Қазақша:
Батыс Қазақстан облысының мәслихаты Батыс Қазақстан облыстық Маслихат Западно-Казахстанской области мәслихатының 2003 жылғы 11 ақпандағы № 29-1 шешімі. Батыс Қазақстан облысының Әділет басқармасында 2003 жылғы 3 наурызда № 2002 тіркелді. Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2006 жылғы 18 ақпандағы № 25-2 шешімімен Жұмыссыздық пен кедейшіліктің жағдайы мен оған қарсы кұресті күшейту шаралары және мұқтаждарға атаулы элеуметтік көмекті көрсетудің әдістерін жетілдіру туралы. Облыстық кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 18.02.2006 № 25-2 шешімімен.
Батыс Қазақстан облыс әкімі Қ.Е. Көшербаевтың баяндамасын тыңдап және талқылап, облыстық маслихат Орал қаласы мен аудандардың өкілетті және атқарушы органдары, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы басқа да уәкілетті органдарымен бірлесіп өздерінің жұмысын кедейшілік пен жұмыссыздықты азайтуға және атаулы әлеуметтік көмек түрлерін жетілдіруге бағыттайтынын атап өтті.
Тұрмыстары аз қамтылғандарды әлеуметтік қорғау, еңбекке орналастыру, зерттеу бойынша жүргізген жұмыстар нәтижесінде үш жылда "Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі" Бағдарламасын жүзеге асыру барысында кедейлер саны 38,6 мың адамға кемітілді. Бағдарламаны орындау барысында 46,4 мың жұмыс орындары ашылды. Осы кезеңге жұмыспен қамтылған халықтың саны 10 мың адамға өсті. 20,2 мың жұмыссыз адамдар жұмыспен қамту ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды органдары арқылы жұмысқа орналасты, сол нәтижеде жұмыссыздық деңгейі 3,6 %
-дан 3,2 % дейін кемітілді. Қоғамдық жұмыстарға 20,5 мың жұмыссыздар тартылды.
Бағдарламаның орындалуы халықтың өмір сүру деңгейінің көтерілуіне де әсерін тигізді, халықтың ақшалай табыстары мен шығындарының оң серпіні белгіленді. 2000 жылдың тамыз айынан бастап, тұтынуға пайдаланған жан басына шаққандағы орташа табыс мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейі мөлшерінен асып, 2002жылы 17% құрады. Былтырғы жылмен салыстырғанда, облыста бір адамға шаққанда орташа айлық жалақы 35,6% өсті.
Кейбір мәселелердің әлі де болғанына қарамастан, өкілетті және атқарушы органдар "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңның бастапқы кезеңін жүзеге асырғанын атауға болады.
2002 жылдың ішінде 56,4 мың адам шамамен 380 млн. т. сомасына атаулы әлеуметтік көмек алды. Олардың ішінде 56 % 18 жасқа дейінгі балалар, 2,5 % - мүгедектер, 3,6 % - зейнеткерлер, 9,6 % - жұмыс жасайтындар, 14 % - жұмыссыздар және 14 % - өз бетінше жұмыспен айналысатындар мен 7 жасқа дейінгі балаларды және 80 жастан кеткен егде адамдарды қарауға қамтылған адамдар құрайды. Мұқтаж адамдарға атаулы әлеуметтік көмек көрсету түрлері үнемі жетілдіріліп отырады.
Сонымен қатар, облыстық маслихат облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен, қалалық, аудандық әкімдіктері және басқа да уәкілетті органдарыдың кедейшілік пен жұмыссыздықты азайту бойынша және атаулы әлеуметтік көмек көрсету әдістері мен түрлерін жетілдіру шаралары бойынша жүргізіліп отырған жұмыстарды тиісті заңнамалық актілерінің талаптарына әлі де болса толық келмейтінін атап өтті.
Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрестің жай-күйін талдап, облыстық маслихаттың әлеуметтік саясат жөніндегі тұрақты комиссиясы барлық аудандарда және Орал қаласында өткізген қоғамдық тыңдаулар қортындысы бойынша бар проблемаларды шешуде өрескелік кемшіліктер бой алғанын дәлелдейді.
Масылдыққа жол бермеу жұмысы жеткіліксіз жүргізілуде. Еңбекке жарамды жастағы 7,0 мың атаулы әлеуметтік көмек алушылар арасынан жұмыспен қамтылудың белсенді түрлеріне тек 40% тартылды, ал кейбір аудандарда 1,4% дейін тартылды.
Бірақ, облыста уәкілетті органдарда тіркелген жұмыссыздарға қоғамдық жұмыстар ұйымдастырудың жағымды мысалдары аз емес, Бөкейорда мен Шыңғырлау аудандарында бұл жұмысты ұйымдастыра алмай отыр.
Облыста отбасының біреуі де жұмыс жасамайтын 1930 отбасы бар.
Былтырғы жылмен салыстырғанда осындай отбасылардың саны кемуі болар болмас, барлығы 57 отбасына азайған, ал кейбір, Ақжайық, Бөкей орда, Бөрлі, Жаңақала, Жәнібек, Шынғырлау сияқты аудандарда олардың саны тіпті өсті.
Халықты жұмыспен қамтудың өсуі жаңа жұмыс орындарының ашылуымен белгіленбейді және атаулы әлеуметтік көмек алушыларды еңбекке орналастыру көрсеткіштеріне әсерін тигізбейді.
Облыс бойынша еңбекке орналасқан 7 мың адам арасынан тек 1000 атаулы әлеуметтік көмек алушылар, бұл тек қана 14% құрайды?
Жұмыспен қамтуды көбейту мақсатында бос орындарды анықтау мүмкіндігі нашар пайдаланады, әсіресе ауылдық жерде, орташа айлық бос орындар саны 155 орынға дейін құрайды.
«Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заң тұрмыстары аз қамтылған халықтың жіктерімен жұмыстануға нақты сүретін айқындауға мүмкіндік береді, бірақ қала мен аудандардың өкілетті және атқарушы органдары оларды өте жеткіліксіз пайдаланады.
Кейбір ережелердің жеткіліксіздігінен Заңның жүзеге асырылуы облыс тұрғындар арасында әр түрлі пікір тұғызып, еңбекке жарамды халық арасында нигилизмге, масылдыққа жол берілді.
Сол себептен, барлық аудандарда көмек алу үшін, табысын, малын жасыру, қоғамдық жұмысқа бармау сияқты қолайсыз фактілер анықталды.
Қоғамдық учаскелік комиссиялары жеткіліксіз жұмыс жасайды, олардың кейбір мүшелері енжарлық көзқарасты ұстап келеді.
Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы облыстағы әлеуметтік саясаттының үйлестіруші орталық міндетін атқара алмады, кедейшілік пен жұмыссыздық мәселесін түбегейлі шешу мақсатында барлық меншік түрлеріне қарамастан кәсіпорындар мен мекемелердің, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың күшін шоғырландыра алмады.
Кедейшілікті және жұмыссыздықты азайту жөніндегі жүргізілетін жұмыс халықтың сұрауларына толық мөлшерде сәйкес келмейтінін және әлеуметтік салада негізгі бағыт болатынын ескеріп, облыстық мәслихат шешті
1. Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаны және оны орындау жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілсін.
Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы мен қала және аудандар әкімдіктерінде Бағдарламаны толық көлемде жүзеге асыру үшін шаралар қабылдансын. Кедейшілікті азайту жөніндегі мемлекеттік Бағдарламасының және Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңының орындалуына ерекше назар аударылсын.
2. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасына (С.К. Сүлеймен), аудандар мен Орал қаласы әкімдеріне атаулы әлеуметтік көмек алушылар арасында масылдықты жою жұмысын жандандырып, қала мен елді мекендерде, баспа және электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының және көрнекі үгіт құралдарының мүмкіндігі кеңірек қолданылсын.
3. Аудандар мен Орал қаласы әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы (С.К. Сүлеймен), еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаменті (Б.Н. Нұржанов), облыстық қаржы басқармасымен (А.Ш. Хамитов) бірлесіп:
- қоғамдық жұмыстардың түрлері мен нысандарын кеңейту бойынша жұмысты жандандыру, сұранысы бар мамандықтар бойынша жұмыссыздарды даярлау мен қайта даярлау үшін жергілікті кәсіби мектептердің әлеуеті тиімді пайдалансын;
- қалалық, аудандық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау бөлімдеріне жұмыссыздарды еңбекке орналастыру және бос орындар туралы нақты хабарлама берілуінде жұмыс берушілердің заңнамаларды сақтауына бақылау күшейтілсін;
- ұстіміздегі жылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыруға, олардың түрлерін кеңейтуге бюджеттік қаражатты көбейту көзделсін.
4. Облыстық басқармалар, департаменттер және комитеттер басшылары жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі уәкілетті органдардың есебінде тұрған атаулы әлеуметтік көмек алушыларды еңбекке орналастыру бойынша басымды шаралар қабылдансын.
5. Кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер басшыларына облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен және оның кәсіпорындар мен мекемелерде жаңа әлеуметтік жұмыс орындарын ашуға бағытталған жұмыс бөлімшелерімен тығыз қарым-қатынас пен әрекеттестігін жөнге салу ұсынылсын.
6. Бөрлі аудан және Орал қала әкімдеріне, облыстық кәсіпкерлікті қолдау және дамыту (Г.Н. Есқалиев), өнеркәсіп және отын-энергетикалық кешені (Г.И.
Дүйсенбаев), ауыл шаруашылық (Қ.Е. Жакиев) департаменттеріне КИОдан босатылған жұмысшыларды еңбекке орналастыру және жұмыспен қамтамасыз ету жөнінде арнайы бағдарламалар әзірленсін.
7. Облыстық, қалалық және аудандық газет редакцияларына, телерадиокомпанияларына, барлық меншіктегі бұқаралық ақпарат құралдарына кедейшілік пен жұмыссыздықты азайту және атаулы әлеуметтік көмек көрсету мәселелері бойынша нақты жұмысты көрсету ұсынылсын.
8. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы (С.К. Сүлеймен) жыл сайын ақпанның 1-не облыстық маслихатқа осы шешімнің орындалу барысы туралы хабарлайтын болсын.
9. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыстық маслихаттың әлеуметтік саясат жөніндегі тұрақты комиссиясына (К.К. Бозымов) жүктелсін.
Сессия төрағасы
К. Бозымов
Облмәслихат хатшысы
Т.Рысбеков
Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған БАҒДАРЛАМА
1. БАҒДАРЛАМАНЫҢ ПАСПОРТЫ 4
2. КІРІСПЕ 5
3. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ КЕДЕЙШІЛІКТІҢ ЖАЙ КҮЙІН ТАЛДАУ 7
3.1 Облыстағы кедейшілік деңгейін анықтау және өлшемі 7
3.1.1 Кедейшілік деңгейінің негізгі түсініктері мен бағалау корсеткіштері 7
3.1.2 Облыстың кедейшілік бейіні 8
3.1.3 Кедейшілік суреті 9
3.2. Облыстың экономикалық жағдайын талдау 10
3.2.1 Экономика дамуының деңгейі және кедейшілік 10
3.2.1.1 Экономикалық өсу және кедейшілік 10
3.2.1.2 Жүмыспен қамту және жүмыссыздық 13
3.2.1.3 Шағын кәсіпкерлік 16
3.2.1.4 Қоғамдық жұмыстар 16
3.2.1.5 Кәсіби даярлау және қайта даярлау 17
3.2.1.6 Шағын қаржыландыру 17
3.2.2 Әлеуметтік сала 17
3.2.2.1 Демография және көші-қон 17
3.2.2.2 Халықтың денсаулығы 18
3.2.2.3 Халықтың білімі 19
3.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек көрсету жүйесі 20
3.2.3 Кедейшіліктің инфрақұрылымдық аспектісі 22
3.2.4 Кедейшіліктің аймақтық және экологиялық аспектілері 22
3.2.5 Кедейшілік деңгейін азайту бағынындағы мемлекеттік органдардың орны 23
3.2.5.1 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту жұмысында мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігі 23
3.2.5.2 Кедейшілік деңгейін азайтуда үкіметтік емес және кәсіподақ ұйымдардың орны 24
3.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендетуде жеке сектордың орны 25
3.2.5.4 Шешім қабылдауда кедейлердің ролі 26
4. Облыстық Бағдарламаның мақсаты, міндеттері, принциптері және басымдылықтары 26
4.1 Мақсаты мен міндеттері 26
4.2 Кедейшілікті азайту принциптері мен басымдылықтары 27
4.3 Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаның жүзеге асыру көрсеткіштері 27
5. Кедейшілікті азайтудың басты бағыттары 29
5.1 Кедейшілікті анықтайтын көрсеткіштерді жетілдіру бойынша шаралар 29
5.1.1 Нысаналы топтарда кедейшілікті қысқарту жөніндегі шаралар 29
5.2 Облыс халқының кедейшілік деңгейін азайту шаралары 31
5.2.1 Кедейшілікті азайту және экономиканы дамыту 31
5.2.1.1 Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейшілікті азайту 31
5.2.1.2 Жұмыспен қамтуды және жұмыссыздықты азайтуды арттыру 35
5.2.1.3 Шағын кәсіпкерлікті дамыту 36
5.2.1.4 Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру 37
5.2.1.5 Кәсіби даярлау мен қайта даярлау жұмысын жетілдіру 38
5.2.2 Әлеуметтік саланы дамыту 38
5.2.2.1 Кедейшілікке әсер ететін демографиялық және көші-қон факторларын азайту жөніндегі шаралар 38
5.2.2.2 Халыққа денсаулық сақтау саласына қол жетерлігін Жақсарту жөніндегі шаралар 39
5.2.2.3 Халықтың білім беру қызметтеріне қол жетерлігін жақсарту шаралары 40
5.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек көрсету жүйесін жетілдіру 41
5.2.3 Халықты инфрақұрылымдар қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту 42
5.2.3.1 Халықты тұрғын үймен, коммуналдық қызметтерімен қамтамасыз етуді жақсарту шаралары 42
5.2.3.2 Халықты сумен, соның ішінде таза ауыз суымен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 43
5.2.3.3 Халықты жолмен, көлікпен және байланыс қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 43
5.2.4 Аймақтық деңгейде кедейшілікті азайту және халықтың кедейшілігіне жайсыз экологиялық факторлардың әсері 43
5.2.4.1 Аймақтық деңгейде кедейшілікті азайту жөніндегі шаралар 43
5.2.4.2 Ауылдық аймақта, соның ішінде экономикасы негізінен тоқыраған аууылдарда кедейшілікті азайту 44
5.2.5 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту барысында қоғам институтының қызметін жақсарту бойынша шаралар 44
5.2.5.1 Кедейшілік деңгейін азайту барысында мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру бойынша шаралар 44
5.2.5.2 Кедейшілікті азайтуда үкіметтік емес кәсіподақ ұйымдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар 45
5.2.5.3 Кедейшілік деңгейін азайту барысында жеке сектордың қызметін жетілдіру шаралары. 46
5.2.5.4 Кедей халықты шешім қабылдау процессіне тарту бойынша шаралар 46
6. Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері 46
7. Оларды қаржыландыруға қажетті ресурстар және қаржы көздері 46
8. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтижелер 47
9. Бағдарламаның орындалуын ақпараттық қамтамасыз ету 47
1. Бағдарламаның паспорты Атауы: Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003- 2005 жылдарға арналған Бағдарлама Әзірлеу үшін негіздеме: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 28 ақпандағы № 305 "Кедейшілікті азайту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия құру туралы" қаулысы Негізгі әзірлеуші: Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы басқа облыстық басқармалармен және департаменттермен бірлесіп әзірледі.
Бағдарламаның мақсаты: Халық табысының өсуіне және тиімді жұмыспен қамтуына мүмкіндік беретін экономикалық өсуіне әрі қарай жағдайлар жасау есебінен кедейшілікті азайту, денсаулық сақтау және білім қызметіне кедейлердің қол жетерлігін қамтамасыз ету, қабылданатын бығдарламаның тиімділігін арттыру, шешім қабылдауға қоғамдық ұйымдарды және кедейлерді тарту, әлеуметтік қорғаудың атаулығын жақсарту және тұрмыстары аз қамтылған отбастарына көмектің белсенді түрлерін кеңейтуге қолжеткізу.
Міндеттері: Облыстық Бағдарламаның көздеген мақсатын жүзеге асыру үшін келесі міндеттердің шешімі қарастырылады:
облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету;
жұмыспен қамтылуына жәрдемдесуші белсенді шараларды әрі қарай дамыту мен жетілдіру есебінен (қосымша жұмыс орындарын ашу, ақылы қоғамдық жұмысын, жұмыссыздарды кәсіби оқытуды, біліктілігін жетілдіруді, қайта даярлауды ұйымдастыру) халықты жұмыспен қамту деңгейін көтеру және жұмыссыздықты азайту;
базалық білім алуға, алғашқы медициналық көмекке, коммуналдық қызметке, таза ауыз суға, инфрақұрылымның әлеуметтік, көліктік және басқа да түрлеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету;
атаулы әлеуметтік көмек көрсету тетіктерін жетілдіру.
Негізгі Принциптері: кәсіпкерліктің еркіндігін және оның мемлекеттің реттеу қызметі негізінде атқарушы органдарымен қолдауын қамтамасыз ету;
еңбек пен әлеуметтік салаларында масылдықты жою;
қабылданған шаралардың тиімділігін арттыру;
ҚР заңнамасына сәйкес, азаматтардың еңбек және кәсіпкерлік бастамасын қолдау және көтермелеу;
мемлекеттік органдар қызметінің ашық есеп бере отырып жүргізуін қамтамасыз ету;
кедейшіліктің аймақтық, инфрақұрылымдық экологиялық, гендерлік, жас бойынша және басқа да ерекшеліктерін есепке алу;
көмек көрсетуде әлеуметтік әділеттікті қамтамасыз ету;
кедейшілік мәселесін талқылау да және оны шешуде кедей халықты тарту;
Қаржыландыру көздері: Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламаны қаржыландыру көздері республикалық және жергілікті бюджет, жұмыс берушілер, қайырымдылық ұйымдар қаражаттары, сонымен қатар Қазақстан Республикасының заңымен тыйым салынбаған қаражат көздері қарастырылады Облыстық Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже: Облыс дамуының экономикалық көрсеткіштерін жетілдіру есебінен жалпы жұмыссыздық деңгейін 2002 жылдың ІІІ тоқсандағы 9,0%дан 2005 жылы бұл көрсеткішті 8,0%-ға дейін азайту, 2002 жылғы кедейлік деңгейін 10,0%дан 2005 жылы 6,3 %-ға дейін қысқарту Жүзеге асыру мерзімдері: 2003-2005 жылдар
2. Кіріспе
Осы Бағдарлама Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001жылғы 28 ақпандағы №305 "Кедейшілікті азайту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия құру туралы" қаулысына сәйкес әзірленді.
Бағдарламаны әзірлеу қажеттілігі облыстың экономикалық беталысына қарамастан, табыс деңгейі бойынша халықта жалғасып келе жатқан саралау өсумен, кедейшілік деңгейінің нашар төмендеуімен байланысты.
Осы жағдайдың көрсеткіші болып 2002 жылы Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын енгізуіне байланысты кедей саны көбеюі байқалды.
Халық арасында кедей тобын толықтырған көп балалы және толық емес отбасыларынан, зейнеткерлерден, мүгедектерден басқа, еңбекке жарамды адамның саны азаймай отыр.
Кедейшілік өсуіне мүмкіндік туғызатын негізгі экономикалық және әлеуметтік жағдайлар:
Еңбек рыногында жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының сәйкессіздігі, әсіресе оның бәсекеге төтеп бере алмауы себебінен;
әлі де еңбекақы, зейнетақы мен жәрдемақы төлемінің төмен мөлшері (әсіресе ауылдық жерде);
халық бөлшегінің біреу асырайды деген ойда болуы, оның жұмысқа орналасу мүмкіндігі туралы хабарының төмендігі;
тегін медициналық көмекке қол тететіндігі қысқару;
сапалы білім деңгейіне қол жетуінің жетіспеушілігі;
халыққа көрсетілетін атаулы әлеуметтік көмекті тиімсіз пайдалануы;
облыс аймағында табиғи климаттық және экологиялық жайсыз жерлердің болуы.
Облыс Бағдарламасындағы қаралған кедейшілікті азайтудың негізгі жолдары халықтың кедейшілік себебінің көп аспектілігін ескереді және кедейшілік мәселесін шешу бойынша оны қамтамасыз ету есебінен төмендегі шараларды ұсынады:
Облыстың барлық аймақтарында экономикалық дамуды;
Жұмыспен қамту және жұмыссыздықты азайтуды, әсіресе ауылдық жерде;
әлеуметтік көмектің атаулығын талап етеді;
тұрмыстары аз қамтылғандарға базалық білім алуға, алғашқы медициналық көмекке, тұрғын үйге, коммуналдық қызметке, сонымен қатар таза ауыз суға, әлеуметтік және көліктік инфрақұрылымдарға қол жетерлігін;
бюджеттік бағдарламалардың басқару тиімділігін арттыру;
кедейлердің несие ресурстарына қол жетерлігін;
ақпараттың қол жетерлігін арттыру;
Сонымен қатар, облыстық бағдарлама тоқыраулы аудандарда және шалғайдағы экономикалық бай аудандарының елді мекендеріндегі гендерлік және кедейліктің жас бойынша аспектілері мен аймақтық ерекшеліктерін кенет күшеюін ескереді. Кедейшілік мәселесін шешу үшін барлық қоғам институттарының: мемлекеттік органдардың, жеке сектордың, үкіметтік емес ұйымдардың, соған қоса кедей халық, бірлестіктерінің, кәсіподақтардың белсенді қатысуы және әрекеттестігі ұсынылады.
Қазіргі кезде облыста кедейлердің жағдайын тікелей немесе жанама түрде жақсартуға байланысты 12 бағдарлама қабылданып, жүзеге асырылып отыр.
Кедейшілікті жеңу кезеңінде экономикалық аспекті шағын бизнесті қолдау, импорт алмастыру, машина жасау кәсіпорындарын жаңғырту және жаңарту, энергетикалық кешені мен облыс экономикасының ауыл шаруашылық дамыту жөніндегі бағдарламаларында көрінеді.
Экологиялық аспекті «Экология» және қазіргі кезде әзірленіп жатырған «Таза су» бағдарламалары арқылы көрінеді.
Тұрғын үй, құрылыс, білімді жетілдіру, халықтың денсаулығын жақсарту, мүгедектерді оңалту жөніндегі бағдарламалар арқылы әлеуметтік дамыту аспектісі анық көрсетілген.
Басқару аспектісі өз құрамында әлеуметтік серіктесті, сыбайластықпен күрес жөніндегі, үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп істейтін бағдарламаларда көрсетілген.
Республикада және соған сәйкес біздің облысымызда кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған бағдарламасы бірінші бағдарламалық негізгі құжат болды. Бұл бағдарламада кедейшілікпен күрес шаралары жұмыспен қамтуды арттыруға және тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға атаулы көмек көрсетуге бағытталған. Оны жүзеге асыру барысында кейбір оң нәтижелер көрінді. Ең төменгі күнкөріс деңгейінен табыстары төмен халықтың үлесі бағдарламаны жүзеге асыру басындағы 31% дан 2001жылы 28,3% дейін азайды. Қазақстан Республикасының статистика бойынша Агенттігімен өткізген халықты жұмыспен қамтуды зерттеу мәліметтері бойынша облыста 2001 жылға жалпы жұмыссыздық деңгейі 12,6% 2000 жылы экономикалық тұрғыдан белсенді халыққа 15,2% қарсы құрады.
Бірақ, қазіргі Бағдарламаға қарағанда, өткен бағдарламада кедейшілік деңгейіне әсер ететін жоғарыда айтылған аспектілер ескерілмеген, оның міндеттері экономикалық жағдайдың жай-күйімен айтылған.
3. Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілік жай күйін талдау
3.1 Облыстағы кедейшілік деңгейін анықтау және өлшеу
3.1.1 Кедейшілік деңгейінің негізгі түсініктері мен бағалау көрсеткіштері Белгілі бір халықтың санаты алғашқы табиғи қажеттілігін қанағаттандыруда қиыншылық көріп және де толыққанды қоғам өміріне қатысуға мүмкіндігі жоқ әлеуметтік экономикалық құбылысты кедейшілік дейміз.
Табыс және мемлекет кепіл берген әлеуметтік қызметтерді пайдалану бойынша кедейшілікті өлшеуде өлшемдер (критериялар) мен көрсеткіштер пайдаланады.
Табыс бойынша негізгі өлшемдер (критериялар) – бұл ең төменгі күнкөріс деңгейі және кедейшілік шегі.
Ең төменгі күнкөріс деңгейі кедейшілік деңгейін анықтаудың негізі болып табылады және ол ең төменгі тұтынушы қоржыны негізінде есептеліп, 70% азық- түлік пен 30% азық-түлік емес тауар мен қызметті қоса алады. Құқықтық- нормативтік актілермен белгіленген кедейшілік шегі 2001 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейінен 38%, 2002 жылы 40% құрады. Бұл көрсеткіш ең алдымен атаулы әлеуметтік көмек көрсетуде мемлекеттің экономикалық мүмкіндігін сипаттайды.
Кедейлер дегеніміз жан басына шаққандағы орташа табысы кедейшілік шегінен төмен немесе сол деңгейдегі адамдардың санаты.
Жұмыссыздық -бұл экономикалық тұрғыдан белсенді халық бөлігінің еңбек рыногында қажет болмай қалуына байланысты әлеуметтік экономикалық құбылыс.
Жұмыссыздар – жұмысы, табысы жоқ, лайықты жұмыс іздеп жүрген және оған кірісіп кетуіне әзір, еңбекке жарамды жастағы азаматтар.
Жұмыспен қамтылу дегеніміз еңбекке жарамды адамның немесе азаматтар тобының жұмыс берушімен еңбек қатынаста жұмыс табу және нақты жұмыс орындау немесе жеке кәсіпкерлік қызметпен шұғылдану.
Табыс бойынша кедейлік көрсеткіші – бұл ең төменгі күнкөріс мөлшерінен табысы төмен халықтың үлесі.
Табысы бойынша емес кедейшілікті бағалаудың негізгі критериялары – бұл негізгі әлеуметтік игілік пен қызмет қол жетерлігінің ең төменгі деңгейі.
Денсаулық сақтау саласында – бұл кісі басына дәрігер қызметшілердің және дәрігерлік ұйымдардың саны, дәрігерлік мекемелері жоқ елді мекендердің саны;
білім беру саласында – балаларды оқытуға жұмылдыру, мектептері жоқ елді мекендердің саны, білім жүйесінен тыс қалған балалардың саны. Әлеуметтік көмек жүйесінде – кедейлерге көрсетілетін көмектің мөлшері мен қамтуы.
Денсаулық, сауаттылық, білімділік, өмірдің орташа ұзақтығы, әлеуметтік бейімделсіздендіру маскүнемдік, нашақорлық, жезөкшелік, қылмыстық)
экономикалық қанағаттанбау (көші-қон заңсыз жолдармен табысын қамтамасыз ету т.б.) бойынша көрсеткіштері кедейлердің әлеуметтік инфрақұрылымдарына қол жеткізудің жанама көрсеткіштері болып табылады. Бірақ, осы көрсеткіш кедейшілік аспектілерінің барлығын толық көрсетпейтінін айтып кету жөн:
көрсетілетін көмектің атаулығын бейнелейтін көрсеткіш әзірленген жоқ;
әлеуметтік жүйеге кірмейтін, бірақ кедей санына жататын адамның санын бағалайтын тетіктері жоқ.
3.1.2. Облыстағы кедейшілік бейіні Батыс Қазақстан облысындағы 2002 жылдың кедейшілік бейіні келесі деректермен сипатталады:
Халықтың табысы 28,3% ең төменгі күнкөріс деңгей мөлшерінен төмен, халықтың 25%-дан астам таза ауыз су алуға мүмкіндігі жоқ.
Облыстағы жеті ауданның тұрғындыры азғындаушылықтың және қоршаған ортаның ластауынан зардап шегуде: Ақжайық (Тайпақ аймағы), Бөкей орда, Жаңақала, Қаратөбе, Жәнібек, Казталов аудандарында - әскери сынау полигондары «Капустин Яр» және «Азғыр», Бөрлі ауданның аймағында Қарашығанақ мұнайгазконденсатының кен орны орналасқан.
Ауданның шалғайдағы ауылдарында географиялық кедейшілік жиналған.
Ауылда кедей халықтың үлесі облыс тұрғындарына қарағанда, 2002 жылға орташа 14,6%, облыстық 10,0% құрады. Бұрынғыдай, облыс аудандарындағы кедейшілік деңгейді көрсеткіштерінде көптеген айырмашылықтар бар.
Аудандар
Халықтың саны
Кедейлер- дің саны
Кедейлердің жалпы
Санына меншікті сал- мағы % Халы- қтан ке- дейлер- дің % ж.
Ақжайық
Бөкей орда
Бөрлі
Жанақала
Жәнібек
Зелен
Казталов
Қаратөбе
Сырым
Тасқала
Теректі
Шынғырлау
Орал қаласы
Облыс бойынша 100,0
Ақжайық ауданында - 19,9%, Жанақала - 21,0 %, Жәнібек - 16,8 %, Сырым - 15,5 %, Казталов - 20,9 % болып ең жоғары көрсеткіштерді көрсетеді.
Жылдың басына ең жоғары жалпы жұмыссыздық деңгейі мына аудандарда:
Бөкей ордасында - 19,4 %, Жанақалада - 17,2 %, Жәнібекте - 16,6 % білінді.
1.012002 жылы- на халықтың са- ны Экономикалық тұрғыдан белсенді ха- лық Жалпы жұмыс- сыздықтың дең- гейі % 13,3( 2001 жылы 100 мың тұрғынға туберкулезбен ауру деңгейі 211,4-ті құрады.
Бүгінгі күнге 70 %-дан астам екі қабатты әйелдер қан аздық ауруымен ауырады;
Кедей үй шаруашылығының 22 %-ы көп балалы отбастарынан тұрады (5 адамнан көп), отбасы көлемінің көбеюінен кедейшілік қатері де көбейеді.
Халықтың 12,5 % тасып әкелінген сумен пайдаланады, көп аудандардағы кедейшілік бау-бақшаға қажет судың жоқтығына байланысты.
Кедейшілік бейініне аймақтық, инфрақұрылымдық және экологиялық аспектілерінің әсері бар.
3.1.3. Кедейшіліктің суреті 2000-2002 жылға арналған Бағдарламада қаралған кедейшілік мәселесін шешудегі, оңды сәттерге қарамай, нағыз кедейшілікте тұратын адамдарға бағытталған ерекше шаралар қабылдану қажет.
Осы топтағы адамдардың өте қиын жағдайына байланысты оларға қатысты әрекеттер басым бағытта болу қажет.
Кедейлердің нысаналы топтарына мыналар кіреді:
Оқымайтын және жұмыссыз жастар;
Балалар және көп балалы отбастары;
Ұзақ уақыт жұмыссыз жүрген жұмыссыздар (12 ай және одан да көп);
Жалғыз басты егде адамдар;
Мүгедектер,
Шектеулі топтар (тұрғын үйі жоқ адамдар, босқындар, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар).
