Қазақша:
Маслихат Алматинской области Алматы облысының мәслихаты Алматы облыстық мәслихатының 2004 жылғы 13 сәуірдегі № 5-35 шешімі. Алматы облыстық Әділет департаментінде 2004 жылғы 19 мамырда № 1628 тіркелген. Күші жойылды - Алматы облысы мәслихатының 2004 жылғы 21 желтоқсандағы № 13-89 шешімімен Алматы облысы халқын жұмыспен қамтудың 2004 жылға арналған Бағдарламасы туралы
1. Алматы облысының халқын жұмыспен қамтудың 2004 жылға арналған Бағдарламасы қосымшаға сәйкес бекітілсін.
2. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыс әкімінің бірінші орынбасары В.А. Долженковқа жүктелсін.
О.Түктібаев
Облыстық Мәслихат сессиясының төрағасы А.Сыдық хатшысы ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Облыстық Мәслихаттың 2004 жылғы "13" сәуірдегі № 5-35 шешіміне қосымша Алматы облысының халқын жұмыспен қамтудың 2004 жылға арналған БАҒДАРЛАМАСЫ Мақсаты Жұмыспен қамту, жұмыссыздықтың деңгейін төмендету, жұмыс күшінің сапасын арттыруды қамтамасыз ету Міндеттері Жұмыссыздардың бос және жаңа жұмыс орындарына орналасуына ықпал ету, қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы уақытша жұмыспен қамту, мамандыққа оқыту, біліктілігін арттыру және қайта даярлау арқылы олардың бәсекелестігін арттыру, ішкі еңбек рыногын қорғау.
қаржыландыру көздері
Бағдарламаны қаржыландыру облыстық бюджеттен және Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтін басқа да көздерден жүзеге асырылады.
Күтілетін нәтиже
Бағдарламаны жұмыспен қамтудың белсенді түрлері арқылы жүзеге асыру еңбек рыногындағы қайшылықтарды төмендетуге әсер етеді, соның ішінде:
жұмысқа орналастыру 12000 адам қоғамдық жұмыстарға жіберу 9300 адам қайтадан кәсіптік оқуға жіберу 3000 адам Облыстық бюджеттен бөлінетін қаржы қоғамдық жұмысқа 258,4 млн. теңге Кәсіптік оқытуға 108,8 млн. теңге
1. Кіріспе
Алматы облысының халқын 2004 жылы жұмыспен қамту бағдарламасы Қазақстан Республикасының "Халықты жұмыспен қамту туралы" Заңын , Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19-маусымдағы "Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы "Халықты жұмыспен қамту туралы"
Заңын жүзеге асыру жөніндегі шаралар туралы" №№836 қаулысын орындау мақсатында және Алматы облысын әлеуметтік-экономикалық дамытудың 2003- 2005 жылдарға арналған кешенді бағдарламасына сәйкес жасалды.
Халықты жұмыспен қамту саласындағы сақталып келе жатқан қайшылықтар, еңбек рыногының тиімділігі жеткіліксіз болуы, атап айтқанда 2003 жылдың 4 тоқсанында, халықтың экономикалық белсенді тобын құратын 785,3 мың адамның 64,2 мыңы жұмыссыз болуы Бағдарламаны әзірлеу қажеттілігін тудырды.
Жұмыспен қамту бағдарламасы еңбек жаңа қатынастар жүйесінің пайда болуына, халықты жұмыспен қамтамасыз етуде жұмыс берушілердің ролін арттыруға, мамандарды дайындау жүйесінің экономика сұранысына сәйкес әсерін тигізуі керек.
Бағдарлама облыстың әлеуметтік-экономикалық, еңбек рыногындағы өңірлік жағдайларды есепке алады.
Бағдарламаның негізгі міндеттері:
жұмыссыздықтың деңгейін төмендету;
халықты өнімді еңбекпен қамтамасыз ету;
еңбек ресурстарының сапасын арттыру;
кәсіпкерлікке жайлы орта қалыптастыру;
әлеуметтік әріптестікті кеңейту.
Бағдарламада оның жүзеге асуының негізгі бағыттары мен механизмдері анықталған.
2. Еңбек рыногындағы жай-күйін талдау және 2004 жылға арналған жұмыспен қамту болжамы Еңбек рыногындағы жағдай Еңбек рыногындағы ахуалды талдау, Қазақстан Республикасының статистикалық агенттігінің мәліметтеріне сәйкес, Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің "Нәтижелі жұмыспен қамтудың концепциясы мен еңбек рыногындағы сұраныс өзгерісінің қалыптасуын орта және ұзақ мерзімге болжайтын әдістемелік ұсыныстарды" ескере отырып жасалды.
Экономиканың құрылымын белгілейтін өнеркәсіптің белді салаларының келешекте дамуына баға беру үшін, аймақта өздігінен жұмыспен қамтылған адамдар, 341 орта және ірі өндіріс кәсіпорындары, 42 оқу орындары арасында іріктеу сауалнамасы жүргізілді, статистикалық есептер, облыстық салалық бағдарламалар зерделенді.
Еңбек рыногындағы жағдай кейінгі жылдары жұмыссыздық деңгейінің төмендеуімен, жұмыс күші экономика салалары мен секторларының арасындағы алмасудың әсерінен, әсіресе, өз бетімен жұмыс істеушілер санының молаюымен қатар, жалданып жұмыс істеушілер санының азаюымен сипатталған.
1992 жылдан бастап, тұрақты төмендеген облыс халқының саны, тек биыл ғана 5,6 мың адамға өсті. Алдын ала санау бойынша, 2003 жылдың 1 қарашасына халық саны 1566,1 мың адамға жетті. Ағымдағы жылдың 4 тоқсанында халықтың экономикалық белсенді тобының 15 жастан жоғарғысы 785,3 мың адамды құрады. Облыс экономикасында 721,1 мың адам жұмыспен қамтылған, өткен жылдың осы уақытымен салыстырғанда 33,4 мың адамға артық.
Жұмыспен қамтылғандардың ішінде жалдамалы еңбеккерлердің саны 398,6 мың адамды, өз бетінше жұмыс тауып, күнін көріп жүргендер - 322,5 мың адамды құрады.
Өз бетімен жұмыс істеушілердің пайда болуы - осы заманның еңбек рыногында сай ерекшелік. Облыс бойынша 2003 жылдың 4 тоқсанында өз бетімен жұмыс істеушілердің саны 322,5 мың адамды құрады. Олардың саны өткен жылдың 4 тоқсанымен салыстырғанда облыс бойынша 5,3 мың адамға артты, олардың жұмыспен қамтылғандар ішіндегі үлесі 1,4 % кемді (46,1-дан 44,7%-ға дейін). Өз бетімен жұмыспен қамтылған халықтың ең үлкен үлесі саудамен, көлік және үй тұрмысының заттарын жөндеумен, ауыл шаруашылығы мен, көлік және байланыс салаларымен айналысатындарға тиеді.
2003 жылдың төртінші тоқсанында жұмыссыздар саны 64,2 мың адамды құрады, өткен жылдың 69,5 мың санына қарағанда. Осы кезеңде халықтың экономикалық белсенді тобынан жалпы жұмыссыздар деңгейі өткен жылдың осы мерзіміндегі 9,2 пайызынан 8,2 пайызға дейін төмендеді.
Еңбек рыногындағы оңды өзгерістерге экономикалық даму тенденцияларының сақталуы, әсіресе басты экономика салаларының тұрақты динамикалық даму есебінен. 2003 жылы өнеркәсіп өнімінің өндірісі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 15,9%-ға өсті. Ауыл шаруашылығының өндірісі өткен жылдың сәйкес кезеңінде шығарылған өнімнің 102,9% құрады.
2003-2005 жылдарға арналған Кедейшілікті азайту бағдарламасына сәйкес, 2003 жылы облыс бойынша 13954 жаңа жұмыс орны іске қосылды. Оның ішінде ауыл шаруашылығында 5792, өнеркәсіп өндірісінде, саудада - 1424, көлік және байланыста - 165, білім және денсаулық сақтау саласында -370, құрылыс және коммуналдық шаруашылықтарында - 1184, өндірістің басқа салаларында 1913 жаңа жұмыс орындары, сонымен қатар оның ішінде шағын кәсіпкерлікте 4990 жұмыс орны іске қосылды.
Маусымды жұмыс кезеңінде халық қосымша 27078 уақытша жұмыс орындары есебінен қамтамасыз етілді.
Сонымен қатар, мекемелер мен ұйымдардың әртүрлі экономикалық себептермен тұрақты жұмыс істемеуіне байланысты ішінара жұмыссыздық сақталуда. 2004 жылдың 1 қаңтарына облыста 48 кәсіпорын толығымен жұмысын тоқтатты, 16 кәсіпорын жартылай, 5-уі толық емес жұмыс уақыты режимінде жұмыс істеуде.
Мәжбүрлі ақысыз демалысқа шыққандардың саны 1215 адамды құрады.
Облыс бойынша жоғары білікті жұмыс кадрларын дайындау және олардың потенциалын сақтау проблемасы орын алуда. Кадрлерді дайындау және олардың экономикада қажеттілігінің сәйкестігін талдау мониторингі, облыс территориясында 22 кәсіптік мектеп, 14 колледж, 6 жоғары оқу орны барлығын көрсетті. 2002-2003 оқу жылдарында облыстың кәсіптік мектептерінде 2500 оқушы қабылданып, 1352 адам оқу бітірді, арнайы орта оқу орнына 2086 оқушы қабылданып, 1879 адам бітірді, жоғары оқу орнына 1289 оқушы қабылданып, 501 оқушы бітірді.
Болжам қабылдау мөлшерінің өсетінін көрсетті, оның ішінде облыс экономикасында төмендегідей мамандықтар бойынша сұраныс бар: ауыл шаруашылығы өндірісінің шебері (фермер), трактор және көліктерге техникалық қызмет көрсету және жөндеу шебері, ауыл шаруашылық экологы, аудитор, фармацевт, ЭВМ операторы, газбен, электрмен дәнекерлеуші, бірқатар пәндердің мұғалімдері.
Сонымен қатар, оқу орындары еңбек рыногындағы сұранысқа әртүрлі әсер етеді. Даярлаудың өсуі жоспарлануда, әсіресе қазіргі кезде еңбек рыногында артығымен кездесіп отырған мамандықтар бойынша, бұл жастар арасында жұмыссыздық ұлғаюына әкеледі. әсіресе мынадай мамандықтар бойынша: есепші, заңгер, банк қызметкері, экономист.
2003 жылы жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органдарда жұмыссыз ретінде 23110 адам тіркелген, оның 53,3 % - ауыл тұрғындары, 48,6% - әйелдер, 22,6% -жастар. Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органдарда тіркелушілер саны 2000-2001 жылдың деңгейіндей ғана, және былтырғы жылдан 1,7 есе кем.
2002 жылы Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңының қабылдануына байланысты жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органдарға жұмыссыз ретінде тіркелгендер саны көбейді. Жоғарыда аталған Заңның жүзеге асырылу механизмдері орнына келтірілгенше, нақтылы жұмыс қажет етіп тұрмаса да, жұмыссыз ретінде өз бетімен жұмыспен қамтылған адамдар жаппай тіркелді.
2003 жылдың аяғында жұмыссыз ретінде есепте тұрғандар саны 10229 адамды құрады, өткен жылдың сәйкес мерзімінде 16896 адам болатын. Облыс бойынша тіркелген жұмыссыздық деңгейі 2,1 пайыздан 1,3 пайызға дейін қысқарды.
