Қазақша:
Қазақстан Республикасының Заңы 2001 жылғы 11 шілде № 238-II Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне сот ісін жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының мына заң актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізілсiн:
1. 1999 жылғы 13 шілдедегі Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламенті Жаршысы, 1999 ж, N 18, 644-құжат; 2000 ж., N 3-4, 66-құжат; N 10, 244-құжат; 2001 ж., N 8, 52-құжат):
1) 28-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"28-бап. Облыстық және оларға теңестірілген соттардың соттауына жататын азаматтық істер
1. Облыстық және оларға теңестірілген соттар бірінші сатыдағы соттар ретінде:
1) талап қою бағасы арызды беру кезіне заңмен белгіленген он бес мың айлық есептік көрсеткіштен асатын кезде тараптары заңды тұлғалар, заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын азаматтар болып табылатын мүліктік даулар жөніндегі;
2) тараптардың бiрi халықаралық немесе шетелдік ұйым болып табылатын;
3) министрліктер, басқа да республикалық атқарушы органдар мен Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын, есеп беретiн органдардың нормативтік құқықтық актілеріне дау айту туралы;
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
4) аумақтық сайлау комиссияларының референдум, Қазақстан Республикасы Президентiнiң, өкiлдi органдар депутаттарының сайлауын әзiрлеу мен өткiзу жөнiндегi шешiмдерi мен әрекеттерiне (әрекетсiздiгiне) азаматтардың дау айтуы туралы азаматтық iстердi қарайды.
2. Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерлерде тұрақты тұратын Қазақстан Республикасы азаматтарының Қазақстан Республикасының дипломатиялық өкiлдiктерi немесе консулдық мекемелерi лауазымды адамдарының заңға қайшы әрекеттерiне талап қоюы жөнiндегi iстердi, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң, министрлiктер мен басқа да республикалық атқарушы органдардың және Қазақстан Республикасының Президентiне тiкелей бағынатын, есеп беретiн органдардың азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына, ұйымдардың құқықтарына қатысты нормативтiк емес актiлерiне дау айту туралы iстердi Астана қаласының соты қарайды";
2) 29-баптың бiрiншi бөлiгiнiң 3) тармақшасы алып тасталсын;
3) 30-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"30-бап. Азаматтық iстердiң мамандандырылған соттарда соттауға жатқызылуы
1. Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттар, осы Кодекстiң 28- бабының бiрiншi бөлiгiнiң 2), 3), 4) тармақшаларында, екiншi бөлiгiнде, 29-бапта көзделген iстердi қоспағанда, тараптары заңды тұлға құрмай кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыратын азаматтар, заңды тұлғалар болып табылатын мүлiктiк және мүлiктiк емес даулар жөнiндегi азаматтық iстердi қарайды.
2. Азаматтық iстердiң басқа мамандандырылған соттардың соттауына жатқызылуы осы Кодекспен белгіленедi.";
4) 35-баптың бiрiншi бөлiгi мынадай мазмұндағы абзацпен толықтырылсын:
"Бiр арызға бiрiктiрiлген, әртүрлi соттардың соттауына жататын талаптар, егер бұл ретте осы Кодекстiң 171-бабына сәйкес жоғары тұрған соттың судьясы бұл талаптарды бөлу туралы ұйғарым шығармаса, мәлiмделген талаптардың бiрi соттауына жатқызылған жоғары тұрған сотта қаралады.";
5) 37-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "Азаматты әрекетке қабiлетсiз деп тану туралы істердi қоспағанда", ", сондай-ақ апелляциялық сот сатысындағы" деген сөздер алып тасталсын, "соттың" деген сөз бас әрiппен жазылсын;
екiншi бөлiктегi "Азаматты әрекетке қабiлетсiз деп тану туралы iстердi бiрiншi сатыдағы сотта, сондай-ақ барлық iстердi кассациялық,"
деген сөздер "Iстердi апелляциялық сотта немесе" деген сөздермен ауыстырылсын;
6) 38-баптың 3-бөлiгiндегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
7) 39-бапта:
бiрiншi және екiншi бөлiктердегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
үшiншi бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"3. Апелляциялық немесе қадағалау сатысындағы сотта iстi қарауға қатысқан судья, өзiнiң қатысуымен қабылданған қаулы күшiн жойған жағдайда аталған сатыларда осы iстi қарауға қайтадан қатыса алмайды.";
4-бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
8) 40-баптың бiрiншi бөлiгiнің 3) тармақшасындағы "күмән туғызатын"
деген сөздiң алдынан "негiздi" деген сөзбен толықтырылсын;
9) 42-баптың бесiншi бөлiгiндегi ", кассациялық" деген сөз алып
10) 110-баптың екiншi бөлiгi алып тасталсын;
11) 118-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "(қаулысы, ұсынысы)" деген сөздер алып тасталсын;
12) 135-баптың екiншi бөлiгi мынадай мазмұндағы екiншi абзацпен толықтырылсын:
"Iздестiру шаралары барысында жауапкердiң жүрген жерi анықталған кезде оған сотқа шақыру туралы соттың шақыру қағазы табыс етiледi.";
екiншi және үшiншi бөлiктерде "салық" деген сөз "қаржы" деген сөзбен
13) 12-тарау алып тасталсын;
14) 140-бапта:
5) тармақша "азаматтардан" деген сөзден кейiн "және заңды тұлғалардан" деген сөздермен толықтырылсын;
7) тармақшада "салық" деген сөз "қаржы" деген сөзбен ауыстырылсын;
8) және 9) тармақшалар алып тасталсын;
15) 148-баптың бiрiншi бөлiгi "1." цифрымен белгiленсiн, мынадай мазмұндағы екiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"2. Сот бұйрығының күшiн жою туралы қаулы шағымдануға немесе наразылық келтiруге жатпайды.";
16) 150-баптың екiншi бөлiгiнiң 7) тармақшасы алып тасталсын;
17) 151-баптың 5) тармақшасы алып тасталсын;
18) 220-баптың екiншi бөлiгiндегi "өтiнiмi" деген сөз "жазбаша өтiнiмi" деген сөздермен ауыстырылсын;
19) 231-баптың бiрiншi бөлiгiнiң 3) тармақшасындағы "шешпесе" деген сөзден кейiн нүктелi үтiр қойылып, "қосымша шешiм шығара алады." деген сөздер алып тасталсын және мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен "4) егер сот шешiмiнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы мәселенi сот шешпесе, қосымша шешiм шығара алады.";
20) 234-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "шешiмiмен" және "шешiмi" деген сөздер "актiсiмен" және "актiсi" деген сөздермен ауыстырылсын;
21) 235-бапта:
бiрiншi және екiншi бөлiктер мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Аудандық, облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың бiрiншi сатыда қаралған iстер бойынша шығарған шешiмдерi, егер оларға шағым немесе наразылық келтiрiлмесе, оларға апелляциялық шағымдану, наразылық келтiру мерзiмi өткен соң заңды күшiне енедi.
2. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының бiрiншi сатыда қаралған iстер бойынша шығарған шешiмдерi олар жарияланған күннен бастап заңды күшiне енедi.";
үшiншi бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын, ал "ұйғарым" деген сөз "қаулы" деген сөзбен ауыстырылсын;
22) 236-бапта:
екiншi бөлiктегi екiншi сөйлем алып тасталсын;
төртiншi бөлiктiң бiрiншi абзацы мынадай редакцияда жазылсын:
"4. Атқару парақтарын (бұдан әрi - атқару құжаттарын) бiрiншi сатыдағы сот шешiм заңды күшiне енген немесе iс жоғары тұрған соттан қайтқан күннен бастап үш тәулiк iшiнде жазады және оларда: ... көрсетілуге тиiс.";
23) мынадай мазмұндағы 240-1, 240-2, 240-3-баптармен толықтырылсын:
"240-1-бап. Сот шешiмiнiң орындалуын қайта бұрып атқару Заңды күшiне енiп, толық немесе iшiнара орындалған сот шешiмiнiң күшi жойылған және сот талап қоюдан толық немесе бiр бөлiгiнде бас тарту туралы жаңа шешiм шығарған не iс бойынша iс жүргiзудi тоқтату туралы немесе талап қоюды қараусыз қалдыру туралы ұйғарым шығарған жағдайда талапкерден күшi жойылған шешiм бойынша алғанының бәрi өндiрiлiп алынады (шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару).
240-2-бап. Сот шешiмiнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы мәселенi қарау
1. Күшi жойылған шешiмдi орындау орын алған iс бойынша жаңа шешiм шығарған сот жауапкердiң жазбаша арызы бойынша орындауды қайта бұрып атқару туралы мәселенi қарайды және бұл мәселенi жаңа шешiммен шешедi.
2. Егер сот iстi жаңадан қараған кезде күшi жойылған шешiм бойынша орындауды қайта бұрып атқару мәселесiн шешпесе, жауапкердiң шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы арызы iске қатысушы адамдарды, ал қажет болған жағдайда күшi жойылған шешiмдi орындаған органды да хабарландыра отырып, соттың бөлек отырысында қаралады. Аталған адамдар шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы арызды қараудың орны мен уақыты туралы хабарландырылады, алайда олардың сот отырысына келмей қалуы орындауды қайта бұрып атқару туралы мәселенi шешу үшiн кедергi болмайды.
3. Шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы мәселе бойынша сот ұйғарымына жеке шағым немесе наразылық келтiрiлуi мүмкiн.
240-3-бап. Апелляциялық немесе қадағалау сатысы сотының шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы мәселенi шешуi Апелляциялық немесе қадағалау сатысындағы сот бiрiншi сатыдағы сот шешiмiмен бұрын күшi жойылған шешiмнiң орындалуын қайта бұрып атқару туралы мәселе шешiлмеген iстi қараған кезде, бұл мәселенi iсте бiрiншi сатыдағы соттың күшi жойылған шешiмiнiң орындалғаны туралы анық деректер болғанда ғана шешедi. Басқа жағдайда орындауды қайта бұрып атқару туралы мәселе осы Кодекстiң 240-2-бабының екiншi бөлiгiнде көзделген тәртiппен шешiледi.";
24) 242-баптың 4) тармақшасындағы "сот iсiн жүргiзуде немесе әкiмшiлiк тәртiппен" деген сөздер "немесе әкiмшiлік сот iсiн жүргiзуде"
деген сөздермен ауыстырылсын;
25) 244-баптың 3) тармақшасындағы ", ұйғарымы заңды күшiне енгенге немесе әкiмшiлiк тәртiппен қаралып жатқан iс бойынша қаулы" деген сөздер "немесе соттың қаулысы" деген сөздермен ауыстырылсын;
26) 253-бап мынадай мазмұндағы төртiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"4. Мүдделерiне қатысы бар жеке ұйғарымға адамдар осы Кодекстiң 344-бабының төртiншi бөлiгiнде көзделген тәртiппен шағым бере алады.";
27) 264-баптың екiншi бөлiгiндегi "немесе кассациялық" деген сөздер
28) 274-баптың екiншi бөлiгiндегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын;
29) 26-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
"26-тарау. ӘКIМШIЛIК ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚ ТУРАЛЫ IСТЕРДI ҚАРАУҒА УӘКIЛЕТТI ОРГАНДАРДЫҢ (ЛАУАЗЫМДЫ АДАМДАРДЫҢ) ҚАУЛЫЛАРЫНА ДАУ АЙТУ ТУРАЛЫ IСТЕР БОЙЫНША ІС ЖҮРГІЗУ"
30) 275-бапта:
баптың тақырыбы мен мәтiнiндегi "Арыз", "арызда", "арызды" деген сөздер тиiсiнше "Шағым", "шағымда", "шағымды" деген сөздермен ауыстырылсын;
бiрiншi бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодексiнiң 538-бабының 2) және 3) тармақшаларында аталған органдар (лауазымды адамдар) шығарған, әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстер жөнiндегi заңды күшiне енбеген қаулыларына әкiмшiлiк жауаптылыққа тартылған, жәбiр көрген адамдар және олардың заңды өкiлдерi мен қорғаушылары сотқа шағымдануы, сондай-ақ прокурор сотқа наразылық келтiруi мүмкiн.";
үшiншi бөлiк алып тасталсын;
31) мынадай мазмұндағы 275-1-баппен толықтырылсын:
"275-1-бап. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iс жөнiндегi қаулыға сотқа шағымдану мен наразылық келтiрудiң тәртiбi
1. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға уәкiлеттi органның (лауазымды адамның) қаулысына осы Кодекстiң 275-бабының бiрiншi бөлiгiнде аталған адамдар қаулының көшiрмесi табыс етiлген күннен кейiн он күн iшiнде тiкелей сотқа шағым бере алады.
2. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға уәкiлеттi жоғары тұрған органның (лауазымды адамның) қаулысына осы баптың бiрiншi бөлiгiнде көрсетілген мерзiмдерде аталған адамдар сотқа шағым бере алады.
3. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iс бойынша қаулыға шағым жоғары тұрған органға (лауазымды адамға) және сотқа бiр мезгiлде түссе, онда шағымды сот қарайды.
4. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iс бойынша қаулыға прокурор қаулының көшiрмесiн алған күннен бастап он күн ішiнде сотқа наразылық келтiруi мүмкiн.";
32) 276-баптың тақырыбы мен мәтiнiндегi "Арызды", "арызды" "арыз" деген сөздер тиiсiнше "Шағымды", "шағымды", "шағым" деген сөздермен
33) 277-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "шешiм" деген сөз "ұйғарым" деген сөзбен ауыстырылсын;
мынадай мазмұндағы бесiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"5. Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы iстердi қарауға уәкiлеттi органның (лауазымды адамның) қаулысына жасалған шағым (наразылық) бойынша шығарылған заңды күшiне енген және енбеген сот ұйғарымдарына шағымдану Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы кодекс белгiлеген тәртiппен жүргiзiледi.";
34) 27-тараудың тақырыбындағы "Азаматтардың" деген сөз алып тасталсын, "мемлекеттiк" деген сөз бас әрiппен жазылсын, "айтуы" деген сөз "айту" деген сөзбен ауыстырылсын;
35) 278-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "Азамат" деген сөзден кейiн "және заңды тұлға" деген сөздермен толықтырылсын;
екiншi бөлiктегi "азамат өзiнiң тұрғылықты жерiндегi сотқа" деген сөздер "азаматтың тұрғылықты жерiндегi сотқа" деген сөздермен ауыстырылсын;
үшiншi бөлiктегi "облыстық" деген сөз "аудандық" деген сөзбен төртiншi бөлiк алып тасталсын;
36) 279-бапта:
бiрiншi бөлiкте:
1) тармақшадағы "азаматтың құқықтары мен бостандықтары" деген сөздер "азаматтың және заңды тұлғалардың құқықтары, бостандықтары және заңмен қорғалатын мүдделерi" деген сөздермен ауыстырылсын;
2) тармақша "бостандықтарын" деген сөзден кейiн ", сондай-ақ заңды тұлғаның құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерiн" деген сөздермен толықтырылсын;
3) тармақша мынадай редакцияда жазылсын:
"3) азаматқа немесе заңды тұлғаға әлдебiр мiндет заңсыз жүктелген немесе олар заңсыз жауапқа тартылған алқалық және жеке-дара шешiмдер мен әрекеттер (әрекетсiздiк) жатады.";
екiншi бөлiктiң 2) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
"2) оларға қатысты заң сотқа шағымданудың өзгеше тәртiбiн көздейтiн жеке- дара және нормативтiк құқықтық актiлерге сотта дау айтуға болмайды;";
37) 280-баптың бiрiншi бөлiгi мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Азамат және заңды тұлға өз құқықтарының, бостандықтарының және заңмен қорғалатын мүдделерiнiң бұзылғаны туралы өздерiне мәлiм болған күннен бастап үш ай iшiнде сотқа арызбен жүгiнуге құқылы.";
38) 281-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "сот азаматтың" деген сөздер "сот бiр ай мерзiм iшiнде азаматтың, заңды тұлға өкiлiнiң" деген сөздермен ауыстырылсын;
39) 282-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "азамат құқықтары мен бостандықтарын" деген сөздер "азаматтың және заңды тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын, және заңмен қорғалатын мүдделерiн" деген сөздермен ауыстырылсын;
екiншi бөлiктегi "азаматтың құқықтары не бостандықтары" деген сөздер "азаматтың және заңды тұлғаның құқықтары, бостандықтары және заңмен төртiншi бөлiктегi "және азаматқа" деген сөздер ", азаматқа немесе заңды тұлғаға" деген сөздермен ауыстырылсын;
40) 28-тараудың атауындағы "Азаматтардың" деген сөз алып тасталып, "нормативтiк" деген сөз бас әрiппен жазылсын, "даулары" деген сөз "даулар"
деген сөзбен ауыстырылсын;
283-бапта:
"1. Өздерiне нормативтiк құқықтық актiнiң күшi қолданылатын, мемлекеттік органның немесе лауазымды адамның заңда көзделген тәртiппен қабылданып, жарияланған нормативтiк құқықтық актiсiмен азаматтардың немесе заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының Конституциясында, заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентiнiң жарлықтарында кепiлдiк берiлген құқықтары және заңмен қорғалған мүдделерi бұзылып отыр деп санайтын азамат немесе заңды тұлға бұл актiнi заңға толық немесе жекелеген бөлiгiнде қайшы келедi деп тану туралы арызбен сотқа жүгiнуге құқылы.";
төртiншi бөлiктегi "Азаматтың арызы" деген сөздер "Азаматтың және заңды тұлғаның арызы" деген сөздермен ауыстырылсын, "азаматтың нақты қандай құқықтары мен бостандықтары" деген сөздер "азаматтың және заңды тұлғаның нақты қандай құқықтары, бостандықтары және заңмен қорғалатын мүдделерi"
41) 284-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "арызбен жүгiнген азаматқа" деген сөздер "арызбен жүгiнген азаматқа немесе заңды тұлғаға" деген сөздермен ауыстырылсын;
екiншi бөлiктегi "азаматтың," деген сөз "азаматтың немесе заңды тұлға өкiлiнiң," деген сөздермен ауыстырылсын;
42) 29-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
"29-тарау. ПРОКУРОРДЫҢ ОРГАНДАР МЕН ЛАУАЗЫМДЫ АДАМДАРДЫҢ АКТIЛЕРI МЕН IС-ӘРЕКЕТТЕРIН ЗАҢСЫЗ ДЕП ТАНУ ТУРАЛЫ ЖҮГIНУІ"
43) 286-баптың бiрiншi бөлiгiндегi бiрiншi сөйлем мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Заңға сәйкес келмейтiн нормативтiк құқықтық актiге және (немесе) жеке қолданылатын құқықтық актiге, сондай-ақ мемлекеттiк органның немесе лауазымды адамның iс-әрекетiне прокурордың наразылығын заңсыз акт шығарған немесе заңсыз iс-әрекет жасаған орган немесе лауазымды адам не жоғары тұрған орган немесе лауазымды адам қабылдамаған жағдайда, прокурор наразылық келтiрiлген актiнi немесе iс-әрекеттi заңсыз деп тану туралы арызбен сотқа жүгiнедi.";
44) 288-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "заңсыз" деген сөз ", жеке қолданылатын құқықтық актiнi немесе iс-әрекеттi заңсыз" деген сөздермен ауыстырылсын;
екiншi бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Егер сот наразылық келтiрiлген актiнi немесе iс-әрекеттi заңға және органның немесе лауазымды тұлғаның өкiлеттiгiне сәйкес деп таныса, ол арызды қанағаттандырудан бас тарту туралы шешiм шығарады.";
45) 289-баптың бiрiншi бөлiгi 9) тармақшасындағы "iстер жатады" деген сөздер алып тасталсын, "туралы" деген сөзден кейiн нүктелi үтiр қойылып, мынадай мазмұндағы 10) тармақшамен толықтырылсын:
"10) бала асырап алу туралы iстер жатады.";
46) мынадай мазмұндағы 36-1 тараумен толықтырылсын:
"36-1 тарау. ҰЛ (ҚЫЗ) АСЫРАП АЛУ ТУРАЛЫ ӨТIНIШТЕР БОЙЫНША IС ЖҮРГIЗУ 317-1-бап. Өтiнiш беру Жасы кәмелетке толмаған ұл немесе қыз асырап алу (бұдан әрi - бала асырап алу) туралы өтінішті бала асырап алғысы келетін азаматтар баланың тұрғылықты (жүрген) жерiндегi аудандық және оған теңестiрiлген сотқа бередi.
317-2-бап. Өтініштің мазмұны
1. Баланы асырап алу туралы өтініште:
1) бала асырап алушылардың (бала асырап алушының) фамилиясы, аты, әкесінің аты, олардың тұрғылықты жері;
2) асырап алынатын баланың фамилиясы, аты, әкесінің аты, туған күні, айы, жылы, оның тұрғылықты (жүрген) жері, асырап алынатын баланың ата-аналары, аға-інілері мен апа-қарындастарының бар-жоғы туралы мәліметтер;
3) бала асырап алушылардың (бала асырап алушының) баланы асырап алу жөніндегі негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер;
4) баланы асырап алушылар (бала асырап алушы) баланың тууы туралы акт жазбасына тиісті өзгерістер енгізгісі келген жағдайда, асырап алынатын баланың фамилиясын, атын, әкесінің атын, туған күнін (баланы бір жасқа дейін асырап алған жағдайда), асырап алынатын баланың туған жерін өзгерту туралы, баланың тууы туралы акт жазбасына бала асырап алушыларды (бала асырап алушыны) ата- аналар (ата-ана) ретінде жазу туралы өтініш көрсетілуге тиіс.
317-3-бап. Судьяның өтінішті қабылдап алғаннан кейінгі іс-әрекеті Судья істі сотта қарауға әзірлеу кезінде асырап алынатын баланың тұрғылықты (жүрген) жеріндегі қамқоршылық және қорғаншылық органдарын асырап алудың негізділігі туралы және асырап алудың баланың мүддесіне сәйкестігі туралы сотқа қорытынды беруге міндеттейді.
317-4-бап. Өтініштерді қарау Баланы асырап алу туралы істерді сот баланы асырап алушылардың (баланы асырап алушының) өздерінің, қамқоршы және қорғаншы органдар өкілдерінің, сондай-ақ прокурордың міндетті түрде қатысуымен қарайды.
