Қазақша:
Батыс Қазақстан облысының мәслихаты Батыс Қазақстан облыстық Маслихат Западно-Казахстанской области мәслихатының 2001 жылғы 22 желтоқсандағы № 17-3 шешімі.
Батыс Қазақстан облысының Әділет басқармасында 2002 жылғы 30 қаңтарда № 1265 тіркелді. Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2004 жылғы 29 мамырдағы № 8-15 шешімімен 2001-2005 жылдарға арналған Батыс Қазақстан облыстық «Білім»
бағарламасы туралы
1. 2001-2005 жылдарға арналған Батыс Қазақстан облыстық "Бiлiм"
бағдарламасы бекітілсін (тіркелді).
Сессия төрағасы
Д.Сағатов
Облыстық мәслихат хатшысы Ғ.Шәмшаева ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Батыс-Қазақстан облысы 2001-2005 жылдарға арналған "Бiлiм" бағдарламасы Орал қаласы - 2001 Батыс-Қазақстан Облыстық мәслихатының 2001 жылғы 22 желтоқсандағы N 17-3 шешiмiмен БЕКІТІЛДІ Облыстық мәслихат Облыс әкiмi хатшысы Көшербаев К.Е.
Шамшаева Г.Г. _______________ Облыс әкiмiнiң бiлiм саласы бойынша орынбасарымен Облыстық экономика басқармасымен Облыстық қаржы басқармасымен Келiсiлдi:
2001-2005 жылдарға арналған "Бiлiм" бағдарламасы Орал қаласы – 2001 ж.
Мазмұны:
1. Төлқұжат....................................................... 4-5
2. Кіріспе........................................................ 6
3. Облыстық білім жүйесінің казірігі кезеңіне талдау.............. 7-10
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеті.............................. 12-15
5. Бағдарламаны жүзеге асырудың негізгі бағыттары мен механизмдері.15-18 6, Бағдарламаны қаржыландыру көздері.............................. 18
7. Бағдарламаны жүзеге асыру негізіндегі күтілетін нәтижелер.......18-20
8. Қосымшалар...................................................
1. Төлқұжат
Аталуы: 2001-2005 жылдарға арналған "Бiлiм" бағдарламасы (әрі қарай Бағдарлама)
Бағдарламаны дайындау туралы шешiмi: Облыстық "Бiлiм" бағдарламасы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2001 жылғы 27 наурыздағы N 389 "Мемлекеттiк "Бiлiм" бағдарламасын жоспарлау және оны жүзеге асыру шаралары туралы" Қазақстан Республикасы президентiнiң 2000 жылғы 30-шы қыркүйектегi N 448 жарлықтарына сай шығарылды Бағдарламаны жазған: Батыс - Қазақстан облыстық бiлiм басқармасы Мақсаты: Қазақстан Республикасының "Бiлiм туралы" заңына сәйкес Батыс Қазақстан облысының бiлiм жүйесiне тиiмдi жағдай туғызу, бiлiм беру саласының барлық түрiн толық қамту және сапасын жақсарту.
Бағдарламаның негiзгi бағыты:
1. Мектепке дейiнгi балаларды сауаттандыру бағдарламасын молайту.
2. Батыс Қазақстан облысының азаматтарын сапалы бiлiм алуын, қала мен ауыл оқушыларының бiлiм деңгейлерiн теңестiрудi қамтамасыз ету.
3. Мектеп бiтiрушiлердiң бастауыш және орта кәсiптiк мамандықтар бойынша бәсекелестiк жағдайды қамтамасыз ету.
4. Баланың жеке тұлға ретiнде қалыптасуына ықпал ету, жас жеткiншектердi қазақстандық отан сүйгiштiкке азаматыққа, адамгершiлiк және жалпы адамзаттық құндылықтарға тәрбиелеу.
5. Бiлiм жүйесiн нормативтi - құқықтың негiзге сәйкес қамтамасыз ету, қаржылық-нарықтық құрылым мен материалдық базамен, мамандармен, ғылыми- әдiстемелiк және ақпараттық жағынан қамту, оқытудың жаңа технологиясын енгiзу.
Бағдарламаның мақсаты: Бағдарламаны жүзеге асыру мынадай негізгі мәселелердi қарастырады:
- Азаматтардың конституциялық құқығын қанағаттандыруға мүмкіндік беру және білімнің барлық деңгейімен қамтуға жағдай туғызу.
- Білім бағдарламасының және білімнің сапасын арттыру, өз еркімен мамандық таңдауға мүмкіншілігiн жасау.
- Тәрбие жұмысын жетілдiру, оқыту мен тәрбиелеудің бірлігін қамтамасыз ету.
- Ұстаздың әлеуметтік мәртебесін көтеру.
- Білім беру жүйесін ақпараттандыруды ендіру негізінде білім жүйесін басқаруды жетілдiру.
Бағдарламаның негізгі шаралары: Бағдарлама бесжылдықтағы білім беру жүйесін жетілдіруде мына негізгі бағыттарды айқындайды:
- Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу.
- Жалпы орта білім беру.
- Бастауыш және орта кәсіптік білім беру.
- Даярлау, қайта даярлау және ұстаздардың біліктілігін арттыру Бағдарламада аймақтағы білім беру мәселесінің жағдайына баға берілген, жетістіктер айқын белгіленіп, одан әрі білім жүйесін дамыту, нақты шаралар арқылы білімнің бар саласында алға қойған мақсатқа жету қарастырылады.
Қазақстан Республикасының "Білім заңын" басшылыққа ала отырып, бағдарламада ең басты назар аударылғаны, ауыл мектебінің жаңа үлгісiн өркендету, ауыл оқушыларының білім алу мүмкіншілігін қаламен деңгейлестіру, мектепке дейінгі дайындықпен жаңа білім бағдарламасын жетілдiріп, мектепке дейінгі балалардың сауаттандырылуын қамтамасыз ету. Бағдарлама үздіксіз білім беру қағидасын дамыта отырып, оқытудың жаңа технологиясын енгізу, білім мазмұнын, жаңарту жаңа технологияны енгiзу, жаңа оқу жоспарын енгiзу, оқулықтар мен оқу-әдiстемелiк құралдары, жаңа буын оқулықтары арқылы оқу бағдарламасына оқушылар мен жастарға нарықтық, экологиялық құқықтық азаматтық бiлiм мен тәрбие берудi енгiзу бағытын айқындауға арналған.
Қаржыландыру көздерi: Бағдарламаны қаржыландыру бiлiм саласына бөлiнген қаржы көлемiнде және де Республикалық қаржы қорынан, жекеленген Мемлекеттiк бағдарламалар есебiнен қарастырылады, 2001-2005 жылдары Бағдарламаны жүзеге асыру ең аз көлемдегi қаржы есебiмен алғанда 2001 жылға 31,24 млрд.теңгенi құрайды (N2-N6 қосымшаны қараңыз).
Жыл бойында жұмсалатын қаржы Қазақстан Республиканың сол жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңнама актілеріне сәйкестi көлемде белгiленедi. Бұл салаға қаржы бөлетiн демеушiлердi тарту жағы ескерiледi.
Күтетiн нәтиже: Облыстық "Бiлiм" бағдарламасының жүзеге асырылу барысында бiлiм жүйесiнiң мүмкiндiгi, табыс көздерi сақталады, аймақтық әлеуметтiк дамуы одан әрi тиiмдi және пайдалы бағытта жетілу түседi.
Бағдарламаның жүзеге асуы бiлiм беру саласының барлық деңгейiнiң сапасын арттыру тәрбие мен оқытудың бiрлiгiн толық қамтиды.(N1 қосымшаны қараңыз)
Орындалу мерзімі: 2001 - 2005 жылдар
2. Кіріспе
Экономика және әлеуметтiк салалардың өтпелi кезеңдегi даму жағдайы Қазақстан бойынша, соның iшiнде Батыс-Қазақстан облысында қоғам дамуының тұрақтану кезеңiне аяқ басты деген тұжырым жасауға толық мүмкiндiк бередi.
Батыс Қазақстан облысының тұрақты экономикалық өсуi мен оның тұрғындарының әл-ауқатының артуы, бiлiм беру жүйесiнiң тиiмдiлiгiне, еңбек нарығына бейлiмделе алуы мен бiлiм берудiң мемлекеттiк және халықаралық стандартына сәйкес болуына зор ықпал етедi. Сондықтан бiлiм беру жүйесiн реформалаудағы негiзгi мақсат-нарықтық экономика жағдайының ауқымдылығын ескере отырып, оны сапалы түрде қайта жаңартумен қамтамасыз ету. Бiлiм берудегi реформалар құқықтық- нормативтiк, ғылыми-әдiстемелiк, қаржылық- материалдық жаңа талаптар мен соған сәйкес реформалауды тереңдете енгiзуге қабiлеттi маман кадрлармен қамтамасыз ету, осы саланы тереңдету және дамыту үрдiсi арқылы позитивтiк мүмкiндiктi сақтау. Бiлiм берудегi реформалар құқықтық-нормативтiк, ғылыми-әдiстемелiк, қаржылық материалдық жаңа талаптар мен соған сәйкес реформалауды тереңдете енгiзуге қабiлеттi маман кадрлармен қамтамасыз етуi тиiс.
Осылайша, қалыптасқан әлеуметтiк-экономикалық жағдайда жаңа Бағдарламаны жасаудың шынайы қажеттiлiгi туды. Ол әлеуметтiк-экономикалық, мазмұнды-әдiстемелiк, құқықтық және әлеуметтiк-психологиялық қарым- қатынастардың өзгерiстерiн бiлiм беру саласының барлық тармақтарына енгiзедi.
Бұл Бағдарлама мемлекеттiк, ведомстволық және аймақтық бағдарламалар негiзiнде бiлiм берудiң жаңа деңгейiне заңдылықтарын ескере отырып, Батыс Қазақстан аймағында бiлiм беру саласын ұйымдастыруда мемлекеттiк саясатты қамтамасыз етудi қарастырады.
3. Облыстық бiлiм беру жүйесiнiң қазiргi жағдайына талдау.
Бiлiм берудi басқару салаларының бұл мәселеде басты назар аударатыны- орта бiлiм берудi ұйымдастыру тармақтарын дамыту мен сақтап қалу, мiндеттi орта бiлiм алу туралы Қазақстан азаматтарының Конституциялық құқықтарын қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының "Бiлiм туралы" Заңына сәйкес үздiксiз бiлiм беру, кәсiптiк баулу және еңбек нарығына бейiмдеуге күш салу.
Облыстық бiлiм беру басқармасының 2001 жылғы мәлiметтерi бойынша облыста барлығы 540 мемлекеттiк орта бiлiм беру орындары бар. Онда 138,4 мың оқушы бiлiм алуда, оның 517-i жалпы бiлiм беретiн мектептер (127,8 мың оқушы), 19 кәсіптік мектептер мен лицейлер (5,4 мың оқушы), 4 колледж (5,2 мың оқушы), 8 мемлекеттік емес білім мекемесі, оның 2-еуі жалпы білім беретін мектеп (0,4 мың оқушы), 1 кәсіптік мектеп (0,1 мың оқушы) және 5 колледж (5,2 мың оқушы)
жұмыс істейді.
Бұдан басқа, облыста денсаулық сақтау басқармасының иелiгiндегi 1 мемлекеттiк колледж (0,3 мың оқушы), РГП "Темiр жолына" қарасты 1 жалпы бiлiм беру мектебi (0,7 мың оқушы) бар.
Облыста (арнаулы реттеуші білім мекемелерін қоспағанда) 511 мемлекеттiк күндiзгi жалпы бiлiм беретiн мектеп (124,8 мың оқушы) бар. Орташа есеппен бiр мектепте 244 оқушыдан, республика бойынша - 374 оқушыдан келедi. Облыстағы ерекшелiк шағын құрамды мектептер санының көптiгi, олардың жалпы саны - 339 (66,3%), онда 26,4 мың (21,2%) оқушы бiлiм алса, республика бойынша - 52,4% және 14,5% құрайды, бұл оқытудың қымбаттауына әкеліп, аудандар бюджетіне қосымша жүк болуда.
Мектеп жанындағы интернаттар саны 51 (былтырғы жылмен салыстырғанда 7 интернатқа артты), онда 1494 оқушы бiлiм алады (былтырғыдан 374 оқушыға артық). Бөкейорда, Бөрлі, Жәнібек, Зеленов, Сырым, Теректі және Қаратөбе (2)
аудандарында мектеп жанындағы интернаттар ашылды. Облыс бойынша 30 мектепте 958 оқушыны мектепке тасымал қызметi ұйымдастырылған.
Бүгiнгi таңда облыста қазақ тiлiнде оқытатын 309 мектеп, 123 аралас және 79 орыс тiлiнде оқытатын мектептер бар. Облыс мектептерінде ана тілі ретінде 5 жексенбілік мектепте - корей, татар, немiс және шешен тiлдерiнде 1258 оқушы оқиды.
Облыста 3 кешкi мектеп және 94 оқу-кеңестiк орындары бар, жалпы саны 2333 оқушы оқиды, бұл былтырғы жылмен салыстырғанда 416 оқушыға артық.
Облыстағы даму мүмкiндiгi шектелген балаларға арналған 3 арнаулы мектеп-интернатта 0,7 мың оқушы: ақыл-есi кем және көру мен есту қабiлетi нашар балаларға арналған мектептер бар.
Облыста 12 жаңашыл оқу орындары: 9 гимназия және 1 лицей, 2 дарынды балаларға арналған мектеп-интернат жұмыс істейді. Облыс бойынша жаңашыл білім мекемелері ретіндегі 4 оқу-тәрбие кешенi, "Жас дәурен" балалар кешенi, 4 кәсiптiк лицей бар, сонымен қатар 463 сыныпта 10,5 мың оқушы белгiлi пәндердi тереңдетiп оқиды.
