Қазақша:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 4 (Премьер-Министр РК)
мамырдағы № 410 Қаулысы. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 30 қаңтардағы № 29 қаулысымен "Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламентін бекіту туралы
1. Қоса беріліп отырған "Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті бекітілсін.
2. Осы қаулы алғаш рет ресми жарияланған күнінен бастап алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Қазақстан Республикасының К.Мәсімов Премьер-Министрі ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Үкіметінің 2008 жылғы 4 мамырдағы N 410 қаулысымен бекітілген "Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті
1. Қолданылу саласы
1. Осы "Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламенті (бұдан әрі - Техникалық регламент) "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексіне және "Техникалық реттеу туралы" 2004 жылғы 9 қарашадағы және "Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы" 2007 жылғы 21 шілдедегі Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес әзірленген.
2. Осы Техникалық регламент тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптарды белгілейді.
3. Осы Техникалық регламенттің әрекеті қолданылатын өнімдердің тізбесі осы Техникалық регламентке қосымшада келтірілген.
4. Тағамдық қоспалар технологиялық функциялары бойынша мынадай топтарға бөлінеді:
1) тамақ өнімдерінің дәмі мен хош иісін жақсартатын тағамдық қоспалар:
тағамдық хош иістендіргіштер;
дәмі мен хош иісін күшейткіштер, модификаторлар;
тәтті дәм бергіштер (қантты алмастырғыштар және интенсивті тәтті дәм бергіштер);
тағамдық қышқылдар; қышқылдықты реттегіштер;
қанықтыру газдары.
2) тамақ өнімдерінің сыртқы түрін жақсартатын тағамдық қоспалар:
тағамдық бояғыштар;
бояуды тұрақтандырғыштар (бекіткіштер);
ағартқыштар;
жылтыратқыштар.
3) тамақ өнімдерінің консистенциясын реттейтін тағамдық қоспалар:
эмульгаторлар;
тұрақтандырғыштар;
қоюлағыштар;
қопсытқыштар;
созылмалы ететін агенттер, темір түзуіштер (гель түзуіштер);
еріткіш тұздар (эмульгациялайтын тұздар);
көбіктендіргіштер;
көбікті басушылар (көбіктенуге қарсы агенттер);
толтырғыштар;
нығыздалуға қарсы (түйірленуге қарсы) агенттер.
4) тамақ өнімдерінің жарамдылық (сақтау) мерзімдерін ұзартуға ықпал ететін тағамдық қоспалар:
консерванттар;
қышқылдануға қарсы әсер ететін заттектер;
тығыздағыштар (өсімдік тіндерін тығыздағыштар);
ылғалды ұстаушы агенттер;
газды орталар;
5) нан пісіруді жақсартқыштар (ұнды, қамырды, нанды жақсартқыштар).
6) кешенді тағамдық қоспалар;
7) тамақ өнімдерін өндіру процестерін жылдамдататын және жеңілдететін технологиялық қосалқы заттар:
пісіп жетілуін жылдамдатқыштар;
көбікті басушылар (көбікке қарсы агенттер);
флокулянттар;
салқындатушы агенттер;
таблеткілейтін құралдар;
ферментті препараттар (ферменттер);
пропелленттер;
катализаторлар;
пайдалы микроорганизмдердің тіршілігіне ықпал ететін заттар;
жемістің қабығын аршуға арналған құрал;
кептіргіштер;
экстрагенттер;
эмульгациялайтын тұздар;
сүзгіден өткізуді жеңілдететін заттар;
тасығыштар, еріткіштер, сұйылтқыштар;
капсулдауға арналған құралдар.
2. Терминдер мен анықтамалар
5. Осы Техникалық регламентте мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылды:
1) ағартқыш - тамақ өнімдерінің керек емес бояуын кетіруге, сондай-ақ кейбір өнімдердің ақ түсін күшейтуге арналған тағамдық қоспа;
2) бояуды тұрақтандырғыш (бекіткіш) - тамақ өнімдерінің бояуын сақтауға арналған тағамдық қоспа;
3) газды орта - тамақ өнімдерін орау және сақтау кезінде пайдалануға арналған азот және инертті газдар;
4) дәмін және (немесе) хош иісін күшейткіш (модификатор) - тамақ өнімдерінің дәмін және (немесе) хош иісін күшейтуге арналған тағамдық қоспа;
5) дәмін хош иістендіретін жасанды зат - химиялық синтездеу әдістерімен алынған, алайда өсімдік немесе жануарлар тектес шикізатта сәйкестендірілмеген дәмін хош иістендіретін зат;
6) дәмін хош иістендіретін зат - тағамдық дәмін хош иістендіргіштерді өндіруге арналған өзіне тән иісі бар органикалық зат;
7) жасанды хош иістендіргіш - хош иістендіргіштің құрамы хош иістендіргіш бір немесе бірнеше заттардан тұратын, сондай-ақ табиғи және дәмі табиғиға ұқсас хош иісті заттардан тұруы мүмкін хош иістендіргіштер;
8) жылтыратқыш - тамақ өнімдерінің үстіне оны жылтырату және (немесе)
қорғаныш қабатын жасауға арналған тағамдық қоспа;
9) қантты алмастырғыш - тамақ өнімдеріне тәтті дәм беруге арналған, қант тәттілігіне қарағанда екі бірліктен төмен коэффициенті бар тағамдық қоспалар және тәттілендіргішке қарағанда өнімде тәтті заттың ғана емес, сонымен қатар толтырғыштың да қызметін орындайды;
10) қанықтыру газы - өнімдердің жалпы көлемін ұлғайтуға, сондай-ақ технологиялық процестерді жеделдетуге арналған технологиялық қосалқы зат;
11) катализатор - химиялық реакцияларды жеделдетуге арналған технологиялық қосалқы зат;
12) кешенді жақсартқыш (нан пісіру, макаронды) - қамырдың қасиеттерін және дайын ұн өнімдерінің сапасын жақсарту мақсатында нан пісіру өндірістерінде технологиялық процестерді реттеуге арналған технологиялық қосалқы зат;
13) кешенді тағамдық қоспа - құрамына азық-түлік шикізатының дәстүрлі түрлері, тамақтың қарапайым компоненттері болып табылатын заттар, сондай-ақ Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген заттар енетін, тауарлық өнім ретінде жасалған қоспалар құрамы;
14) консервант - тамақ өнімдерінің жарамдылық (сақтау) мерзімдерін ұзартуға және оларды микробиологиялық бұзылудан қорғауға арналған тағамдық қоспа;
15) көбіктендіргіш - газ түзу фазасының тең диффузиясын қамтамасыз етуге арналған тағамдық қоспа немесе көбікті ұлғайтуға, сондай-ақ өнімнің өзіне тән құрылымын қалыптастыруға арналған техникалық қосалқы зат;
16) көбік басушы - тамақ өнімдерін өндіру процестерінде көбік түзілуді азайтуға арналған көп функциялы тағамдық қоспа;
17) көбікті тұрақтандырғыш - көбіктің тұрақтылығын арттыруға арналған көп функциялы тағамдық қоспа;
18) қопсытқыш - газ түзу есебінен қамырдың көлемін ұлғайтуға арналған тағамдық қоспа;
19) қоюландырғыш - тамақ өнімдерінің созылмалығын арттыруға арналған
20) қышқылдануға қарсы заттек - тамақ өнімдерінің құрамындағы майдың тотығу процестерін баяулатуға арналған тағамдық қоспа;
21) қышқылдықты реттегіштер - тамақ өнімдерінің рН өзгертуге немесе реттеуге арналған және қышқылдар, негіздер және (немесе) тұздар болып табылатын тағамдық қоспа;
22) нығыздағыштар (өсімдік тіндері) - тамақ өнімдерінің құрылымы мен сыртқы түрін жақсартуға, сондай-ақ олардың тағамдық құндылығын сақтауға
23) нығыздалуға қарсы агент (түйірленуге қарсы агент) - ұнтақ тәрізді өнімдердің нығыздалу (түйірлену) әсерін азайтуға арналған тағамдық қоспа;
24) органикалық емес бояғыш - табиғи және (немесе) химиялық жолмен алынған органикалық емес заттар немесе олардың қоспасы болып табылатын
25) пісіп жетілуді жылдамдатқыш - тамақ өнімдерін өндірудің технологиялық процестерін жылдамдатуға арналған тағамдық қоспа;
26) пропеллент - тамақ өнімін ыдыстан шығаруға арналған құрамында оттегі жоқ технологиялық қосалқы құрал;
27) салқындық агент - өнімнің және (немесе) қоршаған ортаның температурасын төмендетуге арналған технологиялық қосалқы құрал;
28) синтетикалық бояғыш - жеке органикалық бояуыш заттар немесе химиялық жолмен алынған олардың қоспасы болып табылатын тағамдық қоспа;
29) табиғи бояғыш - физикалық және миркобиологиялық әдістердің көмегімен, сондай-ақ сахарозаны термиялық карамелдеу тәсілімен, соның ішінде тиісті химиялық реагенттерді пайдалана отырып, өсімдік немесе жануарлар тектес шикізаттан алынған органикалық бояғыш пен оның ілеспе заттарының қоспасы болып табылатын тағамдық қоспа;