Жастар (15 жастан- 24 жасқа дейін) жұмыссыз халық арасында 28,3 %-ды құрайды. Оқымайтын және жұмыс жасамайтын жастар нашақорлық, қылмыстық, жезөкшелік бойынша ерекше қауіпті тобына кіреді.
Балалар өз бетінше өзінің жағдайын жақсартуға мүмкіндігі аз, сондықтан қажет шаралардың қолданылмауы, болашақта кедейшіліктің көтерілуіне әкелу мүмкін. Талдау көрсеткендей, көп балалы отбасының 90 %-ы ауылдық аймақта шоғырланған.
Ұзаққа созылған жұмыссыздық Еңбек рыногының қажеттілігіне, жұмыс күшінің белгілі бөлігінің біліктік, жас психологиялық параметрлерінің сәйкес келмеуімен байланысты, сонымен қатар жұмыс жасап тұрған кәсіпорындарда жұмыс орны санының жеткіліксіздігімен, мүмкіндіктің болмауы мен немесе өз бетінше жұмыспен айналысуға талабының болмауымен сондай-ақ қосалқы шаруашылықта, шағын кәсіпкерлікті жүргізуге қажет қаражат пен дағдының жеткіліксіздігімен байланысты.
Коммуналдық қызметке және емделуге әл бермейтін шығындардың көбеюі, өз-өзіне қарайтын мүмкіндіктің болмауы жалғыз басты егде адамдардың мәселесі болып табылады.
Мүгедек арасында жоғары кедейшілік тәуекелдігі осы адамдардың шектеулі мүмкіндігіне байланысты.
Халықтың шектеулі топтарына ерекше назарына аудару қажет, өйткені олардың есебін қадағалау қиындық келтіреді және олар халықтың басқа топтарына жағымсыз әсер келтіреді.
Шектеулі халықтың саны ауылдық көші-қон адамдарының есебінен көбеюде, олар қала өміріне, жұмыссыздар, ашық және жасырын келімсектер, босқындар өміріне бейімделе алмайды.
Қылмыстың өсуі, әсіресе жеке мүліктің ұрлығы кедейшіліктің болымсыз салдары болып табылады. Бұл табысы төмен халықтың заңсыз жолмен табыс табудағы бірнеше әдісінің бірі.
Өмір сүруге қажет қаражаттардың болмауы әр-түрлі жағымсыз мінез- құлықтың, әсіресе маскүнемдік пен нашақорлықтың көбеюіне әкеледі. Қазіргі кезде облыстық ішкі органдарының есебінде араққа салынып кеткен 13,5 мың адамдар тіркеліп тұр, медициналық мекемелердің есебінде 1250 есерткі қолданатын адам, соның ішінде 150 кәмелетке толмағандар (балалар мен жас өспірімдер), 35 әйел адам тіркелген. Қағида бойынша, оның көпшілігі оқымайтындар және жұмыссыз адамдар.
Қоғамның неғұрлым әлеуметтік осал жіктерінің санына бас бостандығынан айыру орнынан босатылған тұлғалар жатады, өйткені олардың көпшілігі бостандыққа шыққан соң, кедейшілік шегінде қалады және еңбектік пен тұрмыстық жайластыру бойынша көмекке мұқтаж болады.
3.2 Облыстың экономикалық жағдайын талдау
3.2.1. Экономика дамуының деңгейі және кедейшілік
3.2.1.1 Экономикалық өсу және кедейшілік Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған Бағдарламада белгіленген міндеттерге сәйкес, облыста басты әлеуметтік экономикалық көрсеткіштер бойынша оң нәтижелерге қол жетті.
Өнеркәсіп өнімінің өндіріс көлемі (қазіргі бағамен) 2000 жылы 80,9 млрд.
теңгеден 2002 жылы 89,4 млрд. теңгеге өсті.
Экономиканың нақты секторында ең үлкен меншікті салмақ тау-кен саласы орын алады, оның үлесі 2000 жылы 80,1%-дан 2002 жылы 82,0% ға дейін өсті.
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің өндірісі барлық шаруашылық санатында 2001 жылы 18,8 млрд. теңге құрады. Салалық құрылымда ең жоғарғы үлес салмақты мал шаруашылығының өнімі құрайды - 55,6 %. 2000 жылы жалпы өнім өндірісі 20,4 млрд. теңге құрады немесе 2001 жылмен салыстырғанда 8,5 % көбейді.
Ауыл шаруашылық малдардың тұрақтандыруы және өсуі байқалады. 2000 жылмен салыстырғанда 2002 жылы ірі қара малдың саны 4,6 пайызға, қой мен ешкі - 6,2 пайызға, шошқа - 29,3 пайызға, түйе-5,3 пайызға, құс-32,7 пайызға өсті.
Негізгі капиталға инвестиция жұмсау көлемі 2000 жылға 131,8 млрд.
теңгеден 2002 жылы 195,3 млрд. теңгеге дейін немесе 1,5 есеге өсті.
Күрделі қаржы салымдардың басым жағы шетел инвестицияларға келіп 89,1 % -ды құрайды.
Бөлшек тауар айналымның көлемі 2000 жылғы 9,3 млрд. теңгеден 2002 жылы 35,5 млрд. теңгеге дейін немесе 3,8 есеге өсуі байқалды.
Өткен жылдың желтоқсанына тұтыну бағалардың индексі 2000 жылы - 108,4, 2001 жылы - 107,3 %, 2002 жылы - 105,9 % - ды құрады.
Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту жөнінде қарқынды жұмыс жүргізілуде, қаржылық қолдау процесі жандандырылды. Шағын кәсіпкерлікпен көрсетілген қызметтің және өнім өндірісінің көлемі 1999 жылғы 12,3 млн.
теңгеден 2001 жылы 31,8 млн. теңгеге немесе 2,6 есеге өсті, немесе өткен жылмен салстырғанда 2002 жылдың 11 айында 5,5 млрд. теңгеге өсіп 34,7 млрд. теңге құрады (№1 қосымша).
Экономиканың тұрақтандырылуы облыс бюджетінің толығуына әсер етті және де жыл сайын ұлғаю беталысы білінеді: 2000 жылы 28,2млрд. теңге түсім құрады, соның ішінде жергілікті бюджетке 10,4млрд.теңге, 2001жылы соған сәйкес – 47 және 19,7 млрд. теңге құрады.
2001 жылы пайдалануға әлеуметтік маңызы бар нысана енгізілді, соның ішінде:
40мвт КНГКМ газотурбиналық электростасы ВЛ-35 "Чапаев-Көнекеткен" - 6,1шақырым мұз айдыны бар спорт кешені Зачаган кентіндеге орта мектеп Тұрғын үй нысана, газ құбыры, су құбыры және тағы басқа нысаналары.
Өнімді бөлісу туралы Соңғы келісімге сәйкес аударылатын қаражат есебінен облыстың әлеуметтік жобаларын жүзеге асыруға бағытталған 2002 жылы қаланың стадиондарын қайта жаңарту жұмысы, жүзуге арналған бассейн құрылысы, Орал қаласының көшелері мен алаңдарын жаңарту және жайландыру жұмыстары жүріп жатыр, Қазақ драма театр ғимаратының құрылысы аяқталды және А.Н. Островский атындағы драма театрының күрделі жөндеу жұмысы жүргізіліп жатыр.
Экономиканың дамуы жұмыспен қамтылған халық санының өсуіне әсер етті.
мың адам
Көрсеткіштер 2000 жыл 2001 жыл 2002 ж. баға Халықтың орташа жылдық саны 607,4 603,1 602,0 Еңбек ресурстары 337,9 336,8 336,3 Экономикалық тұрғыдан белсенді халық 293,4 326,2 327,0 Экономика саласында қамтылған халық 269,7 285,0 289,3 Өз бетінше жұмыспен айналысушылар 132,3 128,0 128,6 Жұмыссыздар Халықтың өмір сүру деңгейінің жақсаруын облыс халқының ақшалай табысы мен шығымы және ең төменгі күнкөріс мөлшерінің көрсеткіштер серпіні 2000 жылдың тамыз айынан бастап тұтынуға пайдаланған жан басына шаққандағы орташа табыс мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшерінен аса бастады. Бұл беталыс 2002 жылдың 1 тоқсанында байқалды, бұны келесі диаграмма дәлелдейді:
Сонымен қатар, сипаттайтын көрсеткіші ретінде тұтынуға пайдаланатын табыстары ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі әлі де жоғары деңгейде, төмендетуге аз ғана беталысы бар, әлі де болса облыс бойынша 28,3% құрайды. Соңғы жылдардағы экономиканың өсуі халықтың денсаулығының орташа көрсеткіштерін жақсартуына мүмкіндік туғызғанымен (мысалы өлім мен ауру көрсеткіштерінің тұрақтандыруы), әлеуметтік жайсыз аурудың саны (туберкулез және тағы басқа) көбейді және азайю беталысы да байқалмайды.
Кедейлердің үлесі 2000 жылғы 16,1%-дан 2002 жылы 10,0 %-ға дейін азайды. Осының бәрі өмір сүру деңгейінің тұрақты жақсаруының байқалмайтындығын және өмір сүру деңгейін жетілдіруді қолдайтын шаралар қажеттігін дәлелдейді.
3.2.1.2. Жұмыспен қамту және жұмыссыздық Сапалы тамақтануға, денсаулыққа, білімге, халықтың ұдайы өсуіне жұмыспен қамтылу және тиісті табыс тікелей әсер етеді.
Кедейшіліктің басты себебі халықтың көпшілік бөлігінің табысы төмендігінен және тұрақты жұмыспен қамтылудың төмен деңгейінен болып келеді.
Соңғы жылдары облыстағы еңбек рыногы мемлекеттік емес сектордың пайдасына экономика салалары мен секторлары арасында жалғасқан жұмыс күшін қайта бөлісумен, жалдану бойынша қамтылған халықтың саны өсуімен сипатталады.
Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі таңдаулы зерттеудің деректері бойынша 2002 жылдың III тоқсанына мемлекеттік емес секторында 68,6 % қамтылған, еңбекке жарамды жастағы қамтылғандардың жалпы саны арасында жалдану бойынша қамтылған адамдардың үлесі 58,9 %-ды құрайды, өз бетінше жұмыспен айналысатындардың үлесі - 41,1 %.
Еңбекке жарамды жұмыспен қамтылған адамдардың жалпы санында 39 жасқа дейін азаматтар басым болып келеді, немесе 49,7 %-ды құрайды.
Экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың саны 306,8 мың адам, соның ішінде қамтылған халық - 279,1 мың адам, олардың арасынан жалдау бойынша қамтылған - 164,4 мың адам, жұмыссыздар - 27,7 мың адам құрайды.
Жалпы жұмыссыздық деңгейі - 9,0 %-ды, жастар арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі (15-24 жастағы) - 22,4 %-ды құрайды. Халық құрылымында әйел адамдар 52,8 %-ды, жұмыссыз құрылымында 62,7 %-ды көрсетеді.
Ұзаққа созылған жұмыссыздықтың нышандары күшеюде, соның нәтижесінде жұмыссыздар бірте-бірте өз біліктілігін жояды, сонымен бірге жұмысқа орналасу мүмкіндігі де төмендейді. Жұмыссыздар арасында әрбір төртінші адам бес жылдан аса жұмыс істемей отыр немесе 25,9 % құрайды. Ұзақ мерзімді жұмыссыздықтың деңгейі 6,2 % құрады.
Индикативтік жоспар бойынша жалпы жұмыссыздықтың серпіні:
Жұмыспен қамту салалық құрылымында ауыл шаруашылығында, бюджеттік саласында қамтылғандар басым болып келеді, ал өнеркәсіпте азырақ, мұны сипаттайтын келесі диаграмма:
Еңбек рыногында қалыптасқан жағдайға жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының біліктілік, кәсіби мамандық құрылымның сәйкес келмеуі әсер етеді.
Қарашығанақ кен орнының дамуына байланысты облыста кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған бағдарлама бойынша жаңа жұмыс орындарының ашылуы нәтижесінде кадрлардың қажеттілігі 1990 жылдармен салыстырғанда 4-5 есеге көбейді.
Кадрларға орташа айлық қажеттілік 2000 жылға - 524 адам, 2001 жылға - 762 адам және 2002 жылы - 1146 адамды құрады.
Халықтың жылыстау салдарынан және тәжірибелі жұмыс күшінің, әсіресе жоғары білімі бар мамандар мен жоғары білікті жұмыс кадрлар санының азаюы нәтижесінде кәсіби даярланбаған адамдардың саны көбеюде.
Сол себептен, Қарашығанақ кен орнын жайластыру жұмысына шетел жұмыс күші тартылды.
Сонымен қатар, қазіргі кезде жоғары және орта білімі бар белгілі мамандықтары (бухгалтер - 611 адам, мұғалім - 249 адам, экономист - 122 адам, ауыл шаруашылық маманы - 335, медбике - 252, тауар маманы - 158 адам)
жұмыссыздар әлеуеті сұраусыз қалды. Жұмыссыздар арасында 6,7 % жоғары білімді, 17,2 % орта кәсіби, 45,3 % жалпы орташа білімі бар азаматтар.
Тұтас алғанда, кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000- 2002 жылдарға арналған Бағдарламада қойылған жұмыспен қамту мәселесін шешу жөніндегі міндеттер мен шаралар шешілді және орындалды. Барлық меншіктегі кәсіпорындармен және мекемелерімен 2002 жылдың 11 айында негізгі капиталға 494,4 млрд. теңге инвестициялар салынды, немесе белгіленген үш жылдан 123,8 %. Күрделі қаржы салымдардың басым бөлігі Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнын жайластыру жұмысына және әлеуметтік ОБТСК жобалардың жүзеге асыруға салынатын шетел инвестицияларына келеді.
Бағдарлама бойынша 3 жылға 29806 қосымша жұмыс орындарын ашу жоспарланды, нақты 45666 орын немесе 153,2 % құрылды, Бағдарламада жоспарланған жұмыспен қамту мәселесі жөнінде уәкілетті органдарымен 22016 адам, нақты 20528 адам немесе 93,5 % жұмысқа орналасты.
Жұмыспен қамту органдарынан 47240 адам көмек сұрады, жолыққан жұмыссыздардың арасынан жұмысқа орналасқандары 43,6 % құрады. 1999 жылы осы көрсеткіш 17,2 %-ды құрады.
Кедейлікке әсер ететін факторлардың бірі - бұл бүркемелі жұмыссыздық, яғни кәсіпорындардың тоқтап қалуына байланысты қызметкерлердің ұзақ уақыт амалсыз еңбекақысыз демалыста болуы, қысқартылған кесте бойынша жұмыс жасауы, еңбекақы бойынша үлкен қарызы.
"Бүркемелі" жұмыссыздықтың жағдайындағы адамдардың саны 5,2 есеге қысқартылды, 1.01.2000 жылда 7057 адамнан 1.12.2002 жылға 1368 адамға дейін қысқартылды.
Осының барлығы облыстың әлеуметтік көрсеткішінде жағымды жағынан көрінді, бюджетке түсімдер саны көбейді. Облыс халқының өмір сүру деңгейі көтерілді. Осы жылдарға облыс бойынша орташа еңбекақы 1,8 есеге - 2000 жылы 14001 теңгеден 2002 жылдың қаңтар және қыркүйек айларына 25784,4 теңгеге дейін өсті.
Осының нәтижесінде халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы 3,1 есеге немесе 2000 жылдың І тоқсанындағы 20320 теңгеден 2002 жылы І тоқсанына 62404 теңгеге дейін өсті.
Облыс бойынша көші-қонның теріс айырымы 2000 жылғы 7956 адамнан 2001 жылы 2520 адамға дейін қысқартылды, таяу мен арғы шетелден келушілер саны 2 есеге немесе 2000 жылы 1835 адамнан 2001 жылы 2526 адамға өсті.
Қарашығанақ кен орнының дамуына және жайлануына байланысты 2000- 2002 жылдар кезеңінде Бөрлі ауданына Орал қаласының және барлық аудандардың жұмыс күштері тартылды.
Жергілікті мамандармен жұмысшылар шетел компаниясындағы жұмыс кезеңінде өз біліктіліктерін көтеріп, халықаралық үлгі бойынша еңбек рыногында бәсекеге қабілеттілігін көтеруге мүмкіндік беретін жұмыс тәжірибесін алды.
Осы компанияларда жұмыс істейтін қазақстандық қызметкерлердің саны
1.01.98 жылына 229 адамнан 1.12.2002 жылға 14858 адамға өсті.
Осы жылдарға шетел жұмыс күшін тартушы компанияларымен 14542 жұмыс орындары құрылды, 10 мыңнан астам адам қайта оқытылды.
Кен орынның құрылысы мен жайластыруы жөніндегі КПП құрылысындағы, Ақсай - Үлкен Шаған - Атырау құбыры, газотрубиналық электростанциялар мен басқа да ірі нысаналарын құрылысындағы негізгі жұмыс аяқталуымен бірге жұмыссыздардың қысқартылуы күтіледі. Осыған байланысты облыста оларды тиімді жұмысқа орналастыру мәселесі қайта қиындық тудырады.
Босатылатын адамдардың негізгі үлесі Консорциум "ССС - Сайпемде"
күтіледі. Ол негізгі жұмысын 2003 жылдың I тоқсанында аяқтайды.
2005 жылға дейін 11,6 мың жұмысшылар босатылады, солардың ішінде, алдын-ала деректер бойынша Батыс Қазақстан облысының тұрғындары - 10,1 мың адам, Республиканың басқа аймақтарынан 1,5 мың адам құрайды. Бағдарламаға сәйкес барлық аудандарда және Орал қаласында жұмысқа орналасу мәселесі жөнінде жолыққан азаматтардың дербес есебін жүргізу үшін "Аист"
бағдарламасы енгізілді. Жұмыссыздық дербес есебі бойынша дерекқор құрылды, кәсіпорындағы бос жұмыс орындары бойынша база құрылды, әр апта сайын дерекқоры еңбек және халықты жұмыспен қамту Министрлігінің Web-сайтіне беріледі, шетел жұмыс күшін лицензиялау бойынша дерекқоры құрылды және бірыңғай республикалық тарапына қосылды.
3.2.1.2 Шағын кәсіпкерлік Облыста шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту саласы экономикалық саясаттық басым саласы болып табылады.
Шағын кәсіпкерлік кедейшілікті жеңу шешімі ретінде әр-түрлі халық санаттарына, соның ішінде әлеуметтік осал жіктеріне жұмыссыздарға, мүгедектерге, оралмандарға және басқаларға көмек көрсетуге және жұмысқа орналастыруға мүмкіндігі бар.
Шағын кәсіпкерліктің тұрақты қызметі мемлекеттік бюджетке салық түсімдердің өсуін және соған сәйкес әлеуметтік қажеттілікке кететін шығының өсуін қамтамасыз етеді. Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне атаулы қолдау көрсетіп, өндіріс көлемінің өсуін қамтамасыз етті. 2000 жылмен салыстырғанда өнім өндірісінің (жұмыстың, қызметтің) көлемі 2001 жылы 64,5 % көбейді (республика бойынша 24,7 %) бюджетке шағын кәсіпкер субъектілерінен төлемдер 2,2 есеге өсіп 4,1 млрд. теңге құрады.
Шағын кәсіпорындардың қаржылық қолдау процесі жетілдірілді.
Бағдарламаны жүзеге асыру жылдары шағын кәсіпкерлікте 10 мыңнан астам орын құрылды.
Шағын бизнестің құру мен дамытуда белсенді түрде жеңілдікті несиелендіру, нысаналы қарыздар, тұрмыс үйлердің бірінші қабаттағы пәтерлерді қайта жоспарлануға рұқсат беру, құрылысы аяқталмаған коммуналдық және республикалық меншіктегі объектілерімен пайдаланбайтын бос бөлмелерін жалға немесе сенім басқармасына кейіннен меншігіне айналдыру жұмыстары қолданылды.
3.2.1.3 Қоғамдық жұмыстар Қоғамдық жұмыстар өз мәнінде, еңбек рыногын реттеуде ерекше қызметті атқаруға бағытталмаған, бірақ олар жұмыссыздарға әлеуметтік қолдаудың және еңбек рыногының жағдайын бәсеңдетудің нақты тетігі ретінде өзін көрсетті.
Тұрақты жұмыс болмағандықтан және жұмыссыздың бойынша жәрдемақының күші жойылған соң көпшілік жұмыссыздарға қоғамдық жұмыс жалғыз табыс табатын мүмкіндік, сонымен қатар рухани психологиялық қолдаудың факторы болып келеді.
Жұмыспен қамту бюджеттік бағдарламасындағы қаржыландыру бойынша қиындықтарына қарамастан, 2000 жылдан бастап қоғамдық жұмысқа қатынасушылар санның жыл сайын өсуі қамтамасыз етілді, 2001 жылы 7157 адам көрсеткішіне жетіп, 2002 жылдың 1 қаңтарына ресми түрде тіркелген жұмыссыздардың жалпы саны 78,2 % құрады.
Қоғамдық жұмысқа қатысқандар арасында заң уақыт жұмыс жасамағандардың үлесі 51,0 %, тұрмыстары аз қамтылғандардың үлесі 47,1 % құрады.
Басымдық түрде 2000-2001 жылдары жинау жұмыстары, елді мекендерді жайландыру мен көгалдандыру, жолдарды, әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін жөндеу жұмыстары белгіленді. Бұл жұмыстарда қоғамдық жұмысқа 65,0 %-ға дейін жұмыссыздар қатысты. Сонымен қатар, нашар құқықтық реттеуге байланысты, осы кезеңде жұмыс берушілер есебінен жұмыссыздарды қоғамдық жұмыстарға тарту тәжірибесі таратылған жоқ.
3.2.1.4 Кәсіби даярлық және қайта даярлық 2000-2002 жылдарға бастауыш кәсіптік оқу, сапалық біліктілігін көтеру және қайта даярлау курстарымен 3557 адам қамтылды. Сонымен бірге, нысаналы топтарға жататын адамдарды кәсіптік даярлауға жолдау құқығы басым түрде қамтамасыз етілді.
Ал осы жылдарда кәсіптік даярлауға жіберілген жұмыссыздарының жалпы санынан жастар саны 58,8 %-ды , тұрмыстары аз қамтылған - 64,4 % құрады.
Жұмыссыздықтың гендерлік құрылымын ескеріліп, кәсіби даярлықтан өткен әйел адамдардың үлесі 72,0-ды және 58,1 %-ды құрады.
Сонымен қатар, толық мөлшерде жергілікті еңбек рыногының қажеттілігіне, соның ішінде келешекте қажетті мамандықтар бойынша, әсіресе жаңа технология қолданатын мамандықтар бойынша және келешекте Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында, басқа да жұмысқа қосылуға әзірленіп жатқан көміртегі кен орнында салынып және жұмысқа қосылған құбырлары мен машина жасау құрылысы, металл өңдеу саласына керекті мамандар қажеттілігі қанағаттанбаған.
Жергілікті мемлекеттік кәсіптік мектептердің және колледждердің, әсіресе жұмыссыздарды кәсіптік оқытуда ауылдық оқу орындардың әлеуеті толығымен пайдаланылмайды.
Жұмыссыздарға білім қызметін көрсететін облыстық білім ұйымдары даярлайтын мамандықтар тізімі әлі де еңбек рыногының қажеттігін қанағаттандырмай отыр.
Белгілі мамандықтар бойынша артық өндіру дағдарысы білінеді, оқытылған жұмыссыздардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктері аз. Ал 01.01.2002 жылына кәсіби оқу өткен жұмыссыздардың тек 55 %-ы ғана жұмысқа орналасты немесе өз бетінше жұмыспен айналысты.
Жұмыс кадрларын әзірлеу мәселесі мектептегі кәсіптік бағдар жұмысының нашар ұйымдастырылуынан білінеді.
3.2.1.5 Шағын қаржыландыру Тұрмыстары аз қамтылған жұмысқа жарамды азаматтарды шағын қаржыландыру олардың өз бетінше жұмыспен айналысуына және материалдық жағдайын жақсартуына мүмкіндік береді.
Осы жұмысты ұйымдастыру үшін облыста үкіметтік емес ұйым "Микрокредит" қоғамдық қорының филиалы құрылды және жергілікті бюджеттен қаражаттар бөлінді.
2001 жылдың тамыз айынан бастап, үкіметтік емес ұйымы "Микрокредит"
филиалымен 1127 тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға несие берілді, соның ішінде жергілікті бюджет қаражаты есебінен 768 адамға 20,2 млн. теңге сомасына, бас қоры есебінен 10,8 млн. теңге сомасына 359 адамға несие берілді.
Тұрмыстары аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі Аймақтық қоры арқылы 2,6 млн. теңге сомасына 59 несие бөлінді.
3.2.2. Әлеуметтік сала
3.2.2.1 Демография және көші-қон Халықтың орта жылдың саны 2001 жылы облыс бойынша 603,1 мың адамды немесе өткен жылға 99,3 % құрады. Ауылдық халықтың үлес салмағы 58,7 %, қалалық 41,3 % құрайды.
2001 жылы халықтың табиғи өсімі 2,4 мың адамды құрады. Облыс бойынша туу еселігі 2001 жылы 1000 адамға 13,1 құрады, өлім еселігі 1000 адамға 10,6 адамды құрады, бұл 2000 жылмен салыстырғанда 0,1 промиллеге өсті. 2000 жылмен салыстырғанда 2001 жылы 1000 тірі туғандарға 21,02 деңгейге дейін төмендеуіне қарамастан, сәби өлімінің көрсеткіші әлі де жоғары болып келеді (24,29)
Облыста орташа отбасының мөлшері 4,2 адамды құрайды. Бірақ, бұл аудан бойынша бөлінеді. Оңтүстік-батыс аудандардағы отбасы құрамы үлкен, соның ішінде Бөкейорда және Жаңақала - 5, Жәнібек - 5,1, Казталов - 4,9, Сырым - 5,3, Қаратөбе аудандары - 4,8. Кедейшілік шегінен табысы төмен халықтың 59,8 % көп балалы және толық емес отбастарынан тұрады.
Соңғы жылдары ауылдық жерден жақын қалаларға және аудан орталықтарына көшіп-қону көбейді, бұл облыс ішіндегі көші-қонның теріс айырымына әкеледі. Ауылдық аймақтағы коммуналдық қызметтің төмен деңгейі, жұмыссыздық, тиісті медициналық қызмет көрсетудің жоқтығы көші-қонның себебі болып келеді. Егер, 2000 жылы ауылдық жерде облыс ішіндегі көші- қонның теріс айырымы - 3532 адамды құраса, 2001 жылы - 5895 адамды құрады, бұл 59,9 пайызға көп. Ауылдық халықтың негізгі бөлшегі Казталов (2001 жылы теріс айырымы 1001 адам), Сырым (1403 адам) және Ақжайық (1201 адам)
аудандарынан келеді.
2000-2001 жылдары көші-қонның облыс ішіндегі ауысуы бойынша оң айырымы Бөрлі, Зелен аудандарында және Орал қаласы бойынша анықталды.
Бөрлі ауданына адамдар Қарашығанақ кен орнына жұмысқа орналасу мақсатымен келеді. Зелен ауданына жеке қосалқы шаруашылығын дамыту үшін және табиғи ауа-райлық ресуртардың мүмкіншілігі болғандықтан, облыс орталығына жақын болғандықтан халықтың ағыны байқалады. Еңбекке жарамды халықтың көшіп кету ағыны жұмыс іздеумен, өз тарихи отандарына қайтуымен байланысты.
Барлығы 1999 жылы облыстан 16114 адам, 2000 жылы 18976 адам, 2001 жылы - 18566 адам көшіп кетті.
2001 жылы көші-қон ағымның төмендеуі облыстың әлеуметтік экономикалық жағдайының жақсарғанынан және көші-қон теріс айырымының төмендеуінен білінеді. 2000 жылмен салыстырғанда 2001 жылы келген оралмандардың саны 50,3 %-ға өсті және 580 отбасыны құрады. Оралмандардың орташа жасы 30-31 жасты құрайды, соның ішінде 49 % жоғары және орта білімі бар.
3.2.2.2 Халықтың денсаулығы Қоршаған ортаның жағымсыз факторларының әсер етуі, психологиялық стресстері мен реформа барысында табыстардың күрт төмендетуі себебінен дұрыс тамақтанбау, таза ауыз су тапшылығы облыс денсаулығының едәуір нашарлауына әкелді.
Сумен қамтамасыз ету мәселелері ішек инфекция және вирусты гепатит сияқты ауруға әкеп соғады.
Облыстың денсаулық сақтау басқармасының декреттері бойынша екі қабатты әйелдер адамдардың 70 % қаны аздық аурумен аурады.
Соның салдарынан жаңа туған балалардың 96 %-ы ауру болып туады.
Мектеп оқушылардың диспансерлеу қорытындысы келесіні көрсетті:
қаралғандардың 56 % сезім, дем алу, ас қазан мүшелерінің, қан ауруларымен ауырады, бұл табиғи дамуының тоқтауына және иммунитет жүйесін нашарлауына әкеледі.
Жасөспірім арасында дене салмағы аздықтың өсуі байқалды.
Соның нәтижесінде, жастардың көпшілік бөлшегі оқу процесінде қиындық көріп, жоғары ақылы жұмыс табу үшін даярлық алуға мүмкіндігі болмайды.
Кедейшілік көрсеткіші, туберкулез ауруы өсуі мен байланысты. Бұл ауру көбінесе халықтың әлеуметтік осал жіктеріне, жас өспірімдер және үлкен жастағы тұлғаларға сипатталады.
Экология және су мәселесінің тез шешімі жоқ және көп шығынды қажет етеді, сондықтан халықтың денсаулығын жақсарту жалғыз тәсілі тек қана денсаулық сақтау саласына барлық қаржыландыру көздерін қолданылатын шығындарды көбейту болып табылады және ол Бағдарламада қарастырылады.
Өз қаражаттар мен уәкілет шеңберінде облыс қойылған міндеттерін шешеді:
мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелерінің қалыптасқан желісі сақталған (126);
мемлекеттік кепілі бар денсаулық сақтау аймақтық объектілерінің желісінен халықты денсаулық сақтау объектілерімен қамтамасыз ету 97,9 % құрайды;
денсаулық сақтау саласының дамуына бюджеттік қаражаттарының көпшілік бөлігі бөлінеді, 2002 жылы бюджет 2001 жылмен салыстырғанда 24,9 %-ға өсті және 3200,0 млн. теңгені құрады;
мемлекеттік мекемелерде кепілденген дәрігерлік көмегінен басқа да ақылы медициналық қызметті дамытуда, денсаулық сақтаудың жеке желісі жұмыс атқарады;
материалдық-техникалық базасын нығайтуда 2001 жылы 30 жедел жәрдем машиналары бөлінді;
дәрігерлермен және орта мед. қызметкерлермен қамтамасыз етілді республикалық көрсеткіштермен салыстырымды (10 мың адамға 26,9 және 72,6)
жайсыз аймақтағы халықты егу жұмысы жүргізілуде;
медициналық мекемелердің тәжірибесіне диагноз қою мен ауруларды емдеу бойынша 36 түрден астам жаңа технологиялар енгізілді ("Диабет" диагноз қою "ОРИ/диарей" УЗИ-балалар миының зақымдалуы т.б.).