Жыл аяғында тіркелген жұмыссыздарды сапа жағынан талдау мынадай жағдайды көрсетті: олардың 0,2% -кәсіпорын жойылғандықтан жұмыстан қысқартылғандар, 0,1% - еңбек шарты жұмыс беруші жағынан уақыты келгенінен бұзылып жұмыссыз қалғандар, 3,2% - жеке еңбек шартын өз еркімен бұзғандар, 19,4% - бұрын жұмыс істемегендер, 76,9% - ұзақ уақыт жұмыс істемегендер (бір жылдан астам). Олардың 5,3% - жоғары кәсіптік білімі, 16,3% - орташа кәсіптік білімі, 3,8% - бастапқы кәсіптік, 69,3% - жалпы орташа, 3,8% - негізгі жалпы білімі барлар. Жыл аяғында жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарда жұмыссыз ретінде тіркелгендердің 61% - бұрын жұмысшы, 19,7% - қызметкер болып жұмыс істегендер. 2011 қызметкерлердің, 88,7% - (1785 адам)
мамандықтары бойынша жұмыс жасағандар және 10,4% (208 адам) - басшы болғандар. Жұмыссыздардың 59,7% әйелдер, 11,7% - жастар, 56,1% ауыл тұрғындары құрады.
Жыл бойы жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаудың белсенді түрі - оларды жұмысқа орналастыру болды. Бір жыл ішінде жұмыс іздеп келгендердің 14487 адамы жұмысқа орналастырылды. Бұл былтырғы жылмен салыстырғанда 1451 жұмыссызға артық. Жұмысқа орналастырудың деңгейі 62,7 пайызға жетіп, былтырғы жылдың 32,2 пайызымен салыстырғанда, 2 есе өсті. Бірақ осы көрсеткіш 11 аудандарда облыстың орташа көрсеткішіне жеткен жоқ. Жұмысқа орналастырудың ең төменгі деңгейі Райымбек ауданында - 34,3%, Қаратал - 48,6%, Ұйғыр - 50,5% байқалды.
2004 жылдың 1 қаңтарына облыс бойынша бір бос орынға 62 жұмыссыз адам талап етті. Бұның бір себебі - бос орындарды жасырушы жұмыс берушілердің тәртіпсіздіктері. Облыстық статистика басқармасының деректері бойынша, 2003 жылдың 9 айында ірі және орта кәсіпорындарға, бюджеттік мекемелерді қосқанда 38262 адам жұмысқа орналасты, немесе уәкілетті жұмыспен қамту органдары жұмысқа орналастырғандардың санынан 3,1 есе көп.
Бұл айырмашылық әсіресе қаратал (8,5 есе), Іле (6,7 есе), Талғар (4,3 есе)
аудандарында және Талдықорған, Қапшағай қалаларында (3,8 және 3,6 есе сай)
ауқымды. Талдықорған қаласы бойынша өткен жылдың 9 айы ішінде 7758 бос орындардың тек 1601 жұмыспен қамту уәкілетті органдарына хабарлаған.
Осындай жағдай Қапшағай қаласында да байқалды, 3557 бос орынның тек 772 орнына, тіркеуде тұрған жұмыссыздар орналастырылды.
Бұл жағдайдың шиеленісуіне құрылымдылық жұмыссыздық әсер етуде, себебі, жұмыс күшіне сұраныс пен оның ұсынысы сәйкес келмегендіктен, кәсіпорындар мен мекемелерде жұмыс орындары бос қалды.
Еңбек рыногының мониторингі бойынша, бос орындардың жартысы өнеркәсіпке, үштен бірі ауыл және орман шаруашылықтарына келеді. қазіргі кезде үлкен сұранысқа мына білікті жұмысшы қолдары ие болуда:
механизаторлар, электрмен, газбен дәнекерлеушілер, электриктер, әрқырлы слесарлер, токарлер, фрезеровщиктер, құрылысқа қажет жұмысшы мамандар.
Еңбек рыногында инженерлік кадрлар, технологтар, мұғалімдер, дәрігерлер қажет болуда.
Біліктілігі төмен жұмысшылардың жұмысқа сұранысы, оларды орналастыру мүмкіндігінен елеулі биік. Облыс бойынша 2003 жылдың аяғында тіркеуде 4526 біліктілігі төмен жұмысшылар тұрды, немесе жалпы жұмыссыздардың 44,2%, 1 бос орынға 31 аспазшы, 251 малшы, 88 есепшіден келді.
Жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру қиындығы жұмыс сұранысы мен ұсынысының аймақаралық кері сәйкестігінен туындайды. Мысалы, тігіншілер аймақтық еңбек рыногында мол болса да, Талдықорған қаласы мен Талғар ауданында осы мамандыққа деген сұраныс ұсыныстан астам. Тура осындай жағдай аспаз, көлік жүргізуші, есепші мамандықтары бойынша қалыптасты.
Жұмысқа орналастыру көрсеткіштерін көтеру резервтерінің бірі - бос орын жәрмеңкесін өткізу болып табылады. Есептік кезеңде облысымызда 37 бос орын жәрмеңкесі өткізілді, соның нәтижесінде 1823 адам жұмысқа орналасты, 434 адам қоғамдық жұмысқа, 339 адам мамандық алу үшін оқуға жіберілді.
Жұмыссыздарды уақытша болса да жұмыспен қамтамасыз ету қоғамдық жұмысты дамытып, оның түрлерін кеңейту арқылы шешілді. қоғамдық жұмыстардың 23 түрі бойынша жыл бойына 13010 жұмыссыз адамдар, немесе өткен жылдың осы уақытымен салыстырғанда 1131 адамға артық жіберілді. Бұл қоғамдық жұмыстар әлеуметтік маңызы бар бағыттарда ұйымдастырылады: ол тұрғын үй- коммуналдық шаруашылығына көмек, аумақтарды көгалдандыру, көркейту, тазалық жүргізу, тарихи, мәдени ескерткіштер, мәдениет үйлері, ауылдық клубтар, стадиондар, кітапханаларды жөндеу және қалпына келтіру.
Қоғамдық жұмыстар ауыз су көздерін ашу және қайта жаңарту, жолдар салу және жөндеу, бос тұрған үйлерді жіктеп бұзу жұмыстарында ұйымдастырылды.
Сонымен қатар, жеке басты қарттарды бағу, мүгедектерге, жағдайы нашар жанұялардың балаларына, әйелдерге, тәрбиесі нашар жасөспірімдерге және т.б. көмек беру сияқты арнайы жобаларды іске асыру үшін, 29 мемлекеттен тыс ұйымдармен шарт жасалды. Осы жобаның іске асуына, Урбан институтының грантын алған "Уәкілетті органдар мен мемлекеттен тыс ұйымдардың ақылы қоғамдық жұмыстардың тәжірибесін дамыту жөніндегі әріптестігі", әсер етті. Осы жобаның шеңберінде 2 облыстық семинар және конференция өткізіліп, тиімді қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру жолдарындағы ынтымақтық қарастырылды.
Қоғамдық жұмыстардың арнайы түрлерінде 976 жұмыссыздар іске араласты, оның ішінде 315 адам мемлекеттен тыс ұйымдармен шарт бойынша жұмысқа тартылды.
Кәсіпорындарда тұрақталып қалу мақсатымен, нысаналы топтан, жастардан 287 адам әлеуметтік жұмыс орындарына жіберілді.
Жұмыссыздардың еңбек рыногындағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру, кәсіпкерлікке, өзін-өзі жұмыспен қамтуға, жәрдем беру мақсатында 2003 жылы 4002 жұмыссыздар, немесе өткен жылмен салыстырғанда 285 адамға артық, 43 мамандық пен кәсіп бойынша кәсіби даярлау, олардың біліктілігін арттыру және қайта даярлауға жіберілді.
Кәсіпорындардың сұранысы бойынша, жұмыс орындарында тәжірибе алу үшін, электрмен-газбен-дәнекерлеушілер, электр жүйесін жөндеушілер, токарлер, фрезеровщиктер, автокрановщиктер, тігіншілер және тағы басқа маман иелері білім алуда. Сонымен қатар, кәсіпкерлікті дамыту және халықты өзін өзі жұмыспен қамту мақсатымен де оқу жүргізіледі.
Ауыл шаруашылығы үшін фермер-арендаторлар, тракторшылар, омарташылар, техник-ұрықтандырушы, теріден бұйым жасаушылар дайындалуда.
Қызмет көрсету саласында пайдаланатын мамандықтарға: аспазшы, кондитерші, шаштаразшы, массажшы сияқты және де ақпараттық технологиямен байланысы бар мамандықтарға сұраныс бар. Барлық оқу бағдарламаларына жұмыссыздарды кәсіби дайындау үшін "Жеке істі қалай ұйымдастыру керек"
және "өз бетімен жұмыс іздеудің психологиясы" атты қосымша сағаттар қосылды.
Осы қабылданған шаралардың арқасында, өткен жылы оқу бітірген 3851 жұмыссыз адамдардың 2028-і жұмысқа орналасты, яғни 52,7%, немесе алдыңғы жылмен салыстырғанда 29,4% жоғары өсті.
Бағдарламаның негізгі тапсырмаларын барлық аудандық (қалалық)
халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау бөлімдері орындады.
Жұмыспен қамтудың 2004 жылғы болжамы Экономика институты мамандарының болжамы бойынша, 2005-2007 жылдар экономикадағы елеулі құрылымдық өзгерістердің дайындалуы және басталуымен айқындалады (экономика салаларының құрылымдық өзгерісі, Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын, аграрлық өнеркәсіпті дамыту бағдарламасын Қазақстан Республикасының ауыл аумақтарын дамыту бағдарламасын іске асыру, ДСҰ (ВТО) кіруге дайындық, орта және жоғары білім беру жүйесін жаңалау және т.б.). Осының бәрі еңбек рыногының халықты жұмыспен қамту саласындағы өзгерістермен бірге жүреді.
Жұмыс күшіне сұраныс 2004 жылы өткен жылдан қалған бос орындардан (лауазымды жұмыс орнына), өнеркәсіп пен мекемелердің жұмыстан шығып кеткен кадрлерінің орнына сұранысынан, және әртүрлі жекеменшіктегі өнеркәсіптерде салынатын жаңа жұмыс орынның кадрлік сұранысынан (10732 жаңа жұмыс орны) қалыптасады. Жыл бойына жұмыс күшіне сұраныс, болжам бойынша, 100000 адамға дейін жетеді.
2004 жылы Алматы облысының еңбек рыногындағы ахуал өткен жылдардағыдай, жұмыс күшінің ұсынысы оның сұранысынан артық болғанымен анықталады.
Болжам бойынша, келесі жылы облыстың еңбек рыногы 158,8 мың адамды құрап, төмендегідей қалыптасады:
ұзақ уақыттан бері жұмыссыз жүргендер қатарынан 114,6 мың адам, оның ішінде 66,7 мың жұмыссыз азаматтар кіреді;
20,4 мың адам экономикалық белсенді емес тұрғындар және өз ауласында жұмыспен қамтылғандар саны 27,5 мың адам;
мекемелер мен ұйымдардан босатылғандар - 0,5 мың адам;
алғашқы рет жұмыс іздеушілер 15,2 мың адам, оның ішінде, жоғары, орта, арнайы оқу орындарын және мектептерді бітіргендер - 12,2 мың адам және 3,0 мың адам Қазақстан Республикасы қарулы күштері қатарынан босатылғандар;
ағымдылық себептерге байланысты жұмыстан босатылған уақытша жұмыссыздар және басқа да тұрғындар санаты үстіміздегі жылы 2,5 мың адамды құрады;
қоныс аударғандар - 26,0 мың адам;
Еңбек рыногы жөніндегі мониторинг көрсеткендей, жұмыс іздеуші жұмыс күшінің 20-30 пайызына дейін уәкілетті органдарға жүгінеді, өзгесі өз беттерімен жұмысқа орналасады.