30) дәмін хош иістендіретін табиғи зат (компонент) - әртүрлі физикалық және (немесе) биотехнологиялық әсер ету әдістерінің көмегімен өсімдік немесе жануарлар тектес шикізаттан бөлінген дәмін хош иістендіретін зат немесе олардың қоспалары;
31) дәмін хош иістендіретін табиғи тәрізді зат - өсімдік немесе жануарлар тектес шикізатта сәйкестендірілген және өнімді физикалық-химиялық әдістердің көмегімен алған дәмін хош иістендіретін зат;
32) табиғи тәрізді хош иістендіргіш - дәмін хош иістендіретіннің құрамында бір немесе бірнеше табиғиға ұқсас дәмін хош иістендіретін заттар бар, сондай-ақ табиғи дәмін хош иістендіретін заттар болуы мүмкін хош иістендіргіш;
33) табиғи хош иістендіргіш - құрамында тек табиғи дәмін хош иістендіретін заттар бар хош иістендіргіштер;
34) таблеткілеуге арналған құрал - таблеткілеу процесін қарапайымдауға арналған технологиялық қосалқы құрал;
35) тағамдық бояғыш - тамақ өнімдеріне рең беруге, күшейтуге, оларды қайта қалпына келтіруге арналған және жеке органикалық бояуыш заттар немесе сондай заттардың қоспалары не боялмаған компоненттері бар не жоқ пигменттер немесе олардың қосындысы болып табылатын тағамдық қоспа;
36) тағамдық ингредиент - рецептураға сәйкес тамақ өнімінің құрамдас бөлігі;
37) тағамдық қоспалар - тамақ өнімдеріне олардың биологиялық және энергетикалық құндылықтарына әсер етпейтін қасиеттер беру мақсатында тамақ өнімдеріне арнайы қосылған және өздері жеке тамақ өнімдері ретінде қолданылмайтын табиғи және жасанды заттар мен олардың қосындылары;
38) тағамдық қоспалардың қауіпсіздігі - адамның өмірі мен денсаулығына зиян келтірумен және қауіпті факторларды және келешектегі оның ауыр деңгейін іске асыру мүмкіндігі үйлесімін есептегенде, тұтынушылардың заңды мүдделерін бұзумен байланысты тағамдық қоспаларды әзірлеу (жасау), өндіру (дайындау), айналымы, кәдеге жарату және жоюдың барлық процестерінде (сатыларына)
жіберілмейтін қатердің болмауы;
39) тағамдық хош иістендіргіш (бұдан әрі - хош иістендіргіш) - тамақ өнімінің хош иісі мен дәмін жақсартуға арналған және өзіндік дәмін хош иістендіретін заттар болып табылатын тағамдық қоспа немесе ерітінділер немесе құрғақ заттектер (толтырғыштар) бар дәмін хош иістендіретін заттар;
40) тәтті дәм бергіш (қантты алмастырғыштар мен интенсивті тәтті дәм бергіштердің қоспасы) - тамақ өнімдеріне тәтті дәм беруге арналған тағамдық
41) технологиялық (реакциялық) хош иістендіргіш - шикізатты термиялық және (немесе) ферменттік өңдеу әдісімен алынатын хош иістендіргіш;
42) технологиялық қосалқы заттар - қоспалар болмағанымен, белгілі бір технологиялық мақсаттарға қол жеткізу үшін тамақ өнімдерін өндіру кезінде мақсатқа лайық қолданылатын және технологиялық процестің барысында ішінара немесе толық алынып тасталатын заттар немесе материалдар (жабдықтар мен ыдыстардан басқа);
43) толықтырғыш (тасушы-толықтырғыш, еріткіш) - негізгі компонентін азайтуға арналған технологиялық қосалқы зат (су мен ауаны қоспағанда);
44) тұрақтандырғыш (гель түзуші, нығыздағыш, ылғалды ұстайтын агент, көбікті тұрақтандырғыш) - құрылымдық механикалық кедергінің араласпайтын екі фазасының бөліну арасында қалыптасу есебінен диспенсерлік жүйелердің тұрақтылығын қамтамасыз етуге арналған және жеке химиялық немесе табиғи қоспа және (немесе) олардың қосындысы болып табылатын тағамдық қоспа;
45) ферментті препарат (ферменттер) - жасушадағы метаболиялық реакцияларды катализдеуге, тамақ өнімдерін өндірудің технологиялық процестерін жылдамдатуға және (немесе) реттеуге арналған кешенді тағамдық
46) флокулянт (ағартқыш, адсорбент) - кейбір қоспаларды тұндыру процестерінің тиімділігін арттыруға арналған технологиялық қосалқы зат;
47) ылғалды ұстаушы агент (гигроскопиялық зат) - тамақ өнімдері суының белсенділігін реттеуге және оларды кебуден (қатудан) сақтауға арналған тағамдық
48) ыстаушы хош иістендіргіш - дәстүрлі ыстау кезінде тазартылған түтіннен алынған дәмін хош иістендіретін заттар пайдаланылған хош иістендіргіш;
49) эмульгатор - тамақ өнімдерін өндіру кезінде екі немесе одан көп араласпайтын біртекті қоспаны сақтауға арналған және араласпайтын екі фазаның бөліну арасында дифильді табиғи және өздеріне тән үстір-белсенді қасиеттері бар жеке химиялық және табиғи заттар болып табылатын тағамдық қоспа.
3. Тағамдық қоспалардың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
6. Тамақ өнімдерін өндіру кезінде мынадай технологиялық қосалқы заттар қолданылады:
1) ағартқыш және сүзгіш материалдар, флокулянттар мен сорбенттер;
2) катализаторлар;
3) экстракциялық және технологиялық еріткіштер;
4) микробқа қарсы заттар, жуу және тазалау құралдары, көбікті басушылар, басқа технологиялық функциялары бар құралдар;
5) ферментті препараттар.
7. Нанды және нан-бөлке өнімдерін, тағамдық ашытқыны және қышқылды сүт бактерияларын өндіруде технологиялық қосалқы заттар ретінде техникалық құжатқа сәйкес ашытқыға арналған мынадай тағамдық заттарды (қосымша тамақ, субстрат): биотинді, В тобының витаминдерін, ашытқы автолизаттарды, инозитті, калий және кальций карбонаттарын, ниацинді, пантотенді қышқылды, аммоний темір сульфатын, аммоний сульфатын, темірді, кальцийді, магнийді, мыс пен мырышты, аммоний мен калий фосфаттарын, сондай-ақ аммоний мен калий хлоридтерін пайдалануға рұқсат етіледі. Бұл заттарды жекелеп, сондай-ақ аралас пайдалануға рұқсат етіледі.
8. Тамақ өнеркәсібінде тамақ өнімдерін өндіру технологиясында ферментті препараттарды пайдалануға рұқсат етіледі. Дайын тамақ өнімдерінде ферменттердің белсенділігі болмауы тиіс.
9. Ферментті препараттардың белсенділігін стандарттау және тұрақтылығын арттыру үшін олардың құрамына Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген тағамдық қоспаларды қосуға рұқсат етіледі.
10. Ферментті препараттарды көздері және продуценттер ретінде алу үшін халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы мемлекеттік орган рұқсат еткен ауыл шаруашылығы жануарларының мүшелері мен тіндерін, мәдени өсімдіктерді, сондай-ақ бактериялар мен шағын саңырауқұлақтар микроорганизмдерінің патогенді емес және токсикогенді емес арнайы штамдарын пайдалануға рұқсат етіледі.
11. Иммобилизацияланатын материалдар мен қатты тасымалдаушылар ретінде фертментті препараттарды өндіру үшін тамақ өнеркәсібінде қолдануға рұқсат етілген глутарлы альдегидті, диатомитті (диатомитті топырақ), диэтиламиноэтилцеллюлозаны, желатинді, ион алмастырушы шайырды, полиэтилениминді, қыш пен шыныны, сондай-ақ тасушы-толықтырғышты
12. Ферментті препараттардың белсенділігін стандарттау және тұрақтылығын арттыру үшін олардың құрамына Қазақстан Республикасында пайдалануға рұқсат етілген тағамдық қоспаларды (мысалы: калий хлоридін (Е508), натрий фосфатын (Е339), глицеринді (Е422) қосуға рұқсат етіледі.
13. Ферментті препараттарды дайындаушылар тамақ өніміне арналған нормативтік-техникалық құжаттамада негізгі және қосымша ферменттік белсенділікті қоса алғанда, препаратты алу көзі мен оның сипаттамасын көрсетуі тиіс.
14. Ферменттер микроорганизмдерінің-продуценттерінің штамдарына қосымша мынадай:
1) таксономиялық жағдай (штамның тектік және түрінің атауы, нөмірі мен түпнұсқалы атауы; дәнді-дақылдар коллекцияларында депонирленуі және модификациясы туралы мәліметтер) туралы мәліметтер;
2) дәнді-дақылдарды токсикогендік пен патогендікке зерттеу туралы материалдар (шарты түрде олардың арасында патогенді микроорганизмдер кездесетін тектер өкілдерінің штамдарына арналған);
3) ферментті препараттарды өндіруде генетикалық түрлендірілген микроорганизмдердің штамдарын пайдалану туралы мәлімет берілуі тиіс.
