "Пайыздық своп"
сонымен бір мезгілде, пайыздық свопты сату кезіндегі шартты Кт 6740 "Пайыздық своп".
113. Әділ құн бойынша пайыздық свопты қайта бағалау кезінде мынадай Дт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар" (пайыздық своп мәмілесі бойынша талаптарды есепке алуға арналған қосалқы шот)
Кт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер" (пайыздық своп мәмілесі бойынша міндеттемелерді есепке алуға арналған қосалқы шот), пайыздық своп мәмілесінің әділ құнына есептелген оң/теріс түзетулер Дт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер" (пайыздық арналған қосалқы шот)
Кт 1895 "Своп операциялары бойынша талаптар" (пайыздық своп қосалқы шот).
114. Пайыздық своп мәмілесі бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
1) төленуге тиісті сыйақы сомасына:
Кт 2727 "Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген шығыстар", Дт 5091 "Басқа банктермен жүргізілетін операциялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты басқа шығыстар"
2) алынатын сыйақы сомасына:
Кт 1753 "Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша Кт 4091 "Басқа банктермен операциялар бойынша сыйақы алуға байланысты басқа кірістер".
115. Мерзімдік төлемдерді пайыздық своп мәмілесінің талаптарына сәйкес жүргізу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
алынған сыйақы сомасына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі есептелген кірістер", төленген сыйақы сомасына:
Дт 2727 "Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
116. Пайыздық своп мәмілесінің мерзімі өткен күні мынадай бухгалтерлік
1) пайыздық свопты сатып алу кезіндегі шартты талаптар сомасына:
Кт 6240 "Пайыздық своп", сонымен бір мезгілде, пайыздық свопты сатып алу кезіндегі шартты Дт 6740 "Пайыздық своп"
позициясы".
117. Банк салымы немесе заемына шетел валютасын тарту немесе орналастыру бойынша Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімді жасау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
Форвардтық (болашақ) пайыздық ставканы (FRA) сатып алу кезінде:
- шетел валютасын банк салымына/заемына тарту немесе орналастыру бойынша талаптар сомасына:
Дт 6230 "Болашақтағы сыйақы туралы сатып алынған келісім - қарсы есепшот"
- шетел валютасын банк салымына/заемына тарту немесе орналастыру бойынша міндеттемелер сомасына:
Кт 6730 "Болашақтағы сыйақы туралы сатып алынған келісім", форвардтық (болашақ) пайыздық ставканы (FRA) сату кезінде:
- шетел валютасын банк салымына/заемына тарту немесе орналастыру Дт 6330 "Болашақтағы сыйақы туралы іске асырылған келісім"
- шетел валютасын банк салымына/заемына тарту немесе орналастыру Кт 6830 "Болашақтағы сыйақы туралы іске асырылған келісім - қарсы есепшот".
118. Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімнің әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге егер банк форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімді сатып алушы болып табылатын болса:
берілген пайыздық ставканың форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша ағымдағы пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, асып кеткен сомаға:
Кт 2892 "Форвард операциялары бойынша міндеттемелер" (бөлек жеке шот), Дт 5570 "Шетел валютасындағы форвард операцияларын қайта бағалаудан іске асырылмаған шығыс" (бөлек жеке шот)
Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша ағымдағы пайыздық ставка берілген пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, асып кеткен сомаға:
Дт 1892 "Форвард операциялары бойынша талаптар" (бөлек жеке Кт 4570 "Шетел валютасы бойынша форвард операцияларын қайта бағалау бойынша жұмсалмаған кіріс" (бөлек жеке шот), егер банк форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімді сатушы болып табылатын болса:
форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша берілген пайыздық ставканың ағымдағы пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, бағалаудан іске асырылмаған шығыстар" (бөлек жеке Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша белгілеген пайыздық ставкадан ағымдағы пайыздық ставка асып кеткен кезде, асып кеткен сомасына:
бағалау бойынша жұмсалмаған кіріс" (бөлек жеке шот).
119. Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша валюталау күні (өзгермелі және тіркелген пайыздық ставка арасындағы айырманы төлеу күні) мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
егер банк Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімді форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша белгіленген пайыздық ставка ағымдағы пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, Дт 2892 "Форвард операциялары бойынша міндеттемелер" (бөлек Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша ағымдағы пайыздық ставка белгіленген пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 1892 "Форвард операциялары бойынша талаптар" (бөлек жеке шот), егер банк форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісімді сатушы болса:
форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша ағымдағы пайыздық ставка белгіленген пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі тіркелген пайыздық ставканың Форвардтық (болашақ) пайыздық ставка (FRA) туралы келісім бойынша ағымдағы пайыздық ставкадан асып кеткен кезде, Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі шот).
іске асырылған кірістер және шығыстар сомасына мынадай бухгалтерлік Дт 4570 "Шетел валютасы бойынша форвард операцияларын қайта бағалау бойынша жұмсалмаған кіріс" (бөлек жеке шот)
Кт 4892 "Форвард операциялары бойынша кірістер" (бөлек жеке Дт 5892 "Форвард операциялары бойынша шығыстар" (бөлек жеке Кт 5570 "Шетел валютасындағы форвард операцияларын қайта бағалаудан іске асырылмаған шығыстар".
Базалық активті банк салымына/заемына тарту немесе орналастыру күні басталған кезде баланстан тыс шоттар бойынша бұрын жүзеге асырылған бухгалтерлік жазбаларды іріктеу бойынша бухгалтерлік жазбалар жүзеге 6-параграф. Кредиттік-дефольттық своп мәмілелерін есепке алу
120. Кредиттік-дефольт своп мәмілелерін жасау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады
1) сатып алушы кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша сатып алу Дт 6305 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты талаптар"
Кт 6997 "Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция".
Шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6997 "Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция"
Кт 6805 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелер".
Төленген сыйлықақы сомасына (сыйлықақыны мәміле жасау күні төлеген жағдайда):
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар",
2) сатушы кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша сату кезінде:
Дт 6205 "Бағалы қағаздар сатып алу жөніндегі шартты талаптар"
Кт 6997 "Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция", Шартты міндеттемелер сомасына (бағалы қағаздардың номиналды құны):
Кт 6705 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелерге", алынған сыйлықақы сомасына (сыйлықақыны мәміле жасау күні төлеген Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
121. Сыйлықақыны кредиттік-дефольт своп мәмілесі талаптарына сәйкес есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша сатып алушы:
Кт 2727 "Туынды қаржы құралдарымен басқа да операциялар бойынша есептелген шығыстар";
2) сатушы кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша:
Дт 1753 "Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген
122. Кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша сыйлықақы төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады
1) сатып алушы кредиттік-дефольт своп мәмілесі бойынша:
Дт 2727 "Туынды қаржы құралдарымен басқа да операциялар бойынша есептелген шығыстар"
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар";
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 1753 "Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген кірістер".
123. Кредиттік-дефольт своп мәмілесін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
әділ құнның оң өзгеру сомасына:
кіріс", әділ құнның теріс өзгеру сомасына:
Кт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер"
сонымен бір мезгілде баланстан тыс шот бойынша:
Кт 6805 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелер", есептелген оң/теріс қайта бағалау сомасына:
әділ құнның оң өзгеруі сомасына:
баланстан тыс шот бойынша бір мезгілде:
Дт 6205 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты талаптар"
Кт 6997 "Бағалы қағаздармен мәмлелер бойынша позиция", Кт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер", Кт 6205 "Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелер", Есептелген оң/теріс қайта бағалау сомасына:
124. Кредиттік-дефолт своп мәмілесінің талаптарында көзделген жағдайлар басталған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
бағалы қағаздарды нақты жеткізу жағдайында:
«Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшоты»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Своп операциялары бойынша талаптар»;
ақшалай есеп айырысуларды жүзеге асырған жағдайда:
«Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шартты талаптар және міндеттемелер сомасына:
«Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция»
«Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты талаптар»;
«Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты талаптар»
«Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция»;
іске асырылған кірістер сомасына :
«Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған кіріс»
«Своп операциялары бойынша кірістер»
«Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған шығыс»;
2) кредиттік-дефолт своп мәмілесі бойынша сатушы:
бағалы қағаздар нақты жеткізілген жағдайда:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы «Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы «Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар»
«Своп операциялары бойынша міндеттемелер»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Басқа банктердегі корреспонденттік есепшоттар».
Кредиттік-дефолт своп мәмілесі бойынша алынған бағалы қағаздарды кейіннен есепке алу осы Нұсқаулықтың 6-тарауында көзделген тәртіппен жүзеге Ақшамен есеп айырысулар жүзеге асырылған жағдайда мынадай «Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік «Бағалы қағаздар сату жөніндегі шартты міндеттемелер»
«Бағалы қағаздармен мәмілелер бойынша позиция», іске асырылған шығыстар сомасына:
«Своп операциялары бойынша шығыстар»
«Своп операцияларын қайта бағалаудан жұмсалмаған шығыс».
125. Ақша ағынының және сатып алынған/орналастырылған борыштық бағалы қағаздардың хеджирленуші баптың есебінде хеджирленуінің есебі хеджирлеу құралы есебінде жасалған пайыздық свопты пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Ақша ағынының басқа қаржы құралдарын пайдалану арқылы хеджирлеу жүзеге асырылған жағдайда бухгалтерлік есеп осы параграфта көзделген тәртіпте және тиісті қаржы құралдарын есепке алу үшін осы Нұсқаулықта көзделген баланстық шоттарды пайдалану арқылы жүзеге
126. Сатып алынған актив немесе орналастырылған міндеттемелер бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) сатып алынған актив бойынша:
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынған бағалы қағаздар «Әділ құны бойынша басқа жиынтық кіріс арқылы есепке алынған бағалы «Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақылар алумен байланысты кірістер»
«Әділ құны бойынша басқа жиынтық кіріс арқылы есепке алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақылар алумен байланысты кірістер»;
2) орналастырылған міндеттеме бойынша:
«Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар»
«Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар».
127. Хеджирлеу құралын әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай Кт 3589 "Басқа да қайта бағалау бойынша резервтер";
Дт 3589 "Басқа да қайта бағалау бойынша резервтер"
Кт 2895 "Своп операциялары бойынша міндеттемелер".
128. Хеджирленетін бап бойынша сыйақы түрінде есептелген кірісті алу «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынған бағалы қағаздар «Әділ құны бойынша басқа жиынтық кіріс арқылы есепке алынған бағалы хеджирленетін бап бойынша есептелген шығыстарды төлеу бойынша:
«Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар»
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
129. Своп мәмілесі бойынша кезеңдік есеп айырысуларды жүзеге асыру бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) қарсы агенттен алынған сомаға:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
«Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынған бағалы қағаздар «Әділ құны бойынша басқа жиынтық кіріс арқылы есепке алынған бағалы
2) қарсы агентке төлем сомасына:
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік есепшот»
130. Әділ құнды хеджирлеуді есепке алу мынадай тәртіппен жүзеге
1) әділ баға бойынша хеджирлеу құралын қайта есептеуден алынған кірістер мен шығыстарды есепке алу осы Нұсқаулықтың 9-бөлімінде көзделген туынды қаржы құралдарын есепке алуға ұқсас жүзеге асырылады;
2) қаржылық есептілікте хеджирлеу құралдары бойынша кірістер және шығыстар хеджирленетін баптан кірістер мен шығыстар ұсынылатын пайдалар мен зияндар туралы есептің сол желілік бабында көрсетіледі. Хеджирлеу операциясының тиімді емес бөлігіне жататын кірістер мен шығыстар басқа да кірістер мен шығыстар бабында көрсетіледі.
131. Таза инвестицияларды хеджирлеуді есепке алу осы тарауда көзделген ақша ағындарын есепке алуға ұқсас жүзеге асырылады.
11-тарау. Төлем карточкаларымен және жол чектерімен операциялардың бухгалтерлік есебі
132. Төлем карточкаларын әзірлеуші ұйыммен жасалған төлем карточкаларын әзірлеу шартының негізінде төлем карточкаларын әзірлеу үшін ақы төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1867 "Негізгі емес қызмет бойынша өзге де дебиторлар"
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 2013 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары"
2204 "Жеке тұлғалардың ағымдағы шоты".
133. Төлем карточкаларын әзірлеуші ұйымнан немесе эмитент-банктен төлем карточкаларын алу кезінде алынған төлем карточкаларының құнына Дт 5922 "Негізгі емес қызметтен өзге шығыстар"
Кт 1867 "Негізгі емес қызмет бойынша өзге де дебиторлар".
134. Клиентке төлем карточкасын беру және клиенттің ағымдағы шотына ақшаны есептеу/аудару кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 2204 "Жеке тұлғалардың ағымдағы шоты"
Кт 2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары"
135. Банк төлем карточкасына қызмет көрсеткені үшін комиссиялық сыйақы есептелген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1810 "Есептелген комиссиялық кірістер"
Кт 4608 "Өзге де комиссиялық кірістер".
136. Банк төлем карточкасына қызмет көрсеткені үшін есептелген сыйақыны төлеу күні мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 2203 "Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары"
Кт 1810 "Есептелген комиссиялық кірістер".
137. Клиент төлем карточкасын пайдалана отырып тауарларға және/немесе қызмет көрсетуге ақы төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
138. Егер төлем карточкасы дебеттік-кредиттік болған жағдайда ақшаны төлем карточкасы бойынша дебеттік қалдық шегінде ағымдағы шотқа/ағымдағы шоттан есептеу/есептен шығару бойынша операцияларды бухгалтерлік есепке алуды жүргізу осы Нұсқаулықтың 134- 137-тармақтары аралығында көзделген тәртіпке ұқсас болады.
139. Клиентке кредиттік карточка беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады комиссия сомасына:
Кт 4608 "Өзге де комиссиялық кірістер", клиент ұсынған кредиттік лимит сомасына:
Дт 1403 "Клиенттердің кредит карточкалары бойынша есепшоттар"
140. Клиент төлем карточкасы бойынша төлемді жүзеге асырған жағдайда ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жобалар жүзеге асырылады.
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
141. Кредиттік карточка бойынша берілген банк заемдары бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1740 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі Кт 4403 "Клиенттердің кредит карточкалары бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер".
142. Клиент банкке банк заемдары бойынша есептелген сыйақы сомасын өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Кт 1403 "Клиенттердің кредит карточкалары бойынша есепшоттар"
бойынша есептелген кірістер".
143. Клиент және банк арасында жасалған банктік заем шартының мерзімі өткен немесе бұзылған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Кт 1403 "Клиенттердің кредит карточкалары бойынша есепшоттар".
2-параграф. Жол чектерімен операцияларды есепке алу
144. Жол чектерін сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Дт 1008 "Жол чектеріндегі ақша"
2013 "Басқа банктердің талап ету бойынша салымдары", сонымен бір мезгілде баланстан тыс есепке алуда:
Кіріс 7339 "Әртүрлі құндылықтар және құжаттар".
145. Жол чектерін сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Кт 1008 "Жол чектеріндегі ақша", Зиян 7339 "Әртүрлі құндылықтар және құжаттар".
146. Жол чектерімен операциялар бойынша комиссиялық кіріс сомасына 146-1. Банк жол чектерін инкассоға қабылдаған кезде мынадай бухгалтерлік
1) ақысы төленген жол чектері бланкілерінің шартты құндарын баланстан тыс есепке кіріске алу кезінде:
Кіріс 7339 "Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар";
2) жол чектерімен операциялар бойынша комиссиялық кіріс сомасына:
Кт 4608 "Басқа да комиссиялық кірістер";
3) инкассоға қабылданған жол чектері бойынша келіп түскен және клиенттің ағымдағы шотына есептелген өтеу сомасына:
2204 "Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары";
4) жол чектері бланкілерінің шартты құны баланстан тыс есептен шығарылған кезде:
Шығыс 7339 "Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар".