Орта есеп бойынша, 2004 жылы жұмыссыздардың саны 66,7 мың болады, оның 30 мыңы жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарға жүгінеді.
Ауылшаруашылық өнеркәсіп кешенін дамыту бағдарламасының шеңберінде ауылшаруашылық мамандарына сұраныс ұлғаятыны күтіледі.
Рыноктік құрылымдардың, халықты тұрмыстық және сервистік қызмет көрсету, көлік, байланыс, мектепте білім беру, ғылым және ғылыми қызмет жұмысшыларына тұрақты сұраныс болатыны болжанады.
Экономикаға қажетті білікті мамандарға деген сұраныс, мынандай тұрақты жоғары білікті жұмысшы мамандарына: наладчиктер, фрезеровщиктер, литейщиктер, формировщиктер, слесарлер, токарлер, киім пішушілер, тас қалаушылар.
Мамандарға сұраныс аудандар бойынша әртүрлі қалыптасады.
Еңбекшіқазақ ауданында тас қалаушыларға, бетонщиктер мен механизаторларға, қаратал ауданында фермер-арендаторларға, құрылыс жұмыстарының мамандарына, шаштаразшыларға, механизаторларға және мұғалімдерге, Райымбек ауданында - орман шаруашылығы жұмысшыларына, омарташыларға, механизаторларға сұраныс бар.
Қапшағай қаласы, Жамбыл ауданы бойынша - өңдеу өнеркәсібі жұмысшыларына: жіп иірушілер, тігіншілер, обжигальщиктер, кондитерлер, ет- сүт өнеркәсібінің технологтарына, Ескелді ауданы - токарлер, қант қайнатушылар, механизаторларға сұраныс болуы болжанды.
Облыстың еңбек рыногындағы ахуал болашақта экономиканың барлық салаларында жаңа жұмыс орындарының салынуына және жұмыс істеп тұрғандарының сақталуына байланысты. Халықтың жұмыспен қамтамасыз етілуі өнеркәсіптер қуатының өсуіне, олардың тоқтап тұрғандарының қайтадан іске қосылуына және жаңа учаскілердің, цехтардың ашылуына байланысты.
Жоспарланған кешенді шаралардың арқасында 2004 жылы облыста 10732 жұмыс орны іске қосылуы керек. Соған қоса, 14683 мезгілдік жұмыс орны халықты уақытша жұмыспен қамтамасыз етеді.
Тіркелген 30 мың жұмыссыздар арасынан 12,0 мың адамды жұмысқа орналастыру жоспарланып отыр, немесе жалпы жүгінген жұмыссыздардың 45,8 пайызы. Кәсіби даярлау, біліктілігін арттыру, қайта даярлауға 3,0 мың адам және 9,3 мың адам ақылы қоғамдық жұмысқа жіберіледі.
Тіркеуде тұрған аз қамтылған жанұядағы жұмыссыздар, Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңына сәйкес атаулы көмек алатын болды.
3. Бағдарламаның мақсаты және міндеттері Бағдарламаның мақсаты - тиімді жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету, жұмыссыздықтың деңгейін төмендету, жұмыс күштерінің сапасын жоғарылату.
Кадрлар даярлау жүйесін экономика қажеттілігіне сәйкестеу саны мен сапасының және жұмысқа орналастыру мүмкіншілігімен теңдесуіне жету.
Бағдарламада төмендегідей негізгі басымдықтар белгіленген:
экономиканың қажеттіліктеріне байланысты еңбек ресурстарын дамыту;
халықты тиімді жұмыспен қамтуды қамтамасыз ететін шаралар жүйесін даярлау;
жұмыссыздық деңгейін төмендету;
Бағдарламаның басты міндеттері:
тиімді жұмысқа тұруына жәрдемдесу, экономикалық жоғарлауға ынталандыру, өмір деңгейін жоғарлату, жұмыс күші қажеттігін қанағаттандыру және жұмыссыздық деңгейін және жартылай жұмыссыздықтарды төмендету еңбек рыногында белсенді саясатты жүзеге асыру;
еңбек рыногын сараптау және болжау, еңбек рыногындағы экономикалық, демографиялық, көші-қон, әлеуметтік-психологиялық және басқада факторларды есепке алу;
жұмыссыз азаматтарға мамандық таңдауға және жұмысқа орналасуға жәрдемдесу;
жұмыс күшінің сапасын және бәсекеге шыдамдылығын жоғарылату, кәсіптік бағдар, жұмыссыз азаматтарды оқыту және қайта оқыту;
кадрлар даярлау жүйесін экономиканың қажеттілігіне сәйкес келтіру, мекеме, ұжымдардың персоналын фирма ішінде оқыту жүйесін дамыту;
уақытша жұмыспен қамтуды және қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
кәсіпкерлікті және өзін-өзі жұмыспен қамтуды қолдау;
амалсыздықтан жұмыссыз болған кезеңде мақсатты атаулы әлеуметтік көмек көрсету.
4. Бағдарламаның негізгі бағыттары және іске асыру механизмдері 2004 жылы бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттарына жұмыспен қамтудың белсенді түрлері жатады. Жоспар бойынша, тіркеуге алынған жұмыcсыздардың, 12 мың адамы жұмысқа орналастырылады, оның ішінде 1,6 мыңы нысаналы топтан. Қоғамдық жұмыстарға 9,3 мың, кәсіби оқуға - 3 мың жұмыссыздар жіберіледі.
Жұмыспен қамтудың белсенді түрлерінің 2004 жылғы негізгі көрсеткіштері Аудан, Уәкілетті Жұмысқа Кәсіби қоғамдық қалалар органдарға орналасқандар саны оқуға жұмыс атауы жұмыс іздеп жіберіл тарға келгендер гендер саны барлығы Оның ішінде ныса налы топтан Ақсу Алакөл Балқаш Еңбекші қазақ Ескелді Жамбыл Іле Қарасай Қаратал Кербұлақ Көксу Панфилов Райымбек Сарқан Талғар Ұйғыр Қапшағай қ.
Талдықор ған қ.
Текелі қ.
Барлығы
Жұмысқа орналасу
Республикалық кәсіптер банкін қалыптастыру және пайдалану негізінде жұмысқа орналасуға жәрдемдесу еңбек рыногындағы мемлекеттік саясатты іске асырудың басты бағыты болып табылады.
Жұмыспен қамту жөніндегі органдар жұмыссыздарға төмендегідей қызмет көрсетеді:
жұмысқа орналасу мүмкіндіктері жөнінде және басқа да жұмысты қажет ететін тұлғаларға қойылатын ететін тұлғаларға қойылатын талаптар туралы хабарлау;
бос орындар жәрмеңкесін, жұмыс іздеу клубтарының қызметін ұйымдастыру арқылы лайықты жұмыс таңдауға жәрдемдесу;
білім беру мекемесін бітірушілердің жұмысқа орналасуына жәрдемдесу;
әлеуметтік қорғауға ерекше мұқтаж азаматтардың жұмысқа орналасуына жұмыс іздеуде қиыншылық көріп отырған азаматтарға ақыл-кеңес беру.
2004 жылы жұмыспен қамтылмаған халықты және жұмыссыздарды әлеуметтік қолдау белсенді шаралардың алдын-алу және реттеу түрін басымды қолдану арқылы жүзеге асырылады.
Жұмыссыздарды әлеуметтік қолдаудың негізгі бағыты белсенді жұмыс іздеп жүрген азаматтардың жұмысқа орналасуына көмектесу, бос жұмыс орындар банкін қалыптастыру және кеңейту, оның ішінде: облыстың жұмыс берушілерімен бос жұмыс орындары туралы толық мәлімет табыс ету жұмыстарын нығайту, жұмыс күші рыногының жағдайы жөнінде, жұмыс іздеуші азаматтардың кәсіпкерлік және біліктілік деңгейі туралы жұмыс берушілерді хабардар ету;
лайықты жұмыс орнын іріктеу және қажетті жұмысшыларды іріктеуге жұмыс берушілерге жәрдемдесу;
жұмыспен қамтудың әр-түрлі қалпын және түрін таңдауға жағдай жасау (жартылай жұмыспен қамту, үйдегі жұмыс, өзін-өзі жұмыспен қамту);
азаматтарды жұмысқа орналастыру үшін бос жұмыс орындарының жәрмеңкесін, басқа да көпшілік шараларды өткізу;
аймақ аралық еңбек ресурстарын қайта бөлу, жұмыс күштерін шет елге шығару жұмыстарын ұйымдастыру;
жаңа компьютерлік бағдарламаларды енгізу арқылы, азаматтарға қызмет ету сапасын жақсарту;
бұқаралық ақпарат құралдары арқылы бос жұмыс орындары туралы азаматтарды хабардар ету, облыс бойынша бос жұмыс орындар банкісін құрып, оны басқа аймақтармен алмастыру;
жұмыс іздеуде қиыншылық көріп отырған азаматтарға ақыл-кеңес беру.
Осы көрсетілген шаралардың іске асырылуын ескере отырып, 2004 жылы 12000 адамды жұмысқа орналастыру жоспарланып отыр, оның жартысына жуығы ауыл тұрғындары.
Кәсіпкерлікті қолдау және ынталандыру шаралары халықты жұмыспен қамтудың өсуіне әсер етеді:
жұмыссыздарды кәсіпкерліктің негізін білуге оқытуды ұйымдастыру, меншіктік іс ашу мүмкіндігін беретін кәсіби даярлықтан өткізу;
жұмыспен қамту жөніндегі уәкілеттік органдармен, фермерлермен, кәсіпкерлер одақтарымен, шағын және орта бизнестің өкілдерімен өзара шарт бойынша жұмыссыздар мен жұмыспен қамтылмаған халықтың біліктілігін арттыру, даярлау, қайта даярлау;
жұмыссыздардың кәсіпкер болу мүмкіндіктерін анықтау үшін, оларға кәсіптік бағдар және кеңестер беру;
жұмыспен қамтылмаған көпшілік тұрғындары, әсіресе жұмыссыздарды кәсіпкерлік қызметке тартуға ықпал ету.
Қоғамдық жұмыстар
Бүгінгі күнде лайықты жұмысы жоқ жұмыссыздарға, қоғамдық жұмыстар, уақытша жұмыспен қамтуды және еңбекақы алуды қамтамасыз етіп, еңбек рыногындағы жағдайды бәсеңдетуге мүмкіндік жасайды. Сонымен қатар, қоғамдық жұмыстар аймақтың экономикалық, экологиялық, әлеуметтік жағдайын көтеруге бағытталған шараларды қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызады.
Қоғамдық жұмыстарға 2004 жылы 9300 жұмыссыз азаматтарды жіберуге жоспарланып отыр, олардың 50 пайызға жуығын ауыл тұрғындары құрайды.
қоғамдық жұмыстар түрінің саны 27-ге жеткізіледі.
Қоғамдық жұмыстардың бұқаралық түрінің дамуынан басқа да көркейту, көгалдандыру, жол жөндеу, мәдени-әлеуметтік объектілерін тағайындау, үкіметтікі емес ұйымдармен қарым-қатынас шеңбері кеңейтіледі.