Сот қажет болған жағдайларда, іске қатысуға асырап алынатын баланың ата- аналарын (ата-анасын) немесе өзге заңды өкілдерін, оның туысқандарын және басқа мүдделі адамдарды, сондай-ақ он жасқа толған баланың өзін тарта алады.
Сот баланы асырап алу туралы істерді соттың жабық отырысында қарайды.
317-5-бап. Соттың өтініш бойынша шешімі Баланы асырап алу туралы өтінішті қарап, сот өтінішті қанағаттандыру не оны қанағаттандырудан толық бас тарту немесе бала асырап алушылардың (бала асырап алушының) өздерін баланың ата-аналары (ата-анасы) ретінде оның тууы туралы акт жазбасына жазу туралы, сондай-ақ баланың туған күні мен жерін өзгерту туралы өтінішін қанағаттандыру бөлігінде бас тарту туралы шешім шығарады.
Баланы асырап алу туралы өтiнiш қанағаттандырылған жағдайда, бала асырап алушылардың (бала асырап алушының) және асырап алынған баланың өзара құқықтары мен мiндеттерi сот шешiмi заңды күшiне енген күннен бастап пайда болады.
Соттың заңды күшiне енген шешiмi баланы асырап алуды мемлекеттiк тiркеу үшiн сот орналасқан жердегi азаматтық хал актiлерiн жазу органына, сондай-ақ қорғаншы және қамқоршы органға жiберiледi.";
47) 3-бөлiмнiң тақырыбында "қаулыларын" деген сөз "актiлерiн" деген
48) 40-тараудың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
"40-тарау. СОТ АКТIЛЕРIНЕ АПЕЛЛЯЦИЯЛЫҚ ШАҒЫМДАНУ, НАРАЗЫЛЫҚ КЕЛТIРУ";
49) 332-бапта:
тақырыптағы "және кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
баптың мәтiнiндегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
бiрiншi бөлiкте "сот шешiмдерiне" деген сөздердiң алдынан ", Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының шешiмдерiнен басқа, бiрiншi сатыдағы" деген сөздермен толықтырылсын;
50) 333-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"333-бап. Заңды күшiне енбеген шешiмдерге апелляциялық шағымдарды, наразылықтарды қарайтын соттар Апелляциялық шағымдар мен наразылықтарды:
1) аудандық және оларға теңестiрiлген соттар шығарған шешiмдерге
- облыстық және оған теңестiрiлген соттың азаматтық iстер жөнiндегi алқасы;
2) облыстық және оларға теңестiрiлген бiрiншi сатыдағы соттар шығарған шешiмдерге - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасы қарайды.";
51) 334-баптың тақырыбы мен бiрiншi бөлiгiндегi "немесе кассациялық"
деген сөздер алып тасталсын;
52) 335-бапта:
тақырыптағы және бiрiншi бөлiктегi ", кассациялық" деген сөз алып
53) 336-бапта:
тақырыптағы және бiрiншi бөлiктегi ", кассациялық" деген сөз алып екiншi бөлiктегi ", сонымен қатар кассациялық шағымды немесе наразылықты қозғалыссыз қалдыру туралы бiрiншi немесе апелляциялық сатыдағы сот қаулысына" деген сөздер алып тасталсын;
54) 337-баптың тақырыбы мен мәтiнiндегi ", кассациялық" деген сөз
55) 338-бапта:
тақырып мынадай редакцияда жазылсын:
"338-бап. Бiрiншi сатыдағы соттың апелляциялық шағымды, наразылықты алғаннан кейiнгi әрекетi";
мәтiндегi ", кассациялық", "немесе кассациялық" деген сөздер алып бiрiншi бөлiктiң 2) тармақшасындағы "мiндеттi" деген сөз алып тасталып, "жiберуге" деген сөзден кейiн нүктелi үтiр қойылсын, мынадай мазмұндағы 3) тармақшамен толықтырылсын:
"3) iске қатысушы адамдарды iстi апелляциялық сатыда қараудың орны мен уақыты туралы тиiсiнше хабардар етуге мiндеттi. Iстiң апелляциялық сатыда қаралатын күнi туралы хабар iс апелляциялық сатыдағы сотта зерделенетiндей, ал iске қатысушы адамдар апелляциялық сатыдағы сот отырысына қатысу құқығын пайдаланудың нақты мүмкiндiгiне ие болатындай есеппен берiлуге тиiс.";
56) 339-баптың тақырыбы мен мәтiнiндегi ", кассациялық" деген сөз
57) 340-баптың тақырыбы мен бiрiншi бөлiгiндегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
58) 341-баптың тақырыбы мен мәтiнiндегi ", кассациялық" деген сөздер
59) 342-бапта:
бiрiншi бөлiктегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
екiншi бөлiктегi ", ал кассациялық саты - бiрiншi немесе апелляциялық сатыдағы сот шығарған" деген сөздер алып тасталсын;
60) 343-бапта:
"Кассациялық" деген сөз "Апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын, ", қаулының" деген сөз алып тасталсын;
бап "қабылданған" деген сөзден кейiн үтiр қойылып, "осы Кодекстiң 237-бабында аталған iстер бойынша шешiмдерден басқа," деген сөздермен
61) 344-бапта:
тақырыптағы ", апелляциялық" деген сөз алып тасталсын;
бiрiншi сөйлемдегi "немесе апелляциялық" деген сөздер алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы абзацпен толықтырылсын:
"Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының iстi бiрiншi сатыдағы сот ретiнде қараған кезде шығарған қаулылары апелляциялық тәртiппен шағымдануға, наразылық келтiруге жатпайды және олар жария етiлген күнiнен бастап күшiне енедi.";
екiншi бөлiктегi "немесе апелляциялық" және ", кассациялық" деген сөздер үшiншi бөлiктегi "және кассациялық", "немесе кассациялық" деген сөздер төртiншi бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"4. Бiрiншi саты бойынша iстердi қарау кезiнде аудандық немесе облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қаулыларына жеке шағымдар, наразылықтар апелляциялық сатыдағы сотқа шағым жасалып отырған қаулы шығарылған күннен бастап он күн iшiнде беріледi. Жеке шағым немесе наразылық қаулы шығару кезiнде қаралу нысанасы болған барлық құжаттарды қосып, қаулы шығарған сот арқылы берiледi. Жеке шағым, наразылық осы Кодекстiң 41- тарауында белгiленген ережелер бойынша апелляциялық тәртiппен қаралады.";
бесiншi бөлiктегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы алтыншы бөлiкпен толықтырылсын:
"6. Жеке шағымды, наразылықты қарау нәтижелерi бойынша:
1) қаулыны - өзгерiссiз, ал шағымды, наразылықты қанағаттандырусыз қалдыру туралы;
2) қаулының күшiн толық немесе бiр бөлiгiнде жою және мәселенi бiрiншi апелляциялық сатыдағы сотқа жаңадан қарауға беру туралы;
3) қаулының күшiн толық немесе бiр бөлiгiнде жою және мәселенi мәнi бойынша шешу туралы қаулы шығарылады.";
62) 345-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"345-бап. Iстi апелляциялық тәртiппен қараудың шектерi
1. Iстi апелляциялық тәртiппен қарау кезiнде сот бiрiншi сатыдағы сот шешiмiнiң заңдылығы мен негiздiлiгiн толық көлемiнде тексередi.
2. Апелляциялық сатыдағы сот мәлiмделген талап қою шегiнде жаңа фактiлердi анықтап, тараптың дәлелдi себептер бойынша бiрiншi сатыдағы сотқа беруге нақты мүмкiндiгi болмаған жаңа дәлелдемелердi зерттей алады.";
63) 346-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"346-бап. Апелляциялық сатыдағы соттың жеке ұйғарымы Апелляциялық сатыдағы сот осы Кодекстiң 253-бабында көзделген негiздер мен тәртiп бойынша жеке ұйғарым шығара алады.";
64) 348-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"348-бап. Iстi апелляциялық сатыдағы соттың қарауына әзiрлеу Апелляциялық сатыдағы судья апелляциялық шағым немесе наразылық келтiрiлген iстi алғаннан кейiн бiрiншi сатыдағы соттың осы Кодекстiң 338-бабының талаптарын орындауын тексередi, iстiң материалдарын, апелляциялық шағымның, наразылықтың дәлелдерiн және оларға қоса берiлген материалдарды зерделейдi; iстi белгiленген мерзiмде қарау мүмкiн болмаған жағдайда iске қатысушы адамдарға iстi қараудың жаңа мерзiмi туралы хабарлайды.";
65) 349-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"349-бап. Iстi қарау мерзiмдерi Iс апелляциялық сатыда ол бiрiншi сатыдағы соттан келiп түскен күннен бастап бiр айлық мерзiмнен кешiктiрiлмей қаралуға тиiс.";
66) 350-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"350-бап. Апелляциялық сатыдағы сотта iс жүргiзу
1. Апелляциялық сатыдағы сотта iс жүргiзу осы Кодекстiң 41-тарауында көзделген ережелер бойынша жүзеге асырылады.
2. Апелляциялық сатыдағы соттың отырысына iс бойынша қорытынды беретiн прокурор мiндеттi түрде қатысады.";
67) 351-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"351-бап. Iстi талқылаудың басталуы
1. Төрағалық етушi апелляциялық сатыдағы соттың сот отырысын ашып, қандай iс, кiмнiң шағымы немесе наразылығы бойынша және қай соттың шешiмi қаралып отырғанын, сондай-ақ апелляциялық сатыдағы соттың құрамын және егер iстiң қаралуына қатысып отырса, прокурорды, сарапшыларды, мамандарды, аудармашыларды хабарлайды.
Төрағалық етушi iске қатысушы адамдардың қайсысы келгенiн анықтайды, келген адамдардың кiмдер екенiн айқындайды, өкiлдердiң өкілеттігін тексереді және олардың судьяларға, прокурорға, аудармашыға, сарапшыға, маманға қарсылығының бар-жоғын, өтiнiштердiң бар-жоғын анықтайды. Егер қарсылықтар мәлiмделсе, олар осы Кодекстiң 42-бабында белгіленген тәртiппен шешiледi.
2. Iстi мәнi бойынша қарау судьяның шағым жасалған шешiмнiң мән-жайы, апелляциялық шағымның, наразылықтың дәлелдерi және iс материалдары туралы баяндамасымен басталады.";
68) 352-бап мынадай мазмұндағы үшiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"3. Iстi талқылау кейiнге қалдырылған жағдайда апелляциялық сатыдағы сот iске қатысушы адамдарға соттың қайта өткiзiлетiн отырысында iстiң қаралу уақыты мен орны жайында тиiсiнше хабарлайды. Бұл жағдайда iстi талқылау басынан бастап жүргiзiледi.";
69) 355-баптың екiншi бөлiгiндегi "дәлелдемелердi тексередi" деген сөздердiң алдынан ", дәлелдi себептермен олар бiрiншi сатыдағы соттың қарауына табыс ете алмаған," деген сөздер қосылып, осы сөйлемнен кейiн мынадай сөйлеммен толықтырылсын: "Сотқа қосымша дәлелдемелер табыс еткен тұлғалар олардың қандай жолмен алынғанын және қосымша дәлелдемелер табыс ету қажеттiгi қандай мән-жайларға байланысты туындағанын көрсетуге мiндеттi.";
70) 356-бапта:
бiрiншi бөлiгiндегi "судья" деген сөз "төрағалық етушi" деген сөздермен үшiншi бөлiгi "Сот жарыссөзi" деген сөздерден кейiн "және прокурордың қорытынды сөзiн тыңдау" деген сөздермен толықтырылсын";
71) 357-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"357-бап. Апелляциялық қаулы шығару
1. Апелляциялық қаулы кеңесу бөлмесiнде шығарылып, оған судьялардың барлық құрамы қол қояды және судьялар кеңесу бөлмесiнен қайтып келген соң, отырыс залында жарияланады.
2. Сот осы баптың бiрiншi бөлiгiнiң талаптарын сақтай отырып, қаулының қарарлық бөлiгiн шығара алады. Бұл жағдайда қаулының толық мәтiнi iстi қараған күннен бастап бес күндiк мерзiмде жазылып, оған барлық судьялар қол қояды.";
72) 358-баптың 4) тармақшасындағы "көзделген" деген сөзден кейiн "материалдық немесе" деген сөздермен толықтырылсын, "366" деген циФр "364"
деген цифрмен ауыстырылсын;
73) 359-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"359-бап. Апелляциялық сатыдағы сот актiлерi Апелляциялық саты iстi қарау нәтижелерi бойынша сот актiсiн қаулы түрінде шығарады.";
74) 360-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"360-бап. Апелляциялық қаулының мазмұны
1. Апелляциялық сатыдағы соттың қаулысында:
1) қаулының шығарылған уақыты мен орыны;
2) соттың атауы, сот құрамы;
3) апелляциялық шағым немесе наразылық берген адам;
4) шешiмнiң, апелляциялық шағымның немесе наразылықтың, iстi апелляциялық сатыда қарау кезiнде оған қатысушы адамдар табыс еткен дәлелдемелердiң, түсiнiктемелердiң қысқаша мазмұны;
5) сотты өз қорытындысын жасауға әкелген себептер және сот басшылыққа алған заңдарға сiлтеме;
6) сот қаулысы көрсетiлуге тиiс.
2. Апелляциялық шағым немесе наразылық қанағаттандырылмай қалдырылған жағдайда сот сол бойынша шағым немесе наразылық дәлелдерi дұрыс емес немесе шешiмнiң күшiн жоюға негiз болып табылмайды деп танудың себептерiн көрсетуге мiндеттi.
3. Шешiмнiң толық немесе бiр бөлiгiндегi күшiн жойған және iстi жаңадан қарауға берген жағдайда сот iстiң қандай мән-жайларын анықтау қажеттiгiн, қандай дәлелдемелердi зерттеу керектiгiн көрсетуге, бiрiншi сатыдағы сот жасауға тиiстi басқа да iс-әрекеттердi көрсетуге мiндеттi.
4. Бiрiншi сатыдағы соттың шешiмiнiң күшiн жойған және жаңа шешiм шығарған кезде апелляциялық сатыдағы соттың қаулысында сол бойынша бiрiншi сатыдағы соттың шешiмiнiң күшi жойылған негiздер, апелляциялық сатыдағы соттың қорытындылары және оның шешiмi көрсетiлуге тиiс.
5. Осы Кодекстiң 230-232-баптарында көзделген жағдайларда және тәртiпте апелляциялық сатыдағы сот кеткен қате жазбалар және анық арифметикалық қателердi түзету туралы мәселенi қарауға, қосымша қаулы шығаруға немесе оның мәнiн өзгертпей шығарылған қаулыны түсiндiруге құқылы. Апелляциялық сатыдағы соттың аталған мәселелер жөнiндегi қаулысы шығарылған күнiнен бастап күшiне енедi.";
75) 361-бап алып тасталсын;
76) 368-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"368-бап. Апелляциялық сатыдағы сот қаулыларының заңды күшiне енуi Апелляциялық сатыдағы соттың қаулылары қабылданған күннен бастап заңды күшiне енедi.";
77) 42-тарау алып тасталсын;
78) 384-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"384-бап. Сот қаулыларын қадағалау тәртiбiмен қайта қарау
1. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қадағалау алқасының қаулыларын қоспағанда, Қазақстан Республикасы барлық соттарының заңды күшiне енген актiлерi, осы тарауда көзделген негiздер болған сот қадағалауы тәртiбiмен қайта қаралуы мүмкiн.
2. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қадағалау алқасының қаулыларын қайта қарауға және iстi Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қадағалау алқасында қайталап қарауға ерекше жағдайларда, осы алқа қабылдаған қаулы адамдардың өмiрiне, денсаулығына не Қазақстан Республикасының экономикасы мен қауiпсiздiгiне орны толмас ауыр зардаптар әкелетiндiгi туралы деректердiң анықталуына байланысты енгiзiлген Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынымы немесе Қазақстан Республикасы Бас прокурорының наразылығы бойынша жол берiледi.";
79) 385-бапта:
"1. Соттың заңды күшiне енген шешiмдерiне, ұйғарымдарына, қаулыларына және сот бұйрықтарына тараптар және апелляциялық шағымдар беруге құқығы бар iске басқа да қатысушылар iстi қадағалау тәртiбiмен қайта қарауға өкiлеттi сотқа тiкелей шағымдана алады.
2. Заңды күшiне енген сот актiсiне:
1) Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасы мен қадағалау алқасына;
2) Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасарлары - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасына;
3) облыстардың прокурорлары мен соларға теңестiрiлген прокурорлар - облыстық және оларға теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына наразылық келтiруге құқылы.";
мынадай мазмұндағы 4-1-бөлiкпен толықтырылсын:
"4-1. Осы Кодексте көрсетiлген негiздер болғанда, процеске қатысушылардың шағымдары бойынша Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты алқасының төрағасы, облыстық және оған теңестiрiлген соттардың қадағалау алқасының судьялары тиiстi сот сатысына шағым жасалған сот қаулысын қайта қарау туралы ұсыным енгiзедi.";
80) 386-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"386-бап. Iстi қадағалау тәртiбiмен қарайтын соттар
1. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасы:
1) аудандық және оларға теңестiрiлген соттардың заңды күшiне енген шешiмiне, қаулысына, ұйғарымына;
2) облыстық және оған теңестiрiлген соттың азаматтық iстер жөнiндегi алқасының апелляциялық қаулыларына қадағалау наразылықтары, ұсынымдары бойынша iстердi қарайды.
2. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасы:
1) облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қадағалау алқасының апелляциялық тәртiппен қаралмаған, iстердi бiрiншi саты бойынша қарау кезiнде шығарылған шешiмдерiне, қаулыларына, ұйғарымдарына;
2) облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қадағалау алқасының қаулыларына қадағалау наразылықтары және ұсынымдары бойынша iстердi қарайды.
3. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қадағалау алқасы:
1) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасының iстi бiрiншi сатыда қарау кезiнде шығарған шешiмдерiне, қаулыларына, ұйғарымдарына;
2) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық iстер жөнiндегi алқасының iстердi апелляциялық және қадағалау тәртiбiмен қарау кезiнде шығарған қаулыларына;
3) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қадағалау алқасының осы Кодекстiң 384-бабының екiншi бөлiгiнде көрсетiлген негiздер бойынша қаулыларына қадағалау наразылықтары мен ұсынымдары бойынша iстердi қарайды.";
81) 388-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "үш жыл" деген сөздер "бiр жыл"
82) 389-баптың екiншi бөлiгiндегi "көшiрмелерi" деген сөз "көшiрмелерiн" деген сөзбен ауыстырылсын, "адамдарға" деген сөзден кейiн "наразылық келтiрген прокурор жiбередi" деген сөздермен толықтырылсын, "жiберіледi" деген сөз алып тасталсын;
83) 390-баптың 3) тармақшасындағы "қаулылары" деген сөз "актiлерi"
деген сөзбен ауыстырылсын:
84) 391-бапта:
бiрiншi бөліктің 4) тармақшасындағы ", кассациялық" деген сөз алып екiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен
85) 393-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"393-бап. Қадағалау шағымдарын сотта алдын ала қарау
1. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттарда қадағалау шағымын алдын ала қарауды осы сот төрағасының тапсырмасы бойынша қадағалау алқасының судьясы ол келiп түскен күннен бастап 15 тәулiк iшiнде жеке-дара жүзеге асырады.
2. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотында қадағалау шағымдарын алдын ала қарау осы сот Төрағасының тапсырмасы бойынша ол келiп түскен күннен бастап 15 тәулiк iшiнде тиiстi алқаларда жүзеге асырылады.
3. Егер қадағалау шағымының және оған қоса тiркелген құжаттардың мазмұны шағым берiлiп отырған сот қаулыларының заңдылығына күдiк тудыратын болса, қадағалау шағымдарын алдын ала қарауды жүзеге асыруға құқылы адамдар iстi талап етiп алдыруға құқылы. Бұл жағдайда қадағалау шағымын бiр ай iшiнде алдын ала қарау мерзiмдерi талап етiлген iстiң қадағалау сатысына түскен күнiнен бастап есептеледi.
4. Қадағалау шағымының осы баптың екiншi және үшiншi бөлiктерiмен белгiленген алдын ала қарау мерзiмдерiн, дәлелдi себептер болған жағдайда, тиiстi соттың төрағасы не тиiстi сот алқасының төрағасы 1 айдан аспайтын мерзiмге ұзарта алады;
86) 394-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"394-бап. Шағымды алдын ала қарау бойынша қабылданатын шешiмдер
1. Қадағалау шағымын алдын ала қараудың нәтижелерi бойынша мына шешiмдердiң бiрi қабылданады:
1) шағым жасалған сот актiлерiн қадағалау тәртiбiмен қайта қарау туралы;
2) шағым жасалған сот актiлерiн қайта қараудан бас тарту туралы.";
2. Шағым жасалған сот актiсiн қайта қарау туралы ұсынымды:
1) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының алқасына;
2) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты алқасының төрағасы - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына, Қазақстан Республикасы
3) облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасының судьялары - осы соттың қадағалау алқасына енгiзедi.";
87) 395-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"395-бап. Қадағалау шағымын алдын ала қараудың iс жүргiзу салдары
1. Жоғарғы Соттың Төрағасы, Жоғарғы Сот алқасының төрағасы, облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы заңды күшiне енген шешiмдi, қаулыны, ұйғарымды қайта қарау туралы ұсынымды қарау үшiн iспен, шағыммен және оған қоса тiркелген материалдармен бiрге тиiстi қадағалау сатысына жiбередi.
2. Заңды күшiне енген сот актiсiн қайта қарау туралы ұсыным құзыретiне осы iстi қарау кiретiн қадағалау сатысының соты үшiн мiндеттi.
3. Қадағалау сатысындағы iс ол келiп түскен күннен бастап бiр ай iшiнде қаралуға тиiс. Дәлелдi себептер болған кезде iстi қарау мерзiмi iс жүргiзуiнде жатқан қадағалау сатысының негiздi қаулысымен ұзартылуы мүмкiн. Өздерiне қатысты шағым берiлiп отырған сот шешiмi шыққан тараптар мен өзге тұлғаларға қадағалау тәртiбiмен iстi қарау уақыты және орны туралы хабарлама, сондай-ақ қадағалау шағымының, ұсынымның, наразылықтың көшiрмесi жiберiледi.
4. Шағым берiлiп отырған сот қаулыларын қайта қарау үшiн негiздемелер болмаған кезде қадағалау шағымының авторына жазбаша хабар жiберiледi.