Оқу жылын барлығы 16845 оқушы немесе жалпы оқушы санының 13,5% үздік аяқтады, бұл былтырғы көрсеткіштен 3,2% артық. Мектептердің 409 түлегі айрықша аттестатқа ие болды, бұл былтырғыдан 144 балаға артық. Екінші жылға оқуға 165 оқушы қалдырылды, бұл былтырғымен салыстырғанда 18 балаға кем.
Облыс бойынша жалпы білім беретін мектептің 11-сыныбын барлығы 9067 бала бітіріп, оның -5491 немесе жалпы түлек санының 60,6% жоғарғы оқу орындары мен колледждерге оқуға, оның ішінде 3712 оқушы, яғни 41,0% жоғарғы оқу орындарына түсті (былтырғымен салыстырғанда 11% артық).
Белгiлi дәрежеде оқушылардың денсаулығын нығайту, әлеуметтiк қорғау мәселелерi шешiлген. Осы жылдың жазында бос уақыттарында 96,6 мың оқушыға, немесе жалпы оқушы санының 91,0% әртүрлі демалыс түрлері ұйымдастырылды, бұл былтырғымен салыстырғанда 7,8% жоғары. Сауықтыру орындары мен машықтандыруды тамақ, азық түлiкпен қамсыздандыру 31,0 мың оқушыға жоспарланды (бұл 9-11 сыныптарды есептемегенде), жалпы оқушылардың 28,3%, яғни былтырғы жылмен салыстырғанда 12,1%-ке жоғары.
Оқушылардың демалыс және сауықтыру лагерлері биыл барлық ауданда жұмыс істеді. Облыстық барлық мектептерінде жалпыға бірдей міндетті оқу қоры құрылды. Бюджет жалпыға бірдей міндетті оқу қорын қаржыландыруға 2001 жылға 35,1 млн. теңге көлемінде қаржы қарастырып отыр (орташа мектеп сақтау шығынынан 1,1%, республика -0,9%) немесе жылына қамтылуы нашар отбасынан шыққан әр оқушыға 1600 теңге көлемінде, барлық қаражат уақтылы бөлініп игерілді. Облыстық 246 мектебінде (48,5%) 28878 балаға немесе жалпы оқушылар санының 23,4% (мектеп-интернаттарды қоспағанда) ыстық тамақ ұйымдастырылды (республика -23,0%), өткен оқу жылының аяғымен салыстырғанда 7,4% артық. Бұдан басқа облыстық 334 мектебінде 55323 оқушыға немесе жалпы оқушы санының 44,9% қоғамдық тамақ ұйымдастырылды, бұл былтырғыдан 3,8% артық. Сонымен оқушылардың 68,3% ыстық және қоғамдық тамақпен қамтылды, былтырғыға қарағанда 11,2% жоғары. Жалпыға бірдей міндетті оқу қоры есебінен қамтылуы төмен отбасының 9536 оқушысы, немесе жалпы санының 43,3% күніге бір рет тегін тамақтандырылады.
Мектепке дейiнгi мекемелер саны өткен жылмен салыстырғанда 10-ға өсіп, 7638 баланы қамтитын (былтырғыға қарағанда 1240 балаға артық) 61 мектепке дейінгі балалар мекемесін құрайды. Ақжайық ауданында -2, Шыңғырлау ауданында -2, Бөрлі ауданында -1, Казталов ауданында -2, Қаратөбе ауданында -1, Сырым ауданында -1, Жәнібек ауданында -1 мектепке дейінгі балалар мекемесі ашылды. Облыс бойынша мектепке дейінгі балалар мекемелерімен балалардың қамтылуы 21,6%, былтырғы жылмен салыстырғанда 11,9% артық. Мектепке дейінгі балалар мекемесі жалпы санының 5338 бала қамтитын 27-сі Орал қаласында, 1006 бала қамтитын 5-уі Ақсай қаласында жұмыс істеуде. Үстіміздегі оқу жылының басында 5 жастағы 3508 бала, немесе осы жастағы жалпы балалар санының 40,7% оқуға тартылды (былтырғыдан 5,2% артық), соның ішінде мектептердің 1- сыныбына -10 бала, мектептердегі мектеп алды сыныптарына 1746 бала және мектепке дейінгі балалар мекемелеріндегі мектеп алды топтарына 1752 бала барды. 6 жастағы 8729 бала, немесе осы жастағы жалпы бала санының 97,7% оқуға тартылды (былтырғыдан 4,7%-ке артық) олардың 2524 баласы бірінші сыныпқа, 4714 баласы мектептердегі мектеп алды сыныбына, 1491 баласы мектепке дейінгі мекемелердің мектеп алды тобына барды.
Облыста мектептен тыс білім мекемелері саны былтырғы жылмен салыстырғанда 9-қа өсіп, 10,3 мың оқушы (былтырғыдан 4745 оқушыға артық)
қамтитын 27 мектептен тыс білім мекемесін құрайды. Қаратөбе ауданында -2, Жәнібек ауданында -1, Жаңақала ауданында -1, Шыңғырлау ауданында -1, Ақжайық ауданында -2 және Орал қаласында -2 мектептен тыс білім мекемесі, соның ішінде облыстық жас техниктер станциясы ашылды. Сонымен облыс бойынша балаларды мектептен тыс біліммен қамту жалпы оқушылар санының 8,2% құрайды, бұл былтығымен салыстырғанда 3,9%-ке артық (балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерін қоспағанда).
Облыс білім бюджеті 2001 жылдың аяғына қарай басындағымен салыстырғанда 546,3 млн. теңгеге артып, 4,938 млрд. теңге құрады, бұл білім мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайтудың бірқатар маңызды мәселелерін шешуге септігін тигізді. Жаңа оқу жылының басына облыстық бюджеттен барлық жалпы білім беретін мектептер мен кәсіптік мектептер, колледждер 176 млн. теңгеге қазіргі заман компьютер техникалары және электронды оқулықтармен қамтамасыз етіліп, облыстағы барлық бірінші сыныпқа келушілер тегін мектеп формаларын алды. Облыстық бюджет қаражаты есебінен мектеп оқулықтарымен қамтамасыз етуге 103 млн. теңге бөлініп, барлық облыс интернат мекемелерін жұмсақ және қатты жиһазбен қамту мәселелері шешілуде.
Үстіміздегі жылы облыс білім объектілерінің 60-на күрделі жөндеу жүргізіліп, оған жергілікті бюджеттен 304 млн. теңге қаражат жұмсалды (былтырғыдан 7 есе көп), оның ішінде 70 млн. теңге 7 - 8 жылдан бері жылыту мәселелеріне байланысты қыс мезгілінде немесе тіпті пайдаланылмай, оқушылар ыңғайластырылған ғимараттарда оқып келген типтік жобадағы 20 жалпы білім беретін мектептің 19-н қалпына келтіруге жұмсалды. Биыл Орал қаласында облыс оқу орындарының түлектері жетім балаларға арналған 150 орындық "Шаңырақ"
жатақханасы, Теректі ауданының Подстепное аулында дарынды балаларға арналған қазіргі заман талабына сай жабдықталған мектеп жанындағы интернатымен "Үміт" лингвистикалық гимназиясы ашылды. Барлығы 510 орындық Бөрлі, Теректі және Жаңақала аудандарында 4 мектептің жалғама құрылысы пайдалануға берілді. Биыл мектеп жанындағы интернаттар, мектептен тыс және мектепке дейінгі білім мекемелерінің саны артты. Үстіміздегі жылдық 13-желтоқсанында Зачаганск ауылында жаңа типтік жобамен салынған 722 балалық жалпы білім беретін мектеп пайдалануға берілді. Осы жылдың желтоқсан айында күрделі жөндеуден кейін жұмыс істеуге қажетті жағдайлар жасалған облыстық Ұстаздар үйі мен облыстық педагог кадрларының біліктілігін арттыру және қайта даярлау институтының ғимараттары пайдалануға берілді.
Алғаш рет қызметі педагогикалық жаңалықтарды қолдап, аймақ білім жүйесін дамытудың ұзақ мерзімдік жобаларын әзірлеп енгізуді қолдауға бағытталған облыс мұғалімдерінің қоғамдық бірлестігі - "Педагогикалық парламент" құрылды.
Шығармашылық жұмыс істейтін мұғалімдер мен педагогикалық ұжымды, облыстық конкурс жеңімпаздары мен лауреаттарын ынталандыруға облыстық бюджеттен 3 млн. теңге бөлінді. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің он жылдығына арналған мұндай кәсіби педагогикалық конкурстың облыста 11-і өткізілді: "Жыл мұғалімі", "Жылдық үздік жалпы білім беретін және кәсіптік мектебі", "Жылдық үздік интернаты, балабақшасы, колледжі, мектеп мұражайы", "Алтын кілт", "Жүзден жүйрік", "Жыл сынып жетекшісі", "Жыл оқу-өндірістік шебері".
2001 жылға жұмысшы кадрлар мен мамандар даярлауға мемлекеттік тапсырыс 4125 адам көлемінде болды (кәсіптік мектептерге -3075, колледждерге -
1025) былтырғыдан 1022-ге артық.
Сонымен қатар, орта бiлiм беру жүйесiнiң белгiлi салаларында орын алып отырған келеңсiз көрiнiстер даму үрдiсi мен жаңа бетбұрыстарды тежеп отыр.
Облыстағы жалпы бiлiм беретiн 511 мектептердiң тек 204 (39,9%) ғана типтiк жобадағы ғимараттарда оқиды, республикада бұл көрсеткiш - 57,6% құрайды.
Облыс бойынша 166 білім мекемесі күрделі жөндеуді қажет етедi. Оқу құралдары мен жиһаздарын жаңғырту қажет. Соңғы 10 жыл iшiнде шын мәнiнде мүлiктер жаңаланбаған. Мектеп парталарының 15% (9000 парта) жаңа парталармен алмастыруды қажет етуде. Дербес электронды есептеуіш машиналарды бағдарламалық қамтуға, оларды жөндеуге және электронды оқулықтар алуға қаржы қажет.
Мектепке дейiнгi мекемелер 1995 жылмен салыстырғанда 2000 жылы 4 есеге кемiдi, ал 1991 жылмен салыстырғанда 7 есе кем.
Мемлекеттiк жалпы бiлiм беретiн мектептерде 13,8 мың педагог жұмыс істейді. Оның 64,2%-i жоғары бiлiмдi, жалпы республикалық көрсеткiштен 5,2% - ке төмен.
Жалпыға бірдей міндетті оқу мәселесін шешуде елеулі қиындықтар кездесуде. Алғашқы әскери есепке шақырылған жасөспiрiмдердiң арасында орта бiлiмi жоқтар саны әлi азаймай тұр. қорға бөлiнген ақша жеткiлiксiз.
Талапкерлердi тестiлеу қорытындысы мен облыстық олимпиада қорытындылары жаратылыстану-математика циклi бойынша оқушылар білімінің сапалық дәрежесiнiң төмен екенiн көрсеттi. Батыс Қазақстан облысы талапкерлерінiң несие мен тегiн оқу үлесi 15,3%, республикалық көрсеткiштен 16,2% төмен.
Тестілеуге қатысқан облыс 262 орта мектебінің 63-інің түлектері яғни 24,0% несие және мемлекеттiк бiлiм беру грантына ие бола алмады.
Облыс мектептерiн оқулықпен қамтуда, әсiресе қазақ тiлiнде оқытатын мектептерде белгiлi дәрежеде қиындықтар туып отыр.
Жыл сайын арнайы мектеп интернаттарын қажет етушi ауру, жетiм балалар мен ата-аналарының қамқорлығынсыз қалғандар саны - облыста 2200 адам.
Әлеуметтiк-рухани, азаматтық тәрбие деңгейi көңiл қанағаттандырмайды.
Сондай-ақ жасөспiрiмдерге iшкiлiкпен нашақорлықтың, қараусыз қалғандармен, қылмыстық алдын алу шаралары бойынша iстелiнiп жатқан жұмыстар жеткіліксіз.
Жалпы бiлiм беретiн мектептер мен кәсiптiк мектептер түлектерiн жұмысқа орналастыру мәселесi дұрыс шешудi талап ететiн жәйт, өйткенi олардың 27,7% пайызы жұмыспен қамтылмай отыр.
Мектептерде тағы бiр шешiлмей отырған мәселенiң бiрi - дәрiгерлiк бөлмелердi талапқа сәйкес жабдықтау, бұл мәселелер дәрiгерлiк бөлмелерді денсаулық сақтау мекемелерi қарамағына бергенде ғана шешiмiн табады.
Оқушы жастарды ерте кәсіпке баулу жүйесін қалыпқа келтіріп, бастауыш кәсіптік мектептер мен колледждерге оқушыларды негізгі жалпы білім беретін мектеп базасынан қабылдау қажет.
Бiлiм беру жүйесiнiң сапасын арттыру мақсатында мемлекеттiк бiлiм мекемелерiнiң аттестациясын ұйымдастыруды және оқушылардың бiлiм сапасының мониторингтiк жүйесiн күшейтудi қажет етедi.
Қорытынды:
1. Облыстағы бiлiм берудi қамтамасыз етiп отырған бiлiм беру мекемелерiнiң желiсi, орта бiлiм беру деңгейiнiң сақталғандығын және даму тенденциясын байқатады.
2. Мемлекеттiк "Білім" бағдарламасының орындалуы жалпыға мiндеттi орта бiлiм беру мәселелерiн шешу бағытында: Бiлiм беру, тiлдердi дамыту бағдарламаларын жүзеге асырып, бiлiм берудi ақпараттандыру, мiндеттi мемлекеттiк стандарты енгiзу және жаңа буын оқулықтарымен қамтамасыз ету бағытында бiрқатар жұмыстар жүргiзiлдi.