1999 жылдан бастап туберкулез ауруымен күрес жөнінде Дүниежүзілік Денсаулық сақтау Ұйымының стратегиясы жүзеге асырылуда, емдеу толықтай тегін жүргізілуде.
195 дәріханалар арқылы дәрімен қамтамасыз етілуде, оның ішінде 38 % ауылдық аймақта орналасқан, тек 12 %-ы мемлекеттің меншігіне жатады.
3.2.2.3 Халықтың білімі Оқу саласының жағдайы кедейшілік мәселесімен өзара тығыз байланыста, өйткені білім деңгейі мен кәсіптік дағдылардың бар болуы адамның табыс деңгейіне, оның әлеуметтік ұтқырлығына әсер етеді.
Облыстық деңгейде білім беру саласы облыстық бюджет шығынының ең үлкен бабы болып келеді, (нақтыланған бюджеттен 01.06.02 ж. 37 %). Мектеп және орта кәсіптік оқу орындарының оқушылары облыс халқының 22 % құрайды.
Елді мекендерінің оқу объектілерімен қамтылуы 95 % құрайды. Облыстың ерекшелігі аз қамтылған жалпы білім беретін мектептерінің көптігі 339 (26,4 мың оқушы), бірақ 56 елді мекендерде жалпы білім беру мектептері жоқ.
Білім сапасы аз қамтылған мектептерде әлі де төмен деңгейде болып, ауылдың аймақта тұратын түлектердің әлеуметтік ұтқырлығына қиындық келтіреді. Қазіргі кезде оқушысы аз мектептің мақсатқа лайықтылық мәнін нақты зерттеу өткізіліп жатыр.
2002/2003 оқу жылында оқу процесі 522 жалпы білім мектептерінде жүзеге асырылып жатыр, соның ішінде 511 компьютерлермен жарақталды.
Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде облыс мектептерінде білімнің ақпараттандырылуы негізінде 41 лингофон бөлмелері орнатылды.
Білімнің ақпараттандырылуының негізгі бағыты оқудың ара қашықтық нышаны болып келіп келесіге бағытталады:
Аудандық және шағын мектептерін ашық білім кеңістігіне кіргізу;
Ауылдық ұстаздарға ғылыми әдістемелік көмек көрсету.
Барлық орта мектептер 11 пәннен орыс тілінде және қазақ тілінде 5 пәннен электрондық оқулықтарымен қамтылған. Облыс Ұлттық оқу теледидар базасына қосылды. Айтылған жобаның шеңберінде облыстың 67 мектебінде теледидар сигналын қабылдау және Интернет желісі пайдалану үшін сандық спутник жабдығы орнатылды.
Мемлекет тегін орта білім алуды жалпы және кәсіптік мектептер және колледждер жүйесі арқылы қамтамасыз етеді.
Облыста кәсіптік оқудың желісі 10 аудан орталықтарында сақталды, 20 кәсіптік мектеп 5,5 мың оқушылармен қызмет атқарып жатыр; 40 мамандық бойынша даярлық өткізетін 10 колледж бар - онда 10,7 мың оқушы оқытылады.
Негізгі кәсіптік мамандық пен кәсіпкерлік дағдыларын алуға мүмкіндік беру үшін қабылдау уақыттында тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балалары басқа балаларға қарағанда артығырақ қабылданады.
Бұл келешекте жұмысқа орналасуға өте маңызды болып келеді, өйткені жастар арасындағы жұмыссыздыққа қарамастан, мамандықтары бар жастардың арасында жұмыссыздық деңгейі төмен.
Сонымен қатар, оқушылар ыссы тегін тамақпен және стипендиямен қамтамасыз етіледі.
3.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесі Қоғамның әлеуметтік саралап жіктеуінің күшеюі, денсаулық сақтау, оқу, тұрмыс коммуналдық шаруашылығы мен қоғамдық көлік саласындағы тегін қызмет көрсету көлемінің қысқартылуы халықтың әлеуметтік көмекке қажеттілігінің өсуіне әкелді. 1990 жылдың соңында кедей санаты кеңейді, оның ішінде мүгедектер, жалғыз басты аналар мен тұрмыстары аз қамтылған отбастарынан басқа да балалар, жастар, зейнеткерлер, жұмыссыздар, босқындар, тұрғын үйі жоқ адамдар жатады.
Сондай-ақ, "дәстүрлі" кедейшілікті азайтудағы негізгі ролі әлеуметтік қорғау мемлекеттік органдарға жатады.
1999 жылы қабылданған "Ең төменгі күнкөріс деңгейі туралы "Заңы әлеуметтік көмек көрсетудің атаулығын көтеріп және жүйелендіру мүмкіндігін берді.
Батыс Қазақстан облысы бойынша жан басына шаққандағы орташа табысы белгіленген кедейлік шегінен төмен халықтың саны 2000 жылы 99,0 мың адамнан
01.01.2002 жылға 39,3 мың адамға азайды.
Әлеуметтік көмекке мұқтаж болғандарының жалпы санынан (диаграмманы қараңыз) 55 % балалар, 18 жасқа дейінгі жас өспірімдер, 4,8 % көп балалы аналар, 1,3 % мүгедектер, 0,4 зейнеткерлер және тағы басқалар – бұл жұмыс жасамайтын азаматтар мен басқа санаттарды құрайды.
2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап, Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын енгізуіне қарамастан, кедейшілік шегінен төмен тұратын тұлғалар саны азая қойған жоқ, баға бойынша 60,5 мың адамды құрайды.
Отбасының бір мүшесіне табысы белгіленген кедейшілік шегінен аспаса және ресми құжаттармен дәлелденсе мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тағайындалады. Коммуналдық қызметке төленетін төлем, отбасы табысының 15 %
-ынан жоғары болса, тұрмыстық жәрдемақы төленеді, үйден оқытып асырап отырған мүгедек балалардың ата-аналары ай сайын 3 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде материалдық көмек алады.
Әлеуметтік төлемдермен қамту өте кең, халықтың кедей жіктерін әлеуметтік қорғауға жергілікті бюджеттен шығындарды қаржыландыру тұрақты болып келеді.
Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы"
Заңымен, бұрын көрсетілген әлеуметтік көмек түрлері тууына, жерлеуге байланысты, жұмыссыздарға материалдық көмек сияқты әлеуметтік төлемдер қарастырылмаған.
Соған байланысты және Қазақстан Республикасының "Жергілікті мемлекеттік басқару туралы" заңына сәйкес жергілікті өкілетті және атқарушы органдарының құқықтары іске кірістірілген және жергілікті деңгейде тұрмыстары аз қамтылған халыққа әлеуметтік қолдау бойынша тиісті шешімдер қабылданды.
Әкімдіктің қабылдаған қаулысына сәйкес, жергілікті негізіндегі дербес зейнеткерлерге (1 айлық есептік көрсеткіш), соңғы әскери шақырудағы әскери қызметкерлерге (2,9 айлық есептік көрсеткіш) және басқа да халықтың санатына жәрдемақылар төленеді.
Сонымен қатар, аудандарда жергілікті мүмкіндіктеріне байланысты, 258 51 бюджеттік бағдарламасына заңмен бекітілген тәртіппен өзгерістер енгізілді және халыққа қажетті көмек көрсетіледі. Мысалы, Бөрлі, Шынғырлау, Теректі аудандарында және Орал қаласында сәбилі болуына 5 айлық есептік көрсеткішке дейін, жерлеуге 10 айлық есептік көрсеткішке дейін жәрдемақы төленеді және емдеуге біржолғы жәрдемақы (5 мың теңгеге дейін) тағы басқа да арыз бойынша көмектің түрлері көрсетіледі.
Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмектің орташа айлық мөлшері 2002 жылдың аяғына 559 теңгені құрайды. 01.01.2003 жылға атаулы әлеуметтік көмек алушылардың саны 56,4 мың адам құрады, атаулы әлеуметтік көмек төлеуге жоспарланған сома 378,9 млн. теңгені құрады.
Облыста әлеуметтік көмектің атаулығын арттыру мақсатында әрбір отбасына оның барлық мүшесінің табысы туралы жаңарып тұратын деректер жөнінде әлеуметтік карта әзірленді.
Аудандық уәкілетті органдарын компьютер мен қамту жұмысы жүргізіліп жатыр, тұрмыстары аз қамтылған отбастарына атаулы әлеуметтік көмек тағайындау және төлеу есебі бойынша өңдеу программасы енгізіліп жатыр, бұл оның толық есебін және дер кезеңде көмек көрсетуін қамтамасыз етеді.
Халықты әлеуметтік-осал жіктеріне мемлекеттік және әлеуметтік көмек шаралар жүйесі № 2 қосымшасына сәйкес жыл бойынша кедейлер санның динамикасына әкелу керек.
3.2.3. Кедейшіліктің инфрақұрылымдық аспектісі Инфрақұрылым аймақтық, шашыраңқылық, материалдық және ақпараттық ресурстарынан қашықтық, қатынас құралдарының болмауы сияқты кедейшіліктің табиғи себептерін жеңуге мүмкіндік береді. Ол экономикалық белсенділікке, тұрмыс қалпының тұрақтылығына, өз-өзіне сенушілігіне мүмкіндік туғызады, әлеуметтік сала рыноктарына және қызметіне қол жетерлігін қамтамасыз етеді.
1998-2000 жылдарда тұрғын үйлердің іске қосу мөлшерінің төмендеуі байқалды.
Орташа алғанда 1995-1997 жылдарда жыл сайын 75 мың шаршы м. тұрғын үйі іске қосылып тұрды, 1998-1999 жылдарда тұрғын үйдің іске асыруы жылына 50 шаршы м. асырылған жоқ, 2000 жылы 37,8 мың шаршы м. тұрғын үйі, ал 2001 жылы 78,1 шаршы м. іске қосылды. Ақылы қызмет құрылымында тұрмыстық- коммуналдық шығындарының үлесі 50 % шамасын құрайды. Халықтың төлем қабілеттілігі төмендігінен, әлі де тұрғын үйді ағымдығы күтуге өтелмеген төлемдерінің деңгейі жоғары болып қалады. Тұрмыстары аз қамтылғандарға тұрмыстық көмек беру жүйесі біраз мәселені жеңілдетеді.
Халықтың электроқуатты тұтынуы шұғыл төмендеді.
Орталық қазандықтардың тоқтап қалуына және жойылуына байланысты жылы қуатты жіберілуі кенет қысқартылды. Ауылдық аймақта жалпы ұзындығы 1194 шақырым, сонымен қатар 683 шақырым жұмыс жасап тұрған су құбырлары бар. Жыл сайын оны ұстауға, қайта жаңартуға және жаңа құрылысқа көп қаражаттар кетеді. Бірақ, халықты таза сумен қамтамасыз ету мәселесі әлі де толық шешілмей тұр.
Көпшілік ауылдық елді мекендерде ауыз судың сапасы стандарттарға сәйкес келмеуінен жұқпалы аурулар пайда болуда.
Кедейлерге көлікке қол жетерлігін жақсартуда басты қызметті автожолдар мен автокөліктер атқарады. Ауылда нарықтық реформа жылдарында көлік қызметі жүйесінде жолаушылар жүк айналым мөлшерінің шұғыл қысқаруы байқалды. Жеңіл қоғамдық көліктер үлкен көлемде қысқаруға ұшырады, әсіресе тұрғыны аз және қашық елді мекендерде.
Жалпы қолданыстағы 4 мың шақырымнан астам жергілікті автокөлік жолдары жөнделмей тұр.
Халыққа пошта қызметінің көрсету көлемі 2002 жылға 42,1 млн. теңгені құрайды, былайша айтқанда 2001 жылмен салыстырғанда 24,9 %-ға өсуі жоспарланды.
Барлығы 2002 жылдың қорытындысы бойынша қатынас қызмет көрсетуінің мөлшері (телекоммуникациялық және пошталық) 774,3 млн. теңге құрады, бұл 2001 жылдың көлемінен 10,9 % көп.
3.2.4. Кедейшіліктің аймақтық және экологиялық аспектілері Кедейшілік әрқашан халықтың табыс деңгейімен тікелей байланыста емес.
Сондықтан оның басқа да аспектілерін ескеру қажет. Кедей халықтың негізгі үлесі ауылдық аймақта орналасқан. Ауылдық тұрғындарда қалалық тұрғындарға қарағанда ақшалай табысының құны екі есе төмен.
Соңғы бес жылдың арасында ауыл шаруашылық өндірісі жұмысшыларының еңбекақысы облыс бойынша ең төмен болып табылады. 2001 жылы ауылда жұмысқа орналасу 45,9 %-ды құрады. Аграрлық еңбек рыногы тар мамандықтармен механизаторларымен, мал өсірушілермен, агрономдармен, зоотехниктармен көрсетілген, олардың жұмыспен қамтылуы көпшілікте өндірістің маусымдылығымен белгіленеді. Негізгі әлеуметтік қызметінің қол жетерлігінің деңгейі бойынша ауылда әлі де қиын жағдай сақталып тұр:
денсаулық сақтау және білім беру салалары, ішкі шаруашылық жолдарын, коммуникацияны күту нашарланды, халықтың көшуі күшейді. Ауылдық аймақта кедейшілік деңгейіне өндіріс құралдарын, энергоресурстарын және материалдарын жеткізетін шектес салалардан ауыл шаруашылығының экономикалық тәуелдігі, шаруашылық өнімінің қайта өңдеу базасының дамымауы, оның сақталуы және тасымалдау, табыстылығы төмендігіне байланысты саланың инвестициялық тартымсыздығы әсер етеді.
Халықтың кедей жіктерінің өмір сүруіне экологиялық жайсыз жағдай елеулі әсер етеді. Негізгі факторлар су мен ауаның ластануы болып табылады. Облыста қоршаған ортаның жағдайы орташа ластанған деп бағаланған. Ауе бассейінінің негізгі ластау көзінің бірі - мұнайгаз кешенінің кәсіпорыны болып табылады.
Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орны аймағында орналасқан елді мекендердің ауасында күкірт диоксидінің, көміртегі оксид концентрациясының көбеюі байқалады. Соңғы 2 жылда Березовка және Туңғыш ауылдарының ауасында меркантан концентрациясы 2 есеге көбейіп, 0,7 ПДК құрады, жер мұнай өнімдерімен және күкіртті сутегімен қарқынды ластанып жатыр.
Табиғатты қорғау шараларына инвестиция көлемі 2000 жылы 1259,1 млн.
теңге, 2001 жылы 2467,4 млн. теңгені құрады. Орал өзенінің үш негізгі су бассейінінде өткізілген Мемлекеттік экологиялық мониторингінің қорытындысы бойынша Орал, Шаған, Деркөл өзендері суларының ластануы процесінің ортақтығын дәлелдейді.
Полигон әсерінен қалыптасқан экологиялық жайсыз жағдай облыстың 6 оңтүстік аудан халқының денсаулығын шұғыл түрінде нашарлатты. Бұл аудандарда нәрестелік өлімі облыстық көрсеткіштен 1,5 есеге асады, әсіресе балалардың және жас өспірімдердің ауру-сырқаулығы кенет көбейді. Әлі де ішек инфекциясымен ауру-сырқаулығының көрсеткіші жоғары болып келеді. Орташа көрсеткіш облыс бойынша 164,7 100 мың халыққа Жаңақала ауданында 245,7, Казталов ауданында 248,0 құрайды. "Капустин Яр" полигонына іргелес барлық аудандарда халықтың қатерлі ісік ауруының өсуі белгіленді, өмір сүрудің орташа ұзақтылығы төмендеді, ер адамдар - 56 жас, әйел адамдар - 62 жас. Қоршаған ортаның ластануы бірінші кезекте халықтың ауру-сырқаулығының өсуіне әкеледі.
Еңбек рыногында сапасы кем жұмыс күші - "экологиялық топ" пайда болды. Оған еңбекке төмен уәждемесі, нашар психологиялық оңалту қасиеттері тән болып келеді. Тазалық-экологиялық жағдайларының нашарлануы, бірінші кезекте халықтың еңбектік және зияттық әлеуетін төмендетеді.
3.2.5. Кедейшілік деңгейін азайтуда мемлекеттік органдарының орны
3.2.5.1 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту жұмысында мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігі Кедейшіліктің деңгейін азайтуда мемлекет басты рол атқарады. Шағын және орта бизнесті және қосымша жұмыс орындарын ашатын кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасалып жатыр: ауданда жұмыспен қамтуды ұйымдастыру; денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамтамасыз ету саласында мемлекеттік қызмет көрсетуі үшін бюджеті көбейтілді; неғұрлым осал, жұмысқа жарамсыз адамдардың нысаналы санаттарын тікелей әлеуметтік қамсыздандыру жүзеге асырылуда.
1999 жылдан бастап бірлік, толықтық, жариялылық және дербестік принциптері негізделген жаңа бюджеттік жүйе енгізілді. Мемлекеттік менеджментті арттыру, ақшаның өту рәсімін реттеу және ашық жүргізілуін жетілдіру біріншіден зейнетақы, әлеуметтік және тағы басқа да төлемдер мәселесін шешуге әсер етті. 2001 жылы облыста жасы бойынша 78,7 зейнеткерлерге 4297,6 млн. теңге төленді, 29,2 мың мемлекеттік жәрдемақы алушыларына 1302,7 млн. теңге төленді, арнаулы мемлекеттік жәрдемақыны республикалық бюджетінен 8,2 мың алушылары алды және жергілікті бюджеттен 35,6 мың алушылары 1566,2 млн. теңге сомасын алды.
Барлық әлеуметтік төлемдер толық мөлшерінде және уақытында жасалады.
Шағын кәсіпкерліктің қаржылық қолдау процесі жетілдірілді, шағын несиемен айналысатын нақты жауапты тұлғалар белгіленді, сонымен бірге тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға шағын несие алуда ұйымдастырушылық қолдау көрсетіледі. 2001 жылы ауылдық аймақта айтылған санаттарына шағын несиелендіру үшін 11 млн. теңге бөлінді, екінші рет осы көздер есебінен 9,2 млн.
теңге сомасында шағын несие берілді.
Облыста жеңіл өнеркәсіпті қалпына келтіру мен дамыту, машина жасау кешені жөніндегі Бағдарламалары, аймақтың энергетикалық тәуелсіздігіне жету бойынша электроқуатты дамыту Бағдарламасы әзірленді және қазіргі кезде қолданыста.
Әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер бойынша мемлекеттік органдарымен мониторингі қамтамасыз етіледі, бұл келешектегі басымдардың дамуын белгілеуге жәрдемдеседі, әлеуметтік саланың және облыс экономикасын нығайту бойынша алғашқы қажетті міндеттерін шешуде қаржылық қаражаттарды жинақтауға мүмкіндік береді.
3.2.5.2 Кедейшілік деңгейін төмендетуінде үкіметтік емес және кәсіподақ ұйымдарының орны Үкіметтік емес ұйымдар кедейшілікті жеңуге тікелей немесе жанама бағытталған әр түрлі әлеуметтік маңызды бағдарламаларды жүзеге асыру жұмысымен айналысады.
Үкіметтік емес ұйымдар қызметі азаматтық бастаманы дамытуға, әлеуметтік мәселелерді шешуінде қоғамдық ұйымдарының ролін күшейтуге, қоғамның тұрақты дамуының жетісуіне бағытталған. Облыста 317 әр түрлі деңгейдегі үкіметтік емес±ұйымдары тіркеліп және жұмыс жасайды, оның көпшілігі әлеуметтік маңызды жобаларымен, соның ішінде кедейшілік деңгейін азайту бойынша жұмыстармен айналысады. Облыста олар келесі түрде болып келеді:
Тұрмыстары аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі аймақтық қоры;
"Микрокредит" үкіметтік емес ұйымның облыстық филиалы 143 - жергілікті қоғамдық ұйымдары;
156 - республикалық, аймақтық, қоғамдық ұйымдарының филиалы;
15 - саяси партиялары Әлеуметтік мәселелерді шешу барысында мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың әрекеттестік тәртібін анықтауға және қатысуын кеңейтуге қолдайтын облыста үкіметтік емес ұйымдар республикалық конфедерациясының бөлімін құру жөнінде ұйымдастыру шаралары қабылданды, бұл соңында тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың қорғау тиімділігін арттыруына әсер ету керек.
Жұмыспен қамтуын қолдау, шағын несиелендіру, кәсіпкерлікті дамыту, қайырымдылық, тұрмыстары аз қамтылған халықтың топтарына әлеуметтік қолдау, адамның құқығын қорғау, экология және тағы басқа бағдарламаларды жүзеге асыруда үкіметтік қатысады.
Батыс Қазақстан облысындағы "Қазақстандағы іскер әйелдер Ассоцияциясы" филиалы, "Үміт" Приуралье әйелдерінің кәсіподағы және "Ақ жол" қоғамдық бірлестігі отбасы және әйел мәселесінің шешімінде және кедейшілікті жеңуінде көп көмек көрсетті.
Бұл ұйымдар Халықаралық Бизнес-Орталығымен және "Евразия"
институтымен тығыз ынтымақтасып, соның нәтижесінде оларға облыста жұмыс істейтін халықаралық қоғамдық ұйымдарының және шетел компаниялардың өкілдеріне шығуын қамтамасыз етті.
Іскерлік байланыстар ОБСЕ, Каунтерпарпт-Консорциум бірлестігімен, ИSAID, "Сорос - Қазақстан" қоры, Ресей әйелдерінің кәсіподағымен, Республикалық "Волонтерлер үйімен" "Қазақстан Республикасының іскер әйелдер Ассоцияциясымен", Қазақстан үкіметтік емес ұйымдарының Конфедерациясымен байланыс іске асырды. Германия, Ұлыбритания феминистік ұйымдармен орнатылды. Халықаралық ұйымдардың қолдауымен жұмыссыз әйелдерді қайта оқыту жөніндегі 5 арнаулы бағдарлама әзірленді және жемісті түрде жүзеге асырылды.
"Үміт" Приуралье әйелдер Одағы ұтып алған грант шеңберінде ОБСЕ бағытында "Әйелдер саясатта" семинарын өткізді. Кедейшілікті жеңу жөнінде мәселесін шешуіне басқа да қоғамдық-саяси бірлестіктер, соның ішінде саяси партиялар қосылады. Мысалы, республикалық қоғамдық бірлестігінің филиалы "Азаматтық партияда" тұрмыстары аз қамтылған халықтық бөлігіне қайырымдылық көмек көрсету бағытында, сонымен қатар білім беру, мәдениет, және спорт ұйымдарымен ынтымақтастығы бойынша үлкен тәжірибе бар. 2000 жылы филиал облыста өткен мүгедектер арасындағы параолимпийлік ойындарының демеушісі болды. Қоғамдық-саяси, мәдениет және спорт шараларын өткізуге, сондай-ақ тұрмыстары аз қамтылған отбастарына қолдау көрсетуде 2001-2002 жылға барлығы 11,5 млн. теңге аударылды.
Тәріздестік жұмысты ардагер ұйымдарының облыстық Кеңесі, мүгедектердің, Қызыл Жарты Ай облыстық қоғамдары, "Балдырған" қоғамдық балалар қоры, Аграрлық партияның облыстық филиалы өткізеді.
Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың қолдау жөніндегі Аймақтық қоры облыста бірінші болып кедейлерге шағын несиелер көрсете бастады.
Әйелдер құқығын қорғауда белсенді ролді "Әйелдер трафигі" грантын ұтып алған "Ақжол" қоғамдық бірлестігі атқарады.
Бірақ айтып кету жөн, қазіргі кезге дейін, мәселені шешуде олардың қарым- қатынасының дәл тәртібін белгілейтін мемлекеттік органдарының және үкіметтік емес ұйымдарының әрекеттестігінің концепциясы жоқ. Осыны тоқтатып тұрған факторды жою жөнінде облыста шаралар қарастырылуда. Облыстық әкімдігімен Қазақстан үкіметтік емес ұйымдардың Конфедерациясының төрағасының қатысуымен "Атқарушы, өкілдік үкімет органдарымен және үкіметтік емес ұйымдарының арасындағы әлеуметтік серіктестігінің тетігі" тақырыбына аймақтық семинар өткізілді.
Кедейшіліктің себебінің бірі болып адамдардың еңбектік, әлеуметтік- экономикалық, адам құқығын қорғайтын шаралардың тиімді жүйесінің болмауы болып келеді. Өздерінің заңдық құқықтарын жұмыс берушілер алдында қорғай алмайтын, дер кезінде жасалған еңбекке лайықты жалақының төлеуіне жете алмайтын азаматтармен кедейлік жіктері толады.
Халықаралық тәжірибеде адамдардың еңбек құқығының тиімді және мақұлданған түрінің бірі болып кәсіптік одақтар болып табылады, олар нарықтық экономика жағдайында еңбек қатынастарының қалыптасуына бағытталған. Бірақ, республика бойынша, сонымен қатар облыста кәсіподақтың қызметі әлі де керекті деңгейде дамытылған жоқ.
Үкімет органдарының өкілдері, жұмыс берушілер және кәсіподақтар арасында мүдделерін келісу жүйесі толық емес мөлшерде жұмыс жасайды.
3.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендетуінде жеке сектордың орны Кедейшілік деңгейін төмендетуде маңызды фактілердің бірі жеке сектордың дамуы болып табылады.
Еңбекке жарамды халықтың бөлігін жұмыспен қамтамасыз ету және тұрмыстары аз қамтылғандарға қайырымдылық көмек көрсету нәтижесінде қоғамның әлеуметтік шиеленісін азайтуға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыруға жеке сектормен бюджетке салықтарды және басқа да міндетті төлемдердің аударуы мүмкіндік туғызады.
Инфрақұрылымды қалыптастыру, шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту мақсатында кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі облыстық қоғамдық қор құрылды, бұл жеке істі дамытуға ақшалай қаражаттар алу рәсімін маңызды түрде жеңілдетті және облыстың тартымды инвестициялық ахуалын қалыптастыруына жәрдемдесу көрсетті.
Ал, 2001 жылы облыс капиталына 167326,3 млн. теңге инвестициялары салынды, олар жаңа технологияның дамуына, ауыл шаруашылық өнімін қайта өндіруге, мал шаруашылығын, қызмет саласында, құрылыс индустриясын, жиһаз және басқа да халық тұтыну тауарлар өндірісін дамытуға бағытталған.
3.2.5.4. Шешім қабылдауда кедейлердің ролі Экономикалық талдау көрсеткендей, кедейшіліктің сапалық сипаттамасы өзгеріп, кедейлердің және осы топқа жататын халық табысының тұрақтандыру беталысы байқалады.
Осы жағдайдың алдын алу бойынша қолданатын шаралардың тиімділігін, бүкіл қоғам қожырауының, оның құндылық бағдарының, әлеуметтік сәйкестендіру мүмкіндігін төмендету. Кедейшіліктің ұлғаюы қоғамдағы әлеуметтік кернеулігіне жағымсыз әсерін көрсетеді және еліміздің, аймақтық қауіпсіздігіне қауіп келтіреді.
Жергілікті деңгейдегі нақты мақсаттарды шешу үшін бағытталған бағдарламалар ең тиімді екенін тәжірибе көрсетті.
Облыста халықтың кедей жіктерін шешім қабылдауға тарту тәжірибесі жасақталған.
2000 жылдан бастап, облыс аудандарында облыстық мәслихат сессиясының бағдарламалық сұрақтары жөнінде облыстық мәслихаттың жұрт алдында тыңдауларды өткізуі міндетті болды.
Сонымен, 8 сессия әзірленіп, 2000-2002 жылдарға арналған кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі, білім, денсаулық сақтау, экология, әскерге шақыру мәселелері жөніндегі, ішкі істер басқармасының жұмысын жақсарту бойынша шаралар туралы, қоғамдық-саяси өмірде және өндірісте әйелдердің ролін белсендіру бойынша шаралар туралы Бағдарламалары қарастырылды.
Атқарушы құрылымдардың өкілдері, облыс аудандардың қатысуымен аймақтық тыңдаулар өткізілді.
Сондай-ақ, ағымдағы мәселелер, облыстық экономика және қоғамдық-саяси өмірін дамыту жөніндегі қабылданған облыстық бағдарламаларының жүзеге асыру барысы туралы талқыланатын азаматтардың ай сайын жиындар өткізуі, аймақтар мәселелерін шешуде кедейлер қатысуының тиімді нысаны болып табылады.
4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері, принциптері және басымдылықтары
4.1. Мақсаты мен міндеттері Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаның мақсаты болып экономикалық өсу үшін жағдай жасау арқылы кедейшілікті қысқарту, халықтың табысын көбейту және тиімді жұмыспен қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім беру қызметтеріне кедейлердің қол жетерлігін арттыру, әлеуметтік көмек атаулығын жетілдіру және шешім қабылдауда қоғамдық институттарды тарту арқылы басқару тиімділігін арттыру болып табылады. Қойылған мақсаттарға жету үшін облыстық бағдарламамен келесі міндеттері шешімдері қарастырылды: облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету;
ішкі және сыртқы рынок қажеттілігін қанағаттандыру үшін бәсекеге төтеп беретін өнім өндірісінің өсуін қамтамасыз ету;
кәсіпкерлікті, сонымен қатар шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар қалыптастыру;
қосымша жұмыс орындарын ашу есебінен жұмыспен қамтуға жәрдемдесетін белсенді шараларды, әрі қарай дамыту, жетілдіру, ақылы қоғамдық жұмыстарды, кәсіптік оқуды, жұмыссыздардың біліктігін көтеруді және қайта даярлауды ұйымдастыру;
денсаулық сақтау және білім беру салаларында мемлекеттік қызметтерінің қол жетерлігін және тиімділігін арттыру;
тұрмыстары аз қамтылған халық жіктеріне атаулы әлеуметтік көмек көрсету тетігін жетілдіру;
халықты және мемлекеттік емес секторды шешім қабылдауға тарту арқылы мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру;
кедейшілік мәселесін шешудегі облыстық және жергілікті атқарушы органдар жұмысының бағаларын және мониторинг жүйелерін жетілдіру;
кедейшілікті сипаттайтын көрсеткіштерін жетілдіру;
4.2. Кедейшілікті азайту принциптері мен басымдылықтары Облыста кедейшілікті қысқарту жөніндегі мәселелерді шешу келесі принциптер негізінде жүзеге асырылады:
кәсіпкерліктің еркіндігін қамтамасыз ету;
экономикалық, инфрақұрылымдық аймақтық, гендерлық, жас бойынша, және басқа да кедейшілік ерекшеліктерін есепке алу;
көмек көрсетуде әлеуметтік әділеттік пен атаулықты қамтамасыз ету;
жұмыспен қамтудың өсуі үшін жағдай құру арқылы жұмыссыздықты азайту;
негізгі білімге, алғашқы медициналық көмекке, таза ауыз суға, коммуналдық қызметке, көліктік инфрақұрылымға халықтың қол жетерлігін арттыру.
4.3. Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаның жүзеге асыру көрсеткіштері Облыстық бағдарламаның мақсаттарына жету үшін келесі нысаналы көрсеткіштер орнатылуда.
2000ж.
2001ж 2002ж
Болжам өлшем бірлігі
Нақты нақты
Баға 2003ж.
2004ж.
2005ж.