5. Осы Кодекстiң 385-бабының бiрiншi бөлiгiнде аталған адамдар осы қадағалау сатысына қайталама қадағалау шағымдарын беруi мүмкiн, оларда осы тұлғалардың бастапқы шағымын қарау кезiнде талқыланбаған жаңа дәлелдер келтiрiлген жағдайларда, бұлар алдын ала қарау рәсiмiне әкеп соғады. Қайталама қадағалау шағымы тек қана жаңа дәлелдер шегiнде қаралады. Осы Кодекстiң 385- бабының бiрiншi бөлiгiнде аталған адамдар шағым берiлiп отырған сот қаулыларын қайта қарауға негiздер жоқ екендiгi туралы шешiммен келiспеген кезде, жоғары тұрған қадағалау сатысына осындай шағым беруге құқылы.";
88) 396-баптағы "Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулысынан басқа" деген сөздер алып тасталсын, "олар" деген сөз "ол" деген
89) 397-бапта:
екiншi бөлiктегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
90) 398-бапта:
бiрiншi бөлiк мынадай мазмұндағы сөйлеммен толықтырылсын:
"Iстi қарау кезiнде қадағалау сатысының сотына прокурордың қатысуы мiндеттi.";
үшiншi бөлiк мынадай мазмұндағы абзацпен толықтырылсын:
"Сотқа қатысушы адамдар сөз сөйлегеннен кейiн прокурор iс бойынша қорытынды бередi.";
төртiншi бөлiкте:
1) тармақшадағы ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
2) тармақшадағы "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
3) тармақшадағы "және кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
5) тармақшадағы ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
91) 399-бапта:
бiрiншi бөлiгi "1." деген цифрмен белгiленсiн, "кассациялық" деген сөз үшiншi сөйлем алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы екiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"2. Қадағалау сатысындағы сот осы Кодекстiң 230-232-баптарында көзделген жағдайларда және тәртiппен қате жазылған жазбалар мен анық арифметикалық қателердi түзету туралы мәселенi қарауға, қосымша қаулы шығаруға немесе бұдан бұрын қадағалау сатысы шығарған қаулыны түсіндiруге құқылы.";
92) 403-баптың екiншi бөлiгiндегi "кассациялық" деген сөз
93) 405-баптың екiншi бөлiгiндегi "кассациялық" деген сөз алып
94) 416-баптың екiншi бөлiгiнiң бiрiншi абзацындағы "қарауға құқылы"
деген сөздер "қарайды" деген сөзбен ауыстырылсын.
2. 1997 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Қылмыстық iс жүргiзу кодексiне (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1997 ж., N 23, 335-құжат; 1998 ж, N 23, 416-құжат; 2000 ж., N 3-4, 66-құжат; N 6, 141-құжат; 2001 ж., N 8, 53-құжат):
1) 7-баптың төртiншi тармағы алып тасталсын;
2) 23-баптың оныншы бөлiгiндегi ", кассациялық" деген сөз алып
3) 43-баптың төртiншi бөлiгiндегi ", кассациялық немесе" деген сөздер
4) 58-бапта:
төртiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген
5) 82-баптың үшiншi бөлiгiндегi "өтiнiш бiлдiруге және" деген сөздер алып тасталсын, ал "соттың iс-әрекетiне шағым жасауға" деген сөздерден кейiн ", өз құқықтары мен заңды мүдделерiне қатысты өтiнiшiн мәлiмдеуге" деген сөздермен
6) 90-баптың оныншы бөлiгiндегi ", кассациялық" деген сөз алып тасталсын;
7) 112-баптағы "және апелляциялық" деген сөздер алып тасталсын;
8) 186-баптың екiншi бөлiгiндегi "кiмге қатысты" деген сөздерден кейiн "немесе қандай факт бойынша" деген сөздермен толықтырылсын;
9) 223-баптың бесiншi бөлiгiндегi "iспен бiрге жөнелтiледi" деген сөздер "белгiленген тәртiпке сәйкес бiрге жөнелтiледi" деген сөздермен ауыстырылсын;
10) 237-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "сөйлескен сөздерiн, оның iшiнде" деген сөздер "бейне және дыбыс жазу техникаларын немесе өзге де арнаулы техникалық құралдарды пайдалану арқылы әңгiмелесулерiн жасырын тыңдау мен жазу, сондай-ақ" деген сөздермен ауыстырылсын;
екiншi бөлiктегi "олардың келiсiмiмен," деген сөздерден кейiн "бейне және дыбыс жазу техникаларын немесе басқа да арнаулы техникалық құралдарды пайдалану арқылы әңгiмелесулерiнiң жасырын тыңдалуы және жазылуы, сондай- ақ" деген сөздермен толықтырылсын;
үшiншi, төртiншi, бесiнші, алтыншы, жетiншi бөлiктердегi "сөйлескен сөздердi", "сөйлескен сөздi" деген сөздерден кейiн ", әңгiмелесулердi", "әңгiмелесудi" деген сөздермен толықтырылсын;
11) 291-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "кассациялық және" деген сөздер алып тасталсын;
екiншi, үшiншi және төртiншi бөлiктер мынадай редакцияда жазылсын:
2. Жасалғаны үшiн қылмыстық заңмен өлiм жазасы көзделген қылмыстар туралы қылмыстық iстер (Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiнiң 96- бабы (екiншi бөлiгi), 156-бабы, 159-бабы (екiншi бөлiгi), 160-бабы, 162-бабы (төртiншi бөлiгi), 165, 167, 171, 340-баптары, 367-бабы (үшiншi бөлiгi), 368-бабы (үшiншi бөлiгi), 369-бабы (үшiншi бөлiгi), 373-бабы (үшiншi бөлiгi), 374-бабы (үшiншi бөлiгi), 375-бабы (үшiншi бөлiгi), 380-бабы (үшiншi бөлiгi), 383-бабы), сондай-ақ Жоғарыда аталған әрекеттерді есі кіресілі-шығасылы күйінде жасаған не оларды жасағаннан кейiн жүйке ауруымен ауырған адамдарға медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану туралы iстер бiрiншi саты бойынша облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың соттауына жатқызылады.
3. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы аудандық және оларға теңестiрiлген соттардың заңды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларына апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша iстердi апелляциялық тәртiппен қарайды.
4. Облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасы аудандық және оларға теңестiрiлген соттардың заңды күшiне енген үкiмдерiне, қаулыларына, сондай-ақ нақ сол соттың қылмыстық iстер жөнiндегi алқасының апелляциялық қаулыларына қадағалау наразылықтары, ұсынымдары бойынша iстердi қарайды.".
12) 292-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен үшiншi, төртiншi бөлiктер мынадай редакцияда жазылсын:
"3. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың iстердi бiрiншi саты бойынша қарау кезiнде шығарған, заңды күшiне енбеген үкiмдерiне, қаулыларына апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша iстердi апелляциялық тәртiппен
4. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi
1) облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың iстердi бiрiншi саты бойынша қарау кезiнде шығарған, апелляциялық тәртiппен қаралмаған үкiмдерi мен қаулыларына;
2) облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қадағалау алқасының қаулыларына қадағалау наразылықтары, ұсынымдары бойынша iстердi қадағалау тәртiбiмен қарайды.";
"4-1. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қадағалау алқасы:
1) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты алқасының iстердi бiрiншi саты бойынша қарау кезiнде шығарған үкiмдерiне, қаулыларына;
2) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасының iстердi апелляциялық және қадағалау тәртiбiмен қарау кезiнде
3) Осы Кодекстiң 458-бабының үшiншi бөлiгiнде көрсетiлген негiздер бойынша Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қадағалау алқасының қаулысына қадағалау наразылықтары мен ұсыныстары бойынша iстердi қарайды.";
бесiншi, алтыншы бөлiктер алып тасталсын;
13) 300-баптың 4) тармағы алып тасталсын;
14) 301-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"301-бап. Алдын ала тыңдауды өткiзу
1. Судья осы Кодекстiң 299-бабы екiншi бөлiгiнiң 2) - 6) тармақтарында көрсетiлген шешiмдердi қабылдау үшiн, сондай-ақ тараптардың өтiнiштерiн қарау және сот талқылауын қысқартылған тәртiппен өткiзу туралы мәселенi шешу үшiн тараптардың қатысуымен iстi алдын ала тыңдауды өткiзедi.
2. Iстi алдын ала тыңдауды судья соттың жабық отырысында жеке-дара өткiзедi. Iстi алдын ала тыңдау өткiзiлетiн уақыт пен орын тараптарға хабарланады. Iстi алдын ала тыңдау барысында хаттама жүргізіледi.
3. Сот отырысына сотталушының, оның қорғаушысы мен мемлекеттiк айыптаушының қатысуы мiндеттi. Алдын ала тыңдау сотталушы бұл жөнiнде өтiнген кезде оның қатысуынсыз жүргiзiледi. Қорғаушы дәлелдi себептерсiз келмей қалған жағдайда, сондай-ақ оның алдын ала тыңдауға қатысуға мүмкiндiгi болмаған кезде, судья сот отырысына жаңадан тағайындалған қорғаушының қатысуын қамтамасыз етуге шаралар қолданады. Сот отырысына жәбiрленушi мен оның өкiлiнiң, азаматтық талапкердiң, азаматтық жауапкердiң немесе олардың өкілдерiнiң келмеуi iстi алдын ала тыңдауға кедергi болмайды.
4. Істi алдын ала тыңдаудың нәтижелерi туралы судья қаулы шығарады, онда қаралған мәселелер бойынша шешiмдi баяндайды. Iс бойынша iс жүргiзудi тоқтата тұру үшiн, iстi қысқарту үшiн немесе iстi қосымша тергеуге қайтару үшiн негiздер болмаған жағдайда сот басты сот талқылауын тағайындау туралы қаулы
5. Егер алдын ала тыңдау барысында прокурор айыптауды өзгертсе, судья мұны қаулыда көрсетедi. Егер прокурордың айыптауды өзгертуi соттауға жатқызудың өзгеруiне әкеп соқса, судья iстi айыптау қорытындысын, айыптау хаттамасын қайта жасау және iстi соттауға жатқызу бойынша жiберу үшiн прокурорға қайтарады.";
15) 317-бапта:
алтыншы бөлiк мынадай мазмұндағы сөйлеммен толықтырылсын:
"Мемлекеттiк айыптаушының айыптаудан бас тартуына сот тергеуi немесе сот жарыссөзi кезiнде жол беріледi.";
жетiншi бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"7. Прокурор айыптаудан толық бас тартқан жағдайда, егер айыптаудан жәбiрленушi де бас тартса, сот өз қаулысымен iстi қысқартады. Ал егер жәбiрленушi айыптауды талап етсе, сот iстi талқылауды жалғастырып, оны жалпы тәртiппен шешедi. Бұл жағдайда прокурор процеске одан әрi қатысудан босатылады, ал айыптауды жәбiрленушiнiң өзi немесе өкiлi арқылы қолдайды.
Жәбiрленушiнiң өтiнiшi бойынша сот оған өкiл шақыру үшiн уақыт беруге тиiс.
Прокурор мен жеке айыптаушы айыптаудан iшiнара бас тартқан кезде сот айыптаудың тарап айыптаудан бас тартқан бөлiгiнде iстi қысқартады, айыптаудың қалған бөлiгiндегi iс жалпы тәртiппен қаралады. Егер прокурор айыптауды өзгертсе және жәбiрленушi бұрынғы айыптауды талап етпесе, сот iстi жаңа айыптау бойынша қарайды.";
16) 345-баптың екiншi бөлiгi мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Айыптау ауырлығы төмендеу түрiне өзгертiлген жағдайда немесе айыптаудың бiр бөлiгiнен бас тартылған кезде айыптаушы сотқа айыптаудың жаңа негiзделген тұжырымын жазбаша түрде баяндауға мiндеттi.";
17) 353-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "тараптардың өтiнiшi бойынша" деген сөздер алып тасталсын;
18) 363-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "Алдын ала анықтау жүргiзiлген" деген сөздер "Кiшiгiрiм және орташа ауырлықтағы қылмыстар туралы" деген сөздермен
19) 371-баптың бiрiншi бөлiгi мынадай мазмұндағы 18) тармақпен "18) бұрынғы үкiм бойынша шартты сотталудың күшiн жою немесе оны сақтау туралы.";
20) 373-баптың бесiншi бөлiгiндегi ", кассациялық немесе" деген сөздер
21) 380-бапта:
бiрiншi бөлiктiң 4) тармағындағы "сондай-ақ" деген сөзден кейiн "бұрынғы үкiм бойынша шартты сотталудың күшiн жою немесе оны сақтау туралы шешiм және" деген сөздермен толықтырылсын;
екiншi бөлiк мынадай мазмұндағы сөйлеммен толықтырылсын:
"Сотталушының iс-әрекеттерiн қайта дәрежелеу қажеттiгi туралы тұжырымға келiп немесе кейбiр баптардың (бап бөлiгiнiң, бап бөлiгi тармағының)
артық тағылғанын анықтап, сот үкiмнiң сипаттамалы-дәлелдi бөлiгiнде әрекеттi сол бойынша дәрежелеу керек болатын қылмыстық заңның бабын (баптың бөлiгiн, баптың бөлiгiнiң тармағын) көрсетедi және артық тағылған бапты (баптың бөлiгiн, баптың бөлiгiнiң тармағын) алып тастау керектiгiн көрсетедi.";
"22) 383-баптың 4) тармағындағы "немесе кассациялық" деген сөздер алып
23) 384-баптың үшiншi бөлiгiндегi "сондай-ақ iстi апелляциялық (апелляциялық және кассациялық қарауға қатысу туралы өтiнiш жасау) қарауға қатысу құқығын" деген сөздер "сондай-ақ iстi апелляциялық қарауға қатысу туралы өтiнiш беру құқығын" деген сөздермен ауыстырылсын;
24) 46-тараудың тақырыбындағы "және кассациялық" деген сөздер алып
25) 396-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "үкiмдерiне" деген сөздерден кейiн ", Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының үкiмдерiн қоспағанда," деген сөздермен толықтырылып, "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
26) 397-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"397-бап. Заңды күшiне енбеген үкiмдерге шағымдарды, наразылықтарды қарайтын соттар
1. Аудандық және оларға теңестiрiлген соттардың заңды күшiне енбеген үкiмдерiне апелляциялық шағымдарды, наразылықтарды облыстық және соларға теңестiрiлген соттардың қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы қарайды.
2. Облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың заңды күшiне енбеген үкiмдерiне апелляциялық шағымдарды, наразылықтарды Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы қарайды.";
27) 398-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып
28) 399-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып
29) 402-бапта:
екiншi бөлiгi мынадай редакцияда жазылсын:
"2. Бiрiншi сатыдағы сот үкiмге (қаулыға) шағымдану, наразылық келтiру үшiн белгiленген мерзiм бiткеннен кейiн бiр тәулiктен кешiктiрмей, осы Кодекстiң 401-бабының талаптарын орындайды, содан кейiн істi келіп түскен шағымдармен, наразылықпен және оларға қарсылықтармен қоса апелляциялық сатыға жiбередi және процеске қатысушыларға iстiң апелляциялық сатыда қаралатын уақыты мен орнын хабарлайды.";
үшiншi бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
30) 403-бапта:
екiншi бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
үшiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген төртiншi бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
31) 404-бапта:
тақырыбындағы "және кассациялық" деген сөздер алып тасталсын, "сатыларда" деген сөз "сатыда" деген сөзбен ауыстырылсын;
бiрiншi бөлiктегi "немесе кассациялық" деген сөздер алып тасталсын;
32) 47-тарау мынадай редакцияда жазылсын:
"47-тарау. АПЕЛЛЯЦИЯЛЫҚ ШАҒЫМДАР, НАРАЗЫЛЫҚТАР БОЙЫНША IСТЕРДI ҚАРАУ 405-бап. Апелляциялық қараудың мәнi Апелляциялық сатыдағы сот апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша iстiң нақты мән-жайын анықтаудың және қылмыстық заңды қолданудың дұрыстығын, iс жүргiзудi жүзеге асыру кезiнде қылмыстық iс жүргiзу заңы нормаларының сақталуын, iсте бар және қосымша табыс етiлген материалдар бойынша бiрiншi сатыдағы сот үкiмiнiң немесе қаулысының заңдылығы мен негiздiлiгiн толық көлемiнде тексередi.
406-бап. Iстi апелляциялық сатыда қарау мерзiмдерi Iс апелляциялық тәртiппен ол келiп түскен күннен бастап бiр айдан кешiктiрiлмей қаралуға тиiс. Дәлелдi себептер болған жағдайда бұл мерзiм iс жүргiзiп жатқан апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы бойынша бiр айға ұзартылуы мүмкiн. Қажет болған жағдайда iстi апелляциялық сатыда қарау мерзiмiн одан әрi ұзарту қылмыстық iстер жөнiндегi тиiстi сот алқасы төрағасының немесе тиісті сот төрағасының қаулысымен жүзеге асырылуы мүмкiн.
407-бап. Апелляциялық шағым, наразылық Апелляциялық шағымда, наразылықта:
1) шағым, наразылық жолданып отырған соттың атауы;
2) iс жүргiзiлгендегi жағдайы, тұрғылықты жерi немесе жүрген жерi көрсетiле отырып, шағым жасаған немесе наразылық келтiрген адам туралы деректер;
3) шағым жасалып, наразылық келтiрiлiп отырған үкiм немесе қаулы және осы шешiмдi шығарған соттың атауы;
4) үкiмге, қаулыға толық немесе оның бiр бөлiгiне шағым жасалып, наразылық келтiрiлiп отырғанын көрсету;
5) шағым, наразылық келтiрген адамның пiкiрiнше сот үкiмiнiң, қаулысының дұрыс еместiгi неде екендiгi жөнiндегi дәлелдерi және оның өтiнiшiнiң мәнi;
6) арыз берушi өз талаптарына негiз ететiн, соның iшiнде бiрiншi сатыдағы сот зерттемеген дәлелдемелер;
7) шағымға, наразылыққа қоса тiркелiп отырған материалдардың тiзбесi;
8) шағым, наразылық келтiрiлген күн және шағым, наразылық келтiрген адамның қолы болуға тиiс.
2. Жасалған шағым, келтiрiлген наразылық осы талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, олар берiлген деп есептеледі, бiрақ аяғына дейiн ресiмдеу үшiн мерзiмi көрсетiлiп қайтарылады. Егер қайта жасалғаннан кейiн апелляциялық шағым, наразылық аталған мерзiм iшiнде сотқа табыс етiлмесе, олар берiлмеген болып есептеледi.
408-бап. Апелляциялық сатыдағы сот отырысын белгiлеу
1. Бiрiншi сатыдағы сот апелляциялық шағым мен наразылық келтiруге арналған мерзiм бiткен соң және осы Кодекстiң 401-бабының талаптары орындалғаннан кейiн iстi қараудың жоғары тұрған сотпен келiсе отырып белгiленетiн уақыты мен орнын көрсетiп, iстi тиiстi апелляциялық сатыға жiбередi.
2. Бiрiншi сатыдағы сот iстiң қаралатын уақыты мен орны туралы тараптарға хабарлайды. Қамауда отырған сотталғанды сот отырысына шақыру туралы мәселенi апелляциялық сатыдағы сот шешедi.
Егер айыптаушы тараптың шағымында, наразылығында сотталған адам жағдайының нашарлауы туралы мәселе қойылса, оның апелляциялық сатыға қатысу туралы өтiнiшi қанағаттандырылуға тиiс.
3. Апелляциялық отырыстың орны мен уақыты туралы уақтылы хабарланған адамдардың келмеуi iстi қарауға кедергi болмайды.
Апелляциялық сатыға прокурордың қатысуы мiндеттi.
4. Осы Кодекстiң 396-бабының екiншi бөлiгiне сәйкес үкiмге шағымдану құқығы берiлген адамдар, сондай-ақ үкiм шығарылғаннан кейiн тапсырма алушы сотталған (ақталған) адамның қорғаушысы немесе жәбiрленушiнiң өкiлi соттың апелляциялық отырысына барлық жағдайда жiберiледi. Оларға өздерiнiң өтiнiштерi бойынша келтiрiлген шағымдарды немесе наразылықтарды не оларға қарсылықтарды негiздеп сөйлеу үшiн сөз берiледi.
409-бап. Апелляциялық сатыда iстi қарау тәртiбi
1. Төрағалық етушi сот отырысын ашады, қандай iс және кiмнiң апелляциялық шағымы немесе наразылығы бойынша қаралып жатқанын хабарлайды. Содан кейiн төрағалық етушi сот құрамын, iс бойынша тараптар болып табылатын, қатысып отырған адамдардың фамилиясын, сондай-ақ аудармашылардың фамилиясын хабарлайды.
2. Төрағалық етушi отырысқа қатысушы адамдарға олардың апелляциялық сатыда iстi қараған кездегi iс жүргiзу құқықтарын түсiндiредi.
3. Төрағалық етушi тараптардан олардың бас тартуы мен өтiнiмдерiнiң бар- жоғын сұрайды, ал егер олар мәлiмделсе, оларды қараудың нәтижелерi бойынша қаулы шығарады.
4. Iстi қарау баяндамашы судьяның iстiң мәнiн, апелляциялық шағымдардың мазмұнын баяндауымен басталады. Апелляциялық наразылықтың себептерi мен дәлелдерiн прокурор баяндап бередi. Осыдан кейiн сот тараптардың шағымдарда келтiрiлген өз дәлелдерiн негiздеп, қарсы тараптың оларға қарсылықтарын айтып сөйлеген сөздерiн тыңдайды. Сөз сөйлеу ретiн iске қатысушы тараптардың пiкiрлерiн ескере отырып, сот белгiлейдi.
5. Апелляциялық шағымдарда немесе наразылықта келтiрілген дәлелдердi растау немесе терiске шығару үшiн сөз сөйлеушiлер iстi қарау басталғанға дейiн апелляциялық сатыға қосымша материалдар беруге құқылы. Қосымша материалдарды тергеу iс-әрекеттерiн жүргiзу жолымен алуға болмайды. Сотқа қосымша материалдар берген адам олардың қандай жолмен алынғанын және оларды табыс ету қажеттiгi неге байланысты туындағанын көрсетуге мiндеттi.