147. Клиенттің міндеттемесін қамтамасыз етусіз берілетін банктік кепілдіктерді беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) берілген банктік кепілдік бойынша шартты талаптар және міндеттемелер Дт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар"
Кт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар";
2) шығарылған банктік кепілдіктің әділ құнына:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі Кт 2869 "Берілген кепілдіктер".
148. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша алғашқы танылған міндеттемелердің амортизациясы кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге Дт 2869 "Берілген кепілдіктер"
Кт 4606 "Кепілдіктермен операциялар бойынша комиссиялық
149. Банктік кепілдіктің қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы Кт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы
2) амортизацияланбаған комиссиялық сыйақы сомасына:
150. Берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелерді реттеу үшін резерв құру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асады:
Дт 5465 "Шартты міндеттемелер бойынша резервтерге (провизияларға) ақша бөлу"
Кт 2869 "Берілген кепілдіктер";
сонымен бір мезгілде, кепілдік шарты талаптарында банктің оның кредиторының пайдасына төлеген сомасын клиенттің өтеуі көзделген жағдайларда, резерв құру кезінде құрылған резерв сомасынан аспайтын сомаға:
Дт 1861 "Кепілдіктер бойынша дебиторлар"
Кт 4958 "Шартты міндеттемелер бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден кірістер".
151. Берілген банктік кепілдік бойынша міндеттемелердің реттелуі бойынша бұрын танылған резервтің азаюы және бұрын танылған өтем сомасының азаюы кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
резервтің азаю сомасына:
Дт 2869 "Берілген кепілдіктер";
(провизияларды) қалпына келтіруден кірістер", бұрын танылған өтеудің азаюы сомасына:
Дт 4958 "Шартты міндеттемелер бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден кірістер"
Кт 1861 "Кепілдіктер бойынша дебиторлар".
152. Банк банктік кепілдік сомасын немесе оның бір бөлігін төлеу туралы кредитордың талабын алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге төлеу сомасына:
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі сонымен бір мезгілде, берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелердің азаю сомасына:
Дт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы Кт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар".
153. Клиент банктік кепілдік бойынша төленген соманы өтеу кезінде нақты алынған ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
Дт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі 2-параграф. Ақшаны кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдіктерді есепке алу
154. Ақша кепілімен берілген банктік кепілдікті беру кезінде мынадай берілген банктік кепілдік бойынша шартты талаптар сомасына:
Дт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы Кт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы мүмкін талаптар", Кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемесін қамтамасыз ету ретінде қабылданған ақша сомасына:
Кт 2223 "Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету (қардарлық, қарымжы) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты".
Сонымен бір мезгілде, банктің балансында банктік кепілдіктің әділ құнның сомасына осы Нұсқаулықтың 147-тармағының 2-тармақшасында көзделген
155. Банктің есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен шығарылған өтелген (қамтамасыз етілген) банктік кепілдік бойынша алғашқы танылған міндеттеменің амортизациясы жүргізіледі және осы Нұсқаулықтың 148-тармағында көзделген бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады.
156. Банктік кепілдіктің кредиторларға талап қоймай қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде мынадай бухгалтерлік
1) кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемесін қамтамасыз ету ретінде бұрын қабылданған ақша сомасына:
Дт 2223 "Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету сақтау шоты"
2217 "Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары";
2) берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы Кт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы
3) амортизацияланбаған комиссиялық сыйақы сомасына:
157. Банктік кепілдік сомасын төлеу туралы кредитордың талабын алған
1) ақы төлеу сомасына:
Кт 1051 "Банктің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі
2) банк орындаған міндеттемелер сомасын кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемесін қамтамасыз ету ретінде қабылданған ақша есебінен өтеу Кт 1861 "Кепілдіктер бойынша дебиторлар";
3) берілген кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына:
Дт 6555 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы Кт 6055 "Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша болуы 3-параграф. Клиенттің мүлкін (ақшаны қоспағанда) кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдікті есепке алу
158. Клиенттің мүлігін (ақшаны қоспағанда) кепілге беру арқылы банктік кепілдікті беру кезінде осы Нұсқаулықтың 147-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге кепілге салынған мүлік құнына:
Кепіл затына құқықтарды белгілейтін құжаттардың (кепілдік шартының, банктік заемның, кепілдіктің түпнұсқалары және басқа құжаттар) шартты құнына:
159. Банктік кепілдіктің қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде осы Нұсқаулықтың 149-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге кепіл мүлігін есептен шығару бойынша:
Шығыс 7250 "Қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік".
Кепіл затына құқықтар белгілейтін құжаттарды есептен шығару бойынша:
Шығыс 7339 "Әртүрлі құндылықтар және құжаттар".
160. Банк оның кредиторының пайдасына төлеген соманың клиенттің қайтаруы бойынша берілген банктік кепілдік және дебиторлық берешек бойынша міндеттемелерді реттеу үшін резерв құру кезінде осы Нұсқаулықтың 150- тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
161. Банк банктік кепілдік сомасын не оның бір бөлігін төлеу туралы кредитордың талабын алған кезде осы Нұсқаулықтың 152-тармағында көзделген
162. Клиент банктік кепілдік бойынша төленген соманы өтеген кезде осы Нұсқаулықтың 153-тармағында көзделген бухгалтерлік жазба, сондай-ақ мынадай кепілге салынған мүлікті есептен шығару бойынша:
кепіл затына құқықтарды белгілейтін құжаттарды есептен шығару бойынша:
4-параграф. Берілген банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешекті
163. Банк кепілдік сомасын төлеу туралы кредитордың талабын қанағаттандыруының нәтижесінде туындаған дебиторлық берешекті қайта ресімдеу кезінде банк заемы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге «Кепілдіктер бойынша дебиторлар».
164. Банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешектің құнсыздануынан болған зияндардың орнын жабуға резервтер (провизиялар) құру кезінде мынадай Дт 5453 "Банктік қызметке байланысты дебиторлық берешек бойынша резервтерге (провизияларға) ақша бөлу"
Кт 1877 "Банктік қызметке байланысты дебиторлық берешек бойынша шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар)".
164-1. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешектің құнсыздануынан болған зияндардың орнын жабуға құрылған резервтердің (провизиялардың) азаюы кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:
«Банктік қызметке байланысты дебиторлық берешек бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден түскен
165. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешек құрылған резервтер (провизиялар) есебінен банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен және мерзімде баланстан есептен шығарылған кезде Дт 1877 "Банк қызметімен байланысты дебиторлық берешек бойынша шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар)"
166. Алып тасталды - ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 25.02.2013 № 63 қаулысымен (01.12.2013 бастап қолданысқа енгізіледі).
12-1-тарау. Вексельдермен операциялардың бухгалтерлік есебі
1) есепке алынған вексель сомасына:
Дт 1405 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері"
2) есепке алынған вексель бойынша дисконт сомасына:
Дт 1405 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері" (бөлек жеке Кт 1432 "Есепке алынған вексельдер бойынша дисконт";
3) есепке алынған вексель бойынша сыйлықақы сомасына:
Дт 1433 "Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы"
Кт 1405 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері";
4) алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы сомасына, есептелген вексель бойынша:
Дт 1406 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы"
1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар".
Сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік Кіріс 7339 "Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар".
166-2. Есепке алынған вексель бойынша дисконтты немесе сыйлықақыны амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) Есепке алынған вексель бойынша дисконт сомасына:
Дт 1432 "Есепке алынған вексельдер бойынша дисконт"
Кт 4405 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер";
2) есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы сомасына:
Дт 5235 "Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы Кт 1433 "Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы".
166-3. Есепке алынған вексельдер бойынша сыйақы есептеген кезде Дт 1752 "Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген сыйақы алуға байланысты кірістер".
Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген сыйақыны нақты алу Кт 1406 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша 1752 "Есепке алынған вексель бойынша есептелген кірістер".
166-4. Есепке алынған вексель бойынша төлем мерзімі басталған кезде Кт 1405 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері"
1406 "Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша 1752 "Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген кірістер", және сонымен бір мезгілде:
166-5. Есепке алынған вексельді мерзімінен бұрын өтеу кезінде осы Нұсқаулықтың 166-4-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) есепке алынған вексель бойынша толық есептелмеген дисконт сомасына:
Дт 1432 "Есепке алынған вексель бойынша дисконт"
Кт 1405 "Клиенттердің есепке алынған векселі" (бөлек жеке
2) есепке алынған вексель бойынша толық есептелмеген сыйлықақы 166-6. Вексельді индоссалау кезінде осы Нұсқаулықтың 166-5-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар вексельдің есепке алу құнына және вексельді есепке алу құнынан асып кету 1051 «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот»
1405 «Клиенттердің есепке алынған вексельдері»
4734 «Басқа да қайта бағалаудан іске асырылған кірістер», және бір мезгілде:
Шығыс 7339 «Әр түрлі құндылықтар және құжаттар».
1) наразылық білдірілген вексель сомасына:
Дт 1425 "Клиенттердің наразылығы білдірілген вексельдері"
2) наразылық білдірілген вексельдер бойынша есептелген сыйақы сомасына:
Кт 1752 "Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген кірістер";
3) наразылық білдірілген вексель бойынша төлеушінің келісімінсіз өндіріп алынған тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) және комиссиялық кіріс Дт 1749 "Басқа да мерзімі өткен сыйақы"
1818 "Есептелген басқа да комиссиялық кірістер"
1879 "Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)"
Кт 4424 "Клиенттердің заемдар бойынша мерзімі өткен берешектері бойынша сыйақы алумен байланысты 4608 "Басқа да комиссиялық кірістер".
166-8. Вексель бойынша берешекті қайтармауға қатысты объективті белгілер болған кезде, вексель бойынша наразылық білдірілгеннен кейін наразылық білдірілген вексель бойынша жасалған резервтер (провизиялар)
Дт 5455 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтерге (провизияға) ақша бөлу"
Кт 1428 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар)".
166-9. Наразылық білдірілген вексель бойынша берешекті өндіріп алу мүмкін болмаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
құрылған резервтердің (провизиялардың) есебінен берешекті есептен шығару сомасына:
Дт 1428 "Клиенттерге берілген заемдар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар)"
Кт 1425 "Клиенттердің наразылық білдірілген вексельдері"
1749 "Басқа да мерзімі өткен сыйақы"
1879 "Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)",
1) домицильдендірілген вексельдер бойынша шартты талаптар мен Дт 6180 "Вексельдер бойынша ықтимал талаптар"
Кт 6680 "Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер", және сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік
2) домицилианттың міндеттемелерін қамтамасыз ретінде қабылданатын ақша сомасына:
Кт 2213 "Жеке тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету 2240 "Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілсалым, кепілзат)
ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты";
3) комиссиялық кіріс сомасына:
Кт 4608 "Басқа да комиссиялық кірістер".
166-12. Домицилиат вексель бойынша төлем жасаған кезде мынадай
1) вексель бойынша төлем сомасына:
(кепілсалым, кепілзат) ретінде қабылданған ақшаны
2) домицилдендірілген вексель бойынша шартты талаптар мен Дт 6680 "Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер"
Кт 6180 "Вексельдер бойынша ықтимал талаптар", 4-параграф. Вексельдерді инкассоға қабылдау бойынша операцияларды
1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына:
Кт 6680 "Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер";
2) аваль бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде қабылданатын
3) кепіл мүлкінің құнына:
Кіріс 7250 "Қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл)".
Сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік 166-16. Авалирленген вексель бойынша төлемдерді жүзеге асыру кезінде Кт 6180 "Вексельдер бойынша ықтимал талаптар";
2) аваль бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде бұрын Шығыс 7250 "Қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл)".
Сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік 166-17. Мүлікпен қамтамасыз етілген авалирленген вексельге ақы төлеу кезінде (ақшаны қоспағанда), мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
1) авалирленген вексель бойынша ақы төлеу сомасына:
2) авалирленген вексель бойынша банк орындаған міндеттеме сомасын өтеу Кт 1861 "Кепілдіктер бойынша дебиторлар", кепіл мүлкінің құнына:
Шығыс 7250 "Қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл)";
3) авалирленген вексель бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер Кт 6180 "Вексельдер бойынша ықтимал талаптар".
166-18. Міндеттеме қамтамасыз етілмеген авалирленген вексельді есепке алу осы Нұсқаулықтың 12-тарауының 1-параграфында көзделген тәртіппен 166-19. Мүлік кепілімен (ақшаны қоспағанда) қамтамасыз етілген авалирленген вексельді есепке алу осы Нұсқаулықтың 159 - 162-тармақтарында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
6-параграф. Вексельдерді делдалдық тәртіппен акцептеу бойынша операцияларды есепке алу
2) комиссия сомасына:
Дт 2869 "Берілген кепілдіктер".
Кт 4606 "Кепілдіктермен операциялар бойынша қызмет көрсету үшін комиссиялық кірістер".
Кт 1052 "Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар".
167. Осы Нұсқаулықта реттелмеген мәселелер, Қазақстан Республикасының заңнамасында және халықаралық қаржылық есептіліктің стандарттарында көзделген тәртіппен шешіледі.

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Постановление Правления Национальный Банк Республики Казахстан Национального Банка Республики Казахстан от 24 декабря 2007 года № 152. Зарегистрировано в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 января 2008 года № 5109. Утратило силу постановлением Правления Казахстан от 21 сентября 2020 года № 109 (вводится в действие с 16 декабря 2020 года)
Об утверждении Инструкции по ведению бухгалтерского учета банками второго уровня и акционерным обществом "Банк Развития Казахстана"
1. Утвердить прилагаемую Инструкцию по ведению бухгалтерского учета банками второго уровня и акционерным обществом "Банк Развития Казахстана".
2. Настоящее постановление вводится в действие с 01 июля 2008 года.
3. Департаменту бухгалтерского учета (Шалгимбаева Н.Т.):
1) совместно с Юридическим департаментом (Шарипов С.Б.) принять меры к государственной регистрации настоящего постановления в Министерстве юстиции Республики Казахстан;
2) в десятидневный срок со дня государственной регистрации в Министерстве юстиции Республики Казахстан настоящего постановления довести его до сведения заинтересованных подразделений Национального Банка Республики Казахстан, территориальных филиалов Национального Банка Республики Казахстан, Агентства Республики Казахстан по регулированию и надзору финансового рынка и финансовых организаций, Объединения юридических лиц "Ассоциация финансистов Казахстана", банков второго уровня и акционерного общества "Банк Развития Казахстана".
4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Председателя Национального Банка Республики Казахстан Акишева Д.Т.
Председатель
Национального Банка
Утверждена постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 24 декабря 2007 года N Инструкция по ведению бухгалтерского учета банками второго уровня и акционерным обществом "Банк Развития Казахстана"
Глава 1. Общие положения
1. Настоящая Инструкция по ведению бухгалтерского учета банками второго уровня и акционерным обществом "Банк Развития Казахстана" (далее – настоящая Инструкция) разработана в соответствии с законами Республики Казахстан от 30 марта 1995 года "О Национальном Банке Республики Казахстан", от 28 февраля 2007 года "О бухгалтерском учете и финансовой отчетности", постановлением Правления Национального Банка Республики Казахстан от 31 января 2011 года № 3 "Об утверждении Типового плана счетов бухгалтерского учета в банках второго уровня, ипотечных организациях, акционерном обществе "Банк Развития Казахстана", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 6793, международными стандартами финансовой отчетности и детализирует ведение бухгалтерского учета банками второго уровня, акционерным обществом "Банк Развития Казахстана" и юридическим лицом, ранее являвшимся дочерним банком (далее – банки).