15. Мыналарға:
1) ферментті препараттарда фермент продуценттерінің тіршілік етуге қабілетті формаларының болуына;
2) бактериялы және саңырауқұлақ тектіден алынған ферментті препараттарда антибиотиктік белсенділігінің болуына;
3) саңырауқұлақ тектіден алынған ферментті препараттарда микотоксиндердің (афлатоксин В1, Т-2 токсин, зеараленон, А охратоксині, стеригматоцистин) болуына рұқсат етілмейді.
16. Ферментті препараттарда микотоксиндердің болуын бақылау кезінде микотоксиндердің продуценттері көбіне саңырауқұлақтардың токсигенді штамдары екендігін ескерген жөн, олар:
1) Aspergillus flavus және Aspergillus parasiticus - афлатоксиндер мен стеригматоцистин үшін;
2) Aspergillus ochraceus және Penicillium verrucosum, сирек - Aspergillus sclerotiorium, Aspergillus melleus, Aspergillus alliaceus, Aspergillus sulphureus - А охратоксині үшін;
3) Fusarium graminearum, Fusarium-ның басқа да түрлері - зеараленон, дезоксиниваленол мен Т-2 токсині үшін.
4. Тағамдық қоспаларды өндіру мен олардың айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар
17. Тағамдық қоспаларды өндіру бойынша объектілерді орналастыру және олардың айналасына санитарлық-қорғау аймақтарын белгілеу денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүзеге асырылуы тиіс.
18. Өндірістік үй-жайларда техникалық жабдықтарды орналастыру шикізат және дайын өнім ағымының араласуын болдырмауы тиіс.
19. Объектілердің барлық өндірістік және қосалқы үй-жайларында халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы мемлекеттік орган белгілеген микроклиматтың гигиеналық нормативін қамтамасыз ететін желдеткіштің тиімді жүйесі болуы тиіс.
Жұмыс аймағының ауасындағы зиянды заттардың құрамы халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы мемлекеттік орган белгілеген шамамен рұқсат етілген концентрациядан аспауы тиіс.
20. Шикізатты қабылдау, сақтау, дайындау және қайта өңдеудің, тағамдық қоспаларды өндіру және сақтаудың барлық процестері тағам өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес гигиенаны сақтау және оларды ластану мен бұзылудан, оларға өзге заттар мен заттектердің енуінен сақтау шарттарымен жүргізілуі тиіс.
21. Қайта өңдеуге келіп түсетін шикізатты кіріс бақылау оның қауіпсіздігін куәландыратын құжаттарды тексерумен және зертханалық зерттеулермен қамтамасыз етіледі.
22. Тағамдық қоспаларды өндірудің әрбір технологиялық процесі үшін технологиялық регламенттермен мыналар белгіленеді:
1) технологиялық операцияларды орындаудың дәйектілігі мен режимдері;
2) қауіпсіз өнімнің шығарылуын қамтамасыз ету үшін қажетті құралдар, критерийлер мен әдістер;
3) жоспарланған нәтижелерге қол жеткізу және процестің жұмысын тұрақты жақсарту үшін қажетті ескерту және түзету шараларын қабылдау ережесі;
4) технологиялық процестің параметрлерін қадағалау, өлшеу, бақылау және реттеу жүйесі;
5) қауіпті бақылау нүктелері мен олардың қатерін талдау.
23. Өндіру технологиясын өзгерту және қолдануға бұрын рұқсат етілген және тіркелген тағамдық қоспаларды қолдану аясын кеңейту оң санитарлық- эпидемиологиялық қорытынды болған кезде жүзеге асырылуы тиіс.
24. Тағамдық қоспаларды орауды, сақтауды, тасымалдауды қоса алғанда оларды өндіру кезінде, сондай-ақ өндірістің жаңа технологияларын әзірлеу және енгізу кезінде өнімдердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін өндірістік тәжірибе принциптерін қолдану қажет.
25. Кешенді тағамдық қоспаларды дайындаушылар нормативтік-техникалық құжаттамада олардың құрамына енетін тағамдық қоспалардың, сондай-ақ егер бар болса, гендік-түрлендірілген объектілерден (немесе қолдану арқылы) алынған компоненттердің сандық құрамын көрсетуі тиіс.
26. Тағамдық қоспалар тез бұзылатын тамақ өнімдеріне жатпайды.
Дайындаушы өнімнің түріне, сақтау температурасына, орау материалының және рецептуралық құрамының түріне байланысты тағамдық қоспаларды сақтау мерзімін белгілейді және шарттарын айқындайды.
27. Тағамдық қоспалар жүктерді тасымалдау ережесіне сәйкес көліктің тиісті түрінде жұмыс істеп тұрған барлық көлік түрімен тасымалданады.
28. Тағамдық қоспаларды сақтау және тасымалдау денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен нормативтік құқықтық актілерге сәйкес
29. Адам өміріне және денсаулығына кері әсер етпейтін және денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен Балалардың тағамы өнімдері, тағамдық және биологиялық жұғымды қоспаларды (нутрицевтиктерді), сумен және тағам өнімдерімен байланыста болатын бояғыштарды, материалдар мен бұйымдарды, химиялық заттарды, адамның денсаулығына зиянды әсер ететін, өнімдер мен заттардың жекеленген түрлерін мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және мемлекеттік тіркеу туралы шешімді кері қайтару ережесінің талаптарына сәйкес мемлекеттік тіркеуден (қайта тіркеуден) өткен тағамдық қоспалардың айналымына рұқсат етіледі.
30. Айналымдағы тағамдық қоспалар денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен "Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі мен құндылығына қойылатын гигиеналық талаптар" санитарлық ережелері мен нормалары талаптарына сәйкес болуы тиіс.
31. Мынадай жағдайларда, егер:
белгілі бір технологиялық қажеттілік болса және нормативтік-техникалық құжаттамада көзделген мақсатқа басқа әдістермен қол жеткізу мүмкін болмаса;
тағамдық қоспалардың адам денсаулығы мен болашақ ұрпақ үшін қауіпті болмауы ғылыми негізде расталған болса;
оларды қолдану тұтынушыны жаңылыстырмаса;
сатып алушылардың (тұтынушылардың) тиісті топтарына арналған тамақ өнімдерін пайдаланудан басқа, өнімдер өзінің тағамдық құндылықтарын сақтаса тағамдық қоспаларды қолдануға рұқсат етіледі.
32. Шикізат немесе дайын тамақ өнімінің бұзылуын және сапасыздығын жасыру мақсатында тағамдық қоспаларды қолдануға рұқсат етілмейді.
33. Құрамында тағамдық қоспалар пайдаланылатын тамақ өнімдерін дайындаушы осы өнімде қолдану үшін рұқсат берілген және Қазақстан Республикасының тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келетін барлық тағамдық қоспаларға арналған ерекшелігі бар ингредиенттерді қолданады.
34. Тағамдық қоспаның, хош иістендіргіштер болатын кейбір биологиялық белсенді заттардың және тамақ өнімдерінде қосалқы заттардың кетпейтін қалдықтарының рұқсат етілген құрамы нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес болуы және белгіленген санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалардың, гигиеналық нормативтердің ең жоғары рұқсат етілген деңгейінен артпауы тиіс.
35. Тағамдық қоспалар тамақ өнімдеріне технологиялық әсерге қол жеткізу үшін қажетті мөлшерде және нормативтік-техникалық құжаттамада белгіленген талаптарға сәйкес қосылуы тиіс.
36. Адам ағзасына тағамдық қоспаларды қоса алғанда, тамақ өнімдерімен бірге стронций-90 мен цезий-137-нің түсуінен ішкі сәуле алу дозасының үлесі жылына 1 миллиЗиверттен аспауға тиіс.
37. Тағамдық қоспаларды қолдану кезінде тағамдық қоспалардың санын, барабар араласуын және өнімнің гомогендігін өндірістік бақылау қамтамасыз етілуі тиіс.
38. Мыналарды:
1) бөлшек саудада сатуға арналған ұнды дайындау кезінде "ұнды өңдеуге арналған заттарды" (арнайы түрлерінен басқа);
2) жаппай тұтынатын тамақ өнімдерін: сүтті, сары майды, ұнды, нанды (қатталып салынған және ұзақ уақыт сақтау үшін оралғаннан басқа), жас етті өндіру кезінде, сондай-ақ диеталық және балалар тағамы өнімдерін және "табиғи"
ретінде белгіленетін тамақ өнімдерін өндіру кезінде консерванттарды;
3) өңделмеген тамақ өнімдерін; пастерленген немесе стерильденген, шоколадты сүтті, қышқылсүтті өнімдерін, хош иістендірілмеген пахтаны;
консервіленген, концентрацияланған, қоюландырылған, хош иістендірілмеген сүтті, кілегейлерді өндіру кезінде бояғыштарды қолдануға рұқсат етілмейді.