Қосымша материалдардың қабылданғаны немесе қабылданбағаны туралы сот қаулы шығарады. Iстiң дұрыс шешiлуi үшiн маңызы бар қосымша тапсырылған материалдар, егер олардағы мәлiметтер бiрiншi сатыдағы соттың қосымша тексеруi мен бағалауын керек етпесе, үкiмдi, қаулыны өзгертуге негiз болуы мүмкiн. Өзге жағдайларда қосымша материалдар сот үкiмiнiң, қаулысының күшiн жойып, iстi бiрiншi саты бойынша жаңадан қарауға жiберуге негіз бола алады.
6. Сот отырысының тәртiбi және оны бұзушыларға қатысты қабылданатын шаралар осы Кодекстiң 326, 327-баптарының ережелерiмен белгiленедi.
Судьялардың кеңесуi мен шешiмдер қабылдау тәртiбi осы Кодекстiң 370 және 373- баптарының ережелерiмен белгiленедi.
410-бап. Апелляциялық сатының өкiлеттiктерi
1. Апелляциялық шағыммен немесе наразылықпен түскен iстi қарау кезiнде сот тараптардың өтiнiш жасауы бойынша немесе өз бастамасымен:
1) сот-психиатриялық сараптама тағайындауға;
2) егер iсте бар және қосымша табыс етiлген материалдар бойынша жүргiзу мүмкiн болса, өзге де сараптама тағайындауға;
3) сотталғанның, жәбiрленушiнiң және iске қатысушы басқа да адамдардың денсаулық жағдайына, отбасы жағдайына және бұрынғы соттылығы туралы деректерге байланысты құжаттарды талап етiп алуға құқылы.
2. Сот отырысының хаттамасында ашылмаған жайлар болған және куәлардың (жәбiрленушiлердiң) әртүрлi түсiнуге мүмкiндiк беретiн айғақтары баяндалған жағдайда, сот өз бастамасымен немесе тараптардың өтiнiш жасауы бойынша ол адамдардан жауап алуға құқылы. Бұл жағдайда сотталғанның сот отырысына қатысуы мiндеттi. Жауап алудың алдында куәға, жәбiрленушiге жалған айғақтар бергенi және айғақтар беруден бас тартқаны үшiн осы Кодекстiң 351-бабының екiншi бөлiгiнде белгiленген тәртiппен жауапты болатыны ескертiледi, олардың айғақтары хаттамаға түсiрiлiп, одан әрi дәлелдеме ретiнде қарастырылады.
411-бап. Апелляциялық саты қабылдайтын шешiмдер
1. Істi апелляциялық тәртiппен қараудың нәтижесiнде сот өз қаулысымен апелляциялық шағымдарды, наразылықты қарау кезiнде зерттелген қосымша материалдармен бiрге бiрiншi сатыдағы сот зерттеген дәлелдемелерге негiзделген мынадай шешiмдердiң бiрiн қабылдайды:
1) үкiмдi, қаулыны өзгерiссiз, ал шағымды немесе наразылықты қанағаттандырусыз қалдырады;
2) үкiмнiң күшiн жойып, iстi қысқартады;
3) үкiмдi (қаулыны) өзгертедi;
4) үкiмнiң (қаулының) күшiн жойып, iстi бiрiншi сатыдағы сотқа соттың жаңадан қарауына жiбередi;
5) үкiмнiң (қаулының) күшiн жойып, iстi осы Кодекстiң 303-бабында көрсетiлген негiздер бойынша қосымша тергеуге жiбередi;
6) осы Кодекстiң 387-бабында көрсетiлген мән-жайлар анықталғанда жеке қаулы шығарады.
412-бап. Yкiмнiң күшiн жоюға немесе оны өзгертуге негiздер Мыналар:
1) сот тергеуiнiң бiржақтылығы және толық еместiгi;
2) соттың үкiмде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының iстiң нақты мән-жайына сәйкес келмеуi;
3) қылмыстық iс жүргiзу заңының едәуiр бұзылуы;
4) қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы;
5) жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталғанның жеке басына сәйкес келмеуi бiрiншi сатыдағы сот үкiмiнiң күшiн жоюға не оны өзгертуге негiз болып табылады.
413-бап. Сот тергеуiнiң бiржақтылығы немесе толық еместiгi
1. Анықталған жағдайда iстiң дұрыс шешiлуi үшiн елеулi мәнi болуы мүмкiн мән-жайларды ашылмаған күйi қалдырған сот тергеуi бiржақты немесе толық емес деп танылады.
2. Iс бойынша:
1) айғақтарының iс үшiн елеулi мәнi бар адамдардан жауап алынбаған немесе заң бойынша жүргiзiлуi мiндеттi болып табылатын сараптама жүргiзiлмеген, сол сияқты елеулi мәнi бар құжаттар немесе заттай дәлелдемелер сұратып алынбаған;
2) iстi соттың жаңадан қарауына берген сот қаулысында аталған дәлелдемелер зерттелмеген;
3) сотталғанның жеке басы туралы апелляциялық саты анықтай алмайтын деректер жеткiлiктi дәрежеде толық анықталмаған барлық жағдайда сот тергеуi толық емес деп танылады.
414-бап. Соттың үкiмде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының iстiң нақты мән-жайына сәйкес келмеуi Егер:
1) сот тұжырымдары сот отырысында қаралған дәлелдемелермен расталмаса;
2) сот өз тұжырымдарына едәуiр ықпал ете алатын мән-жайларды ескермесе;
3) сот тұжырымдары үшiн елеулi мәнi бар қарама-қайшы дәлелдемелер болған жағдайда, үкiмде (қаулыда) соттың бұл дәлелдемелердiң бiреулерiн қабылдап, екiншiлерiн қабылдамай тастауына қандай негiздер болғаны көрсетiлмесе;
4) соттың үкiмде (қаулыда) айтылған тұжырымдарында елеулi қайшылықтар болып, олар iстiң шешiлуiне, соның iшiнде сотталғанның, ақталғанның кiнәлiлiгi немесе кiнәсiздiгi туралы мәселенi соттың шешуiне, қылмыстық заңды қолданудың дұрыстығына немесе жазалау шараларын анықтауға ықпал еткен немесе ықпал етуi мүмкiн болса үкiм (қаулы) iстiң нақты мән-жайына сәйкес келмейдi деп танылады.
415-бап. Қылмыстық iс жүргiзу заңының елеулi түрде бұзылуы
1. Iстi сот қарауы кезiнде осы Кодекстiң принциптерi мен өзге де жалпы ережелерi бұзылып, олар iске қатысушы адамдарды заңда кепілдiк берiлген құқықтарынан айыру немесе оларға қысым көрсету, сот iсiн жүргiзу рәсiмiн сақтамау жолымен немесе өзгедей жолмен iстiң мән-жайын жан-жақты, толық және объективтi зерттеуге кедергi жасаса, соттың қаулысына, әдiл үкiмiне немесе өзге де шешiмiне ықпал етсе немесе ықпал етуi мүмкiн болса, бұл қылмыстық iс жүргізу заңын елеулi түрде бұзушылық болып танылады.
2. Сот тергеуiнiң бiржақтылығы немесе толық еместiгi iстi талқылаудан жол берiлетiн дәлелдемелердi қателесiп алып тастаудың немесе бiр тараптың iс үшiн маңызы болуы мүмкiн дәлелдемелерiн зерттеуден негiзсiз бас тартудың не мiндеттi түрде зерттелуге тиiс дәлелдемелердi зерттемеудiң салдарынан болған кезде үкiмнiң күшi жойылуға тиiс.
3. Егер:
1) сот осы Кодекстiң 37-бабында көзделген негiздер болғанда қылмыстық iстi қысқартпаса;
2) үкiмдi соттың заңсыз құрамы шығарған болса;
3) осы Кодекстiң 315-бабының екiншi бөлiгiнде көзделген реттердi қоспағанда, iс сотталушы жоқта қаралса;
4) заң бойынша қорғаушының қатысуы мiндеттi болғанда, iс оның қатысуынсыз қаралса немесе сотталушының қорғаушыға ие болу құқығы өзгедей жолмен бұзылса;
5) сотта сотталушының ана тiлiн немесе өзi бiлетiн тiлдi не аудармашының қызметiн пайдалану құқығы бұзылса;
6) сотталушыға сот жарыссөзiне қатысу құқығы берілмесе;
7) сотталушыға соңғы сөз берiлмесе;
8) үкiм шығарылған кезде судьялар кеңесiнiң құпиясы бұзылса;
9) үкiмге судьялардың бiрi қол қоймаса;
10) iсте сот отырысының хаттамасы болмаса, кез келген жағдайда үкімнің күшi жойылуға тиіс.
416-бап. Қылмыстық заңды дұрыс қолданбау
1) Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң жалпы бөлiмi талаптарының бұзылуы;
2) Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексi ерекше бөлiмiнiң қолданылуға тиiстiсiнен басқа баптың, бап бөлiгiнiң, бап бөлiгi тармағының қолданылуы;
3) Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексi ерекше бөлiмiнiң тиiстi бабының санкциясында көзделгендегiден неғұрлым қатаң жазаның белгiленуi қылмыстық заңды дұрыс қолданбау болып табылады.
417-бап. Сот тағайындаған жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмеуi Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң тиiстi бабының санкциясында көзделген шектен шықпағанымен, түрi мен мөлшерi жағынан шектен тыс жұмсақ немесе шектен тыс қаталдығы салдарынан әдiлетсiз болып табылатын жаза қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмейдi деп танылады.
418-бап. Істi қысқарта отырып айыптау үкiмiнiң күшiн жою Апелляциялық шағымдарды, наразылықты қараған кезде апелляциялық сатыдағы сот осы Кодекстiң 37-бабы бiрiншi бөлiгiнiң 1) - 12) тармақтарында және 38-бабының бiрiншi бөлiгiнде көзделген негiздер болған үкiмнiң күшiн жойып, iстi қысқартады.
419-бап. Ақтау үкiмiнiң күшiн жою
1. Апелляциялық саты тек прокурордың наразылығы бойынша не жәбiрленушiнiң немесе оның өкiлiнiң, сондай-ақ сот арқылы ақталған, ақталу негiздемелерiмен келiспеген адамның шағымы бойынша ғана ақтау үкімiнiң, істі қысқарту туралы қаулының немесе сотталушының пайдасына шығарылған өзге де шешiмнiң күшiн жоя алады.
2. Егер ақталған адамның кiнәсiздiгiне немесе сотталушының пайдасына шығарылған өзге де шешiмнiң мәнiне дау айтылмаса, қылмыстық iс жүргiзу заңы елеулi бұзылды деген себеппен ақтау үкiмiнiң, iстi қысқарту туралы қаулының немесе сотталушының пайдасына шығарылған өзге де шешiмнiң күшiн жоюға болмайды.
420-бап. Iстi сотта жаңадан талқылауға жiбере отырып үкiмнiң күшiн жою
1. Егер апелляциялық саты:
1) бiрiншi сатыдағы сот жол берiп, үкiмнiң заңдылығына ықпал еткен немесе ықпал етуi мүмкiн қылмыстық iс жүргiзу заңын елеулi түрде бұзуды;
2) сот тергеуiнiң бiржақтылығын немесе толық еместiгiн;
3) азаматтық талап қою шешiлмегенiн немесе дұрыс шешiлмегенiн анықтаса, iс үкiм шығарған соттың жаңадан талқылауына, бiрақ судьялардың өзге құрамының қарауына жiберiле отырып, үкiмнiң күшi толық немесе бiр бөлiгiнде жойылуға тиiс.
421-бап. Yкiмдi өзгерту
1. Заң дұрыс қолданылмаған жағдайда апелляциялық сатыдағы сот:
1) сот белгілеген жазаны немесе түзеу мекемесiнiң түрiн жеңiлдетуге;
2) онша ауыр емес қылмыс туралы заңды қолдануға және қылмыс дәрежесiнiң өзгеруiне сәйкес жаза белгiлеуге, сондай-ақ түзеу мекемесiнiң неғұрлым жеңiл түрiне ауыстыруға;
3) тағылған айыптау шегiнен немесе соттың басты талқылауы кезiнде мемлекеттiк немесе жеке айыптаушы қолдаған айыптау шегiнен шықпай, неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға және осыған байланысты неғұрлым қатаң жаза белгiлеуге;
4) егер жаза мөлшерiн ұлғайту арифметикалық қателердi немесе алдын ала қамауда ұстауды есептеу кезiндегi қателердi жоюға байланысты болса, қылмыстар жиынтығы бойынша немесе үкiмдер жиынтығы бойынша, сондай-ақ қылмыстардың кәнігiлігi кезiнде жаза белгiлеудi реттейтiн қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауын жоя отырып, жаза мөлшерiн ұлғайтуға;
5) егер бiрiншi сатыдағы сот қолданбаған болса, қылмыстық заң бабының санкциясына сәйкес қосымша жаза қолдануға;
6) сотталған адамға түзеу мекемесiнiң заңда көзделгенiнен неғұрлым жұмсақ түрiн тағайындаудың күшiн жоюға және түзеу мекемесiнiң түрiн Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексiне сәйкес тағайындауға;
7) егер бiрiншi сатыдағы сот жасамаса немесе дұрыс жасамаса, тиiстi қылмыстардың кәнiгiлiгi бар екендiгiн тануға;
8) Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң 64-бабының бесiншi бөлiгiне сәйкес бұрынғы үкiм бойынша шартты соттаудың күшiн жоюға және осыған байланысты, егер бiрiншi сатыдағы сот жасамаған болса, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексiнiң 60-бабының ережелерi бойынша жаза белгiлеуге құқылы.
2. Апелляциялық сатыдағы сот осы баптың бiрiншi бөлiгiнiң 3) - 8)
тармақтарында көрсетiлген шешiмдi осы негiздер бойынша прокурор наразылық келтiрген немесе жеке айыптаушы, жәбiрленуші, олардың өкiлдерi шағым жасаған жағдайда ғана қабылдауға құқылы.
422-бап. Апелляциялық қаулының мазмұны
1. Апелляциялық қаулы кiрiспе, сипаттамалы-дәлелдi және қарар бөлiмдерiнен тұрады.
2. Қаулының кiрiспе бөлiмiнде:
1) қаулы шығарылған уақыт пен орын;
2) қаулыны шығарған соттың атауы және апелляциялық алқаның құрамы;
3) апелляциялық наразылық немесе апелляциялық шағым жасаған адамдар;
4) iстi апелляциялық сатыда қарауға қатысқан адамдар көрсетiлуге тиiс.
3. Қаулының сипаттамалы-дәлелдi бөлiгiнде берiлген апелляциялық шағымдардың, наразылықтың, оларға қарсылықтардың дәлелдерi, апелляциялық сатыдағы сотқа қатысқан адамдардың пiкiрлерi, сондай-ақ қабылданған шешiмнiң себептерi қысқаша баяндалуға тиiс.
4. Егер шағымдар, наразылық қанағаттандырылмай қалдырылса, қаулының сипаттамалы-дәлелдi бөлiгiнде шағымдардың, наразылықтың дәлелдерi негiзсiз немесе елеулi емес деп танылған негiздеме көрсетiлуге тиiс.
5. Yкiмнiң күшi жойылған немесе ол өзгертiлген жағдайда, қаулыда қылмыстық немесе қылмыстық iс жүргiзу заңының қандай баптарының талаптары бұзылғаны, бұл бұзушылық неден көрiнетiнi, бiрiншi сатыдағы соттың үкiмiне өзгерiстер енгiзгендегi негiздер көрсетiлуге тиiс.
6. Егер апелляциялық сатыдағы сот осы Кодекстiң 421-бабының бiрiншi бөлiгiнде көзделген шешiмдердi қабылдаса, қаулының сипаттамалы-дәлелдi бөлiгiнде бiрiншi сатыдағы соттың шешiмi дұрыс емес деп танылған себептер, сондай-ақ сотталған адам жағдайының нашарлауы негiздерi келтiрiлуге тиiс.
7. Іс соттың жаңадан талқылауына жiберiлген жағдайда қаулыда iс жаңадан қаралған кезде қандай заң бұзушылық жойылуы керек екенi көрсетiлуге тиiс. Бұл ретте апелляциялық сатының айыптаудың дәлелденгендiгi немесе дәлелденбегендiгi туралы, дәлелдемелердiң анықтығы туралы немесе бiр дәлелдемелердiң басқаларынан басымдығы туралы, бiрiншi сатыдағы соттың қылмыстық заңды қолдануы туралы және жазалау шарасы туралы мәселелердi алдын ала шешiп қоюға құқығы жоқ.
8. Қаулының қарар бөлiгiнде апелляциялық сатыдағы соттың шағым немесе наразылық бойынша шешiмi көрсетiледi.
423-бап. Апелляциялық қаулы шығару
1. Апелляциялық қаулы кеңесу бөлмесiнде шығарылады, оған судьялардың бүкiл құрамы қол қояды және судьялар кеңесу бөлмесiнен қайтып келгеннен кейiн отырыс залында оқылады.
2. Сот осы баптың бiрiншi бөлiгiнiң талаптарын сақтай отырып, қаулының қарар бөлiмін шығара алады. Бұл жағдайда қаулының толық мәтiнi iс қаралған күннен бастап жетi күн мерзiмде жасалып, оған барлық судьялар қол қояды.
423-1-бап. Апелляциялық сатыдағы соттың қаулысын орындауға кiрiсу
1. Апелляциялық сатының қаулысы ол шығарылған күннен бастап үш тәулiктен кешiктiрiлмей, ал осы Кодекстiң 423-бабының екiншi бөлiгiнде көзделген жағдайда, оның толық мәтiнi дайындалған күннен бастап iспен бiрге үкiм шығарған сотқа жiберiледi.
2. Осы Кодекстiң 303-бабына сәйкес iс қосымша тергеуге қайтарылған жағдайда апелляциялық сатының қаулысы iспен бiрге тиiстi прокурорға жiберiледi. Бұл жағдайда бiрiншi сатыдағы сотқа апелляциялық саты қаулысының көшiрмесi жiберiледi.
3. Сотталған адам соған сәйкес қамаудан босатылуға тиiс болатын қаулы, егер сотталған адам апелляциялық сатыдағы сот отырысына қатысып отырса, бұл бөлiгiнде дереу орындалады. Өзге жағдайларда апелляциялық қаулының көшiрмесi немесе оның қарар бөлiгiнен үзiндi сотталған адамды қамаудан босату туралы шешiмдi орындау үшiн қамау орнының әкiмшiлiгiне дереу жiберiледi.
423-2-бап. Iстi апелляциялық сатыда қайта қарау
1) кейбiр сотталғандарға қатысты белгiленген мерзiмде берiлген апелляциялық шағымдар, наразылық апелляциялық сатыдағы сотқа басқа сотталған адамдарға қатысты істер қаралғаннан кейiн келiп түссе;
2) шағымданудың, наразылық келтiрудiң өтiп кеткен мерзiмiн басқа сотталған адамдарға қатысты iс қаралғаннан кейiн осы Кодекспен көзделген тәртiппен сот қалпына келтiрсе, апелляциялық қаулының күшi жойылмай-ақ iстi апелляциялық сатыда қайта қарауға жол берiледi.
2. Апелляциялық сатыдағы сот сотталғанның, оның қорғаушысының немесе өкiлiнiң шағымдарын осы адамға қатысты iс процеске қатысушы басқа да адамдардың апелляциялық шағымдары, наразылығы бойынша қаралған жағдайда да қарауға мiндеттi.
3. Егер қайтадан шығарылған қаулы апелляциялық сатыда бұрын шығарылған қаулыға қайшы келген жағдайда, тиiсiнше Жоғарғы Соттың немесе облыстық сот пен соған теңестiрiлген соттың төрағасы қадағалау сатысына апелляциялық қаулылардың бiрiнiң күшiн жою туралы ұсыным жасайды.
423-3-бап. Бастапқы үкiмнiң күшi жойылғаннан кейiн iстi бiрiншi саты бойынша қарау
1. Бастапқы үкiмнiң күшi жойылғаннан кейiн iс жалпы тәртiппен қаралуға тиiс.
2. Егер айыптаушы тараптың апелляциялық шағымында, наразылығында осындай өтiнiш жасалса және оны апелляциялық сатыдағы сот бастапқы үкiмнің күшiн жоюдың негiзi ретiнде көрсетсе, iстi жаңадан қараған кезде жазаны күшейтуге немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға жол берiледi.
3. Iстi жаңадан қараған кезде бiрiншi сатыдағы соттың:
1) егер айыптаушы тараптың шағымы, наразылығы бойынша үкiмнiң осы бөлiгiнiң күшi жойылмаған болса, сотталғанды айыптаудың бастапқы үкiмде алып тасталған бөлiгiнде кiнәлi деп тануға;
2) егер бастапқы үкiмнiң күшi осы негiздер бойынша емес, айыптаушы тараптың шағымы, наразылығы бойынша жойылған болса да, жазаны күшейтуге, бас бостандығынан айыру мерзiмiнiң бiр бөлiгiн түрмеде өткiзудi немесе неғұрлым қатаң режимдегi колонияларда өткiзудi тағайындауға, қосымша жаза тағайындауға немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға құқығы жоқ.
4. Iстi жаңадан қараған кезде бiрiншi сатыдағы сот шығарған үкiмге жалпы тәртiппен шағымдануға, наразылық бiлдiруге болады. Бұл ретте, егер бiрiншi үкiмнiң күшi сотталғанды қорғаған шағым, наразылық бойынша жойылса, ал екiншi үкiмнiң күшi жазаның жеңiлдiгiне немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдану қажеттiгiне орай жойылса, iстi үшiншi мәрте қарап жатқан сот екiншi үкімге қарағанда неғұрлым қатаң жаза тағайындауы немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануы мүмкiн, бiрақ оның бiрiншi үкiммен салыстырғанда жазаны күшейтуге немесе неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануға құқығы жоқ.";
33) 48-тарау алып тасталсын;
34) 447-бапта:
бiрiншi және екiншi бөлiктерi мынадай редакцияда жазылсын:
"1. Аудандық және оған теңестiрiлген сот, облыстық және соған теңестiрiлген сот шығарған бiрiншi сатыдағы сот үкiмдерi, егер оған шағымданбаса немесе наразылық келтiрiлмесе, апелляциялық шағымдану немесе наразылық келтіру мерзiмі өткен соң заңды күшіне енеді және орындалуға тиiс.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты шығарған бiрiншi сатыдағы сот үкiмi ол жарияланған соң заңды күшiне енедi.