180,0 248,5 258,4 268,7 279,7 290,5 Жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнім Мың Тең- ге Ең төменгі күнкөріс деңгейі мөлшерінен табысы төмен халықтың үлесі Кедейшілік деңгейі Жұмыссыздық деңгейі Берілген шағын несиелердің саны Адам Жұмыспен қамту орталықтары арқылы жұмысқа орналасу Жаңа жұмыс орындарын ашу Орын Қоғамдық жұмысқа жіберілген, соның ішінде:
Бюджеттік қаражат есебінен Жұмыс берушілердің қаражаты есебінен Кәсіптік оқытуға жіберілген Ауылдық аймақта телефон байланысымен қам- тылмаған халықтың үлесі Сапалы ауыз сумен қамтылмаған халықтың үлесі Атаулы әлеуметтік көмек алушылардың саны Мың адам Мектептерде 3 кезекте оқитын оқушылардың үлесі 100 мың адамға, туберкулез ауруынан өлгендер 1000 дүниеге келгендерге нәресте өлімі 100 мың адамға шаққанда босанған аналардың өлімі Халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы, ерлер Жас әйелдер Ескерту: халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы туралы мәлімет облыстық денсаулық сақтау басқармасындағы облысаралық республикалық есептерден алынған.
5. Кедейшілікті азайтудың басты бағыттары
5.1. Кедейшілікті анықтайтын көрсеткіштерді жетілдіру бойынша шаралар Атаулы әлеуметтік қорғаудың тиімділігін арттыру үшін тамаққа, азық түлікке басқа да азық-түлік емес тауарларға, қызмет көрсетуге (тұрғын үйді күтуге, көліктік шығындарға) кететін нақты шығындарды есеп жасап, ең төменгі күнкөріс деңгейі мен құрамына үнемі талдау жасау қажет.
Тиімді әлеуметтік көмектің мониторингінің жалпы мазмұнын жасақтау.
Сапалы ауыз суға әлі де болса болмашығына инфрақұрылымға қол жетпей отырған халыққа өтемақы төлеу шаралар тетігін жергілікті бюджеттердің жағдайына байланысты жасақтау қажет.
Бағдарламаның жүзеге асыру арқылы 2005 жылға дейін кедейшілік шегінен төмен тұратын адамдар санын 38,7 мың адамға дейін азайту керек.
Халықтың жалақысы және жеке қосалқы шаруашылықтардан кірісі өсіру арқылы кісі басына орташа табысты өсіру жоспарланып отыр.
Кедейшілік деңгейін азайту және халықты жұмыспен қамту арқылы тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеру жоспарлануда.
5.1.1. Нысаналы топтарда кедейшілікті қысқарту жөніндегі шаралар Оқымайтын және жұмыс жасамайтын жастар (қатерлі топ).
Оларды іздеп тауып және олардың өздеріне ұнайтын қызбен салаларын қосқанда еңбек, әлеуметтік өмірге қосу шараларын алу.
Жастар саясаты Бағдарламасын әзірлеу. Жұмыспен қамту өкілетті органдары арқылы жастарды жұмысқа орналастыру, ақылы қоғамдық жұмыстарға тарту, шағын несие беру арқылы жастарды жұмыспен қамтуға әбден болады.
Еңбекке, спортқа, өнерге тарту жолдарымен қылмыстық топтарынан әкету, арақ, есірткі пайдалану сияқты зиян әдеттерден сақтандыру мақсатында, оқымайтын және жұмыссыз жастарға ақпараттық және насихаттау шаралар ұйымдастыру.
Облыста балалар мен жас өспірімдерге арналған театр ашу.
Тұрмыстары аз қамтылған және көп балалы отбастарының балалары Жоғарыда айтылғандай, атаулы әлеуметтік көмек алушылардың 55%-ын балалар құрайды.
Тұрмысы аз қамтылған отбастарын Мемлекеттік қолдау Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңына сәйкес жасалады.
Жалпы білім беру қорынан ассигнования білім беру шығынынан 2001 жылғы 1 %-дан 2003-2005 жылдарда 2 %-ға дейін көбееді.
Экономика жеке секторының қайырымдылық қаражаттар есебінен тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына тегін тамақтандыру және оларды сауықтыруы ұйымдастырылады.
Мектеп жанындағы интернаттар саны көбейеді, саны 64-ке дейін жетеді және бірінші кезекте орын кедей отбастарының балаларына беріледі.
Жергілікті бюджеттен облыс оқу орындарында кедей отбастарының балалары ақысыз оқуға арналған гранттар қарастыру және оларға оқып жүрген кезде қамқорлық қолдау қарастырылады.
Ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздар Ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздар мониторингін ұйымдастыру.
Ақылы қоғамдық жұмыстар ұйымдастырғанда, кәсіпкерлікке оқытқанда, кәсіптік оқыту мен қайта даярлық, әлеуметтік оңалту бойынша жұмыс жүргізгенде бірінші кезекте ұзақ уақыт жұмыс істемейтіндерге көңіл бөлу қажет.
Ұзақ уақыт жұмыссыз жүрген адамдарды жұмыс іздеу Клубының жұмысына тарту.
Шағын кәсіпкерлікті ұйымдастыруға осы жұмыссыздардың санатының қол жетерлігін қамтамасыз ету бойынша шараларды белгілеу.
Еңбектік немесе кәсіпкерліктік қызметімен айналысуға ниетін және қабілеттігін айқындау мақсатында ұзақ уақыт жұмыс жасамайтын адамдарға тест өткізу жүйесін әзірлеу, бұл белгілі бір адамдардың біреудің асырауында болу көңіл-күйінен арылтады.
Жалғыз басты егде адамдар Зейнеткерлерді әлеуметтік қорғау мәселесі орташа мерзімді міндет болып Облыста зейнеткерлердің саны 75,7 мың адамды құрайды және азаюға беталысы бар. Болжам бойынша 2003 жылы 72,7 мың, 2004 жылы - 69,9 мың, 2005 жылы - 67,1 мың адамды құрайды.
Зейнетақының орташа мөлшері 2002 жылы облыстық ең төменгі күнкөріс деңгейінен асып 5336 теңгені құрады, 2003 жылы - 6258 теңге, 2004 жылы - 7339 теңге, 2005 жылы - 8606 теңгені құрады. Болжам бойынша ең төменгі мөлшер 2002 жылы 4336 теңгеден 2005 жылы 5106 теңгеге дейін көбейеді. Республикалық бюджеттен төлемдер сомасы жыл бойынша сәйкес құрайды: 2003 жылы - 5457,2 млн. теңге, 2004 жылы - 6149,6 млн. теңге, 2005 жылы - 6929,8 млн. теңге.
Жалғыз басты егде адамдарға қызмет көрсету үшін жергілікті бюджет қаражаты есебінен үйдегі әлеуметтік көмек көрсету қызметінің 23 бөлімі сақталды. 2002 жылы олар 2390 жалғыз басты кәрі адамдарға қызмет көрсетті.
Облыс аймағында жергілікті бюджет қолдаумен 62 орынға арналған үш аудандық интернат-үйі, 610 орынға арналған мүгедектер және қарттарға Орал интернат үйі қызмет атқарады.
Оларды ұстап тұру үшін 2003 жылға 98,8 млн. теңге көлемінде ақша бөлу жоспарлануда.
Ардагерлерге маңызды қайырымдылық көмекті мекемелер және ұйымдар Аудан және қала бюджеттерінен тұрмыстары аз қамтылған үлкен адамдарға қосымша төлемдер және жеңілдіктер беру жағдайларын белгілеу.
Мүгедектер.
Мүгедекті әлеуметтік қамтуда алғашқы көңіл бөлінуде. Облыста 24681 мүгедек тұрады, яғни халықтың 4 пайызын құрайды, соның ішінде Ұлы Отан соғысының мүгедектері және оларға теңестірілген тұлғалар - 1703 адам, Ұлы Отан соғысына қатысушылардан жалпы ауру мүгедектері - 1443 адам, I-II топтағы мүгедектер - 12555 адам, III топтағы мүгедектер - 6644 адам, 16 жасқа дейінгі мүгедек балалар - 2336 адам.
2002-2005 жылдарда мүгедектерге әлеуметтік медициналық көмек көрсету жөніндегі мәселелер ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 29 желтоқсандағы №1758 Қаулысымен бекітілген Мүгедектерді оңалтудың 2002-2005 жылдарға арналған Бағдарламасына сәйкес жүргізіледі.
Осыны жүзеге асыру мақсатында облыстық бағдарламаны бекітетін облыс әкімдігінің қаулысы қабылданды. Барлық мүгедектерге мемлекеттік әлеуметтік және арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар көрсетіледі. Республикалық бюджеттен осы мақсаттарға келесі төлемдер жоспарланды: 2003 жылы - 1482 млн. теңге, 2004 жылы - 1578,7 млн. теңге, 2005 жылы - 1680,8 млн. теңге. Жергілікті бюджеттен арнаулы мемлекеттік жәрдемақы төлеміне 2003 жылы - 541,1 млн. теңге, 2004 жылы - 581,1 млн. теңге, 2005 жылы - 622,8 млн. теңге жоспарланды.
Республикалық және жергілікті бюджеттен медициналық әлеуметтік сараптамасының ұсынысы бойынша мүгедектер жыл сайын санаторлық- курорттық емдеумен қамтамасыз етіледі.
Мүгедектерді кәсіби оқытуға, техникалық жылжу құралдарын (кресло- арбаларын) алуға жергілікті бюджетінен жыл сайын қаражаттар бөлу, республикалық бюджеттен сурдотифлотехникасын және басқа да құралдарды алу Жергілікті уәкілетті және атқарушы органдарының шешімі бойынша мүгедектерді әлеуметтік қолдау жөніндегі басқа да шаралар қамтамасыз етіледі.
2003-2005 жылдарда мүгедектерді жұмысқа орналастыруды ұйымдастыру бойынша жұмыс берушілермен, облыстық мүгедектер қоғамымен бірлесіп неғұрлым белсенді жұмыс жүргізу жоспарланып отыр.
Облыста мүгедек балаларды оқытуға арналған 665 оқушылық орынға арналған үш арнайы мектеп жұмыс атқарады. Болжам бойынша оны ұстау үшін жергілікті бюджеттен 3 жылға 390 млн. теңге бөлінеді.
Өткен жылдарда мүгедектерге арналған интернат-үйінің материалдық базасы нығайтылды. 2002 жылы Круглоозерный кентінде 142 орынға арналған жаңа корпус салынды және интернатта орын саны 352-ге дейін апарылды.
Қазақстан Республикасының "Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы" Заңына сәйкес кемтар балалармен әлеуметтік жұмыс қызметі құрылады.
Шектеулі топтар
Облыс аймағында 25 орынға есептелген кәмелетке толмағандарға арналған уақытша оқшаулау және оңалту орталығы жұмыс атқарады.
2002 жылдың 31 наурыз күні тұрақты тұрғылықты жері жоқ тұлғаларға 50 орынға есептелген әлеуметтік бейімделу орталығы ашылды.
Қаңғыбастықпен күрес мақсатында тұрақты тұрғылықты жері жоқ және құжаттары жоқ азаматтарды ұстауға үшін арналған қабылдау үйлестіру ұйымы жұмыс атқарады. Бұл ұйымға көбінесе ең төменгі әлеуметтік (қайыршылар, панасыздар) өкілдері жатады.
Облыста бас бостандығынан айыру орнынан рақымшылық бойынша босатылған тұлғалармен жұмыс жүргізіледі. Тек 2002 жылдың ішінде бас бостандығынан айыру жерінен босатылған 657 адамның арасынан жұмыспен қамту орталығына 62 адам жолықты, олардың ішінен 56 адам жұмысқа орналастырылды және ақылы қоғамдық жұмысқа тартылды.
Қоғамның әлеуметтік осал жіктерінің шектеулігін төмендету мақсатында келесі шаралар қажет:
үкіметтік емес ұйымдарды тарту арқылы мектептерде, интернаттарда, арнаулы мекемелерде, оңалту орталықтарында және тұтқындалу орындарында жұмысты күшейту.
Мектеп жанындағы интернаттарының тарабын кеңейтуін қамтамасыз ету және балалар қараусыздығымен күресуде олардың қызметін күшейту.
Әлеуметтік бейімделу Орталығы арқылы іске асырылатын оңалту бағдарламасын әзірлеу мақсатында үйі жоқ адамдарды айқындау жөніндегі жұмыс өткізу.
СПИДпен күрес және оның алдын алу бойынша облыстық Орталық жұмысын БАҚ, бұрынғы нашақор санынан волонтерлерді тартуымен белсенді жұмысын қамтамасыз ету;
Емдеу-алдыналу мекемелерінің мүмкіншілігін кеңейту және нашақорлықтан емдеу курсын өткен тұлғаларға медико-әлеуметтік оңалту Орталығын құру мүмкіндігін қарастыру;
Іішкі іс органдарының қызметін облыстан жасырын көші-қон адамдардың анықтау және шығару бойынша күшейту.
5.2. Облыс халқының кедейшілік деңгейін азайтудың шаралары
5.2.1. Кедейшілікті азайту және экономиканы дамыту
5.2.1.1. Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейшілікті азайту арттыру Экономика салаларының қалыптасқан құрылымына сәйкес және 2010 жылға дейін облыс дамуының стратегиялық жоспарымен облыс экономикасын дамыту бойынша мына басымдықтары анықталды:
мұнайгаз саласы арқылы экономикалық өсу, көмірсутегі шикізаттарын қайта өңдейтін кәсіпорындарды, осы саланы атқаратын шағын және орта көмекші өндірісін дамыту;
жеке энергетиканы дамыту;
өнеркәсіп секторын импорттың орнын басуына қайта бағдарлау, шығарылатын өнім сапасы мен бәсекеге қабілеттігін арттыру;
ауыл шаруашылық өндірісін дамыту;
көлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту;
әлеуметтік саланың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету;
шағын кәсіпкерлікті дамыту;
жергілікті бюджетті нығайту және салық салу негізін кеңейту;
Жаңа жұмыс орнын құру, жұмыссыздықты қысқарту мақсатында өнеркәсіп, инфрақұрылым және құрылыс индустрия саласында, ауыл шаруашылығы мен шағын кәсіпкерлікте бар ресурстық, өнеркәсіптік табиғи ауа-райлық, еңбек әлеуетін, инвестицияларды әбден толық пайдалану міндеттері қойылады. Үш жылдың арасында 21037 жаңа жұмыс орындарын құру жоспарланды (№ 3 қосымша).
Тау өндірістік өнеркәсібі дүниежүзіндегі ірінің бірі болып келетін Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында негізделеді.
Чинарев, "Саралжын", "Теплово-Токаревтік" шағын көмірсутегі кен орындарын игеру басталды.
2 жылда 2005 жылға тау-кен саласының өндіріс көлемі 105,3 млрд. тоннаға жетеді, бұл 2002 жылдың бағасымен салыстырғанда 86,7 пайызға көп.
Өңдеу өнеркәсіп.
2003 жылы Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында сұйық көмірсутегі шикізатын шығару бойынша зауытты іске қосу есебінен сала бойынша өндіріс мөлшерінің негізгі өсімі - 90 % - "мұнайды айдау" саласынан "Қарашығанақ - Үлкен Шаған - Атырау" құбыры іске қосылуда.
Металл өңдеу саласында 2002 жылдың бағасымен салыстырғанда өндіріс көлемінің өсуі 2005 жылы 15,7 %-ға болжамданады. Республикалық кеме жасайтын бағдарламаны жүзеге асыруда зауыттардың қатысуы жалғастырылады, мұнайгаз кешеніне шығаратын өнімінің түрлері кеңейеді. Жабдықтың жүктеме коэффициенті 2002 жылдың 40 %-ына қарағанда 55 %-ды құрайды. Импорттың орнын басу бойынша тапсырыстың өсуіне мүмкіндік туғызатын өнеркәсіптерде (ИСО) халықаралық сапа жүйесін енгізу жалғасады. Тиімсіз жұмыс жасайтын ірі өндірістерінің сараланым тәжірибесі жалғастырылады.
Тамақ өнеркәсібінде спирт зауыты және қатты бидай түрінен макарон өндірістерін енгізу есебінен 2005 жылы өндіріс көлемінің артуы 35,2 %-ға болжамдалады.
Жеке шаруашылықтар жиналған ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеуде жетістіктерге жетіп жүрген "Береке" АҚ болашақта өз жұмысын дамытады.
Облыста тұтыну қоржынына кіретін негізгі азық-түліктің көпшілігі өндіріледі.
Үш жылдың ішінде кәсіпорындарда 93 қосымша орындар құрылады.
Жеңіл өнеркәсіп.
2003-2005 жылдарда кәсіпорындардың негізгі көлемі импорттың орнын басу бойынша (жазғы және қысқы түрінің арнаулы киім, арнаулы киім-кешек және тағы басқа) жұмыс жасайды. Өз күшімен бұйымдарды тігу және импорттың орнын басу бойынша арнаулы аяқ киім шығару үшін тері өндіру бойынша шағын кәсіпорындар желісін кеңейту жалғасады. Жергілікті шикізатты пайдаланатын және көбінесе әйелдер еңбегін қолданатын кәсіпорындарының саласын сақтау мен дамыту әйелдер жұмыссыздығының азаюына мүмкіндік береді.
Берген шикізаттан тігін бұйымдарды тігу бойынша "Диана" ААҚ "ЛЛ және С Перчасинг Корпорейшн" америка фирмасымен мүмкіндігінше ынтымақтастықты сақтайды.
Үш жылдың арасында кәсіпорындар саласында қосымша 36 жаңа жұмыс орындары құрылады.
Электроқуатты өндіру және үйлестіру Электроқуат өндірісінінің қуатын енгізу 2005 жылы 482 млн. квт-сағ.
дейінгі жеке өндірісті әкелуге мүмкіндік береді. Облыстың энергетикалық тәуелсіздігіне жету мақсатында Қарашығанақ кен орнында қуаты 120 Мвт газотурбиналық электростансаларының құрылысы жалғастырылуда.
2003-2005 жылдарға инвестициялар есебінен жалпы күші 122Мвт үш газотурбиналық қондырғылардың құрылысы жоспарланды.
Ауыл шаруашылық
Ауылдағы халықтың жеке қосалқы шаруашылықтан табысын өсіру, жалақының өсуі, жаңа жұмыс орындарының құрылуы ауылда кедейлікті азайту Бағдарламасының басты бағыттары болып табылады.
Өндіріс көлемдерін кеңейту (егіс даласы, мал басы) және облыстың ауыл шаруашылық аймағының ресурстық әлеуетін және табиғи-ауа райлық жағдайларын ескеріп, өсімдік шаруашылық және мал шаруашылық саласын аймақтық орналастыру мен мамандандыру есебінен тиімділігін арттыру негізінде тұрақты ауыл шаруашылық өндірісі үшін жағдайлар жасалады.
Ауыл шаруашылық өнімінің негізгі түрлерінің өндірісі 2005 жылына келесі құрайды: бидай -700 мың тонна немесе 2002 жылмен салыстырғанда өсуі 29,6 %- ды құрайды, картоп - 31,5 мың тонна немесе 5 %, жеміс-жидектер - 26,5 мың тонна немесе 6,0 %, ет (сойыс салмағында) - 40 мың тонна немесе 20,5 %, сүт - 206,1 мың тонна немесе 7,6 %, жұмыртқа - 45 млн. дана немесе 28,6 %, жүн - 1953 тонна немесе 5,4 %.
Өндірілетін ауыл шаруашылық өнімінің мөлшері азық-түлік қауіпсіздігін көтереді, ауыл шаруашылық экспортын көбейтеді және азық-түлік импортын азайтады, қайта өңдеу өнеркәсібін және басқа да байланысты экономика салаларының дамуын қамтамасыз етеді, бюджетке түсімдерді және салық негізін кеңейтеді, 2002-2005 жылдарда 6468 жаңа жұмыс орындарын құруға септігін тигізеді (қосымша №3).
Бұдан басқа, аграрлық секторде ауыл тұрғындары табысының көзінің бірі болып табылатын ауыл шаруашылық өнімінің өндірісі мен 100 мың нан астам жеке тұлғалар шұғылданады.
Халықтың жеке шаруашылығын дамыту үшін жас малды сатып алуына және мал шаруашылық өнімінің өндірісіне шағын несиелер беріледі, ұрықтандыру пункттері ашылады, мал емдейтін қызмет жақсартылады, жем дайындау үшін пішен шабу жерлері беріледі.
Осы шаралардың барлығы ауыл халқының табысын көтеруге және жұмыссыздық пен кедейшілік мәселесін шешуге мүмкіндік береді.
Шағын және орта кәсіпкерлік.
Шағын кәсіпкерліктен көрсетілген қызметтің және жасалған жұмыс өнімі өндірісінің болжамдалған көлемі 2005 жылы 2002 жылдың деңгейіне қарағанда 22,6 % өседі.
Болжам бойынша 2005 жылға шағын кәсіпкерлік шаруашылық субъектілерінің саны 18802 бірлігін, соның ішінде заңды тұлғалар - 2628 бірлігін , жеке кәсіпкерлер - 16174 бірлігін құрайды. Шағын кәсіпкерлікпен айналысушылардың саны 2005 жылдың аяғына 42764 адамға дейін көбейді немесе 2002 жылдың деңгейіне үш жылға 15,1 %-ды құрайды.
2003-2005 жылдар кезеңіне облыстағы шағын кәсіпкерліктің дамуының негізгі басым бағыттары белгіленді:
жабдықтардың және жаңа технологиялардың түрлерін енгізу және игеру;
ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу;
алкагольсыз сусындар, тамақ, азық-түлік, және оларға буып-түю материалдарының өндірісі;
жиһаз, ағаш бұйымдардың және фурнитура өндірісі;
қатырма-қағаз өнімдерінің өндірісі;
ауыл шаруашылығына және басқа да экономика салаларына жабдықтардың және техниканың өндірісі;
құрылыс материалдарының конструкциялардың және бұйымдардың өндірісі;
мал шаруашылығын дамыту;
табиғи дәрілік шикізаттарды даярлау және қайта өңдеу, сондай-ақ дәрі жабдықтарының, таңу материалдарының және санитарлық-гигиеналық құралдардың өндірісі;
әр-түрлі экономика салаларында импорттың орнын басатын өнімдерінің өндірістерін ашу және дамыту;
қызмет саласын (тұрмыстық, медициналық, жөндеу, полиграфиялық тағы басқа) дамыту;
кәсіпкерлік инфрақұрылым саласында (маркетинг, аудиторлық, кеңестік)
кәсіпорындар құру.
Тоқтап тұрған ірі кәсіпорындарының саралау тәжірибесі жалғасады және олардың негізінде өндірістің басымды бағыттары бойынша шағын өндірістік кәсіпорындары құрылады.
Әлеуметтік-маңызды міндеттерді және мәселелерді шешуде, сонымен қатар кеңес беру-әдістемелік, ақпараттық көмек көрсетуде, ауыл шаруашылығына инвестицияларды тартуын бірігуіне күш салу мақсатында қожалық және фермерлік шаруашылығының аудандық ассоцияцияларын құру бойынша жұмыс жалғасады.
Жаңа жұмыс орындарын құру, тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өз бетінше жұмыспен айналасуын қамтамасыз ету мақсатында, бірінші кезекте ауылдық аймақта "Микрокредит" Үкіметтік Бағдарламасына сәйкес Аймақтық қолдау қорлары арқылы шағын несиелер беру жұмысы жалғастырылады.
Өткізілетін шаралар 3 жылдың ішінде 8780 жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді (№3 қосымша).
Инвестициялық қызмет.
2003-2005 жылдары облыста инвестициялық саясат экономика салаларын дамытуға бағытталады:
мұнай және газды өндіру;
өңдеу өнеркәсібі (қорғаныс кәсіпорындар)
ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылық өнімін қайта өңдеу;
электроқуат, газ және су өндірісі;
тағамдық азық-түліктің өндірісі;
көлікті дамыту;
құрылыс (офистер, МТС, қоймалар, мал шаруашылық жайлары);
тұрғын үй және жол құрылысы;
сауда және қызмет көрсету саласы;
Болжам бойынша үш жылға экономика дамуына инвестиция мөлшері 554,7 млрд. теңгені құрайды (№4 қосымша).
Инфрақұрылымды дамыту.
Көліктік салаға инвестициялардың түсімін көбейту, көлік кәсіпорындарының базасын жаңғырту және қалпына келтіру бойынша жобалардың жүзеге асыруын қамтамасыз ету, коммуникация желісін кеңейту және оңалту 2003-2005 жылдарына инфрақұрылымды дамытудың басты міндеті Көлік-коммуникациялық қызметінде аймақтың ішкі қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында келесі сұрақтардың шешімі жоспарланды:
Облыстың барлық елді мекендерінің көлікке қол жетерлігі;
Жолдардың техникалық жағдайын нормативтік талаптарға сәйкес деңгейге дейін жеткізу;
Көлік коммуникация желісі қолдау және кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыру;
Дүниежүзілік ақпараттық айырбас стандарттарын қамтамасыз ету.
Инфрақұрылымды дамыту бойынша белгіленген шаралар экономиканың дамуына, әсіресе ауылдық аймақта қолайлы жағдайлар жасауға мүмкіндік етіп, бірінші кезекте жұмыспен қамтылған халықтың санын өсуіне ықпал етеді.
Болжам бойынша үш жылдың ішінде 3 мың жаңа жұмыс орындары құрылатын болады.
5.2.1.1 Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту Толық, тиімді және еркін таңдап алған жұмыспен қамтылу, жұмыссыздықты қысқарту және оны әлеуметтік құптауға лайық деңгейде қолдау, еңбек рыногының реттеуінің және іс-әрекетінің экономикалық және ұйымдастыру жағдайларын жасау істері жұмыспен қамту саясатының негізгі бөлімі болып Жұмыспен қамту саясатын жүзеге асыру үшін және еңбек рыногының жағдайын жетілдіру үшін келесі шаралар қабылдау қажет:
шағын кәсіпкерлікті келешекте дамыту үшін жағдайлар жасау;
жұмыс күшімен өзара айырбас мақсатында еңбек рыногының бірегей ақпараттың базасын дамытуын қамтамасыз ету, еңбек рыногының мониторингін жүзеге асыру;
жұмыспен қамту жетілдіру саясатын дамыту және жүзеге асыру;
ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздардың мониторингін жүзеге асыру;
бос орындарының банкісін дамыту және жетілдіру, бос орындар жәрмеңкелерін өткізу;
Орал қалалық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының негізінде еңбек құқығы жөніндегі кеңес көрсететін жұмыссыздарды кәсіби оңалту Орталығын құру;
Орал қаласындағы жұмыс іздеу Клубының жұмысын қолдау және Бөрлі ауданындағы Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында жұмыс күшінің босатылуына байланыста жұмыс іздеу клубын құру;
Еңбек төлемдері мен жағдайларын жақсарту және жұмыспен қамту мәселелерін шешуде әлеуметтік серіктестіктің ролін күшейту;
Нысаналы топтарды әлеуметтік қорғау бойынша жыл сайын шаралар әзірлеу;
Еңбекке орналасу мәселелері бойынша жолыққан адамдардың саны үш жылда 48,1 мың адам құрайды (№5 қосымша).
Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі уәкілетті органдарымен 19727 адам жұмысқа орналасатын болады, соның ішінде 2003 жылы - 6354, 2004 жылы - 6523, 2005 жылы - 6850 адам (№5 қосымша).
Жыл сайын 2,5 мыңнан астам әйел адамдар, соның ішінде ауылдық жерде тұратын 1,1 мың әйелдердің жұмысқа орналасуы қарастырылады.
5.2.1.2 Шағын кәсіпкерлікті дамыту Шағын кәсіпкерлікті дамытудың қолайлы жағдайларын құру үшін мыналар қажет:
Отандық тауар өндірушілерді қолдау мақсатында инвестицияларды тарту және жергілікті бюджет қаражаттарының есебінен шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қаржыландырылуын қамтамасыз ету. Несиелер ең алдымен өндіріс саласының дамуына, ауыл шаруашылық өнімінің өндірісі мен қайта өңдеуіне, аудандарда қосымша жұмыс орындарын құру шартында бағытталады;
Нысаналы несие ресурстары бөлінгенде ең алдымен ауыл шаруашылық секторының, негізінен тоқыраған аудандарда қожалық және фермерлік шаруашылықтарын несиелендіруін қамтамасыз ету;
Халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуын, жаңа жұмыс орындарын құруын қамтамасыз ету мақсатында ең аз қамтылған азаматтарға шағын несие беру тәжірибесін жалғастыру;
Бос тұрған бөлмелерді және мемлекеттік меншіктегі объекттерді тиімді пайдалану мақсатында өндірістік цехтарын, халыққа қызмет көрсету пункттерін ашу шартымен шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ол объектілерді жалға немесе сенім басқармасына беру бойынша жұмысты жалғастыру.
Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне қолданыстағы заңнамаға сәйкес тұрғын үйдің бірінші қабаттарын қайта жоспарлауға рұқсат беру жұмысты жүргізу;
Бәсекеге қабілетті өнімді шығарып, импорттың орнын басуға мүмкіндігі бар отандық тауар өндірушілерді қолдау мақсатында шетел инвесторлардың қызметін, өндіретін өнімдеріне, тауарларына тапсырыс орналастыру тендерларына кәсіпкерлердің қатысуын қамтамасыз ету;
Жаңадан бастаған кәсіпкерлерге тәжірибелік көмек көрсету және кәсіпкерлікті жүргізу сұрақтары бойынша білім деңгейін көтеру үшін шағын кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылым объектілерін құру жөніндегі әдістемелік ұсыныс әзірлеу (бизнес-орталықтары, технопаркі, бизнес-инкубаторы, қолөнер және басқа да орталықтары);
Мәдени салт-дәстүрлерді сақтау және халықты өз бетінше жұмыспен айналысуын қамтамасыз ету мақсатында қолөнерлік халық кәсіптерін сән, қолданбалы өнерін дамыту бойынша жұмыстар жүргізу.
Үш жылда кәсіпкерлік салаласында 8780 орын құру белгіленді, соның ішінде салалар бойынша:
Салалар
Жаңа жұмыс орындарын ашу- барлығы Сонымен ішінде 2003 жылға 2004 жылға 2005 жы- лға Өнеркәсіп Құрылыс Сауда Көлік және байланыс Қонақ үйі Басқалары Облыс бойынша қорытындысы
5.2.1.3 Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру.
Қоғамдық жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында келесі шаралар қабылдау қажет:
Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында құрылыс жұмыстарының көлемі қысқартылуынан алдағы жылдарда келе жатқан артық жұмыс күшінің босатылуына байланысты қоғамдық жұмыстардың қаржыландыруына жұмыссыздардың әлеуметтік қорғаудың белсенді түрінің бірі болып жергілікті бюджеттен 2003-2004 жылдардың ішінде қаржы бөлу көлемін көбейту;
2005 жылы қоғамдық жұмыстарды 20 % альтернативтік облыстық бюджет қаражаты есебінен қаржыландыру үшін (мемлекеттік емес экономика субъектілері, республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер), өтініштері бойынша жұмыс берушілер есебінен, сонымен қатар, қаржыландырудың аралас түрі бойынша қоғамдық жұмыстардың көлемін кеңейту.
аудандардың, Орал қаласының әкімдеріне жыл сайын қоғамдық жұмыстары туралы шешімдер қабылдау қажет, бұл шешімдермен аталған жұмыстардың өткізілетін ұйымдардың тізбесі, түрлері, көлемі мен оған қатысуға нақты шарттары, қатынасушылардың еңбек төлемінің мөлшері және қаржыландыру көздері бекітіледі.