2. В настоящей Инструкции используются понятия, предусмотренные Гражданским кодексом Республики Казахстан (Общая часть) от 27 декабря 1994 года, Гражданским кодексом Республики Казахстан (Особенная часть) от 1 июля 1999 года, Законом Республики Казахстан от 28 апреля 1997 года "О вексельном обращении в Республике Казахстан", постановлениями Правления Национального Банка Республики Казахстан от 15 ноября 1999 года № 396 "Об утверждении Правил учета векселей банками второго уровня Республики Казахстан", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 1015, и от 31 декабря 2015 года № 261 "Об утверждении Правил проведения операций с переводными и простыми векселями банками второго уровня и организациями, осуществляющими отдельные виды банковских операций", зарегистрированным в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов под № 13071, а также следующие понятия:
1) дисконт (скидка) - сумма отрицательной разницы, возникающей между первоначальной стоимостью финансового актива/обязательства (без учета начисленного вознаграждения) и суммой погашения, образующая доходы /расходы будущих периодов для инвестора (покупателя);
2) кредитный дериватив - финансовый инструмент, позволяющий одной стороне (бенефициару) перенести кредитный риск по активу на другую сторону (гаранта), не прибегая к физической продаже актива;
3) кредитно-дефолтный своп - двусторонний финансовый инструмент, по которому одна сторона (покупатель по кредитно-дефолтной своп сделке)
производит периодические выплаты другой стороне (продавцу по кредитно- дефолтной своп сделке) в обмен на платеж, обусловленный наступлением кредитного случая;
4) премия - сумма положительной разницы, возникающей между первоначальной стоимостью финансового актива/обязательства (без учета начисленного вознаграждения) и суммой погашения, образующая расходы /доходы будущих периодов для инвестора (покупателя);
5) амортизация премии или дисконта (скидки) – постепенное отнесение суммы, числящейся премии или дисконта (скидки), на доходы или расходы банка с использованием метода эффективной ставки процента.
3. Бухгалтерский учет операций, совершаемых банками, осуществляется в соответствии с требованиями международных стандартов финансовой отчетности и настоящей Инструкции.
4. В настоящей Инструкции применяются методы учета типовых сделок покупки и продажи финансовых активов на дату заключения сделки и на дату расчетов по сделке в соответствии с требованиями международных стандартов финансовой отчетности. Выбор одного из указанных в настоящем пункте методов учета типовой сделки покупки и продажи финансовых активов определяется в учетной политике банка.
5. Допускается использование внутрибанковских транзитных счетов и совершение дополнительных бухгалтерских записей в части, не противоречащей требованиям Закона Республики Казахстан от 28 февраля 2007 года "О бухгалтерском учете и финансовой отчетности" и международных стандартов финансовой отчетности, в порядке, предусмотренном внутренними документами банка, регламентирующими ведение бухгалтерского учета.
Допускается отражение сумм доходов и расходов от переоценки иностранной валюты, финансовых инструментов, аффинированных драгоценных металлов, производных финансовых инструментов и прочих активов в связи с изменением рыночного курса обмена валют или изменением их справедливой стоимости без деления на реализованные и (или) нереализованные доходы и (или)
расходы в порядке, предусмотренном внутренними документами банка, регламентирующими ведение бухгалтерского учета совершаемых операций.
Допускается отражение сумм операций в иностранной валюте без использования счетов валютной позиции и контрстоимости иностранной валюты и аффинированных драгоценных металлов при наличии автоматизированного вспомогательного учета, позволяющего отражать в бухгалтерском учете операции с иностранной валютой и аффинированными драгоценными металлами банка без использования вышеуказанных счетов.
Доходы и расходы в виде вознаграждения признаются с использованием метода эффективной ставки процента в соответствии с международным стандартом финансовой отчетности (IFRS) 9 «Финансовые инструменты».
Глава 2. Бухгалтерский учет операций по переоценке активов и обязательств в иностранной валюте и аффинированных драгоценных металлах
6. Переоценка активов и обязательств в иностранной валюте осуществляется с периодичностью и в порядке, установленными учетной политикой банка.
7. При переоценке активов в иностранной валюте в соответствии с требованиями международного стандарта финансовой отчетности (IAS)
21 «Влияние изменений обменных курсов валют» осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму положительной курсовой разницы:
Дт
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
Кт
«Доходы от переоценки иностранной валюты», а также по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, на сумму положительной курсовой разницы по корректировке справедливой стоимости:
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
2) на сумму отрицательной курсовой разницы:
«Расходы от переоценки иностранной валюты»
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)», а также по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, на сумму отрицательной курсовой разницы по «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход».
При переоценке обязательств в иностранной валюте в соответствии с требованиями международного стандарта финансовой отчетности (IAS)
1)на сумму положительной курсовой разницы:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»;
2)на сумму отрицательной курсовой разницы:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Доходы от переоценки иностранной валюты».
8. При переоценке активов и обязательств в аффинированных драгоценных металлах по справедливой стоимости осуществляются следующие бухгалтерские записи:
в случае если справедливая стоимость аффинированных драгоценных металлов выше их учетной стоимости:
Дт 1010 "Аффинированные драгоценные металлы"
Кт 2872 "Длинная позиция по аффинированным драгоценным металлам", одновременно:
Дт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в тенге (длинной позиции по аффинированным драгоценным металлам)"
Кт 4704 "Нереализованный доход от переоценки аффинированных драгоценных металлов", в случае если учетная стоимость аффинированных драгоценных металлов выше их справедливой стоимости:
Дт 1873 "Короткая позиция по аффинированным драгоценным металлам"
Кт 1010 "Аффинированные драгоценные металлы", Дт 5704 "Нереализованный расход от переоценки аффинированных драгоценных металлов"
Кт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в тенге (короткой позиции по аффинированным драгоценным металлам)".
9. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
22.12.2017 № 252 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Глава 3. Бухгалтерский учет дилинговых операций с иностранной валютой
10. В день заключения сделки спот по покупке иностранной валюты осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму требований в иностранной валюте:
«Требования по операциям спот»
«Длинная валютная позиция по иностранной валюте»;
на сумму обязательств в тенге по курсу покупки:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Обязательства по операциям спот»;
одновременно на разницу, возникающую в случае отличия курса покупки иностранной валюты от учетного курса, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
при превышении курса покупки иностранной валюты над учетным курсом:
«Расходы по купле-продаже иностранной валюты»
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»;
при превышении учетного курса над курсом покупки иностранной валюты:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Доходы по купле-продаже иностранной валюты».
11. При переоценке сделки спот по покупке иностранной валюты по рыночному курсу обмена валют с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму отрицательной курсовой разницы изменения рыночного курса обмена валют:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»;
2) на сумму положительной курсовой разницы изменения рыночного курса «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
12. На дату валютирования сделки спот по покупке иностранной валюты после проведения переоценки согласно пункту 11 настоящей Инструкции
1) на сумму в тенге, перечисляемую за покупку иностранной валюты:
«Обязательства по операциям спот»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Корреспондентские счета в других банках»;
2) на сумму приобретаемой иностранной валюты:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Корреспондентские счета в других банках»
«Требования по операциям спот».
Параграф 2. Учет сделок спот по покупке иностранной валюты по дате расчетов
13. В день заключения сделки спот по покупке иностранной валюты
1) на сумму условных требований в иностранной валюте по покупке иностранной валюты:
«Условные требования по купле-продаже иностранной валюты»
«Позиция по сделкам с иностранной валютой»;
2) на сумму условных обязательств в тенге по покупке иностранной валюты:
«Позиция по сделкам с иностранной валютой»
«Условные обязательства по купле-продаже иностранной валюты».
14. При переоценке сделки спот по покупке иностранной валюты по рыночному курсу обмена валют с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму отрицательной курсовой разницы изменения рыночного курса
2) на сумму положительной курсовой разницы изменения рыночного курса «Доходы от переоценки иностранной валюты»;
3) на сумму наименьшего остатка по положительному и отрицательному изменению рыночного курса обмена валют:
15. На дату валютирования сделки спот по покупке иностранной валюты
1) на сумму условных обязательств по покупке иностранной валюты:
«Условные обязательства по купле-продаже иностранной валюты»
2) на сумму условных требований по покупке иностранной валюты:
«Условные требования по купле-продаже иностранной валюты»;
3) на сумму в тенге и иностранной валюты, а также на сумму переоценки «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
4) при превышении курса покупки иностранной валюты над учетным курсом «Контрстоимость валютной позиции»;
5) при превышении учетного курса над курсом покупки иностранной валюты:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Доходы по купле-продаже иностранной валюты»;
6) сторнирование ранее проведенной переоценки:
или
«Доходы от переоценки иностранной валюты»
Параграф 3. Учет сделок спот по продаже иностранной валюты по дате заключения сделки
16. В день заключения сделки спот по продаже иностранной валюты на сумму требований и обязательств по курсу продажи осуществляются следующие на сумму обязательств в иностранной валюте:
«Короткая валютная позиция по иностранной валюте»
«Обязательство по операциям спот»;
на сумму требований в тенге:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»;
одновременно на разницу, возникающую в случае отличия курса продажи иностранной валюты от учетного курса, осуществляются следующие при превышении учетного курса над курсом продажи иностранной валюты:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»;
при превышении курса продаж иностранной валюты над учетным курсом:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»
17. При переоценке сделки спот по продаже иностранной валюты по рыночному курсу обмена валют с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму отрицательной курсовой разницы изменения рыночного курса «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»
2) на сумму положительной курсовой разницы изменения рыночного курса «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)».
18. На дату валютирования сделки спот по продаже иностранной валюты после проведения переоценки согласно пункту 17 настоящей Инструкции
1) на сумму реализуемой иностранной валюты:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
2) на сумму в тенге, полученную за реализацию иностранной валюты:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
Параграф 4. Учет сделок спот по продаже иностранной валюты по дате 18-1. В день заключения сделки спот по продаже иностранной валюты
1) на сумму условных обязательств по продаже иностранной валюты:
«Условные обязательства по купле-продаже иностранной валюты»;
2) на сумму условных требований по продаже иностранной валюты:
«Позиция по сделкам с иностранной валютой».
18-2. При переоценке сделки спот по продаже иностранной валюты по рыночному курсу обмена валют с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму отрицательной курсовой разницы изменения рыночного курса
2) на сумму положительной курсовой разницы изменения рыночного курса
3) на сумму наименьшего остатка по положительному и отрицательному 18-3. На дату валютирования сделки спот по продаже иностранной валюты
1) на сумму условных обязательств по продаже иностранной валюты:
«Условные обязательства по купле-продаже иностранной валюты»
2) на сумму условных требований по продаже иностранной валюты:
3) на сумму в иностранной валюте и тенге, а также на сумму переоценки «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
4) при превышении учетного курса над курсом продажи иностранной «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»;
5) при превышении курса продаж иностранной валюты над учетным курсом:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
Глава 4. Бухгалтерский учет вкладных операций
19. При первоначальном и/или дополнительных взносах денег в банковский вклад осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму денег по договору банковского вклада:
Дт 1001 "Наличность в кассе"
1051 "Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан"
1052 "Корреспондентские счета в других банках"
2203 "Текущие счета юридических лиц"
2204 "Текущие счета физических лиц"
Кт 2021 "Вклады до востребования Национального Банка 2022 "Вклады до востребования иностранных центральных банков"
2023 "Вклады до востребования других банков"
2121 "Срочные вклады Национального Банка Республики Казахстан"
2122 "Срочные вклады иностранных центральных банков"
2123 "Краткосрочные вклады других банков (до одного месяца)"
2124 "Краткосрочные вклады других банков (до одного года)"
2125 "Вклады, привлеченные от других банков на одну ночь"
2127 "Долгосрочные вклады других банков"
2130 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств других 2133 "Условные вклады других банков"
2205 "Вклады до востребования физических лиц"
2206 "Краткосрочные вклады физических лиц"
2207 "Долгосрочные вклады физических лиц"
2208 "Условные вклады физических лиц"
2211 "Вклады до востребования юридических лиц"
2215 "Краткосрочные вклады юридических лиц"
2217 "Долгосрочные вклады юридических лиц"
2219 "Условные вклады юридических лиц";
2) на сумму скидки:
Дт 2140 "Дисконт по вкладам, привлеченным от Национального Банка Республики Казахстан, иностранных центральных банков и других банков"
2239 "Дисконт по вкладам, привлеченным от клиентов"
2219 "Условные вклады юридических лиц", на сумму премии:
Кт 2139 "Премия по вкладам, привлеченным от Национального 2238 "Премия по вкладам, привлеченным от клиентов".
20. При начислении вознаграждения по договору банковского вклада в соответствии с периодичностью, установленной учетной политикой банка,
1) при начислении вознаграждения в тенге:
Дт 5121 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладам до востребования Национального Банка 5122 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по срочным вкладам Национального Банка Республики 5123 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладам до востребования иностранных центральных 5124 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по срочным вкладам иностранных центральных банков"
5125 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладам до востребования других банков"
5126 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по краткосрочным вкладам других банков (до одного 5127 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по 5128 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по долгосрочным вкладам других банков"
5130 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладу, являющемуся обеспечением обязательств других 5133 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по условным вкладам других банков"
5211 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладам до востребования клиентов"
5215 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по краткосрочным вкладам клиентов"
5217 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по долгосрочным вкладам клиентов"
5219 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по условным вкладам клиентов"
Кт 2702 "Начисленные расходы по вкладам до востребования других 2712 "Начисленные расходы по срочным вкладам других банков"
2714 "Начисленные расходы по условным вкладам других банков"
2719 "Начисленные расходы по условным вкладам клиентов"
2720 "Начисленные расходы по вкладам до востребования клиентов"
2721 "Начисленные расходы по срочным вкладам клиентов";
2) при начислении вознаграждения в иностранной валюте:
Дт 1858 "Короткая валютная позиция по иностранной валюте"
Кт 2702 "Начисленные расходы по вкладам до востребования других банков"
2714 "Начисленные расходы по условным вкладам других банков"
2720 "Начисленные расходы по вкладам до востребования клиентов"
2721 "Начисленные расходы по срочным вкладам клиентов", одновременно, на сумму контрстоимости в тенге:
5211 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по вкладам до востребования клиентов"
5215 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по краткосрочным вкладам клиентов"
5217 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по долгосрочным вкладам клиентов"
5219 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по условным вкладам клиентов"
Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)".
21. При капитализации суммы начисленного вознаграждения по банковскому вкладу на общую сумму обязательств, предусмотренную договором банковского вклада, осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2702 "Начисленные расходы по вкладам до востребования других 2714 "Начисленные расходы по условным вкладам других банков"
2720 "Начисленные расходы по вкладам до востребования клиентов"
2721 "Начисленные расходы по срочным вкладам клиентов"
2219 "Условные вклады юридических лиц".