3. Жаратылыс тану - математика саласы бойынша бiлiм сапасы төмен дәрежеде, білім беру мекемелері қызметін мониторингілеудің жеткiлiксiздiгi анықталды.
4. Облыс бойынша орта бiлiм берудегi мемлекеттiк емес салалардың әлi де әлсiз дамуы байқалады.
5. Бастауыш және орта кәсіптік оқу орындарына 9 сыныптық бiлiм негiзiнде оқушылар қабылдау төмен, бастауыш және орта кәсіптік білім мекемелерінде мемлекеттік тілде оқитын оқушыларды қамтуы және кәсіптік бағдар жұмыстарының жеткіліксіздігі салдарынан бiтiрушiлердiң жұмыс табу қиыншылықтары көп кездеседi.
6. Бiлiм мекемелерiнiң материалдық - техникалық базасын күшейту, кадрлармен қамтамасыз ету мәселелерi шешудi қажет етедi
7. Оқушыларды ыстық тамақпен қамтудағы қиыншылықтарды шешу, жағдайы төмен отбасыларға жалпыға бірдей міндетті бiлiм беру қорынан материалдық көмек көрсету, оқулықтармен қамту және медициналық қызмет көрсетудi қолға алу қажет.
8. Білім мекемелерінің оқу-тәрбие үрдiсiнде оқу-әдiстемелiк құралдардың жетiспеушiлiгi байқалады.
9. Облыста білім басқаруды, соның ішінде ақпараттық білім басқару жүйесін енгізу негізінде жетілдіру қажет.
Бағдарламаның мақсаты мен мiндеттерi:
Бағдарламаның басты мақсаты -барлық деңгейде кең ауқымды да, сапалы білім алуды қамтамасыз ететін бiлiм беру жүйесiнiң ұлттық үлгiдегi дамуына тиiмдi де қолайлы жағдай туғызу.
Бағдарламаның негiзгi мiндеттерi:
- барлық деңгейде білім алуға азаматтардың конституциялық құқықтарын қанағаттандыруға қолайлы жағдай туғызу;
- бiлiм беру жүйесiн басқаруды ақпараттық жүйелердi енгiзу арқылы жетілдіру;
- бiлiм берудiң сапасын арттырып, білім беру қызметін таңдауға мүмкіндік беру;
- бiлiм мен тәрбие үрдiсiнің бiрлігін қамтамасыз етіп, тәрбие жұмысын жетiлдiру;
- "Ұстаз" деген ұлы есiмдi жоғары ұстау және оның әлеуметтiк мәртебесiн көтеру.
Мектепте дейiнгi тәрбие және оқыту.
Мақсаты - балаларды мектепке дейінгі білім беру бағдарламасы мен жүйелі қамту отырып, олардың білім алу жолында бір деңгейде болуына мүмкіндік туғызу.
Негiзгi мiндеттерi:
- балаларды мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеуде оқу - әдiстемелiк құралдармен, маман кадрлармен қамтамасыз ету;
- даму мүмкiндiгi шектеулi оқушыларға арналған жаңа үлгiдегi мектепке дейiнгi мекемелер түрiн дамыту;
- барлық мектеп жасына дейінгі балаларды жалпы бiлiм беретiн мектептер мен мектепке дейiнгi мекемелердi мектеп алды даярлықпен қамтамасыз ету.
Орта жалпы бiлiм беру Мақсаты - азаматтардың мiндеттi жалпы бiлiм алу туралы конституциялық құқығын қамтамасыз ету және оның сапасын көтеру.
Негiзгi мiндеттерi: - мектеп жасындағы балалардың барлығын оқуға тарту; - жалпыға бiрдей орта бiлiм беретiн мемлекеттiк жалпыға мiндеттi стандартты жүзеге асыру;
- мектептерде білім мазмұнын, оқыту әдiстерін жетілдіру мен оқушылар білімін бағалаудың объективтік жолдарын енгізу және педагогтардың жоғары деңгейлi қызметi арқылы бiлiм сапасын арттыру;
- оқушылар мен мұғалiмдердiң денсаулықтарын қорғауды қамтамасыз ету.
Ауыл мектептерiндегi орта жалпы бiлiм беру.
Мақсаты - бiлiм беру мен тәрбиелеуге жағдай жасау, оқушыларды оқыту сапасын көтеру, шағын құрамды және ауыл мектептерiнiң қызметiн жетiлдiру.
Мiндеттерi:
- шағын құрамды және тиімді ауыл мектептерінің модельдерін жасақтап, оны сатылап енгізу;
- шағын құрамды мектептер үшін педагог кадрларын даярлау және қайта даярлау. Ауылдық жерлерде педагог кадрларының тұрақтауын қамтамасыз ету.
- шағын құрамды мектептерiндегi оқу - тәрбие процесінің арнайы әдістері мен технологияларын енгізу, әдістемелік әдебиеттер шығару;
- ауыл мектептерінің материалдық-техникалық қамтылуын жақсарту жолында кешенді шаралар жасақтау;
- арнайы оқыту нысандарын ұйымдастыру және жаңашыл әдістерді енгізу арқылы ауыл мектептеріндегі оқыту деңгейін арттырып, оқушылар шығармашылығы мен дарындылығын ояту;
- шағын құрамды және ауыл мектептері оқу үрдісінде қашықтан (дистанциялық) оқыту әдісін енгізу;
- шағын құрамды және ауыл мектептерін басқарудың тиiмдiлiгiн арттыру.
Бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру Мақсаты - бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру мекемелерi түлектерінің еңбек нарығында бәсекелестік қабiлетiн және ересек тұрғын халықты кәсiптiк даярлау мен қайта даярлауды қамтамасыз ету.
Басты мақсаттары:
- экономикалық құрылымның өзгерiстерi мен еңбек нарығындағы жағдайларды ескере отырып, мемлекеттiк мiндеттi бастауыш және орта кәсіптік бiлiм беру стандартын енгiзу;
- бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беруде жастар мен жасөспiрiмдер және ересектердiң жоғарғы деңгейде бiлiм алуына жағдай жасау;
- мемлекеттiк емес салалардың бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру, жұмысшы мамандарды даярлау және орта кәсіби білімді мамандарды қайта даярлау қызметiне қолдау көрсету;
- әлеуметтiк әрiптестiктi дамыту;
- бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беруде кадрларды даярлау мен қайта даярлау мәселесiнде оқу орындарымен бiрлесе әрекет жасауды кеңейту.
Тәрбие жүйесiн жетiлдiру Мақсаты - тәрбиеленуі бойына қазақстандық отансүйгiштiк патриотизм, азаматтық борыш пен iзгiлiктi және жалпы адамзат құндылықтары қағидалары негiзiнде жеке адамды қалыптастыру.
Мiндетi:
- этномәдени ерекшелiктерiн ескере отырып, тәрбие берудiң тиiмдi жүйесiн енгiзу және жоспарлау;
- балалар мен жасөспiрiмдердiң қоғамдық ұйымдарының дамуына қолдау көрсету;
- қосымша бiлiм берудi ұйымдастырудың желiсiн сақтау және дамыту;
- тәрбие мәселелері бойынша білім басқару органдары қызметкерлері мен білім беру мекемелері психологтарын, тәрбиешiлер мен класс жетекшiлерiн, қосымша білім педагогтарын қайта даярлау;
- жастар мен жасөспірiмдер арасында қараусыз қалу, қылмыспен құқық бұзушылық әрекеттерiнің алдын алудың кешенді шараларын жүзеге асыру.
Бiлiм беру жүйесiндегi мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгін арттыру.
Мақсаты:
- бiлiм беру мекемелерi қызметкерлерімен әдiстемелiк жұмыстардың сапасын арттыру;
- облыс білім мекемелеріндегі оқу-тәрбие үрдiсiн жақсартуға бағытталған кешенді шараларды айқындап, жүзеге асыру.
Мақсаттары:
- курстық шаралар арқылы жекелеген қажеттiлiктер мен педагогтық топтардың сұраныстарын қанағаттандыру және әдiстемелiк көмек көрсету.
- мамандардың деңгейiне сай бiлiктілік көтерудi тиiмдi түрде жүргiзу;
- бiлiм беру бағдарламасын дамыту және қолдау, өзiнiң бейiмделуiне, бағдарларына мүмкiндiк беру;
- өкiлеттi орындармен жеке, мемлекеттiк тапсырыстар бойынша барлық санаттағы педагог кадрлардың біліктілігін көтеріп, қайта даярлаудың жан-жақты мүмкiндiктерiн қарастыру;
- мониторинг, маркетинг және жарнама ақпаратымен облыс мекемелерiн, бiлiм беру мекемелерiн қамтамасыз ету;
- бiлiм беру саласындағы ұстаздар тәжірибесi мен шығармашылығын тарату;
- бiлiм берудi түрлендiру және оның әртүрлi әдiстерiн дамыту, педагогикалық технологияны жаңарту.
Жоғарыда көрсетiлген мiндеттердi жүзеге асыруға қажеттi қорларға мыналар жатады:
- құқықтық-нормалық базаны қалыптастыру;
- бiлiм беру мекемелерiнiң жүйесiн дамыту мен тиімді қызмет етуінің қаржы-экономиялық механизмдерін жетілдіру;
- білім мекемелері желісін дамыту;
- жоспарлы түрде білім жүйесі кадрларын даярлау және қайта даярлау жүйесi мен олардың біліктілігін көтеруді дамыту;
- оқыту мен тәрбиелеу үрдiсiн оқу-әдiстемелiк және ақпараттық қамтуды жақсарту;
- оқытудың жаңа технологиясын енгiзу.
5. Бағдарламаны жүзеге асырудың механизмдерi мен негiзгi бағыттары Мектепке дейiнгi оқыту, тәрбиелеу саласы бойынша. Балабақшада, жалпы білім беретін мектептер мен отбасында ұйымдастырылатын мектеп жасына дейiнгi балалардың мектеп алды даярлығы бағдарламасы - жан-жақты сапалы мектепке дейінгі білім алуының қолайлы нысандарының бірі.
Мектеп алды даярлық - бұрын балалар бақшасында болмаған, жоғарғы топтық оқу-тәрбие үрдiсiн ұйымдастыруға бағытталған институт.
Мектеп алды даярлығының қызметтері:
- балалардың дене, психикалық саулығын нығайту мен сақтау;
- әрбiр баланың жеке, интеллектуалдық дамуы олардың қолайлы эмоциялық жағдайын қамтамасыз ету;
- балалар дамуындағы кемшiлiктердi түзетуi;
- баланың толық дамуын қамтамасыз ету үшін отбасымен байланыста болу.
Отбасына үлкен жауапкершiлiк артылады. Ол баланың мектеп алды даярлығын өз бетінше, мектепке дейінгі мекемемен немесе мектеппен бірлесіп ұйымдастыру жолдарын таңдауға құқылы. Мектеп бағдарламасын меңгеруге психологиялық дайындығын қамтамасыз ету, мемлекеттiк жалпы мiндеттi мектепке дейiнгi білім стандартына сәйкес баланың бiлiм дағдыларын игеруіне отбасы мiндеттi.
Мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытудың ресурстық қамтылуы жалпы бiлiм беретiн мектепке дейінгі бағдарлама мен бастауыш мектеп бағдарламасының сабақтастығын қамтамасыз етуі қажет.
Орта жалпы бiлiм беру саласында кезек күттiрмейтiн басты мәселе бiлiм берудi мазмұнын демократияландыру, гуманизациялау бағытында жаңарту қажеттігі. Оқушыларды сапалы білім дағдыларын игеру жолында жоғары ынталылығын ояту қажет. Мазмұнын жаңаруы жалпыға бірдей міндетті білім стандарттарын, жаңа буын оқулықтары мен олардың оқу-әдістемелік кешендерін енгізу арқылы жүзеге асырылуы керек.
Мазмұны, жағдайлары, оқыту тілі мен нысандары әртүрлі ауыл мектептерi ерекше көңiл бөлудi қажет етеді. Педагогикалық кадрларды даярлау, дәрежесiн көтеру мен оқу үрдiсiн ұйымдастыру, жекелеген және саралап оқыту талаптарын жүзеге асыру қажет.
Жоғары және орта кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарын бiтiрушiлердiң үздiксiз мониторингiн ұйымдастыруды. Мектепте бiлiм сапасын қамтамасыз етуде оның деңгейін анықтайтын рейтингтiк жүйенi енгiзу.
Жалпы орта білім жүйесінде оқушылар мен білім саласы қызметкерлерін әлеуметтік қорғаудың рөлі зор. Оқушылар мен педагогтардың денсаулығы, олардың әлеуметтік қолайлы жағдайы сапалы білім алуды қамтамасыз етудің басты факторы болып табылады. Оқушылар мен педагогтарға мерзімді тегін медициналық бақылау, сонымен қатар оқушыларға құнарлы тамақ қажет.
Әлеуметтiк жағдайы төмен, көмек қажет ететiн отбасылардың балаларын тамақтандыру тегiн болуы қажет.
Бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беру саласында негізгі бағыт тек еңбек нарығы талаптарына сәйкес жұмысшылар мен мамандар даярлауға ғана емес, жастардың кәсіптік білім дағдылары өздерін жұмыспен қамтуына мүмкіндік беретін дәрежеде болуы қажет.
Мемлекеттiк жалпы мiндеттi стандартқа сәйкес осы деңгейдегі кәсiптiк бiлiм мекемелері жұмыс берушiлердiң тiлегiн ескеруi қажет.