Ауылдық тұрғындар арасында аталған жұмысқа жіберілген, жұмыссыздардың жалпы санының қоғамдық жұмысқа қатынасушылар үлесін 55- 60%-ға жеткізу;
Ауданның, қаланың, ауылдың әлеуметтік инфрақұрылымын қалпына келтіруге және дамытуға бағытталған қоғамдық жұмыстарды басымды тәртіпте ұйымдастыру, бұл белгілі мөлшерде кедейлердің денсаулық сақтау, білім беру салаларында, жолдармен, көлікпен, байланыс қызметімен т.б. қамтылуға қол жетерлік дәрежесінің көбеюіне мүмкіндік туғызады;
Кедейлердің қоғамдық жұмыстарға қатысуын және әлеуметтік маңызды бағдарламалар мен шараларды жүзеге асыру жұмысының экономикалық тиімділігінің мониторингтарын жүргізу, бұл салынған жалпы қаражат сомасынан 0,5 пайыз құрайды.
кедейшілік өлшеу көрсеткіштерінің төмендеуіне тікелей немесе жанама әсер ететін кедейшілікті азайту жөніндегі, кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзу жөніндегі, СПИДпен және нашақорлықпен күрес жөніндегі, экологиялық сала бойынша бағдарламаларды жұмыстың басымды түрлеріне жатқызу;
қоғамдық жұмыс түрін, оның ұзақтығын, санын және қатынасушылардың жеке құрамын таңдаған кезде қоғамдық диалог жүйесін енгізу, бұл шешім қабылдау процесіне нысаналы топтағы тұлғаларды тартуға жағдай туғызады;
жергілікті атқарушы органдардың басшыларына жұмыс берушілермен бірлесіп, қоғамдық жұмыс қатынасушылардың бөлігін тұрақты жұмысқа орналастыру үшін барынша күш салу;
Үш жылдың ішінде қоғамдық жұмысқа 15800 жұмыссыздарды жіберу жоспарланады, соның ішінде жұмыс берушілер есебінен 3200 адам жіберіледі.
Барлығы 247,6млн. теңге бөлінеді, соның ішінде жергілікті бюджеттен - 212,6 млн. теңге, жұмыс берушілер қаражат есебінен - 35,0млн. теңге (№6 қосымша)
5.2.1.4 Кәсіби даярлықты және қайта даярлықты жақсарту.
Еңбек рыногында кәсіби даярлық және қайта даярлық жолдары арқылы жұмыссыз азаматтардың бәсекеге қабілеттігін көтеру мақсатында мыналар қажет:
2003-2005 жылдарда жұмыссыздарды кәсіби оқытуды қаржыландыруға және соған сәйкес оқытуға жіберілетін жұмыссыздар санын жергілікті бюджеттен қаржы бөлу мөлшерін көбейту;
аудандық және қалалық еңбек рыногына жұмыс күшіне қажеттілігінің жүйелі мониторингін жүргізу;
КИО және басқа да шетел жұмыс күшімен жұмыс істейтін компаниялармен бірлесіп шетел мамандарды ауыстыру үшін кәсіпорындарда және ұйымдарда инженерлік техникалық жұмысшылар кадрлар қажеттілігін зерттеу, оларды даярлау үшін білім беру ұйымдарын белгілеу (кадрларды даярлау және біліктігін көтеру жөніндегі аймақтық орталығы, Қазақстанда, шетелде оқу орындары);
бастауыш және орта кәсіби білім беру мемлекеттік орындарының материалдық-техникалық базасын сақтау және дамыту жөнінде, олардың әлеуетін барынша пайдалану жөнінде, әсіресе ауылдық кәсіби мектептерде жұмыссыздарды мұнайгаз экономика секторының, машина жасау, химия және басқа да өнеркәсіп салалардың мамандықтарына оқыту үшін, соның ішінде ауыл шаруашылықтың, қызмет саласының, шағын кәсіпкерлікті ұйымдастырушылардың күрделі технологияларды қолдануын талап ету жөнінде шаралар қабылдау;
әрбір кәсіби мектепке қолөнер және халық кәсіп саласының мамандықтары бойынша жұмыссыздарды оқытуын жақсарту;
аймақтық орталығымен шетел жұмыс күшін ауыстыру жөніндегі бағдарламаларды жүзеге асыруға қатысу мақсатымен кадрларды даярлау және біліктігін көтеру бойынша кәсіби мектептердің және колледждер қызметін үйлестіруді жүзеге асыру;
еңбек құқығын міндетті түрде оқытумен шаруашылықты нарықты жүргізу бойынша неғұрлым тиімді оқыту бағдарламаларын кіргізетін жаңа оқыту әдістерін және нышандарын қалыптастыру;
кәсіби оқудан өткен 70-80 % жұмыссыздарға соңынан жұмысқа орналасуын мүгедектерді оқыту бойынша арнаулы шараларды әзірлеу;
жұмыссыздарды кәсіби оқыту бойынша жергілікті жағдайға бейімделген білім беру қызметін мемлекеттік сатып алу тетігін әзірлеу.
2003-2005 жылдары жергілікті бюджет қаражатынан кәсіби оқытуға 148,0 млн. теңге бөлінеді, 3600 жұмыссыз даярланады (№7 қосымша).
5.2.1. Әлеуметтік саланы дамыту.
5.2.2.1 Кедейшілікке әсер ететін демографиялық және көші-қон факторларын азайту жөніндегі шаралар.
Облыстағы кедейшілікке демографиялық және көші-қон факторларының әсерін азайту мақсатында келесі шаралар қабылданды:
қайырымдылық қорлар, атаулы әлеуметтік көмекке жергілікті бюджеттен аударылған қаражаттар есебінен көп балалы отбастарына қолдау қамтамасыз етілді.
ананың репродуктивтік денсаулығын нығайту бойынша халықтың денсаулығы қорғау жиыны Бағдарламасына сәйкес;
отбасыны жоспарлау мәселесі жөнінде халықтың ақпараттылығы жақсартылды;
қыз баланың репродуктивтік жүйесін анықтауды және емдеуді жүзеге асыру;
Батыс Қазақстан облысында ауыл инфрақұрылымын және әлеуметтік саланы дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламасын әзірлеу есебінен қашық елді мекендерде халықты нәтижелі жұмысқа орналастыруын қамтамасыз ету;
еңбек көші-қонын дамыту мақсатында, біздің облыс аймағының, басқа да облыстардың еңбек рыногының қажеттілігі туралы халықты ақпараттау;
оралмандардың орналасқан орындарында бейімделуге, жұмысқа орналастыруға, жайластыруға жәрдемдесу;
экономикасы дамымаған, экологиялық зиян елді мекендердің тұрғындарын өмір сүруге және жұмыс жасауға қолайлы аймақтарға көшіру жөнінде шаралар
5.2.2.2 Халыққа денсаулық сақтау саласына халықтың қол жеткізуін арттыру жөніндегі шаралар.
2003-2005 жылдар кезеңіне денсаулық сақтау желісін көбейту жоспарланады: Ақсай қаласында, Жымпиты, Казталов, Дарьинск, Шапай, Каменкі, Сайхын ауылдарында жаңа туберкулез ауруханалары салынатын болады және Қаратөбе ауданының Қоскөл ауылында 15 орынға учаскелік аурухана салынатын болады.
Қашық ауылдың аудандарда тұратын тұрмыстары аз қамтылған халыққа дәрі-дәрмек көмегіне қол жетерлігін қамтамасыз ету мақсатында 2005 жылы дәріхана мекемелерінің желісін 29 бірлікке, әсіресе ауылдық аудандарда көбейту қарастырылады.
көлемі
Облыста ауруларды емдеу және диагноз қою жаңа технологиялардың барлық 36 енгізілген түрін пайдалану тәжірибесі кеңейеді.
Күндізгі стационарларды және үйден қарайтын стационарларды дамытуы жалғастырылады, бұл денсаулық сақтау саласының стационарлық секторында жүктемені азайтады және үздіксіз, шұғыл және қауырт көмек көрсету үшін, әсіресе халықтың әлеуметтік осал жіктеріне дәрі-дәрмек қорын құруға мүмкіндік береді.
2003-2005 жылдар кезеңіне 9-14 жасар балалардың, жасөспірімдердің және 29 жасқа дейінгі адамдардың ауруға қарсы қабілеттерін күшейту жоспарланды.
Халық арасында сауатты өмір салтын насихаттау жөніндегі мақсатты ұйымдастыру-әдістемелік және ғылыми-тәжірибелік жұмысы жалғастырылады.
Жеке мінез-құлық және денсаулық мүддесінде құндылығын дамытуда БАҚ тиімділігі жетілдірілді.
Денсаулықты күшейтуге мүмкіндік туғызатын дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Мектептердің Европалық желі" жобасы енгізілу керек.
Осы Бағдарлама халықтың денсаулығын жақсартуға бағытталған және жыл сайын осы мақсатқа қаржыландыруды көбейтуді қарастырады.
2005 жылға дейін қаржыландыру болжамы келесі серпінімен сипатталады:
Млн. теңге
5.2.2.3 Халыққа білім беру қызметіне қол жетерлігін жақсарту шаралары Бағдарлама ең алдымен, жастарды өз бетінше жұмыспен айналысуын қамтамасыз етуге және еңбек рыногында сұранысы бар білім және мамандықтарды алуға жағдай жасауға бағытталған.
2003-2005 жылдар арасында үш жаңа мектеп ашуға және он алты жалпы білім мектеп құрылысы және қайта жаңарту жоспарланды. Елді мекендердің білім беру объектілерімен қамтылуы 95,4 %-ды құрайды.
Жалпы білім беру мектептері жоқ елді мекендерде мектеп жанындағы интернаттарға оқу жастағы балалардың әкелуі мен орналастыруы жоспарланды.
"Ауылдық мектептерге қашықтық оқыту" жобасын енгізуі жалғастырылады, осы жобамен 201 орта және 94 негізгі мектептерді қамту жоспарланады.
Сапалы білім алуына қол жетерлігін кеңейту мақсатында Бағдарламамен мектеп жанындағы интернат мекемелерінің желісін дамыту қарастырылады:
мектеп жанындағы интернаттардың саны 2002 жылы 51 бірлікпен 2005 жылы 64 бірлікке дейін өседі, балалардың саны 2005 жылы 1860 адамды құрайды.
Көрсеткіштер келесі диаграммамен сипатталады.
Оқыту-кеңес беру пункттерінің және кешкі мектептердің желісі кеңейеді.
Тұрмыстары аз қамтылған отбастарының оқу жастағы балаларына жазғы демалыс ұйымдастыруға ерекше назар аударылады. 2002 жылы 20231 балалар арасынан жазғы лагерлерде 16185 адам немесе 80%-ы демалды. Келешекте бұл жұмыстың бағыты дамытылады.
Қаратөбе және Бөкейорда аудандарында 2005 жылға дейін 100 адамға арналған кәсіби мектеп ашу жоспарланды. Бастауыш және орта кәсіби білім беру жүйесінде өз бетінше жұмыспен айналысуға жақсырақ әзірленуге мүмкіндік беретін кәсіби білім, іскерлік және дағды алуға жастарға жағдай қамтамасыз етуге ықпал салынады. Еңбек рыногында сұранысы бар мұнайгаз құрылыс саласының мамандықтарына оқушыларды қабылдау өсетінің белгіленді.
"Жалпы оқыту" қорынан қолдау тәжірибесі жалғастырылады, осының шеңберінде мектептер мұқтаж болғандарға тегін оқулықтарға, киімдерге, және ыссы тамаққа қаржы бөледі. Мектеп ұстау шығындарынын осы мақсатты 2 %-ға дейін қаржыландыруының өсуі қарастырылады.
2003-2005 жылдары оқу орындарымен оқушылардың девианттік мінез- құлқын болдырмау, оқуға ниетін, өзін-өзі бағалауын жетілдіру үшін бағдарламалар жүзеге асырылады.
Қабылданған шаралар тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына сапалы білім алу мәселесін шешуге және олардың кедей санатына түсу тәуекелдігін азайтуға жәрдемдесу көрсетеді.
5.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесін жетілдіру Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеру халықты жұмыспен қамтуын қамтамасыз ету және жұмыссыздықтың деңгейін азайту есебінен жоспарланады.
Халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы 2002 жылы бағасымен салыстырғанда 2003 жылы 17,9%-ға өседі. Ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшері 2003 жылы 5143 теңгені, 2005 жылы - 5692 теңгені құрайды. Соған сәйкес 2057 және 2846 теңге кедейшілік шегі көтерілді, бұл толық мөлшерде атаулы әлеуметтік көмек көрсетуге мүмкіндік береді.
Көрсетілетін көмек атаулығы есебінен әлеуметтік саясаттың тиімділігі жетілдіріледі. Тұрмыстары аз қамтылған халықтың бөлшегіне жергілікті бюджеттен мемлекеттік қолдаудың өтініш түрі дамытылады.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесінің енгізілуі жүргізіліп, өзін-өзі қамту мәселесінде азаматтардың жауапкершілігін арттыру, әділеттік және біркелкі болу негізінде әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін тиімді шешімін жетілдіру пайда болады.
Масылдықты жою жөніндегі неғұрлым белсенді жұмыс жүргізу алда белгіленді және халықтың өмірлік мәселелерін шешуде кәсіпкерлердің бастамасы мен қаракетін ынталандыратын шаралар белгілеу.
Халықтың әлеуметтік осал жіктерін қызметпен қамтамасыз ететін бюджеттік бағдарламаларды басқару тиімділігін арттыруды қамтамасыз ету қажет.
2005 жылы атаулы әлеуметтік көмекке жергілікті бюджеттен аударылатын қаражат сомасы 654,2 млн. теңгеге дейін өседі.
5.2.3. Халықты инфрақұрылымдар қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту
5.2.3.1 Халықты тұрғын үйімен, коммуналдық қызметпен қамтамасыз етуді жақсарту шаралары Бюджеттің мүмкіндігіне қарай, халықтың әлеуметтік осал жіктеріне тұрғын үйдің құрылысын жалғастыру ісі алға қойылады.
Халықтың тұрмыстары аз қамтылған жіктерінің тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін, ипотекалық несиелендірудің мүмкіндігін кеңірек пайдалануын, тұрмыс үйді ұзақ мерзімді жалға сатып алу құқығымен беруін қамтамсыз ету қажет.
Құрылысы бітпей тұрған объектілерді жою, пайдаланбай бос тұрған ғимараттарды қайта жаңарту есебінен кедей отбастарын тұрғын үймен қамсыздандыру мүмкіндігін кеңейту.
2002-2005 жылдарға арналған мүгедектерді оңалту жөніндегі Республикалық Бағдарламаға сәйкес, қайта жаңарту жобаларын әзірлеу және жүзеге асыруда, тұрғын үйдің және әлеуметтік мәдени тұрмыс объектілерінің құрылысында физикалық мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың жағдайларын қарастыру.
Кедей отбастарын коммуналдық қызметтерді есептейтін құралдармен тегін қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеу.
Ауылдық елді мекендерде газ өткізу жөніндегі жұмыстарын жалғастыру.
Ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі үш жылдық Бағдарламаны жүзеге асыру барысында тұрмыстары аз қамтылған отбастарының тұрмыстық және коммуналдық мәселелерін ескеру керек.
5.2.3.2 Халықты сумен, соның ішінде таза ауыз сумен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар "Таза ауыз су" облыстық Бағдарламасы әзірлеу сатысында тұр, бұл неғұрлым мұқтаж болған елді мекендердің сумен қамтамасыз етуін жақсартуға мүмкіндік береді.
Қайта-айналым сумен жабдықтауды барынша пайдалануымен ресурстар сақтау технологияларды енгізуге, кәсіпорындарда судың қайта-айналымын пайдалану көлімін өсіруге бақылауды күшейту бойынша шаралар әзірленетін Сумен жабдықтау құрылғылардың, кен орындардың және жер астындағы судың су тартқылардың түгендеуін, Камен және Орда топтық су құбырларының өзін-өзі басқаруға көшуін және реанимация, су тазартқыш құрылғылармен жергілікті сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын жүргізу қажет.
Ауыл шаруашылығының қажеттілігіне байланысты су тарту мөлшері көбейтіледі.
5.2.3.3. Халықты жолмен, көлікпен және байланыс қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар Ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған облыстық Бағдарламаның жүзеге асыру барысында, республикалық сондай-ақ жергілікті бюджеттен, инвестициялық салымдар есебінен ауылдық елді мекендермен байланысын қамтамасыз ететін жолдарды оңалту және құрылысы өткізіледі.
Облыс орталығын барлық аудан орталықтарымен қара ұсақ таспен қосуын қарастыратын жол құрылысының кешенді бағдарламаның жобасы келешекте жүзеге асырылу қажет.
Автомобилдік, әуе, темір жол, су көлігі дамытылып, халықтың барлық жіктеріне олардың қызметіне қол жетерлігін кеңейтуіне және арттыруына, жаңа жұмыс орындарын қалпына келтіру және құруды, яғни халықты тиімді жұмыспен қамтуды жетілдіруіне мүмкіндік береді.
Жаңа технологиялар, жабдықтар енгізу есебінен, қатынас, телекоммуникация және пошта қызметінің сапасы мен тиімділігі көтеріледі.
5.2.4. Аймақтық деңгейдегі кедейшілікті азайту және халықтың кедейшілігіне жайсыз экологиялық факторлардың әсері
5.2.4.1 Аймақтық деңгейде кедейшілікті төмендету жөніндегі шаралар Ауылды дамыту жөніндегі облыстық бағдарламаға сәйкес, әлеуметтік және экономикалық деңгейлерінде айырмашылықтарды қысқарту жолы арқылы өмір сүру деңгейдегі аймақ арасындағы теңсіздігін азайту үшін бар әлеуетін барынша пайдалану, аудан дамуының басымды бағыттары анықталады.
Мал шаруашылық және өсімдік шаруашылығының мүмкіндіктерін кеңейту, қайта өңдеу өндірістерін дамыту есебінен, экономиканы көтеру үшін инвестицияларды тарту мақсатында тоқыраған аймақ арасынан болашағы бар аймақтар белгіленеді.
Аудан орталықтарының қашықтығына қарамай, халыққа заңда бекітілген әлеуметтік көмектің түрлеріне тең түрде қол жетерлігі жөніндегі шаралары қамтылды.
"Капустин Яр", "Азғыр" әскери полигон жүйесінің қызметіне байланысты оңтүстік облыстық аудандарының халқын және аймағын оңалту жөніндегі шаралар қабылданады.
Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнын игеру барысында экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша жұмыс жалғастырылады. Орал өзенінің экологиялық жүйесін сақтау жөніндегі шаралар жүзеге асырылды. "Экология"
орта мерзімді кешен бағдарламасы жүзеге асырылады. Курорттық аумақ есебінен Шалқар көлінің аймағын дамыту белгіленді, бұл аймақтың инфрақұрылымын және туристік кәсіпкерлікті дамытуға мүмкіндік береді. Келешекте санаторлық- курорттық демалыс үйін ашу жоспарланды.
5.2.4.2 Аудандық аймақта, соның ішінде экономикасы негізінен тоқыраған аудандарда кедейшілікті азайту Батыс Қазақстан облысында ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламасы жүзеге асырылады.
Тоқыраған елді мекендердің мониторингі аяқталады.
Әрбір қызметшіге өз әлеуетін барынша толық пайдалану үшін, және асырауда болуын, енжарлығын жою үшін жағдайлар жасау белгіленді:
Несие серіктестік жүйесі арқылы ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің қолдауын қамтамасыз ету (2 жұмыс істейді, 1 құрылуда);
Ауыл техниканың лизингін дамыту;
Бокей орда және Жәнібек аудандарында кәсіби мектептерін ашу; ауыл шаруашылық мамандарын әзірлеу үшін әлі де толықтай облыстың кәсіби мектептерінің желісін пайдалану;
Атаулы әлеуметтік көмек, шағын несиелендіру және басқа да шаралар арқылы өз бетінше жұмыспен айналысу саласы ретінде қосалқы шаруашылығын дамытуына мүмкіндік туғызу;
Салттық қолөнер дамыту үшін жергілікті шикізатты және табиғи материалдарды пайдалану;
Қашық елді мекендер тұрғындарына медициналық, пошта қызметі бойынша шараларын қамтамасыз ету;
5.2.5. Халықтың кедейшілік деңгейін төмендету барысында қоғам институттар қызметін жақсарту бойынша шаралар
5.2.5.1 Кедейшілік деңгейін төмендету барысында мемлекеттік органдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар Кедейшілік деңгейін азайтуда мемлекеттік органдарының қызметін жетілдіру жөніндегі Бағдарламада келесі шаралар қарастырылады:
білім беру жүйесінің қызметімен қамтамасыз ету үшін интернат мекемелердің желісін кеңейту;
мектептері жоқ елді мекендеріндегі балалардың әкелуін ұйымдастыру;
жалпы білім беру және кәсіби (лицей) мектептердің тұрмыстары аз қамтылған отбастары оқушыларына тегін ыссы тамақтандыруды қамтамасыз етуін жалғастыру;
атаулы көмек, негізгі жалпы білім қызметі, алғашқы медициналық көмек көрсетуге бағытталған қаражаттардың мақсатты жаратылуына бақылауды күшейту;
тұтынушыларға тарифтердің негіздеулігін, ашықтың және әділеттігін бақылауды қамтамасыз ету;
ауылдық аймақта мектепке дейінгі балалар мекемелерін ашуға жәрдемдесу;
тұрмыстары аз қамтылған балаларға және тәрбиелеуге қиын жасөспірімдерге жазғы демалыс және аула клубтарының жүйесін дамыту;
елді мекендердің өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдардың дамытуына бағытталған аймақтық инвестициялық бағдарламаларын әзірлеу;
облыс бюджеттің қаражат есебінен кәсіпкерлікті қолдауды жалғастыру;
кедейшілікті азайту мәселесі жөнінде мемлекеттік органдар және қоғамдық бірлестік арасында диалог жүргізу тәжірибесін дамыту;
кедейшілікті азайтудың болымды тәжірибе насихатына БАҚ және мемлекет жағынан халықтың кедей жіктеріне әлеуметтік қолдау түрлерін, үкіметтік емес ұйымдардың және жеке құрылымдарын кеңірек қатыстыру;
ауылдық аймақта сатып алу даярлау пункттерін ұйымдастыруда жәрдем көрсету.
-5.2.5.2 Кедейшілікті азайтуда үкіметтік емес кәсіподақ ұйымдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар 2003-2005 жылдары Үкіметтік емес ұйымдардың қызметінің бағыттары сақталып келешекте дамытылады. Кедейшілік азайтуда олардың қатысуын қамтамасыз ету қажет:
"Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес аймақтың әкімдермен құрылатын учаскелік комиссия құрамына міндетті түрде үкіметтік емес ұйымдарының өкілдерін кіргізу;
мұқтаж болғандардың шын (анық) саны негізінде кедейлерді қолдауға бюджеттілік қажеттіліктерді қалыптастырғанда қоғамдық бірлестіктердің өкілдерін жұмыс топтарына тарту;
"Әлеуметтік серіктестік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының орындалуын бақылауды күшейту. Бұл кедейшілікті жоюдың тетігінің бірі болып келеді. Әлеуметтік Серіктестіктің үш жақты комиссияларын пайдалану;
шағын несиелендіру саласында жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйымдардың шағын несие қызметінің оң тәжірибесін тарату.
Еңбек құқығы бойынша пікірлерімен ауысу, нарықтық экономика жағдайында кәсіподақтарының орны мен ролі жөнінде облыстық БАҚ жариялауларын шығаруын ұйымдастыру;
Жаңа еңбек нарық қатынастарымен оқушыларды таныстыру мақсатында мектептердегі оқыту бағдарламаларында өзгерістер кіргізу және мүмкіндігін зерттеу.
5.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендету барысында жеке сектордың қызметін жетілдіру шаралары.
2003-2005 жылдарда жеке секторларды дамытуы халықты жұмыспен қамтудың көбеюіне және олардың өз бетінше жұмыспен айналысуын дамытуына, халықтың табысын өсуіне, соның ішінде тұрмыстары аз қамтылған адамдарға жәрдемдеседі.
2005 жылда шағын кәсіпкерлік шаруашылық субъектілердің саны 18802 болады, не болмаса 2002 жылға 106,8 %. Кәсіпкерлік саласында 2005 жылдың аяғында 46764 адамға өседі, бұл 2002 жылдың деңгейіне қарағанда 115,1 %-ды құрайды.
Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өз бетінше жұмыспен айналылуын қамсыздандыру үшін, жаңа жұмыс орнын құру бағытында бірінші кезекте ауылдық жерде Аймақтық қолдау қорлары арқылы «Микрокредит» Үкіметтік Бағдарламасына сәйкес шағын несие беру жұмысы жалғастырылады.
Кедейлікті азайту ретінде жеке сектордың 2003-2005 жылдарда жетілдіру бағытында төмендегі шаралар қарастырылған:
облыстық үкіметпен органдарымен үлкен инвесторлар арасында келісім- шарт жасалғанда үлкен инвесторлардың аймақтағы іс қимылдары әлеуметтік үшін жауапкершілікті дұрыс болу туралы қоғамдық тыңдаулар өткізу.
әлеуметтік осал санаттарына жұмыс орындарын жасақтау, жұмысқа алу және жұмыссыздарды оқытатын жұмыс берушілерді ынталандыруға қандай мүмкіндіктер бар туралы талдау жасау.
әлеуметтік осал халық тұлғаларын жұмысқа алуға және оқытуға кәсіпорындарды ынталандыру бойынша шаралар туралы облыстық мәслихатқа ұсыныс түсіру.
қажет мамандар туралы жұмыссыздарды дайындау және қайта дайындау курстарын ұйымдастыру барысына жұмыс берушілердің ассоциацияларын тарту;
тұрмыстары аз қамтылған халықтың жіктеріне қайырымдылық шаралар түрінде әлеуметтік көмек көрсету жүйесін дамыту
5.2.5.4 Кедей халықты шешім қабылдау процесіне тарту бойынша шаралар Бағдарламаларды талқылауда, тиісті шешімдер қабылдауда кедейлерді қатыстыру мақсатында келесі жұмыстар өткізу қажет:
жергілікті бағдарламалар бойынша әзірленген қоғамдық тыңдаулар өткізу, оған кедейлерді тиісті түрде қатыстыру.
ауылдық аймақтар әкімдерінің жанынан қоғамдық әйелдер кеңесін құруға жәрдемдесу, оған көп балалы аналарды және кедей отбастарының мүшелерін тарту, халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуын белсендіру, масылдықты жою мақсатында Бағдарламаларды жасауға және облыстық отбасы мен әйелдер комиссиясының жұмыстарына тарту.
Бағдарламаның жүзеге асыру барысы жөнінде және ауылдық әкімдерінің есептерін халықтың жиындарында талқылауды кеңірек қолдану.
атаулы әлеуметтік көмекті тағайындайтын учаскелік комиссиясының құрамын халықтың жиындарында бекіту, ол үшін облыс әкімдігінің 16 қаңтар 2002 жылының №4 қаулысымен бекітілген «учаскелік комиссия жөніндегі ережелерді» өзгерту бойынша ұсыныстар енгізу.
6. Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері Облыстық деңгейде Бағдарламаны орындау бағытында оны жүзеге асыру шаралардың жоспары жасақталды, онда белгіленген шаралар кезең бойынша орындалды. Облыстық және жергілікті атқарушы органдардық, жұмыс берушілердің және кәсіподақ бірлестіктердің мүмкіндігін шоғырлау және қызметін барынша үйлестіруге шаралардың кешеңдігі мүмкіндік береді.
Бағдарламаның жүзеге асыру тетігінің тиімділігі әлеуметтік экономикалық қызметінің барлық бағыттары бойынша мақсатты және келісілген іс қимылдар арқылы қамтамасыз етуі белгіленеді. Сондықтан, Бағдарламаны жүзеге асырудың нақты шаралары мен тетіктері облыс экономикасының тиісті салаларының дамуын қарастыратын басқа да салалық бағдарламаларда көрінеді.
Сонымен қатар, бүкіл аудандарда және Орал қаласында кедейшілікті азайту жөніндегі аймақтық ұқсас бағдарламалар әзірленеді.
7. Оларды қаржыландыруға қажетті ресурстар мен қаржы көздері Батыс Қазақстан облысы бойынша 2003-2005 жылдарға арналған кедейшілікті азайту жөніндегі облыстық бағдарламаның қаржыландыру көздері болып республикалық, облыстық, және жергілікті бюджеттерінің, қайырымдылық қорлардың, кәсіпорындары мен барлық меншік нысаны ұйымдардың, қызыл жарты ай қоғамының қаражаттары, сондай-ақ басқа да Қазақстан Республикасының заңымен тыйым салынбаған қаржыландыру көздері болып 2003-2005 жылдарда облыста кедейшілікті азайтуға бағытталған негізгі қаражаттар белгілі экономика саласында кедейшілікті азайту мәселесін тікелей немесе жанама шешетін тиісті қолданыстағы және әзірленіп жатырған облыстық және аймақтық бағдарламалардың шеңберінде қарастырылады. Оларға келесі бағдарламалар жатады:
шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау;
халықтың денсаулығын қорғау;
"Білім"
машина жасау кешенін дамыту;
жеңіл өнеркәсіпті қалпына келтіру және дамыту;
нашақорлықпен және нашақорлық кәсіпкерлігімен күрес;
"Экология";
қылмыстықпен күрес;
аймақтық энергетикалық тәуелсіздігіне жету бойынша Батыс Қазақстан облысында электроқуатты дамыту;
Барлығы әлеуметтік қолдауға 31,2 млрд. теңге жаратылады, соның ішінде:
Республикалық бюджет - 24,8 млрд. теңге (зейнетақы, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы және арнаулы жәрдемақы)
жергілікті бюджет - 6,1 млрд. теңге (атаулы әлеуметтік көмек, жалпы білім беру, арнаулы мекемелерді ұстау, жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша жеке санаттағы азаматтарға әлеуметтік төлемдер бағдарламасы 105-60, шағын несиелер)
кәсіпорындардың, қоғамдық ұйымдардың, жеке кәсіпкерлердің қайырымдылық қызметі - 0,22 млрд. теңге, жұмыс берушілердің қаражаттары - 0,045 Қажет қаражаттардың көлемі тиісті жылға облыстық және жергілікті бюджеттердің жобаларын қалыптастыру барысында анықталады.
8. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже Бағдарламаны жүзеге асыру және осында қарастырылған барлық шараларды қабылдау халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге және кедейшілікті азайтуға мүмкіндік береді.
Бағдарламаны орындау нәтижесінде ішкі жалпы өнімнің деңгейін халықтың жан басына 290,5 мың теңгеге дейін жеткізу, жалпы жұмыссыздықтың деңгейін 2002 жылы 11,5 %-ға 2005 жылы 10,4 % дейін азайту, облыстық кедейлік деңгейін 2002 жылмен салыстырғанда 2005 жылға 3,7 %-ға қысқарту.
Үш жылға 21037 жұмыс орнын құрды, жұмыспен қамту уәкілетті органдарымен 19727 адамды жұмысқа орналастыру белгіленді.