22. При амортизации скидки/премии по банковскому вкладу в соответствии с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются
1) на сумму амортизации скидки в тенге:
Дт 5138 "Расходы по амортизации дисконта по вкладам, привлеченным от Национального Банка Республики Казахстан, иностранных центральных банков и других банков"
5236 "Расходы по амортизации дисконта по вкладам, привлеченным от клиентов"
Кт 2140 "Дисконт по вкладам, привлеченным от Национального Банка Республики Казахстан, иностранных центральных банков и других банков"
2239 "Дисконт по вкладам, привлеченным от клиентов";
2) на сумму амортизации скидки в иностранной валюте:
Кт 2140 "Дисконт по вкладам, привлеченным от Национального Банка 2239 "Дисконт по вкладам, привлеченным от клиентов", Дт 5138 "Расходы по амортизации дисконта по вкладам, привлеченным 5236 "Расходы по амортизации дисконта по вкладам, привлеченным Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)";
3) на сумму амортизации премии в тенге:
Дт 2139 "Премия по вкладам, привлеченным от Национального Банка 2238 "Премия по вкладам, привлеченным от клиентов"
Кт 4270 "Доходы по амортизации премии по вкладам, привлеченным 4440 "Доходы по амортизации премии по вкладам, привлеченным от клиентов;
4) на сумму амортизации премии в иностранной валюте:
Дт 2139 "Премия по вкладам, привлеченным от Национального Банка Кт 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте", Дт 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)"
Кт 4270 "Доходы по амортизации премии по вкладам, привлеченным от клиентов".
23. При выплате суммы начисленного вознаграждения по банковскому вкладу осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2702 "Начисленные расходы по вкладам до востребования других 2714 "Начисленные расходы по условным вкладам других банков"
2720 "Начисленные расходы по вкладам до востребования клиентов"
Кт 1001 "Наличность в кассе"
1051 "Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики 2010 "Корреспондентские счета"
2204 "Текущие счета физических лиц".
24. При выплате вкладчику вознаграждения в день внесения суммы банковского вклада на сумму выплаченного вознаграждения осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 1792 "Предоплата вознаграждения по полученным займам и вкладам"
Остаток на балансовом счете N 1792 "Предоплата вознаграждения по полученным займам и вкладам" подлежит отнесению на расходы в соответствии с методом начисления.
25. При возврате вкладчику основной суммы долга по привлеченному банком банковскому вкладу осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2021 "Вклады до востребования Национального Банка 2215 "Краткосрочные вклады юридических лиц "
2219 "Условные вклады юридических лиц"
Глава 5. Бухгалтерский учет заемных операций
26. При выдаче банковского займа в тенге и иностранной валюте
1) если сумма предоставленного банковского займа равна сумме банковского займа, подлежащей погашению:
на сумму фактически предоставленных денег:
«Займы овердрафт по корреспондентским счетам других банков»
«Краткосрочные займы, предоставленные другим банкам»
«Займы овернайт, предоставленные другим банкам»
«Долгосрочные займы, предоставленные другим банкам»
«Факторинг клиентам»
«Краткосрочные займы, предоставленные клиентам»
«Долгосрочные займы, предоставленные клиентам»
«Прочие займы, предоставленные клиентам»
«Наличность в кассе»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Текущие счета юридических лиц»
«Текущие счета физических лиц»;
на сумму понесенных клиентом расходов в виде комиссионных расходов, связанных с получением банковского займа до момента получения банковского займа (на сумму скидки):
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Текущие счета физических лиц»
«Дисконт по займам, предоставленным другим банкам»
«Дисконт по займам, предоставленным клиентам»;
2) если сумма предоставленного банковского займа меньше суммы «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
на сумму скидки:
«Дисконт по займам, предоставленным клиентам».
Договоры банковского займа отражаются на внебалансовом счете № 7339 «Разные ценности и документы» по условной стоимости 1 (один) тенге.
27. На основании договора залога, на сумму стоимости имущества, принятого в обеспечение банковского займа (как в тенге, так и в иностранной валюте), осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Приход 7250 "Имущество, принятое в обеспечение (залог)".
28. Если в качестве обеспечения обязательств заемщика принимается гарантия на сумму принятой гарантии осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 6075 "Возможные требования по принятым гарантиям"
Кт 6575 "Возможное уменьшение требований по принятым гарантиям".
29. При принятии в качестве обеспечения обязательств по банковскому займу денег, размещенных на банковском счете заемщика, осуществляется 2222 "Вклады дочерних организаций специального назначения"
Кт 2213 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств физических лиц"
2223 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств юридических лиц"
2240 "Счет хранения денег, принятых в качестве обеспечения (заклад, задаток) обязательств клиентов".
30. При открытии банком кредитной линии либо предоставлении банковского займа в будущем в соответствии с договором банковского займа, на сумму неиспользованного лимита или непредоставленного банковского займа осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 6125 "Условные требования по безотзывным займам, предоставляемым в будущем"
6126 "Условные требования по отзывным займам, предоставляемым в будущем"
Кт 6625 "Условные обязательства по безотзывным займам, 6626 "Условные обязательства по отзывным займам, предоставляемым в будущем".
В случае предоставления очередной суммы банковского займа в соответствии с договором банковского займа производится уменьшение условных обязательств банка по предоставлению банковских займов в будущем на сумму предоставленного банковского займа и осуществляется следующая бухгалтерская Дт 6625 "Условные обязательства по безотзывным займам, Кт 6125 "Условные требования по безотзывным займам,
31. При начислении вознаграждения и амортизация скидки (дисконта) по банковским займам в соответствии с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным другим банкам»
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по займам овердрафт, предоставленным другим банкам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по краткосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по займам овернайт, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по долгосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по факторингу клиентам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по краткосрочным займам, предоставленным клиентам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по долгосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по прочим займам, предоставленным клиентам»;
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по займам овердрафт, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по краткосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по займам овернайт, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по долгосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по факторингу клиентам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по краткосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по долгосрочным займам, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по прочим займам,
3) при амортизации дисконта в тенге:
«Дисконт по займам, предоставленным клиентам»
«Доходы по амортизации дисконта по займам, предоставленным другим банкам»
«Доходы по амортизации дисконта по займам, предоставленным клиентам»;
4) при амортизации дисконта в иностранной валюте:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
«Доходы по амортизации дисконта по займам, предоставленным другим банкам»
«Доходы по амортизации дисконта по займам, предоставленным клиентам».
32. При оплате клиентом начисленного вознаграждения по банковскому займу осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) при внесении денег в наличной форме:
2) при предоплате заемщиком суммы начисленного вознаграждения по банковскому займу:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Предоплата вознаграждения по предоставленным займам»;
3) при погашении задолженности по начисленному вознаграждению:
«Корреспондентские счета»
«Предоплата вознаграждения по предоставленным займам»
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам».
33. При переоценке предоставленных банковских займов, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток, с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие
1) при превышении справедливой стоимости банковского займа над его учетной стоимостью, на сумму разницы:
«Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного другим банкам»
«Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного «Доходы в виде положительной корректировки стоимости займа, предоставленного другим банкам»
предоставленного клиентам»;
2) при превышении учетной стоимости банковского займа над его справедливой стоимостью, на сумму разницы:
«Расходы в виде отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного клиентам»
«Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного клиентам»;
3) на сумму числящейся положительной и отрицательной корректировки справедливой стоимости банковского займа:
«Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного «Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного
4) при превышении справедливой стоимости банковского займа в иностранной валюте над его учетной стоимостью, на сумму разницы:
«Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного одновременно, в тенге:
«Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)»
5) при превышении учетной стоимости банковского займа в иностранной валюте над его справедливой стоимостью, на сумму разницы:
«Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного «Расходы в виде отрицательной корректировки стоимости займа, «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»;
6) на сумму числящейся положительной и отрицательной корректировки «Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет отрицательной корректировки стоимости займа, предоставленного «Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного другим «Счет положительной корректировки стоимости займа, предоставленного клиентам.
33-1. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, производится переоценка стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, и осуществляются следующие при превышении справедливой стоимости займов над их учетной стоимостью:
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Резервы переоценки стоимости займов, учитываемых по справедливой при превышении учетной стоимости займов над их справедливой «Резервы переоценки стоимости займов, учитываемых по справедливой «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
на сумму числящейся положительной (отрицательной) корректировки справедливой стоимости ценных бумаг:
«Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход».
По займам переоценка производится после проведения начисления вознаграждения и амортизации дисконта по займам в соответствии с пунктом 31 настоящей Инструкции.
34. При переоценке банковских займов в тенге с фиксацией валютного эквивалента осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) при увеличении рыночного курса обмена валюты:
Дт 1411 "Краткосрочные займы, предоставленные клиентам"
1417 "Долгосрочные займы, предоставленные клиентам"
1424 "Просроченная задолженность клиентов по займам"
1740 "Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам"
1741 "Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам"
Кт 4705 "Доход от переоценки займов в тенге с фиксацией валютного эквивалента займов";
2) при уменьшении рыночного курса обмена валюты:
Дт 5705 "Расход от переоценки займов в тенге с фиксацией валютного эквивалента займов"
Кт 1411 "Краткосрочные займы, предоставленные клиентам"
лизингу, предоставленным клиентам".
35. Если условиями договора банковского займа предусмотрена индексация платежей по банковскому займу в тенге, производится переоценка остатков банковского займа в сроки, установленные учетной политикой банка, если иные сроки не установлены договором банковского займа, и осуществляются
1) при положительной индексации:
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным
2) при отрицательной индексации:
«Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным
36. При погашении основного долга по банковскому займу осуществляются «Прочие займы, предоставленные клиентам»;
в случае внесения денег в безналичной форме:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Прочие займы, предоставленные клиентам».
37. При погашении основного долга по банковскому займу в соответствии с договором о предоставлении кредитной линии производится увеличение условных обязательств банка по предоставлению банковских займов в будущем на сумму погашенного банковского займа и осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 6125 "Условные требования по безотзывным займам,
38. При полном погашении банковского займа и вознаграждения, списании документов (договора банковского займа, договора гарантии, договора об обеспечении исполнения обязательств, а также правоустанавливающих документов на предмет залога, технической документации к нему и других документов, подлежащих обязательному возврату заемщику) и стоимости принятого залога, суммы принятой гарантии, денег, являющихся обеспечением по банковскому займу, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
при списании стоимости предмета залога:
Расход 7250 "Имущество, принятое в обеспечение (залог)", при списании документов:
Расход 7339 "Разные ценности и документы", при списании суммы принятой гарантии:
Дт 6575 "Возможное уменьшение требований по принятым гарантиям"
Кт 6075 "Возможные требования по принятым гарантиям", при списании денег, являющихся обеспечением по банковскому займу:
Дт 2213 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств физических лиц"
2223 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств юридических лиц"
(заклад, задаток) обязательств клиентов"
2222 "Вклады дочерних организаций специального назначения".
39. Если при наступлении срока, установленного договором банковского займа, заемщик не оплатил начисленное вознаграждение, сумма начисленного, но не оплаченного вознаграждения относится на счета просроченных активов и «Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу, «Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, предоставленным
40. Если при наступлении срока заемщик не погасил основной долг по банковскому займу, сумма непогашенного основного долга относится на счета просроченных активов и осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Просроченная задолженность других банков по займам»
«Просроченная задолженность клиентов по займам»
41. Если договором банковского займа предусмотрено начисление неустойки (штрафа, пени) и неустойка (штраф, пеня) соответствует определению понятия актива согласно Закону Республики Казахстан от 28 февраля 2007 года «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности», на сумму неустойки (штрафа, пени) осуществляется следующая бухгалтерская «Начисленная неустойка (штраф, пеня)»
«Неустойка (штраф, пеня)».
41-1. Если договором банковского займа предусмотрено начисление вознаграждения на просроченную часть основного долга по займам и финансовому лизингу, на сумму просроченного вознаграждения по займам и финансовому лизингу, соответствующему определению понятия актива согласно Закону Республики Казахстан от 28 февраля 2007 года «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности», осуществляется «Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу, «Доходы, связанные с получением вознаграждения по просроченной задолженности других банков по займам»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по просроченной задолженности клиентов по займам».
42. При оплате просроченного вознаграждения и неустойки (штрафа, пени)
по банковскому займу осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу, «Начисленная неустойка (штраф, пеня)».
43. При оплате просроченного основного долга по банковскому займу «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Просроченная задолженность клиентов по займам».
44. При создании (увеличении) резервов (провизий) под ожидаемые кредитные убытки по банковским займам осуществляется следующая «Ассигнования на резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, «Ассигнования на резервы (провизий) по займам и финансовому лизингу, «Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, предоставленным «Резервы (провизии) на покрытие убытков по займам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход».
45. При уменьшении (аннулировании) резервов (провизий) под ожидаемые кредитные убытки по банковским займам осуществляется следующая «Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, предоставленным «Резервы (провизии) на покрытие убытков по займам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход «Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по займам и финансовому лизингу, предоставленным другим банкам»
«Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам».
46. В случае принятия банком решения о списании с баланса неоплаченного просроченного банковского займа и вознаграждения по нему в порядке и сроки, установленные внутренними документами банка, осуществляются следующие
1) на основную сумму банковского займа и неоплаченного просроченного вознаграждения в тенге:
«Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, предоставленным «Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу,
2) на основную сумму банковского займа и неоплаченного просроченного вознаграждения в иностранной валюте:
«Длинная валютная позиция по иностранной валюте»
«Просроченное вознаграждение по займам и финансовому лизингу, одновременно на сумму контрстоимости в тенге:
«Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, предоставленным «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)».
46-1. В случае принятия банком решения о списании с баланса неоплаченного просроченного банковского займа, учитываемого по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, и вознаграждения по нему в порядке и сроки, установленные внутренними документами банка, осуществляются «Резервы (провизии) на покрытие убытков по займам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Резервы переоценки стоимости займов, учитываемых по справедливой «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости займов, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Долгосрочные займы, предоставленные клиентам».
47. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
25.02.2013 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней
48. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
25.02.2013 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней
49. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
25.02.2013 № 63 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней
Глава 6. Бухгалтерский учет операций с ценными бумагами истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
Параграф 1. Учет приобретенных ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток
50. При покупке долговых и (или) долевых ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток осуществляются следующие на справедливую стоимость (по долговым ценным бумагам на справедливую стоимость, не превышающую их номинальную стоимость):
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Корреспондентские счета»;
одновременно по долговым ценным бумагам осуществляются следующие «Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
на сумму дисконта:
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
на сумму вознаграждения, начисленного предыдущим держателем:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Корреспондентские счета».
51. При начислении вознаграждения (причитающегося дохода) и амортизации премии (дисконта) по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток,
1) на сумму вознаграждения (причитающегося дохода):
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
2) на сумму премии, подлежащей амортизации:
«Расходы по амортизации премии по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой
3) на сумму дисконта, подлежащего амортизации:
«Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Доходы по амортизации дисконта по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток».
52. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, производится переоценка стоимости долговых и (или) долевых ценных бумаг по справедливой стоимости, и осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) при превышении справедливой стоимости ценных бумаг над их учетной «Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Нереализованный доход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
2) при превышении учетной стоимости ценных бумаг над их справедливой «Нереализованный расход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
3) на сумму числящейся положительной (отрицательной) корректировки «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток».
По долговым ценным бумагам переоценка производится после проведения начисления объявленного вознаграждения (причитающегося дохода) и амортизации премии (дисконта) по долговым ценным бумагам в соответствии с пунктом 51 настоящей Инструкции.
53. При погашении эмитентом начисленного вознаграждения (причитающегося дохода) по ценным бумагам на сумму полученного вознаграждения (причитающегося дохода) осуществляется следующая «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток».