2. Апелляциялық шағым жасалған немесе наразылық келтiрiлген жағдайда, аудандық немесе облыстық сот үкiмiнiң күшi жойылмаса, апелляциялық қаулы шығарылған күнi күшiне енедi. Егер апелляциялық шағым, наразылық апелляциялық сатыдағы сот отырысы басталғанға дейiн қайтарып алынса, үкiм шағымды, наразылықты қайтарып алуға байланысты апелляциялық iс жүргiзудiң тоқтатылғаны туралы апелляциялық сатының қаулысы шығарылған күнi заңды үшiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен
35) 448-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "және апелляциялық" деген сөздер алып тасталсын;
төртiншi және бесiншi бөлiктердегi "Кассациялық" деген сөз "Апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын;
36) 449-баптың екiншi бөлiгiнiң соңғы сөйлемi мынадай редакцияда жазылсын: "Iстi апелляциялық тәртiппен қарау кезiнде үкiм өзгерген жағдайда үкiмнiң көшiрмесiне апелляциялық саты қаулысының көшiрмесi қоса тiркелуге тиiс.";
37) 457-баптағы "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен, "48" деген цифр "47" деген цифрмен ауыстырылсын;
38) 458-бапта:
екiншi бөлiкте:
2) тармақтағы және кассациялық деген сөздер алып тасталсын;
3) тармақтағы "кассациялық және" деген сөздер алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы үшiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"3. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қадағалау алқасының қаулыларын қайта қарауға және iстi Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қадағалау алқасында қайта қарауға ерекше жағдайларда, осы алқа қабылдаған қаулы адамдардың өмiрi, денсаулығы үшiн не Қазақстан Республикасының экономикасы мен қауiпсiздiгi үшiн ауыр, орны толмас зардаптарға әкеп соқтыруы мүмкін екендiгі туралы деректердiң анықталуына байланысты енгiзiлген Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Төрағасының ұсынымы бойынша немесе Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы бойынша жол берiледi.";
39) 459-бапта:
2) тармақтағы "ауыр немесе аса ауыр" деген сөздердiң алдынан "орташа ауырлықтағы қылмыс," деген сөздермен толықтырылсын;
4) тармақтағы "әкеп соғуы" деген сөзден кейiн нүктелi үтiр қойылып, "негiз болып табылады" деген сөздер алып тасталсын және абзацтан мынадай мазмұндағы 5) және 6) тармақтармен толықтырылсын:
"5) азаматтық талап қоюдың дұрыс шешiлмеуi;
6) iстiң сотта жаңадан қарауға заңсыз жiберiлуi негiз болып табылады.";
3) тармақтағы "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен
40) 460-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен "2. Заңды күшiне енген үкiмдер мен қаулыларға:
1) Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы мен қадағалау алқасына;
2) Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасарлары - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасына;
3) облыс прокурорлары мен оларға теңестiрiлген прокурорлар - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына наразылық келтiруге мынадай мазмұндағы 3-1-бөлiкпен толықтырылсын:
"3-1. Осы Кодексте көрсетiлген негiздер болған жағдайда, процеске қатысушылардың шағымдары бойынша, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты алқасының төрағасы, облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасының судьялары тиiстi сот сатысына шағым берiлген сот қаулысын қайта қарау туралы ұсыным енгiзедi.";
41) 463-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"463-бап. Қадағалау шағымдарын сотта алдын ала қарау
1. Қадағалау шағымдарын облыстық және оларға теңестiрiлген соттарда алдын ала қарауды ол түскен күннен бастап 15 тәулiктiң iшiнде осы сот төрағасының тапсырмасы бойынша қадағалау алқасының судьясы жеке-дара жүзеге асырады.
2. Қадағалау шағымдарын Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотында алдын ала қарау тиiстi алқаларда олар түскен күннен бастап 15 тәулiктiң iшiнде осы сот Төрағасының тапсырмасы бойынша жүзеге асырылады.
3. Егер қадағалау шағымы мен оған тiркелген құжаттардың мазмұны шағым жасалып отырған сот қаулыларының заңдылығына күмән тудырса, қадағалау шағымын алдын ала қарауды жүзеге асыруға құқылы адамдардың iстi сұратып алуға құқығы бар. Бұл жағдайда қадағалау шағымын бiр ай iшiнде алдын ала қарау мерзiмi сұратылған iстiң қадағалау сатысына түскен күнiнен бастап
4. Осы баптың екiншi және үшiншi бөлiктерiнде белгiленген қадағалау шағымын алдын ала қарау мерзiмiн тиiстi соттың төрағасы не алқа төрағасы дәлелдi себептер болған жағдайда, бiрақ 1 айдан аспайтын мерзiмге ұзартуы
42) 464-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"464-бап. Шағымды қарау нәтижелерi бойынша қабылданатын шешiмдер
1. Қадағалау шағымын алдын ала қарау нәтижелерi бойынша:
1) шағым жасалып отырған сот актiсiн қадағалау тәртiбiмен қайта қарау туралы;
2) шағым жасалып отырған сот актiсiн қайта қарау үшiн негiздердiң жоқ екендiгi туралы шешiмдердiң бiрi қабылданады.
2. Шағым жасалып отырған сот актiсiн қайта қарау туралы ұсынымды:
1) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы - облыстық және оған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасына, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының алқаларына;
2) Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының алқа төрағасы - облыстық және оларға теңестiрiлген соттардың қадағалау алқаларына, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасына;
3) облыстық және соған теңестiрiлген соттың қадағалау алқасының судьясы
- осы соттың қадағалау алқасына енгiзедi.";
43) 465-бап мынадай редакцияда жазылсын:
"465-бап. Қадағалау шағымын алдын ала қараудың iс жүргiзу
1. Жоғарғы Сот Төрағасы, Жоғарғы Сот алқасының төрағасы, облыстық және оған теңестiрiлген соттың төрағасы заңды күшiне енген үкiмдi, қаулыны қайта қарау туралы ұсынымды iспен, шағыммен және оған қоса тiркелген материалдармен бiрге қарау үшiн тиiстi қадағалау сатысына жiбередi.
2. Заңды күшiне енген сот актiсiн қайта қарау туралы ұсыным осы iстi қарау құзыретiне кiретiн қадағалау сатысының соты үшiн мiндеттi.
3. Қадағалау сатысындағы iс келiп түскен күнiнен бастап бiр ай iшiнде қаралуға тиiс. Дәлелдi себептер болған жағдайда iстi қарау мерзiмi iс жүргiзуiнде жатқан қадағалау сатысының негiздi қаулысымен ұзартылуы мүмкiн. Өздерiне қатысты шағым жасалып отырған сот шешiмi шығарылған тараптар мен өзге де тұлғаларға iстi қадағалау тәртiбiмен қарау уақыты мен орны туралы хабарлама, сондай-ақ қадағалау шағымының, келтiрiлген наразылықтың көшiрмесi жiберiледi.
4. Шағым жасалып отырған сот қаулыларын қайта қарауға негiздер болмағанда, қадағалау шағымының авторына жазбаша түрде хабарлама жiберiледi.
5. Осы Кодекстiң 460-бабының бiрiншi бөлiгiнде аталған адамдар сол қадағалау сатысына қайтадан қадағалау шағымдарын беруi мүмкiн, бұл шағымдар оларда осы адамдардың бастапқы шағымын қарау кезiнде талқыланбаған жаңа дәлелдер келтiрiлген жағдайда, оларды алдын ала қарау рәсiмiне әкеп соқтырады.
Қайтадан берiлген қадағалау шағымы жаңа дәлелдер шегiнде ғана қаралады. Осы Кодекстiң 460-бабының бiрiншi бөлiгiнде аталған адамдар шағым жасалып отырған сот қаулыларын қайта қарау негiздерiнiң жоқ екендiгi туралы шешiммен келiспеген жағдайда, жоғары тұрған қадағалау сатысына осындай шағым беруге
44) 467-бапта:
1) алтыншы бөлiкте:
2) тармақтағы "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен
5) тармақтағы "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын, ал "соттың үкiмiн өзгертусiз қалдыра отырып" деген сөздер "соттың үкімін өзгертіп немесе оны өзгеріссіз қалдыра отырып" деген сөздермен
6) тармақтағы "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен жетiншi бөлiкте "432" деген цифр "412" деген цифрмен ауыстырылсын;
сегiзiншi бөлiктегi "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен тоғызыншы бөлiктегi "апелляциялық саты сотының үкiмi мен кассациялық қаулысын" деген сөздер "апелляциялық қаулысын" деген сөздермен оныншы бөлiк мынадай редакцияда жазылсын:
"10. Iстi қадағалау тәртiбiмен қарайтын сот сотталғанға тағайындалған жазаны жеңiлдете алады немесе онша ауыр емес қылмыс туралы заңды қолдана алады. Сот сондай-ақ, егер прокурордың наразылығында немесе жәбiрленушi мен оның өкiлiнiң шағымында көрсетiлсе, сотталғанға тағылған айып шегiнен шықпай неғұрлым ауыр қылмыс туралы заңды қолдануы не жазаны күшейтуi мүмкiн.
Қадағалау сатысындағы соттың сот талқылауының нысанасы болмаған фактiлердi анықтауға немесе дәлелденген деп есептеуге құқығы жоқ.";
он бiрiншi бөлiктегi "егер iс жаңа кассациялық қарауға жiберiлген болса, екiншi сатыдағы" деген сөздер алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы он екiншi бөлiкпен толықтырылсын:
"12. Iстi қарайтын сот қадағалау шағымдарын берген адамдарға қатысты да, сондай-ақ олардың жағдайларын нашарлатпау шартымен iс бойынша барлық сотталғандарға қатысты да сот үкiмiнiң заңдылығын, негiздiлiгiн және әдiлдiгiн толық көлемiнде тексередi. Сот жағдайды нашарлататын шешiмдi тек прокурордың наразылығында немесе жәбiрленушi мен оның өкiлiнiң шағымында көрсетiлген сотталғандарға қатысты ғана қабылдауға құқылы. Сот сотталғанның жағдайын оның қадағалау шағымы бойынша нашарлатуға құқылы емес.";
45) 468-бапта:
"кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын;
"Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулысына Пленумда төрағалық етушi қол қояды" деген сөйлем алып тасталсын;
46) 469-баптың екiншi бөлiгiндегi "кассациялық немесе" деген сөздер алып
47) 470-баптағы "Кассациялық" деген сөз "Апелляциялық" деген сөзбен
48) 472-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
"3) iстi тоқтату туралы қаулы қайта қаралуы мүмкiн.";
49) 474-бапта:
екiншi бөлiктегi "Азаматтардың өтiнiштерi," деген сөздерден кейiн "оның iшiнде процеске қатысушылардың осы iс бойынша өтiнiштерi," деген сөздермен төртiншi бөлiктегi "460" деген цифр "471" деген цифрмен ауыстырылсын;
50) 476-бапта:
бiрiншi бөлiктегi "төралқасы" деген сөз "қадағалау алқасы" деген сөздермен және "Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төралқасы мен Пленумы"
деген сөздер "Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық iстер жөнiндегi алқасы немесе қадағалау алқасы" деген сөздермен ауыстырылсын;
екiншi бөлiктегi "немесе кассациялық тәртiппен немесе қадағалау тәртiбiмен" деген сөздер "немесе қадағалау тәртiбiмен" деген сөздермен үшiншi бөлiктегi "430" деген цифр "467" деген цифрмен ауыстырылсын;
51) 492-баптың бiрiншi бөлiгiндегi "және кассациялық" деген сөздер алып
52) 515-баптың үшiншi бөлiгiндегi "сот үш судья құрамында" деген сөздер "аудандық және оған теңестiрiлген сотта судья жеке-дара, облыстық және оған теңестiрiлген сотта үш судья құрамы" деген сөздермен ауыстырылсын;
53) 518-бапта:
бiрiншi бөлiк "1." цифрымен белгiленсiн, "кассациялық" деген сөз "апелляциялық" деген сөзбен ауыстырылсын, "48" деген цифр "47" деген цифрмен "2. Медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шарасын қолдану туралы қаулы осы Кодекстiң 49-тарауында көзделген тәртiппен атқаруға берiледi.".
3. "Қазақстан Республикасының Азаматтық iс жүргiзу кодексiн күшiне енгiзу туралы" 1999 жылғы 13 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 1999 ж., N 18, 645-құжат;
2000 ж., N 6, 141-құжат):
1) 4-бап алып тасталсын;
2) мынадай мазмұндағы 5 және 6-баптармен толықтырылсын:
"5-бап. Қазақстан Республикасының Азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң 30- бабымен белгiленген iстердiң мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттардың соттауына жатқызылуы осындай соттардың құрылуына қарай қолданылады. Ауданаралық мамандандырылған экономикалық соттар құрылғанға дейiн iстердi бiрiншi сатыдағы соттардың соттауына жатқызу осы Кодекстiң 27- бабында белгiленген ережелер бойынша анықталады.
6-бап. Тиiстi органдар Қазақстан Республикасының iс жүргiзу заңдарына сәйкес қабылдаған iс жүргiзу әрекеттерi мен iс жүргiзу шешiмдерi, осы Заңмен олардың атын өзгертуге байланысты, заңды күшiн жоймайды.".
4. "Қазақстан Республикасының Қылмыстық iс жүргiзу кодексiн күшiне енгiзу туралы" 1997 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, ж., N 23, 336-құжат; 1998 ж., N 23, 416-құжат; 2000 ж., N 6, 141-құжат):
1) 4, 5, 5-1-баптар алып тасталсын;
2) мынадай мазмұндағы 6-баппен толықтырылсын:
"6-бап. Тиiстi органдар Қазақстан Республикасының iс жүргiзу заңдарына сәйкес қабылдаған iс жүргiзу әрекеттерi мен iс жүргiзу шешiмдерi, осы Заңмен олардың атын өзгертуге байланысты, заңды күшiн жоймайды.".
Президенті

На русском языке:
Закон Республики Казахстан от 11 июля 2001 года № 238-II О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам судопроизводства Внести изменения и дополнения в следующие законодательные акты Республики Казахстан:
1. В Гражданский процессуальный кодекс Республики Казахстан от 13 июля 1999 г. (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1999 г., N 18, ст. 644; 2000 г., N 3-4, ст. 66; N 10, ст. 244; 2001 г., N 8, ст. 52):
1) статью 28 изложить в следующей редакции:
"Статья 28. Гражданские дела, подсудные областным и приравненным к ним судам
1. Областные и приравненные к ним суды в качестве судов первой инстанции рассматривают гражданские дела:
1) по имущественным спорам, сторонами в которых являются юридические лица, граждане, осуществляющие предпринимательскую деятельность без образования юридического лица, при цене иска свыше пятнадцати тысяч месячных расчетных показателей, установленных законом на момент подачи заявления;
2) одной из сторон в которых является международная или иностранная организация;
3) об оспаривании нормативных правовых актов министерств, других республиканских исполнительных органов и органов, подчиненных, подотчетных непосредственно Президенту Республики Казахстан;
4) об оспаривании гражданами решений и действий (бездействия)
территориальных избирательных комиссий по подготовке и проведению референдума, выборов Президента Республики Казахстан, депутатов представительных органов.
2. Дела по искам граждан Республики Казахстан, постоянно проживающих за пределами Республики Казахстан, на неправомерные действия должностных лиц дипломатических представительств или консульских учреждений Республики Казахстан, а также дела об оспаривании ненормативных актов Правительства Республики Казахстан, министерств и других республиканских исполнительных органов и органов, подчиненных, подотчетных непосредственно Президенту Республики Казахстан, касающихся прав и свобод граждан, прав организаций, рассматриваются судом города Астаны.";
2) подпункт 3) части первой статьи 29 исключить;
3) статью 30 изложить в следующей редакции:
"Статья 30. Подсудность гражданских дел специализированным судам
1. Специализированные межрайонные экономические суды рассматривают гражданские дела по имущественным и неимущественным спорам, сторонами в которых являются граждане, осуществляющие предпринимательскую деятельность без образования юридического лица, юридические лица, за исключением дел, предусмотренных подпунктами 2), 3), 4) части первой, частью второй статьи 28, статьей 29 настоящего Кодекса.
2. Подсудность гражданских дел другим специализированным судам определяется настоящим Кодексом.";
4) часть первую статьи 35 дополнить абзацем следующего содержания:
"Объединенные в одном заявлении требования, подсудные разным судам, рассматриваются вышестоящим судом, к подсудности которого относится одно из заявленных требований, если при этом в соответствии со статьей 171 настоящего Кодекса судьей вышестоящего суда не будет вынесено определение о разъединении этих требований.";
5) в статье 37:
в части первой слова ", за исключением дел о признании гражданина недееспособным, а также в судах апелляционной инстанции" исключить;
в части второй слова "в суде первой инстанции дел о признании гражданина недееспособным, а также всех дел в судах кассационной,"
заменить словами "дел в суде апелляционной или";
6) в части третьей статьи 38 слово ", кассационной" исключить;
7) в статье 39:
в частях первой и второй слово ", кассационной" исключить;
часть третью изложить в следующей редакции:
"3. Судья, принимавший участие в рассмотрении дела в суде апелляционной или надзорной инстанции, не может повторно участвовать в рассмотрении этого же дела в названных инстанциях в случае отмены постановления, принятого с его участием.";
в части четвертой слова "или кассационной" исключить;
8) подпункт 3) части первой статьи 40 после слова "вызывающие"
дополнить словом "обоснованные";
9) в части пятой статьи 42 слово ", кассационные" исключить;
10) часть вторую статьи 110 исключить;
11) в части первой статьи 118 слова "(постановлению, представлению)"
исключить;
12) часть вторую статьи 135 дополнить абзацем вторым следующего содержания:
"При установлении места нахождения ответчика в ходе розыскных мероприятий ему вручается судебная повестка о вызове в суд.";
в частях второй и третьей слово "налоговой" заменить словом "финансовой";
13) главу 12 исключить;
14) в статье 140:
в подпункте 5) после слов "с граждан" дополнить словами "и юридических лиц";
в подпункте 7) слово "налоговой" заменить словом "финансовой";
подпункты 8) и 9) исключить;
15) часть первую статьи 148 обозначить цифрой "1.", дополнить частью второй следующего содержания:
"2. Постановление об отмене судебного приказа обжалованию или опротестованию не подлежит.";
16) подпункт 7) части второй статьи 150 исключить;
17) подпункт 5) статьи 151 исключить;
18) в части второй статьи 220 слово "ходатайству" заменить словами "письменному ходатайству";
19) часть первую статьи 231 дополнить подпунктом 4) следующего "4) если судом не разрешен вопрос о повороте исполнения решения суда.";
20) в части первой статьи 234 слова "решению" и "решения" заменить соответственно словами "акту" и "акта";
21) в статье 235:
части первую и вторую изложить в следующей редакции:
"1. Решения районных, областных и приравненных к ним судов, вынесенные по рассмотренным по первой инстанции делам, вступают в законную силу по истечении срока на их апелляционное обжалование, опротестование, если они не были обжалованы или опротестованы.
2. Решения Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные по рассмотренным по первой инстанции делам, вступают в законную силу со дня их оглашения.";
в части третьей слова "или кассационном", "или кассационной" исключить, а слово "определения" заменить словом "постановления";
22) в статье 236:
в части второй второе предложение исключить;
абзац первый части четвертой изложить в следующей редакции:
"4. Исполнительные листы (в дальнейшем - исполнительные документы)
выписываются судом первой инстанции в течение трех суток со дня вступления решения в законную силу или возвращения дела из вышестоящего суда и в них должны быть указаны:";
23) дополнить статьями 240-1, 240-2, 240-3 следующего содержания:
"Статья 240-1. Поворот исполнения решения суда В случае отмены вступившего в законную силу решения суда, которое полностью или частично исполнено, и вынесения судом нового решения об отказе в иске полностью или в части либо вынесения определения о прекращении производства по делу или об оставлении иска без рассмотрения с истца взыскивается все им полученное по отмененному решению (поворот исполнения решения).
Статья 240-2. Рассмотрение вопроса о повороте исполнения решения суда
1. Суд, вынесший новое решение по делу, по которому имело место исполнение отмененного решения, по письменному заявлению ответчика рассматривает вопрос о повороте исполнения и разрешает этот вопрос в новом решении.
2. Если суд при новом рассмотрении дела не разрешил вопрос о повороте исполнения по отмененному решению, заявление ответчика о повороте исполнения решения рассматривается в отдельном судебном заседании с извещением лиц, участвующих в деле, а при необходимости и органа, исполнившего отмененное решение. Названные лица извещаются о месте и времени рассмотрения заявления о повороте исполнения решения, однако их неявка в судебное заседание не является препятствием для разрешения вопроса о повороте исполнения.
3. На определение суда по вопросу о повороте исполнения решения может быть подана частная жалоба или принесен протест.
Статья 240-3. Разрешение вопроса о повороте исполнения решения судом апелляционной или надзорной инстанции Суд апелляционной или надзорной инстанции при рассмотрении дела, по которому решением суда первой инстанции не был разрешен вопрос о повороте исполнения ранее отмененного решения, разрешает этот вопрос только при наличии в деле достоверных данных об исполнении отмененного решения суда первой инстанции. В противном случае вопрос о повороте исполнения решается в порядке, предусмотренном частью второй статьи 240-2 настоящего Кодекса.";
24) в подпункте 4) статьи 242 слова "судопроизводстве или административном порядке" заменить словами "или административном судопроизводстве";
25) в подпункте 3) статьи 244 слова ", определения суда или вынесения постановления по делу, рассматриваемому в административном порядке"
заменить словами "или постановления суда";
26) статью 253 дополнить частью четвертой следующего содержания:
"4. Частное определение может быть обжаловано лицами, интересов которых оно касается, в порядке, предусмотренном частью четвертой статьи 344 настоящего Кодекса.";
27) в части второй статьи 264 слова "или кассационном" исключить;
28) в части второй статьи 274 слово "кассационному" заменить словом "апелляционному";
29) заголовок главы 26 изложить в следующей редакции:
"Глава 26. Производство по делам об оспаривании постановлений органов (должностных лиц), уполномоченных рассматривать дела об административных правонарушениях";
30) в статье 275:
в заголовке и тексте статьи слова "заявления", "заявление", "заявлении", "заявления" заменить соответственно словами "жалобы", "жалоба", "жалобе", "жалобы";
часть первую изложить в следующей редакции:
"1. Вынесенные органами (должностными лицами), перечисленными в подпунктах 2) и 3) статьи 538 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях, постановления по делам об административных правонарушениях, не вступившие в законную силу, могут быть обжалованы лицами, привлеченными к административной ответственности, потерпевшими и их законными представителями, и защитниками, а также опротестованы прокурором в суд.";
часть третью исключить;
31) дополнить статьей 275-1 следующего содержания:
"Статья 275-1. Порядок обжалования, опротестования постановления по делу об административном правонарушении в суде
1. На постановление органа (должностного лица), уполномоченного рассматривать дела об административных правонарушениях, может быть подана жалоба лицами, перечисленными в части первой статьи 275 настоящего Кодекса, непосредственно в суд в течение десяти дней со дня вручения копии постановления.