39. Бояуға рұқсат етілмейтін өнімдерден басқа, қолданылуы техникалық құжаттармен регламенттелетін бояғыштарды тамақ өнімдерінің барлық түрлері үшін пайдалануға болады.
40. Мынадай тамақ өнімдерін:
1) пюрелерді, пасталарды (көкөністерден басқа) қоса алғанда, көкөністерді (зәйтүннен басқа), жемістерді, жас, кептірілген саңырауқұлақтарды, консервіленген саңырауқұлақтарды;
2) жұмыртқалар мен жұмыртқадан жасалған өнімдерді (пасхаға арналған жұмыртқалардың қабығын бояу үшін);
3) басқа ингредиенттер қосылмаған, шикі тартылған етті қоса алғанда, етті, құс етін, жабайы құс етін, балықты, шаян тәрізділерді, тұтас немесе кесек немесе ұсақталып тілінген моллюскаларды;
4) ұнды, жармаларды, бұршақ жармаларын;
5) жеміс және көкөніс шырындарын, пасталарды, пюрелерді;
6) қантты, глюкозаны, фруктозаны (рафинад қантты өндіруде ультрамаринді пайдалануға болады);
7) балды;
8) какао өнімдерін;
9) қуырылған кофені, цикорийді, шайды;
10) дәмдеуіштерді және одан жасалған қоспаларды;
11) ас тұзын, тұзды алмастырғыштарды;
12) үш жасқа дейінгі дені сау және ауыратын балаларға арналған арнайы тамақ өнімдерін;
13) шөлмекке құйылған ауыз суды;
14) сиыр сүтінен жасалған майды, май пастасын (B-каротиннен басқа)
өндіру кезінде тиісті техникалық регламенттерде белгіленген белгілі бір бояғыштарды ғана қолдануға рұқсат етіледі.
41. Тамақ өнімдерін бояу үшін ең жоғары деңгейі бояғыштардың еритін нысандарына арналған регламенттерге (деңгейлерге) сәйкес келуі тиіс суда ерімейтін лак түріндегі бояғыштарды пайдалануға рұқсат етіледі.
42. Тағамдық бояғыштар үшін ең жоғары деңгейлер тамақ өнімінде негізгі бояйтын заттың мазмұнын көрсетеді.
43. Бояғыш тағамдық қоспаларға мыналар жатпайды:
1) қайта бояу әсері бар тамақ өнімдері (мысалы: жеміс және көкөніс шырындары немесе пюрелер, кофе, какао, шафран, паприка);
2) тамақ өнімдерінің жеуге болмайтын сыртқы бөлігін бояу үшін қолданылатын бояғыштар (ірімшіктер мен шұжықтардың қабықтары, етке таңба басуға, жұмыртқалар мен ірімшіктерді таңбалауға арналған).
44. Ет өнімдерін өндіру кезінде нитриттер кешенді тамақ өнімдерінің құрамында немесе нитритті-тұзды қоспалардың немесе жұмысқа арналған ерітінділер түрінде ғана оларды қолдану жөніндегі нұсқаулықтарда белгіленген сақтандыру шаралары сақтала отырып қолданылуға тиіс.
45. Тәтті дәм бергіштер (интенсивті) энергетикалық құндылығы төмен тамақ өнімдерінде және медициналық көрсеткіштер бойынша қантты пайдалануды шектеу (немесе пайдаланбау) ұсынылатын адамдарға арналған арнайы диеталық өнімдерде қолданылады.
46. Медициналық көрсеткіштер бойынша балаларға арналған арнайы өнімдерден басқа, балалар тағамы өнімдерін өндіруде тәтті дәм бергіштерді пайдалануға рұқсат етілмейді.
47. Табиғи қант алмастырғыштарды табиғи тәтті дәм бергіштерді және олардың қоспаларын, сондай-ақ басқа да тағамдық ингредиенттермен (толтырғыштармен, еріткіштермен, қантпен, глюкозамен лактозамен және Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген тағамдық қоспалармен)
қоспасын пайдалану нормативтік-техникалық құжаттармен регламенттеледі.
48. Балалар тағамы өнімдеріндегі тағамдық қоспалардың қалыпты (ең жоғары) деңгейі пайдалануға дайын (қалпына келтірілген) өнімдерге жатады.
49. Бес айдан асқан балаларға арналған кейінгі қоспаларды, бір жастағы дені сау балаларды қосымша тамақтандыруға және бір жастан үш жасқа дейінгі балаларды тамақтандыруға арналған, үш жасқа дейінгі балаларға арналған арнайы диеталық өнімдерді өндіру кезінде "Балаларға арналған, диеталық және емдік- профилактикалық тағамы өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар"
техникалық регламентіне сәйкес тағамдық қоспалар қолданылады.
50. Тамақ өнімдеріне тән табиғи дәмі мен хош иісін күшейту мақсатында және шикізаттың бұзылуына немесе сапасыздығына байланысты тамақ өнімі хош иісінің өзгеруін болдырмау үшін хош иістендіргіштерді пайдалануға рұқсат етілмейді.
51. Дайындаушы хош иістендіргіштер мен дәмін хош иістендіретін заттардың қолданылу аясы мен ең жоғары мөлшерін, жекелеген тәтті дәм бергіштер мен қантты алмастырғыштардың жаппай үлес салмағын санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау органының келісімі бойынша белгілейді және нормативтік-техникалық құжаттамада көрсетеді.
52. Қантты алмастырғыштарды (сорбит, ксилит және басқалар) сату кезінде заттаңбасында "Бір тәулікте 15-20 г астам пайдалану әлсіздену әсерін туындатуы мүмкін" деген ескертпе жазулар, ал құрамында аспартам бар қоспаларды сату кезінде "Құрамында фенилаланин көзі бар" деген ескертпе жазу болуға тиіс.
53. Дәмін хош иістендіретін заттарды пайдалану және хош иістендіргіштердің құрамы халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы мемлекеттік органмен келісіледі, бұл ретте өсімдік шикізатынан жасалған хош иістендіргіштер мен дәмін хош иістендіретін препараттардың құрамына енетін биологиялық белсенді заттардың тамақ өнімдерінің құрамында болуының рұқсат етілген деңгейі регламенттеледі.
54. Хош иістендіргіштің құрамына дәстүрлі тағамдық шикізаттар (мысалы:
шырындар, қант, дәмдеуіштер), толықтырғыштар (еріткіштер немесе тасығыштар), байытқыштар, сергітетін заттар, ащы дәмдер және тағамдық қоспалар қосылуы мүмкін.
55. Өсімдік шикізатынан жасалған сулы-спиртті тұнбалар мен көмір қышқылды экстрактілер, сондай-ақ жеміс-жидек шырындары (концентрацияланғандарды қоса алғанда), сироптар, шараптар, коньяктар, ликерлар, дәмдеуіштер тағамдық хош иістендіргіштерге жатпайды.
56. Хош иістендіргіштерді дайындаушы ілеспе құжаттарда мыналарды:
1) техникалық құжаттармен регламенттелетін тағамдық қоспалардан басқа, тағамдық қоспалардың хош иістендіргіштеріне енетін мөлшерлік құрамын;
2) шектеулерге сәйкес биологиялық белсенді заттардың болуын көрсетеді.
57. Хош иістендіргіштерді халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы мемлекеттік органмен келісім бойынша бөлшек саудада сатуға рұқсат етіледі.
5. Тағамдық қоспаларды орауға және таңбалауға қойылатын талаптар
58. Тағамдық қоспаларды орау және таңбалау "Орауға, таңбалауға, заттаңбалауға және оларды дұрыс жазуға қойылатын талаптар" техникалық регламентінің талаптарына сай болуы тиіс.
59. Тағамдық қоспаларды орау контаминациялануды (ластануды) азайту үшін, зақымдануды болдырмау және таңбалау үшін барабар қорғанышты қамтамасыз етуге тиіс.
60. Орау материалдары көрсетілген сақтау және пайдалану жағдайларында тағамдық қоспалардың қауіпсіздігі мен жарамдылығы үшін уытты және қауіпті болмауға тиіс.
61. Тағамдық қоспаларды заттаңбасында мынадай қосымша ақпарат көрсетіледі:
1) егер "Е" индексі болса онда тағамдық қоспа қолдануға рұқсат етілген;
2) құрамы, салмақтық мөлшері (көп компонентті тағамдық қоспа үшін);
3) тағамдық қоспаны сақтау және қолдану, қарсы көрсеткіш жөніндегі қысқаша нұсқаулық (ұсыным);
4) хош иістендіргіштер үшін хош иістендіргіштің типі (табиғи, табиғиға ұқсас, жасанды) қосымша көрсетіледі.
62. Құрамында тағамдық қоспалары бар тамақ өнімдерінің заттаңбаларында қосымша мынадай ақпарат көрсетіледі:
1) тағамдық қоспаның функциялық сыныбы мен оның атауы немесе Е индексі (болған жағдайда), мысалы, "тотығуға қарсы аскорбин қышқылы" немесе "тотығуға қарсы Е300";
2) аспартамды пайдаланғанда мынадай ескертпе жазу болуға тиіс:
"Фенилкетонуриямен ауыратындарға пайдалануға болмайды";
3) құрамында көп атомды спиртті бар (эритриттен басқа, сорбит, ксилит және басқалар) қантты алмастырғыштар үшін "Бір тәулікте 15-20 г астам пайдалану әлсіздену әсерін туындатуы мүмкін" деген ескертпе жазу болуға тиіс.