54. При продаже долговых и (или) долевых ценных бумаг после начисления объявленного вознаграждения, амортизации премии (дисконта) и переоценки по справедливой стоимости долговых и (или) долевых ценных бумаг в соответствии с пунктами 51 и 52 настоящей Инструкции осуществляются следующие
1) на сумму несамортизированной премии:
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой
2) на сумму несамортизированного дисконта:
«Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
3) на сумму накопленной положительной переоценки ценных бумаг по справедливой стоимости:
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»;
4) на сумму накопленной отрицательной переоценки ценных бумаг по «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или
5) на сумму сделки о продаже ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой
6) на сумму разницы, в случае превышения суммы сделки о продаже ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток, над их учетной стоимостью:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Доходы по купле-продаже ценных бумаг»;
7) на сумму разницы, в случае превышения учетной стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток, над суммой сделки о продаже ценных бумаг:
«Расходы по купле-продаже ценных бумаг»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или
8) на сумму реализованных доходов от переоценки ценных бумаг по «Нереализованный доход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых «Нереализованный расход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых «Реализованные доходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный доход»;
9) на сумму реализованных расходов от переоценки ценных бумаг по «Нереализованный доход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых «Реализованные расходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный доход»
«Нереализованный расход от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток».
Параграф 2. Учет приобретенных ценных бумаг, учитываемых по
55. При покупке долговых и (или) долевых ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, осуществляются справедливую стоимость, не превышающую их номинальную стоимость) с учетом затрат по сделке:
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
одновременно по долговым ценным бумагам осуществляются следующие «Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой на сумму вознаграждения, начисленного предыдущим держателем:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
56. При начислении вознаграждения (причитающегося дохода) по приобретенным долговым и (или) долевым (по привилегированным акциям)
ценным бумагам и амортизации премии (дисконта) по приобретенным долговым ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
«Расходы по амортизации премии по ценным бумагам, учитываемым по «Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Доходы по амортизации дисконта по ценным бумагам, учитываемым по
57. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, производится переоценка стоимости долговых и (или) долевых ценных бумаг по справедливой стоимости, и осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) при превышении справедливой стоимости ценных бумаг над их учетной «Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой
2) при превышении учетной стоимости ценных бумаг над их справедливой «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
3) на сумму числящейся положительной (отрицательной) корректировки «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход».
По долговым ценным бумагам переоценка производится после проведения начисления объявленного вознаграждения (причитающегося дохода) и амортизации премии (дисконта) по долговым ценным бумагам в соответствии с пунктом 56 настоящей Инструкции.
58. При погашении эмитентом начисленного вознаграждения (причитающегося дохода) по долговым и (или) долевым ценным бумагам на сумму полученного вознаграждения (причитающегося дохода) осуществляется «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход».
59. При продаже долговых и (или) долевых ценных бумаг после начисления объявленного вознаграждения, амортизации премии (дисконта) и переоценки по справедливой стоимости долговых и (или) долевых ценных бумаг в соответствии с пунктами 56 и 57 настоящей Инструкции осуществляются следующие
1) по долговым ценным бумагам:
на сумму несамортизированной премии:
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Премия по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой на сумму несамортизированного дисконта:
«Дисконт по приобретенным ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
2) по долговым и (или) долевым ценным бумагам:
на сумму накопленной положительной переоценки ценных бумаг по «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Счет положительной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
на сумму накопленной отрицательной переоценки ценных бумаг по «Счет отрицательной корректировки справедливой стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий на сумму сделки по продаже ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой на сумму разницы, в случае превышения суммы сделки о продаже ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, над их учетной стоимостью:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
на сумму разницы, в случае превышения учетной стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, над «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий на сумму реализованных доходов от переоценки долговых ценных бумаг по «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой «Реализованные доходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный на сумму реализованных расходов от переоценки долговых ценных бумаг по справедливой стоимости:
«Реализованные расходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой на сумму реализованных доходов от переоценки долевых ценных бумаг по «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой «Нераспределенная чистая прибыль (непокрытый убыток)»;
на сумму реализованных расходов от переоценки долевых ценных бумаг по «Нераспределенная чистая прибыль (непокрытый убыток)»
«Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой
60. При погашении эмитентом долговых ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, после проведения начисления вознаграждения, амортизации премии (дисконта) и переоценки долговых ценных бумаг по справедливой стоимости в соответствии с пунктами 56 и 57 настоящей Инструкции осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму денег, поступивших от эмитента долговых ценных бумаг:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой
2) на сумму реализованных доходов от переоценки долговых ценных бумаг «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой «Реализованные доходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный
3) на сумму реализованных расходов от переоценки долговых ценных бумаг «Реализованные расходы от изменения стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой стоимости через прибыль или убыток и через прочий совокупный «Резервы переоценки стоимости ценных бумаг, учитываемых по справедливой
61. При создании (увеличении) резервов (провизий) под ожидаемые кредитные убытки по долговым и (или) долевым ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, осуществляется «Ассигнования на резервы (провизии) по ценным бумагам»
«Резервы (провизии) на покрытие убытков по ценным бумагам, учитываемым по При уменьшении (аннулировании) резервов (провизий) под ожидаемые кредитные убытки по долговым и (или) долевым ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход, осуществляется «Резервы (провизии) на покрытие убытков по ценным бумагам, учитываемым по «Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по ценным бумагам».
62. При проведении операций с долговыми и (или) долевыми ценными бумагами в иностранной валюте бухгалтерские записи осуществляются с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 «Короткая валютная позиция по иностранной валюте», 1859 «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)», 2858 «Длинная валютная позиция по иностранной валюте», 2859 «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»).
Параграф 3. Учет приобретенных ценных бумаг, учитываемых по амортизированной стоимости
63. При покупке долговых ценных бумаг, учитываемых по амортизированной стоимости, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на справедливую стоимость ценных бумаг (не превышающую их номинальную стоимость) с учетом затрат по сделке:
«Ценные бумаги, учитываемые по амортизированной стоимости»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
2) на сумму премии:
«Премия по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
3) на сумму дисконта:
«Дисконт по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»;
4) на сумму вознаграждения, начисленного предыдущим держателем:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
64. При начислении вознаграждения и амортизации премии (дисконта) по приобретенным долговым ценным бумагам с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму вознаграждения:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной «Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»;
«Расходы по амортизации премии по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»
«Премия по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»;
«Дисконт по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»
«Доходы по амортизации дисконта по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости».
65. При погашении эмитентом начисленного вознаграждения по долговым ценным бумагам осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости».
66. При продаже долговых ценных бумаг после начисления объявленного вознаграждения и амортизации премии (дисконта) долговых ценных бумаг в соответствии с пунктом 64 настоящей Инструкции осуществляются следующие «Премия по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»;
«Дисконт по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»
«Ценные бумаги, учитываемые по амортизированной стоимости»;
3) на сумму сделки по продаже ценных бумаг, учитываемых по амортизированной стоимости:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости»;
4) на сумму разницы, в случае превышения суммы сделки о продаже ценных бумаг, учитываемых по амортизированной стоимости, над их учетной «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
5) на сумму разницы, в случае превышения учетной стоимости ценных бумаг, учитываемых по амортизированной стоимости, над суммой сделки о продаже ценных бумаг:
«Ценные бумаги, учитываемые по амортизированной стоимости».
67. При создании (увеличении) резервов (провизий) под ожидаемые кредитные убытки по долговым ценным бумагам, учитываемым по амортизированной стоимости, осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Резервы (провизии) на покрытие убытков по ценным бумагам, учитываемым по
68. При уменьшении (аннулировании) резервов (провизий) под ожидаемые амортизированной стоимости, осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Резервы (провизии) на покрытие убытков по ценным бумагам, учитываемым по «Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по ценным бумагам».
69. При погашении эмитентом стоимости долговых ценных бумаг после начисления объявленного вознаграждения и амортизации премии или дисконта на сумму денег, поступивших от эмитента долговых ценных бумаг осуществляется «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной
70. При списании обесцененных ценных бумаг за счет сформированных резервов (провизий) осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Резервы (провизии) на покрытие убытков по ценным бумагам, учитываемым по «Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по амортизированной На сумму несамортизированной части дисконта и (или) премии бухгалтерские записи осуществляются в соответствии с пунктом 66 настоящей Инструкции.
71. При проведении операций с долговыми ценными бумагами в иностранной валюте бухгалтерские записи осуществляются с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 «Короткая валютная позиция по иностранной валюте», 1859 «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)», 2858 «Длинная валютная позиция по иностранной валюте», 2859 «Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)»).
Параграф 4. Учет ценных бумаг, выпущенных банком в обращение
72. При выпуске банком ценных бумаг в обращение осуществляются
1) на сумму реализации облигаций (не превышающую их номинальную стоимость):
Дт 1051 "Корреспондентский счет в Национальном Банке Кт 2301 "Выпущенные в обращение облигации"
2303 "Выпущенные в обращение прочие ценные бумаги"
2406 "Субординированные облигации";
Кт 2304 "Премия по выпущенным в обращение ценным бумагам"
2403 "Премия по выпущенным в обращение субординированным облигациям";
Дт 2305 "Дисконт по выпущенным в обращение ценным бумагам"
2404 "Дисконт по выпущенным в обращение субординированным облигациям"
2406 "Субординированные облигации".
73. При начислении вознаграждения и амортизации премии (скидки) по выпущенным банком в обращение ценным бумагам с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие на сумму вознаграждения:
Дт 5301 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по выпущенным в обращение облигациям"
5303 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по выпущенным в обращение прочим ценным бумагам"
5406 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по субординированным облигациям"
Кт 2730 "Начисленные расходы по выпущенным в обращение ценным бумагам"
2756 "Начисленные расходы по субординированным облигациям", на сумму амортизации премии:
Дт 2304 "Премия по выпущенным в обращение ценным бумагам"
Кт 4454 "Доходы по амортизации премии по выпущенным в обращение 4455 "Доходы по амортизации премии по выпущенным в обращение субординированным облигациям", на сумму амортизации дисконта:
Дт 5307 "Расходы по амортизации дисконта по выпущенным в обращение ценным бумагам"
5404 "Расходы по амортизации дисконта по выпущенным в обращение субординированным облигациям"
Кт 2305 "Дисконт по выпущенным в обращение ценным бумагам"
облигациям".
74. При погашении банком начисленного вознаграждения по выпущенным в обращение ценным бумагам осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2730 "Начисленные расходы по выпущенным в обращение 2756 "Начисленные расходы по субординированным облигациям"
Кт 1051 "Корреспондентский счет в Национальном Банке 2010 "Корреспондентские счета".
75. При погашении банком выпущенных в обращение ценных бумаг после начисления вознаграждения и амортизации премии/дисконта осуществляется на сумму денег, выплаченных банком:
Дт 2301 "Выпущенные в обращение облигации"
2406 "Субординированные облигации"
Глава 6-1. Бухгалтерский учет динамических резервов
Глава 7. Бухгалтерский учет операций РЕПО и обратное РЕПО
76. При осуществлении операций РЕПО на сумму сделки осуществляется Кт 2255 "Операции "РЕПО" с ценными бумагами".
77. При начислении расходов в виде вознаграждения по операции РЕПО Дт 5250 "Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по операциям "РЕПО" с ценными бумагами"
Кт 2725 "Начисленные расходы по операциям "РЕПО" с ценными бумагами".
78. При получении ранее переданных по операции РЕПО ценных бумаг на сумму начисленных расходов в виде вознаграждения по операции РЕПО и сумму закрытия операции РЕПО (стоимость закрытия сделки, установленная на момент заключения данной сделки) осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2255 "Операции "РЕПО" с ценными бумагами"
2725 "Начисленные расходы по операциям "РЕПО"
с ценными бумагами"
1052 "Корреспондентские счета в других банках".
79. При совершении операции обратного РЕПО (при покупке ценных бумаг)
на сумму операции осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 1461 "Операции "обратное РЕПО" с ценными бумагами"
80. При начислении вознаграждения по операции обратного РЕПО Дт 1748 "Начисленные доходы по операциям "обратное РЕПО"
Кт 4465 "Доходы, связанные с получением вознаграждения по операциям "обратное РЕПО" с ценными бумагами".
81. При передаче ранее полученных ценных бумаг по операции обратного РЕПО на сумму начисленного вознаграждения по операции обратного РЕПО и сумму закрытия операции обратного РЕПО (стоимость закрытия сделки, установленная на момент заключения данной сделки) осуществляется следующая Кт 1461 "Операции "обратное РЕПО" с ценными бумагами"
1748 "Начисленные доходы по операциям "обратное РЕПО"
с ценными бумагами".
82. При осуществлении операций РЕПО и обратное РЕПО в иностранной валюте бухгалтерские записи осуществляются с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 "Короткая валютная позиция по иностранной валюте", 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)", 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте", 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)").
Глава 8. Бухгалтерский учет операций по покупке и продаже аффинированных драгоценных металлов
83. При заключении сделки спот по покупке аффинированных драгоценных металлов осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований по покупке аффинированных драгоценных металлов:
Дт 6415 "Условные требования по купле-продаже аффинированных Кт 6998 "Позиция по сделкам с аффинированными драгоценными металлами";
на сумму условных обязательств по покупке аффинированных драгоценных металлов:
Дт 6998 "Позиция по сделкам с аффинированными драгоценными металлами"
Кт 6915 "Условные обязательства по купле-продаже аффинированных драгоценных металлов";
2) на сумму требований и обязательств по покупке аффинированных драгоценных металлов за тенге:
Дт 1894 "Требования по операциям спот"
Кт 2872 "Длинная позиция по аффинированным драгоценным металлам";
Дт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в тенге (длинной позиции по аффинированным драгоценным металлам)"
Кт 2894 "Обязательства по операциям спот".
При возникновении разницы между справедливой стоимостью и стоимостью приобретения аффинированных драгоценных металлов на сумму положительной разницы:
Дт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Кт 4540 "Доходы по купле-продаже драгоценных металлов";
на сумму отрицательной разницы:
Дт 5540 "Расходы по купле-продаже драгоценных металлов"
Кт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в металлам)";
3) на сумму требований по покупке аффинированных драгоценных металлов за иностранную валюту:
на сумму обязательств по покупке аффинированных драгоценных металлов за иностранную валюту:
Кт 2894 "Обязательства по операциям спот";
Дт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой Дт 1874 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой
84. На дату валютирования сделки спот по покупке аффинированных драгоценных металлов осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму условных обязательств по покупке аффинированных драгоценных Дт 6915 "Условные обязательства по купле-продаже аффинированных драгоценных металлов"
на сумму условных требований по покупке аффинированных драгоценных Кт 6415 "Условные требования по купле-продаже аффинированных драгоценных металлов";
на сумму сделки:
Кт 1894 "Требования по операциям спот", Дт 2894 "Обязательства по операциям спот"
5540 "Расходы по купле-продаже драгоценных металлов"
4540 "Доходы по купле-продаже драгоценных металлов".
2); от 31.01.2011 № 4 (вводится в действие по истечении четырнадцати дней со дня гос. регистрации в МЮ РК).
85. При заключении сделки спот по продаже аффинированных драгоценных
1) на сумму условных требований по продаже аффинированных Дт 6415 "Условные требования по купле-продаже аффинированных на сумму условных обязательств по продаже аффинированных драгоценных
2) на сумму требований и обязательств по продаже аффинированных Кт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в тенге (короткой позиции по аффинированным драгоценным Дт 1873 "Короткая позиция по аффинированным драгоценным металлам"
стоимостью продажи аффинированных драгоценных металлов осуществляются Кт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Дт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в
3) на сумму требований по продаже аффинированных драгоценных Кт 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте";
на сумму обязательств по продаже аффинированных драгоценных металлов Дт 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)"
Кт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в металлам)".