Арнайы қоғамдық жұмысқа (жалғыз басты қарт адамдарды күту, мүгедектерге көмек көрсету, мүгедек балаларға және аз қамтылған отбасылар балаларының бейімделуіне көмектесу, қиын жасөспірімдермен жұмыс атқару және тағы басқалары) қатысушылардың санын 1000 адамға жеткізу жоспарлануда. Жұмыс таппай жүрген тиісті білімі бар зейнеталды адамдар басымды болады, немесе тәжірибесі жоқ жастар.
Жұмыссыздарды әлеуметтік жұмыс орындарына жіберу іс-тәжірибесі кеңейтіледі. Әлеуметтік жұмыс орындары мен жастар іс-тәжірибесі алатын орындар, халықтың мақсатты тобына жататын жұмыссыздардың еңбекке бейімделуіне, мамандығы, немесе жұмыс тәжірибесі болмағандықтан жұмысқа орналасуда қиындық көріп жүрген жастарға арналады.
Жұмыссыз азаматтарды кәсіби даярлау, біліктілігін арттыру және қайта даярлау Кәсіби даярлау, біліктілігін арттыру және қайта даярлау, ең алдымен халықтың мақсатты тобындағы жұмыссыздардың санын азайтуға, жұмыс жасамайтын азаматтарды өнімді еңбекке тартуға әсер етеді. Ол үшін кадрлар даярлаудың еңбек рыногындағы сұраныспен сәйкестігін қамтамасыз ететін шаралар қолданылады. Жыл сайын жұмыссыз азаматтарды кәсіптік даярлау кәсіптер тізбесіне, жұмыс берушілердің қажетіне және аудан, қала, ауыл (кент)
аумақтары әкімдерінің тапсырыстарына байланысты, түзетулер енгізіледі.
2004 жылы кәсіптік оқуға 3000 жұмыссыз азаматтар жіберіледі. Кәсіптік оқуға, қайта даярлауға, біліктілігін жетілдіруге жіберілген жұмыссыздардың 90% әлеуметтік нашар қамтамасыз етілген топтарды құрайды. Жас адамға кәсіпке ие болу, өз бетімен оңды өмір сүруге мүмкіндік алатындықтан, оқитындардың ішінде олардың саны 50% кем болмайды. Оқығандардың жартысына жуығы әйелдер.
Жұмыссыздарды кәсіби оқыту екі бағытта жүргізіледі:
жұмыссыздарды кәсіпорындардың кепілдемесіне қарай кәсіби дайындау;
жұмыссыздарды жеке жұмыс орнын ашу, өзін-өзі жұмыспен қамту мақсатында бизнестің негізіне оқыту және кәсіби даярлау.
Өндірістегі жағдайдың өзгеруіне, жұмыс берушілердің талаптарына сай жұмыс орындарында білім беру үшін, оқу мекемелерінің жоспарлары мен бағдарламалары қайта қаралады. қысқа мерзімде дайындау үшін, практикалық сабақтар санын көбейтіліп, "Жеке істі қалай ұйымдастыру керек" деген міндетті курс енгізіледі.
Жұмыссыздарды кәсіптік даярлау, біліктілігін жетілдіру және қайта даярлау, білім беру саласының оқу мекемелерінде, оқу комбинаттарында, біліктілікті жетілдіру курстарында облыстық бюджет қаржысы есебінен өткізіледі. Оқу мекемелерін іріктеу конкурс негізінде өткізіледі.
Әлеуметтік қорғауды қажет ететін халықтың мақсатты тобын жұмыспен қамтуға жәрдемдесу Қолданылып жүрген заңдарға сәйкес, еңбек рыногындағы бәсекеге тұрақтылығы шамалы және халықтың мақсатты тобына жататын: 21 жасқа дейінгі жастар, балалар үйлерінің тәрбиеленушілері, жетім балалар және 23 жасқа дейінгі қараушысы жоқ тастандылар, кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған көп балалы аналар, жалғыз бастылар, зейнеталды жасындағылар, оралмандар, бас еркінен айыру орнынан босатылғандар, аз қамтылғандар және тағы басқа жұмыссыздарды жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шаралары көзделеді.
Халықтың мақсатты тобына алғашқы кезекпен жұмысқа орналасу, қоғамдық жұмыстарға және кәсіптік оқуға бағыттау арқылы жәрдем көрсетіледі.
Халықтың мақсатты тобынан 2004 жылы 1800 жұмыссыздар жұмыспен қамтылуы жоспарланып отыр.
Жастарды жұмысқа орналастыруға ықпал ету Жастардың әлеуметтік жағдайын жақсартуға, тиімді жұмыспен қамтуға жағдай жасауға, еңбек рыногында сапасын және бәсекеге қарсы тұру қабілетін, жұмыссыз жастардың санын нақты қысқартуға облысымызда мақсатты жұмыс атқарылуда.
Облыстық статистика басқармасының көрсеткіштері бойынша облысымызда 16 жастан 24 жасқа дейінгі жұмыссыздардың саны 19491 құрайды.
Жастардың жұмысқа орналасу мүмкіндігінің төмендеудің негізгі факторы, кәсіптік білімінің және жұмыс тәжірибесінің болмауы.
Талдау бойынша, 2004 жылдың 1 қаңтарына жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарда есепте тұрған 1200 жас адамдардың 4,7 пайызы жоғарғы білімді, 14,8 пайызы -арнайы орта, 4,3 пайызы бастауыш кәсіби. Жұмысқа орналасуы қатар жағдайлармен қиындаған, жұмыссыз жастардың жалпы санынан 60 пайызын ауыл тұрғындары құрайды: ауыл шаруашылық жұмыстарының мерзімдігіне, негізінде өз ауласында жұмыспен қамтылған еңбек күшінің артықтығынан, мамандығы бойынша жұмыстың болмауынан.
Жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдарға 2004 жылы 7000 жас адамдар жүгінеді деп болжамдалуда, оның ішінен 4000 жұмысқа орналасуы, кәсіби даярлыққа 1700 жіберілуі және қоғамдық жұмысқа 1200 адам, оның ішінде 21 жасқа дейінгі 800 адам жоспарлануда.
Бірінші рет еңбек жолын бастап отырған жастардың жұмысқа орналасуына жағдай туғызу, жастардың жұмыспен қамтуына жәрдемдесу саласында бірінші кезектегі мәселе және жұмыссыз жастардың қалған бөлігіне жұмыс іздеу кезеңін қысқарту.
Жастарды жұмыспен қамтуға ықпал ету және оны әлеуметтік еңбекке бейімдеу мақсатында төмендегі шаралар қолданылады:
бос және босаған жұмыс орындарына бірінші кезекте жастарды жұмысқа орналастыру;
балалар үйлерінде тәрбиеленгендерді, жетім балаларды, ата-ананың қамқорлығынсыз қалғандарды алдын ала оқуына сәйкес лайықты жұмыс тауып берудің есебінен қоғамдық жұмыстарға жіберудің пәрменді шараларын қолдау;
оқу орындарымен байланыстарды күшейтіп, ол жерлерде жұмыспен қамту қызметі күндерін, "Ашық есік" күндерін өткізу. Еңбек рыногындағы жағдайлармен жастарды таныстырып отыру, қажетті кәсіпті, кәсіпкерлікке үйрену мүмкіндіктерін жасап, жұмысқа орналасуына, өз істерін ашуына көмек ету;
жұмыссыз жастарды 2-3 түрлі аралас кәсіп түрлеріне оқытып, біліктілігін арттырып отыру;
кәсіптік бағдар жасау қызметінің және психологиялық қолдаудың көлемін нығайту, оның ішінде Талдықорған аумақтық халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорының негізінде құрылған жастарға кеңес беру, оқыту және жұмысқа орналастыру орталығының қызметін кеңейту;
жұмыс іздестіру клубтарында арнайы жастар тобын ұйымдастыру;
жастардың кәсіпкерлігін дамытуға, соның ішінде арнайы оқыту курстарын, жеке істерін ашуды ұйымдастыруға кеңес беру;
жастардың үкіметтік емес ұйымдарының жобасы бойынша қоғамдық жұмыстар өткізу. Жастардың жұмыспен қамтылуына ықпал ететін, салауатты өмір салтын, құқық бұзушылықты төмендететін әлеуметтік жобаларды қолдау;
жастар практикасын ұйымдастыру, еңбекке бейімдеу және өндіріске бекіту мақсатымен әлеуметтік жұмыс орындарына бағыттау;
жастар бос және босаған жұмыс орындары жәрмеңкесін өткізу.
Ауыл тұрғындарын жұмысқа орналастыруға ықпал ету Еңбек сұранысының шектелуі, ауыл аймақтарының шашырап орналасқандығы, жұмыс күшіне мезгілдік сұраныс, ауылшаруашылық және өнеркәсіп өндірістік өнімдерінің бағасы сайма-сай келмеуі ауыл тұрғындарының жұмыспен қамтылуына керісінше әсер етеді.
Болжам бойынша 2004 жылы жұмысқа орналасуына ықпал ету үшін 15,5 мың ауыл тұрғындары жүгінеді, оның ішінде 7,0 мыңдайы жұмысқа орналастырылады. қажеттігіне қарай, жұмысқа орналастыру алдында, 1500-дей адам кәсіби даярлауға жіберілуі жоспарланып отыр.
Уақытша жұмыспен қамту мақсатында 6500-ге жуық ауыл жұмыссыздары ақылы қоғамдық жұмыстарға қатысады.
Ауылдық жердің жұмыссыздарын әлеуметтік қорғау үшін және үш жылдық ауыл бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында келесі шаралар жоспарлануда:
ауыл шаруашылық өндірісін, оның жұмыс жасауына экономикалық жағдай туғызу, ауылдық жерде жаңа жұмыс орнын ашу арқылы тұрақтандыру;
ауыл тұрғындары арасынан жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыру;
ауыл тұрғындарына шағын несие бөлу, жеке ісін ашуға дайындау арқылы кәсіпкерлікті, өзін-өзі жұмыспен қамтуды қолдау;
қоғамдық жұмысты дамыту, оның түрлерін кеңейту. Ауылды елді мекендерді көркейтуге, ауыз сумен қамтамасыз етуге, ішкі маңызы бар жолдарды салу мен жөндеуге, мәдениет үйлерін, кітапханаларды және т.б. қалпына келтіруге бағытталған арнайы жобаларды қоғамдық жұмыстар арқылы жүзеге асыру;
жұмыссыздарды ауыл шаруашылығына қажет - мамандықтар бойынша кәсіптік оқыту, қайта даярлау, біліктілігін жетілдіру, тракторшыларды, комбайншыларды, фермерлерді, халық қол өнері бұйымдарын жасаушыларды, тұрмыстық қызмет көрсету саласындағы кәсіпке қайта даярлау;
мерзімдік бос орын жәрмеңкесін, бос жұмыс орнының шағын жәрмеңкесін өткізу, шаруашылық жетекшілерімен кездесу, жұмысшыларды іріктеуге ықпал ету, кәсіби тұрғыдан кадрлар қажеттігін нақтылау.
Әйелдерді жұмыспен қамтуға ықпал ету Болжам бойынша, 2004 жылы әйелдер еңбегіне деген сұраныстың төмендеу тенденциясы сақталады, жалпы жұмыссыздар қатарында әйелдердің саны өсе түседі. Жұмыспен қамтудың уәкілетті органдарына 2004 жылы 16000 әйел жұмыс іздеп келуі жоспарлануда. Олардың 80 пайызы жұмыспен қамтудың белсенді түрлерімен қамтылады.