63. Құрамында дәмін хош иістендіретін препараттар бар тамақ өнімдерінің заттаңбаларында "табиғи хош иістендіргіш" деп немесе оның нақты түрі (мысалы:
экстрактілер, тұнбалар, эфир майлары, майлы шайырлар және басқалар)
көрсетіледі.
64. Қайта қалпына келтірілген өнімдерді өндіру үшін оларды пайдалану кезінде концентрацияланған өнімдерді алу процесінде бөлінген дәмін хош иістендіретін заттарды заттаңбада көрсетпеуге рұқсат етіледі.
65. Тамақ өнімдерінің заттаңбаларында мынадай жағдайларда:
1) егер мұндай тағамдық қоспалар түпкі тамақ өнімінде функционалдық әсер етсе;
2) егер мұндай тамақ өнімдері балаларға арналған және диеталық тағам болса, тағамдық ингредиенттерінің құрамына кіретін тағамдық қоспалар
66. Тамақ өнімдерінің заттаңбаларында қышқылды сүт өнімдері мен ірімшікті өндіру кезінде пайдаланылатын ферментті препараттардан басқа, оларды дайындау кезінде қолданылатын технологиялық қосалқы заттар көрсетілмейді.
67. Тағамдық қоспаларды дайындаушы заттаңбада (зат белгіде, қосымша қағазында) генетикалық түрлендірілген объектілерден алынған ингредиенттердің пайдаланылғаны туралы мәліметті көрсетеді.
6. Қатерді бағалау
68. Қатерді басқару мақсатында тағамдық қоспаларды дайындаушы:
1) мыналарды:
тағамдық қоспаларды дайындау кезінде ықтимал қауіпті факторларды талдауды;
қауіпті факторлар анықталуы мүмкін өндірістік процестердің қатерін сәйкестендіруді және бағалауды;
қауіпті нүктелерді қадағалау және бақылау рәсімдерін жүргізуді;
2) мыналарды:
қауіпті бақылау нүктелерін тиімді бақылау шараларын;
тамақ өнімінің сапасын басқарудың құжатталған жүйесін әзірлеуді қамтамасыз етеді.
7. Сәйкестігін растау
69. Тағамдық қоспалар сәйкестігін міндетті растауға жатпайды. Олардың қауіпсіздігін растау денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган бекіткен тәртіппен берілетін мемлекеттік тіркеу туралы белгіленген үлгідегі құжаттың болуы болып табылады.
70. Тағамдық қоспалар техникалық реттеу саласындағы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес тағамдық қоспаларды өндірушінің (дайындаушының) қалауы бойынша ерікті сертификаттауға жіберілуі мүмкін.
8. Үйлестірілген стандарттардың тізбесі
9. Қолданысқа енгізу мерзімі мен шарттары
73. Осы Техникалық регламент ресми жарияланған күнінен бастап алты ай өткеннен соң қолданысқа енгізіледі.
74. Осы Техникалық регламент қолданысқа енгізілгенге дейін берілген сәйкестігін растау саласындағы құжаттар олардың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін жарамды болып саналады.
"Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар"
техникалық регламентіне қосымша "Тағамдық қоспалардың, оларды өндіру мен айналымының қауіпсіздігіне қойылатын талаптар" техникалық регламентінің талаптары қолданылатын өнімдердің тізбесі
- - өзгелері
- - құрамында 44,2-49,2 л 100 % об.-дан спирт және 1,5-6 мас. %-дан ащы дәм, дәмдеуіштер және 0,5 л. немесе одан аз сыйымдылықтағы құрамында 4-10 %-дан қантты әртүрлі ингредиенттер бар хош иісті ащы дәмдер
- - - өзгелері
- - сусындар өндірісі кезінде пайдаланылатын хош иісті заттар негізіндегі өнімдер спиртінен басқа, құрамда л. 100% спирттік жартылай фабрикаттар
- - дәмді-хош иісті немесе бояғыш қосындылары бар қант шәрбаттары
- - - изоглюкоза шәрбаттары
- - - - лактоза шәрбаттары
- - - - глюкоза шәрбаты және мальтодекстрин шәрбаты
- - - - өзгелері
- - - құрамында сүт майлары, сахароза, изоглюкоза, глюкоза немесе крахмал жоқ немесе құрамында 1,5 мас. %-дан сүт майлары, 5 мас. %-дан сахароза немесе изоглюкоза, 5 мас. %-дан кем глюкоза немесе крахмалы бар Техникалық регламентке 2-қосымша Үйлестірілген стандарттардың тізбесі (дәлелдеу базасы)

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Үкіметі Правительство Республики Казахстан (Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі)
(Премьер-Министр РК)
Постановление Правительства Республики Казахстан от 4 мая 2008 года № 410. Утратило силу постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 января 2017 года № 29 Об утверждении технического регламента "Требования к безопасности пищевых добавок, их производства и оборота"
1. Утвердить прилагаемый технический регламент "Требования к безопасности пищевых добавок, их производства и оборота".
2. Настоящее постановление вводится в действие по истечении шести месяцев со дня первого официального опубликования.
Премьер-Министр
К. Масимов
Республики Казахстан
Утвержден от 4 мая 2008 года N 410 Технический регламент "Требования к безопасности пищевых добавок, их производства и оборота"
1. Область применения
1. Настоящий технический регламент "Требования к безопасности пищевых добавок, их производства и оборота" (далее - Технический регламент) разработан в соответствии с Кодексом Республики Казахстан от 18 сентября 2009 года "О здоровье народа и системе здравоохранения" и законами Республики Казахстан от 9 ноября 2004 года "О техническом регулировании" и от 21 июля 2007 года "О безопасности пищевой продукции".
2. Настоящий Технический регламент устанавливает требования к безопасности пищевых добавок, их производства и оборота.
3. Перечень продукции, на которую распространяется действие настоящего Технического регламента, приведен в приложении к настоящему Техническому регламенту.
4. Пищевые добавки подразделяются по технологическим функциям на следующие группы:
1) пищевые добавки, улучшающие вкус и аромат пищевых продуктов:
ароматизаторы пищевые;
усилители, модификаторы вкуса и аромата;
подсластители (сахарозаменители и интенсивные подсластители);
кислоты пищевые;
регуляторы кислотности;
газы для насыщения;
2) пищевые добавки, улучшающие внешний вид пищевых продуктов:
красители пищевые;
стабилизаторы (фиксаторы) окраски;
отбеливатели;
глазирователи;
3) пищевые добавки, регулирующие консистенцию пищевых продуктов:
эмульгаторы;
стабилизаторы;
загустители;
разрыхлители;
агенты желирующие, желеобразователи (гелеобразователи);
соли-плавители (эмульгирующие соли);
пенообразователи;
пеногасители (агенты антивспенивающие);
наполнители;
агенты-антислеживатели (антикомкователи);
4) пищевые добавки, способствующие увеличению сроков годности (хранения) пищевых продуктов:
консерванты;
антиокислители;
уплотнители (уплотнители растительных тканей);
агенты влагоудерживающие;
среды газовые;
5) улучшители хлебопекарные (улучшители муки, теста, хлеба);
6) комплексные пищевые добавки;
7) технологические вспомогательные средства, ускоряющие и облегчающие процессы производства пищевых продуктов:
ускорители созревания;
флокулянты;
хладоагенты;
средства для таблетирования;
препараты ферментные (ферменты);
пропелленты;
катализаторы;
вещества, способствующие жизнедеятельности полезных микроорганизмов;
средства для снятия кожицы с плодов;
осушители;
экстрагенты;
эмульгирующие соли;
вещества, облегчающие фильтрование;
носители, растворители, разбавители;
средства для капсулирования.