Іскерлік аясында кәсiптiк мектептер, лицейлер, колледждер мен барлық меншік нысандарындағы кәсіпорындар мүдделі әріптестік жолында қызмет істеуші кәсіпорын базасында алынған кәсіптік тәлім аясында теориялық білім мен сарамандық дағды бірлігін қамтамасыз етуі қажет. Әріптестік дегеніміз - сапалы еңбек ресурстарымен қамтамасыз етуде екi жақты ынтымақтастықпен пайдалы жақтарын қарастыру.
Шағын және орта бизнес саласына қажетті бiлiктi жұмысшылар мен жоғары дәрежелi, санатты мамандарды дайындау.
Оқыту мен тәрбиелеу үрдiсiнiң бiрлiгiне қосымша бiлiм беру жүйесiн кеңейту, балалар мен жастар қоғамдық бiрлестiктерiн көтермелеу және балалар мен жасөспiрiмдер бос уақытын, демалысын ұйымдастыруды қамтамасыз ету жолымен жүзеге асырылады.
Басқарудың тиiмдiлiгi негiзiнен ақпараттық қамтудың сапасына, басқару шешiмдерiн уақытында және сапалы қабылдауға, бiлiм берудiң барлық жүйесiнде мониторингтi ұйымдастыруға байланысты. Бiлiм берудегi басқаруды жетiлдiру мәселесi бiлiм беру жүйесi мониторингi мен бiлiм беру статистикасы жүйесiн жетiлдiрудi қажет етедi. Бiлiм берудi ақпараттандыру үрдiсi автоматтандырылған мәліметтер банктерiн, ғылыми-педагогикалық ақпараттарды сонымен бiрге байланыс желiлерiн пайдалану негiзiнде бiлiм беру жүйесiн басқару механизмiн жетiлдiрудi±ұсынады.
Барлық деңгейдегi бiлiм берудi басқару органдарынан бiлiм беру заңдылықтарды және өзге де құқықтық актiлердi сақтауды талап етедi. Алдағы уақытта бiлiм беру мекемелерi басшыларына жұмысты талапқа сай жүргiзуге қажеттi жағдайлар қамтамасыз етiлуi тиiс. Оқу орындарының академиялық еркiндiгiн кеңейту мен басқаруды орталықтандыру талап етiледi. Өзiн өзi басқарудың негiзгi орталығы - оқу орындарының кеңесi болу тиiс.
"Сапа" және "Баға" - "Жаңа басқару құралының" ажырамас бөлiктерi - орталықтандыру құралы ретінде емес, орталықтандырылған жүйе қабылдаған әртүрлі деңгейдегі шешімдерінің арасында теңгерме құралы ретінде қаралуы тиiс.
Бiлiм берудi реформалау бұл аймақта қаржыландырудың жаңа үлгiсiн енгiзедi және бiлiм беру жүйесiн дамытудағы қаржы-экономикалық механизмдерiн жетiлдiрудi қолдауға бағытталған қаржы-экономикалық мәселелер қатарын шешудi талап етудi ұсынады. Мәселелердi шешу мынадай қағидаларға сүйенедi:
- бiлiм беру мекемелерiнiң қаржылық, шаруашылық еркiндiгi (өз бетiнше);
- қормен қамтуды қалыптастырудың нормативтік жақтары;
- көп салалы қаржыландыру жолдары.
Бiлiм беру мекемелерi желілерiн тұрақтандыру мен дамыту. Бiлiм беру сапасы мен тұрақтылығын маңызды кепiлi бiлiм беру мекемелерi желiлерiнiң жеткiлiктi дамуы болып табылады. Жергiлiктi атқарушы билiк органдарының басты қамқорлығына тұрғындар қамы соның iшiнде мектепке дейiнгi жастағы балаларды оқыту мен тәрбиелеу болып табылады. Бұл ретте мектепке дейiнгi ұйымдарды сақтау және олардың желісiн кеңейту - олардың тiкелей мiндеттерi.
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2000 ж. 25 ақпанындағы N 300 қаулысымен бекітілген мемлекеттiк кепiлдiк нормативіне сай 2000-2005 жылдар аралығында білім беру мекемелері желісін белгiленген межеге жеткізу қамтамасыз етілсін.
Бастауыш және кәсiптiк бiлiм беру мекемелерiнде кеңінен оқып білім алуға қол жеткізу үшін қолда бар білім мекемелері желiлерiн сақтап, аймақ сұранысына сәйкес мамандарды дайындауға жөнiндегi мемлекеттiк білім беру тапсырысымен қамтамасыз ету керек.
Соңғы жылдары бiлiм беру жүйесiнде орта білім жүйесі ақпараттандыру мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруға, жаңа әдiстемелiк жабдықтар мен жаңа буын оқулықтарын енгiзуге байланысты кадрлар бiлiктiлiгiн арттыру қайта даярлау қажеттiлiгi бiрнеше есеге өстi. Қазiргi уақытта бiлiктiлiктi арттыру мен қайта даярлау бағдарламалары негiзiнен кадрлар бiлiктiлiгiн арттыру мен қайта даярлау жүйесiнде сәйкессiздiк туғызып, бұл жүйеде жетiлдiрудi талап ететiн мемлекеттiк бағдарламалар мен нұсқауларын жүзеге асырудағы педагогикалық қызметкерлер қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға бағытталған.
Педагог қызметкерлерді қайта даярлау және біліктілігін көтеру бағдарламасы жүйелі түрде маңызды сұраныстарды ескеріп, оқтын-оқтын қайта қаралып отыруы керек.
Оқытудың жаңа технологиясын енгiзу мәселесi мен материалдық - техникалық қамтуды жақсарту, бiлiм беру жүйесiн ақпараттандыру өзара бiр- бiрiмен байланысты және оқу үрдiсiнде жаңа технология мен оқытудың техникалық құралдары көмегiмен бiлiм беру жүйесiн ақпараттандыруды, дистанциялық оқытуды енгiзудi ұсынады. Мемлекет Басшысының қаулысына сәйкес мектептердi компьютерлiк техникалармен жабдықтау мәселесi 2001-2002 оқу жылының басында аяқталуы тиiс. Бiлiм беру құрылымындағы ақпараттық инфрақұрылым Қазақстанда қолданылып жүрген телекоммуникациялық желiлерге бiлiм беру ақпараттары банктерiн қосуды қалыптастыру жағдайы негiзiнде пайда болуы мүмкiн. Мұндай банктердi енгiзу бiлiм беру мекемелерiнiң жұмысындағы оқу сапасын арттыруға телекоммуникацияны пайдалануға маңызды көмек көрсетедi. Мұндай қызмет облыстық аймақтық ақпараттандыру орталығы мен Батыс Қазақстан мемлекеттiк университетiнде жүзеге асырылады.
Облыстық "Бiлiм" бағдарламасының жүзеге асырылу механизмi. Облыстық "Бiлiм" бағдарламасының жүзеге асырылуын жүйелiк бақылауды қамтамасыз ету мақсатында Батыс Қазақстан облыстық әкiмi жанынан ыңғайластыру кеңесі құрылады.
Бағдарламаның жүзеге асыру үрдiсiн талапқа сай басқаруды облыстық бiлiм басқармасы қамтамасыз етiледi.
Бағдарлама шаралары жергiлiктi бюджет қаражаты есебiнен, сонымен бiрге Республика бюджетi көмегі мен демеушiлер тарту арқылы жүзеге асырылады.
6. Қаржыландыруға қажеттi қорлар мен көздер.
Облыстық "Бiлiм" бағдарламасын қаржыландыру облыстық бюджеттiң бiлiм жүйесiне қарастырған қаржылары шеңберiнде, қарыз көздерi мен мемлекеттiк бағдарлама қаржысы және демеушiлер көмектерi арқылы жүргiзiледi.
Бағдарламаны жүзеге асырудағы бюджет көздерiне деген төменгi шектегi есептiк сұраныстары 2001-2005 жылдары 31,24 млрд. теңге, соның ішінде:
2001 ж. - 4,938 млрд. теңге 2002 ж. - 5,735 млрд. теңге 2003 ж. - 6,466 млрд. теңге 2004 ж. - 6,854 млрд. теңге 2005 ж. - 7,265 млрд. теңге.
Әр жылдық қаржыландыру көлемі Қазақстан Республикасының сол жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңнама актілері мен осы мәселеге қатысты облыстық мәслихат шешімдеріне сәйкес нақтыланып отырады.
7. Бағдарламаны жүзеге асырғанда күтілетін нәтиже Облыстық "Білім" бағдарламасын жүзеге асырған кезде білім жүйесінің барлық потенциалдарымен қорлары дамып әрі сақталып, әрі қарай аймақтық әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін ұтымды да тиімді пайдаланылады.
Бұл бағдарламаны уақтылы жүзеге асырылуы жалпылама тұрғын халықтық сапалы білім бағдарламаларына кеңінен қол жеткізуін қамтамасыз етеді.
Бағдарлама жүзеге асқан жағдайда келесі өзгерістерге қол жетеді.
1. Барлық баланың жалпы білім беретін мектептер мен мектепке дейінгі мекемелер жүйесі арқылы мектепке әзірлігін қамтамасыз етуге жағдай жасалады.
2. Білім мекемелері желісін кеңейту және тұрақтандыру, әсіресе ауылдық жерлердегі білім беру қызметі сапасын арттыру, ауыл және қала оқушыларының даярлық деңгейін жақындастыру бойынша алынған шаралар нәтижесінде балалар мен жасөспірімдер үшін барлық білім сатылары мен деңгейлеріне қол жеткізу мүмкіндігі артады.
2001 - 2005 жылдар аралығында мемлекеттік білім мекемелері желісі:
- барлық үлгідегі жалпы білім беретін мектептер санын 528-ге, соның ішінде;
- күндізгі жалпы білім беретін мектептер санын 515-ке, (екі мектепке арттыру);
- жалпы үлгідегі мектеп-интернаттар (дарынды балалар үшін, сауықтыру, девиантты) санын 6-ға, (үш интернатқа арттыру);
- дене және ақыл-ес дамуында ауытқушылығы бар балалар үшін арнаулы мектеп-интернаттар санын 3-ке, (өзгеріссіз);
- кешкі мектептер және жастарды кешкі оқумен қамтуды 2,5 мың адамға жеткізу 4-ке, (екі мектепке арттыру).
Бұдан басқа:
- күндізгі жалпы білім беретін мектеп 1-ге, (өзгеріссіз) РГП "Темір жолы";
- Бастауыш кәсіптік білім мекемелері санын 21-ге, (екі мектепке өсіру);
- Мектепке дейінгі балалар мекемесі санын 76-ға, (26-ға арттыру);
- Мектептен тыс білім мекемелері санын 31-ге, (13-ке арттыру);
- Мектеп жанындағы интернаттар санын 54-ке, (10-ға арттыру);
- Лицейлер мен гимназиялар санын 15-ке, (5-ке арттыру) жеткізу көзделініп отыр.
Облыстағы мемлекеттік білім мекемелері желісі 2001 - 2005 жылдар аралығында :
- 3 жалпы білім беретін мектеп, 1 мектептен тыс білім мекемесі құрылысын салу;
- қалғаны бар ғимараттар есебінен өсіріледі.
Бес жылда мемлекеттік емес білім мекемелері желісі:
- мектепке дейінгі балалар мекемесі саны 3-ке жетіп (2 мекемеге өседі);
- жалпы білім беретін мектептер саны 3-ке жетіп (1 мектепке артады);
- мектептен тыс білім мекемелері саны 3-ке жетіп(2 мекемеге артады);
- кәсіптік мектептер саны 2-ге жетіп (1 мектепке артады).
3. Орта білім мекемелері қорын жақсарту бойынша шаралар қабылдау нәтижесінде мектеп жасындағы балаларды мектеп, лицей және колледждер жүйесі арқылы оқумен қамтып,олардың жалпыға бірдей міндетті мемлекеттік стандартты орындауына кеңінен жол ашылады. Жалпыға бірдей міндетті оқу қорын мектеп күту шығынының 3%-нен кем болмайтын көлемде қаржыландырылып, көп балалы және қамтылуы төмен отбасыларынан шыққан барлық оқушы тегін ыстық тамақпен, тегін оқулықпен қамтамасыз етіледі.
4. Кәсіби даярлық саласының барлық субъектілері әрекеттестігі арқасында барлық экономика салаларындағы білікті жұмысшылар мен мамандарға деген сұранысты анықтау механизмін белгілеуі, нарық қатынастары принциптерін енгізуі нәтижесінде кәсіптік мектеп, лицейлер мен колледждер түлектерінің жұмысқа орналасу деңгейі арта түседі.
5. Оқулықтармен қамтамасыз етіп, оларды арнаулы реттеуші мекемелер тәрбиеленушілері үшін кешенді енгізу шараларын алу нәтижесінде оқу-тәрбие жұмысының сапасы артады.
6. Білім мекемелерінде тәрбие жұмысын күшейту шараларын алу нәтижесінде ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар негізінде жеке адамның кәсіби қалыптасып, дамуы үшін қолайлы жағдайлар жасалып, жастар мен жасөспірімдер арасындағы тәртіп бұзушылық, қылмыспен девианттық мінез- құлық деңгейі төмендейді.
7. Педагог кадрларының біліктілігін көтеру және қайта даярлау жүйесі қызметін жақсарту шараларын алу нәтижесінде педагог кадрларын алдын-ала қайта даярлау және жүйелі түрде 4 - 5 жылда бір рет біліктілігін көтеру қамтамасыз етіледі.
8. 2005 жылы облысы білім жүйесін бюджеттік қаржыландыру 2001 жылмен салыстырғанда орташа 47,1% -ке өсуі нәтижесінде облыстағы барлық білім саласының оқу-материалдық базасы күшейеді.