Әйелдердің нарық талаптарына бейімделуіне ықпал ету, олардың қабілетінің еңбек рыногындағы бәсекеге сай болуы мына тұрғыдан қамтамасыз етіледі:
бос жұмыс орындары мен уәкілетті қызмет орындарына бірінші кезекте ақылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы уақытша жұмыспен қамту;
жұмыста үзілістері болған әйелдердің білімін жетілдіру, қайта оқытуды ұйымдастыру арқылы еңбекке жарамдылығын оңалту, әсіресе, қызмет көрсету саласында және өзін өзі жұмыспен қамтамасыз ету үшін халықтың қол өнерін үйрету;
мамандық таңдауына кеңес беру;
өз бетінше жұмыс іздестіру тәсілдерін үйрету;
жұмыспен қамтамасыз етуді жоғарылату жөнінде бұқаралық шаралар өткізу.
5. Еңбек рыногындағы әлеуметтік әріптестік Аймақтағы әлеуметтік-еңбек шиеленістерін төмендетуге әлеуметтік әріптестік жүйесі мүмкіндік жасайды. Облыс Әкімі мен Кәсіподақтар Одағы, облыс өндірісшілері мен кәсіпкерлері одағы арасында "Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік әріптестік туралы" Заңына сәйкес жыл сайын келісім-шарт қабылданады. Ол жұмыссыздарды жұмыспен қамтуға, халықты әлеуметтік қорғауға және әлеуметтік әріптестіктің қызметін үйлестіруге мүмкіндік береді. Келісім-шарт жұмыссыздарды жұмыспен қамту, "
Халықты жұмыспен қамту" және " Қазақстан Республикасының еңбек туралы"
заңдарының іске асырылуын бақылау шараларымен бірге, халықты еңбекпен қамту бағдарламасының орындалуын қадағалайды. Осы үш жақты шартты іске асыру үшін төмендегідей шаралар жоспарланды:
заңмен нақтыланған әр тараптың өкілеттілігі шеңберінде еңбек заңнамасының сақталуына бірлескен бақылауды қамтамасыз ету;
жұмысшылардың жаппай жұмыстан босатылып қалуына апарып соқтыратын, жұмыссыздықты өсіретін шараларды болдырмау;
жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруды көздейтін және соның негізінде жұмыссыздықтың деңгейін төмендететін нормативтік базаны жетілдіру;
мақсатты топтағы халықты жұмысқа орналастыруға ықпал ету, оларды бірінші кезекте жұмысқа орналасуын қамтамасыз ететін шараларды қолдану;
әлеуметтік, экологиялық, экономикалық маңызды бағыттар бойынша қоғамдық жұмыстардың түрлерін кеңейтіп, дамуына ықпал жасап отыру;
бос орындар туралы берілген ақпараттарды талдау, оны жұмыспен қамтылмаған халыққа тез жеткізіп отыру;
ішкі еңбек рыногын қорғауды қамтамасыз етіп, шетелдік мамандардың аймақтардағы қажеттілігіне сай мақсатты түрде тартылуын бақылап отыру;
мемлекеттік кәсіпорындарды шетелдік инвесторлардың қарамағына немесе жекешелендіруге бергенде, міндеттемелерінде жұмыс орындарының сақталуын қарастыру.
6. Еңбек көші-қоны. Ішкі еңбек рыногын қорғау 2004 жылы белгіленген квота бойынша, атамекенге 655 отбасы көшіп келеді, олардың ішінде еңбекке жарамды мүшелеріне жұмыс қажет. Оралмандар еңбек рыногындағы жағдайға, жұмыс және тұрғын үй беру мүмкіншіліктеріне сәйкес орналастырылады.
Ішкі еңбек рыногын қорғау жөніндегі қызмет аймақтық атқарушы және құқық қорғау органдарының тікелей қатысуымен және аймақтың болашақ дамуы мен еңбек рыногына қажетті білікті мамандардың болуына қарай жүзеге асырылады.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне 2004 жылы 420 шетел жұмысшыларын әкелуге квота белгілеу жөнінде ұсыныс берілді. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Қырғыз Республикасының Үкіметі арасында қол қойылған шекараға шектес аудандарда ауыл шаруашылық жұмыстарында істеп жүрген еңбекші-көші-қондармен еңбек ету жағдайы және олардың әлеуметтік қорғау туралы келісіміне сәйкес, маусымдық ауыл шаруашылық жұмыстарына 6430 қырғыз азаматтары келеді деп күтілуде.
Ұйымдардың шетелдік мамандарды тарту тиімділігін анықтаудың басты көрсеткіші олардың қосымша жұмыс орындарын ашуы және Қазақстан Республикасының азаматтары бірте-бірте шетелдіктерді алмастыратындай етіп, жергілікті адамдарға қазіргі заманғы технологияларды оқыту болып табылады.
7. Ақпараттық база
Бүгінгі таңда жұмыспен қамтылудың ақпараттық базасы өз міндеттеріне толық жауап бере алмайды, моральдық жағынан ескірген және ол одан әрі жетілдіруді қажет етеді. Сол себепті жұмыссыздарды есепке алып, тіркеу, әлеуметтік төлем есептеу, статистикалық есеп беруді құру, жұмыспен қамту ісі жөніндегі бөлімнің әртүрлі бағыттардағы автоматтандырылған мәліметтер банкісін даярлау үлкен қиындыққа ұшырауда.
Жұмыстық тиімділігін арттыру үшін жұмыс беруші мен жұмыссыз азаматтардың өзара әрекетін қамтамасыз ететін еңбек рыногын қалыптастыру жүйесін басқаруды, материалдық базаны нығайту және кең ауқымды ақпараттық технология мен ортаны құру қажет.
Уәкілетті органның барлық бөлімдерінің жұмысындағы ара қатынас байланыстарын арттыру үшін, олардың арасында электрондық байланыс орнату үшін, корпоративтік байланысқа кіріп, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің сайтына шығу үшін, модем, телефондық жаңа жүйелер және компьютерлік жаңа техника қажет.
8. Қажетті қорлар және қаржыландыру көздері 2004 жылғы халықты жұмыспен қамту бағдарламасы жұмыссыздарды оқыту, қайта даярлау, біліктілігін арттыруды, ақылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру шараларын облыстық бюджет қаржысының есебінен қаржыландыруды қарастырады.
Жұмыспен қамту бағдарламасын орындауды қамтамасыз ету шығындары 367208 мың теңге құрады:
жұмыссыздарды оқытуға және қайта даярлауға - 108773 мың теңге;
ақылы қоғамдық жұмыста істегендердің еңбекақысына төлем - 258435 мың теңге.
9. Күтілетін нәтижелер Жоспарланып отырған шаралардың орындалуы 2004 жылы жалпы жұмыссыздық деңгейінің орташа есеппен 8,5%-ға төмендеуіне ықпал етеді.
12000 жұмыссыз азаматтардың жұмысқа орналасуына себеп болады.
Қоғамдық жұмыстың 27 түріне 9300 адам жіберіледі.
Еңбек ресурстарының сапасы мен бәсекелестігін көтеруді қамтамасыз ететін кәсіби даярлау, біліктілікті арттыру және қайта даярлауға 3000 жұмыссыз азаматтар жіберіледі.
Тіркелген еңбек рыногындағы жұмыссыздық деңгейі 2004 жылдың соңында 1,1% болады деп болжануда.
Н.Бөлекбаева
Еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы

На русском языке:
Алматы облысының мәслихаты Решение Алматинского Маслихат Алматинской области областного маслихата от 13 апреля 2004 года № 5-35.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Алматинской области 19 мая 2004 года № 1628. Утратил силу решением Алматинского областного маслихата от 21 декабря 2004 года № 13-89 О программе занятости населения Алматинской области на 2004 год
1. Утвердить Программу занятости населения Алматинской области на 2004 год согласно приложению.
2. Контроль за исполнением настоящего решения возложить на первого заместителя Акима области Долженкова В.А.
Председатель сессии областного Маслихата О.Туктибаев Секретарь областного Маслихата А.Сыдык Приложение к решению Маслихата Алматинской области от 13 апреля 2004 г. № 5-35 Программа занятости населения Алматинской области на 2004 год Цель Обеспечение рациональной занятости, снижение уровня безработицы, улучшение качества рабочей силы Задачи Содействие трудоустройству безработных граждан на освобождающиеся и новые рабочие места, организация временной занятости безработных на общественных работах, повышение их конкурентоспособности за счет профессиональной подготовки, повышения квалификации и переподготовки, защита внутреннего рынка труда Источники Финансирование программы будет осуществляться за счет средств областного бюджета, а также иных источ- ников, не запрещенных законодательством Республики Казахстан финансирования Ожидаемые Реализация программы позволит снизить напряженность на рынке труда за счет обеспечения активных форм содействия занятости, в том числе:
результаты трудоустроить 12000 направить на общественные работы 9300 направить на профобучение 3000 чел.
общественные работы 258,4 млн.тенге профобучение 108,8 млн.тенге Предполагаемое финансирование из областного бюджета
1. Введение
Программа занятости населения Алматинской области на 2004 год разработана во исполнение Закона Республики Казахстан "О занятости населения", постановления Правительства Республики Казахстан № 836 от 19 июня 2001 года "О мерах по реализации Закона Республики Казахстан "О занятости населения" от 23 января 2001 года" и в соответствии с Комплексной Программой социально-экономического развития Алматинской области на 2003- 2005 годы.
Необходимость разработки Программы обусловлена рядом сохраняющихся противоречий в сфере занятости населения, недостаточной эффективностью рынка труда, когда в 4 квартале 2003 года из 785,3 тыс. человек экономически активного населения, 64,2 тыс. составляли безработные граждане.
Программа занятости населения должна способствовать формированию новой системы взаимоотношений на рынке труда, повышению роли работодателей в обеспечении занятости населения, приведению системы подготовки специалистов в соответствие с потребностями экономики.
Программа учитывает социально-экономическую ситуацию в области, положение на региональном рынке труда.
Основные задачи Программы:
снижение уровня безработицы;
обеспечение продуктивной занятости населения;
повышение качества трудовых ресурсов;
формирование благоприятной среды для предпринимательства;
расширение социального партнерства.
В Программе определены основные направления и механизмы ее реализации.
2. Анализ состояния рынка труда и прогноз занятости на 2004 год Ситуация на рынке труда Анализ состояния рынка труда проведен по данным агентства Республики Казахстан по статистике, с учетом "Методических рекомендаций по разработке средне- и долгосрочного прогноза тенденций изменения структуры спроса на рынке труда и концепции продуктивной занятости", разработанных Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.
Для оценки перспектив развития доминирующих отраслей, определяющих структуру экономики и занятости населения, в регионе было проведено выборочное анкетирование самостоятельно занятого населения, опрос 341 крупных и средних предприятий, 42 учебных заведений. Изучены статистические отчеты, областные отраслевые программы.
Существующая ситуация на рынке труда в последние годы характеризуется снижением общего уровня безработицы, продолжающимся перераспределением рабочей силы между секторами и отраслями экономики, снижением доли самостоятельно занятого населения в общей численности занятых.
После устойчивого снижения численности населения, имевшего место начиная с 1992 года, в текущем году произошло увеличение населения области на 5,6 тысячи человек. На 1 ноября 2003 года, по предварительным подсчетам, она составляет 1566,1 тыс. человек.