стоимостью продажи аффинированных драгоценных металлов осуществляются Кт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Дт 2873 "Контрстоимость аффинированных драгоценных металлов в Кт 4540 "Доходы по купле-продаже драгоценных металлов".
86. На дату валютирования сделки спот по продаже аффинированных драгоценных металлов осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму условных обязательств по продаже аффинированных драгоценных на сумму условных требований по продаже аффинированных драгоценных Кт 6415 "Условные требования по купле-продаже аффинированных на сумму денег, выраженную в тенге и получаемую за реализуемые аффинированные драгоценные металлы:
Кт 1894 "Требования по операциям спот"
4540 "Доходы по купле-продаже драгоценных металлов";
Кт 1010 "Аффинированные драгоценные металлы".
Глава 9. Бухгалтерский учет операций с производными финансовыми инструментами
87. В день заключения форвардной сделки на сумму условных требований в соответствии с условиями форвардной сделки на покупку и/или продажу базового актива осуществляются следующие бухгалтерские записи:
Дт 6205 "Условные требования по покупке ценных бумаг"
6305 "Условные требования по продаже ценных бумаг"
6350 "Условные требования по прочим производным финансовым инструментам"
6405 "Условные требования по купле-продаже иностранной валюты"
6415 "Условные требования по купле-продаже аффинированных Кт 6996 "Позиция по сделкам с прочими активами"
6997 "Позиция по сделкам с ценными бумагами"
6998 "Позиция по сделкам с аффинированными драгоценными 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой", одновременно, на сумму условных обязательств в соответствии с условиями форвардной сделки на покупку и/или продажу базового актива:
Дт 6996 "Позиция по сделкам с прочими активами"
6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой"
Кт 6705 "Условные обязательства по покупке ценных бумаг"
6805 "Условные обязательства по продаже ценных бумаг"
6850 "Условные обязательства по прочим производным финансовым инструментам"
6905 "Условные обязательства по купле-продаже иностранной валюты"
6915 "Условные обязательства по купле-продаже аффинированных драгоценных металлов".
88. При переоценке форвардной сделки по покупке и/или продаже иностранной валюты по справедливой стоимости с периодичностью, установленной учетной политикой банка, осуществляются следующие
1) на сумму положительного изменения справедливой стоимости форвардной сделки:
Дт 1892 "Требования по операциям форвард"
Кт 4560 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций по ценным бумагам"
4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций по иностранной валюте"
4580 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций по аффинированным драгоценным металлам"
4594 "Нереализованный доход от переоценки операций с прочими производными финансовыми инструментами";
2) на сумму отрицательного изменения справедливой стоимости Дт 5560 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5580 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5594 "Нереализованный расход от переоценки операций с прочими производными финансовыми инструментами"
Кт 2892 "Обязательства по операциям форвард";
3) на сумму положительной/отрицательной корректировки справедливой стоимости форвардной сделки:
Дт 2892 "Обязательства по операциям форвард"
Кт 1892 "Требования по операциям форвард".
89. На дату закрытия открытой позиции и/или исполнения форвардной сделки осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований/обязательств в соответствии с условиями на сумму условных требований:
Кт 6205 "Условные требования по покупке ценных бумаг"
6350 "Условные требования по прочим производным 6405 "Условные требования по купле-продаже иностранной валюты"
на сумму условных обязательств:
Дт 6705 "Условные обязательства по покупке ценных бумаг"
6915 "Условные обязательства по купле-продаже аффинированных 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой";
2) при погашении банком или контрпартнером стоимости форвардной сделки (закрытие открытой позиции) деньгами на нетто основе:
при отрицательной стоимости форвардной сделки:
2203 "Текущие счета юридических лиц", при положительной стоимости форвардной сделки:
Кт 1892 "Требования по операциям форвард";
3) при исполнении форвардной сделки по покупке базового актива:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Требования по операциям форвард»
«Текущие счета юридических лиц»;
4) при исполнении форвардной сделки по продаже базового актива:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Обязательства по операциям форвард»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий
5) на сумму реализованных доходов от переоценки форвардной сделки на покупку/продажу иностранной валюты:
Дт 4560 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций 4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций 4580 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций Кт 4892 "Доходы по операциям форвард"
5560 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5580 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций
6) на сумму реализованных расходов от переоценки форвардной сделки на Дт 4560 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций 4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций 4580 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций 5892 "Расходы по операциям форвард"
Кт 5560 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций 5580 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций прочими производными финансовыми инструментами".
2); от 22.12.2017 № 252 (вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования).
90. При проведении операций с форвардными сделками в иностранной валюте бухгалтерские записи осуществляются с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 "Короткая валютная позиция по иностранной валюте", 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)", 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте", 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)").
Параграф 2. Учет операций по фьючерсным сделкам
91. В день заключения фьючерсной сделки на покупку или продажу базового актива осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований в соответствии с условиями фьючерсной сделки:
Дт 6210 "Условные требования по операциям фьючерс"
2) на сумму условных обязательств в соответствии с условиями фьючерсной Дт 6997 "Позиция по сделкам с ценными бумагами"
6998 "Позиция по сделкам с аффинированными драгоценными металлами"
Кт 6710 "Условные обязательства по операциям фьючерс"
6996 "Позиция по сделкам с прочими активами".
92. При выплате маржи в соответствии с условиями фьючерсной сделки Дт 1852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка ценных бумаг"
2203 "Текущие счета юридических лиц".
93. При переоценке фьючерсной сделки на покупку и/или продажу базового актива по справедливой стоимости осуществляются следующие бухгалтерские фьючерсной сделки:
Дт 1891 "Требования по операциям фьючерс"
Кт 4590 "Нереализованный доход от переоценки финансовых фьючерсов";
Дт 5590 "Нереализованный расход от переоценки финансовых фьючерсов"
Кт 2891 "Обязательства по операциям фьючерс";
3) на сумму числящейся положительной/отрицательной корректировки справедливой стоимости фьючерсной сделки:
Дт 2891 "Обязательства по операциям фьючерс"
Кт 1891 "Требования по операциям фьючерс".
94. При выплате банком в пользу контрпартнера/контрпартнером в пользу банка суммы маржи осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму маржи, дополнительно выплаченной банком:
2203 "Текущие счета юридических лиц";
2) на сумму маржи, полученной от контрпартнера:
Кт 2852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка ценных бумаг";
3) при списании допустимой числящейся маржи со счета, открытого на фондовой бирже/у брокера:
Кт 1852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка
4) на сумму маржи, полученной фондовой биржей/брокером:
Дт 2852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка ценных бумаг".
95. На дату закрытия открытой позиции фьючерсной сделки
1) на сумму условных требований в соответствии с условиями фьючерсной сделки на покупку и/или продажу базового актива:
6998 "Позиция по сделкам с аффинированными драгоценными металлами"
Кт 6210 "Условные требования по операциям фьючерс";
2) на сумму условных обязательств в соответствии с условиями фьючерсной Дт 6710 "Условные обязательства по операциям фьючерс"
3) при погашении банком или контрпартнером стоимости фьючерсной сделки (закрытие открытой позиции) деньгами на нетто основе:
при погашении фьючерсной сделки на нетто основе:
1852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка при погашении контрпартнером фьючерсной сделки на нетто основе:
2852 "Расчеты с профессиональными участниками рынка 1891 "Требования по операциям фьючерс";
4) на сумму реализованных доходов и расходов от переоценки фьючерсной Дт 5891 "Расходы по операциям фьючерс"
4590 "Нереализованный доход от переоценки финансовых Кт 4891 "Доходы по операциям фьючерс"
5590 "Нереализованный расход от переоценки финансовых фьючерсов".
96. При осуществлении операций по фьючерсным сделкам в иностранной валюте осуществляются бухгалтерские записи с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 "Короткая валютная позиция по иностранной валюте", 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)", 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте", 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)").
Параграф 3. Учет операций по сделкам опцион
97. В день приобретения опциона "колл/пут" на покупку/продажу базового
1) на сумму условных требований в соответствии с условиями приобретенного опциона "колл/пут":
Дт 6225 "Условные требования по приобретенным опционным операциям - "колл/пут"
одновременно, на сумму условных обязательств в соответствии с условиями Кт 6725 "Условные обязательства по приобретенным опционным операциям - "колл/пут" - контрсчет";
2) на сумму выплаченной премии по приобретенному опциону "колл/пут":
Дт 1893 "Требования по опционным операциям"
98. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, а также на дату исполнения опциона "колл/пут" производится переоценка приобретенного опциона "колл/пут" по справедливой стоимости и осуществляются следующие Кт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций";
Дт 5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций"
Кт 1893 "Требования по опционным операциям".
99. На дату закрытия открытой позиции при исполнении приобретенного опциона "колл/пут" осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований по условиям приобретенного опциона "колл/пут":
Кт 6225 "Условные требования по приобретенным опционным операциям - "колл/пут", одновременно, на сумму условных обязательств по условиям Дт 6725 "Условные обязательства по приобретенным опционным операциям - "колл/пут" - контрсчет"
2) при погашении стоимости опциона "колл/пут" (закрытие открытой позиции) деньгами:
Кт 1893 "Требования по опционным операциям";
3) при приобретении базового актива по условиям приобретенного опциона «колл»:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Требования по опционным операциям»
4) при продаже базового актива по условиям приобретенного опциона «пут»:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Требования по опционным операциям»;
5) на сумму реализованных доходов по приобретенному опциону "колл/пут":
Дт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций"
Кт 4893 "Доходы по опционным операциям"
5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций";
6) на сумму реализованных расходов по приобретенному опциону "колл /пут":
Дт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций"
5893 "Расходы по опционным операциям"
Кт 5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций".
2); от 22.12.2017 № 252 (вводится в действие по истечении десяти календарных
100. В день продажи опциона "колл/пут" на покупку/продажу базового
1) на сумму условных требований по условиям проданного опциона "колл Дт 6325 "Условные требования по проданным опционным одновременно, на сумму условных обязательств по условиям проданного опциона "колл/пут":
Кт 6825 "Условные обязательства по проданным опционным операциям - "колл/пут";
2) на сумму полученной премии по проданному опциону "колл/пут":
Кт 2893 "Обязательства по опционным операциям".
101. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, а также на дату исполнения сделки опцион производится переоценка по справедливой стоимости проданного опциона "колл/пут", и осуществляются следующие проданного опциона "колл/пут":
Дт 2893 "Обязательства по опционным операциям"
Кт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций";
2) на сумму отрицательного изменения справедливой стоимости проданного Дт 5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций"
102. На дату закрытия открытой позиции, при исполнении проданного опциона "колл/пут" осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований по условиям проданного опциона "колл Кт 6325 "Условные требования по проданным опционным операциям - "колл/пут" - контрсчет", одновременно, на сумму условных обязательств по условиям проданного Дт 6825 "Условные обязательства по проданным опционным
2) при погашении стоимости опциона "колл/пут" (закрытие открытой
3) при продаже базового актива по условиям проданного опциона «колл»:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Обязательства по опционным операциям»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий
4) при приобретении базового актива по условиям проданного опциона «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
5) на сумму реализованных доходов по проданному опциону "колл/пут":
Дт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций"
5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций";
6) на сумму реализованных расходов по проданному опциону "колл/пут":
Дт 4591 "Нереализованный доход от переоценки опционных операций"
Кт 5591 "Нереализованный расход от переоценки опционных операций".
2); от 22.12.2017 № 252 (вводится в действие по истечении десяти календарных
103. При осуществлении операций по сделке опцион в иностранной валюте бухгалтерские записи осуществляются с использованием счетов валютной позиции и контрстоимости (1858 "Короткая валютная позиция по иностранной валюте", 1859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (длинной валютной позиции)", 2858 "Длинная валютная позиция по иностранной валюте", 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)").
Параграф 4. Учет сделок своп
104. В день заключения сделки валютный своп по покупке иностранной валюты с обратной продажей на условиях спот плюс форвард на основании паспорта сделки осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму требований и обязательств в тенге и иностранной валюте:
Дт 1895 "Требования по операциям своп"
Кт 2895 "Обязательства по операциям своп";
2) в случае если курс покупки ниже учетного курса:
Кт 4895 "Доходы по операциям своп";
3) в случае если курс покупки выше учетного курса:
Дт 5895 "Расходы по операциям своп"
4) на сумму условных требований и обязательств по обратной продаже Дт 6405 "Условные требования по купле-продаже иностранной валюты" (отдельный лицевой счет для сделки валютный своп)
Кт 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой";
Дт 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой"
Кт 6905 "Условные обязательства по купле-продаже иностранной своп).
105. На дату валютирования при открытии сделки своп осуществляются
1) на сумму приобретаемой иностранной валюты:
Кт 1895 "Требования по операциям своп", на сумму в тенге:
Дт 2895 "Обязательства по операциям своп"
2) исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
24.08.2009 № 80 (порядок введения в действие см. п. 2).
106. При переоценке сделки валютный своп по справедливой стоимости
1) на сумму положительной разницы:
Кт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп";
2) на сумму отрицательной разницы:
Дт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп"
3) на сумму требований и обязательств:
Кт 1895 "Требования по операциям своп".
107. На дату валютирования при закрытии сделки валютный своп на сумму тенге, получаемых за реализуемую иностранную валюту:
Кт 2870 "Прочие транзитные счета", на сумму реализуемой иностранной валюты:
на сумму контрстоимости короткой валютной позиции:
Дт 2870 "Прочие транзитные счета"
Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)", при положительной стоимости сделки валютный своп:
при отрицательной стоимости сделки валютный своп:
(короткой валютной позиции)".
На сумму реализованных доходов/расходов от переоценки сделки валютный своп осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму реализованных доходов:
Дт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп"
Кт 4895 "Доходы по операциям своп"
5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп";
2) на сумму реализованных расходов:
5895 "Расходы по операциям своп"
Кт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп".
На сумму условных требований и обязательств по обратной продаже иностранной валюты осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму условных требований в иностранной валюте:
Кт 6405 "Условные требования по купле-продаже иностранной своп)";
2) на сумму условных обязательств в иностранной валюте:
Дт 6905 "Условные обязательства по купле-продаже иностранной Кт 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой".
108. В день заключения сделки валютный своп по продаже иностранной валюты с обратной покупкой на условиях спот плюс форвард осуществляются по продаже иностранной валюты:
1) на сумму требований и обязательств в тенге и иностранной валюте:
2) в случае если курс продажи ниже учетного курса:
(короткой валютной позиции)";
3) в случае если курс продажи выше учетного курса:
4) на сумму условных требований и обязательств по обратной покупке на сумму обязательств в тенге по курсу сделки:
Кт 6905 "Условные обязательства по купле-продаже иностранной
109. На дату валютирования при открытии сделки валютный своп на сумму денег в тенге, получаемых за реализуемую иностранную валюту:
Кт 1895 "Требования по операциям своп";
2) исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
110. При переоценке сделки валютный своп по справедливой стоимости Кт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп";
Дт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп"
111. На дату валютирования при закрытии сделки валютный своп на сумму тенге, затрачиваемых на покупку иностранной валюты:
Дт 1870 "Прочие транзитные счета"
на сумму приобретаемой иностранной валюты:
на сумму контрстоимости длинной валютной позиции:
Кт 1870 "Прочие транзитные счета", Кт 1870 "Прочие транзитные счета".