9. Ауыл мектептерінің материалдық-техникалық жағдайы мен кадрлар потенциалы қала мектептері деңгейіне жақындатылып, қала мен ауы мектептері оқушылары білім деңгейлерінің айырмашылығы төмендейді.
10. Бастауыш және орта кәсіптік білім мекемелерінің материалдық- техникалық қамтылуы жақсартылып, олардың өндіріс қызметі мүмкіндігі артады.
Облыстық "Білім" бағдарламасына N 1 қосымша Батыс Қазақстан облыстық білім мекемелері желісінің 2001-2005 жылдарға арналған даму ЖОСПАРЫ Көрсеткіштер атауы (бірлік (мың адам)
2000 ж. есеп 2001 ж. сееп 2002 ж. сесп Мемлекеттік мектепке дейінгі балалар мекемелері 50/6,4 60/7,7 64/8,1 Мемлекеттік емес мектепке дей»нгі балалар мекемелері 1/0,03 1/0,05 2/0,08 Мемелекеттік жалпы беретін мектептер 521/129,9 517/127,8 519/128,1 соның ішінде:
Кундізгі жалпы беретін мектептер 513/126,0 508/123,4 Кешкі мектептер 2/1,9 3/2,3 Жалпы үлгідегі мектеп-интернаттар 3/1,4 5/1,7 Арнаулы мектеп-интернаттар (ауру балалар үшін)
3/0,6 3/0,7
Мемлекеттік емес жалпы білім беретін мектептер 2/0,14 2/0,4 Жалпы үлгідегі балалар үйі 1/0,41 1/0,4 2/0,45 Отбасы үлгісінедей балалар үйі 3/0,012 Мектеп жанындағы интернаттар 44/1,12 51/1,5 53/1,6 Мемлекеттік мектептен тіс білім мекемелері 18/6,8 24/10,0 26/10,1 Мемлекеттік емес мектептен тыс білім мекемелері 1/0,24 Мемелекеттік кәсіптік мектептер мен лицейлер 19/5,3 19/5,4 20/5,8 Мемлекеттік емес кәсіптік мекемелер мен лицейлер 1/0,1 Мемлекеттік коллдеждер 4/3,9 4/5,2 Обдыстық біліктік көтеру институты 1/2,2 1/2,5 Ведомстволық бағыныстағы жалпы білім беретін мектеп (т/ж)
1/0,7 1/,07 кестенің жлғасы 2003 ж. есеп 2004 ж. есеп 2005 ж. есеп желінің өсуі желі нормати 2000 жылдан 69/8,6 75/9,9 76/10,5 2/0,09 3/0,12 522/128,5 528/128,8 511/123,7 512/123,7 515/123,7 4/2,4 4/2,5 5/1,8 6/1,9 3/0,5 53/1,7 54/1,8 27/10,2 29/10,4 31/10,6 2/0,3 3/0,4 20/6,4 21/6,5 21/6,6 2/0,2 4/5,3 4/5,4 1/2,6 N 2 қосымша 2001-2005 жылдарға арналған Батыс Қазақстан облыстық білім жүйесі бюджетінің Ж О С П А Р Ы 2002 ж.
2003 ж.
Қаржыландыру бағдарламасының атауы 2001 ж мың т.
20-33 күндізгі жалпы білім беретін мектептер, мектеп жанындағы интер- наттар 20-36 кешкі мектептер мен ОКП 20-34 Жалпы үлгідегі және дарынды бала. арн. инетр.
20-35 20-32 арнаулы мектеп-интернаттар 20-30 мінез құлқы девианты балаларға арн. мектеп-инт 33-30 Балалар үйі 33-31 36-00 мектепке дейінгі балалар мек.
61-31 мектептен тыс мекемелер 31-30 кәсіптік мектептер 08-00 Колледждер 11-06 біліктік көтеру 40-30 оқу-әдістеме кабинеті 37-00 оқулықтар 32-00 ақпараттандыру 38-30 ПМПК 34-30 орталықтандырылған бухгалт 62-00 мектеп олимпиадалары Барлығы 2004ж.
2005 ж.
2001 жылға % есебімен 131216,3 139089,3 132342,1 125245,4 132760,1 106,1 235519,3 249650,4 109716,4 116299,3 352452,1 373599,2 113536,6 120348,8 N 3 қосымша 2002 жылға арналған Батыс Қазақстан облыстық білім саласы бюджетінің жиынтық жобасы атауы дарынды балалар мектеп интернаты оқулық- тар спе- ци- фи- ка девианттық мектеп-интер- нат арн. мек- теп-ин- тернат жалпы білім беретін мек- теп мек- кәсіптік мектеп- тер психоло- го меди- ко пед кеңес е/ақы әл/са- лық тамақ әрі-дәр- ме іссапар ашы- сумен қамту байла- ныс көлік э/қуаты жылу ағым- дағы жөндеу басқа- лары всеобуч сый- лықтар п/тө- лемдері стипен- дия құрал- дар алу құры- лыс кұрде- лі жөн- деу барлы- ғы Барлы- бала- лар үйі облысттық бі- ліктік артты- ру институты кол- ледж- дер орта- бухгал- терия оқушы- олимпи- адасы әді- стеме каби- неті обл ақпа- раттанды- ру каби- ке дей- інгі ме- кеме Мек- тептен тыс мекеме кеш- кі теп- отба- сы Ескерту:
411 специфика, барлық шығындар 227,0 млн. теңге, соның ішінде:
оқулықтар - 127,0 млн. теңге оқу-өндірістік шеберханалар құрал жабдықтары үшін - 20,0 млн. теңге интернаттар жиһаздары үшін - 20,0 млн. теңге мектепке дейінгі мекемелер жиһаздары үшін - 8,0 млн. теңге мектеп құрал жабдықтары мен жиһаздары үшін - 42,0 млн. теңге асхана жабдықтар үшін - 10,0 млн. теңге 139 специфика, барлық шығын 173785,0 мың теңге:
жұмсақ тауарлар мен киім - 32,0 млн. теңге кеңсе тауарлары - 45,0 млн. теңге ЖЖМ (жанар-жағар май) - 30,0 млн. теңге баспасөзге жазылу - 25,0 млн. теңге басқа да шаруашылық заттары - 41,785 млн. теңге N 4 қосымша 2003 жылға арналған Батыс Қазақстан облыстық білім саласы бюджетінің 445569,9 3349,6 колле- дждер облысттық біліктік арт- тыру инсти- туты раттан- дыру ка- бинеті 286,2 4748,8 411 специфика, барлық шығындар 290,6 млн. теңге, соның ішінде:
оқулықтар - 150,0 млн. теңге оқу-өндірістік шеберханалар құрал жабдықтары үшін - 15,0 млн. теңге мектепке дейінгі мекемелер жиһаздары үшін - 20,0 млн. теңге мектеп құрал жабдықтары мен жиһаздары үшін - 65,5 млн. теңге 139 специфика, барлық шығын 182092,0 мың теңге:
жұмсақ тауарлар мен киім - 40,0 млн. теңге ЖЖМ (жанар-жағар май) - 40,0 млн. теңге баспасөзге жазылу - 30,0 млн. теңге басқа да шаруашылық заттары - 27,092 млн. теңге N 5 қосымша 2004 жылға арналған Батыс Қазақстан облыстық білім саласы бюджетінің кешкі тептер тен меке- 411 специфика, барлық шығындар 308,036 млн. теңге, соның ішінде:
оқулықтар - 159,0 млн. теңге оқу-зертханалар құрал жабдықтары үшін - 20,0 млн. теңге интернаттар жиһаздары үшін - 10,0 млн. теңге компьютер техникалары үшін - 55,0 млн. теңге мектеп құрал жабдықтары мен жиһаздары үшін - 44,036 млн. теңге асхана жабдықтар үшін - 5,0 млн. теңге саз және спорт құралдары үшін - 15,0 млн теңге 139 специфика, барлық шығын 193018,0 мың теңге:
баспасөзге жазылу - 35,0 млн. теңге басқа да шаруашылық заттары - 43,018 млн. теңге N 6 қосымша 2005 жылға арналған Батыс Қазақстан облыстық білім саласы бюджетінің 411 специфика, барлық шығындар 326,518 млн. теңге, соның ішінде:
оқулықтар - 168,54 млн. теңге оқу-өндірістік шеберханалар құрал жабдықтары үшін - 20,0 млн. теңге мектепке дейінгі мекемелер жиһаздары үшін - 10,0 млн теңге мектеп құрал жабдықтары мен жиһаздары үшін - 107,978 млн. теңге саз және спорт құралдары үшін - 10,0 млн теңге 139 специфика, барлық шығын 204599,0 мың теңге:
кеңсе тауарлары - 50,0 млн. теңге ЖЖМ (жанар-жағар май) - 35,0 млн. теңге басқа да шаруашылық заттары - 44,599 млн. теңге

На русском языке:
Батыс Қазақстан облысының мәслихаты Решение Западно-Казахстанского Маслихат Западно-Казахстанской области областного маслихата от 22 декабря 2001 года № 17-3.
Зарегистрировано Управлением юстиции Западно-Казахстанской области 30 января 2002 года №
1265. Утратило силу решением Западно-Казахстанского областного маслихата от 29 мая 2004 года № 8-15 О Западно-Казахстанской областной программе «Образование на 2001-2005 годы»
1. Утвердить Западно-Казахстанскую областную программу "Образование на 2001-2005 годы" (прилагается).
Председатель сессии
Д.Сагатов
Секретарь облмаслихата Г.Шамшаева ЗАПАДНО-КАЗАХСТАНСКАЯ ОБЛАСТЬ ПРОГРАММА "ОБРАЗОВАНИЕ" на 2001-2005 годы г. Уральск - 2001 УТВЕРЖДЕНО Решением Западно-Казахстанского областного маслихата от 22 декабря 2001 года N 17-3 Секретарь облмаслихата Аким области Шамшаева Г.Г.____________ Кушербаев К.Е.______________ СОГЛАСОВАНО:
Заместителем акима области по курируемой отрасли Областное управление экономики Областное финансовое управление ПРОГРАММА "ОБРАЗОВАНИЕ" НА 2001-2005 годы СОДЕРЖАНИЕ
1. Паспорт................................................... 4-6
2. Введение...................................................7
3. Анализ современного состояния системы образования области .7-11
4. Цели и задачи программы....................................12-15
5. Основные направления и механизм реализации программы.......15-19
6. Необходимые ресурсы и источники их финансирования..........19
7. Ожидаемый результат от реализации программы................19-21
8. Приложения ................................................
1. ПАСПОРТ
Наименование: Программа "Образование" (далее Программа) на 2001-2005 годы Решение о разработке Программы: Областная программа "Образование"
разработана в соответствии с постановлением Правительства Республики Казахстан от 27 марта 2001 года N 389 "О плане мероприятий по реализации Государственной программы "Образование", утвержденной Указом Президента Республики Казахстан от 30 сентября 2000 года N 448 Основной разработчик: Западно-Казахстанское областное управление образования Цели: Создание условий для эффективного развития системы образования Западно-Казахстанской области, обеспечивающей широкий доступ к качественному образованию на всех его уровнях в соответствии с Законом Республики Казахстан "Об образовании"
Приоритеты Программы: 1. Увеличение охвата детей дошкольными образовательными программами; 2. Обеспечение прав граждан Западно- Казахстанской области на получение качественного среднего образования, выравнивание уровня подготовленности городских и сельских школьников; 3.
Обеспечение конкурентоспособности на рынке труда выпускников организаций начального и среднего профессионального образования; 4. Формирование личностных качеств детей и учащейся молодежи на основе идей казахстанского патриотизма, гражданственности, гуманизма и общечеловеческих ценностей; 5.
Соответствующее режиму развития ресурсное обеспечение системы образования (нормативно-правовая база; финансово-экономические механизмы и материальная база, развитие сети организаций образования; кадровое, научно- методическое и информационное обеспечение, внедрение новых технологий обучения.) Задачи Программы: Для реализации целей Программы предусматривается решить следующие основные задачи: - создать условия для удовлетворения конституционных прав граждан на доступ к образованию всех уровней и ступеней; - повысить качество образования и образовательных программ, представление выбора образовательных услуг; - совершенствовать воспитательную работу, обеспечить единство процессов обучения и воспитания; - повысить социальный статус педагога; - совершенствовать управление системой образования области на основе внедрения информационной системы управления образованием.
Основные мероприятия Программы: Программа определяет основные направления развития системы образования области на пятилетие по следующим направлениям: - дошкольное обучение и воспитание; - среднее общее образование; - начальное и среднее профессиональное образование; - подготовка, переподготовка и повышение квалификации педагогических кадров.
В Программе дана оценка реального состояния сферы образования в регионе, намечены перспективы и определены приоритеты дальнейшего развития системы образования, содержатся конкретные мероприятия по достижению поставленных целей для каждого уровня образования.
Учитывая положения Закона Республики Казахстан "Об образовании", в Программе значительное внимание уделяется необходимости совершенствования модели современной сельской школы, призванной обеспечить для сельских школьников равные образовательные возможности на ряду с городскими, обеспечения предшкольной подготовки детей и развития новых образовательных программ для детей дошкольного возраста. Развивая идею непрерывного образования, Программа призвана способствовать разработке и внедрению новых технологий обучения, обновлению содержания образования через внедрение новых учебных планов, учебников и учебно-методических комплексов нового поколения, введению современных учебных программ по экономическому, экологическому, правовому, гражданскому образованию и воспитанию детей и молодежи.
Источники Финансирования: Финансирование программы осуществляется в пределах средств, предусмотренных на образование в бюджете области на соответствующий год, а также за счет средств Республиканского бюджета и займов по отдельным Государственным программам. Минимальная расчетная потребность в бюджетных средствах на реализацию Программы на 2001-2005 годы составляет 31, 24 млрд. тенге в ценах 2001 г. (см. приложение N 2-6).