Бұл нәтиже халықтың өмір сүру деңгейіне әсер ететін негізгі экономикалық және әлеуметтік факторлардың жақсаруына, сондай-ақ денсаулық сақтау, білім беру, көлікпен және коммуникация саласында, әсіресе қашық аудандарда қызмет көрсетуін жетілдіру, неғұрлым мұқтаж болған елді мекендердің сумен қамтамасыз етілуін, жол құрылысы бағдарламасының шешімін жақсарту, жайсыз экологиялық факторлардың әсерін азайту есебінен болады.
9. Бағдарламаның орындалуын ақпараттық қамтамасыз ету Бағдарламаны ақпараттық қамтамасыз ету мақсатында келесі шаралар қабылданады:
Бағдарламаның жүзеге асырылу барысын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау;
Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы бос жұмыс орындары туралы халықты мәліметтеу, еңбек және жұмыспен қамту заңдары және жұмысқа орналасу сұрақтары бойынша кеңес жүргізу;
Еңбек рыногында жағдай жасау туралы, жұмысқа орналасу, қайта оқу және кәсіптік бағдар беруде халыққа жұмыссыздардың біліктілігін көтеру туралы ақпараттық анықтамалық және статистикалық құралдарын қол жетерлігімен сапасын арттыру;
Кедейшілікті азайту мәселесі жөнінде пресс-конференциялар өткізуін, БАҚ баяндамаларын ұйымдастыру;
Облыс бойынша кедейшілікті азайту жөнінде қабылданатын шаралар туралы бұқаралық ақпарат құралдарында басқарма және департамент басшылардың баяндамалары.
Қосымша №1
Шағын кәсіпкерліктің құрылымы
1.12.2001 жылға
Барлығы
Соның ішінде
Заңды тұлғалар
Жеке тұлғалар
Саны
Көлемі (млн.
т.)
Меншікті салмақ
Көлемі
(млн.т)
Өнеркәсіп өндірісі 4609,4 4496,7 112,7 4074,5 1086,9 2987,6 2000,9 1983,4 1108,4 621,2 487,2 15098,8 1944,1 13154,7 Қонақ үйлер және мейрамханалар 154,8 126,5 Басқалар 2173,5 1724,6 448,9 29220,3 11885,2 17335,1
1.12.2002 жылға
Көлемі (млн. т)
Меншікті салмақ %
Көлемі (млн.т)
3274,4 3166,5 107,9 4835,9 1208,6 3627,3 4840,4 4760,4 1423,9 649,5 774,4 16835,0 3311,2 13523,8 1247,8 1055,5 192,3 2272,7 1386,2 886,5 34730,1 15537,9 19192,2 *Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаментінің мәліметтері бойынша №2 Қосымша Кедейшілік шегінен төмен тұратын азаматтардың саны (жыл аяғына)
Аудан атауы 2002 жыл 2003 жыл 2004 жыл 2005 жыл Бөкей ордасы Бөрлi Жаңақала Жәнiбек Зеленов Теректi Қосымша №3 Жаңа жұмыс орындарын ашу* орын Барлығы жұмыс орындары ашылды Шағын биз- Ауыл шаруашылы- Құрылы- Басқа сала- Өнер- кәсіпте несте ғында ста ларда Облыс бой- ынша *Аудандардың, облыстық басқармалардың және департаменттердің ұсыныстары бойынша әзірленді.
Қосымша №4 2003-2005 жылдарға Батыс Қазақстан облысына инвестицияларды тарту* Инвестициялар Инвестициялардың мөлшері, Соның ішінде:
п\п млн. теңге жыл
Республикалық бюджет қаражаттары 30774,1 4280,4 14283,2 12210,5 Шетел несиелер және қарыздар 495338,8 76664,9 163811,6 154862,3 22250,8 7362,8 7489,6 7398,4 Кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың қа- ражаттары Жергілікті бюджет қаражаттары 6372,3 1947,9 2388,6 2035,8 *Облыстық мәслихатпен бекітілген 2002 жылғы 29 қарашадағы №27-2 2003- 2005 жылдарға арналған облыстың әлеуметтік экономикалық дамуының индикативтік жоспарына сәйкес.
Қосымша №5
Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі өкілетті органдарға жолыққан халықтың саны 2001 ж. факт.
2002 ж. күтілетін 2003 ж.
2004 ж.
2005 ж.
Барлығы облыс бойынша Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі өкілетті органдар арқылы жұмысқа орналасқандардың саны Мәліметтер облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен әзірленді.
№6 қосымша 2003-2005 жылдарға қоғамдық жұмыстарға жолдама Аудан- дар п /п Бюджет қара- жат. қаржылан- дыру мың теңге Жұмыс беруші есебін қаржылан- Қоғамдық жұмысқа жіберілген барлығы адам гр. 3+5+7 Қаржы бөлінеді барлығы мың теңге (гр.4+6+8)
Бағдар- лама бой ын- ша адам Жұмыс беру- ші есебінен жолдама 3646,32 560,0 4206,3 Ақжай- ық 1902,44 290,0 2192,4 Бөкей орда 3329,25 510,0 3839,3 3170,71 490,0 3660,7 Жанақа- ла 1981,69 300,0 2281,7 Казта- лов 2060,96 320,0 2381,0 Қаратө- бе 2378,03 370,0 2748,0 2140,22 330,0 2470,2 Шы- нғырлау 32975,82 5070,0 38045,8 Орал қа- ласы 65000,00 10000,0 75000,0 Барлы- ғы об- лыс бой- теңге (гр. 4+6)
бойын-
Қоғамдық жұ- мысқа жіберілген барлығы адам гр.
4229,4 676,0 4905,4 2215,4 361,0 2576,4 3860,1 611,0 4471,1 3692,3 578,0 4270,3 2299,3 371,0 2670,3 2400,0 384,0 2784,0 2769,2 436,0 3205,2 2483,9 393,0 2876,9 38316,2 6083,0 44399,2 75524,5 12000,0 87524,5 4036,0 725,8 4761,8 2108,0 379,2 2487,2 3693,0 660,8 4353,8 3513,0 639,2 4152,2 2198,0 400,8 2598,8 2288,0 411,6 2699,6 2630,0 476,6 3106,6 2378,0 433,2 2811,2 36576,0 6598,0 43174,0 72067,0 13000,0 85067,0 Ескерту: есеп облыстық, еңбек жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының болжамды деректері негізінде жасалған.
Қосымша № 7 2003-2005 жылдары жұмыссыздарды кәсіби оқыту Ауданның атауы соның ішінде:
Жіберіледі- барлы- ғы адам саны Кәсіби оқыту шығындардың құ- ны- барлығы мың т.
бастауыш кәсі- би даярлық біліктілігін жетілдіру, қайта даярлау мың т.
2176,0 356,0 1820,0 1493,6 219,6 1274,0 2540,0 2184,0 1085,6 284,8 800,8 1994,0 1638,0 1093,2 873,6 1158,4 1194,8 910,0 1267,6 982,8 867,2 582,4 21868,0 3668,0 18200,0 40000,0 7240,0 32760,0 Барлығы облыс бойынша жіберіледі- барлы- 2831,1 720,0 2111,1 1760,1 240,0 1520,0 3555,5 600,0 2955,5 1495,5 440,0 2838,0 2238,0 2500,0 1900,0 1376,0 1056,0 1536,0 480,0 1824,5 1224,5 1866,6 1266,6 1402,2 802,2 25519,1 5760,0 19759,7 50000,0 38000,0 3131,7 668,6 2463,1 1965,2 260,0 1705,2 4079,1 3410,5 1852,8 1184,2 3585,0 743,0 2842,0 2763,0 631,4 2131,6 1555,6 371,4 2194,5 1563,1 2874,7 2131,7 1927,2 28365,6 5533,8 22831,8 58000,0 45000,0 Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005жылдарға арналған Бағдарлама бойынша жаңа жұмыс орындарды ашудың салалық құрылымы Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаудың белсенді түрлері Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаны жүзеге асыру бойынша іс-шаралар жоспары.
Іс-шараның атауы
Аяқтау ны-
Орындауға жауаптылар
Орындалу мерзімі
Күтілетін шығын-
Қар- жы- лан- дыру көз- дері 1 Басымдылық. Облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету
1.1 Таукен өнеркәсіп
Облыс әкі- міне хабар- Өнеркәсіп және отын энерге- тикалық кешеннің департа- менті Инве- стици- ялар
1.1.1
"Чинаревский", "Саралжын", "Теп- лово-Токаревское" шағын кен орындарын игеру арқылы көмірсу- тегі өндірісінің көлемін көбейту 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілде-
1.2 Өңдеу өнеркәсіп
1.2.1.
Кеме құрылысы жөніндегі Респуб- ликалық бағдарламаны жүзеге асы- руында зауыттардың қатысуын жалғастыру 2004-2005 қаңтар Рес- пуб- лика- бюд- жет
1.2.2
Мұнайгаз кешені үшін өндіретін кәсіпорындардың өнім түрлерін кеңейту ж.ж. жыл жылдар арасында
1.2.3
Өнеркәсіп қәсіпорындарында (ИСО) халықаралық сапа жүйесін енгізу арқылы өнімнің бәсекеге қа- білет тілігін күшейтіп, импорттың орнын басу бойынша тапсырыстар- ды көбейтуге қолжету
1.2.4
Шағын кәсіпорындарды құру мақ- сатында, тиімсіз жұмыс жасайтын ірі кәсіпорындардың саралауын жүргізу тикалық кешеннің, кәсіпкер- лікті қолдау және дамыту де- партаменттері.
2004 жыл- дың 1 қаңтарға дейін
1.3. Электроқуаттың өндірісі мен бөлісі Хабарлама
1.3.1
Орал энергетикалық орталығында 25 МВт қуатты және Орал қаласын- да 57 МВт қуатты газотурбиналық электростанциялардың құрылысын жүзеге асыру
1.4. Тамақ өнеркәсіп
1.4.1
Спирт зауытты және макарон өн- дірісін енгізу есебінен өндіріс көле- мін ұлғайту менті, ауыл шаруашылық де- партаменті
1.4.2
Халықтың жеке қосалқы шаруашы- лығын және дайындама жүйесін да- мыту есебінен ауыл шаруашылық өнімді қайта өңдеу көлемін ұлғай- ту.
1.5. Жеңіл өнеркәсіп
1.5.1
Бұйымдар тігуге теріні қайта өңдеу бойынша шағын бизнес кәсіпорын- дардың жүйесін кеңейту. Тері өн- дірісін құруға жеңілдік несие беру- ге жәрдемдесу Шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, өнеркәсіп және отын энерге- Жер- гілік- ті Жергілік- ті бюд- жетте көздел- ген сома шегінде аралығын- да
1.5.2
Өндірістік қуаттарды пайдалану көлемдерін ұлғайту мақсатында "Диана" ААҚ-ды ұсыну, франчай- зинг әдісін қолдану мәселесін қа- растыру
1.6. Ауыл шаруашылық
Орал қаласы және аудандар әкімдері, ауыл шаруашылық департаменті
1.6.1
Егіс даласын, мал басын көбейту есебінен ауыл шаруашылық өнімді өндіріс көлемді кеңейту. 6468 жұ- мыс орындары құрылады.
1.6.2
Жеке қосалқы шаруашылықты да- мыту арқылы халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуды ұлғайту 2 Басымдылық. Шағын кәсіпкерлікті дамыту мақсатында қолайлы жағдайлар жасау Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау жөніндегі 2003-2005 жыл- дарға арналған Аймақтық бағдарла маны жүзеге асыру Тоқсан сайын әр айдың 2- не ялар, несие- лер, жер- Облыстық қаржы басқарма- сы, кәсіпкерлікті қолдау жә- не дамыту департаменті Үш жыл арасында 2400 жаңа жұ- мыс орындарын ашу мақсатында шағын кәсіпкерлік субъектілерді жеңілдік несиелен діруге жергілік- ті бюджеттен қаражаттар аудару.
Облыстық мәслихат сессиясы- ның шеші- мі 2003- 229,3 млн.т.
2004- 400,0 2005- 450,0 Әр айдын 3-не Неси- елер Жаңа жұмыс орындарын ашу мақ- сатында банктер, арнаулы қорлар арқылы шағын кәсіпкерліктің жоба- лау ұсыныстарына жәрдем көрсе- 1-не дамыту департаменті, ком- муналдық меншіктер басқар- масы, аудан әкімдері Пайдалынылмай бос тұрған және мемлекеттік меншіктегі құрылысы бітпей тұрған объектілергі түген- деу жүргізіп, кейінен бергіленген тәрпіп бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілеріне беру арқылы 3 жыл- дың ішінде 900 жаңа жұмыс орын- дарын ашу дамыту департаменті, Орал қаласы және аудан әкімдері Жыл сай- ын 10 қаңтар, 10 шілде Кәсіпкерлік саласына несиелер ре- сурстарды тарту жұмысын жалға- стыру және серіктестік несиелер құ- ру арқылы қаржыландырудың жаңа көздерін іздеу Ай сайын әр айдын қаласы және Бөрлі аудан әкімдері Үш жыл ішінде 900 жаңа жұмыс орындарынашу мақсатында тұрғын үйлердің бірінші қатарынанбөлін- ген пәтерлерді қайта жобалауғарұқ- сат беру жолымен кәсіпкерлерге шағын кәсіпорынашуға көмек көр- сету.
Тұрмыстары аз қамтылғаназамат- тарға шағын несиелер беру арқылы үш жылдың арасында 2100 жаңа жұмыс орындар ашу.
Шағын несиелен- діруге Үкі- міттік емес ұйым "Мик- рокре- дит", 3 Басымдылық. Кедейлердің инфрақұрылымға қол жетерлігін қамтамасыз ету
3.1.1
Тұрмыстары аз қамтылған халы- қтың тұрмыстық жағдайларын жақ- сартуға шаралар белгілеу Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық құрылыс және инфрақұрылым басқар- масы жылда
3.1.2
БҚО халқын сумен жабдықтау бағ- дарламасының шеңберінде, неғұр- лым мұқтаж елді мекендерді сумен жабдықтауды қамтамасыз ету 949,0 2003г. - 168,4млн.
т. 2004ж.
- 1793,8 2005ж.- 445,2млн.
т.
жет,
3.1.3
Ауылдық алдын-алу емдеу ұйым- дарға телефон өткізу телекоммуникациясының ди- рекциясы, денсаулық сақтау басқармасы
3.1.4
Елді мекендерді газбен қамтамасыз ету жұмысын жалғастыру Аудан әкімдері жж.
151,8 41,8млн.
т. 2005- 43,9млн.
жеке сек- тор- дың қара- жатта- ры
3.1.5
Шалқар көлінің аймағында курорт- тық зонасын құру 2005ж.ж.
Ауыл шаруашылық департа- менті, мемлекеттік қазына- лық коммуналдық кәсіпор- ны "Шалқар табиғаты", Те- ректі ауданның әкімі.
Бюджет- те көздел- ген қара- жат ше- гінде 4 Басымдылық. Жұмыспен қамтудың белсенді шараларын жетілдіру және әрі қарай дамыту
4.1. Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту
4.1.1
Экономикасаласында жұмыс орын- дарды қалпына келтіру және ашу Көздел- меген Аудан және Орал қаласы әкімдері, облыстық экономи- ка басқармасы, өнеркәсіп жә- не отын энергетикалық ке- шеннің департаменті, ауыл шаруашылық департаменті Жұ- мыс беру- шілер- дің ры, инве- Әр айдың
4.1.2
Жұмыстың белсенді түрлерімен қамтылған жұмыссыздардың мен- шікті салмағын арттыру Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әле- уметтік қорғау басқармасы, әр айдың
4.1.3
Жұмыссыздар және бос орындар жөніндегі біркелкі ақпараттық де- рекетер базасын дер кезеңде және толықтай жаңартуды қамтамасыз ету Еңбек жә- не халы- қты әле- уметтік қорғау Ми- нистрлігі- не, облыс әкіміне ха- барлама
4.1.3.1
Халықтың облыста бос орындары туралы хабарлығын арттыру
4.1.4
Жұмыспен қамту органдарда ұзақ уақыт жұмыс жасамай тындардың монито рингін енгізу және оларды жұмыспен қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдау 2003ж. на- урыз уметтік қорғау басқармасы Штаттық бірлік
4.1.5
Жұмыссыздарға жұмыс іздеу және еңбек құқығы бойынша кеңестік қызмет алу мүмкіндігін қамтама сыз ету Орал қаласы әкімі
4.1.5.1
Орал қалалық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы жанынан жұ- мыссыздарды психологиялық және кәсіптік оңалту Орталығын ашу
4.1.5.2
Еңбек құқығы бойынша мамандар- ды әзірлеу Орал қала- сы және аудан әкім- дігінің қа- улысы Бөрлі ауданның әкімі
4.1.5.3
Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында қазақстандық жұмыс- шылардың күтілетін босауына бай- ланысты Ақсай қаласында жұмыс іздеу Клубын ашу
4.1.6
Бос орын жәрменкелерді жүйелі жүргізуді қамтамаыз ету сайын аудандық қалалық еңбек, жұ- мыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау бөлімдері
4.2. Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау шешімі
4.2.1
Жұмыссыздарды әлеуметтік қорға- удың негізгі белсенді түрінің бірі ретінде қоғамдық жұмыстың көле- мін көбейту әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халы- қты әлеуметтік қорғау 65,0млн.
т. 2004- 75,5 млн.
72,1млн.
4.2.2
Жұмыс берушілер есебінен, сондай
-ақ аралас қаржыландыру түрі бой- әкімдері, жұмыс берушілер 10,0млн.
12,0млн.
шілер жаты ынша нысаналы топтағы жұмыс- сыздарды қоғамдық жұмысқа қаты- суын көбейту діктердің қаулысы 13,0млн.
ын Қаңтар
4.2.3
Қоғамдық жұмысты ұйымдастыру және қаржыландыру туралы жыл сайын шешім қабылдау, әр аймаққа осы бөлімнің әлеуметтік маңызды басылымдылықтарын анықтау Аудандық және Орал қала әкім- дерінің ше- шімі
4.2.4
Қоғамдық жұмысқа кедейлердің қа- тысу мониторингін жүргізу мі аппара- тына хабар- сайын 1-
4.2.5
Әлеуметтік маңызды бағдарлама- лар мен іс- шараларды жүзеге асы- руда қоғамдық жұмыстардың эко- номикалық тиімділігін және ролін Аудандық және Орал қаласы әкімдермен жұмыс беру- шілер бірлесіп.
4.2.6
Қоғамдық жұмысқа қатынасушы- лардың бөлігін тұрақты жұмысқа ауысу үшін күш салу, бұл нысана- лы топтағы тұлғаларды әлеуметтік қорғауға мүмкіндік тұғызады
4.3. Жұмыссыздарды кәсіби оқыту
4.3.1
Облыстың еңбек рыногының қа- жаттілігіне сәйкес жұмыссыздарды кәсіби оқытуын ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама қты әлеуметтік қорғау, эко- номика, білім басқармалары 2002 жел- тоқсан 2003 жел- 2004 жел- 40,0 млн.
50,0млн.
58,0млн.
4.3.1.1
Облыс кәсіпорындарында кадрлар қажеттілігі туралы талдау жүргізу номика, білім басқармалары, тикалық кешеннің, ауыл ша- руашылық департаменттері
4.3.1.2
Облыстың еңбек рыногында сұра- нысы бар мамандықтар туралы мемлекеттік бастауыш және орта кәсіби білім беру мекемелерді ақ- парлау Облыстық білім басқарма- сы, Орал қаласы және аудан әкім аппа- ратына ха- ын 1 және 1 шілдеге
4.3.2
Мемлекеттік бастауыш және орта білім беру мекемелердің материал- дық техникалық базасын сақтау мен дамыту, жергілікті еңбек рыно- гында сұранысы бар мамандыққа жұмыссыздарды оқыту үшін олар- дың әлеуетін барынша пайдалану, әсіресе ауылдық КМ
4.3.3
Шағын бизнесті, халық кәсіпті жә- не қолөнерді, өз бетінше жұмыспен уметтік қорғау,білім басқар- малары айналалысуды дамытуға бағыт- талған КТМ және лицейлердің негізінде жұмыссыздарды оқытуын ұйымдастыру Облыстық білім басқармасы мінің ше-
4.3.4
Салалық технологиялар және мұ- най мен газ Орал колледж негізінде кадрларды даярлау мен біліктігін көтеру жөніндегі аймақтық орталы- ғын ашу 5 Басымдылық. Денсаулық сақтау және білім беру сектордағы мемлекеттік қызметке кедейлердің қол жетерлігін арттыру
5.1. Денсаулық сақтау қызметіне халықтың қол жетерлігін жақсарту жөніндегі шаралар Облыстық денсаулық сақтау
5.1.1
Халыққа заңнамамен кепілді тегін медициналық көмек мөлшерін орындауды қамтамасыз ету ІІ,ІV тоқ- сан жыл 3417,0 3550,0 3700,0 2005ж ІV- ын
5.1.2
Туберкулез ауруханалардың құры- лысы Бөрлі ауданында (Ақсай қала- сы) -50 орынға, Сырым (Жымпи- ты) - 25 орынға, Казталов (Казта- лов) - 50 орынға, Зеленов (Да- рьинск) - 25 орынға, Ақжайық (Ча- пай) - 50 орынға.
818,42 480,6млн.
74,4 млн.
әкімдігіне,
Қазақстан
Республи- касының денсаулық сақтау Ми- не Хабар- ке көз- делген қаражат
5.1.3 лысы Тасқала ауданында (Каменка ауылы) - 25 орынға, Бөкей орда (Сайхын) - 25 орынға және Қаратө- бе ауданның (Қоскөл) 15 орынға учаскелік аурухананың құрылысы.
әкімдері, облыстық денса- улық сақтау басқармасы IV-тоқсан
5.1.4
Туберкулез және басқа да әлеумет- тік маңызды аурулар мен күрес жөніндегі шараларды орындауды қамтамасыз ету.
440,0млн.
448,0млн.
455,0млн.
ІІ,IV тоқ- сан Жыл
5.1.5
Нәрестелік және аналар өлімін тө- мендету жөнінде шаралар қабыл- дау, анамен баланың денсаулығын күшейту жағдайларын жасау 340,0млн.
326,0млн.
342,0млн.
5.1.5.1
Отбасын құру мәселесі бойынша халықтың ақпараттығын арттыру IV тоқсан жыл сай-
5.1.5.2
Қыздардың репродуктивтік жүй- есін айқындау және емдеу басқармасы, Жаңақала және Жәнібек аудандарының әкім-
5.1.6
Экологиялық жайсыз аудандарда Жәнібек ауданның Т.Жароков ауы- лында, Жаңақала ауылының Жаңақазан ауылында ауылдық уча- стелік ауруханаларды және Қызы- лоба ауылында дәрігерлік амбула- ториясын қалпына келтіру.
5.1.7
Ауылда жылжымалы медициналық көмек көрсету, үй ішінде қарау жүйесін дамыту ІІІ,IV тоқ- 2003-6,4 2004-6,72 2005-7,04 Облыстық денсау лық сақтау басқармасы
5.1.8
Ауру түрі бойынша жеке санаттағы халықты дәрі-дәрмек көмегімен қамтамасыз ету 2003-40,0 2004-42,0 2005-45,0
5.1.9
Мемлекеттік тапсырысты орындай- тын БАҚ мен салауатты өмір сал- тын насихаттау жұмысын қамтама- 2003-6,6 2004-6,8 2005-7,0
5.1.10
Салауатты өмір салтын насихаттау мақсатында оқушыларды спортпен қамту Аудандық және қалалық әкімдіктері, облыстық денса- улық сақтау басқармасы, ту- ризм және спорт басқармасы 2003ж ІІ тоқсан IV
5.1.11
Халыққа қызмет көрсететін дәріха- на ұйымдардың желісін көбейту, әсіресе ауылдық жерде 15бірлік 20бірлік Облыстық денсаулық сақтау, қаржы басқармалары
5.1.12
Облыстық нашақорларды медици- налық әлеуметтік оңалту Орталы- ғын ұйымдастыру (30 орын)
2003ж 1 жарты жылдығы Облыстық денсаулық сақтау, қаржы басқармалары,
5.1.13
Арнаулы емдеу орындардың жаны- нан 50 орынға емдеу корпусының құрылысы.
2003ж 2 50млн. т.
5.2. Білім беру қызметіне халықтың қол жетерлігін арттыру жөніндегі шаралар
5.2.1
Барлық түрдегі интернаттық меке- мелерді, жалпы білім беретін мек- тептер санын ҚР Үкіметімен бекітілген кепілді мемлекеттік нор- матив желісіне дейін жеткізу.
4634,3 4994,8 5259,5 сы, аудандық әкімдері
5.2.2
Мектеп жанындағы интернаттар- дың, кешкі мектептердің, оқу-кеңе- стік пунктілер желісін қайта қалып- тастыру 2003-15,4 22млн.т.
25млн.т.
5.2.3
"Всеобуч"қорларына бюджеттік қа- ражаттарды дер кезенде және то- лық аударуды қамтамасыз ету, қа- ражаттар шығынын бақылауды кү- шейту және тиімділігін арттыру.
2003-64,6 2004-74,1 2005-78,1
5.2.4
Оқымайтын мектеп жастағы бала- лардың дұрыс есебін жүргізу теті- гін жетілдіру.
сы, аудандық және қалалық әкімдіктері
5.2.5
Мектептері жоқ елді мекендердегі балаларды мектепке жеткізуді ұй- ымдастыру.
2003-1,0 2004-1,0 2005-1,0 І,IV тоқ-
5.2.6
Мемлекеттік жалпы білім беру жә- не кәсіби мектептерде (лицейлер- де) тұрмыстары аз қамтылған отба- старының оқушыларына ыссы та- мақтандыруды ұйымдастыру 126,4млн.
160,0млн.
180,0млн.
5.2.7
Тұрмыстары аз қамтылған отбаста- рының балаларына жазғы демалыс сы, аудандық және Орал қа- ласы әкімдері IІ,ІІІ тоқ- 2004-45,0 2005-50,0
5.2.8
Ауыл шаруашылық өндірісі үшін орта кәсіби білімді мамандарды да- ярлау бойынша және мемлекеттік кәсіби мектептердің желін кеңейту бойынша шаралар қабылдау.
429,2 550,0
5.2.9
IVтоқсан 2003-12,6 2004 ж. IV 2004-20,0 Қаратөбе және Бөкей орда ауданда- рында 100 оқушыға кәсіби мектеп- терді ашу.
әкімдігінің 2003ж. ІІ 21,7млн.
Облыстық білім, ішкі істер басқармалары, Орал қала әкімдігі
5.2.10 рының балаларына облыстық орта- лығында мектеп интернатын ұйым- дастыру
5.2.11
Сырым ауданның Өленті ауылын- да 444 оқушыға мектеп салу.
297,9млн.
18,0млн.
5.2.12
Бірінші сыныптағы оқушыларды мектеп формасымен қамтуды жалғастыру.
6 Басымдылық. Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесін жетілдіру 2003жІтоқ- сан Әлеуметтік карта негізінде атаулы әлеуметтік көмек алушылардың біртұтас деректер базасын қалыпта- стыру.
Есеп аудандық және Орал қаласы Халықтың тұрмысы төмен бөлігіне атаулы әлеуметтік көмек тағайын- дауды және төлемді қамтамасыз ету.
569,1млн.
642,4млн.
т 2005- 654,2млн.
Нормативтік-құқықтық актілерге сәйкес тұрғын үй жәрдемақының төлемін жалғастыру.
170,4млн.
212,1млн.
248,1млн.
Әкімдер шешімдері
Жалғыз басты егде адамдарға әле- уметтік үйлерін ашу мүмкіндігін із- деу.
Тұрмыстары аз қамтылғандарға барлық меншік түріндегі кәсіпо- рындармен қайырымдылық негізін- дегі (шаштараздар, моншалар,ке- дейлерге арналған дүкендер, қала мен ауылдық жерде қоғамдық көлік) тұрмыстық қызметтерін арт- тыру бойынша шаралар қабылдау.
Ауылдық дер шешім- дері, об- лыс әкімді- гіне хабар- Кедей- шілікті азайту жөнінде- гі 2003- 2005жыл- дарға ар- налған ай- мақтық Бағдарла- маға сәй- кес әкімдіктері, қожалық шаруа- шылық Ассоциациялар ын ІІІ тоқ-
6.5.1
Көкөніс және картоп дайындайтын мезгілде шалғайдағы аудандардың кедей отбастарына төмендетілген бағамен сататын пункттерін ашу.
желтоқсан
Облыстық ішкі істер басқар- масы, Орал қаласының әкі- мі, облыстық қаржы басқар- Тұрақты тұратын жерлері жоқ тұлғаларға арналған әлеуметтік бейімдеу Орталығында орналасқан тұлғалардың әлеуметтік оңалту бойынша шаралар.
Бас бостандығын айыру орындары- нан босатылып келген тұлғалардың уақытша оңалту және бейімдеу ор- талығын ашу.
Облы- стық ын ІV тоқ- Кедей отбастарының балаларына облыстағы жоғары оқу орындарын- да, колледждерде және кәсіби мек- тептерде оқыту үшін облыстық бюджеттен гранттар қарастыру.
мі, облыс қаулысы,
Үнемі
Ауылдық округтердің, аудандардың әкімдері Жеке сектордың және қоғамдық ұй- ымдардың қайырымдылық көмек көрсету тиімділігін және атаулы- ғын қамтамасыз ету.
7. Басымдылық. Халықтың кедейшілік деігейін азайтуда қоғамдық институттардың қызметін арттыру жөніндегі шаралар
7.1. Кедейшілік деігейін азайтуда мемлекеттік органдар қызметін жетілдіру бойынша шаралар 1тоқсан,
7.1.1
Облыста кедейлер арасында масыл- дықты жою және кедейшілікті азай- ту жөнінде насихаттау бойынша ақ- параттық кампанияны жүргізуді Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім, еңбек, жұ- әлеуметтік қорғау басқарма- лары қты жұ- мыспен қамту Ми-
7.1.2
Кедейшілікті азайту мәселесі жөніндегі кеңестік мәжіліс комис- сия жұмысына қоғамдық ұйымдар- ды үнемі тарту.
Орал қаласы әкімдері
7.1.3
Нысаналы топтағы кедейлердің са- нын азайту бойынша шаралар әзір- леу.
7.1.4
Алғашқы медициналық көмек көр- сетуге, жалпы білім беру қызмет және АӘК көрсетуге бөлінген бюд- әкімдері, облыстық қаржы жеттік қаражаттарды мақсатты пай- даланудың бақылауын күшейту.
7.1.5
Мемлекет, үкіметтен тыс ұйымдар және жеке құрылымдар тарапынан халық арасындағы ең кедей адам- дарға көрсетіп отырған әлеуметтік көмек туралы белсенді ақпарат на- сихаттау жұмыстарын жүргізу.
Табиғи монополияларды рет- теу жөніндегі департаменті
7.1.6
Тұтынушыларға тұрғын үй комму- налдық қызметке тарифтердің ашы- қтығын, негіздеуін, әділеттігінің бақылауды қамтамасыз ету.
кәсіпкерлер Ассоциациясы
7.1.7
Элеуметтік жұмыс орындарына ны- саналы топтағы кедейлерді жұ- мысқа ораналастыру бойынша Қо- станай облысының жұмыс тәжіри- бесін зерттеу.
7.2. Кедейшілік деңгейін азайтуда үкіметтік емес ұйымдардың және кәсіподақтардың қызметін жетілдіру бойынша шаралар.