2. Термины и определения
5. В настоящем техническом регламенте используются следующие термины и определения:
1) отбеливатель - пищевая добавка, предназначенная для разрушения нежелательной окраски пищевых продуктов, а также для усиления белого цвета некоторых продуктов;
2) стабилизатор (фиксатор) окраски - пищевая добавка, предназначенная для сохранения окраски пищевых продуктов;
3) среда газовая - азот и инертные газы, предназначенные для использования при упаковке и хранении пищевых продуктов;
4) усилитель (модификатор) вкуса и (или) аромата - пищевая добавка, предназначенная для усиления вкуса и (или) аромата пищевых продуктов;
5) вещество вкусоароматическое искусственное - вкусоароматическое вещество, полученное методами химического синтеза, но не идентифицированное в сырье растительного или животного происхождения;
6) вещество вкусоароматическое - органическое вещество с характерным запахом, предназначенное для производства пищевых ароматизаторов;
7) ароматизатор искусственный - ароматизатор, ароматическая составляющая которого содержит одно или несколько искусственных вкусоароматических веществ, а также может содержать натуральные и идентичные натуральным вкусоароматические вещества;
8) глазирователь - пищевая добавка, предназначенная для нанесения на поверхность пищевых продуктов с целью придания ей блеска и (или) образования защитного слоя;
9) сахарозаменитель - пищевая добавка, предназначенная для придания пищевым продуктам сладкого вкуса, имеющая коэффициент сладости по отношению к сладости сахара менее двух единиц и в отличии от подсластителей, выполняет в продукте не только роль сладкого вещества, но и наполнителя;
10) газ для насыщения - технологическое вспомогательное средство, предназначенное для увеличения общего объема продуктов, а также для ускорения технологических процессов;
11) катализатор - технологическое вспомогательное средство, предназначенное для ускорения химических реакций;
12) улучшитель комплексный (хлебопекарные, макаронные) - технологическое вспомогательное средство, предназначенные для регулирования технологического процесса в хлебопекарных производствах, с целью улучшения свойств теста и качества готовых мучных изделий;
13) комплексная пищевая добавка - смесь добавок, выработанная как товарная продукция, в состав которой могут входить традиционные виды продовольственного сырья, вещества являющиеся обычными компонентами пищи, а также вещества, разрешенные к применению в Республике Казахстан;
14) консервант - пищевая добавка, предназначенная для увеличения сроков годности (хранения) пищевых продуктов и защиты их от микробиологической порчи;
15) пенообразователь - пищевая добавка, предназначенная для обеспечения равномерной диффузии газообразной фазы или технологическое вспомогательное средство, предназначенное для увеличения пены, а также для создания характерной структуры продукта;
16) пеногаситель - многофункциональная пищевая добавка, предназначенная для снижения пенообразования в процессах производства пищевых продуктов;
17) стабилизатор пены - многофункциональная пищевая добавка, предназначенная для повышения стойкости пены;
18) разрыхлитель - пищевая добавка, предназначенная для увеличения объема теста за счет образования газа;
19) загуститель - пищевая добавка, предназначенная для повышения вязкости пищевых продуктов;
20) антиокислитель - пищевая добавка, предназначенная для замедления процессов окисления жировой составляющей пищевых продуктов;
21) регулятор кислотности - пищевая добавка, предназначенная для изменения или регулирования рН пищевых продуктов и представляющая собой кислоты, основания и (или) соли;
22) уплотнитель (растительных тканей) - пищевая добавка, предназначенная для улучшения структуры и внешнего вида пищевых продуктов, а также сохранения их пищевой ценности;
23) агент-антислеживатель (антикомкователь) - пищевая добавка, предназначенная для снижения эффекта слеживания (комкования)
порошкообразных продуктов;
24) краситель неорганический - пищевая добавка, представляющая собой неорганические вещества или их смеси природного происхождения и (или)
полученные химическим путем;
25) ускоритель созревания - пищевая добавка, предназначенная для ускорения технологических процессов производства пищевых продуктов;
26) пропеллент - не содержащее кислорода технологическое вспомогательное средство, предназначенное для выталкивания пищевого продукта из емкости;
27) хладоагент - технологическое вспомогательное средство, предназначенное для снижения температуры продукта и (или) окружающей среды;
28) краситель синтетический - пищевая добавка, представляющая собой органические красящие вещества или их смеси, полученные химическим путем;
29) краситель натуральный - пищевая добавка, представляющая собой смесь органических красящих и сопутствующих веществ, полученных из сырья растительного или животного происхождения с помощью физических и микробиологических методов, а также способом термической карамелизации сахарозы, в том числе с использованием соответствующих химических реагентов;
30) вещество вкусоароматическое натуральное (компонент) - вкусоароматическое вещество или их смеси, выделенные из сырья растительного или животного происхождения с помощью различных физических и (или)
биотехнологических методов воздействия;
31) вещество вкусоароматическое идентичное натуральному - вкусоароматическое вещество, идентифицированное в сырье растительного или животного происхождения и полученное с помощью физико-химических методов производства продуктов;
32) ароматизатор идентичный натуральному - ароматизатор, вкусоароматическая составляющая которого содержит одно или несколько вкусоароматических веществ, идентичных натуральным, а также может содержать натуральные вкусоароматические вещества;
33) ароматизатор натуральный - ароматизатор, вкусоароматическая составляющая которого содержит только натуральные вкусоароматические вещества;
34) средство для таблетирования - технологическое вспомогательное средство, предназначенное для упрощения процесса таблетирования;
35) краситель пищевой - пищевая добавка, предназначенная для придания, усиления, восстановления окраски пищевых продуктов и представляющая собой индивидуальное органическое красящее вещество или смесь таких веществ, или природные пигменты или их смеси, с неокрашенными компонентами либо без них;
36) ингредиент пищевой - составная часть пищевого продукта в соответствии с рецептурой;
37) пищевые добавки - натуральные и искусственные вещества и их соединения, специально вводимые в пищевые продукты в целях придания им заданных свойств, не влияющие на их биологическую и энергетическую ценность и не употребляемые сами по себе в качестве пищевых продуктов;
38) безопасность пищевых добавок - отсутствие недопустимого риска во всех процессах (на стадиях) разработки (создания), производства (изготовления), оборота, утилизации и уничтожения пищевых добавок, связанного с причинением вреда жизни и здоровью человека и нарушением законных интересов потребителей с учетом сочетания вероятности реализации опасного фактора и степени тяжести его последствий;
39) ароматизатор пищевой (далее - ароматизатор) - пищевая добавка, предназначенная для улучшения аромата и вкуса пищевого продукта и представляющая собой индивидуальное вкусоароматическое вещество или смесь вкусоароматических веществ с растворителем или сухим носителем (наполнителем);
40) подсластитель (смесь сахарозаменителей и интенсивных подсластителей) - пищевая добавка, предназначенная для придания пищевым продуктам сладкого вкуса;
41) ароматизатор технологический (реакционный) - ароматизатор, получаемый методом термической и (или) ферментативной обработки сырья;
42) технологические вспомогательные средства - вещества или материалы (за исключением оборудования и посуды), которые, не являясь добавками, целенаправленно используются при производстве пищевых продуктов для достижения определенных технологических целей и в ходе технологического процесса частично или полностью удаляются;
43) наполнитель (носитель-наполнитель, растворитель) - технологическое вспомогательное средство, (исключение составляют вода и воздух), предназначенное для уменьшения концентрации основного компонента;
44) стабилизатор (гелеобразователь, уплотнитель, влагоудерживающий агент, стабилизатор пены) - пищевая добавка, предназначенная для обеспечения стабильности дисперсных систем за счет формирования на границе раздела двух несмешивающихся фаз структурно-механического барьера и представляющая собой индивидуальные химические или природные соединения и (или) их смеси;
45) ферментный препарат (ферменты) - комплексная пищевая добавка, предназначенная для катализа метаболических реакций в клетке, ускорения и (или) регулирования технологических процессов производства пищевых продуктов;
46) флокулянт (осветлитель, адсорбент) - технологическое вспомогательное средство, предназначенное для повышения эффективности процессов осаждения некоторых включений;
47) агент влагоудерживающий (гигроскопическое вещество) - пищевая добавка, предназначенная для регулирования активности воды пищевых продуктов и предохранения их от высыхания (очерствения);
48) ароматизатор коптильный - ароматизатор, в котором использованы вкусоароматические вещества, полученные из очищенных дымов при традиционном копчении;
49) эмульгатор - пищевая добавка, предназначенная для сохранения однородной смеси двух или более несмешивающихся компонентов при производстве пищевых продуктов и представляющая собой индивидуальные химические и натуральные вещества или их смеси, имеющая дифильную природу и обладающая специфичными поверхностно-активными свойствами на границе раздела двух несмешивающихся фаз.
3. Требования к безопасности пищевых добавок
6. При производстве пищевых продуктов применяются следующие технологические вспомогательные средства:
1) осветляющие и фильтрующие материалы, флокулянты и сорбенты;
2) катализаторы;
3) экстракционные и технологические растворители;
4) антимикробные вещества, моющие и очищающие средства, пеногасители, средства с другими технологическими функциями;
5) ферментные препараты.
7. В производстве хлеба и хлебобулочных изделий, пищевых дрожжей и молочнокислых бактерий в качестве технологических вспомогательных средств допускается использовать согласно техническим документам следующие питательные вещества (подкормка, субстрат) для дрожжей: биотин, витамины группы В, дрожжевые автолизаты, инозит, карбонаты калия и кальция, ниацин, пантотеновую кислоту, сульфат железа аммония, сульфаты аммония, железа, кальция, магния, меди и цинка, фосфаты аммония и калия, а также хлориды аммония и калия. Эти вещества допускается использовать как отдельно, так и в комбинации.
8. В технологии производства продуктов питания в пищевой промышленности допускается использовать ферментные препараты. Активность ферментов в готовых пищевых продуктах не должна обнаруживаться.
9. Для стандартизации активности и повышения стабильности ферментных препаратов в их состав допускается вводить пищевые добавки, разрешенные к применению в Республике Казахстан.
10. Для получения ферментных препаратов в качестве источников и продуцентов допускается использовать органы и ткани здоровых сельскохозяйственных животных, культурных растений, а также непатогенные и нетоксигенные специальные штаммы микроорганизмов бактерий и низших грибов, разрешенных государственным органом в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения.