Ежегодные объемы финансирования будут уточняться в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан о республиканском бюджете соответствующего года. Предполагается привлечение спонсорской помощи.
Ожидаемый Результат: В результате реализации областной программы "Образование" потенциал и ресурсы системы образования будут сохранены, развиты и в дальнейшем рационально и эффективно использованы для социально- экономического развития региона. Реализация Программы должна обеспечить улучшение доступности и качества образовательных программ всех уровней и ступеней для более широких слоев населения, единство процессов обучения и воспитания (см. приложения N 1).
Срок реализации: 2001-2005 годы
2. ВВЕДЕНИЕ
Состояние экономики и социальной сферы переходного периода развития Казахстана и в частности Западно-Казахстанской области, позволяют сделать вывод о том, что общество переходит в стадию стабильного функционирования и развития.
Устойчивый рост экономики Западно-Казахстанской области и благосостояния ее жителей во многом зависит от эффективности системы образования, адаптированности ее к рынку труда, соответствия ее государственным и международным стандартам образования. Поэтому цель проводимых реформ в системе образования области - это обеспечение качественного ее преобразования в условиях рыночной экономики с учетом глобализации. Реформирование образования требует создания новых нормативно- правовых, научно-методических, финансово-материальных условий и соответствующего кадрового обеспечения, которые позволят углубить и развить процесс реформирования на основе сохранения в этой сфере позитивного потенциала.
Таким образом, в сложившихся социально-экономических условиях, возникла объективная необходимость разработки Программы, которая должна внести изменения в социально-экономические, содержательно-методические, правовые и социально-психологические отношения, существующие в сфере образования. Данная Программа наряду с действующими государственными, ведомственными и региональными программами в сфере образования и новым нормативно-законодательным его обеспечением составит организационную основу реализации государственной политики в сфере образования по Западно- Казахстанскому региону.
3. АНАЛИЗ СОВРЕМЕННОГО СОСТОЯНИЯ СИСТЕМЫ ОБРАЗОВАНИЯ ОБЛАСТИ Одной из приоритетных задач, на решение которой направлены усилия органов управления образованием, является сохранение и развитие сети организаций среднего образования, обеспечивающих конституционное право граждан Казахстана на обязательное среднее образование, которое является в соответствии с Законом РК "Об образовании" основным звеном в системе непрерывного образования, призванных также профессионально сориентировать учащегося и адаптировать его к рынку труда.
По отчетным данным 2001 года в области функционирует под ведомством областного управления образования всего 540 ед. государственных организаций, обеспечивающих среднее образование с контингентом 138,4 тыс. учащихся, из которых 517 ед. общеобразовательных школ (127,8 тыс. уч.), 19 ед.
профессиональных школ и лицеев (5,4 тыс. уч.), 4 ед. колледжей (5,2 тыс. уч.); 8 негосударственных организаций образования, в том числе 2 общеобразовательные школы (0,4 тыс. уч.), 1 профессиональная школа (0,1 тыс.
уч.) и 5 колледжей (5,2 тыс. уч.).
Кроме этого в области функционирует 1 медицинский государственный колледж (0,3 тыс. уч.) подведомственный областному управлению здравоохранения и 1 общеобразовательная школа подведомственная РГП "Темир жолы" (0,7 тыс. уч.).
Число государственных дневных общеобразовательных школ (без специальных коррекционных организаций) в области составляет 511 ед. с контингентом 124,8 тыс. учащихся. В среднем на одну школу приходится 244 учащихся, республика - 374. Особенностью области является большое количество малокомплектных общеобразовательных школ, число которых составляет - 339 (66,3%), и в которых обучается - 26,4 тыс. учащихся (21,2%), республика соответственно - 52,4% и 14,5%, что приводит к удорожанию стоимости обучения в них и дополнительным бременем ложится на бюджеты районов.
Количество пришкольных интернатов составляет 51 ед. (на 7 ед. больше, чем в прошлом году) с охватом 1494 учащихся (на 374 уч. больше, чем в прошлом году). Пришкольные интернаты открылись в районах: Бокейординском, Бурлинском, Жанибекском, Зеленовском, Сырымском, Теректинском и Каратобинском (2 ед.). Организован подвоз в 30 школах области с охватом 958 учащихся.
По области в настоящее время функционирует 309 школ с казахским, 123 школы со смешанным и 79 с русским языком обучения. В школах области как родные в 5 воскресных школах изучаются корейский, татарский, немецкий и чеченский языки с общим охватом 1258 учащихся.
В области функционирует 3 вечерние школы и 94 учебно- консультационных пункта с общим контингентом 2333 учащихся, что на 416 уч.
больше, чем в прошлом году.
Для детей с ограниченными возможностями развития в области функционирует 3 специальные школы-интерната с общим контингентом 0,7 тыс.
учащихся: для детей с недостатками в умственном развитии, с недостатками и отклонениями в развитии слуха и зрения.
В области функционирует 12 общеобразовательных школ нового типа, в том числе: 9 гимназий и 1 лицей, 2 школы-интерната для одаренных детей. Как инновационные организации образования по области работают 4 учебно- воспитательных комплекса на базе общеобразовательных школ, детский комплекс "Жас даурен", 4 профессиональных лицея. Функционирует 463 класса с углубленным и профильным изучением предметов с охватом 10,5 тыс. учащихся.
Окончили учебный год на отлично всего 16845 учащихся школ или 13,5% от общего числа учащихся, что на 3,2% выше чем в прошлом году. Аттестаты с отличием получили 409 выпускников школ, что на 144 чел. больше, чем в прошлом году. На повторный год обучения оставлено 165 учащихся школ, что на 18 чел. меньше, чем в прошлом году.
Окончили 11 классов общеобразовательных школ области всего 9067 учащихся, из которых поступили на учебу в ВУЗы и колледжи - 5491 учащихся или 60,6% от общего числа, в т.ч. 3712 в ВУЗы, что составляет 41,0% (на 11% больше, чем в прошлом году).
В определенной степени решались вопросы социальной защиты, укрепления здоровья учащихся. Летом текущего года охвачено всеми видами организованного досуга и занятости 96,6 тыс. учащихся или 91,0% от их общего числа, что на 7,8% больше, чем в прошлом году. Охват детей летним отдыхом в лагерях с питанием и оздоровлением составил в этом году 31,0 тыс. учащихся или 28,3% от их общего числа (кроме учащихся 9-11 классов), что на 12,1% больше, чем в прошлом году. Лагеря отдыха и оздоровления учащихся работали летом этого года во всех районах области. Фонды всеобуча созданы во всех школах области. Бюджетом предусмотрено на 2001 г. финансирование в фонд всеобуча в общей сумме 35,1 млн. тенге (в среднем 1,1% от расходов на содержание школ, республика - 0,9%) или 1600 тенге на каждого учащегося из малообеспеченной семьи в год, все средства выделены и освоены. Горячее питание организовано в 246 школах области (48,5%) с охватом 28878 учащихся или 23,4% (республика - 23,0%) от общего количества школьников (без школ-интернатов), что на 7,4% выше, чем на конец прошлого учебного года. Кроме этого в 334 школах области организовано общественное питание школьников с охватом 55323 учащихся или 44,9% от их общего числа, что на 3,8% больше, чем в прошлом году. Таким образом, в целом горячим и общественным питанием охвачено 68,3% школьников, что на 11,2% выше, чем в прошлом году. За счет средств фондов всеобуча питаются бесплатно один раз в день 9536 школьников из малообеспеченных семей или 43,3% от их общего числа.
Сеть дошкольных организаций области по сравнению с прошлым годом увеличилась на 10 единиц и составляет 61 дошкольную организацию с общим контингентом 7638 детей (на 1240 детей больше, чем в прошлом году).
Открылись детские дошкольные организации в районах: Акжаикском - 2, Чингирлауском - 2, Бурлинском - 1, Казталовском - 2, Каратобинском - 1, Сырымском - 1, Жанибекском - 1. Охват детей дошкольным воспитанием составляет по области 21,6%, что на 11,9% выше, чем в прошлом году. Из общего количества детских дошкольных организаций - 27 единиц функционируют в г.
Уральске с охватом 5338 детей и 5 единиц в г. Аксае с охватом 1006 детей. На начало текущего учебного года обучением охвачено детей 5-и летнего возраста всего 3508 чел. или 40,7% от общего числа детей (на 5,2% больше, чем в прошлом году), в т.ч. в 1-ом классе школ - 10 чел., в предшкольных классах школ - 1746 чел. и в предшкольных группах детских дошкольных организаций - 1752 чел.
Детей 6-и летнего возраста охвачено обучением всего 8729 чел. или 97,7% от общего числа детей (на 4,7% больше, чем в прошлом году), в т.ч. в первом классе школ - 2524 чел., в предшкольных классах школ - 4714 чел. и в предшкольных группах детских дошкольных организаций - 1491 чел.
Сеть внешкольных организаций области подведомственных образованию по сравнению с прошлым годом увеличилась на 9 единиц и составляет 27 внешкольных организаций с общим охватом 10,3 тыс. учащихся (на 4745 учащихся больше, чем в прошлом году). Открылись внешкольные организации в районах: Каратобинском - 2, Жанибекском - 1, Жангалинском - 1, Чингирлауском
- 1, Акжаикском - 2 и в г. Уральске - 2, в т.ч. областная станция юных техников.
Таким образом, охват детей внешкольным образованием составляет по области 8,2% от общего числа школьников, что на 3,9% выше, чем в прошлом году (это без учета детско-юношеских спортивных школ).
Бюджет образования области к концу 2001 года возрос, по сравнению с началом, на 546,3 млн. тенге и составил 4,938 млрд. тенге, что позволило решить ряд важных вопросов укрепления материально-технической базы организаций образования. К новому учебному году за счет средств областного бюджета все общеобразовательные и профессиональные школы, колледжи области оснащены современной компьютерной техникой и электронными учебниками на сумму в 176 млн. тенге, все первоклассники области получили бесплатно школьную форму. За счет средств областного бюджета решаются вопросы обеспечения:
школьными учебниками, на эти цели выделено и освоено 103 млн. тенге; все интернатные организации области оснащены мягким и жестким инвентарем. В текущем году произведен капитальный ремонт 60 объектов образования области на что израсходовано 304 млн. тенге средств местного бюджета (что в 7 раз больше, чем в прошлом году), в том числе 70 млн. тенге на восстановление 19 из 20 общеобразовательных типовых школ, которые не эксплуатировались вообще или в зимний период в течении 7-8 лет из-за проблем с отоплением, а дети вынуждены были учиться в приспособленных зданиях. Открыты в этом году: в городе Уральске общежитие "Шанырак" на 150 мест для детей-сирот выпускников учебных заведений области, а в поселке Подстепное Теректинского района - лингвистическая гимназия "Умiт" для одаренных детей с пришкольным интернатом, оборудованные на уровне современных стандартов. Введены в эксплуатацию пристройки к 4 школам в общей сложности на 510 ученических мест в Бурлинском, Теректинском и Жангалинском районах. Увеличилось в этом году число пришкольных интернатов, внешкольных и дошкольных организаций.
В поселке Зачаганск открыта 13 декабря т.г. новая типовая общеобразовательная школа на 722 ученических места. После капитального ремонта введены в эксплуатацию в декабре т.г. здания областного Дома Учителей и областного института повышения квалификации и переподготовки педагогических кадров, где созданы соответствующие условия для работы. Впервые создано общественное объединение учителей области - "Педагогический Парламент", деятельность которого направлена на поддержку педагогических инноваций, разработку и внедрение перспективных проектов развития системы образования региона. Для поощрения творчески работающих учителей и педагогических коллективов, победителей и лауреатов областных конкурсов, выделено из областного бюджета 3 млн. тенге. В честь десятилетия Независимости Республики Казахстан таких конкурсов профессионального педагогического мастерства в области проведено всего 11, в том числе: "Учитель года", лучшая общеобразовательная и профессиональная школа года; лучший интернат, детский сад, колледж, школьный музей года; "Алтын кiлт", "Жузден жуйрiк", "Классный руководитель года", "Мастер года".
Государственный заказ на подготовку рабочих кадров и специалистов в 2001 году установлен в объеме 4125 человек (профессиональные школы - 3075, колледжи - 1025), что на 1022 больше, чем в прошлом году.
Вместе с тем, по определенным параметрам функционирования системы среднего образования области имеются негативные тенденции, которые тормозят процесс ее развития и реформирования.
Из 511 общеобразовательных школ области только 204 (39,9%)
расположены в типовых зданиях (республиканский показатель - 57,6%).
Требуют капитального ремонта по области 166 объектов образования.
Требует обновления учебное оборудование и мебель. В течение последних 10 лет мебель в школах области практически не обновлялась. Более 15% школьных парт требуют полной замены, что составляет более 9000 парт. Необходимы средства на программное обеспечение персональных электронно-вычислительных машин и их ремонт, электронные учебники.
Число детских дошкольных организаций ежегодно до 2000 г. сокращалось и по сравнению с 1995 годом уменьшилось в 4 раза, а по сравнению с 1991 годом в 7 раз.
В государственных общеобразовательных школах области работает 13,8 тыс. чел. учителей, из которых 64,2% с высшим образованием, что на 5,2% ниже среднереспубликанского показателя.
Имеются определенные серьезные трудности в решении проблем всеобуча.
Не уменьшается доля призывного контингента, не имеющего среднего общего образования. Выделяемых средств в Фонды всеобуча недостаточно.
Результаты тестирования абитуриентов и итоги областных олимпиад свидетельствуют о недостаточном уровне качества знаний учащихся по предметам естественно-математического цикла. Доля абитуриентов из Западно- Казахстанской области, получивших гранты и кредиты (15,3%) ниже республиканского (16,2%). По области выпускники 63 из 262 средних школ, участвовавшие в тестировании, т.е. 24,0%, не получили государственных образовательных грантов и кредитов.