2. Жалоба на постановление вышестоящего органа (должностного лица), уполномоченного рассматривать дела об административных правонарушениях, может быть подана в суд в сроки и лицами, указанными в части первой настоящей статьи.
3. Если жалоба на постановление по делу об административном правонарушении поступила одновременно вышестоящему органу (должностному лицу) и в суд, то жалоба рассматривается судом.
4. Постановление по делу об административном правонарушении может быть опротестовано прокурором в суд в течение десяти дней со дня получения копии постановления.";
32) в заголовке и тексте статьи 276 слова "заявления", "заявление", "заявление" заменить соответственно словами "жалобы", "жалоба", "жалобу";
33) в статье 277:
в части первой слово "решение" заменить словом "определение";
дополнить частью пятой следующего содержания:
"5. Обжалование вступивших и не вступивших в законную силу определений суда, вынесенных по жалобе (протесту) на постановления органа (должностного лица), уполномоченных рассматривать дела об административных правонарушениях, производится в порядке, установленном Кодексом об административных правонарушениях.";
34) в заголовке главы 27 слово "гражданами" исключить;
35) в статье 278:
в части первой после слова "гражданин" дополнить словами "и юридическое лицо";
в части второй слова "гражданином в суд по месту его жительства"
заменить словами "в суд по месту жительства гражданина";
в части третьей слово "областном" заменить словом "районном";
часть четвертую исключить;
36) в статье 279:
в части первой:
в подпункте 1) слова "и свободы гражданина" заменить словами ", свободы и охраняемые законом интересы граждан и юридических лиц";
в подпункте 2) после слова "свобод" дополнить словами ", а также юридическим лицом его прав и охраняемых законом интересов";
подпункт 3) изложить в следующей редакции:
"3) на гражданина или юридическое лицо незаконно наложена какая-либо обязанность, или они незаконно привлечены к ответственности.";
подпункт 2) части второй изложить в следующей редакции:
"2) индивидуальные и нормативные правовые акты, в отношении которых законом предусмотрен иной порядок судебного обжалования;";
37) часть первую статьи 280 изложить в следующей редакции:
"1. Гражданин и юридическое лицо вправе обратиться в суд с заявлением в течение трех месяцев со дня, когда им стало известно о нарушении их прав, свобод и охраняемых законом интересов.";
38) в части первой статьи 281 после слова "судом" дополнить словами "в месячный срок", после слова "гражданина" дополнить словами "представителя юридического лица,";
39) в статье 282:
в части первой слова "и свобод гражданина" заменить словами ", свобод и охраняемых законом интересов гражданина и юридического лица";
в части второй слова "либо свободы гражданина" заменить словами ", свободы и охраняемые законом интересы гражданина и юридического лица";
в части четвертой слова "и гражданину" заменить словами ", гражданину или юридическому лицу";
40) в заголовке главы 28 слово "гражданами" исключить;
в статье 283:
"1. Гражданин или юридическое лицо, на которых распространяется действие нормативного правового акта, считающие, что принятым и опубликованным в предусмотренном законом порядке нормативным правовым актом государственного органа или должностного лица нарушаются права и охраняемые законом интересы граждан или юридических лиц, гарантированные Конституцией Республики Казахстан, законами и указами Президента Республики Казахстан, вправе обратиться в суд с заявлением о признании этого акта противоречащим закону полностью или в отдельной части.";
в части четвертой после слов "Заявление гражданина" дополнить словами "и юридического лица", слова "и свободы гражданина" заменить словами ", свободы и охраняемые законом интересы гражданина и юридического лица";
41) в статье 284:
в части первой слово ", обратившийся" заменить словами "или юридическое лицо, обратившиеся";
в части второй после слова "гражданина" дополнить словами "или представителя юридического лица";
42) заголовок главы 29 изложить в следующей редакции:
"Глава 29. обращение прокурора о признании актов и действий органов и должностных лиц незаконными";
43) первое предложение части первой статьи 286 изложить в следующей редакции:
"1. В случае отклонения протеста прокурора на не соответствующий закону нормативный правовой акт и (или) правовой акт индивидуального применения, а также на действия государственного органа или должностного лица органом или должностным лицом, издавшим незаконный акт или совершившим незаконные действия, либо вышестоящим органом или должностным лицом, прокурор обращается в суд с заявлением о признании опротестованного акта или действия незаконным.";
44) в статье 288:
в части первой слово "незаконным" заменить словами ", правового акта индивидуального применения или действия незаконными.";
часть вторую изложить в следующей редакции:
"2. Если суд признает, что опротестованный акт или действие соответствуют закону и полномочиям органа или должностного лица, он выносит решение об отказе в удовлетворении заявления.";
45) часть первую статьи 289 дополнить подпунктом 10) следующего "10) об усыновлении (удочерении) ребенка.";
46) дополнить главой 36-1 следующего содержания:
"Глава 36-1. Производство по заявлениям об усыновлении (удочерении)
ребенка
Статья 317-1. Подача заявления Заявление об усыновлении или удочерении (далее - усыновление)
несовершеннолетнего ребенка подается гражданами, желающими усыновить ребенка, в районный и приравненный к нему суд по месту жительства (нахождения) ребенка.
Статья 317-2. Содержание заявления В заявлении об усыновлении ребенка должны быть указаны:
1) фамилия, имя, отчество усыновителей (усыновителя), место их жительства;
2) фамилия, имя, отчество и дата рождения усыновляемого ребенка, его место жительства (нахождения), сведения о родителях усыновляемого ребенка, наличие у него братьев и сестер;
3) обстоятельства, обосновывающие просьбу усыновителей (усыновителя)
об усыновлении ребенка и доказательства, подтверждающие эти обстоятельства;
4) просьба об изменении фамилии, имени, отчества усыновляемого ребенка, даты его рождения (при усыновлении ребенка в возрасте до года), места рождения усыновляемого ребенка, о записи усыновителей (усыновителя) в актовой записи о рождении ребенка в качестве родителей (родителя) при желании усыновителей (усыновителя) внести соответствующие изменения в актовую запись о рождении ребенка.
Статья 317-3. Действия судьи после принятия заявления Судья при подготовке дела к судебному разбирательству обязывает органы опеки и попечительства по месту жительства (нахождения) усыновляемого ребенка представить в суд заключение об обоснованности и о соответствии усыновления интересам ребенка.
Статья 317-4. Рассмотрение заявлений Дела об усыновлении ребенка суд рассматривает с обязательным участием самих усыновителей (усыновителя), представителей органов опеки и попечительства, а также прокурора.
В необходимых случаях суд может привлечь к участию в деле родителей (родителя) или иных законных представителей усыновляемого ребенка, его родственников и других заинтересованных лиц, а также самого ребенка, достигшего возраста десяти лет.
Дела об усыновлении ребенка суд рассматривает в закрытом судебном заседании.
Статья 317-5. Решение суда по заявлению Рассмотрев заявление об усыновлении ребенка, суд выносит решение об удовлетворении заявления либо об отказе в его удовлетворении полностью или в части удовлетворения просьбы усыновителей (усыновителя) о записи их в качестве родителей (родителя) ребенка в актовой записи о его рождении, а также об изменении даты и места рождения ребенка.
При удовлетворении заявления об усыновлении взаимные права и обязанности усыновителей (усыновителя) и усыновленного ребенка возникают со дня вступления в законную силу решения суда.
Вступившее в законную силу решение суда направляется в орган записи актов гражданского состояния по месту нахождения суда для государственной регистрации усыновления ребенка, а также в орган опеки и попечительства.";
47) в заголовке раздела 3 слово "постановлений" заменить словом "актов";
48) заголовок главы 40 изложить в следующей редакции:
"Глава 40. Апелляционное обжалование, опротестование судебных актов";
49) в статье 332:
в заголовке слова "и кассационного" исключить;
в тексте статьи слова "или кассационном", "или кассационного", "или кассационную" исключить;
часть первую после слова "суда" дополнить словами "первой инстанции, кроме решений Верховного Суда Республики Казахстан";
50) статью 333 изложить в следующей редакции:
"Статья 333. Суды, рассматривающие апелляционные жалобы, протесты на не вступившие в законную силу решения Апелляционные жалобы и протесты рассматриваются:
1) коллегией по гражданским делам областного и приравненного к нему суда - на решения, вынесенные районными и приравненными к ним судами;
2) коллегией по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан - на решения, вынесенные областными и приравненными к ним судами по первой инстанции.";
51) в заголовке и части первой статьи 334 слова "или кассационных", "или кассационную" исключить;
52) в статье 335:
в заголовке и части первой слова ", кассационных", ", кассационные"
53) в статье 336:
в заголовке и части первой слово ", кассационных" исключить;
в части второй слова ", а равно на постановление суда первой или апелляционной инстанции об оставлении кассационной жалобы или протеста без движения" исключить;
54) в заголовке и тексте статьи 337 слова ", кассационных", ", кассационные", ", кассационной" исключить;
55) в статье 338:
заголовок изложить в следующей редакции:
"Статья 338. Действия суда первой инстанции после получения апелляционных жалобы, протеста";
в тексте слова ", кассационной", "или кассационную", ", кассационного" исключить;
часть первую дополнить подпунктом 3) следующего содержания:
"3) известить надлежащим образом участвующих в деле лиц о месте и времени рассмотрения дела в апелляционной инстанции. Извещение о дате рассмотрения дела апелляционной инстанции должно быть сделано с таким расчетом, чтобы дело могло быть изучено в суде апелляционной инстанции, а участвующие в деле лица имели реальную возможность воспользоваться правом участия в заседании суда апелляционной инстанции.";
56) в заголовке и тексте статьи 339 слова ", кассационной", ",
57) в заголовке и части первой статьи 340 слово ", кассационные"
58) в заголовке и тексте статьи 341 слова ", кассационной", ", кассационную", ", кассационный", ", кассационное" исключить;
59) в статье 342:
в части первой слово ", кассационной" исключить;
в части второй слова ", а кассационная инстанция - вынесенное судом первой или апелляционной инстанции" исключить;
60) в статье 343:
слово "кассационной" заменить словом "апелляционной", слово ", постановления," исключить, слово "принятых" заменить словом "принятого";
дополнить статью словами ", кроме решений по делам, перечисленным в статье 237 настоящего Кодекса.";
61) в статье 344:
в заголовке слово ", апелляционной" исключить;
в первом предложении слова "или апелляционной" исключить;
дополнить абзацем следующего содержания:
"Постановления Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные при рассмотрении дел в качестве суда первой инстанции, обжалованию, опротестованию в апелляционном порядке не подлежат и вступают в силу со дня их оглашения.";
в части второй слова "или апелляционной" и ", кассационные" исключить;
в части третьей слова "или кассационные" и "или кассационном" исключить;
часть четвертую изложить в следующей редакции:
"4. Частные жалобы, протесты на постановления районных или областных и приравненных к ним судов при рассмотрении дел по первой инстанции подаются в суд апелляционной инстанции в течение десяти дней со дня вынесения обжалуемого постановления. Частная жалоба или протест подается через суд, вынесший постановление, с приобщением всех документов, бывших предметом рассмотрения при вынесении постановления. Частная жалоба, протест рассматриваются в апелляционном порядке по правилам, установленным главой 41 настоящего Кодекса.";
в части пятой слово ", кассационной" исключить;
дополнить частью шестой следующего содержания:
"6. По результатам рассмотрения частной жалобы, протеста выносится постановление:
1) об оставлении постановления без изменения, а жалобы, протеста - без удовлетворения;
2) об отмене постановления полностью или в части и передаче вопроса на новое рассмотрение в суд первой, апелляционной инстанции;
3) об отмене постановления полностью или в части и разрешении вопроса по существу.";
62) статью 345 изложить в следующей редакции:
"Статья 345. Пределы рассмотрения дела в апелляционном порядке
1. При рассмотрении дела в апелляционном порядке суд проверяет законность и обоснованность решения суда первой инстанции в полном объеме.
2. Суд апелляционной инстанции может устанавливать новые факты в пределах заявленного иска и исследовать новые доказательства, которые сторона по уважительным причинам не имела реальной возможности представить суду первой инстанции.";
63) статью 346 изложить в следующей редакции:
"Статья 346. Частное определение суда апелляционной инстанции Суд апелляционной инстанции по основаниям и в порядке, предусмотренным статьей 253 настоящего Кодекса, может вынести частное определение.";
64) статью 348 изложить в следующей редакции:
"Статья 348. Подготовка дела к рассмотрению судом апелляционной инстанции Судья апелляционной инстанции после получения дела с апелляционной жалобой или протестом проверяет выполнение судом первой инстанции требований статьи 338 настоящего Кодекса, изучает материалы дела, доводы апелляционной жалобы, протеста и приобщенные к ним материалы; при невозможности рассмотрения дела в назначенный срок извещает участвующих в деле лиц о новой дате рассмотрения дела.";
65) статью 349 изложить в следующей редакции:
"Статья 349. Сроки рассмотрения дела Дело в апелляционной инстанции подлежит рассмотрению не позднее месячного срока со дня его поступления из суда первой инстанции.";
66) статью 350 изложить в следующей редакции:
"Статья 350. Производство в суде апелляционной инстанции
1. В суде апелляционной инстанции производство по делам осуществляется по правилам, предусмотренным главой 41 настоящего Кодекса.
2. В заседании суда апелляционной инстанции обязательно принимает участие прокурор, который дает по делу заключение.";
67) статью 351 изложить в следующей редакции:
"Статья 351. Начало разбирательства дела
1. Председательствующий открывает судебное заседание суда апелляционной инстанции и объявляет: какое дело рассматривается, по чьей жалобе или протесту и на решение какого суда, а также состав суда апелляционной инстанции и прокурора, экспертов, специалистов, переводчиков, если они участвуют в рассмотрении дела.
Председательствующий выясняет, кто из участвующих в деле лиц явился, устанавливает личность явившихся, проверяет полномочия представителей и выясняет наличие у них отводов судьям, прокурору, переводчику, эксперту, специалисту, наличие ходатайств. Если заявлены отводы, они разрешаются в порядке, установленном статьей 42 настоящего Кодекса.
2. Рассмотрение дела по существу начинается докладом судьи существа обжалованного решения, доводов апелляционной жалобы, протеста и материалов дела.";
68) статью 352 дополнить частью третьей следующего содержания:
"3. При отложении разбирательства дела суд апелляционной инстанции извещает надлежащим образом участвующих в деле лиц о времени и месте рассмотрения дела в повторном заседании суда. Разбирательство дела в этом случае производится с начала.";
69) часть вторую статьи 355 дополнить словами ", которые по уважительным причинам не могли ими быть представлены на рассмотрение суда первой инстанции. Лица, представляющие суду дополнительные доказательства, обязаны указать, каким путем они получены и в связи с какими обстоятельствами возникла необходимость в представлении дополнительных доказательств.";
70) в статье 356:
в части первой слово "судья" заменить словом "председательствующий";
часть третью после слова "прений" дополнить словами "и заслушивания заключения прокурора";
71) статью 357 изложить в следующей редакции:
"Статья 357. Вынесение апелляционного постановления
1. Апелляционное постановление выносится в совещательной комнате, подписывается всем составом судей и оглашается в зале заседания после возвращения судей из совещательной комнаты.
2. Суд может с соблюдением требований части первой настоящей статьи вынести резолютивную часть постановления. В этом случае полный текст постановления составляется и подписывается всеми судьями в пятидневный срок со дня рассмотрения дела.";
72) в подпункте 4) статьи 358 после слова "норм" дополнить словами "материального или", цифру "366" заменить цифрой "364";
73) статью 359 изложить в следующей редакции:
"Статья 359. Судебные акты апелляционной инстанции Апелляционная инстанция по результатам рассмотрения дела выносит судебный акт в форме постановления.";
74) статью 360 изложить в следующей редакции:
"Статья 360. Содержание апелляционного постановления
1. В постановлении суда апелляционной инстанции должны быть указаны:
1) время и место вынесения постановления;
2) наименование суда, состав суда;
3) лицо, подавшее апелляционные жалобу или протест;
4) краткое содержание решения, апелляционных жалобы или протеста, представленных доказательств, объяснений лиц, участвующих при рассмотрении дела в апелляционной инстанции;
5) мотивы, по которым суд пришел к своим выводам, и ссылка на законы, которыми суд руководствовался;
6) постановление суда.
2. При оставлении апелляционных жалобы или протеста без удовлетворения суд обязан указать мотивы, по которым доводы жалобы или протеста признаны неправильными или не являющимися основанием к отмене решения.
3. При отмене решения полностью или в части и передаче дела на новое рассмотрение суд обязан указать, какие обстоятельства дела необходимо выяснить, какие доказательства следует исследовать, указать другие действия, которые должен совершить суд первой инстанции.
4. При отмене решения суда первой инстанции и вынесении нового решения в постановлении суда апелляционной инстанции должны быть указаны основания, по которым отменено решение суда первой инстанции, выводы суда апелляционной инстанции и его решение.
5. В случаях и порядке, предусмотренных статьями 230-232 настоящего Кодекса, суд апелляционной инстанции вправе рассмотреть вопрос об исправлении описок и явных арифметических ошибок, вынести дополнительное постановление или разъяснить вынесенное постановление, не изменяя его существа. Постановление суда апелляционной инстанции по указанным вопросам вступает в силу со дня вынесения.";
75) статью 361 исключить;
76) статью 368 изложить в следующей редакции:
"Статья 368. Вступление в законную силу постановлений суда апелляционной инстанции Постановления суда апелляционной инстанции вступают в законную силу со дня их принятия.";
77) главу 42 исключить;
78) статью 384 изложить в следующей редакции:
"Статья 384. Пересмотр постановлений судов в порядке надзора
1. Вступившие в законную силу акты всех судов Республики Казахстан, кроме постановлений надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан, могут быть пересмотрены в порядке судебного надзора при наличии предусмотренных настоящей главой оснований.
2. Пересмотр постановлений надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан и повторное рассмотрение дела в надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан допускаются в исключительных случаях по представлению Председателя Верховного Суда Республики Казахстан или протесту Генерального прокурора Республики Казахстан, внесенными в связи с установлением данных о том, что принятое этой коллегией постановление может привести к тяжким необратимым последствиям для жизни, здоровья людей либо для экономики и безопасности Республики Казахстан.";
79) в статье 385:
"1. Вступившие в законную силу решения, определения, постановления суда и судебные приказы могут быть обжалованы сторонами и другими участвовавшими в деле и имеющими право на подачу апелляционной жалобы лицами непосредственно в суд, полномочный пересматривать дело в порядке надзора.
2. Протест на вступивший в законную силу судебный акт вправе приносить:
1) Генеральный прокурор Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда, коллегию по гражданским делам и надзорную коллегию Верховного Суда Республики Казахстан;
2) заместители Генерального прокурора Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда и коллегию по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан;
3) прокуроры областей и приравненные к ним прокуроры - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда.";
дополнить частью 4-1 следующего содержания:
"4-1. При наличии оснований, указанных в настоящем Кодексе, по жалобам участников процесса Председатель Верховного Суда Республики Казахстан, председатель коллегии Верховного Суда Республики Казахстан, судьи надзорной коллегии областного и приравненного к нему суда вносят в соответствующую судебную инстанцию представления о пересмотре обжалуемого судебного постановления.";
80) статью 386 изложить в следующей редакции:
"Статья 386. Суды, рассматривающие дела в порядке надзора
1. Надзорная коллегия областного и приравненного к нему суда рассматривает дела по надзорным протестам, представлениям на:
1) вступившие в законную силу решения, постановления, определения районных и приравненных к ним судов;
2) апелляционные постановления коллегии по гражданским делам областного и приравненного к нему суда.
2. Коллегия по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан рассматривает дела по надзорным протестам и представлениям на:
1) решения, постановления, определения областных и приравненных к ним судов, вынесенные при рассмотрении дел по первой инстанции, которые не рассматривались в апелляционном порядке;
2) постановления надзорной коллегии областных и приравненных к ним судов.
3. Надзорная коллегия Верховного Суда Республики Казахстан рассматривает дела по надзорным протестам и представлениям на:
1) решения, постановления, определения коллегии по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные при рассмотрении дела по первой инстанции;
2) постановления коллегии по гражданским делам Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные при рассмотрении дел в апелляционном и надзорном порядке;
3) постановления надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан по основаниям, указанным в части второй статьи 384 настоящего Кодекса.";
81) в части первой статьи 388 слова "трех лет" заменить словами "одного года";
82) часть вторую статьи 389 дополнить словами ", тем прокурором, которым вносится протест";
83) в подпункте 3) статьи 390 слово "постановления" заменить словом "акты";
84) в статье 391:
в подпункте 4) части первой слово ", кассационной" исключить;
в части второй слово "кассационном" заменить словом "апелляционном";
85) статью 393 изложить в следующей редакции:
"Статья 393. Предварительное рассмотрение надзорных жалоб в суде
1. Предварительное рассмотрение надзорной жалобы в областных и приравненных к ним судах осуществляется в течение 15 суток со дня ее поступления единолично судьей надзорной коллегии по поручению председателя этого суда.
2. Предварительное рассмотрение надзорных жалоб в Верховном Суде Республики Казахстан осуществляется в соответствующих коллегиях в течение 15 суток со дня ее поступления по поручению Председателя этого суда.
3. Если содержание надзорной жалобы и приложенных к ней документов вызывает сомнения в законности обжалуемых судебных постановлений, лица, правомочные осуществлять предварительное рассмотрение надзорной жалобы, вправе истребовать дело. В этом случае сроки предварительного рассмотрения надзорной жалобы в течение одного месяца исчисляются со дня поступления в надзорную инстанцию истребованного дела.