На сумму реализованных доходов и расходов осуществляются следующие Кт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп".
На сумму условных требований и обязательств по обратной покупке иностранной валюты осуществляются следующие бухгалтерские записи:
2) на сумму условных обязательств:
Дт 6905 "Условные обязательства по купле-продаже иностранной
112. В день заключения сделки процентный своп осуществляются
1) на сумму условных требований при покупке процентного свопа:
Дт 6240 "Процентный своп"
Кт 6999 "Позиция по сделкам с иностранной валютой", одновременно, на сумму условных обязательств при покупке процентного свопа:
Кт 6740 "Процентный своп";
2) на сумму условных требований при продаже процентного свопа:
Кт 6240 "Процентный своп"
одновременно, на сумму условных обязательств при продаже процентного Кт 6740 "Процентный своп".
113. При переоценке процентного свопа по справедливой стоимости Дт 1895 "Требования по операциям своп" (соответствующий субсчет для учета требований по сделке процентный своп)
Кт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп";
Дт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп"
Кт 2895 "Обязательства по операциям своп" (соответствующий субсчет для учета обязательств по сделке процентный своп), на сумму числящейся положительной/отрицательной корректировки справедливой стоимости сделки процентный своп:
Дт 2895 "Обязательства по операциям своп" (соответствующий субсчет для учета обязательств по сделке процентный своп)
Кт 1895 "Требования по операциям своп" (соответствующий субсчет для учета требований по сделке процентный своп).
114. При начислении вознаграждения по сделке процентный своп
1) на сумму вознаграждения, подлежащего выплате:
Кт 2727 "Начисленные расходы по операциям с производными финансовыми инструментами", Дт 5091 "Другие расходы, связанные с выплатой вознаграждения по операциям с другими банками"
2) на сумму вознаграждения к получению:
Дт 1753 "Начисленные доходы по операциям с производными финансовыми инструментами"
Кт 4091 "Другие доходы, связанные с получением вознаграждения по операциям с другими банками".
115. На дату проведения периодических платежей в соответствии с условиями сделки процентный своп осуществляются следующие бухгалтерские на сумму полученного вознаграждения:
Кт 1753 "Начисленные доходы по операциям с производными на сумму выплаченного вознаграждения:
Дт 2727 "Начисленные расходы по операциям с производными
116. На дату истечения срока сделки процентный своп осуществляются
1) на сумму условных требований при покупке процентного свопа:
Кт 6240 "Процентный своп", одновременно, на сумму условных обязательств при покупке процентного Дт 6740 "Процентный своп"
2) на сумму условных требований при продаже процентного свопа:
одновременно, на сумму условных обязательств при продаже процентного Параграф 5. Учет соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA)
117. В день заключения соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) по привлечению или размещению иностранной валюты в банковский вклад или заем осуществляются следующие бухгалтерские записи:
при покупке соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA):
на сумму требований по привлечению или размещению иностранной валюты в банковский вклад/заем:
Дт 6230 "Приобретенное соглашение о будущем вознаграждении - контрсчет"
на сумму обязательств по привлечению или размещению иностранной Кт 6730 "Приобретенное соглашение о будущем вознаграждении", при продаже соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA):
на сумму требований по привлечению или размещению иностранной Дт 6330 "Реализованное соглашение о будущем вознаграждении"
на сумму обязательств по привлечению или размещению иностранной Кт 6830 "Реализованное соглашение о будущем вознаграждении - контрсчет".
118. При переоценке по справедливой стоимости соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) осуществляются следующие бухгалтерские если банк является покупателем соглашения о форвардной (будущей)
процентной ставке (FRA):
при превышении фиксированной процентной ставки над текущей процентной ставкой по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA), на сумму превышения:
Кт 2892 "Обязательства по операциям форвард" (отдельный лицевой счет), Дт 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций по иностранной валюте" (отдельный лицевой счет)
Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой валютной позиции)", при превышении текущей процентной ставки по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) над фиксированной процентной ставкой, на сумму превышения:
Дт 1892 "Требования по операциям форвард" (отдельный лицевой счет)
Кт 4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций по иностранной валюте" (отдельный лицевой счет), если банк является продавцом соглашения о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA):
при превышении текущей процентной ставки по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) над фиксированной процентной ставкой, на Дт 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой процентной ставкой по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке Дт 1892 "Требования по операциям форвард" (отдельный лицевой счет)
Кт 4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций по иностранной валюте" (отдельный лицевой счет).
119. На дату валютирования по соглашению о форвардной (будущей)
процентной ставке (FRA) (день выплаты разницы между плавающей и фиксированной процентными ставками) осуществляются следующие если банк является покупателем соглашения о форвардной (будущей)
процентной ставкой по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (отдельный лицевой счет)
при превышении текущей процентной ставки по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) над фиксированной процентной ставкой, на Кт 1892 "Требования по операциям форвард"
(отдельный лицевой счет), если банк является продавцом соглашения о форвардной (будущей)
при превышении текущей процентной ставки по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (FRA) над фиксированной процентной ставкой, на процентной ставкой по соглашению о форвардной (будущей) процентной ставке (отдельный лицевой счет).
На сумму реализованных доходов и расходов осуществляются следующие Дт 4570 "Нереализованный доход от переоценки форвардных операций Кт 4892 "Доходы по операциям форвард" (отдельный лицевой счет), Дт 5892 "Расходы по операциям форвард" (отдельный лицевой счет)
Кт 5570 "Нереализованный расход от переоценки форвардных операций При наступлении даты привлечения или размещения базового актива в банковский вклад/заем осуществляются бухгалтерские записи по сторнированию ранее осуществленных бухгалтерских записей по внебалансовым счетам.
Параграф 6. Учет кредитно-дефолтных своп сделок
120. При заключении кредитно-дефолтной своп сделки осуществляются
1) при покупке покупателем по кредитно-дефолтной своп сделке:
Дт 6305 "Условные требования по продаже ценных бумаг"
Кт 6997 "Позиция по сделкам с ценными бумагами", Кт 6805 "Условные обязательства по продаже ценных бумаг", на сумму выплаченной премии (в случае оплаты премии в день заключения сделки):
1052 "Корреспондентские счета в других банках", Дт 5091 "Другие расходы, связанные с выплатой вознаграждения
2) при продаже продавцом по кредитно-дефолтной своп сделке:
на сумму условных обязательств (номинальной стоимости ценных бумаг):
Кт 6705 "Условные обязательства по покупке ценных бумаг", на сумму полученной премии (в случае оплаты премии в день заключения Кт 4091 "Другие доходы, связанные с получением вознаграждения
121. При начислении премии в соответствии с условиями кредитно- дефолтной своп сделки осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) покупателем по кредитно-дефолтной своп сделке:
Кт 2727 "Начисленные расходы по прочим операциям с производными финансовыми инструментами";
Дт 5091 "Другие расходы, связанные с выплатой вознаграждения
2) продавцом по кредитно-дефолтной своп сделке:
Кт 4091 "Другие доходы, связанные с получением вознаграждения
2); от 31.01.2011 № 4 (вводится в действие по истечении четырнадцати дней со
122. При выплате премии по кредитно-дефолтной своп сделке Дт 2727 "Начисленные расходы по прочим операциям с производными финансовыми инструментами"
1052 "Корреспондентские счета в других банках";
финансовыми инструментами".
2); от 31.01.2011 № 4 (вводится в действие по истечении четырнадцати дней со
123. При переоценке кредитно-дефолтной своп сделки по справедливой стоимости осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму положительного изменения справедливой стоимости:
Кт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп", на сумму отрицательного изменения справедливой стоимости:
Кт 2895 "Обязательства по операциям своп", Дт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп"
Кт 2859 "Контрстоимость иностранной валюты в тенге (короткой на сумму числящейся положительной/отрицательной переоценки:
Кт 4593 "Нереализованный доход от переоценки операций своп", одновременно по внебалансовым счетам:
на сумму отрицательного изменения справедливой стоимости:
Дт 5593 "Нереализованный расход от переоценки операций своп"
Кт 6205 "Условные требования по покупке ценных бумаг",
124. При наступлении события, предусмотренного условиями кредитно- дефолтной своп сделки, осуществляются следующие бухгалтерские записи:
в случае физической поставки ценных бумаг:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Требования по операциям своп»;
в случае осуществления расчетов деньгами:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
на сумму условных требований и обязательств:
«Позиция по сделкам с ценными бумагами»
«Условные требования по продаже ценных бумаг»;
«Условные обязательства по продаже ценных бумаг»
«Позиция по сделкам с ценными бумагами»;
на сумму реализованных доходов:
«Нереализованный доход от переоценки операций своп»
«Доходы по операциям своп»
«Нереализованный расход от переоценки операций своп»;
«Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или «Ценные бумаги, учитываемые по справедливой стоимости через прочий «Обязательства по операциям своп»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Корреспондентские счета в других банках».
Последующий учет ценных бумаг, полученных по кредитно-дефолтной своп сделке, осуществляется в порядке, предусмотренном главой 6 настоящей В случае осуществления расчетов деньгами осуществляются следующие «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Условные требования по покупке ценных бумаг»;
«Условные обязательства по покупке ценных бумаг»
на сумму реализованных расходов:
«Расходы по операциям своп»
«Нереализованный расход от переоценки операций своп».
Глава 10. Бухгалтерский учет операций хеджирования
125. Учет хеджирования денежных потоков осуществляется с использованием процентного свопа, заключенного в качестве инструмента хеджирования, и приобретенных/размещенных долговых ценных бумаг в качестве хеджируемой статьи. В случае осуществления хеджирования денежных потоков с использованием других финансовых инструментов ведение бухгалтерского учета осуществляется в порядке, предусмотренном настоящим параграфом, и с использованием балансовых счетов, предусмотренных настоящей Инструкцией для учета соответствующих финансовых инструментов.
126. При начислении вознаграждения по приобретенному активу или размещенному обязательству осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) по приобретенному активу:
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой «Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
2) по размещенному обязательству:
«Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по выпущенным в обращение облигациям»
«Начисленные расходы по выпущенным в обращение ценным бумагам».
127. При переоценке инструмента хеджирования по справедливой Кт 3589 "Резервы по прочей переоценке";
Дт 3589 "Резервы по прочей переоценке"
Кт 2895 "Обязательства по операциям своп".
128. При получении начисленных доходов в виде вознаграждения по хеджируемой статье осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Начисленные доходы по ценным бумагам, учитываемым по справедливой по выплате начисленных расходов по хеджируемой статье:
«Начисленные расходы по выпущенным в обращение ценным бумагам»
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
129. По мере осуществления периодических расчетов по сделке своп
1) на получаемую от контрагента сумму:
«Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прибыль или убыток»
«Доходы, связанные с получением вознаграждения по ценным бумагам, учитываемым по справедливой стоимости через прочий совокупный доход»;
2) на сумму выплаты контрагенту:
«Расходы, связанные с выплатой вознаграждения по выпущенным в обращение «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
Параграф 2. Учет хеджирования справедливой стоимости
130. Учет хеджирования справедливой стоимости осуществляется в следующем порядке:
1) учет доходов и расходов от переоценки инструмента хеджирования по справедливой стоимости осуществляется аналогично учету производных финансовых инструментов, предусмотренному главой 9 настоящей Инструкции;
2) в финансовой отчетности доходы и расходы по инструментам хеджирования отражаются на той же линейной статье отчета о прибылях и убытках, где представлены доходы и расходы от хеджируемой статьи. Доходы и расходы, относящиеся к неэффективной части операции хеджирования, отражаются на статьях прочих доходов и расходов.
131. Учет хеджирования чистых инвестиций осуществляется аналогично учету хеджирования денежных потоков, предусмотренному настоящей главой.
Глава 11. Бухгалтерский учет операций с платежными карточками и дорожными чеками
132. При оплате за изготовление платежной карточки на основании договора на изготовление платежных карточек, заключенного с организацией- изготовителем платежных карточек, осуществляется следующая бухгалтерская Дт 1867 "Прочие дебиторы по неосновной деятельности"
2013 "Корреспондентские счета других банков"
133. При получении платежных карточек от организации-изготовителя платежных карточек или банка-эмитента, на стоимость полученных платежных карточек осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 5922 "Прочие расходы от неосновной деятельности"
Кт 1867 "Прочие дебиторы по неосновной деятельности".
134. При выдаче клиенту платежной карточки и зачислении/перечислении денег на текущий счет клиента осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Кт 2203 "Текущие счета юридических лиц"
135. При начислении комиссионного вознаграждения за обслуживание банком платежной карточки осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 1810 "Начисленные комиссионные доходы"
Кт 4608 "Прочие комиссионные доходы".
136. На дату оплаты начисленного вознаграждения за обслуживание банком платежной карточки осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Дт 2203 "Текущие счета юридических лиц"
Кт 1810 "Начисленные комиссионные доходы".
137. При осуществлении клиентом оплаты товаров и/или услуг с использованием платежной карточки осуществляется следующая бухгалтерская
138. В случае если платежная карточка является дебетно-кредитной, ведение бухгалтерского учета операций по зачислению/списанию денег на/с текущего счета в пределах дебетового остатка по платежной карточке аналогичен порядку, предусмотренному пунктами с 134 по 137 настоящей Инструкции.
139. При выдаче клиенту кредитной карточки осуществляются следующие на сумму комиссии:
Кт 4608 "Прочие комиссионные доходы", на сумму кредитного лимита, предоставленного клиентам:
Дт 1403 "Счета по кредитным карточкам клиентов"
139-1. При создании резервов (провизий) на покрытие убытков от обесценения по кредитной карточке осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные в пункте 44 настоящей Инструкции.
В дальнейшем, при уменьшении резервов (провизий), погашении или списании с баланса долга по кредитной карточке осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктами 45, 46 настоящей Инструкции.
140. При осуществлении клиентом платежа по кредитной карточке на сумму денег осуществляется следующая бухгалтерская запись:
141. При начислении вознаграждения по банковским займам, предоставленным по кредитной карточке, осуществляется следующая Дт 1740 "Начисленные доходы по займам и финансовому лизингу, Кт 4403 "Доходы, связанные с получением вознаграждения по кредитным карточкам клиентов".
142. При погашении клиентом банку суммы начисленного вознаграждения по банковскому займу осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Кт 1403 "Счета по кредитным карточкам клиентов"
предоставленным клиентам".
143. При истечении срока либо расторжении договора банковского займа, заключенного между клиентом и банком, осуществляется следующая Кт 1403 "Счета по кредитным карточкам клиентов".
Параграф 2. Учет операций с дорожными чеками
144. При приобретении дорожных чеков осуществляются следующие Дт 1008 "Деньги в дорожных чеках"
2013 "Корреспондентские счета других банков", одновременно на внебалансовом учете:
Приход 7339 "Разные ценности и документы".
145. При реализации дорожных чеков осуществляется следующая Кт 1008 "Деньги в дорожных чеках", Расход 7339 "Разные ценности и документы".