2003ж.1 қоғамдық келісім басқарма- сы, облыстық кәсіподақ кеңесі
7.2.1
Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы нарық экономика жағдай- ында кәсіподақтардың ролі мен ор- ны, олардың кедейшілікті жою жұ- мысында ролі мен орны туралы кең пікірталастарды әзірлеу және өткізуді қамтамасыз ету.
1қаңтарға
7.2.2
Елімізде еңбек қарым қатынас мә- селелерін дамыту бағытында атқа- рушы, заң органдары, жұмыс беру- шілер және кәсіподақ өкілдерінің қатысуымен дөңгелек үстөл өткі- зуді тәжірибеге енгізу.
лары, кәсіпкерлер Ассоциа- циясы
7.2.3
Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 17 шілдедегі "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы"
Заңына сәйкес аймақ әкімдер құра- тын учаскелік комиссиялардың жұ- мысына үкіметті кемес ұйымдар- дың өкілдерін қатысуды қамтама- сыз ету.
ын IV тоқ-
7.2.4
Қазақстан Республикасының "Мем- лекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын орындауда бақыла- уды күшейту, кедейшілікті жеңу ретінде үш жақты әлеуметтік серік- тестік комиссияларын пайдалану.
7.2.5
Шағын несиелендіру саласындағы үкіметтік емес ұйымдар қызметінің оң тәжірибесін тарату.
7.3. Кедейшілік деңгейін азайтуда жеке сектордың қызметін жетілдіру бойынша шаралар
7.3.1
Әлеуметтік жауапкершілікті нақты бөлу мақсатында жергілікті үкімет V тоқсан Сыртқы экономикалық бай- ланыс бөлімі өнеркәсіп және отын энергетикалық кешен- нің департаменті органдар мен ірі инвесторлар ара- сында шарт жасау барысында қоғамдық тыңдаулар жүргізу ІV тоқсан
7.3.2
Қайырымдылық шаралар ретінде көлік, өнеркәсіп, байланыс және құрылыс ірі кәсіпорындарды, кәсіп- керлікті тартумен тұрмыстары аз қамтылған отбастарына әлеуметтік көмек жүйесін дамыту.
7.3.3
Жұмыс берушілерді ынталандыру мақсатында халыққа соның ішінде әлеуметтік осал санаттарына жұ- мыс орындарын ашу мүмкіндігін талдауын жүргізу және облыстық мәслихатқа ұсыныс беру.
Ұсыныс уметтік қорғау, экономика басқармалары, кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департа-
7.3.4
Жұмыс беруші ассоциациялары жұ- мыссыздарды даярлау және қайта даярлау курстарын ұйымдастырған- да кәсіпорындарға керекті маман- дардың қажеттілігін анықтауында қатынасың кеңейту.
7.4. Шешім қабылдау процесіне кедей халықты тарту бойынша шаралар
7.4.1
Жергілікті маңыздағы мәселелерді шешу мен талқылауда кедейлердің қатысуын ұйымдастыру Аудандық пен ауылдық округ және Орал қала әкім-
7.4.2
Әлеуметтік Бағдарламаларды орын- дау барысы туралы ақпарлайтын азаматтардың жиындарын жүйелі
7.4.3
Әйелдер, ардагерлер кеңестердің, мүгедек қоғамдардың және басқа да қоғамдық ұйымдардың қатысуы- мен өз бетінше жұмыспен айнала- суды дамыту, масылдықты жою бойынша, кедей отбастарын қоғам- дық өмірге белсенді қатысуға тарту жұмыстарды жетілдіру.

На русском языке:
Батыс Қазақстан облысының мәслихаты Решение Западно-Казахстанского Маслихат Западно-Казахстанской области областного маслихата от 11 февраля 2003 года № 29-1.
Зарегистрировано Управлением юстиции Западно-Казахстанской области 3 марта 2003 года № 2002.
Утратило силу решением Западно- Казахстанского областного маслихата от 18 февраля 2006 года № 25-2 О состоянии и мерах по усилению борьбы с бедностью, безработицей и совершенствованию форм и методов оказания адресной социальной помощи нуждающимся.
Об утверждении областной Программы по снижению бедности на 2003-2005 годы и плана мероприятий по ее выполнению Утратило силу решением Западно-Казахстанского областного маслихата от 18.02.2006 № 25-2.
Заслушав и обсудив доклад Акима Западно-Казахстанской области Кушербаева К.Е. областной маслихат отмечает, что представительные и исполнительные органы г. Уральска и районов, областное управление труда, занятости и социальной защиты населения совместно с другими уполномоченными органами направляют свою работу на снижение бедности и безработицы и совершенствование форм оказания адресной социальной помощи.
В результате проводимой работы по обследованию, трудоустройству и социальной защите малоимущих за три года реализации «Программы по борьбе с бедностью и безработицей» количество бедных удалось сократить на 38,6 тысячи человек. За период действия Программы создано 46,4 тысячи рабочих мест.
Численность занятого населения за этот период увеличилась на 10 тысяч человек.
При содействии органов по вопросам занятости трудоустроено 20,6 тысячи безработных, уровень безработицы удалось снизить с 3,6 % до 3,2 %. К общественным работам было привлечено 20,5 тысячи безработных.
Выполнение Программы отразилось и на повышении уровня жизни населения, отмечается положительная динамика денежных доходов и расходов всего населения. С августа 2000 года размер среднедушевого дохода, использованного на потребление, превысил величину прожиточного минимума и в 2002 году рост составил 17%. Среднемесячная зарплата одного работающего в области по сравнению с аналогичным периодом прошлого года увеличилась на 35,6%.
Несмотря на имеющиеся проблемы, представительные и исполнительные органы в целом справились с начальным этапом реализации Закона «О государственной адресной социальной помощи». В течение 2002 года адресную социальную помощь получили 56,4 тысячи человек на сумму около 380 млн.
тенге. Из них 56% составляют дети до 18 лет, 2,5% - инвалиды, 3,6% - пенсионеры, 9,6% - работающие, 14% - безработные и 14% - самозанятые и занятые по уходу за детьми до 7 лет и престарелыми старше 80 лет. Постоянно совершенствуются формы оказания адресной социальной помощи нуждающимся.
Вместе с тем, областной маслихат отмечает, что проводимая облуправлением труда, занятости и социальной защиты населения, акиматами города и районов, другими уполномоченными органами, работа по снижению бедности и безработицы и меры по совершенствованию форм и методов оказания адресной социальной помощи не в полной мере отвечают требованиям соответствующих законодательных актов.
Анализ состояния борьбы с бедностью и безработицей, итоги публичных слушаний, проведенных постоянной комиссией областного маслихата по социальной политике во всех районах и в городе Уральске, подтверждают наличие серьезных недостатков в решении имеющихся проблем.
Недостаточно ведется работа по преодолению иждивенчества. Из 7,0 тысяч получателей адресной социальной помощи трудоспособного возраста только 40% привлекались к активным формам занятости, а в отдельных районах до 1,4%.
Хотя в области немало положительных примеров организации общественных работ для безработных, зарегистрированных в уполномоченных органах, в Бокейординском и Чингирлауском районах не смогли организовать такую работу.
В области еще имеются 1930 семей, где нет ни одного работающего. По сравнению с соответствующим периодом прошлого года снижение количества таких семей незначительное, всего на 57 семей, а в отдельных районах, как Акжаикский, Бокейординский, Бурлинский, Джангалинский, Жанибекский, Чингирлауский их число даже увеличилось.
Создание рабочих мест не подтверждается адекватным ростом занятости населения и не оказывает влияния на показатели трудоустройства получателей адресной социальной помощи.
Из 7 тысяч трудоустроенных по области только 1000 составляют получатели адресной социальной помощи, что составляет всего 14%.
Слабо используется возможность активного выявления вакансий для увеличения трудоустройства, особенно в сельской местности, где среднемесячное число вакансий составляет до 155 мест.
Закон «О государственной адресной социальной помощи» способствует выявлению реальной картины для работы с малообеспеченной частью населения, но представительные и исполнительные органы города и районов используют их крайне недостаточно.
Из-за несовершенства некоторых положений, реализация Закона вызвала неоднозначную реакцию жителей области, способствовала порождению нигилизма и иждивенческих настроений у некоторой части трудоспособного населения.
Вследствие этого во всех районах выявлены факты сокрытия домашнего скота, доходов, отказов от общественных работ.
Недостаточно работают общественные участковые комиссии, отдельные ее члены занимают пассивную позицию.
Областное управление труда, занятости и социальной защиты населения не стало координирующим центром социальной политики области, не сконцентрировало усилия всех предприятий и организаций, независимо от их форм собственности, также общественных организаций для кардинального решения проблем бедности и безработицы.
Учитывая, что проводимая работа по снижению бедности и безработицы не в полной мере отвечает запросам населения и остается приоритетным направлением в социальной сфере, областной маслихат РЕШИЛ:
1. Утвердить Программу по снижению бедности в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы и план мероприятий по ее выполнению.
Областному управлению труда, занятости, социальной защиты, акиматам города и районов принять меры для реализации ее в полном объеме. Обратить особое внимание на исполнение Государственной Программы по снижению бедности и Закона Республики Казахстан «О государственной адресной социальной помощи».
2. Областному управлению труда, занятости и социальной защиты населения (Сулеймен С.К.), акимам районов и г. Уральска активизировать работу по преодолению иждивенческих настроений среди получателей адресной социальной помощи, шире использовать возможности печатных, электронных СМИ и средств наглядной агитации в городе и населенных пунктах.
3. Акимам районов и г. Уральска, совместно с областным управлением труда, занятости и социальной защиты населения (Сулеймен С.К.), Департаментом труда и социальной защиты населения (Нуржанов Б.Н.), областным управлением финансов (Хамитов А.Ш.):
- активизировать работу по расширению видов и форм общественных работ, эффективно использовать потенциал местных профессиональных школ для подготовки и переподготовки безработных по востребованным специальностям;
- усилить контроль за соблюдением работодателями законодательства о занятости в части предоставления ими горрайотделам труда, занятости и социальной защиты населения достоверной информации о наличии вакансий и трудоустройстве безработных;
- предусмотреть увеличение бюджетных средств на организацию общественных работ в текущем году, расширить их перечень.
4. Руководителям областных управлений, департаментов и комитетов принять меры по приоритетному трудоустройству лиц, состоящих на учете в уполномоченных органах по вопросам занятости из числа получателей адресной социальной помощи.
5. Рекомендовать руководителям предприятий, организаций и учреждений, независимо от форм собственности, наладить тесный контакт и взаимодействие с областным управлением труда, занятости и социальной защиты населения и его подразделениями в работе, направленной на создание новых рабочих и социальных мест на предприятиях и организациях.
6. Акимам Бурлинского района и г. Уральска, областным департаментам поддержки и развития предпринимательства (Искалиев Г.Н.), промышленности и топливно-энергетического комплекса (Дюсенбаев Г.И.), сельского хозяйства (Жакиев К.Е.) разработать специальные программы по трудоустройству и обеспечению занятости высвобождаемого с КИО персонала.
7. Рекомендовать редакциям областных, городских и районных газет, телерадиокомпаниям, средствам массовой информации всех форм собственности объективно освещать работу по проблемам снижения бедности и безработицы и оказанию адресной социальной помощи.
8. Областному управлению труда, занятости и социальной защиты населения (Сулеймен С.К.) информировать областной маслихат о ходе выполнения настоящего решения ежегодно к 1 февраля.
9. Контроль за выполнением настоящего решения возложить на постоянную комиссию облмаслихата по социальной политике (Бозымов К.К.).
Председатель сессии
К.Бозымов.
Секретарь облмаслихата Т. Рысбеков.
Приложение к решению областного маслихата № 29 – 1 от 11.02.2003 г.
Программа по снижению бедности в Западно-Казахстанской области на 2003
- 2005 годы
1. Паспорт программы 4
2. Введение 5
3. Анализ состояния бедности в Западно-Казахстанской области 7
3.1 Определение и измерение уровня бедности в области 7
3.1.1 Основные понятия и индикаторы оценки уровня бедности 7
3.1.2 Профиль бедности в области 8
3.1.3 Портрет бедности 9
3.2 Анализ экономической ситуации в области 10
3.2.1 Уровень развития экономики и бедность 10
3.2.1.1 Экономический рост и бедность 10
3.2.1.2 Занятость и безработица 12
3.2.1.3 Малый бизнес 15
3.2.1.4 Общественные работы 15
3.2.1.5 Профессиональная подготовка и переподготовка 16
3.2.1.6 Микрофинансирование 17
3.2.2 Социальная сфера 17
3.2.2.1 Демография и миграция 17
3.2.2.2 Здоровье населения 18
3.2.2.3 Образование населения 19
3.2.2.4 Система государственной социальной помощи социально-уязвимым слоям населения 20
3.2.3 Инфраструктурный аспект бедности 21
3.2.4 Региональные и экологические аспекты бедности 22
3.2.5 Роль государственных органов в снижении уровня бедности 23
3.2.5.1 Эффективность деятельности государственных органов в снижении уровня бедности населения 23
3.2.5.2 Роль неправительственных и профсоюзных организаций в снижении уровня бедности 24
3.2.5.3 Роль частного сектора в снижении уровня бедности 25
3.2.5.4 Роль бедных в принятии решений 26
4. Цель, задачи, принципы и приоритеты областной Программы 26
4.1 Цель и задачи 26
4.2 Принципы и приоритеты снижения бедности 27
4.3 Индикаторы реализации Программы по снижению бедности на 2003 - 2005 годы 27
5. Основные направления снижения бедности 28
5.1 Меры по совершенствованию показателей, характеризующих бедность 29
5.1.1 Меры по сокращению бедности в целевых группах 29
5.2. Меры по снижению уровня бедности населения области 31
5.2.1 Развитие экономики и снижение бедности 31
5.2.1.1 Обеспечение экономического роста и снижение бедности 31
5.2.1.2 Повышение занятости и снижение безработицы 35
5.2.1.3 Развитие малого бизнеса 36
5.2.1.4 Повышение эффективности общественных работ 37
5.2.1.5 Улучшение профподготовки и переподготовки 38
5.2.2 Развитие социальной сферы 39
5.2.2.1 Меры по снижению влияния демографических и миграционных факторов на бедность 39
5.2.2.2 Меры по улучшению доступа населения к здравоохранению 39
5.2.2.3 Меры по улучшению доступа населения к услугам образования 40
5.2.2.4 Совершенствование системы государственной социальной помощи социально-уязвимым слоям населения 41
5.2.3 Улучшение обеспечения населения услугами инфраструктуры 42
5.2.3.1 Меры по улучшению обеспечения населения жильем и коммунальными услугами 42
5.2.3.2 Меры по улучшению водообеспечения населения, в том числе чистой питьевой водой 43
5.2.3.3 Меры по улучшению обеспечения населения дорогами, транспортом, услугами связи 43
5.2.4 Снижение бедности на региональном уровне и влияние неблагополучных экологических факторов на бедность населения 44
5.2.4.1 Меры по снижению бедности на региональном уровне 44
5.2.4.2 Снижение бедности в сельской местности, в том числе с депрессивной экономикой 44
5.2.5 Меры по улучшению деятельности институтов общества в снижении уровня бедности населения 45
5.2.5.1 Меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня 45
5.2.5.2 Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций профсоюзов в снижении бедности 45
5.2.5.3 Меры по совершенствованию деятельности частного сектора в снижении уровня бедности 46
5.2.5.4 Меры по вовлечению бедного населения в процесс принятия решений 46
6. Механизмы реализации Программы 47
7. Необходимые ресурсы и источники их финансирования 47
8. Ожидаемые результаты от реализации Программы 48
9. Информационное обеспечение исполнения Программы 48
1. Паспорт Программы
Наименование: Программа по снижению бедности в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы.
Основание для разработки: Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 февраля 2001 года №305 «О создании Межведомственной комиссии по вопросам борьбы с бедностью Основной разработчик: Областное управление труда, занятости и социальной защиты населения совместно с другими областными управлениями и департаментами.
Цель Программы: Добиться снижения бедности за счeт создания условий для дальнейшего экономического роста, дающего возможности обеспечения продуктивной занятости и увеличения доходов населения, доступности бедных к услугам здравоохранения и образования, повышения эффективности принимаемых программ, вовлечения общественных организаций и бедных в принятие решений, улучшения адресности социальной защиты и расширения активных форм помощи малоимущим семьям.
Задачи: Для достижения цели областной программы предусматривается решение следующих задач:
обеспечения стабильного экономического развития области;
повышения уровня занятости населения и снижения безработицы за счeт дальнейшего развития и совершенствования активных мер содействия занятости (создание дополнительных рабочих мест, организация оплачиваемых общественных работ, профессионального обучения, повышения квалификации и переподготовки безработных);
доступности базового образования, первичной медицинской помощи, коммунальных услуг, социальной, транспортной и других видов инфраструктуры, чистой питьевой воды;
совершенствования механизмов оказания адресной социальной помощи.
Основные принципы: Обеспечение свободы предпринимательства и еe поддержки исполнительными органами на основе регулирующей роли государства;
преодоление иждивенчества в трудовой и социальной сферах;
повышение эффективности принимаемых мер;
поддержка и поощрение трудовой и предпринимательской инициативы граждан, осуществляемой в соответствии с законодательством;
обеспечение прозрачности и подотчетности деятельности государственных органов населению;
учeт региональных, инфраструктурных, экологических, гендерных, возрастных и других особенностей бедности;
обеспечение социальной справедливости в представлении помощи;
привлечение бедного населения в обсуждение и решение проблем бедности.
Источники финансирования: Источниками финансирования областной Программы по снижению бедности в 2003-2005 годах являются средства республиканского и местных бюджетов, работодателей, благотворительных организаций, а также иные, не запрещенные законодательством Республики Казахстан, источники.
Ожидаемые результаты от реализации областной Программы: Сокращение уровня бедности с 10,0 % в 2002 году до 6,3 % в 2005 году, снижение уровня общей безработицы с 9,0 % в III квартале 2002 года до 8,0 % в 2005 году за счет улучшения экономических показателей развития области.
Сроки реализации: 2003-2005 годы.
2. Введение
Областная Программа разработана в соответствии с постановлением Правительства Республики Казахстан от 28 февраля 2001 года №305 «О создании межведомственной комиссии по вопросам снижения бедности».
Необходимость разработки Программы обусловлена продолжающимся ростом дифференциации населения по уровню доходов, слабо снижающимся уровнем бедности, несмотря на положительные тенденции в экономическом развитии области. Показателен в этом отношении всплеск численности бедных в 2002 году при введении в действие Закона РК «О государственной адресной Среди населения, пополнившего слои бедных, кроме неполных и многодетных семей, пенсионеров, инвалидов, не уменьшается численность трудоспособного населения, в т.ч. работающего.
Основные экономические и социальные условия, вызывающие рост бедности:
несоответствие спроса и предложения рабочей силы на рынке труда, чаще из-за ее неконкурентоспособности;
все еще низкий размер оплаты труда (особенно в сельской местности), пенсий и пособий;
иждивенческие настроения части населения, его низкая информированность о возможностях трудоустройства;
сокращение доступности бесплатной медицинской помощи;
недостаточная доступность к качественному образовательному уровню;
неэффективное использование населением предоставляемой адресной социальной помощи;
наличие на территории области зон с неблагоприятными природно- климатическими и экологическими условиями.
Основные пути снижения бедности, заложенные в областной Программе, учитывают многоаспектность причин бедности населения и предлагают меры по решению проблемы бедности за счет обеспечения:
экономического роста во всех регионах области;
занятости и снижения безработицы, особенно в сельской местности;
адреcности социальной помощи;
доступности базового образования, первичной медицинской помощи, жилья, коммунальных услуг, включая чистую питьевую воду, социальной и транспортной инфраструктуры для малоимущих;
повышения эффективности администрирования бюджетных программ;
доступности бедных к кредитным ресурсам;
повышения доступности информации.
Кроме того, областная программа учитывает гендерный и возрастной аспекты бедности, региональные особенности, резко обостряющиеся в депрессивных сельских районах и отдаленных населенных пунктах экономически состоятельных районов.
Для решения проблем бедности предлагается активное участие и взаимодействие всех институтов общества: государственных органов, частного сектора, неправительственных организаций, включая объединения, представляющие бедное население, профессиональных союзов.
В настоящее время в области приняты и реализуются 12 программ, которые прямо или косвенно связаны с улучшением положения бедных.
Экономический аспект в преодолении бедности проявляется в программах по поддержке малого бизнеса, импортозамещения, модернизации и обновления машиностроительных предприятий, развития энергетического комплекса и сельскохозяйственной отрасли экономики области.
Экологический аспект выражен через программы «Экология» и разрабатываемую в настоящее время «Чистая вода».
Ярко выражен аспект социального развития в программах жилищного строительства, по совершенствованию образования, улучшению здоровья населения, реабилитации инвалидов.
Аспект управления содержат программы по взаимодействию с неправительственными организациями через социальное партнерство, бюджетному администрированию, борьбе с коррупцией.
Первым программным документом в Республике и, соответственно, в нашей области стала Программа борьбы с бедностью и безработицей на 2000- 2002 годы, в которой меры по борьбе с бедностью были направлены на повышение занятости и оказание адресной помощи малоимущим гражданам.
В ходе ее реализации достигнуты некоторые положительные результаты.
Так, доля населения области, имеющая доходы ниже прожиточного минимума снизилась с 31 % на начало реализации Программы до 28,3% в 2001 году. По материалам обследования занятости населения, проводимого Агентством Республики Казахстан по статистике, уровень общей безработицы в области за 2001 год составил 12,6 % от экономически активного населения против 15,2 % в 2000 году. Однако, в отличие от настоящей Программы, в предыдущей программе не были учтены вышеперечисленные аспекты, влияющие на уровень бедности, ее задачи были продиктованы состоянием экономической ситуации.
3. Анализ состояния бедности в Западно-Казахстанской области
3.1. Определение и измерение уровня бедности в области
3.1.1. Основные понятия и индикаторы оценки уровня бедности Бедность - это социально-экономическое явление, при котором определенные категории населения испытывают трудности с удовлетворением первоочередных физиологических потребностей и лишены возможности полноценно участвовать в жизни общества.
Существуют критерии и индикаторы для измерения бедности по доходам и по доступности населению гарантированных государством социальных услуг.
Основные критерии по доходам - это прожиточный минимум и черта бедности.
Прожиточный минимум, который является основой для определения уровня бедности и рассчитывается на основе минимальной потребительской корзины, включает 70 % продовольственных и 30% непродовольственных товаров и услуг.
Черта бедности, установленная нормативным правовым актом, в 2001 году составляла 38 % от прожиточного минимума, в 2002 году - 40 %. Этот показатель характеризует прежде всего экономические возможности государства в оказании Бедные - это категория граждан, имеющая среднедушевые доходы ниже или на уровне черты бедности.
Безработица - социально-экономическое явление, обусловленное невостребованностью на рынке труда части экономически активного населения.
Безработные - граждане в трудоспособном возрасте, не имеющие работы, заработка (дохода), ищущие подходящую работу и готовые приступить к ней.
Занятость - нахождение трудоспособного человека или группы граждан в состоянии трудовых отношений с работодателем и выполняющих конкретную работу или осуществляющих собственную предпринимательскую деятельность.
Индикаторы бедности по доходам - это доля населения, имеющая доходы, ниже величины прожиточного минимума.
Основные критерии оценки бедности не по доходам - это минимальный уровень доступности базовых социальных благ и услуг. В сфере здравоохранения это количество медперсонала и медицинских организаций на душу населения, количество населенных пунктов, не имеющих медицинских учреждений; в образовании это охват детей обучением, количество населенных пунктов, в которых отсутствуют школы, количество детей, которые оказались вне системы обучения. В системе социальной помощи охват и количество предоставляемой помощи бедным.
Косвенными индикаторами - доступности социальной инфраструктуры для бедных являются показатели по здоровью, грамотности и образованности, средней продолжительности жизни, социальной дезадаптации (депрессия, алкоголизм, наркомания, проституция, преступность), экономической неудовлетворенности (миграция, поиск незаконных путей обеспечения дохода и т.
д.).
Однако, следует отметить, что имеющиеся индикаторы не полностью отражают все аспекты бедности: не разработан индикатор, отражающий адресность предоставляемой помощи; отсутствуют механизмы, позволяющие оценить количество людей, оставшихся вне социальной системы, но подпадающих под категорию бедных.
3.1.2. Профиль бедности в области Профиль бедности в Западно-Казахстанской области в 2002 году характеризуется следующими данными:
28,3 % населения имеют доходы ниже величины прожиточного минимума, более 25% населения не имеют доступа к качественной питьевой воде;
Население семи районов области страдают от деградации и загрязнения окружающей среды: Акжаикский (Тайпакская зона), Бокейординский, Джангалинский, Жанибекский, Казталовский, Каратобинский - территория военных испытательных полигонов «Капустин Яр» и «Азгир»; Бурлинского - близость Карачаганакского нефтегазоконденсатного месторождения.
Географическая бедность сконцентрировалась в отдаленных сельских районах. Доля бедного населения от проживающего на селе за 2002 год составил 14,6% в среднем, при областном 10,0%. По-прежнему большие различия в показателях уровня бедности в районах области.
% бедных к на-
Удельный вес бедных в % к об- Районы Численность населения
01.01.2002г. (человек)
Численность бедных
01.01.2003г. (человек)
селению щей численности Акжаик- ский Бокейор- динский Бурлин- Джанга- линский Жанибек- Зеленов- Казталов- Карато- бинский Сырым- Таскалин- Теректин- Чингир- лауский г. Уральск 100,0 Всего по области Самая высокая отмечается в Акжаикском районе - 19,9%, Джангалинском - 21,0%, Жанибекском - 16,8%, Сырымском -15,5%, Казталовском - 20,9%.
Наибольший уровень общей безработицы в районах области на начало 2002 года составил в Бокейординском - 19,4%, Джангалинском - 17,2%, Жанибекском - 16,6%.
Численность населения на 1.01.2002г, Экономически активное население, че- Уровень общей безработи- человек ловек цы % Акжаикский Бокейордин- Бурлинский Джангалин- Жанибекский Зеленовский Казталовский Каратобин- Сырымский Таскалинский Теректинский Чингирлаус- кий Всего по обла- сти Уровень заболеваемости туберкулезом составил 211,4 на 100 тысяч жителей в 2001 году;
Свыше 70 % беременных женщин сегодня страдают анемией;
Около 22 % бедных домохозяйств состоят из многодетных семей (более 5 человек), с увеличением размера семьи растет риск бедности;
12,5 % населения пользуется привозной водой, во многих районах бедность связана с отсутствием воды для полива.
3.1.3. Портрет бедности.
Несмотря на положительные моменты решения проблемы бедности, заложенные в Программе 2000-2002 годов, требуется принятие особых мер, направленных на людей, находящихся в непосредственной бедности. Действия по отношению к этим группам людей должны быть приоритетными в силу их тяжелого положения.
В целевые группы бедных входят:
неучащаяся и неработающая молодежь;
дети и многодетные семьи;
длительно неработающие (12 месяцев и более);
одинокие пожилые люди;
инвалиды;
маргинальные группы (бездомные, освобожденные из учреждений пенитенциарной системы, беженцы).
Молодежь (от 15 до 24 лет) составляет среди безработного населения 28,3%.
Неучащаяся и неработающая молодежь попадает в особую группу риска по наркомании, преступности, проституции.
Дети имеют меньше всего возможностей улучшить свое положение самостоятельно и непринятие мер может привести к увеличению бедности в будущем. Анализ показывает, что 90% многодетных семей сосредоточены в сельской местности.
Длительная безработица связана с несоответствием определенной части рабочей силы потребностям рынка труда по возрастным, квалифицикационным и психологическим параметрам, а также недостаточным пока еще количеством рабочих мест на действующих предприятиях, отсутствием возможностей или нежеланием самозанятости, ведения подсобного хозяйства или малого бизнеса при недостатке стартового капитала и необходимых навыков.
Проблемы одиноких пожилых людей состоят в непосильном для них увеличении затрат на коммунальные услуги, лечение, потеря возможности самообслуживания.
Риск бедности среди инвалидов наиболее высок из-за ограниченных возможностей этих людей.
Особого внимания требуют маргинальные группы населения, в силу того, что весьма затруднен их учет и в силу способности оказывать негативное воздействие на другие группы населения.
Численность маргинального населения увеличивается за счет сельских мигрантов, которые не могут приспособиться к жизни в городах, безработных, легальных и нелегальных иммигрантов, беженцев, бомжей и попрошаек.
Рост преступности, особенно кражи личного имущества, является отрицательным следствием бедности. Это один из способов для низкодоходных групп населения получать доход незаконным путем.
Отсутствие средств к жизни ведет к различным формам девиантного поведения, наиболее тяжелыми формами которых являются алкоголизм и наркомания. В настоящее время на учете в органах внутренних дел области состоят 13,5 тыс. человек, являющихся алкоголь-зависимыми., в медицинских учреждениях 1250 человек за немедицинское потребление наркотиков и психотропных препаратов, в том числе несовершеннолетних (дети и подростки)
150 человек и женщин 35 человек. Как правило основная масса их неучащиеся и неработающие.
В числе наиболее уязвимых слоев общества находятся лица, освободившиеся из мест лишения свободы, абсолютное большинство из них после выхода на свободу оказываются за чертой бедности и нуждаются в оказании помощи в трудовом и бытовом обустройстве.
3.2. Анализ экономической ситуации в области
3.2.1.Уровень развития экономики и бедность
3.2.1.1 Экономический рост и бедность В соответствии с задачами, определенными Программой борьбы с бедностью и безработицей на 2000-2002 годы в области достигнуты положительные результаты по основным социально-экономическим показателям.
Объем производства промышленной продукции (в действующих ценах)
вырос с 80,9 млрд. тенге в 2000 году до 89,4 млрд. тенге в 2002 году.
Наибольший удельный вес в реальном секторе экономики занимает горнодобывающая отрасль, доля которой возросла с 80,1% в 2000 году до 82,0 % в 2002 году.
Производство валовой продукции сельского хозяйства во всех категориях хозяйств в 2001 году составило 18,8 млрд. тенге. В отраслевой структуре наибольший удельный вес занимает продукция животноводства - 55,6 %. В 2000 году объем валовой продукции составит (оценочно) 20,4 млрд.тенге или увеличится по сравнению с 2001 годом на 8,5%.
Наблюдается стабилизация и рост сельскохозяйственных животных. В 2002 году по сравнению с 2000 годом увеличится поголовье крупного рогатого скота на 4,6 %, овец и коз - на 6,2%, свиней - на 29,3%, верблюдов - на 5,3%, птицы - на 32,7%.
Объем инвестиций в основной капитал увеличился с 131,8 млрд. тенге в 2000 году до 195,3 млрд. тенге в 2002 году или в 1,5 раза. Преобладающая часть капитальных вложений приходится на иностранные инвестиции и составляет 89,1%.
Отмечается рост объема розничного товарооборота с 9,3 млрд.тенге в 2000 году до 35,5 млрд. тенге в 2002 году или в 3,8 раза.
Индекс потребительских цен по отношению к декабрю предыдущего года составил: в 2000 году - 108,4%, в 2001 году - 107,3%, в 2002 году - 105,9.