Имеются определенные трудности с обеспеченностью учебниками учащихся школ области, особенно с казахским языком обучения.
Ежегодно возрастает число детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, которых по области 2200 человек, больных детей, нуждающихся в обучении в специализированных школах-интернатах. Недостаточен уровень нравственно-духовного, гражданского воспитания, работы по предупреждению преступности и безнадзорности, наркомании и алкоголизма в подростковой среде.
Необходимо решать проблемы трудоустройства выпускников общеобразовательных и профессиональных школ, 27,7% последних оказывается не востребованными на рынке труда.
Требует решения проблема открытия во всех школах медицинских кабинетов оборудованных в соответствии с нормативами и передача их содержания полностью под юрисдикцию органов здравоохранения.
Требует отработки система ранней профессионализации учащейся молодежи, приема учащихся на базе основной общеобразовательной школы в начальные профессиональные школы и колледжи.
В целях улучшения качества образовательного процесса необходимо организовать государственную аттестацию организаций образования, наладить систему мониторинга качества знаний учащихся.
ВЫВОДЫ:
1. Сеть организаций образования области, обеспечивающих среднее образование, сохранена и наметилась тенденция к ее развитию.
2. Проводится определенная работа по решению проблем всеобуча, выполнения Государственных программ: "Образование", развития языков, информатизации системы среднего образования, внедрения государственных общеобязательных стандартов образования и нового поколения учебников.
3. Качество знаний учащихся по предметам естественно-математического цикла находится на низком уровне, недостаточно развит мониторинг деятельности организаций образования.
4. Слабо по области развит негосударственный сектор среднего образования.
5. Недостаточен прием учащихся в начальные и средние профессиональные учебные заведения на базе 9-и классов, охват учащихся начальным и средним профессиональным образованием на государственном языке, организация профориентационной работы, трудоустройство выпускников.
6. Требуют решения проблемы кадрового и материально-технического обеспечения организаций образования.
7. Требуют решения в полном объеме проблемы организации горячего питания школьников и в первую очередь из малообеспеченных семей, оказания им материальной помощи из фонда всеобуча, обеспечения учебниками, медицинским обслуживанием.
8. Недостаточен уровень учебно-методического обеспечения учебно- воспитательного процесса организаций образования.
9. Требует совершенствования управление образованием области, в том числе и на основе внедрения информационных систем управления образованием.
4. ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ ПРОГРАММЫ Основная цель программы - создать условия для эффективного развития национальной модели системы образования, обеспечивающей широкий доступ к качественному образованию на всех его уровнях.
Основные задачи программы:
- создание условий для удовлетворения конституционных прав граждан на доступ к образованию всех уровней и ступеней;
- совершенствование управления системой образования на основе внедрения информационных систем управления образованием;
- повышение качества образования, предоставление выбора образовательных услуг;
- совершенствование воспитательной работы, обеспечение единства процессов обучения и воспитания;
- повышение социального статуса педагога.
Дошкольное воспитание и обучение Цель - обеспечение равных стартовых возможностей детей в получении образования путем последовательного увеличения охвата детей дошкольными образовательными программами.
Основные задачи:
- учебно-методическое и кадровое обеспечение дошкольного воспитания и обучения детей;
- сохранение действующих и развитие новых видов и типов дошкольных организаций, особенно для детей с ограниченными возможностями в развитии;
- обеспечение предшкольной подготовкой всех детей дошкольного возраста на базе дошкольных организаций и общеобразовательных школ.
Среднее общее образование Цель - обеспечение конституционного права граждан на получение обязательного среднего образования и повышение его качества.
- охват обучением всех детей школьного возраста;
- реализация государственных общеобязательных стандартов среднего общего образования;
- повышение качества образования в школах путем усовершенствования содержания и методов обучения, введения объективных критериев и подходов к оценке знаний учащихся и деятельности педагогов;
- обеспечение мер по охране здоровья учащихся и педагогов.
Среднее общее образование в сельской местности Цель - создание условий для обучения и воспитания, повышения качества обучения школьников, модернизация деятельности сельских и малокомплектных школ.
Задачи:
- разработка и поэтапное внедрение эффективной модели сельской и малокомлектной школы;
- подготовка и переподготовка педагогических кадров для малокомплектных школ. Обеспечение стабильности педагогических кадров в сельской местности;
- издание методической литературы, внедрение специальных методик и технологий в учебно-воспитательный процесс малокомплектных школ;
- разработка комплекса мер по улучшению материально-технического обеспечения сельских школ;
- повышение уровня обучения в сельских школах путем внедрения инновационных методов и специальных организационных форм обучения, стимулирование творчества и одаренности учащихся;
- внедрение методов дистанционного обучения в учебный процесс сельских и малокомплектных школ;
- повышение эффективности управления сельскими и малокомплектными школами.
Начальное и среднее профессиональное образование Цель - обеспечение конкурентоспособности на рынке труда выпускников организаций начального и среднего профессионального образования, а также обеспечение профессиональной подготовки и переподготовки взрослого населения.
- внедрение государственных общеобязательных стандартов начального и среднего профессионального образования, их обновление с учетом ситуации на рынке труда и структурных изменений в экономике;
- создание условий для повышения доступности начального и среднего профессионального образования для подростков и молодежи, а также взрослого населения;
- поддержка негосударственного сектора начального и среднего профессионального образования, подготовки и переподготовки рабочих и специалистов со средним профессиональным образованием;
- развитие социального партнерства;
- расширение сотрудничества по вопросам подготовки и переподготовки кадров в учебных заведениях начального и среднего профессионального Совершенствование системы воспитания Цель - формирование личностных качеств воспитанника на основе идей казахстанского патриотизма, гражданственности, гуманизма и общечеловеческих ценностей.
- разработка и внедрение эффективной системы воспитания обучающихся в организациях образования с учетом их этнокультурных особенностей;
- поддержка развития массовых детских и молодежных общественных организаций;
- сохранение и дальнейшее развитие сети организаций дополнительного образования;
- переподготовка педагогов дополнительного образования, классных руководителей, воспитателей, психологов в организациях образования и работников органов управления образованием по проблемам воспитания;
- реализация комплекса мер по профилактике правонарушений, преступности и безнадзорности детей, подростков и молодежи.
Повышение квалификации и переподготовка кадров системы образования Цели:
- улучшение методической работы с работниками организаций образования;
- определение и осуществление комплекса мер, направленных на улучшение учебно-воспитательного процесса в организациях образования области.
- удовлетворение образовательных запросов всех групп педагогических кадров, а также индивидуальных потребностей и интересов в новых социально- экономических условиях через систему курсовых мероприятий и методической работы;
- дифференциация повышения квалификации по персонализации программ, согласно возможностей и уровня подготовленности специалистов;
- поддержка и развитие образовательных программ, ориентированных на профессиональную саморегуляцию и педагогическую поддержку его роста;
- предоставление разнообразных возможностей повышения квалификации и переподготовки для всех категорий педагогических кадров по государственному заказу, по заказу уполномоченных органов и индивидов;
- мониторинг, маркетинг и информационно-рекламное обеспечение организаций образования области;
- распространение опыта работы творчески работающих педагогов
- обновление педагогических технологий, создание условий, обеспечивающих вариативность образования и развитие его различных форм.
Ресурсное обеспечение по реализации вышеуказанных целей и задач включает:
- формирование соответствующей нормативно-правовой базы;
- совершенствование финансово-экономических механизмов эффективного функционирования и развития системы образования;
- развитие сети организаций образования;
- развитие системы подготовки и переподготовки кадров системы образования и планомерного повышения их квалификации;
- улучшение учебно-методического и информационного обеспечения
- внедрение новых технологий обучения.
5. ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ И МЕХАНИЗМЫ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ В области дошкольного воспитания и обучения.
Одной из форм повышения доступа детей дошкольного возраста к качественным дошкольным образовательным программам является предшкола, которая обеспечит повсеместную организацию предшкольной подготовки детей в детском саду, общеобразовательной школе и семье.
Предшкола - это институт целенаправленно организованного учебно- воспитательного процесса для детей старшего дошкольного возраста, в основном ранее не посещавших детские сады. Функции предшколы:
- охрана и укрепление физического и психического здоровья детей;
- обеспечение интеллектуального и личностного развития детей, забота об их эмоциональном благополучии;
- коррекция нарушений развития детей;
- взаимодействие с семьей для обеспечения полноценного развития ребенка.
Возлагается большая ответственность на семью. Она имеет право выбора организации предшкольной подготовки ребенка - самостоятельно, совместно с дошкольной организацией или школой. Семья обязана обеспечить овладение ребенком знаний, навыков и отношений, которые предусматриваются государственным общеобязательным стандартом дошкольного воспитания и обучения, а также физически и психологически подготовить его к освоению школьной программы.
Ресурсное обеспечение дошкольного воспитания и обучения должно обеспечивать преемственность общеобразовательных программ дошкольного образования и программ начальных школ, внедрения учебных пособий, подготовку, переподготовку и повышение квалификации педагогических кадров.
В области среднего общего образования необходимо существенно обновить его содержание в направлении демократизации и гуманизации образования.
Необходимо добиться высокой мотивации учащихся на приобретение качественных знаний, умений и навыков. Обновление содержания должно быть обеспечено внедрением государственных общеобязательных стандартов образования, учебников нового поколения и учебно-методических комплексов к ним.
Особого отношения требует к себе сельская школа, разнообразная по содержанию, языкам, условиям и формам обучения. Необходимость осуществления уровневой и профильной дифференциации и индивидуализации обучения, в том числе в условиях малой наполняемости классов, требует принципиально иной организации учебного процесса и существенного улучшения уровня подготовленности педагогических работников.
Необходим непрерывный мониторинг качества подготовки выпускников учебных заведений, дающих высшее и среднее профессиональное образование. В обеспечении качества школьного образования необходимо внедрение системы рейтингов организаций этого уровня.
В системе среднего общего образования велика роль социальной защиты учащихся и работников образования. Здоровье учащихся и педагогов, их социальное благополучие являются главным фактором обеспечения качества знаний. Необходима организация регулярного бесплатного медицинского осмотра учащихся и педагогов, а также полноценного питания учащихся. Питание учащихся из семей, нуждающихся в адресной социальной помощи, должно быть бесплатным.
В области начального и среднего профессионального образования акцент должен быть сделан не только на подготовку рабочих и специалистов среднего звена по профессиям, востребованным на рынке труда, но и на обеспечение условий для получения молодежью профессиональных знаний, умений и навыков, которые позволят им лучше подготовиться к самозанятости.
Государственные общеобязательные стандарты этого уровня профессионального образования должны учитывать требования работодателей.
В рамках делового, заинтересованного партнерства профессиональных школ, лицеев, колледжей и предприятий всех форм собственности необходимо обеспечить единство теоретических знаний и практических навыков, приобретаемых в рамках профессиональной практики на базе действующих предприятий. Партнерство подразумевает взаимовыгодное сотрудничество сторон в вопросах обеспечения предприятий качественными трудовыми ресурсами.
Вести подготовку квалифицированных рабочих и специалистов высоких разрядов, классов и категорий, которые требуются в сфере малого и среднего бизнеса.
Единство процессов обучения и воспитания достигается путем расширения системы дополнительного образования, поощрения молодежных и детских общественных объединений и обеспечения организованного досуга и отдыха детей, подростков и молодежи.
Эффективность управления во многом зависит от качества информационного обеспечения, своевременного и качественного принятия управленческих решений и организации мониторинга всей системы образования.
В этой связи задача совершенствования управления образованием включает в себя и совершенствование системы образовательной статистики и мониторинга системы образования. Процесс информатизации образования инициирует также совершенствование механизмов управления системой образования на основе использования автоматизированных банков данных научно-педагогической информатизации, информационно-методических материалов, а также коммуникационных сетей.
Требуется четкое разграничение компетенций между органами управления образованием всех уровней и организаций образования в соответствии с законодательством об образовании и другими правовыми актами. Должны быть обеспечены необходимые условия для дальнейшего предоставления большей самостоятельности руководителям образовательных учреждений. Потребуется дальнейшая децентрализация управления и расширение академических свобод учебных заведений. Действенным органом самоуправления должны стать советы учебных заведений.
"Качество" и "оценка" - неотъемлемые компоненты "нового инструмента управления" - должны рассматриваться не как средства децентрализации, а как средства поддержания равновесия между различными уровнями принятия решений в децентрализованной системе.
Реформирование образования предполагает внедрение в этой сфере принципиально новой схемы финансирования и требует решения ряда финансово- экономических задач, направленных на поддержку и совершенствование финансово-экономических механизмов развития системы образования. Решение задач при этом должно опираться на следующие принципы:
- хозяйственная и финансовая самостоятельность образовательных
- нормативный подход в формировании ресурсного обеспечения;
- многоканальный подход к финансированию.
Стабилизация и развитие сети организаций образования.
Важнейшей гарантией доступности и качества образования является достаточная развитость сети организаций образования.
Главной заботой местных органов исполнительной власти является забота о населении, в том числе в отношении образования и воспитания детей дошкольного возраста. В этой связи сохранение и расширение сети дошкольных организаций - их прямая обязанность.
Обеспечить доведение сети организаций образования в течение 2000-2005 годов до установленного государственного гарантированного норматива, сети организаций образования утвержденного постановлением Правительства Республики Казахстан от 25 февраля 2000 года N 300.
Для решения задач широкой доступности обучения в организациях начального и профессионального образования необходимо сохранить имеющуюся сеть и обеспечить размещение государственного образовательного заказа на подготовку специалистов в соответствии с потребностями региона.