11. Для производства ферментных препаратов в качестве иммобилизующих материалов и твердых носителей допускается использовать: глутаровый альдегид, диатомит (диатомитовая земля), диэтиламиноэтилцеллюлозу, желатин, ионообменные смолы, разрешенные для применения в пищевой промышленности, полиэтиленимин, керамику и стекло, а также носители- наполнители.
12. Для стандартизации активности и повышения стабильности ферментных препаратов в их состав допускается вводить пищевые добавки (например: хлорид калия (Е508), фосфат натрия (Е339), глицерин (Е422), разрешенные к применению в Республике Казахстан.
13. Изготовителями ферментных препаратов в нормативно- технической документации на пищевую продукцию указывается источник получения препарата и его характеристика, включая основную и дополнительную ферментную активность.
14. На штаммах микроорганизмов-продуцентов ферментов дополнительно должна быть представлена следующая информация:
1) сведения о таксономическом положении (родовое и видовое название штамма, номер и оригинальное название; сведения о депонировании в коллекции культур и о модификациях);
2) материалы об исследованиях культур на токсигенность и патогенность (для штаммов представителей родов, среди которых встречаются условно патогенные микроорганизмы);
3) сведения об использовании в производстве ферментных препаратов штаммов генетически модифицированных организмов.
15. Не допускается:
1) содержание жизнеспособных форм продуцентов ферментов в ферментных препаратах;
2) наличие антибиотической активности в ферментных препаратах бактериального и грибного происхождения;
3) содержание микотоксинов (афлатоксин В1, Т-2 токсин, зеараленон, охратоксин А, стеригматоцистин) в ферментных препаратах грибного происхождения.
16. При контроле содержания микотоксинов в ферментных препаратах следует учитывать, что продуцентами микотоксинов чаще всего являются токсигенные штаммы грибов:
1) Aspergillus flavus и Aspergillus parasiticus - для афлатоксинов и стеригматоцистина;
2) Aspergillus ochraceus и Penicillium verrucosum, реже: Aspergillus sclerotiorium, Aspergillus melleus, Aspergillus alliaceus, Aspergillus sulphureus - для охратоксина А;
3) Fusarium graminearum, другие виды Fusarium - для зеараленона, дезоксиниваленола и Т-2 токсина.
4. Требования к безопасности производства и оборота пищевых добавок
17. Размещение объектов по производству пищевых добавок и установление вокруг них санитарно-защитных зон должно осуществляться в соответствии с нормативными правовыми актами, утвержденными уполномоченным органом в области здравоохранения.
18. Размещение технологического оборудования в производственных помещениях должно исключить перекрестные потоки сырья и готовой пищевой продукции.
19. Все производственные и вспомогательные помещения объектов должны иметь эффективную систему вентиляции, обеспечивающую установленные государственным органом в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения гигиенические нормативы микроклимата.
Содержание вредных веществ в воздухе рабочей зоны не должно превышать установленных государственным органом в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения пределов предельно допустимых концентраций.
20. Все процессы приемки, хранения, подготовки и переработки сырья, производства и хранения пищевых добавок, должны проводиться в условиях соблюдения гигиены и охраны их от загрязнения и порчи, от попадания в них посторонних предметов и веществ в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан в области безопасности пищевой
21. Входной контроль за поступающим на переработку сырьем обеспечивается проверкой документов, удостоверяющих ее безопасность и лабораторными исследованиями.
22. Для каждого технологического процесса производства пищевых добавок технологическими регламентами устанавливаются:
1) последовательность и режимы выполнения технологических операций;
2) средства, критерии и методы, необходимые для обеспечения выпуска безопасной пищевой продукции;
3) правила принятия предупреждающих и корректирующих мер, необходимых для достижения запланированных результатов и постоянного улучшения функционирования процесса;
4) система наблюдения, измерения, контроля и регулирования параметров технологического процесса;
5) контрольные критические точки и анализ их риска.
23. Изменение технологии производства и расширение сферы применения ранее разрешенной к применению и зарегистрированной пищевой добавки должно осуществляться при наличии положительного санитарно- эпидемиологического заключения.
24. При производстве пищевых добавок, включая их упаковку, хранение, транспортирование, а также при разработке и внедрении новых технологий производства, необходимо применять принципы производственной практики, обеспечивающие безопасность продуктов.
25. В нормативно-технической документации изготовители комплексных пищевых добавок указывают количественное содержание входящих в их состав пищевых добавок, а также компонентов, полученных из (или с применением)
генетически модифицированных объектов, если они имеются.
26. Пищевые добавки не относятся к группе скоропортящихся пищевых продуктов. В зависимости от вида пищевой продукции, температуры хранения, вида упаковочного материала и рецептурного состава изготовитель устанавливает сроки и определяет условия хранения пищевых добавок.
27. Пищевые добавки транспортируются всеми видами транспорта в соответствии с правилами перевозок грузов, действующими на соответствующем виде транспорта.
28. Хранение и транспортировка пищевых добавок должны осуществляться в соответствии с нормативными правовыми актами, утвержденными уполномоченным органом в области здравоохранения и нормативно-технической документацией.
29. В оборот допускаются пищевые добавки, не оказывающие негативного воздействия на жизнь и здоровье человека и прошедшие государственную регистрацию (перерегистрацию), в соответствии с требованиями Правил государственной регистрации, перерегистрации и отзыва о государственной регистрации продуктов детского питания, пищевых и биологически активных добавок к пище (нутрицевтиков), красителей, материалов и изделий, контактирующих с водой и продуктами питания, химических веществ, отдельных видов продукции и веществ, оказывающих вредное воздействие на здоровье человека, утвержденных уполномоченным органом в области здравоохранения.
30. Пищевые добавки, находящиеся в обороте должны соответствовать требованиям санитарных правил и норм "Гигиенические требования к безопасности и пищевой ценности пищевых продуктов", утвержденных уполномоченным органом в области здравоохранения.
31. Применение пищевых добавок допускается в следующих случаях, если:
существует определенная технологическая необходимость и цель, предусмотренная нормативно-технической документацией, не может быть достигнута другими методами;
имеется научно обоснованное подтверждение отсутствия опасности пищевых добавок для здоровья человека и будущих поколений;
применение их не вводит потребителя в заблуждение;
продукты сохраняют свою пищевую ценность, за исключением применения в пищевых продуктах для соответствующих групп покупателей (потребителей).
32. Не допускается применение пищевых добавок с целью сокрытия порчи и недоброкачественности сырья или готового пищевого продукта.
33. Изготовителем пищевой продукции, в составе которой применяются пищевые добавки, используются разрешенные ингредиенты для применения в данном продукте и соответствующие требованиям законодательства Республики Казахстан о безопасности пищевой продукции и имеющие спецификации для всех пищевых добавок.
34. Допустимое содержание пищевых добавок, некоторых биологически активных веществ, содержащихся в ароматизаторах и не удаляемых остатков вспомогательных средств в пищевых продуктах, должно соответствовать требованиям нормативно-технических документов и не должно превышать максимально допустимых уровней, установленных санитарно- эпидемиологическими правилами и нормами, гигиеническими нормативами.
35. Пищевые добавки должны вводиться в пищевые продукты в количестве, необходимом для достижения технологического эффекта и в соответствии с требованиями, установленными нормативно-технической документацией.
36. Вклад в дозу внутреннего облучения от поступления стронция-90 и цезия-137 в организм человека с пищевыми продуктами, включая пищевые добавки, не должен превышать 1 миллиЗиверт в год.
37. При применении пищевых добавок должен обеспечиваться производственный контроль за количеством пищевых добавок, адекватным смешиванием и гомогенностью продукта.
38. Не допускается использование:
1) "веществ для обработки муки" при изготовлении муки для розничной продажи (кроме специальных видов);
2) консервантов при производстве пищевых продуктов массового потребления: молока, сливочного масла, муки, хлеба (кроме расфасованного и упакованного для длительного хранения), свежего мяса, а также при производстве продуктов диетического и детского питания и пищевых продуктов, обозначаемых как "натуральные";
3) красителей при производстве: необработанных пищевых продуктов;
молока пастеризованного или стерилизованного, шоколадного; кисломолочных продуктов, пахты неароматизированной; молока, сливок консервированных, концентрированных, сгущенных неароматизированных.
39. Красители, применение которых регламентируется техническими документами, допускается использовать для всех видов пищевых продуктов, за исключением продуктов, окрашивание которых не допускается.
40. Допускается использование (введение, применение) только определенных красителей, установленных соответствующими техническими регламентами, при производстве следующих пищевых продуктов:
1) овощи (кроме маслин), фрукты, грибы свежие, сушеные, грибы консервированные, включая пюре, пасты (кроме овощей);
2) яйца и продукты из яиц (для окрашивания скорлупы пасхальных яиц);
3) мясо, птица, дичь, рыба, ракообразные, моллюски цельные или куском или измельченные, включая фарш, без добавления других ингредиентов, сырые;
4) мука, крупы, бобовые;
5) фруктовые и овощные соки, пасты, пюре;
6) сахар, глюкоза, фруктоза (в производстве сахара-рафинада допускается использовать ультрамарин);
7) мед;
8) какао-продукты;
9) кофе жареный, цикорий, чай;
10) пряности и смеси из них;
11) соль поваренная, заменители соли;
12) специализированные пищевые продукты для здоровых и больных детей до трех лет;
13) вода питьевая бутилированая;
14) масло из коровьего молока, паста масляная (кроме ( в -каротина).