В четвертом квартале текущего года численность экономически активного населения, в возрасте от 15 лет и старше, составила 785,3 тысячи человек. В экономике области занято 721,1 тыс. человек, что на 33,4 тыс. человек больше, чем на отчетный период прошлого года. В числе занятого населения наемные работники составляют 398,6 тысячи, самозанятые 322,5 тысячи человек.
Наличие самостоятельно занятого населения является одной из характерных особенностей современного рынка труда. В четвертом квартале 2003 года по области насчитывалось 322,5 тысячи самостоятельно занятых. По сравнению с 4 кварталом прошлого года численность самостоятельно занятого населения увеличилась в области на 5,3 тыс.человек, его доля в общей численности занятых сократилась на 1,4% (с 46,1 до 44,7 %). Наибольшая доля самостоятельно занятого населения отмечается в таких видах деятельности как торговля, ремонт автомобилей и изделий домашнего пользования, сельское хозяйство, транспорт и связь.
Численность безработных в четвертом квартале 2003 года равнялась 64,2 тыс. человек, против 69,5 тысячи отчетного периода 2002 года. За тот же период общий уровень безработицы от экономически активного населения сократился до 8,2 против 9,2 %.
Положительным изменениям на рынке труда способствует сохраняющаяся устойчивая тенденция экономического роста, главным образом за счет динамичного развития реального сектора экономики. За 2003 год произошел рост объема промышленного производства на 15,9 % к тому же периоду прошлого года. Валовый продукт сельского хозяйства составил 102,9 % к выпуску соответствующего периода прошлого года.
В соответствии с Программой снижения бедности на 2003-2005 годы, в 2003 году года по области введено 13954 новых рабочих места. Из них в сельском хозяйстве 5792, в промышленности 3106, в торговле - 1424, на транспорте и в связи - 165, образование и здравоохранение - 370, строительство и коммунальное хозяйство - 1184, в других отраслях производства 1913 новых рабочих мест, в том числе в сфере малого бизнеса введено 4990 рабочих мест.
В период сезонных работ занятость населения дополнительно обеспечивалась за счет 27078 временных рабочих мест.
Вместе с тем, из-за нестабильной работы предприятий и организаций, по различным экономическим причинам, продолжает сохраняться частичная безработица. По состоянию на 1 января 2004 года в области полностью простаивало 48 предприятий, частично приостановили производство 16, перешли на режим неполного рабочего времени 5 предприятий. Численность работников, находящихся в вынужденных отпусках без оплаты, составила 1215 человек.
В области существует проблема подготовки и сохранения потенциала высококвалифицированных рабочих кадров. Мониторинг соответствия подготовки кадров потребностям экономики, показывает, что на территории области действуют 22 профессиональных школ, 14 колледжей и 6 ВУЗов. За 2002- 2003 учебный год в профшколах области прием составил 2500 учащихся, выпуск - 1352 чел, в ССУЗах прием составил 2086 учащихся, выпуск - 1879 чел., в ВУЗах прием - 1289, выпуск - 501 учащихся. Прогнозируется увеличение приема, в том числе по профессиям, на которые имеется спрос в экономике области: мастер сельскохозяйственного производства (фермер), мастер по техническому обслуживанию и ремонту машинно-тракторного парка, агроэколог, аудитор, фармацевт, оператор ЭВМ, газоэлектросварщик, преподаватели ряда дисциплин.
Вместе с тем, учебные заведения неадекватно реагируют на потребности рынка труда. Увеличение подготовки прогнозируется по тем специальностям, которые в настоящее время на рынке труда в избытке, что приводит росту безработной молодежи. Особенно по таким профессиям, как бухгалтер, юрист, банкир, экономист.
В 2003 году в уполномоченные органы по вопросам занятости обратилось 23110 человек, из них 53,3% - жители села, 48,6% - женщины, молодежь - 22,6%. Количество безработных, обратившихся за содействием в трудоустройстве, находится на уровне 2000 и 2001 годов (21461 и 25269 человек соответственно) и в 1,7 раза меньше соответствующего периода прошлого года.
Резкое увеличение количества регистрирующихся в качестве безработных произошло в 2002 году, в связи с принятием Закона "О государственной адресной социальной помощи". До того, как был отработан механизм реализации указанного закона, в качестве безработных массово регистрировались самостоятельно занятые, фактически не нуждающиеся в трудоустройстве.
На конец 2003 года на учете состояло 10229 безработных, против 16896 на тот же период 2002 года. Уровень фиксированной безработицы сократился с 2,1 до 1,3%.
Анализ качественного состава безработных, состоявших на учете на
1.01.2004 года, показал, что 0,2% из них составляют высвобожденные в связи с ликвидацией организации, 0,1% - лица, с которыми трудовой договор расторгнут работодателем по истечении срока, 3,2% - расторгнувшие индивидуальный трудовой договор по собственной инициативе, 19,4% - ранее не работавшие, 76,9% - не работавшие длительное время (более одного года).
Из них 5,3% имеют высшее профессиональное, 16,3% - среднее профессиональное, 5,3% - начальное профессиональное, 69,3% - среднее общее, 3,8% - основное общее образование. Из безработных, состоящие на учете в уполномоченных органах по вопросам занятости на конец 2003 года, 61% ранее работали рабочими, 19,7% - служащими. Из 2011 служащих, 88,7% (1785 чел.)
работали специалистами и 10,4 % (208 чел.) - руководителями. В структуре безработных 59,7 % составляют женщины, 11,7% - молодежь, 56,1% - жители села.
Основной активной мерой социальной защиты безработных в текущем году являлось трудоустройство. Из числа обратившихся в 2003 году трудоустроено 14487 человек. Это на 1451 человека больше, чем в прошлом году.
Уровень трудоустройства составил 62,7%, против 32,2% в 2002 году. Вместе с тем в 11 районах он не достигает средне областного показателя. Самый низкий уровень трудоустройства в Райымбекском - 34,3%, Каратальском - 48,6%, Уйгурском - 50,5% районах.
По состоянию на 1 января 2004 года на одно свободное рабочее место по области претендовало 62 безработных. Одной из причин чего является недисциплинированность работодателей, скрывающих свои вакансии. За 9 месяцев 2003 года, по данным областного статуправления, трудоустроились на работу только на крупные и средние предприятия, включая бюджетные, 38262 человек, или в 3,1 раза больше по сравнению с количеством трудоустроенных, через уполномоченные органы по вопросам занятости. Эта разница особенно велика в таких районах как Каратальский (8,5 раза), Илийский (6,7 раза), Талгарский (4,3 раза), в городах Талдыкорган, Капчагай (3,8 и 3,6 раза соответственно).
По городу Талдыкоргану, из имеющихся за 9 месяцев текущего года 7758 свободных рабочих мест и вакансий, уполномоченному органу по вопросам занятости сообщено лишь 1601единиц. Аналогичная ситуация складывается и по городу Капчагай, из 3557 имеющихся вакансий, лишь на 772 свободных мест трудоустроены безработные, состоящие на учете.
Это положение усугубляется структурной безработицей когда, из несоответствия структуры спроса и предложения на рабочую силу, предприятия и организации области имеют неукомплектованные рабочие места.
Мониторинг потребности рынка труда показывает, что половина всех вакансий приходится на промышленность, треть - на сельское хозяйство и лесоводство. В настоящее время наибольшим спросом пользуются квалифицированные рабочие: механизаторы, газоэлектросварщики, электрики, слесари различных профилей, токари, фрезеровщики, рабочие строительных специальностей. Востребованы на рынке труда инженерные кадры, технологи, педагоги, медицинские работники.
Предложение неквалифицированной рабочей силы существенно превышает возможности трудоустройства. На конец 2003 года по области на учете состояло 4526 неквалифицированных рабочих, это 44,2% от общей численности безработных, на 1 вакансию приходился 31 повар, 251 рабочий по уходу за животными, 88 бухгалтеров.
Трудоустройство безработных затрудняется межрегиональным несоответствием спроса и предложения рабочей силы. Например, при переизбытке швей на региональном рынке труда, спрос на эту профессию превышает предложение в городе Талдыкоргане и Талгарском районе.
Аналогичная ситуация складывается по поварам, водителям, бухгалтерам.
Одним из резервов повышения показателя по трудоустройству является проведение ярмарок вакансий. За отчетный период в области прошло 37 ярмарки вакансий, в результате которых удалось трудоустроить 1823 человека, направить на общественные работы 434, на профподготовку - 339 безработных.
Временная занятость безработных граждан обеспечивалась за счет развития общественных работ, расширения их видов. В 2003 году, по 23 видам на общественные работы направлено 13010 безработных граждан, что на 1131 человека больше, чем в предшествующем году. За счет общественных работ обеспечивалось благоустройство, озеленение населенных пунктов, реставрация и ремонт исторических и культурных памятников, домов культуры, сельских клубов, стадионов, библиотек. Общественные работы организовывались на ремонте и прокладке водопроводных сетей, дорог, строительстве колодцев, разборке пустующих домов, расчистке русел рек и арычной сети.
Кроме того, были заключены договоры с 29 неправительственными организациями на осуществление специальных проектов - уход за одинокими престарелыми гражданами, помощь инвалидам, детям из малообеспеченных семей, женщинам, трудным подросткам и т.д. Этому способствовала реализация проекта "Партнерство уполномоченных органов и неправительственных организаций по совершенствованию практики оплачиваемых общественных работ", получившего грант Урбан института. В рамках проекта было проведено два областных семинара и конференция, в ходе которых отрабатывались пути сотрудничества с НПО по организации эффективных общественных работ.
В специальных видах общественных работ было задействовано 976 безработных, в том числе 315 человек работали по договорам с неправительственными организациями.
Для закрепления на производстве безработных из целевых групп населения, молодежи на социальные рабочие места было направлено 287 человек.
С целью повышения конкурентоспособности безработных на рынке труда, содействия предпринимательской деятельности и самостоятельной занятости на профессиональную подготовку, переподготовку, повышение квалификации за январь-декабрь 2003 года направлено 4002 безработных, по 43 профессиям и специальностям, это на 285 человек, чем годом ранее.По заявкам предприятий обучались электрогазосварщики, электрики, токари, фрезеровщики, автокрановщики, швеи и т.д., с прохождением практики на рабочих местах.
Кроме того, ведется обучение с целью развития предпринимательства и самостоятельной занятости населения.
Для сельской местности готовятся фермеры-арендаторы, трактористы, пчеловоды, техники-осеменаторы, изготовители изделий из кожи.
Спросом пользуются профессии для сферы обслуживания - повара, кондитеры, парикмахеры, массажисты и специальности, связанные с информационными технологиями. Во все учебные программы для профподготовки безработных включены часы "Как открыть собственное дело" и "Психология самостоятельного поиска работы".
Благодаря принимаемым мерам, из завершивших в текущем году обучение 3851 безработного, трудоустроено 2028 человек, что составляет 52,7%, против 29,4% на соответствующую дату прошлого года.
Основные программные задания выполняются всеми рай (гор)отделами труда, занятости и социальной защиты населения.
Прогноз занятости на 2004 год По прогнозам специалистов Института экономики период 2005-2007 годов будет характеризоваться подготовкой и началом качественных структурных преобразований в экономике (реструктуризация отраслей экономики, реализация Стратегии индустриально-инновационного развития, Программы развития агропромышленного комплекса, Программы сельских территорий Республики Казахстан, подготовка к вступлению в ВТО, модернизация системы среднего и высшего образования и т. д.). Что будет сопровождаться изменениями на рынке труда в сфере занятости населения региона.