4. Установленные частями второй и третьей настоящей статьи сроки предварительного рассмотрения надзорной жалобы при наличии уважительных причин могут быть продлены председателем либо председателем коллегии соответствующего суда, но не более чем на 1 месяц.";
86) статью 394 изложить в следующей редакции:
"Статья 394. Решения, принимаемые по предварительному рассмотрению жалобы
1. По итогам предварительного рассмотрения надзорной жалобы принимается одно из следующих решений:
1) о пересмотре в порядке надзора обжалованных судебных актов;
2) об отказе в пересмотре обжалованных судебных актов.
2. Представления о пересмотре обжалуемого судебного акта вносят:
1) Председатель Верховного Суда Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда, в коллегии Верховного Суда Республики Казахстан;
2) председатель коллегии Верховного Суда Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда, в коллегию по
3) судьи надзорной коллегии областного и приравненного к нему суда - в надзорную коллегию этого же суда.";
87) статью 395 изложить в следующей редакции:
"Статья 395. Процессуальные последствия предварительного рассмотрения надзорной жалобы
1. Представление о пересмотре решения, постановления, определения, вступивших в законную силу вместе с делом, жалобой и приложенными к ней материалами, Председатель, председатель коллегии Верховного Суда, председатель областного и приравненного к нему суда направляют в соответствующую надзорную инстанцию для рассмотрения.
2. Представление о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта обязательно для суда надзорной инстанции, в компетенцию которого входит рассмотрение данного дела.
3. Дело в надзорной инстанции должно быть рассмотрено в течение месяца со дня его поступления. При наличии уважительных причин срок рассмотрения дела может быть продлен мотивированным постановлением надзорной инстанции, в производстве которой находится дело. Сторонам и иным лицам, в отношении которых вынесено обжалуемое судебное решение, направляются извещение о времени и месте рассмотрения дела в порядке надзора, а также копии надзорной жалобы, представления, протеста.
4. При отсутствии оснований для пересмотра обжалуемых судебных постановлений автору надзорной жалобы направляется письменное сообщение.
5. Лицами, указанными в части первой статьи 385 настоящего Кодекса, в ту же надзорную инстанцию могут быть поданы повторные надзорные жалобы, которые влекут процедуру их предварительного рассмотрения в тех случаях, когда в них приведены новые доводы, которые не обсуждались при рассмотрении первичной жалобы этих же лиц. Повторная надзорная жалоба рассматривается только в пределах новых доводов. При несогласии с решением об отсутствии оснований пересмотра обжалуемых судебных постановлений указанные в части первой статьи 385 настоящего Кодекса лица вправе подать аналогичную жалобу в вышестоящую надзорную инстанцию.";
88) в статье 396 слова ", кроме постановления Пленума Верховного Суда Республики Казахстан," исключить, слово "их" заменить словом "его";
89) в статье 397:
в части второй слово ", кассационной" исключить;
90) в статье 398:
часть первую дополнить предложением следующего содержания:
"Участие прокурора в суде надзорной инстанции при рассмотрении дела обязательно.";
часть третью дополнить абзацем следующего содержания:
"После выступления участвующих в суде лиц прокурор дает по делу заключение.";
в части четвертой:
в подпункте 1) слово ", кассационной" исключить;
в подпункте 2) слова "или кассационной" исключить;
в подпункте 3) слова "и кассационной" исключить;
в подпункте 5) слово ", кассационной" исключить;
91) в статье 399:
часть первую обозначить цифрой "1", слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
третье предложение исключить;
дополнить частью второй следующего содержания:
"2. В случаях и порядке, предусмотренных статьями 230-232 настоящего Кодекса, суд надзорной инстанции вправе рассмотреть вопрос об исправлении описок и явных арифметических ошибок, вынести дополнительное постановление или разъяснить ранее вынесенное надзорной инстанцией постановление.";
92) в части второй статьи 403 слово "кассационном" заменить словом "апелляционном";
93) в части второй статьи 405 слово ", кассационной" исключить;
94) в абзаце первом части второй статьи 416 слова "вправе также рассматривать" заменить словами "также рассматривают".
2. В
Уголовно-процессуальный кодекс Республики Казахстан от 13 декабря 1997 г. (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1997 г., N 23, ст. 335; 1998 г., N 23, ст. 416; 2000 г., N 3-4, ст. 66; N 6, ст. 141;
2001 г., N 8, ст. 53):
1) пункт четвертый статьи 7 исключить;
2) в части десятой статьи 23 слово ", кассационной" исключить;
3) в части четвертой статьи 43 слова "кассационном или" исключить;
4) в статье 58:
в части четвертой слово "кассационном" заменить словом
5) в части третьей статьи 82 слова "заявлять ходатайства и" исключить, а после слова "суда" дополнить словами ", заявлять ходатайства, касающиеся его прав и законных интересов";
6) в части десятой статьи 90 слово ", кассационную" исключить;
7) в статье 112 слова "и апелляционной" исключить;
8) в части второй статьи 186 после слова "кого" дополнить словами "или по какому факту";
9) в части пятой статьи 223 слова "препровождаются вместе с делом"
заменить словами "препровождаются в соответствии с установленным порядком";
10) в статье 237:
в части первой слова "Прослушивание и запись переговоров, в том числе"
заменить словами "Негласное прослушивание и запись разговоров с использованием видео-, аудиотехники или иных специальных технических средств, а также прослушивание и запись переговоров";
в части второй после слова "производиться" дополнить словами "негласное прослушивание и запись разговоров с использованием видео-, аудиотехники или иных специальных технических средств, а также";
в частях третьей, четвертой, пятой, шестой, седьмой после слова "переговоров" дополнить словом "разговоров";
11) в статье 291:
в части первой слова "кассационной и" исключить;
части вторую, третью и четвертую изложить в следующей редакции:
"2. Областному и приравненным к нему судам подсудны по первой инстанции уголовные дела о преступлениях, за совершение которых уголовным законом предусмотрена смертная казнь (статьями 96 (частью второй), 156, 159 (частью второй), 160, 162 (частью четвертой), 165, 167, 171, 340, 367 (частью третьей), 368 (частью третьей), 369 (частью третьей), 373 (частью третьей), 374 (частью третьей), 375 (частью третьей), 380 (частью третьей), 383 Уголовного кодекса Республики Казахстан), а также дела о применении принудительных мер медицинского характера к лицам, совершившим в состоянии невменяемости указанные выше деяния либо заболевшим душевной болезнью после их совершения.
3. В апелляционном порядке в коллегии по уголовным делам областной и приравненные к нему суды рассматривают дела по апелляционным жалобам, протестам на не вступившие в законную силу приговоры и постановления районных и приравненных к ним судов.
4. Надзорная коллегия областного и приравненного к нему суда рассматривает дела по надзорным протестам, представлениям на вступившие в законную силу приговоры, постановления районных и приравненных к ним судов, а также на апелляционные постановления коллегии по уголовным делам этого же суда.";
12) в статье 292:
в части первой слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
части третью, четвертую изложить в следующей редакции:
"3. В апелляционном порядке коллегия по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан рассматривает дела по апелляционным жалобам, протестам на не вступившие в законную силу приговоры, постановления областных и приравненных к ним судов, вынесенные при рассмотрении дел по первой инстанции.
4. В надзорном порядке коллегия по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан рассматривает дела по надзорным протестам, представлениям на:
1) приговоры, постановления областных и приравненных к ним судов, вынесенные при рассмотрении дел по первой инстанции, которые не были рассмотрены в апелляционном порядке;
2) постановления надзорных коллегий областных и приравненных к ним судов.";
"4-1. Надзорная коллегия Верховного Суда Республики Казахстан рассматривает дела по надзорным протестам, представлениям на:
1) приговоры, постановления коллегии Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные при рассмотрении дел по первой инстанции;
2) постановления коллегии по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан, вынесенные при рассмотрении дел в апелляционном и
3) постановления надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан по основаниям, указанным в части третьей статьи 458 настоящего части пятую, шестую исключить;
13) пункт 4) статьи 300 исключить;
14) статью 301 изложить в следующей редакции:
"Статья 301. Проведение предварительного слушания
1. Судья проводит предварительное слушание дела с участием сторон для принятия решений, указанных в пунктах 2)-6) части второй статьи 299 настоящего Кодекса, а также для рассмотрения ходатайств сторон и решения вопроса о проведении судебного разбирательства в сокращенном порядке.
2. Предварительное слушание дела производится судьей единолично в закрытом судебном заседании. О времени и месте проведения предварительного слушания дела извещаются стороны. В ходе предварительного слушания дела ведется протокол.
3. Участие в судебном заседании подсудимого, его защитника и государственного обвинителя обязательно. В отсутствие подсудимого предварительное слушание производится, когда он ходатайствует об этом. В случае неявки защитника по неуважительным причинам, а также когда его участие в предварительном слушании невозможно, судья принимает меры к обеспечению участия в судебном заседании вновь назначенного защитника.
Неявка в заседание суда потерпевшего и его представителя, гражданского истца, гражданского ответчика или их представителей не препятствует предварительному слушанию дела.
4. О результатах предварительного слушания дела судья выносит постановление, в котором излагает решение по рассмотренным вопросам. При отсутствии оснований для приостановления производства по делу, для прекращения дела или возвращения дела для дополнительного расследования суд выносит постановление о назначении главного судебного разбирательства.
5. Если в ходе предварительного слушания прокурор изменяет обвинение, судья отражает это в постановлении. Если изменение прокурором обвинения влечет изменение подсудности, судья возвращает дело прокурору для пересоставления обвинительного заключения, протокола обвинения и направления дела по подсудности.";
15) в статье 317:
часть шестую дополнить предложением следующего содержания:
"Отказ государственного обвинителя от обвинения допускается в ходе судебного следствия или судебных прений.";
часть седьмую изложить в следующей редакции:
"7. В случае полного отказа прокурора от обвинения, если от обвинения отказался и потерпевший, суд своим постановлением прекращает дело. Если же потерпевший настаивает на обвинении, суд продолжает разбирательство и разрешает дело в общем порядке. Прокурор в этом случае освобождается от дальнейшего участия в процессе, а обвинение поддерживает потерпевший лично или через представителя. По ходатайству потерпевшего ему должно быть представлено судом время для приглашения представителя. При частичном отказе прокурора и частного обвинителя от обвинения суд прекращает дело в той части обвинения, от которого отказалась сторона обвинения, дело в остальной части обвинения рассматривается в общем порядке. Если прокурор изменил обвинение и на прежнем обвинении не настаивает потерпевший, суд рассматривает дело по новому обвинению.";
16) часть вторую статьи 345 изложить в следующей редакции:
"2. В случае изменения обвинения на менее тяжкое или при отказе от части обвинения обвинитель обязан изложить суду новую мотивированную формулировку обвинения в письменном виде.";
17) в части первой статьи 353 слова "по ходатайству сторон" исключить;
18) в части первой статьи 363 слова ", по которым производилось дознание," заменить словами "о преступлениях небольшой и средней тяжести";
19) часть первую статьи 371 дополнить пунктом 18) следующего "18) об отмене или сохранении условного осуждения по предыдущему приговору.";
20) в части пятой статьи 373 слова "кассационной или" исключить;
21) в статье 380:
пункт 4) части первой после слов "а также" дополнить словами "решение об отмене или сохранении условного осуждения по предыдущему приговору и";
часть вторую дополнить предложением следующего содержания:
"Придя к выводу о необходимости переквалификации действий подсудимого или установив, что некоторые статьи (часть статьи, пункт части статьи) предъявлены излишне, суд в описательно-мотивировочной части приговора указывает статью (часть статьи, пункт части статьи) уголовного закона, по которой следует квалифицировать деяние, и указывает об исключении излишне предъявленной статьи (части статьи, пункта части статьи).";
22) в пункте 4) статьи 383 слова "или кассационного" исключить;
23) в части третьей статьи 384 слова "а также право участвовать в апелляционном (ходатайствовать об участии в апелляционном и кассационном)
рассмотрении дела" заменить словами "а также право ходатайствовать об участии в апелляционном рассмотрении дела";
24) в заголовке главы 46 слова "и кассационное" исключить;
25) в статье 396:
в части первой после слов "в законную силу" дополнить словами ", кроме приговоров Верховного Суда Республики Казахстан" и слова "или кассационном"
26) статью 397 изложить в следующей редакции:
"Статья 397. Суды, рассматривающие жалобы, протесты на не вступившие в законную силу приговоры
1. Апелляционные жалобы, протесты на не вступившие в законную силу приговоры районных и приравненных к ним судов рассматриваются коллегией по уголовным делам областных и приравненных к ним судов.
2. Апелляционные жалобы, протесты на не вступившие в законную силу приговоры областных и приравненных к ним судов рассматриваются коллегией по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан.";
27) в части первой статьи 398 слова "или кассационную" исключить;
28) в части первой статьи 399 слова "или кассационном" исключить;
29) в статье 402:
"2. Суд первой инстанции не позднее суток после истечения срока, установленного для обжалования, опротестования приговора (постановления), выполняет требования статьи 401 настоящего Кодекса, после чего направляет дело с поступившими жалобами, протестом и возражениями на них в апелляционную инстанцию и извещает участников процесса о времени и месте рассмотрения дела в апелляционной инстанции.";
в части третьей слова "или кассационной" исключить;
30) в статье 403:
в части второй слова "или кассационном" исключить;
в части третьей слово "кассационного" заменить словом "апелляционного";
в части четвертой слова "или кассационная", "или кассационном"
31) в статье 404:
в заголовке слова "и кассационной" исключить, слово "инстанциях"
заменить словом "инстанции";
в части первой слова "или кассационном" исключить;
32) главу 47 изложить в следующей редакции:
"Глава 47. Рассмотрение дел по апелляционным жалобам, протестам
Статья 405. Предмет апелляционного рассмотрения По апелляционным жалобам, протестам суд апелляционной инстанции в полном объеме проверяет правильность установления фактических обстоятельств дела и применения уголовного закона, соблюдение норм уголовно- процессуального закона при осуществлении производства по делу, законность и обоснованность приговора или постановления суда первой инстанции по имеющимся в деле и дополнительно представленным материалам.
Статья 406. Сроки рассмотрения дела в апелляционной инстанции Дело в апелляционном порядке должно быть рассмотрено не позднее одного месяца со дня его поступления. Этот срок при наличии уважительных причин может быть продлен на один месяц по постановлению суда апелляционной инстанции, в производстве которой находится дело. При необходимости дальнейшее продление срока рассмотрения дела в апелляционной инстанции может осуществляться по постановлению председателя коллегии по уголовным делам или председателя соответствующего суда.
Статья 407. Апелляционная жалоба, протест
1. Апелляционная жалоба, протест должны содержать:
1) наименование суда, которому адресуется жалоба, протест;
2) данные о лице, подавшем жалобу или принесшем протест, с указанием его процессуального положения, места жительства или места нахождения;
3) приговор или постановление, которое обжалуется, опротестовывается, и наименование суда, постановившего это решение;
4) указание о том, обжалуется, опротестовывается приговор, постановление полностью или в части;
5) доводы лица, подавшего жалобу, протест, в чем заключается, по его мнению, неправильность приговора, постановления суда и существо его просьбы;
6) доказательства, которыми заявитель обосновывает свои требования, в том числе и те, которые не были исследованы судом первой инстанции;
7) перечень прилагаемых к жалобе, протесту материалов;
8) дату подачи жалобы, протеста и подпись лица, подающего жалобу, протест.
2. В случае, если принесенные жалоба, протест не соответствуют настоящим требованиям, они считаются поданными, но возвращаются с указанием срока для дооформления. Если в течение указанного срока апелляционная жалоба, протест после пересоставления суду не предоставлены, они считаются не поданными.
Статья 408. Назначение заседания суда апелляционной инстанции
1. Суд первой инстанции по истечении срока для подачи апелляционных жалоб и протеста и после выполнения требований статьи 401 настоящего Кодекса направляет дело в соответствующую апелляционную инстанцию с указанием времени и места рассмотрения дела, устанавливаемых по согласованию с вышестоящим судом.
2. О времени и месте рассмотрения дела суд первой инстанции извещает стороны. Вопрос о вызове в судебное заседание осужденного, содержащегося под стражей, решается судом апелляционной инстанции.
Если в жалобе, протесте стороны обвинения ставится вопрос об ухудшении положения осужденного, его ходатайство об участии в апелляционной инстанции подлежит удовлетворению.
3. Неявка лиц, своевременно извещенных о месте и времени апелляционного заседания, не препятствует рассмотрению дела. Участие прокурора в апелляционной инстанции обязательно.
4. Лица, которым в соответствии с частью второй статьи 396 настоящего Кодекса предоставлено право обжалования приговора, а также защитник осужденного (оправданного) или представитель потерпевшего, принявшие поручение после вынесения приговора, во всех случаях допускаются в апелляционное заседание суда. По их просьбе им предоставляется слово для выступлений в обоснование поданных жалоб или протеста либо возражений на них.
Статья 409. Порядок рассмотрения дела в апелляционной инстанции
1. Председательствующий открывает судебное заседание, объявляет, какое дело рассматривается и по чьим апелляционным жалобам или протесту. После этого председательствующий объявляет состав суда, фамилии присутствующих лиц, являющихся сторонами по делу, а также фамилии переводчиков.
2. Председательствующий разъясняет участвующим в заседании лицам их процессуальные права при рассмотрении дела в апелляционной инстанции.
3. Председательствующий опрашивает стороны о наличии у них отводов и ходатайств и, если они заявлены, выносит постановление по результатам их рассмотрения.
4. Рассмотрение дела начинается с изложения судьей-докладчиком существа дела, содержания апелляционных жалоб. Мотивы и доводы апелляционного протеста излагаются прокурором. После этого суд заслушивает выступления сторон в обоснование своих доводов, приведенных в жалобах, и противной стороны с возражениями на них. Последовательность выступлений определяется судом с учетом мнения участвующих в деле сторон.
5. В подтверждение или опровержение доводов, приведенных в апелляционных жалобах или протесте, выступающие вправе представить в апелляционную инстанцию до начала рассмотрения дела дополнительные материалы. Дополнительные материалы не могут быть получены путем производства следственных действий. Лицо, представляющее суду дополнительные материалы, обязано указать, каким путем они получены и в связи с чем возникла необходимость их представления. О принятии или отклонении дополнительных материалов суд выносит постановление. Имеющие значение для правильного разрешения дела представленные дополнительные материалы могут служить основанием для изменения приговора, постановления, если содержащиеся в них сведения не требуют дополнительной проверки и оценки судом первой инстанции. В иных случаях дополнительные материалы могут служить основанием для отмены приговора, постановления суда и направления дела на новое рассмотрение по первой инстанции.
6. Распорядок судебного заседания и меры, принимаемые в отношении нарушителей, определяются правилами статей 326, 327 настоящего Кодекса.
Порядок совещания судей и принятия решений определяется правилами статей 370 и 373 настоящего Кодекса.
Статья 410. Полномочия апелляционной инстанции
1. При рассмотрении дела, поступившего с апелляционной жалобой или протестом, суд по ходатайству сторон или по собственной инициативе вправе:
1) назначить судебно-психиатрическую экспертизу;
2) назначить иную экспертизу, если ее проведение возможно по имеющимся в деле и дополнительно представленным материалам;
3) истребовать документы, связанные с состоянием здоровья, семейным положением и данными о прошлых судимостях осужденного, потерпевшего и других участвующих в деле лиц.
2. При наличии неясностей и изложении показаний свидетелей (потерпевших) в протоколе судебного заседания, дающих возможность различного толкования, суд по собственной инициативе или по ходатайству сторон вправе допросить этих лиц. В этом случае участие осужденного в заседании суда обязательно. Свидетель, потерпевший в порядке, установленном частью второй статьи 351 настоящего Кодекса, перед допросом предупреждаются об ответственности за дачу ложных показаний и отказ от дачи показаний, их показания протоколируются и рассматриваются в дальнейшем как доказательство.
Статья 411. Решения, принимаемые апелляционной инстанцией В результате рассмотрения дела в апелляционном порядке суд своим постановлением принимает одно из следующих решений, основанное на доказательствах, исследованных судом первой инстанции, в совокупности с дополнительными материалами, исследованными при рассмотрении апелляционных жалоб, протеста:
1) оставляет приговор, постановление без изменения, а жалобу или протест без удовлетворения;
2) отменяет приговор и прекращает дело;
3) изменяет приговор (постановление);
4) отменяет приговор (постановление) и направляет дело на новое судебное рассмотрение в суд первой инстанции;
5) отменяет приговор (постановление) и направляет дело для дополнительного расследования по основаниям, указанным в статье 303 настоящего Кодекса;
6) при установлении обстоятельств, указанных в статье 387 настоящего Кодекса, выносит частное постановление.
Статья 412. Основания к отмене или изменению приговора Основаниями к отмене либо к изменению приговора суда первой инстанции являются:
1) односторонность и неполнота судебного следствия;
2) несоответствие выводов суда, изложенных в приговоре (постановлении), фактическим обстоятельствам дела;
3) существенное нарушение уголовно-процессуального закона;
4) неправильное применение уголовного закона;
5) несоответствие наказания тяжести преступления и личности осужденного.
Статья 413. Односторонность или неполнота судебного следствия
1. Односторонним или неполно проведенным признается судебное следствие, которое оставило невыясненными такие обстоятельства, установление которых могло иметь существенное значение для правильного разрешения дела.
2. Судебное следствие признается неполным во всяком случае, когда по делу:
1) не были допрошены лица, чьи показания имеют существенное значение для дела, или не была проведена экспертиза, когда ее проведение по закону является обязательным, а равно не были истребованы документы или вещественные доказательства, имеющие существенное значение;
2) не были исследованы доказательства, указанные в постановлении суда, передавшего дело на новое судебное рассмотрение;
3) не установлены с достаточной полнотой данные о личности осужденного, которые не могут быть установлены апелляционной инстанцией.