41. Для окрашивания пищевых продуктов допускается использование красителей в виде нерастворимых в воде лаков, максимальные уровни которых должны соответствовать регламентам (уровням) для растворимых форм красителей.
42. Для пищевых красителей максимальные уровни отражают содержание основного красящего вещества в пищевом продукте.
43. К пищевым добавкам-красителям не относятся:
1) пищевые продукты, обладающие вторичным красящим эффектом (как например: фруктовые и овощные соки или пюре, кофе, какао, шафран, паприка);
2) красители, применяемые для окрашивания несъедобных наружных частей пищевых продуктов (оболочки для сыров и колбас, для клеймения мяса, маркировки яиц и сыров).
44. Нитриты при производстве мясных изделий должны применяться только в составе комплексных пищевых добавок или в виде нитритно-посолочных смесей, или рабочих растворов, с соблюдением мер предосторожности, установленных инструкциями по их применению.
45. Подсластители (интенсивные) применяются в пищевых продуктах со сниженной энергетической ценностью и в специальных диетических продуктах, предназначенных для лиц, которым рекомендуется ограничивать (или исключить)
потребление сахара по медицинским показаниям.
46. Использование подсластителей в производстве продуктов детского питания не допускается, за исключением специализированных продуктов для детей, по медицинским показаниям.
47. Использование натуральных сахарозаменителей, подсластителей и их смесей, а также смесей с другими пищевыми ингредиентами (наполнителями, растворителями, сахаром, глюкозой лактозой и пищевыми добавками, разрешенными к применению в Республике Казахстан), регламентируется нормативно-техническими документами.
48. Нормируемые (максимальные) уровни пищевых добавок в продуктах детского питания относятся к готовым к употреблению (восстановленным)
пищевым продуктам.
49. При производстве последующих смесей для детей старше пяти месяцев, продуктов прикорма для здоровых детей первого года жизни и для питания детей в возрасте от года до трех лет, специальных диетических продуктов для детей до трех лет, используются пищевые добавки в соответствии с техническим регламентом "Требования к безопасности продуктов детского, диетического и лечебно-профилактического питания".
50. Не допускается использование ароматизаторов с целью усиления свойственных пищевым продуктам натурального вкуса и аромата и для устранения изменения аромата пищевого продукта, обусловленного его порчей или недоброкачественностью сырья.
51. Область применения и максимальные дозировки ароматизаторов и вкусоароматических веществ, массовая доля отдельных подсластителей и сахарозаменителей устанавливаются изготовителем, по согласованию с органами санитарно-эпидемиологического надзора и указывается в нормативно- технической документации.
52. При реализации сахарозаменителей (сорбит, ксилит и др.) на этикетке должна наноситься предупреждающая надпись "Потребление более 15-20 г в сутки может вызвать послабляющее действие", а при реализации пищевых добавок, содержащих аспартам, наносится предупреждающая надпись:
"Содержит источник фенилаланина".
53. Использование вкусоароматических веществ для изготовления пищевой продукции и состав ароматизаторов согласовываются с государственным органом в области санитарно-эпидемиологического благополучия населения, при этом регламентируются допустимые уровни содержания в пищевых продуктах биологически активных веществ, входящих в состав ароматизаторов и вкусоароматических препаратов из растительного сырья.
54. В состав ароматизатора может входить традиционное пищевое сырье (например: соки, сахар, специи), наполнители (растворители или носители), обогатители, тонизирующие вещества, горечи и пищевые добавки.
55. К пищевым ароматизаторам не относятся водно-спиртовые настои и углекислотные экстракты растительного сырья, а также плодоягодные соки (включая концентрированные), сиропы, вина, коньяки, ликеры, пряности.
56. Изготовитель ароматизаторов в сопроводительных документах указывает:
1) количественное содержание входящих в ароматизаторы пищевых добавок, за исключением пищевых добавок, регламентируемых техническими документами;
2) наличие биологически активных веществ в соответствии с ограничениями.
57. Допускается розничная продажа ароматизаторов по согласованию с государственным органом в области санитарно- эпидемиологического благополучия населения.
5. Требования к упаковке и маркировке пищевых добавок
58. Упаковка и маркировка пищевых добавок должна отвечать требованиям технического регламента "Требования к упаковке, маркировке, этикетированию и правильному их нанесению".
59. Упаковка пищевых добавок должна обеспечить адекватную защиту для минимизации контаминации (загрязнения), во избежание повреждений, и для размещения маркировки.
60. Упаковочные материалы должны быть нетоксичными и не представлять угрозы для безопасности и пригодности пищевых добавок при указанных условиях хранения и использования.
61. На этикетках пищевых добавок указывается дополнительная информация:
1) индекс "Е", если он имеется, под которым пищевая добавка разрешена к применению;
2) состав, массовая доля (для многокомпонентной пищевой добавки);
3) краткая инструкция (рекомендации) по хранению и применению пищевой добавки, противопоказания;
4) для ароматизаторов дополнительно указывается тип ароматизатора (натуральный, идентичный натуральному, искусственный).
62. На этикетках пищевых продуктов, содержащих пищевые добавки, указывается дополнительная информация:
1) функциональный класс пищевой добавки и ее название или индекс Е (при его наличии), например, "антиокислитель аскорбиновая кислота" или "антиокислитель Е300";
2) при использовании аспартама должна наноситься предупреждающая надпись "Противопоказан больным фенилкетонурией";
3) для сахарозаменителей, содержащих многоатомные спирты (сорбит и сорбитовый сироп, манит, ксилит, лактит, мальтит и мальтитный сироп, изомальтит, кроме эритрита), должна наноситься предупреждающая надпись:
"Потребление более 15-20 грамм в сутки может вызвать послабляющее действие".
63. На этикетках пищевых продуктов, содержащих вкусоароматические препараты, указывается "натуральный ароматизатор" или его конкретный вид (например: экстракты, настои, эфирные масла, маслосмолы и другие).
64. Допускается не указывать на этикетке вкусоароматические вещества, выделенные в процессе получения концентрированных продуктов при их использовании для производства восстановленных продуктов.
65. На этикетках пищевых продуктов указываются пищевые добавки, входящие в состав пищевых ингредиентов в следующих случаях:
1) если такие пищевые добавки оказывают в конечном пищевом продукте функциональное действие;
2) если такие пищевые продукты являются продуктами детского и диетического питания.
66. На этикетках пищевых продуктов не указываются технологические вспомогательные средства, применяемые при их изготовлении, кроме ферментных препаратов, используемых при производстве кисломолочных продуктов и сыра.
67. Изготовитель пищевых добавок указывает на этикетке (ярлыке, вкладыше) сведения об использовании ингредиентов, полученных из генетически модифицированных объектов.
6. Оценка рисков
68. В целях управления рисками изготовитель пищевых добавок обеспечивает:
1) проведение:
анализа потенциально опасных факторов при изготовлении пищевых добавок;
идентификации и оценки риска производственных процессов, в которых могут быть выявлены опасные факторы;
процедур прослеживаемости и контроля за критическими контрольными точками;
2) разработку:
мер эффективного контроля в критических контрольных точках;
документированной системы управления качеством пищевой продукции.
7. Подтверждение соответствия
69. Пищевые добавки не подлежат обязательному подтверждению соответствия. Подтверждением их безопасности является наличие документа установленного образца о государственной регистрации, выдаваемого в порядке, утвержденном уполномоченным органом в области здравоохранения .
70. Пищевые добавки могут быть направлены на добровольную сертификацию по желанию производителя (изготовителя) пищевых добавок, в соответствии с действующим законодательством Республики Казахстан в области технического регулирования.
8. Перечень гармонизированных стандартов
9. Сроки и условия введения в действие
73. Настоящий Технический регламент вводится в действие по истечении шести месяцев со дня первого официального опубликования.
74. Документы в сфере подтверждения соответствия, выданные до введения в действие настоящего Технического регламента, считаются действительными до окончания срока их действия.
Приложение к техническому регламенту "Требования к безопасности пищевых добавок, их Перечень продукции, на которую распространяются требования Технического регламента "Требования к безопасности пищевых добавок, их
- - составные спиртовые полуфабрикаты, кроме продуктов на основе душистых веществ, используемые при производстве напитков
- - сахарные сиропы с вкусоароматическими или красящими добавками:
- - - сиропы изоглюкозы
- - - - сироп лактозы
- - - - сироп глюкозы и сироп мальтодекстрина
- - - - прочие
- - - не содержащие молочных жиров, сахарозы, изоглюкозы, глюкозы или крахмала или содержащие менее 1,5 мас. % молочного жира, 5 мас. % сахарозы или изоглюкозы, 5 мас. % глюкозы или крахмала Приложение 2 к Техническому регламенту Перечень гармонизированных стандартов (доказательная база)