Спрос на рабочую силу в 2004 году будет складываться из переходящего остатка рабочих мест (вакансий), потребности предприятий и организаций в кадрах на замену выбывающих по причинам текучести, и потребности в кадрах на новые рабочие места, создаваемые на предприятиях всех форм собственности (10732 новых рабочих мест). По году спрос на рабочую силу, прогнозно, составит до 100000 человек.
Ситуация на рынке труда в Алматинской области в 2004 году предопределяет, как и в предыдущие годы, превышение предложения рабочей силы над ее спросом. Прогнозы показывают, что в следующем году рынок труда области будет состоять из 158,8 тысячи человек и формироваться за счет:
мобильная часть длительно незанятого трудоспособного населения - 114,6 тысяч человек; которая включает в себя 66,7 тысячи безработных; 20,4 тыс.
человек из экономически неактивного населения и 27,5 тысячи занятых в личном подворье;
лица, высвобожденные с предприятий и организаций - 0,5 тысяч человек;
впервые ищущие работу 15,2 тысячи человек, в том числе выпускники высших, средних специальных учебных заведений и школ - 12,2 тысяч человек и 3,0 тысячи демобилизованных из Вооруженных сил РК;
временно незанятые из числа увольняющихся по причинам текучести и других категорий населения, в текущем году составят до 2,5 тыс. человек;
иммигранты - 26 тысяч человек;
Мониторинг ситуации на рынке труда свидетельствует, что от 20 до 30% всех предложений рабочей силы обращаются в поисках работы в уполномоченные органы по вопросам занятости, прочие трудоустраиваются самостоятельно. Прогнозируется, что в 2004 году в области, в среднем по году, будет 66,7 тысячи безработных граждан, из них 30 тысяч обратятся за содействием в трудоустройстве в уполномоченные органы по вопросам занятости.
В рамках Программы развития агропромышленного комплекса ожидается повышение спроса на специалистов сельскохозяйственного профиля.
Прогнозируется устойчивый спрос на работников организаций рыночной инфраструктуры, бытового и сервисного обслуживания населения, транспорта, связи, школьного образования, науки и научном обслуживании.
Потребность экономики в квалифицированных кадрах будет характеризоваться устойчивым спросом на высококвалифицированные рабочие профессии: наладчики, фрезеровщики, литейщики, формировщики, слесари, токари, раскройщики, каменщики.
Потребность в специалистах в разрезе районов характеризуется различно. В Енбекшиказахском районе имеется спрос на каменщиков, бетонщиков и механизаторов сельского хозяйства, в Каратальском районе сохранится спрос на фермеров-арендаторов, рабочих строительных профессий, парикмахеров, механизаторов и учителей, в Райымбекском районе - на лесников, пчеловодов, механизаторов. Для города Капчагая, в основном, прогнозируется потребность в рабочих для обрабатывающей промышленности, по Жамбылскому району - в прядильщиках, ткачах, обжигальщиках, кондитерах, технологах мясо- молочной промышленности, по Ескельдинскому - в токарях, сахароварах, механизаторах.
Улучшение ситуации на рынке труда области в перспективе ожидается, прежде всего, за счет создание новых и сохранения действующих рабочих мест во всех сферах экономики. Увеличение занятости населения будет обеспечено за счет роста загрузки мощностей действующих предприятий, возобновления деятельности простаивающих и ввода в эксплуатацию новых производств, участков, цехов.
Планируется, что в результате осуществления запланированного комплекса мер в 2004 году по области будет введено 10732 рабочих места. Кроме того, временная занятость населения будет обеспечиваться за счет 14683 сезонных рабочих мест.
Из 30 тысяч зарегистрированных безработных планируется трудоустроить 12,0 тысяч человек, или 45,8% от общего количества обратившихся. Направить на профессиональную подготовку, повышение квалификации, переподготовку 3,0 тысячи человек и 9,3 тысячи - на оплачиваемые общественные работы.
Состоящие на учете безработные, из числа малообеспеченных семей, в соответствии с Законом Республики Казахстан "О государственной адресной социальной помощи" будут получать адресную социальную помощь.
3. Цели и задачи Программы Цель Программы - обеспечение эффективной занятости, снижение уровня безработицы, повышение качества рабочей силы.
Достижению сбалансированности между количеством и качеством рабочей силы и возможностями трудоустройства будет способствовать приведение системы подготовки кадров в соответствие с потребностями экономики.
В Программе определены следующие основные приоритеты:
развитие трудовых ресурсов в соответствии с потребностями экономики;
разработка системы мер, обеспечивающих рациональную занятость населения;
Главные задачи Программы:
осуществление активной политики на рынке труда, направленной на содействие эффективной занятости, стимулирование экономического роста, повышение уровня жизни, удовлетворение потребностей в рабочей силе и снижение уровня безработицы и неполной занятости;
анализ и прогноз рынка труда, учет экономических, демографических, миграционных, социально-психологических и других факторов на рынке труда;
содействие безработным гражданам в выборе профессии и трудоустройстве;
повышение качества и конкурентоспособности рабочей силы, профессиональная ориентация, обучение и переобучение безработных граждан;
приведение системы подготовки кадров в соответствие с потребностями экономики, развитие системы внутрифирменного обучения персонала предприятий, организации;
организация временной занятости и общественных работ;
поддержка предпринимательской деятельности и самозанятости;
обеспечение целевой адресной социальной помощи в период вынужденной безработицы.
4. Основные направления и механизм реализации программы В 2004 году основными направлениями реализации программы будут активные формы содействия занятости. Из зарегистрированных безработных планируется трудоустроить 12,0 тысяч человек, в том числе из целевых групп населения 1,6 тысячи. Будет направлено на общественные работы 9,3 тысячи, на профподготовку - 3,0 тысячи безработных граждан.
Основные показатели активных форм содействия занятости на 2004 год Наименование райо- Количество нов, городов Количество обра- тив- шихся Количество направ- ленных на профпод- готовку Количество направ- лен-ных на об- трудоустроенных щественные рабо- ты всего Всего в том числе из це- левых групп на- селения Аксуский Алакольский Балхашский Ебекшика- захский Ескельдин- ский Жамбылский Илийский Карасайский Каратальский Кербулакский Коксуский Панфиловский Райымбекский Саркандский Талгарский Уйгурский г.Капшагай г.Талдыкор- ган г.Текели Всего:
Трудоустройство
Главным направлением реализации государственной политики на рынке труда станет содействие в трудоустройстве на основе формирования и использования республиканского банка профессий.
Органы по вопросам занятости будут оказывать следующие услуги безработным:
информирование граждан о возможностях трудоустройства и о требованиях, предъявляемых к лицам, желающим получить ту или иную работу;
содействие в выборе подходящей работы, в том числе путем организации ярмарок вакансий, деятельности клубов поиска работы;
содействие занятости выпускников образовательных учреждений;
содействие в трудоустройстве граждан, особо нуждающихся в социальной защите;
консультирование граждан, испытывающих трудности в поиске работы.
Социальная поддержка незанятого населения и безработных будет осуществляться в 2004 году путем приоритетного применения активных форм, имеющих как профилактический, так и регулирующий характер.
Основным направлением социальной поддержки безработных будет содействие трудоустройству граждан, ведущих активный поиск работы, формирование и расширение банка вакансий, в том числе:
усиление работы с работодателями области по более полному представлению сведений о наличии свободных рабочих мест, информированию работодателей о состоянии рынка рабочей силы, профессионализме и квалифицированном уровне граждан, ищущих работу;
подбор подходящей работы и содействие работодателям в подборе необходимых работников;
предоставление возможности выбора различных форм и видов занятости (частичная занятость, работа на дому, самозанятость);
проведение ярмарок вакансий, других массовых мероприятий, способствующих трудоустройству граждан;
организация работы по межрегиональному перераспределению трудовых ресурсов, вывоза рабочей силы за границу;
улучшение качества обслуживания граждан, за счет внедрения новых компьютерных программ;
информирование граждан о свободных рабочих местах (вакансиях)
через средства массовой информации, формирование банка вакансий по области и обмена с другими регионами;
консультирование граждан, испытывающих трудности в поисках работы;
С учетом выполнения этих мероприятий планируется в 2004 году трудоустроить 12000 человек, в том числе почти половина трудоустроенных будет из сельской местности.
Увеличению занятости населения будут способствовать меры по поддержке и стимулированию предпринимательской деятельности:
организация профессионального обучения безработных основам предпринимательства, подготовка по профессиям, дающим возможность открытия собственного дела;
подготовка и переподготовка, повышение квалификации безработных и незанятого населения по договорам между представителями малого и среднего бизнеса, союзами предпринимателей, фермеров и уполномоченным органом по вопросам занятости;
консультирование и профессиональная ориентация безработных для определения возможностей их деятельности в качестве предпринимателей;
содействие привлечению в сферу предпринимательской деятельности широких слоев незанятого населения, особенно, безработных;
Общественные работы
Общественные работы будут способствовать смягчению ситуации на рынке труда, обеспечивать временную занятость и заработок безработным, для которых сегодня нет подходящего занятия. Одновременно общественные работы позволят обеспечить меры, направленные на улучшение экономического, экологического, социального положения в регионе.
На 2004 год запланировано направить на общественные работы 9300 безработных граждан, из них не менее 50% составят сельские жители. Количество видов общественных работ будет доведено до 27 единиц.
Помимо развития массовых видов общественных работ- благоустройство, озеленение, ремонт дорог, объектов социально культурного назначения и т.д., будет расширена сфера сотрудничества с НПО. Планируется довести количество безработных, участвующих в специализированных видах общественных работ (уход за одинокими престарелыми гражданами, помощь инвалидам, содействие адаптации детей инвалидов и детей из малообеспеченных семей, работа с трудными подростками и т.д.) до 1000 человек.
Преимущественно, это будут люди с соответствующим образованием, которые не могут найти работу из-за предпенсионного возраста, либо молодежь, не имеющая опыта работы.
Будет расширена практика направления безработных на социальные рабочие места. Социальные рабочие места и молодежная практика будут предназначаться для трудовой адаптации безработных из целевых групп населения, молодежи, которые испытывают затруднения с трудоустройством из- за отсутствия профессии, либо опыта работы.
Профессиональная подготовка, повышение квалификации и переподготовка безработных граждан переподготовка позволят сократить численность безработных, прежде всего из целевых групп населения, будет способствовать вовлечению неработающих граждан в производительный труд. Для чего принимаются меры по обеспечению соответствия подготовки кадров спросу на рынке труда. Перечень профессий для профподготовки безработных граждан ежегодно корректируется с учетом потребностей работодателей и заявок акимов районов, городов и сель (пос)
округов.
В 2004 году на обучение будет направлено 3000 безработных граждан.
До 90% направленных на профессиональное обучение, переподготовку, повышение квалификации составят безработные из числа социально уязвимых категорий граждан.
Учитывая, что для молодого человека приобрести профессию, значит получить возможность начать самостоятельную и достойную жизнь, среди обученных эта категория составит не менее 50%. Женщин, из числа обученных, будет не менее половины.
Профессиональное обучение безработных будет вестись по двум направлениям:
подготовка безработных по заявкам работодателей, с гарантированным трудоустройством прошедших обучение;
осуществление профессиональной подготовки и обучения основам бизнеса безработных с целью открытия собственного дела, самостоятельной занятости.
В соответствии с изменяющимися условиями производства и требованиями работодателей будут расширяться практика обучения непосредственно на рабочих местах, пересматриваться учебные планы и программы организаций образования. Для краткосрочного обучения предполагается увеличение числа практических занятий, введение обязательного курса "Как организовать собственное дело".