Потребность в переподготовке и повышении квалификации кадров системы образования в последние годы многократно возросла в связи с реализацией государственных программ по информатизации системы среднего образования, внедрением нового поколения учебников и нового методического арсенала. В настоящее время программы переподготовки и повышения квалификации в основном направлены на удовлетворение потребностей педагогических работников по реализации указанных государственных программ, что вносит дисбаланс в систему переподготовки и повышения квалификации кадров и требует совершенствования этой системы.
Программы переподготовки и повышения квалификации педагогических работников должны быть систематическими, учитывать актуальные запросы и периодически пересматриваться.
Задачи внедрения новых технологий обучения и улучшения материально- технического обеспечения, включая информатизацию системы образования, взаимосвязаны между собой и предполагают включение в учебный процесс современных технологий и технических средств обучения посредством информатизации системы образования, внедрения дистанционного обучения и т.
д.
В соответствии с поставленной Главой государства задачей оснащение школ компьютерной техникой завершено к началу 2001-2002 учебного года.
Информационная инфраструктура в сфере образования может быть создана на основе уже существующих в Казахстане телекоммуникационных сетей при условии формирования и подключения к ним банков образовательной информации. Введение таких банков окажет образовательным учреждениям существенную помощь в работе с сетью и в использовании телекоммуникаций в качестве средств обучения. Эта деятельность будет осуществляться действующим областным региональным центром информатизации и Западно-Казахстанским государственным университетом.
Механизм реализации областной программы "Образование".
В целях обеспечения системного контроля за реализацией областной программы "Образование" создается Координационный совет при акиме Западно- Казахстанской области.
Оперативное управление процессом реализации программы обеспечивается областным управлением образования.
Мероприятия программы будут реализовываться за счет средств местного бюджета, а также вливаний из Республиканского бюджета и привлечения спонсорской помощи.
6. НЕОБХОДИМЫЕ РЕСУРСЫ И ИСТОЧНИКИ ФИНАНСИРОВАНИЯ Финансирование областной программы "Образование" будет осуществляться в пределах средств, предусмотренных в бюджете области на систему образования, а также за счет средств займов, включенных в государственную программу инвестиций и средств спонсоров. Минимальная расчетная потребность в бюджетных средствах на реализацию программы на 2001-2005 годы составляет всего 31,24 млрд. тенге, в том числе:
2001 год - 4,938 млрд. тенге 2002 год - 5,735 млрд. тенге 2003 год - 6,466 млрд. тенге 2004 год - 6,854 млрд. тенге 2005 год - 7,265 млрд. тенге.
Ежегодные объемы финансирования будут уточняться в соответствии с законодательными актами Республики Казахстан о республиканском бюджете соответствующего года и решениями областного маслихата по данному вопросу.
7. ОЖИДАЕМЫЙ РЕЗУЛЬТАТ ОТ РЕАЛИЗАЦИИ ПРОГРАММЫ С реализацией областной программы "Образование" потенциал и ресурсы системы образования будут сохранены, развиты и в дальнейшем рационально и эффективно использованы для социально-экономического развития региона.
Своевременная реализация настоящей программы должна обеспечить улучшение доступности и качества образовательных программ для более широких слоев населения.
В итоге реализации программы произойдут следующие изменения:
1. Будут созданы условия для обеспечения подготовленности всех детей к школе через систему общеобразовательных школ и детских дошкольных организаций.
2. В результате принятия мер по стабилизации и расширению сети организаций образования, повышения качества образовательных услуг и особенно в сельской местности, сближения уровня подготовленности городских и сельских школьников, повысится доступность всех уровней и ступеней образования для детей и молодежи.
В период с 2001 по 2005 годы довести сеть государственных организаций образования:
- общеобразовательные школы всех видов и типов 528 ед., в т.ч.:
- дневные общеобразовательные школы (увеличение на 2 ед.) 515 ед;
- школы интернаты общего типа (для одаренных детей, санаторного типа, девиантного поведения) (увеличение на 3 ед.) 6 ед.;
- специализированные школы-интернаты для детей с отклонениями в физическом или умственном развитии (без изменения) 3 ед.;
- вечерние школы и охват молодежи вечерним обучением довести до 2,5 тыс. чел. (увеличение на 2 ед.) 4 ед.
Кроме того:
- дневные общеобразовательные школы (без изменения) 1 ед.
РГП "Темир Жолы"
- организации начального профессионального образования (увеличение на 2 ед.) 21 ед.
- детские дошкольные организации (увеличение на 26 ед.) 76 ед.
- внешкольные организации (увеличение на 13 ед.) 31 ед.
- пришкольные интернаты (увеличение на 10 ед.) 54 ед.
- лицеи и гимназии (увеличение на 5 ед.) 15 ед.
Увеличение сети государственных организаций образования области произойдет за период с 2001 года по 2005 годы за счет:
- строительства - 3 ед. общеобразовательных школ, 1 ед. внешкольных
- остальные за счет имеющихся зданий.
Сеть негосударственных организаций образования за пятилетие составит:
- детские дошкольные организации - 3 ед. (увеличение на 2 ед.);
- общеобразовательные школы - 3 ед. (увеличение на 1 ед.);
- внешкольные организации - 3 ед. (увеличение на 2 ед.);
- профессиональные школы - 2 ед. (увеличение на 1 ед.).
3. В результате принятия мер по улучшению ресурсного обеспечения организаций среднего образования будет достигнут наибольший охват детей школьного возраста обучением через систему школ, лицеев и колледжей и выполнения ими государственных общеобязательных стандартов. Будет обеспечено финансирование фондов всеобуча в полном объеме не менее 3% от затрат на содержание школ, охват всех школьников из малообеспеченных и многодетных семей бесплатным горячим питанием и бесплатными учебниками.
4. В результате взаимодействия всех субъектов в области профессиональной подготовки, установления механизма определения потребности в квалифицированных рабочих и специалистах для всех отраслей экономики, внедрения принципов рыночных отношений повысится уровень трудоустройства среди выпускников профессиональных школ, лицеев и колледжей.
5. В результате принятия мер по обеспечению учебниками и комплексному внедрению их для воспитанников специальных коррекционных организаций улучшится качество учебно-воспитательной работы.
6. В результате принятия мер по усилению воспитательной работы в организациях образования будут созданы условия для формирования, развития и профессионального становления личности на основе национальных и общечеловеческих ценностей, снизится количество правонарушений, совершаемых подростками и молодежью, уровень их преступности и девиантного поведения.
7. В результате принятия мер по улучшению функционирования системы повышения квалификации и переподготовки педагогических кадров будет обеспечена опережающая переподготовка педагогических кадров и систематическое один раз в 4-5 лет повышение квалификации.
8. Бюджетное финансирование системы образования области в 2005 году увеличится по сравнению с 2001 годом в среднем на 47,1%, в результате чего улучшится учебно-материальная база всей сферы образования области.
9. Материально-техническое состояние, кадровый потенциал сельской школы приблизится к уровню городских, одновременно уменьшится различие в качестве знаний учащихся городских и сельских школ.
10. Улучшится материально-техническое оснащение организаций начального и среднего профессионального образования, расширятся возможности для их производственной деятельности.
Приложение N 1 к областной программе "Образование"
ПЛАН развития сети организаций образования Западно-Казахстанской области на 2001-2005 годы Наименование показателей (ед. (тыс тел.)
2000 г. отчет 2001 г. отчет 2002 г. прогноз Государственные детские дошкольные организации 50/6,4 60/7,7 64/8,1 Негосударствен. детские дошкольн. организации 1/0,03 1/0,05 2/0,08 Государств. Общеобразовательные школы (всего)
521/129,9 517/127,8 519/128,1 в том числе:
- Дневные общеобразовательные школы 513/126,0 508/123,4
- Вечерние школы 2/1,9 3/2,3
- школы-интернаты общего типа 3/1,4 5/1,7
- спец. школы – интернаты (для больных детей)
3/0,6 3/0,7
Негосударственн общеобразоват. школы 2/0,14 2/0,4 Детские дома общего типа 1/0,41 1/0,4 2/0,45 Детские дома семейного типа 3/0,012 Пришкольные интернаты 44/1,12 51/1,5 53/1,6 Государств. внешкольные организации 18/6,8 24/10,0 26/10,1 Негосударствен. внешкольные организации 1/0,24 Государственные профшколы и лицеи 19/5,3 19/5,4 20/5,8 Негосударствен. профшколы и лицеи 1/0,1 Государственные колледжи 4/3,9 4/5,2 Областной институт повышен. квалификации 1/2,2 1/2,5 Ведомственные общеобразовател. школы (ж/д)
1/0,7 1/,07 2003 г. прогноз 2004 г. прогноз 2005 г. прогноз Увеличение сети норматив сети С 2000 69/8,6 75/9,9 76/10,5 2/0,09 3/0,12 522/128,5 528/128,8 511/123,7 512/123,7 515/123,7 4/2,4 4/2,5 5/1,8 6/1,9 3/0,5 53/1,7 54/1,8 27/10,2 29/10,4 31/10,6 2/0,3 3/0,4 20/6,4 21/6,5 21/6,6 2/0,2 4/5,3 4/5,4 1/2,6 Приложение N 2 ПЛАН бюджета по системе образования Западно-Казахстанской области на 2002- 2005 годы 2002 г.
2003 г.
прогр.
Наименование финансирования 2001 г. т.
г.
т.т.
20-33
Дневные общеобразовательные школы, пришкольные интернаты 20-36 Вечерние школы и у 20-34 Школы-интернаты общего 20-35 типа для одаренных 20-32 Спец.школы-интернат 20-30 Школы-инт.для детей с девиантным поведением 33-30 Детские дома 33-31 36-00 Детские школьн.
61-31
Внешкольные орган.
31-30 профессиональные 08-00 колледжи 11-06 Повышение квалиф.
40-30
Учебно-метод. кабин 37-00 учебники 32-00 Информатизация 38-30 Псих.-мед.-пед.кон 34-30 Централ.бухг.
62-00
Школьные олимпиады
ИТОГО
% прироста последующего года к предыдущему 2004г.
2005 г.
% прироста по отнош. к 2001 г.
131216,3 139089,3 132342,1 125245,4 132760,1 106,1 235519,3 249650,4 109716,4 116299,3 352452,1 373599,2 113536,6 120348,8 Приложение N 3 Свод проекта бюджета на 2002 г. по образованию Западно-Казахстанской области специ- фика наимено- вание шк-инт.де- виант спецшк- интерн.
общеобраз школы школы- шк-инт одарен проф школа учеб- ники мед пед консул з/плата соцналог питание медика- менты командир хозтов.ГС водоснабж связь транспорт э/энергия отопление текущ.рем прочие всеобуч призов.
соц.выпла- ты стипенд.
приоб.обо- руд строит-во капремонт итого Всего семейн детдом внешк.
учрежд.
цен- трал.
бухгалт дет- ские дома олимпи- ад школьн метод- кабине- инст пов квал кол- ле- джи обл центр инф вечер- ние до- школн орган Примечание:
Специфика 411, всего расходов 227,0 млн. тенге, в т.ч.:
учебники - 127,0 млн. тенге оборудование для учебно-производственных мастерских - 20,0 млн. тенге столовое оборудование - 10,0 млн. тенге мебель для интернатов - 20,0 млн. тенге мебель для дошкольных организаций - 8,0 млн. тенге школьная мебель - 42,0 млн. тенге Специфика 139, всего расходов 173785,0 тыс. тенге:
мягкий инвентарь, одежда - 32,0 млн. тенге канцтовары - 45,0 млн. тенге ГСМ - 30,0 млн. тенге подписка - 25,0 млн. тенге прочие хозтовары - 41,785 млн. тенге Приложение N 4 Свод проекта бюджета на 2003 год по образованию Западно-Казахстанской 445569,9 3349,6 соц.выплат колле- се- мейн 286,2 4748,8 Специфика 411, всего расходов 290,6 млн. тенге, в т.ч.:
учебники - 150,0 млн. тенге оборудование для учебно-производственных мастерских - 15,0 млн. тенге мебель для дошкольных организаций - 20,0 млн. тенге школьная мебель - 65,6 млн. тенге музыкальное и спортивное оборудование - 10,0 млн. тенге Специфика 139, всего расходов 182092,0 тыс. тенге:
мягкий инвентарь, одежда - 40,0 млн. тенге ГСМ - 40,0 млн. тенге подписка - 30,0 млн. тенге прочие хозтовары - 27,092 млн. тенге Приложение N 5 Свод проекта бюджета на 2004 год по образованию Западно-Казахстанской Специфика 411, всего расходов 308,036 млн. тенге, в т.ч.:
учебники - 159,0 млн. тенге компьютерная и оргтехника - 55,0 млн. тенге столовое оборудование - 5,0 млн. тенге мебель для интернатов - 10,0 млн. тенге учебно-лабораторное оборудование - 20,0 млн. тенге школьная мебель - 44,036 млн. тенге музыкальное и спортивное оборудование - 15,0 млн. тенге Специфика 139, всего расходов 193018,0 тыс. тенге:
подписка - 35,0 млн. тенге прочие хозтовары - 43,018 млн. тенге Приложение N 6 Свод проекта бюджета на 2005 год по образованию Западно-Казахстанской Специфика 411, всего расходов 326,518 млн. тенге, в т.ч.:
учебники - 168,54 млн. тенге оборудование для учебно-производственных мастерских - 20,0 млн. тенге мебель для дошкольных организаций - 10,0 млн. тенге школьное оборудование и мебель - 107,978 млн. тенге Специфика 139, всего расходов 204599,0 тыс. тенге:
канцтовары - 50,0 млн. тенге ГСМ - 35,0 млн. тенге прочие хозтовары - 44,599 млн. тенге