146. На сумму комиссионного дохода по операциям с дорожными чеками 146-1. При приеме банком дорожных чеков на инкассо осуществляются
1) при оприходовании на внебалансовый учет условной стоимости бланков оплаченных дорожных чеков:
Приход 7339 "Разные ценности и документы";
2) на сумму комиссионного дохода по операциям с дорожными чеками:
Кт 4608 "Прочие комиссионные доходы";
3) на сумму покрытия, поступившего по принятому на инкассо дорожному чеку и зачисленному на текущий счет клиента:
Дт 1051 "Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики 2204 "Текущие счета физических лиц";
4) при списании с внебалансового учета условной стоимости бланков дорожных чеков:
Глава 12. Бухгалтерский учет операций с банковскими гарантиями
147. При выдаче банковской гарантии без обеспечения обязательств клиента
1) на сумму условных требований и обязательств по выданной банковской гарантии:
Дт 6055 "Возможные требования по выданным или подтвержденным гарантиям"
Кт 6555 "Возможные обязательства по выданным или подтвержденным гарантиям";
2) на справедливую стоимость выпущенной банковской гарантии:
Кт 2869 "Выданные гарантии".
148. При амортизации первоначально признанного обязательства по выпущенной банковской гарантии осуществляется следующая бухгалтерская Дт 2869 "Выданные гарантии"
Кт 4606 "Комиссионные доходы за услуги по операциям с гарантиями".
149. При истечении срока действия банковской гарантии, аннулировании или расторжении договора гарантии осуществляются следующие бухгалтерские
1) на сумму условных обязательств по выданной банковской гарантии:
Дт 6555 "Возможные обязательства по выданным или подтвержденным Кт 6055 "Возможные требования по выданным или подтвержденным
2) на сумму несамортизированного комиссионного вознаграждения:
150. При создании резерва для урегулирования обязательства по выданной банковской гарантии осуществляются следующие бухгалтерские записи:
Дт 5465 "Ассигнования на резервы (провизии) по условным обязательствам"
Кт 2869 "Выданные гарантии";
одновременно, при создании резерва в случаях, когда условием договора гарантии предусмотрено возмещение клиентом суммы, выплаченной банком в пользу его кредитора, на сумму, не превышающую сумму созданного резерва:
Дт 1861 "Дебиторы по гарантиям"
Кт 4958 "Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по условным обязательствам".
151. При уменьшении ранее признанного резерва по урегулированию обязательства по выданной банковской гарантии и уменьшении суммы ранее признанного возмещения осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму уменьшения резерва:
Кт 4958 "Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по условным обязательствам", на сумму уменьшения ранее признанного возмещения:
Дт 4958 "Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по условным обязательствам"
Кт 1861 "Дебиторы по гарантиям".
152. При получении банком требования кредитора о выплате суммы банковской гарантии либо ее части осуществляются следующие бухгалтерские на сумму выплаты:
одновременно, на сумму уменьшения условных обязательств по выданной банковской гарантии:
Дт 6555 "Возможные обязательства по выданным или подтвержденным гарантиям"
Кт 6055 "Возможные требования по выданным или подтвержденным гарантиям".
153. При возмещении клиентом суммы, выплаченной по банковской гарантии, на сумму фактически полученных денег осуществляется следующая Параграф 2. Учет банковских гарантий, выданных под залог денег
154. При выдаче банковской гарантии под залог денег осуществляются на сумму условных обязательств по выданной банковской гарантии:
Дт 6055 "Возможные требования по выданным или подтвержденным Кт 6555 "Возможные обязательства по выданным или подтвержденным гарантиям", на сумму денег, принимаемых в качестве обеспечения обязательств клиента по договору гарантии:
Кт 2223 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств Одновременно, на балансе банка осуществляется бухгалтерская запись, предусмотренная подпунктом 2) пункта 147 настоящей Инструкции, на сумму справедливой стоимости банковской гарантии.
155. С периодичностью, установленной учетной политикой банка, производится амортизация первоначально признанного обязательства по выпущенной покрытой (обеспеченной) банковской гарантии и осуществляется бухгалтерская запись, предусмотренная пунктом 148 настоящей Инструкции.
156. При истечении срока действия банковской гарантии без предъявления требования кредитором, аннулировании или расторжении договора гарантии
1) на сумму денег, ранее принятых в качестве обеспечения обязательств клиента по договору гарантии:
Дт 2223 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств 2217 "Долгосрочные вклады юридических лиц";
2) на сумму условных обязательств по выданной банковской гарантии:
подтвержденным гарантиям";
3) на сумму несамортизированного комиссионного вознаграждения:
2); от 31.01.2011 № 4 (вводится в действие по истечении четырнадцати дней со
157. При получении требования кредитора о выплате суммы банковской гарантии осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму выплаты:
2) при возмещении суммы исполненного банком обязательства за счет денег, принятых в качестве обеспечения обязательств клиента по договору Кт 1861 "Дебиторы по гарантиям";
3) на сумму условных обязательств по выданной гарантии:
Параграф 3. Учет банковской гарантии, выданной под залог имущества (за исключением денег) клиента
158. При выдаче банковской гарантии под залог имущества (за исключением денег) клиента осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 147 настоящей Инструкции, а также следующие на стоимость залогового имущества:
Приход 7250 "Имущество, принятое в обеспечение (залог)", на условную стоимость правоустанавливающих документов на предмет залога (оригиналы договоров гарантии, банковского займа, залога и других документов):
159. При истечении срока действия банковской гарантии, аннулировании или расторжении договора гарантии осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 149 настоящей Инструкции, а также следующие по списанию залогового имущества:
по списанию правоустанавливающих документов на предмет залога:
160. При создании резерва для урегулирования обязательств по выданной банковской гарантии и дебиторской задолженности по возмещению клиентом суммы, выплаченной банком в пользу его кредитора, осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 150 настоящей Инструкции.
161. При получении банком требования кредитора о выплате суммы банковской гарантии либо ее части осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 152 настоящей Инструкции.
162. При возмещении клиентом суммы, выплаченной по банковской гарантии, осуществляется бухгалтерская запись, предусмотренная пунктом 153 настоящей Инструкции, а также следующие бухгалтерские записи:
по списанию правоустанавливающих документов на предмет залога:
Параграф 4. Учет дебиторской задолженности по выданным банковским гарантиям
163. При переоформлении дебиторской задолженности, возникшей в результате удовлетворения банком требования кредитора о выплате суммы гарантии, на сумму банковского займа осуществляется следующая бухгалтерская «Дебиторы по гарантиям».
164. При создании резервов (провизий) на покрытие убытков от обесценения дебиторской задолженности по банковским гарантиям Дт 5453 "Ассигнования на резервы (провизии) по дебиторской задолженности, связанной с банковской деятельностью"
Кт 1877 "Резервы (провизии) на покрытие убытков по дебиторской задолженности, связанной с банковской деятельностью".
164-1. При уменьшении сформированных резервов (провизий) на покрытие убытков от обесценения по дебиторской задолженности по выпущенным банковским гарантиям осуществляется следующая бухгалтерская запись:
«Резервы (провизии) на покрытие убытков по дебиторской задолженности, связанной с банковской деятельностью»
«Доходы от восстановления резервов (провизий), созданных по дебиторской задолженности, связанной с банковской деятельностью».
165. При списании с баланса за счет созданных резервов (провизий)
дебиторской задолженности по выпущенным банковским гарантиям в порядке и сроки, установленные внутренними документами банка, осуществляется Дт 1877 "Резервы (провизии) на покрытие убытков по дебиторской
166. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от
25.02.2013 № 63 (вводится в действие с 01.12.2013).
12-1. Бухгалтерский учет операций с векселями
1) на сумму учтенного векселя:
Дт 1405 "Учтенные векселя клиентов"
2) на сумму дисконта по учтенному векселю:
Дт 1405 "Учтенные векселя клиентов" (отдельный лицевой счет)
Кт 1432 "Дисконт по учтенным векселям";
3) на сумму премии по учтенному векселю:
Дт 1433 "Премия по учтенным векселям"
Кт 1405 "Учтенные векселя клиентов";
4) на сумму вознаграждения, начисленного предыдущими векселедержателями, по учтенному векселю:
Дт 1406 "Вознаграждение, начисленное предыдущими векселедержателями по учтенным векселям клиентов"
Одновременно, на условную стоимость правоустанавливающих документов на предмет залога, оригинала договора о залоге и других документов, подлежащих обязательному возврату клиенту, 1 (один) тенге осуществляется 166-2. При амортизации дисконта или премии по учтенному векселю
1) на сумму дисконта по учтенному векселю:
Дт 1432 "Дисконт по учтенным векселям"
Кт 4405 "Доходы, связанные с получением вознаграждения по учтенным векселям клиентов";
2) на сумму премии по учтенному векселю:
Дт 5235 "Расходы по амортизации премии по учтенным векселям"
Кт 1433 "Премия по учтенным векселям".
166-3. При начислении вознаграждения по учтенному векселю Дт 1752 "Начисленные доходы по учтенным векселям"
учтенным векселям клиентов".
При фактическом получении начисленного вознаграждения по учтенному векселю осуществляется следующая бухгалтерская запись:
Кт 1406 "Вознаграждение, начисленное предыдущими 1752 "Начисленные доходы по учтенным векселям".
166-4. При наступлении срока платежа по учтенному векселю Кт 1405 "Учтенные векселя клиентов"
1406 "Вознаграждение, начисленное предыдущими 1752 "Начисленные доходы по учтенным векселям", и, одновременно:
166-5. При досрочном погашении учтенного векселя осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 166-4 настоящей Инструкции, а также следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму недоначисленного дисконта по учтенному векселю:
Кт 1405 "Учтенные векселя клиентов" (отдельный лицевой счет);
2) на сумму недоначисленной премии по учтенному векселю:
166-6. При индоссировании векселя осуществляются бухгалтерские записи, предусмотренные пунктом 166-5 настоящей Инструкции, а также следующие на учетную стоимость векселя и сумму превышения над учетной стоимостью векселя:
1051 «Корреспондентский счет в Национальном Банке Республики Казахстан»
1052 «Корреспондентские счета в других банках»
1405 «Учтенные векселя клиентов»
4734 «Реализованные доходы от прочей переоценки», Расход 7339 «Разные ценности и документы».
Параграф 2. Учет операций после совершения протеста по векселю
1) на сумму опротестованного векселя:
Дт 1425 "Опротестованные векселя клиентов"
2) на сумму начисленного вознаграждения по опротестованному векселю:
Кт 1752 "Начисленные доходы по учтенным векселям";
3) на сумму неустойки (штрафа, пени) и комиссионного дохода, взысканную без согласия плательщика по опротестованному векселю:
Дт 1749 "Прочее просроченное вознаграждение"
1818 "Начисленные прочие комиссионные доходы"
1879 "Начисленная неустойка (штраф, пеня)"
Кт 4424 "Доходы, связанные с получением вознаграждения по просроченной задолженности клиентов по займам"
4608 "Прочие комиссионные доходы".
166-8. При наличии объективных признаков в отношении невозврата задолженности по векселю, после совершения протеста по векселю на сумму создаваемых резервов (провизий) по опротестованному векселю осуществляется Дт 5455 "Ассигнования на резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, предоставленным клиентам"
Кт 1428 "Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, 166-9. При невозможности взыскания задолженности по опротестованному векселю осуществляются следующие бухгалтерские записи:
на сумму списания задолженности за счет созданных резервов (провизий):
Дт 1428 "Резервы (провизии) по займам и финансовому лизингу, Кт 1425 "Опротестованные векселя клиентов"
1749 "Прочее просроченное вознаграждение"
1879 "Начисленная неустойка (штраф, пеня)", 166-10. Исключен постановлением Правления Национального Банка РК от Параграф 3. Учет операций по оплате домицилированных векселей
1) на сумму условных требований и обязательств по домицилированному векселю:
Дт 6180 "Возможные требования по векселям"
Кт 6680 "Возможные обязательства по векселям", и, одновременно, на условную стоимость правоустанавливающих документов на предмет залога, оригинала договора о залоге и других документов, подлежащих обязательному возврату клиенту, 1 (один) тенге:
2) на сумму денег, принимаемых в качестве обеспечения обязательств домицилианта:
2240 "Счет хранения денег, принятых в качестве обеспечения (заклад, задаток) обязательств клиентов";
3) на сумму комиссионного дохода:
166-12. При совершении домицилиатом платежа по векселю
1) на сумму платежа по векселю:
Дт 2213 "Вклад, являющийся обеспечением обязательств обеспечения (заклад, задаток) обязательств клиентов"
2) на сумму условных требований и обязательств по домицилированному Дт 6680 "Возможные обязательства по векселям"
Кт 6180 "Возможные требования по векселям", Параграф 4. Учет операций по принятию векселей на инкассо 166-15. При проставлении аваля на векселе осуществляются следующие
1) на сумму условных требований и обязательств:
Кт 6680 "Возможные обязательства по векселям";
2) на сумму денег, принимаемых в качестве обеспечения обязательств по авалю:
3) на стоимость залогового имущества:
Одновременно, на условную стоимость правоустанавливающих документов на предмет залога, оригинала договора о залоге и других документов, подлежащих обязательному возврату клиенту, 1 (один) тенге осуществляется 166-16. При осуществлении платежа по авалированному векселю Кт 6180 "Возможные требования по векселям";
2) на сумму денег, ранее принятых в качестве обеспечения обязательств по Расход 7250 "Имущество, принятое в обеспечение (залог)".
Одновременно, на условную стоимость правоустанавливающих документов на предмет залога, оригинала договора о залоге и других документов, подлежащих обязательному возврату клиенту, 1 (один) тенге осуществляется 166-17. При оплате авалированного векселя, обеспеченного имуществом (за исключением денег), осуществляются следующие бухгалтерские записи:
1) на сумму оплаты по авалированному векселю:
2) при возмещении суммы исполненного банком обязательства по авалированному векселю:
Кт 1861 "Дебиторы по гарантиям", Расход 7250 "Имущество, принятое в обеспечение (залог)";
3) на сумму условных требований и обязательств по авалированному Кт 6180 "Возможные требования по векселям".
166-18. Учет авалированного векселя, обязательство по которому необеспечено, осуществляется в порядке, предусмотренном в параграфе 1 Главы 12 настоящей Инструкции.
166-19. Учет авалированного векселя, обеспеченного залогом имущества (за исключением денег), осуществляется в порядке, предусмотренном пунктами с 159 по 162 настоящей Инструкции.
Параграф 6. Учет операций по акцепту векселей в порядке посредничества
2) на сумму комиссии:
166-21. При амортизации первоначально признанного обязательства по оплате акцептованного векселя осуществляется следующая бухгалтерская запись:
166-22. При осуществлении платежа по акцептованному векселю
2) на сумму несамортизированного комиссионного вознаграждения:
Кт 4606 "Комиссионные доходы за услуги по операциям с гарантиями".
166-23. При создании резервов (провизий) для урегулирования обязательства по оплате акцептованного векселя осуществляются следующие и, одновременно, на сумму, не превышающую сумму созданных резервов (провизий), при его создании в случаях, когда условием сделки между банком и векселедержателем о приеме векселя к оплате предусмотрено возмещение клиентом суммы, выплаченной банком в пользу его кредитора:
созданных по условным обязательствам".
166-24. При осуществлении платежа по векселю, акцептованному в порядке посредничества, на сумму оплаты по акцептованному векселю осуществляется 1001 "Наличность в кассе"
Кт 1052 "Корреспондентские счета в других банках".
166-25. При возмещении суммы исполненного банком обязательства по оплате акцептованного векселя осуществляется следующая бухгалтерская запись:
На сумму условных требований и обязательств осуществляется следующая
Глава 13. Заключительное положение
167. Вопросы, не урегулированные настоящей Инструкцией, разрешаются в порядке, предусмотренном законодательством Республики Казахстан и международными стандартами финансовой отчетности.