переподготовка безработных будет осуществляться в учебных заведениях системы образования, в учебных комбинатах, на курсах повышения квалификации, действующих в организациях, за счет средств областного бюджета. Отбор учебных заведений будет осуществляться на конкурсной основе.
Содействие занятости целевых групп населения, нуждающихся в социальной поддержке В соответствии с действующим законодательством, предусматриваются меры по содействию занятости безработных, слабо конкурентных на рынке труда и относящихся к целевым группам населения: молодежь в возрасте до 21 года, воспитанники детских домов, дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей в возрасте до 23 лет, одинокие и многодетные родители, воспитывающие малолетних детей, лица предпенсионного возраста, оралманы, лица, освобожденные из мест лишения свободы, малообеспеченные и др.
Поддержка целевых групп населения будет обеспечиваться за счет предоставления им приоритета в трудоустройстве, направлении на общественные работы и профобучение.
В 2004 году планируется обеспечить работой 1800 безработных из целевых групп населения.
Содействие занятости молодежи В области проводится целенаправленная работа по улучшению социального положения молодежи, созданию условий для эффективной занятости, повышению качества и конкурентоспособности на рынке труда, существенному сокращению количества безработной молодежи.
По данным областного управления статистики, в области насчитывается- 19491 безработных в возрасте от 16 до 24 лет. Отсутствие необходимых профессиональных знаний и опыта работы, является одним из основных факторов, снижающих возможность трудоустройства молодежи.
Анализ свидетельствует, что из 1200 молодых человека, состоящих на учете в уполномоченных органах по вопросам занятости на 1января 2004 года 4,7% имеют высшее образование, 14,8% - средне специальное, 4,3% - начальное профессиональное. Из общей численности безработной молодежи до 60% составляют сельские жители, трудоустройство которых затруднено рядом обстоятельств: сезонностью сельскохозяйственных работ, избытком рабочей силы, занятых, в основном, в личном подворье, отсутствием работы по специальности.
Прогнозируется, что в 2004 году в уполномоченные органы по вопросам занятости обратится до 7000 молодых людей, из них планируется трудоустроить 4000, направить на профподготовку 1700 и на общественные работы 1200 человек, в том числе в возрасте до 21 года - 800 человек.
Первоочередной задачей в области содействия занятости молодежи будет являться создание условий для трудоустройства молодежи, впервые вступающей в трудовую жизнь и сокращение периода поиска работы для остальной части безработной молодежи.
В целях содействия трудоустройству молодежи и ее социально-трудовой адаптации будут приниматься следующие меры:
первоочередное трудоустройство молодежи на свободные рабочие места и вакантные должности;
принятие действенных мер по обеспечению занятости воспитанников детских домов, детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, за счет предоставления подходящей работы, в том числе с предшествующим обучением, направления на общественные работы;
укрепления связей с учебными заведениями, проведение в них Дней службы занятости, Дней открытых дверей. Информирование молодежи о положении на рынке труда, востребованных профессиях, возможностях получения профессии (специальности) для трудоустройства или открытия собственного дела, пропаганда рабочих профессий;
повышение профессиональной мобильности незанятой части молодежи за счет обучения по смежным профессиям;
увеличение объемов профориентационных услуг и психологической поддержки, в том числе за счет расширения деятельности молодежного центра консультаций, обучения и трудоустройства, созданного на базе Талдыкорганского регионального фонда содействия занятости населения;
создание специализированных молодежных групп в клубах поиска содействие развитию молодежного предпринимательства, в том числе за счет организации специальных обучающих курсов, оказания консультативной помощи по организации собственного дела;
проведение общественных работ по проектам молодежных неправительственных организаций. Поддержка социальных проектов, способствующих занятости молодежи, здоровому образу жизни, снижению правонарушений;
организация молодежной практики, направление на социальные рабочие места с целью трудовой адаптации и закрепления на производстве;
проведение молодежных ярмарок вакансий и свободных рабочих мест.
Содействие занятости сельских жителей Ограниченность сферы приложения труда, территориальная разбросанность сельских поселений, сезонные колебания в спросе на рабочую, диспаритет цен на сельскохозяйственную и промышленную продукцию отрицательно влияет на занятость и сельского населения.
Прогнозируется, что в 2004 году за содействием в трудоустройстве обратится 15,5 тысячи сельских жителей, из них будет трудоустроено не менее 7 тысяч человек. При необходимости, трудоустройству будет предшествовать профессиональное обучение, на которое планируется направить не менее 1500 человек.
С целью обеспечения временной занятости до 6500 сельских безработных примут участие в оплачиваемых общественных работах.
Для социальной защиты безработных из сельской местности, и во исполнение задач по реализации трехлетней программы аул, планируется осуществление следующих мер:
стабилизация сельскохозяйственного производства, за счет создания экономических условий его функционирования, ввод новых рабочих мест в сельской местности;
трудоустройство безработных граждан из числа сельских жителей;
поддержка предпринимательства, самостоятельной занятости, в том числе за счет микрокредитования сельских жителей, обучения навыкам для развитие общественных работ, расширение их видов. Осуществление за счет общественных работ специальных проектов по благоустройству сельских населенных пунктов, обеспечению питьевой воды, строительству и ремонту дорог внутреннего назначения, восстановлению домов культуры, библиотек и т. д.;
профессиональное обучение, переподготовка, повышение квалификации безработных граждан по профессиям, востребованным на селе - трактористы, комбайнеры, фермеры, изготовители изделий народных ремесел и промыслов, профессии для сферы услуг;
проведение ярмарок сезонных рабочих мест, мини ярмарок вакансий, выездных встреч с участием руководителей хозяйств, для содействия в подборке работников, уточнения потребности в кадрах в профессиональном разрезе.
Содействие занятости женщин Прогнозы показывают, что в 2004 году сохранится тенденция снижения спроса на женский труд и роста количества женщин в числе безработных.
Планируется, что в уполномоченные органы по вопросам занятости в 2004 году обратится до 16000 женщин. Не менее 80% из них будут охвачены активными формами содействия занятости.
Содействие адаптации женщин к рыночным условиям, повышение их конкурентоспособности на рынке труда будет обеспечиваться за счет:
первоочередного трудоустройства на свободные рабочие места и вакантные должности;
обеспечения временной занятости путем организации оплачиваемых общественных работ;
организации переподготовки и повышения квалификации женщин, имеющих перерывы в работе и нуждающихся в трудовой реабилитации, в том числе для работы в сфере услуг, обучение народным промыслам и ремеслам с ориентиром на самозанятость;
оказания консультативных и профориентационных услуг;
обучения навыкам самостоятельного поиска работы;
проведения массовых мероприятий, способствующих росту занятости.
5. Социальное партнерство на рынке труда Снижению социально-трудовой напряженности в регионе способствует система социального партнерства. В соответствии с Законом Республики Казахстан "О социальном партнерстве в Республике Казахстан" ежегодно принимается соглашение между Акимом области, Союзом профсоюзов, Союзом промышленников и предпринимателей области. Оно способствует выработке согласованных решений по обеспечению занятости и социальной защиты населения, координации действий социальных партнеров на рынке труда.
Соглашение содержит меры по содействию занятости безработных, контролю за соблюдением Законов " О занятости населения" и " О труде в Республике Казахстан" и выполнению Программы занятости населения.
Для осуществления мероприятий по реализации трехстороннего соглашения планируется:
обеспечить совместный контроль за соблюдением трудового законодательства в рамках полномочий каждой из сторон, определенных законодательством;
не допускать проведения мероприятий, влекущих за собой массовое высвобождение работников, рост безработицы;
совершенствовать нормативную базу, стимулирующую формирование новых рабочих мест и снижение на этой основе уровня безработицы;
содействовать трудоустройству целевых групп населения, принимать меры, обеспечивающие первоочередное трудоустройство работодателями этих лиц;
способствовать развитию общественных работ, расширению их видов по направлениям, имеющим социальную, экологическую и экономическую значимость;
анализировать сведения о наличии вакансий, оперативно доводить их до незанятого населения;
обеспечивать защиту внутреннего рынка труда, контролировать целесообразность привлечения в регион иностранных специалистов.
предусматривать в обязательствах инвесторов условия по сохранению рабочих мест при передаче государственных предприятий в управление или приватизацию.
6. Трудовая миграция. Защита внутреннего рынка Предполагается, что в 2004 году из числа оралманов, возвращающихся на историческую родину, в пределах установленной квоты, прибудет 655 семей, трудоспособные члены которых будут нуждаться в трудоустройстве. Расселение оралманов будет осуществляться с учетом ситуации на региональном рынке труда, возможностей предоставления работы и жилья.
Деятельность по защите внутреннего рынка труда будет осуществляться при непосредственном участии региональных исполнительных и правоохранительных органов, исходя из перспектив развития региона и наличия на рынке труда специалистов требующейся квалификации.
В Министерство труда и социальной защиты населения направлено предложение о выделении в 2004 году квоты на ввоз иностранных работников в количестве 420 человек. Кроме того, предполагается, что на сезонные сельскохозяйственные работы, в соответствии с Соглашением между Правительством Республики Казахстан и Правительством Кыргызской Республики о трудовой деятельности и социальной защите трудящихся- мигрантов, занятых на сельскохозяйственных работах в приграничных районах, прибудет 6430 кыргызских граждан.
Важнейшим показателем для определения целесообразности привлечения организациями иностранных специалистов, будет создание ими дополнительных рабочих мест и обучение местного персонала современным технологиям, для последующей замены иностранцев на граждан Республики Казахстан.
7. Информационная база В настоящее время информационная база занятости не в полной мере отвечает своим задачам, морально устарели и нуждаются в дальнейшем совершенствовании. Из-за чего возникают сложности с осуществлением учета безработных, начислением социальных выплат, составлением статистической отчетности, подготовкой автоматизированных банков данных по различным направлениям деятельности органов занятости.
Для повышения эффективности работы необходимо укрепление материальной базы, создание полномасштабных информационных технологий и сред, обеспечивающих управление процессом формирования рынка труда, упрощающих процедуру взаимодействия с работодателями и безработными гражданами.
Для обеспечения согласованности действий всех подразделений уполномоченного органа по вопросам занятости, установления между ними связи через электронную почту, доступа в виртуальную корпоративную сеть, с выходом на Web-сайт Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан, требуются модем, доступ к телефонной линии и компьютерная техника нового поколения.
8. Необходимые ресурсы и источники финансирования Программа занятости населения на 2004 год предусматривает финансирование за счет средств областного бюджета, мероприятий по организации профессиональной подготовки, повышения квалификации и переподготовки, оплачиваемых общественных работ для безработных граждан.
Расходы для обеспечения выполнения программы занятости будут составлять 367208 тысячи тенге:
обучение и переподготовка безработных - 108773 тыс. тенге;
оплата труда безработных, занятых на оплачиваемых общественных работах - 258435 тыс. тенге.
9. Ожидаемые результаты Выполнение запланированных мероприятий будет способствовать снижению, в среднем по 2004 году, общего уровня безработицы до 8,5%.
Будет оказано содействие в трудоустройстве 12000 безработных граждан.
На общественные работы по 27 видам будет направлено 9300 человек.
Повышение качества трудовых ресурсов и рост конкурентоспособности безработных будет обеспечиваться за счет организации профподготовки, повышения квалификации и переподготовки 3000 безработных граждан.
На конец 2004 года уровень безработицы по фиксированному рынку труда составит 1,1%.
Н. Булекбаева
Начальник управления труда, занятости и социальной защиты населения