Статья 414. Несоответствие выводов суда, изложенных в приговоре (постановлении), фактическим обстоятельствам дела Приговор (постановление) признается несоответствующим фактическим обстоятельствам дела, если:
1) выводы суда не подтверждаются доказательствами, рассмотренными в судебном заседании;
2) суд не учел обстоятельств, которые могли существенно повлиять на выводы суда;
3) при наличии противоречивых доказательств, имеющих существенное значение для выводов суда, в приговоре (постановлении) не указано, по каким основаниям суд принял одни из этих доказательств и отверг другие;
4) выводы суда, изложенные в приговоре (постановлении), содержат существенные противоречия, которые повлияли или могли повлиять на разрешение дела, в том числе на решение судом вопроса о виновности или невиновности осужденного, оправданного, на правильность применения уголовного закона или на определение меры наказания.
Статья 415. Существенное нарушение уголовно-процессуального закона
1. Существенными нарушениями уголовно-процессуального закона признаются нарушения принципов и иных общих положений настоящего Кодекса при судебном рассмотрении дела, которые путем лишения или стеснения гарантированных законом прав участвующих в деле лиц, несоблюдения процедуры судопроизводства или иным путем помешали всесторонне, полно и объективно исследовать обстоятельства дела, повлияли или могли повлиять на постановление правосудного приговора или иного решения суда.
2. Приговор подлежит отмене, когда односторонность или неполнота судебного следствия явилась результатом ошибочного исключения из разбирательства допустимых доказательств или необоснованного отказа стороне в исследовании доказательств, которые могут иметь значение для дела, либо неисследования доказательств, подлежащих обязательному исследованию.
3. Приговор подлежит отмене во всяком случае, если:
1) судом при наличии оснований, предусмотренных статьей 37 настоящего Кодекса, уголовное дело не было прекращено;
2) приговор постановлен незаконным составом суда;
3) дело рассмотрено в отсутствие подсудимого, кроме случаев, предусмотренных частью второй статьи 315 настоящего Кодекса;
4) дело рассмотрено без участия защитника, когда его участие по закону является обязательным, или иным путем нарушено право подсудимого иметь защитника;
5) в суде нарушено право подсудимого пользоваться родным языком или языком, которым он владеет, либо услугами переводчика;
6) подсудимому не предоставлено право участия в судебных прениях;
7) подсудимому не предоставлено последнее слово;
8) нарушена тайна совещания судей при постановлении приговора;
9) приговор не подписан кем-либо из судей;
10) в деле отсутствует протокол судебного заседания.
Статья 416. Неправильное применение уголовного закона Неправильным применением уголовного закона является:
1) нарушение требований общей части Уголовного кодекса Республики Казахстан;
2) применение не той статьи, части статьи, пункта части статьи Особенной части Уголовного кодекса Республики Казахстан, которые подлежали применению;
3) назначение наказания более строгого, чем предусмотрено санкцией данной статьи Особенной части Уголовного кодекса Республики Казахстан.
Статья 417. Несоответствие назначенного судом наказания тяжести преступления и личности осужденного Несоответствующим тяжести преступления и личности осужденного признается наказание, которое хотя и не выходит за пределы, предусмотренные санкцией соответствующей статьи Уголовного кодекса Республики Казахстан, но по своему виду и размеру является несправедливым вследствие чрезмерной мягкости или чрезмерной суровости.
Статья 418. Отмена обвинительного приговора с прекращением дела При рассмотрении апелляционных жалоб, протеста суд апелляционной инстанции отменяет приговор и прекращает дело при наличии оснований, предусмотренных пунктами 1)-12) части первой статьи 37 и частью первой статьи 38 настоящего Кодекса.
Статья 419. Отмена оправдательного приговора
1. Оправдательный приговор, постановление о прекращении дела или иное решение, вынесенное в пользу подсудимого, могут быть отменены апелляционной инстанцией не иначе как по протесту прокурора либо по жалобе потерпевшего или его представителя, а также оправданного по суду, не согласного с основаниями оправдания.
2. Оправдательный приговор, постановление о прекращении дела или иное решение, вынесенные в пользу подсудимого, не могут быть отменены по мотивам существенного нарушения уголовно-процессуального закона, если невиновность оправданного или сущность иного решения, вынесенного в пользу подсудимого, не оспаривается.
Статья 420. Отмена приговора с направлением дела на новое судебное разбирательство Приговор подлежит отмене полностью или в части с направлением дела на новое судебное разбирательство в суд, постановивший приговор, но в ином составе судей, если апелляционной инстанцией установлены:
1) существенные нарушения уголовно-процессуального закона, допущенные судом первой инстанции, которые повлияли или могли повлиять на законность приговора;
2) односторонность или неполнота судебного следствия;
3) не разрешен или неправильно разрешен гражданский иск.
Статья 421. Изменение приговора
1. В случае неправильного применения закона суд апелляционной инстанции вправе:
1) смягчить назначенное судом наказание и вид исправительного учреждения;
2) применить закон о менее тяжком преступлении и назначить наказание в соответствии с измененной квалификацией, а также заменить вид исправительного учреждения на более мягкий;
3) не выходя за пределы предъявленного обвинения или за пределы обвинения, которое при главном судебном разбирательстве поддержал государственный или частный обвинитель, применить закон о более тяжком преступлении и назначить в связи с этим более строгое наказание;
4) увеличить размер наказания, если его увеличение связано с устранением арифметических ошибок или ошибок при зачете предварительного содержания под стражей, с устранением неправильного применения уголовного закона, регулирующего назначение наказания по совокупности преступлений или по совокупности приговоров, а также при рецидиве преступлений;
5) применить дополнительное наказание в соответствии с санкцией статьи уголовного закона, если оно не было применено судом первой инстанции;
6) отменить назначение осужденному более мягкого вида исправительного учреждения, чем предусмотрено законом, и назначить вид исправительного учреждения в соответствии с Уголовным кодексом Республики Казахстан;
7) признать наличие соответствующего рецидива преступлений, если это не было сделано или сделано неверно судом первой инстанции;
8) отменить в соответствии с частью пятой статьи 64 Уголовного кодекса Республики Казахстан условное осуждение по предыдущему приговору и в связи с этим назначить наказание по правилам статьи 60 Уголовного кодекса Республики Казахстан, если это не было сделано судом первой инстанции.
2. Суд апелляционной инстанции вправе принять решение, указанное в пунктах 3)-8) части первой настоящей статьи, только в том случае, если по этим основаниям был принесен протест прокурором или подана жалоба частным обвинителем, потерпевшим, их представителями.
Статья 422. Содержание апелляционного постановления
1. Апелляционное постановление состоит из вводной, описательно- мотивировочной и резолютивной частей.
2. Во вводной части постановления должны быть указаны:
2) наименование суда и состав апелляционной коллегии, вынесшей постановление;
3) лица, подавшие апелляционный протест или апелляционную жалобу;
4) лица, участвовавшие в рассмотрении дела в апелляционной инстанции.
3. Описательно-мотивировочная часть постановления должна содержать краткое изложение доводов поданных апелляционных жалоб, протеста, возражений на них, мнения лиц, участвовавших в суде апелляционной инстанции, а также мотивы принятого решения.
4. Если жалобы, протест оставлены без удовлетворения, в описательно- мотивировочной части постановления должны быть указаны основания, по которым доводы жалоб, протеста признаны необоснованными или несущественными.
5. При отмене или изменении приговора в постановлении должно быть указано, требования каких статей уголовного или уголовно-процессуального закона нарушены, в чем состоят эти нарушения, основания, по которым в приговор суда первой инстанции внесены изменения.
6. Если суд апелляционной инстанции принимает решения, предусмотренные частью первой статьи 421 настоящего Кодекса, в описательно- мотивировочной части постановления должны быть приведены мотивы, по которым решение суда первой инстанции признано неправильным, а также основания ухудшения положения осужденного.
7. В случае направления дела на новое судебное разбирательство в постановлении должно быть указано, какие нарушения закона при новом рассмотрении дела должны быть устранены. При этом апелляционная инстанция не вправе предрешать вопросы о доказанности или недоказанности обвинения, о достоверности доказательств или о преимуществе одних доказательств перед другими, о применении судом первой инстанции уголовного закона и о мере наказания.
8. В резолютивной части постановления указывается решение суда апелляционной инстанции по жалобе или протесту.
Статья 423. Вынесение апелляционного постановления
1. Апелляционное постановление выносится в совещательной комнате, подписывается всем составом судей и оглашается в зале заседания после
2. Суд может с соблюдением требований части первой настоящей статьи вынести резолютивную часть постановления. В этом случае полный текст постановления составляется и подписывается всеми судьями в семидневный срок со дня рассмотрения дела.
Статья 423-1. Обращение к исполнению постановления суда
1. Постановление апелляционной инстанции не позднее трех суток со дня его вынесения, а в случае, предусмотренном частью второй статьи 423 настоящего Кодекса, со дня изготовления его полного текста направляется вместе с делом в суд, постановивший приговор.
2. При возвращении дела для дополнительного расследования в соответствии со статьей 303 настоящего Кодекса постановление апелляционной инстанции вместе с делом направляется соответствующему прокурору. В этом случае в суд первой инстанции направляется копия постановления апелляционной инстанции.
3. Постановление, в соответствии с которым осужденный подлежит освобождению из-под стражи, исполняется в этой части немедленно, если осужденный участвует в заседании суда апелляционной инстанции. В иных случаях копия апелляционного постановления или выписка из его резолютивной части немедленно направляется администрации места заключения для исполнения решения об освобождении осужденного из-под стражи.
Статья 423-2. Повторное рассмотрение дела в апелляционной
1. Повторное рассмотрение дела в апелляционной инстанции без отмены апелляционного постановления допускается, если:
1) апелляционные жалобы, протест в отношении некоторых осужденных, поданные в установленный срок, поступят в суд апелляционной инстанции после рассмотрения дела в отношении других осужденных;
2) пропущенный срок для обжалования, опротестования восстановлен судом в порядке, предусмотренном настоящим Кодексом, после рассмотрения дела в отношении других осужденных.
2. Суд апелляционной инстанции обязан рассмотреть жалобы осужденного, его защитника или представителя и в тех случаях, когда дело в отношении данного лица было рассмотрено по апелляционным жалобам, протесту других участников процесса.
3. В случае, если вновь вынесенное постановление войдет в противоречие с ранее вынесенным постановлением апелляционной инстанции, председатель соответственно Верховного Суда или областного и к приравненного к нему суда вносит представление в надзорную инстанцию об отмене одного из апелляционных постановлений.
Статья 423-3. Рассмотрение дела по первой инстанции после отмены первоначального приговора
1. После отмены первоначального приговора дело подлежит рассмотрению в общем порядке.
2. Усиление наказания или применение закона о более тяжком преступлении при новом рассмотрении дела допускается, если такая просьба содержалась в апелляционной жалобе, протесте стороны обвинения и судом апелляционной инстанции указана в качестве основания отмены первоначального приговора.
3. При новом рассмотрении дела суд первой инстанции не вправе:
1) признать осужденного виновным в той части обвинения, которая была исключена первоначальным приговором, если приговор в этой части не был отменен по жалобе, протесту стороны обвинения;
2) усилить наказание, назначить отбывание части срока лишения свободы в тюрьме или отбывание наказания в колонии более строгого режима, назначить дополнительное наказание или применить закон о более тяжком преступлении, если первоначальный приговор отменен не по этим основаниям, хотя и по жалобе, протесту стороны обвинения.
4. Приговор, постановленный судом первой инстанции, при новом рассмотрении дела может быть обжалован, опротестован в общем порядке. При этом, если первый приговор отменен по жалобе, протесту в защиту осужденного, а второй приговор отменен ввиду мягкости наказания или необходимости применить закон о более тяжком преступлении, суд, рассматривающий дело в третий раз, может назначить более суровое наказание или применить закон о более тяжком преступлении, чем по второму приговору, но не вправе усилить наказание или применить закон о более тяжком преступлении по сравнению с первым приговором.";
33) главу 48 исключить;
34) в статье 447:
"1. Приговоры суда первой инстанции, постановленные районным и приравненным к нему судом, областным и приравненным к нему судом, вступают в законную силу и подлежат обращению к исполнению по истечении срока на апелляционное обжалование или опротестование, если они не были обжалованы или опротестованы. Приговор суда первой инстанции, постановленный Верховным Судом Республики Казахстан, вступает в законную силу по его оглашению.
2. В случае принесения апелляционной жалобы или протеста приговор районного или областного суда, если он не отменен, вступает в силу в день вынесения апелляционного постановления. Если апелляционная жалоба, протест были отозваны до начала заседания суда апелляционной инстанции, приговор вступает в законную силу в день вынесения постановления апелляционной инстанцией о прекращении апелляционного производства в связи с отзывом жалобы, протеста.";
в части третьей слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
35) в статье 448:
в части первой слова "и апелляционной" исключить;
в частях четвертой и пятой слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
36) последнее предложение части второй статьи 449 изложить в следующей редакции:
"В случае изменения приговора при рассмотрении дела в апелляционном порядке к копии приговора должна быть приложена копия постановления апелляционной инстанции.";
37) в статье 457 слово "кассационном" заменить словом "апелляционном", цифру "48" заменить цифрой "47";
38) в статье 458:
в части второй:
в пункте 2) слова "и кассационному" исключить;
в пункте 3) слова "кассационной и" исключить;
дополнить частью третьей следующего содержания:
"3. Пересмотр постановлений надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан и повторное рассмотрение дела в надзорной коллегии Верховного Суда Республики Казахстан допускаются в исключительных случаях по представлению Председателя Верховного Суда Республики Казахстан или протесту Генерального прокурора Республики Казахстан, внесенными в связи с установлением данных о том, что принятое этой коллегией постановление может привести к тяжким необратимым последствиям для жизни, здоровья людей либо для экономики и безопасности Республики Казахстан.";
39) в статье 459:
в пункте 2) после слова "совершении" дополнить словами "преступления средней тяжести,";
дополнить пунктами 5) и 6) следующего содержания:
"5) неправильное разрешение гражданского иска;
6) незаконное направление дела на новое судебное рассмотрение.";
в пункте 3) слово "кассационного" заменить словом "апелляционного";
40) в статье 460:
в части первой слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
"2. Протест на вступившие в законную силу приговоры и постановления вправе приносить:
1) Генеральный прокурор Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда, коллегию по уголовным делам и
2) заместители Генерального прокурора Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда и коллегию по уголовным делам Верховного Суда Республики Казахстан;
3) прокуроры областей и приравненные к ним прокуроры - в надзорную дополнить частью 3-1 следующего содержания:
"3-1. При наличии оснований, указанных в настоящем Кодексе, по жалобам участников процесса Председатель Верховного Суда Республики Казахстан, председатель коллегии Верховного Суда Республики Казахстан, судьи надзорной коллегии областного и приравненного к нему суда вносят в соответствующую судебную инстанцию представления о пересмотре обжалуемого судебного
41) статью 463 изложить в следующей редакции:
"Статья 463. Предварительное рассмотрение надзорных жалоб в суде
1. Предварительное рассмотрение надзорной жалобы в областных и приравненных к ним судах осуществляется в течение 15 суток со дня ее поступления единолично судьей надзорной коллегии по поручению председателя
2. Предварительное рассмотрение надзорных жалоб в Верховном Суде Республики Казахстан осуществляется в соответствующих коллегиях в течение 15 суток со дня их поступления по поручению председателя этого суда.
3. Если содержание надзорной жалобы и приложенных к ней документов вызывает сомнения в законности обжалуемых судебных постановлений, лица, правомочные осуществлять предварительное рассмотрение надзорной жалобы, вправе истребовать дело. В этом случае сроки предварительного рассмотрения надзорной жалобы в течение одного месяца исчисляются со дня поступления в
4. Установленные частями второй и третьей настоящей статьи сроки предварительного рассмотрения надзорной жалобы при наличии уважительных причин могут быть продлены председателем, председателем коллегии
42) статью 464 изложить в следующей редакции:
"Статья 464. Решения, принимаемые по результатам рассмотрения жалобы
1) о пересмотре в порядке надзора обжалуемого судебного акта;
2) об отсутствии оснований для пересмотра обжалуемого судебного акта.
2. Представления о пересмотре обжалуемого судебного акта вносят:
1) Председатель Верховного Суда Республики Казахстан - в надзорную коллегию областного и приравненного к нему суда, в коллегии Верховного Суда
2) председатель коллегии Верховного Суда Республики Казахстан - в надзорные коллегии областных и приравненных к ним судов, в коллегию по
3) судьи надзорной коллегии областного и приравненного к нему суда - в
43) статью 465 изложить в следующей редакции:
"Статья 465. Процессуальные последствия предварительного рассмотрения надзорной жалобы
1. Представление о пересмотре приговора, постановления, вступивших в законную силу, вместе с делом, жалобой и приложенными к ней материалами Председатель, председатель коллегии Верховного Суда, председатель областного и приравненного к нему суда направляют в соответствующую надзорную инстанцию для рассмотрения.
2. Представление о пересмотре вступившего в законную силу судебного акта обязательно для суда надзорной инстанции, в компетенцию которого входит
3. Дело в надзорной инстанции должно быть рассмотрено в течение месяца со дня его поступления. При наличии уважительных причин срок рассмотрения дела может быть продлен мотивированным постановлением надзорной инстанции, в производстве которой находится дело. Сторонам и иным лицам, в отношении которых вынесено обжалуемое судебное решение, направляются извещение о времени и месте рассмотрения дела в порядке надзора, а также копии надзорной жалобы, представления протеста.
4. При отсутствии оснований для пересмотра обжалуемых судебных постановлений автору надзорной жалобы направляется письменное сообщение.
5. Лицами, указанными в части первой статьи 460 настоящего Кодекса, в ту же надзорную инстанцию могут быть поданы повторные надзорные жалобы, которые влекут процедуру их предварительного рассмотрения в тех случаях, когда в них приведены новые доводы, которые не обсуждались при рассмотрении первичной жалобы этих же лиц. Повторная надзорная жалоба рассматривается только в пределах новых доводов. При несогласии с решением об отсутствии оснований пересмотра обжалуемых судебных постановлений указанные в части первой статьи 460 настоящего Кодекса лица вправе подать аналогичную жалобу в вышестоящую надзорную инстанцию.";
44) в статье 467:
в части шестой:
в пункте 2) слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
в пункте 5) слово "кассационном" заменить словом "апелляционном", а слова "оставляя приговор суда без изменения" заменить словами "изменив приговор суда или оставив его без изменения";
в пункте 6) слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
в части седьмой цифру "432" заменить на цифру "412";
в части восьмой слово "кассационной" заменить словом "апелляционной";
в части девятой слова "приговор суда апелляционной инстанции и кассационное постановление" заменить словами "апелляционное постановление";
часть десятую изложить в следующей редакции:
"10. Суд, рассматривающий дело в надзорном порядке, может смягчить назначенное осужденному наказание или применить закон о менее тяжком преступлении. Суд вправе также, не выходя за пределы предъявленного обвинения осужденному, применить закон о более тяжком преступлении либо усилить наказание, если об этом указывается в протесте прокурора или жалобе потерпевшего и его представителя. Суд надзорной инстанции не вправе устанавливать или считать доказанными факты, которые не были предметом судебного разбирательства.";
в части одиннадцатой слова "второй инстанции, если дело направлено на новое кассационное рассмотрение" исключить;
дополнить частью двенадцатой следующего содержания:
"12. Суд, рассматривающий дело, проверяет законность, обоснованность и справедливость приговора суда в полном объеме как в отношении лиц, подавших надзорные жалобы, так и в отношении всех осужденных по делу при условии, что при этом не ухудшается их положение. Решение об ухудшении положения суд вправе принять только в отношении тех осужденных, о которых указано в протесте прокурора или жалобе потерпевшего и его представителя. Суд не вправе ухудшить положение осужденного по его надзорной жалобе.";
45) в статье 468:
слово "кассационного" заменить словом "апелляционного";
предложение "Постановление Пленума Верховного Суда Республики Казахстан подписывается председательствующим в Пленуме." исключить;
46) в части второй статьи 469 слова "кассационной или" исключить;
47) в статье 470 слово "кассационном" заменить словом "апелляционном";
48) пункт 3) статьи 472 изложить в следующей редакции:
"3) постановление о прекращении дела";
49) в статье 474:
в части второй после слова "граждан" дополнить словами "в том числе и участников процесса по данному делу,";
в части четвертой цифру "460" заменить цифрой "471";
50) в статье 476:
в части первой слово "президиумом" заменить словами "надзорной коллегией" и слова "Президиумом или Пленумом Верховного Суда Республики Казахстан" заменить словами "коллегией по уголовным делам или надзорной коллегией Верховного Суда Республики Казахстан";
в части второй слова "или кассационном порядке или в порядке надзора"
заменить словами "или надзорном порядке";
в части третьей цифру "430" заменить цифрой "467";
51) в части первой статьи 492 слова "и кассационном" исключить;
52) в части третьей статьи 515 слова "судом в составе трех судей" заменить словами "в районном и приравненном к нему суде единолично судьей, в областном и приравненном к нему суде в составе трех судей";
53) в статье 518:
часть первую обозначить цифрой "1.", слово "кассационном" заменить словом "апелляционном", цифру "48" на цифру "47;";
"2. Постановление о применении принудительной меры медицинского характера обращается к исполнению в порядке, предусмотренном главой 49 настоящего Кодекса.".
3. В Закон Республики Казахстан от 13 июля 1999 г. "О введении в действие Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан" (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1999 г., N 18, ст. 645; 2000 г., N 6, ст. 141):
1) статью 4 исключить;
2) дополнить статьями 5 и 6 следующего содержания:
"Статья 5. Установленная статьей 30 Гражданского процессуального кодекса Республики Казахстан подсудность дел специализированным межрайонным экономическим судам применяется по мере образования таких судов. До образования межрайонных специализированных экономических судов подсудность дел судам первой инстанции определяется по правилам, установленным статьей 27 настоящего Кодекса.
Статья 6. Процессуальные действия и процессуальные решения, принятые в соответствии с процессуальным законодательством Республики Казахстан соответствующими органами, в связи с их переименованием настоящим Законом не утрачивают юридическую силу.".
4. В Закон Республики Казахстан от 13 декабря 1997 г. "О введении в действие Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан" (Ведомости Парламента Республики Казахстан, 1997 г., N 23, ст. 336; 1998 г., N 23, ст. 416;
2000 г., N 6, ст. 141):
1) статьи 4, 5, 5-1 исключить;
2) дополнить статьей 6 следующего содержания:
"Статья 6. Процессуальные действия и процессуальные решения, принятые в соответствии с процессуальным законодательством Республики Казахстан соответствующими органами, в связи с их переименованием настоящим Законом Президент Республики Казахстан