Проводится интенсивная работа по поддержке и развитию малого бизнеса, активизировался процесс финансовой поддержки. Объем производства продукции, выполненных работ и оказанных услуг малого предпринимательства возрос с 12,3 млрд. тенге в 1999 году до 31,8 млрд. тенге в 2001 году или 2,6 раза, за 11 месяцев 2002 года по сравнению с соответствующим периодом прошлого года возрос на 5,5 млрд. тенге и составил 34,7 млрд. тенге (Приложение №1).
Стабилизация экономики сказалась и на пополнении бюджета области, который имеет ежегодную тенденцию к увеличению: в 2000 году поступления составили 28,2 млрд. тенге, в том числе: в местный - 10,4 млрд. тенге, в 2001 году, соответственно, 47,0 и 19,7 млрд. тенге.
В 2001 году введены в эксплуатацию социально-значимые объекты, в их числе:
первая очередь газотурбинной электростанции на КНГКМ на 40 мвт;
ВЛ-35 «Чапаево-Конекеткен» - 6,1 км;
спорткомплекс с ледовым катком;
средняя школа в п. Зачаганск;
объекты жилья, газопроводы, водопроводы и другие объекты.
За счет средств, выделяемых согласно Окончательному соглашению о разделе продукции (ОСРП), направляемых на осуществление социальных проектов области, в 2002 году производится реконструкция стадионов города, строительство плавательного бассейна, обновляются и благоустраиваются улицы и площади г. Уральска, завершено строительство здания Казахского драматического театра и ведется капитальный ремонт драматического театра имени А.Н. Островского.
Развитие экономики повлияло на увеличение занятого населения.
тыс.человек
Показатели 2000 год 2001 год 2002 г. оценка Среднегодовая численность населения 607,4 603,1 602,0 Трудовые ресурсы 337,9 336,8 336,3 Экономически активное население 293,4 326,2 327,0 Занятые в экономике 269,7 285,0 289,3 Самостоятельно занятое население 132,3 128,0 128,6 Безработные Об улучшении уровня жизни населения свидетельствует динамика показателей денежных доходов и расходов населения области и величины прожиточного минимума.
С августа 2000 года размер среднедушевого дохода населения, использованного на потребление, стал превышать величину прожиточного минимума. Эта тенденция сохранилась в 2001 году и прослеживается в I полугодии 2002 года, о чем свидетельствует следующая диаграмма:
тыс.тенге
В то же время более характерный показатель, как доля населения, имеющая доходы, используемые на потребление, ниже прожиточного минимума остается высоким, имеет слабую тенденцию к снижению и составляет в области - 28,3 %.
Хотя рост экономики последних лет способствовал улучшению средних показателей здоровья населения, (например стабилизация показателей смертности и заболеваемости), количество болезней социального неблагополучия (туберкулез и др.) возросло и не имеет тенденцию к снижению.
Доля бедных с 16,1% в 2000 году была снижена в 2002 году до 10,0 %. Это свидетельствует о том, что устойчивого улучшения уровня жизни не наблюдается и требуются меры, способствующие повышению жизненного уровня.
3.2.1.2 Занятость и безработица Занятость и получаемый соответствующий доход оказывают непосредственное влияние на такие составляющие уровня жизни, как полноценное питание, здоровье, образование, воспроизводство населения.
Основной причиной бедности является низкий уровень постоянный занятости и низкие доходы у значительной части населения.
Рынок труда в области в последние годы характеризуется продолжающимся перераспределением рабочей силы между секторами и отраслями экономики в пользу негосударственного сектора, ростом численности населения, занятого по найму.
По данным выборочного обследования по вопросам занятости населения в III квартале 2002 года в негосударственном секторе занято 68,6 %, доля занятых по найму в общей численности занятых в трудоспособном возрасте составляет 58,9 %, доля самостоятельно занятых - 41,1 %. В общей численности занятых в трудоспособном возрасте преобладают граждане до 39 лет или 49,7 %.
Численность экономически активного населения составляет 306,8тыс. чел., в том числе занятое население - 279,1 тыс. чел., из них занятые по найму - 164,4 тыс. чел., безработные - 27,7 тыс. чел.
Уровень общей безработицы составляет - 9,0%, уровень молодежной безработицы (в возрасте 15-24 лет) - 22,4%. Женщины в структуре населения составляют 52,8%, в структуре безработных - 62,7%.
Усиливаются признаки длительной безработицы, в результате безработные постепенно теряют свою квалификацию, снижается возможность найти работу.
Среди безработных находился без работы свыше 5 лет каждый четвертый или 25,9 %. Уровень долгосрочной безработицы составил 6,2%.
Динамика общей безработицы по индикативному плану:
тыс.чел
В отраслевой структуре занятости преобладают занятые в сельском хозяйстве, в бюджетной сфере, меньше в промышленности, что характеризуется следующей диаграммой:
На ситуацию на рынке труда оказывает влияние несоответствие квалификационно-профессиональной структуры спроса и предложения рабочей силы.
В связи с развитием Карачаганакского месторождения, созданием рабочих мест по Программе борьбы с бедностью и безработицей на 2000-2002 годы в области потребность в кадрах увеличилась в 4-5 раз по сравнению с потребностью в 90-е годы. Среднемесячная потребность в кадрах за 2000 год - 524 человек, за 2001 год - 762 человека и в 2002 году - 1146 человек.
Вследствие оттока населения и снижения численности квалифицированной рабочей силы, особенно специалистов с высшим образованием и высококвалифицированных рабочих кадров, увеличивается число профессионально неподготовленных людей.
В результате на обустройство Карачаганакского месторождения привлекалась в большом количестве иностранная рабочая сила.
Вместе с тем, сегодня невостребованным остается потенциал безработных с высшим и средним профессиональным образованием по отдельным специальностям (бухгалтер - 611 чел., учитель - 249, средний медперсонал - 252, экономисты - 122, товароведы - 158, специалисты сельского хозяйства - 335). Из числа безработных имеют высшее образование 6,7 %, среднее профессиональное - 17,2 %, среднее общее - 45,3%.
В целом, поставленные Программой по борьбе с бедностью и безработицей на 2000-2002 годы по Западно-Казахстанской области, задачи и мероприятия по решению проблем занятости решены и выполнены. За 2 года 11 месяцев 2002 года предприятиями и организациями всех форм собственности вложено инвестиций в основной капитал 494,4 млрд. тенге, или 123,8% от намеченного на 3 года.
Преобладающая часть капитальных вложений приходится на иностранные инвестиции, вкладываемые в обустройство Карачаганакского нефтегазоконденсатного месторождения и реализацию социальных проектов согласно ОСРП.
По Программе намечалось за 3 года создание 29806 дополнительных рабочих мест, фактически создано 45666 мест или 153,2%, трудоустроено уполномоченными органами по вопросам занятости от запланированных в Программе 22016 человек, фактически-20589 человек или 93,5%.
Обратилось в органы занятости 47240 чел., процент трудоустроенных от обратившихся составил 43,6%. За 1999 год этот показатель составил 17,2%.
Одним из факторов, влияющих на бедность, является скрытая безработица, длительное пребывание в вынужденных отпусках без содержания, работников простаивающих предприятий, работа по сокращенному графику, большая задолженность по заработной плате.
Численность находящихся в состоянии «скрытой» безработицы сократилась в 5,2 раза: с 7057 чел. по состоянию на 1.01.2000 года до 1368 чел. на 1.12.2002 года.
Все это положительно отразилось на социальных показателях области, возросли поступления в бюджет. Повысился уровень жизни населения. Средняя заработная плата возросла за эти годы в 1,8 раза - с 14001 тенге в 2000 году до 25784,4 тенге за январь - сентябрь 2002 года.
В результате возросли среднедушевые доходы населения в 3,1 раза или с 20320 тенге за I полугодие 2000 года до 62404 тенге за I полугодие 2002 года.
Сократилось отрицательное сальдо миграции по области с 7956 человек за 2000 год до 2520 человек за 2001 год, возросло в 2 раза число прибывших из дальнего и ближнего зарубежья с 1835 человек в 2000 году до 2526 человек в 2001 году.
В связи с развитием и обустройством Карачаганакского месторождения в Бурлинский район за период в 2000 - 2002 годах была привлечена рабочая сила из всех районов и г.Уральска. За период работы в иностранных компаниях местные специалисты и рабочие повысили квалификацию, приобрели опыт работы по международным стандартам, что позволило повысить их конкурентоспособность на рынке труда.
Число работающих из числа казахстанского персонала в этих компаниях возросло с 229 человек по состоянию на 1.01.1998 года до 14858 человек на
1.12.2002 года.
За эти годы компаниями, привлекающими иностранную рабочую силу, создано 14542 рабочих места, переобучению казахстанского персонала более 10 тыс. человек.
Вместе с завершением основных работ на строительстве и обустройстве месторождения - строительстве КПК, трубопровода Аксай - Большой Чаган - Атырау, газотурбинной электростанции и других крупных объектов ожидается сокращение большого количества работающих.
В связи с этим в области вновь встает проблема их эффективной занятости.
Основная доля высвобождаемых рабочих ожидается в Консорциуме «ССС – Сайпем», который завершает Основные работы уже в первом квартале 2003 года.
В целом до 2005 года ожидается высвобождение около 11,6 тысяч работающих, из них, по предварительным данным, жителей Западно- Казахстанской области - 10,1 тысяч человек, других районов Республики - 1,5 В соответствии с Программой во всех районах и г. Уральске внедрена программа «Аист» по персональному учету граждан, обратившихся по вопросу трудоустройства. Созданы базы данных по персональному учету безработных, база по вакансиям рабочих мест по предприятиям, еженедельно передаются базы данных на Web-сайт Министерства труда и соцзащиты населения, создана и подключена в единую республиканскую сеть база данных по лицензированию иностранной рабочей силы.
3.2.1.3 Малый бизнес.
Поддержка и развитие малого предпринимательства является в области приоритетной сферой экономической политики.
Малый бизнес в рамках преодоления бедности способен оказать помощь и предоставить рабочие места различным категориям населения, в том числе и его социально уязвимым слоям - безработным, инвалидам, репатриантам и другим.
Стабильная деятельность малого бизнеса обеспечивает рост налоговых поступлений в государственный бюджет и соответственно увеличение расходов на социальные нужды.
Адресная поддержка субъектов малого предпринимательства обеспечила рост объемов производства. По сравнению с 2000 годом объем производства продукции (работ, услуг) в 2001 году увеличился на 64,5 % (по республике - на 24,7 %), платежи в бюджет от субъектов малого предпринимательства возросли в 2,2 раза и составили 4,1 млрд. тенге.
Активизировался процесс финансовой поддержки малого предпринимательства. За годы реализаций Программы в малом предпринимательстве создано свыше 10 тыс. мест.
При создании и развитии субъектов малого бизнеса активно использовались льготное кредитование, целевые займы, выдача разрешений на перепланировку квартир первых этажей жилых домов, передача в аренду или доверительное управление с последующей передачей в собственность объектов незавершенного строительства коммунальной и республиканской собственности и неиспользуемых пустующих помещений.
3.2.1.4 Общественные работы Общественные работы по своей сути не призваны играть заметной роли в регулировании рынка труда, в то же время они зарекомендовали себя реальным механизмом социальной поддержки безработных и смягчения ситуации на рынке труда.
Для большинства безработных при отсутствии постоянного места работы, отмены пособия по безработице, общественные работы становятся не только единственной возможностью получения дохода, но и немаловажным фактором их морально-психологической поддержки.
Начиная с 2000 года, несмотря на имевшиеся трудности с финансированием бюджетной программы занятости, обеспечивалось ежегодное увеличение количества участников общественных работ, достигнув в 2001 году показателя 7157 человек, что составило 78,2 % от общего количества официально зарегистрированных безработных по состоянию на 1 января 2002 года.
Из числа принявших участие в общественных работах, доля длительное время не работавших безработных составляет 51,0 %, малообеспеченных - 47,1 %.
В качестве приоритетных в 2000-2001 годах были определены работы, связанные с уборкой, благоустройством и озеленением населенных пунктов, ремонтом объектов социальной инфраструктуры, дорог. В них приняло участие до 65,0 % от участвовавших в общественных работах безработных.
В то же время, в связи со слабой правовой отрегулированностью в этот период не получила распространения практика привлечения безработных к общественным работам за счет собственных средств работодателей по их заявкам.
3.2.1.5 Профессиональная подготовка и переподготовка.
Курсами начального профессионального обучения, повышения квалификации и переподготовки в 2000-2002 годах было охвачено 3557 человек, при этом обеспечивалось право направления на профобучение в приоритетном порядке лиц, входящих в целевые группы. Так, из общего количества направленных за эти годы на профобучение безработных молодежь составила 58,8 %, малообеспеченные - 64,4%.
С учетом гендерной структуры безработицы доля женщин, прошедших профобучение, составила, соответственно, 72,0% и 58,1%.
Вместе с тем, не в полной мере удается реагировать на потребности местного рынка труда, в том числе и на перспективу: особенно по профессиям, требующим применение новых технологий и ориентированным на последующее трудоустройство на Карачаганакское нефтегазоконденсатное месторождение, других разведуемых и разрабатываемых в области месторождениях углеводородов, строящихся и действующих трубопроводах, предприятиях машиностроения. Не удовлетворена потребность в специалистах строительного профиля, по металлообработке, машинистах и других.
Недостаточно используется потенциал местных государственных профессиональных школ и колледжей, особенно сельских, в профессиональном обучении безработных.
Не может пока удовлетворить потребности рынка труда перечень профессий, по которым организации образования области оказывают образовательные услуги безработным.
По отдельным профессиям ощущается кризис перепроизводства, что делает крайне незначительными шансы обученных на трудоустройство. Так, по состоянию 01.01.2002 года лишь 55% прошедших профобучение безработных трудоустроились или обеспечили себя самозанятостью.
В вопросах подготовки рабочих кадров ощущается слабая организация профориентационной работы в школе.
3.2.1.6 Микрофинансирование Микрофинансирование малообеспеченных трудоспособных граждан позволяет обеспечить их самозанятость и улучшить материальное положение.
Для организации этой работы в области создан филиал общественного фонда НПО «Микрокредит» и выделены средства из местного бюджета.
С августа 2001 года филиалом НПО «Микрокредит» выданы микрокредиты 1127 малообеспеченным гражданам, из них за счет средств местного бюджета - 768 гражданам на сумму 20,2 млн. тенге, за счет средств головного фонда НПО «Микрокредит» - 359 гражданам на сумму 10,8 млн. тенге.
Через Региональный фонд по поддержке малоимущих граждан выделено 59 кредитов на 2,6 млн. тенге.
3.2.2. Социальная сфера
3.2.2.1 Демография и миграция Среднегодовая численность населения по области за 2001 год составила 603,1 тыс. человек или 99,3 % к предыдущему году. Удельный вес сельского населения занимает 58,7 %, городского - 41,3 %.
Естественный прирост населения в 2001 году составил 2,4 тыс. человек.
Общий коэффициент рождаемости за 2001 год в целом по области составил 13,1 на 1000 человек, коэффициент смертности- 10,6 на 1000 человек, который увеличился по сравнению с 2000 годом на 0,1 промилле. Показатель младенческой смертности остается высоким, несмотря на снижение уровня до 21,02 на 1000 родившихся живыми в 2001 году по сравнению с 2000 годом (24,29).
Средний размер семьи в области составляет 4,2 человека. Однако, он различается по районам. Юго-западные районы, имеют большой состав семьи, в том числе в Бокейординском и Джангалинском - 5, Жанибекском - 5,1, Казталовском - 4,9, Сырымском - 5,3, Каратобинском -4,8 человек. 59,8 % населения, имеющие доход ниже черты бедности состоят из многодетных и неполных семей.
В последние годы увеличилась миграция из сельской местности в ближайшие города и районные центры, что ведет к отрицательному сальдо внутриобластной миграции. Причиной миграции является низкий уровень коммунальных услуг в сельской местности, безработица, отсутствие должного медицинского обслуживания. Если отрицательное сальдо внутриобластной миграции в сельской местности в 2000 году составляло - 3532 человека, то в 2001 году оно составило - 5895, что больше на 59,9 %. Основная часть сельского населения едет из Казталовского (2001 г. - отрицательное сальдо 1001 человек), Сырымского (1403 человека) и Акжаикского (1201 человек) районов.
За 2000-2001 годы по внутриобластному обмену положительное сальдо миграции зафиксировано в двух районах: в Бурлинском, Зеленовском и по г.
Уральску. В Бурлинский район люди едут на Карачаганакское месторождение с целью трудоустроиться. Приток мигрантов в Зеленовский район объясняется тем, что это один из близлежащих районов к областному центру и располагает достаточными природно-климатическими ресурсами для развития личного подсобного хозяйства. Миграционный поток выбытия трудоспособного населения связан с поисками работы, возвращением на свою историческую и этническую родину. Всего в 1999 году выбыло из области 16114 человек, в 2000 году - 18976 человек, в 2001 году - 18566 человек.
Снижение миграционного потока в 2001 году говорит о том, что социально- экономическое положение в области улучшилось и отрицательное сальдо миграции пойдет на снижение. В 2001 году по сравнению с 2000 годом возросло число прибывших оралманов на 50,3 % и составило 580 семей. Анализ показывает, что средний возраст оралманов составляет 30-31 год, из них 49 % имеют высшее и среднеспециальное образование.
3.2.2.2 Здоровье населения Неблагоприятное воздействие факторов окружающей среды, психологические стрессы и несбалансированное питание из-за резкого снижения доходов в ходе реформ, дефицит чистой питьевой воды привели к значительному ухудшению здоровья населения области.
Проблемы водообеспечения вызывают высокую заболеваемость кишечными инфекциями и вирусным гепатитом.
По данным областного управления здравоохранения, свыше 70 % беременных женщин страдают анемией. И, как следствие, 96 % новорожденных детей рождаются больными. Результаты диспансеризации учащихся школ показывают, что 56 % обследованных страдают заболеваниями органов чувств, дыхания, пищеварения, крови и т.д., что приводит к торможению физического развития и ослаблению иммунной системы.
Среди подростков отмечен рост численности с низкой массой тела. В результате, значительная часть молодежи испытывает трудности в процессе обучения и не способна получить подготовку, позволяющую найти достойно оплачиваемую работу. Тем самым бедность воспроизводится в новом поколении.
Индикатором бедности, социального неблагополучия является рост заболеваемости туберкулезом. Причем, эта болезнь наиболее характерна для социально-уязвимых слоев населения, подростков и лиц старшего возраста.
Экологические и водные проблемы не имеют быстрого решения и требуют огромных затрат, поэтому в среднесрочной перспективе единственным способом улучшения здоровья населения может быть только увеличение расходов на здравоохранение с использованием всех источников финансирования, которое предусматривается Программой.
В рамках собственных средств и полномочий область последовательно решает поставленные задачи:
сохранена сложившаяся сеть государственных учреждений здравоохранения (126);
обеспеченность населения объектами здравоохранения составляет 97,9 % от государственных гарантированных нормативов сети региональных объектов здравоохранения; на развитие здравоохранения выделяется значительная часть бюджетных средств, в 2002 году бюджет увеличен на 24,9 % по сравнению с 2001 годом и составил 3200,0 млн. тенге;
развиваются платные медицинские услуги сверх гарантированного объема медицинской помощи в госучреждениях, действует частная сеть здравоохранения;
укрепляется материально-техническая база - в 2001 г. выделено 30 машин скорой помощи;
обеспеченность врачами и средними медицинскими работниками сопоставима со среднереспубликанскими показателями (соответственно 26,9 и 72,6 на 10 тыс. человек);
проводится работа по вакцинации населения на неблагополучных территориях;
в практику медицинских организаций внедрено более 36 видов новых технологий диагностики и лечения больных («Диабет», ранняя диагностика «ОРИ /диарей», УЗИ-диагностика поражений мозга у детей и т.д.);
с 1999 года реализуется стратегия Всемирной Организации Здравоохранения (ВОЗ) по борьбе с туберкулезом, лечение полностью бесплатное;
лекарственное обеспечение осуществляется через 195 аптечных организаций, из них 38 % размещены в сельской местности, только 12 % являются государственными.
3.2.2.3 Образование населения Состояние сферы образования тесно взаимосвязано с проблемой бедности, т.
к. уровень образования и наличие профессиональных навыков влияют на уровень доходов человека, его социальную мобильность.
На областном уровне образование является самой большой статьей расхода бюджета области (37 % по уточненному бюджету на 01.06.02 г.).
Учащиеся школ и средних профессиональных учебных заведений составляют 22 % населения области. Обеспеченность населенных пунктов объектами образования составляет 95 %. Особенностью области является большое количество малокомплектных общеобразовательных школ - 339 (26,4 тыс. учащихся), но при этом в 56 населенных пунктах отсутствуют общеобразовательные школы.
Качество образования в малокомплектных школах остается недостаточно высоким, что затрудняет социальную мобильность выпускников, живущих в сельской местности. В настоящее время проводится детальное изучение целесообразности содержания школ с малой численностью учащихся.
В 2002/2003 учебном году учебный процесс осуществляется в 522 общеобразовательных школах, 511 из них оснащены компьютерами. В рамках Государственной программы информатизации образования в школах области был установлен 41 лингафонный кабинет.
Основным направлением информатизации образования является дистанционная форма обучения, которая направлена на:
включение сельских и малокомплектных школ в открытое образовательное пространство;
оказание научно-методической помощи сельским учителям.
Все средние школы оснащены электронными учебниками по 11 предметам на русском языке и 5 предметам на государственном языке. Область включена в базу Национального учебного телевидения. В рамках данного проекта в 67 школах области установлено цифровое спутниковое оборудование для приема телевизионного сигнала и доступа к сети Интернет.
Государство обеспечивает получение бесплатного среднего образования через систему общих и профессиональных школ и колледжей. В области сохранена сеть профессионального образования в 10 райцентрах, функционируют 20 профессиональных школ с контингентом 5,5 тыс. учащихся; 10 колледжей - 10,7 тыс. учащихся, в которых ведется подготовка по 40 специальностям.
Предпочтение при приеме отдается детям из малообеспеченных семей, с тем, чтобы они могли получить базовую профессиональную квалификацию и навыки предпринимательства, что является крайне важным для последующего трудоустройства, так как несмотря на наличие безработицы среди молодежи, ее уровень среди имеющих профессию заметно ниже. Кроме того, учащиеся обеспечиваются бесплатным горячим питанием и стипендией.
3.2.2.4 Система государственной социальной помощи социально-уязвимым слоям населения Усиление социальной дифференциации общества и сокращение объема бесплатных услуг в области здравоохранения, образования, жилищно- коммунального хозяйства и общественного транспорта привели к росту потребности населения в социальной помощи. К концу 90-х годов категория бедных значительно расширилась, в нее помимо инвалидов, одиноких матерей и многодетных семей стали относиться дети, молодежь, пенсионеры, безработные, бездомные, переселенцы и беженцы.
При этом основная роль в снижении «традиционной» бедности отводится государственным органам социальной защиты.
Принятие в 1999 году Закона «О прожиточном минимуме» позволило систематизировать и повысить адресность оказания социальной помощи.
В Западно-Казахстанской области численность населения со среднедушевыми доходами ниже черты бедности с 99,0 тыс. в 2000 году снизилась до 39,3 тыс. человек на 1.01.2002 года. При этом, из общей численности нуждающихся в социальной помощи (см. диаграмму) 55 % дети, подростки до 18 лет, 4,8 % многодетные матери, 1,3 % инвалиды, 0,4 % пенсионеры и остальные - это неработающие граждане и другие категории.
В связи с вводом с 1 января 2002 года Закона РК «О государственной адресной социальной помощи» не произошло большого снижения численности лиц, проживающих ниже черты бедности, по оценке составит 60,5 тыс. человек.
При доходах на одного члена семьи, не превышающих установленную черту бедности и подтверждаемых официальными документами, назначается государственная адресная социальная помощь. При превышении 15% доходов семьи на оплату коммунальных услуг выплачиваются жилищная помощь, родители, воспитывающие и обучающие на дому детей-инвалидов, ежемесячно получают материальную помощь в размере 3 месячных расчетных показателей.
Охват социальными выплатами достаточно велик, финансирование расходов из местного бюджета на социальную защиту бедных слоев населения носит стабильный характер.
Законом РК «О государственной адресной социальной помощи» не предусмотрены все ранее действующие социальные выплаты малоимущим категориям населения, такие как, материальная помощь на рождение, погребение, материальная помощь безработным и другие. В связи с этим и в соответствии с Законом РК «О местном государственном управлении в Республике Казахстан»
задействованы права местных представительных и исполнительных органов и приняты соответствующие решения на местном уровне по оказанию социальной поддержки малоимущему населению.
Так, согласно принятым постановлениям акимата выплачиваются пособия персональным пенсионерам местного значения (1 месячный расчетный показатель), военнослужащим последнего военного призыва (2,9 месячных расчетных показателей) и другим категориям населения.
Кроме того, в районах области, исходя из возможностей местного бюджета, вносятся в установленном законодательством порядке изменения в бюджетную программу 258 51 и оказывается необходимая помощь населению. Например, в Бурлинском, Чингирлауском, Теректинском районах и г. Уральске выплачиваются пособия на рождение ребенка до 5 месячных расчетных показателей, на погребение до 10 месячных расчетных показателей, оказывается единовременная помощь на лечение (до 5 тыс. тенге), оказываются и другие заявительные виды помощи.
Среднемесячный размер государственной адресной социальной помощи составил на конец 2002 года 559 тенге. По состоянию на 01.01.2003 г. число получателей адресной социальной помощи составило 56,4 тыс. человек, сумма на выплату адресной социальной помощи - 378,9 млн. тенге.
В области в целях повышения адресности социальной помощи разработана социальная карта на каждую семью с обновляемыми данными о доходах всех ее членов. Проводится компьютеризация районных уполномоченных органов, внедряются программы обработки по учету малообеспеченных семей, назначению и выплате адресной социальной помощи, что обеспечит их полный учет и оказание своевременной помощи нуждающимся.
Комплекс мер государственной и социальной помощи социально-уязвимым слоям населения должен привести к динамике численности бедных по годам согласно Приложению № 2.
3.2.3 Инфраструктурный аспект бедности Инфраструктура позволяет преодолеть такие «естественные» причины бедности, как территориальная разбросанность, отдаленность от материальных и информационных ресурсов, отсутствие средств сообщения. Она также способствует экономической активности, стабильности образа жизни, уверенности в себе, обеспечивает доступ к рынкам и услугам социальной сферы.
В 1998 - 2000 годах наблюдалось снижение объемов ввода жилья. В среднем в 1995 - 1997 годах ежегодно вводилось по 75 тыс.кв.м. жилья, в 1998- 1999 годах ввод жилья не превышало 50 тыс.кв.м в год, в 2000 году введено 37,8 тыс.кв.м жилья, 2001 году - 78,1 тыс.кв.м.
В структуре платных услуг доля жилищно- коммунальных расходов составляет около 50 %. Из- за низкой платежеспособности населения остается высоким уровень неплатежей за текущее содержание жилья. Система выдачи жилищной помощи малоимущим несколько смягчает проблему.
Резко снизилось потребление электроэнергии населением.
Из-за простоя и ликвидации центральных котельных значительно сократился отпуск тепловой энергии. В сельской местности имеются водопроводы общей протяженностью 1194 км, в том числе работающих - 683 км.
Ежегодно расходуются значительные средства на их содержание, реконструкцию и новое строительство.
Однако, проблема обеспечения населения чистой водой, по-прежнему остается острой. Качество питьевой воды во многих сельских населенных пунктах не соответствует стандартам, что зачастую вызывает инфекционные заболевания.
В улучшении доступности транспорта для бедных главная роль принадлежит автодорогам и автотранспорту. В системе транспортного обслуживания на селе за годы рыночных реформ отмечается резкое сокращение объемов пассажиро - грузооборота. Произошло свертывание большого числа маршрутов, особенно до малонаселенных и отдаленных пунктов.
В неисправном состоянии находится свыше 4 тыс. км. местных автомобильных дорог общего пользования.
За 2002 год объем оказания почтовых услуг населению составит 42,1 млн.
тенге, т.е. по сравнению с 2001 годом планируется рост на 24,9%.
Всего по итогам 2002 года населению области будет оказано услуг связи (телекоммуникационных и почтовых) на 774,3 млн. тенге, что на 10,9 % больше объема 2001 года.
3.2.4. Региональные и экологические аспекты бедности Бедность не всегда напрямую связана с уровнем доходов населения. В связи с этим необходимо учитывать и другие ее аспекты. Основная доля бедного населения проживает в сельской местности. Номинальные денежные доходы у сельских жителей вдвое ниже, чем у городских.
На протяжении последних пяти лет заработная плата работников сельскохозяйственного производства оставалось одной из самых низких в области. Трудоустройство на селе составило в 2001 году 45,9 %. Аграрный рынок труда представлен работниками узких специальностей механизаторами, животноводами, агрономами, зоотехниками, занятость которых во многом определяется сезонностью производства. Сложной остается ситуация на селе по уровню доступности базовых социальных услуг: здравоохранения и образования, ухудшилось содержание внутрихозяйственных дорог, коммуникации, усилилась миграционная подвижность населения. На уровень бедности в сельской местности влияет экономическая зависимость сельского хозяйства от смежных отраслей, поставляющих средства производства, энергоресурсы и материалы, неразвитость базы переработки сельскохозяйственной продукции, ее хранения и транспортировки, инвестиционная непривлекательность отрасли ввиду относительно низкой доходности.
Неблагоприятная экологическая ситуация существенно сказывается на жизни бедных слоев населения. Основными факторами выступают загрязнение воды и воздуха.
Состояние окружающей среды в области оценивается как умеренно загрязненное. Одним из основных источников загрязнения воздушного бассейна являются предприятия нефтегазового комплекса. В атмосфере населенных пунктов, прилегающих к Карачаганакскому нефтегазоконденсатному месторождению, наблюдается увеличение концентрации диоксида серы, оксида углерода. В последние два года в селах Тунгуш и Березовка в 2 раза увеличилась концентрация меркантанов в воздухе и составила 0,7 ПДК, происходит интенсивное загрязнение почвы сероводородом и нефтепродуктами. Объем инвестиций в природоохранные мероприятия составил в 2000 году 1259,1 млн.
тенге, в 2001 году - 2467,4 млн. тенге. Результаты Государственного экологического мониторинга, проводимого на трех основных водотоках бассейна реки Урал, свидетельствует об общности процессов загрязнения вод рек Урал, Чаган и Деркул.
Экологически неблагополучная ситуация от действия полигонов резко ухудшила здоровье населения 6 южных районов области. Младенческая смертность в этих районах превышает областной показатель в 1,5 раза. Особенно резко увеличилась заболеваемость детей и подростков. Высоким остается показатель заболеваемости кишечными инфекциями. При среднеобластном показателе 164,7 на 100 тыс. населения в Джангалинском районе он составляет 245,7, Казталовском - 248,0. Отмечается рост заболеваемости населения злокачественными новообразованиями во всех районах, прилегающих к полигону « Капустин Яр», снизилась средняя продолжительность жизни и составляет у мужчин - 56 лет и женщин - 62 года. Загрязнение природной среды приводит в первую очередь к росту заболеваемости населения. На рынке труда появляется неполноценная рабочая сила – «экологическая» группа. Для нее характерны низкая мотивация к труду, слабая психологическая реабилитация. Ухудшение санитарно-экологических условий, в свою очередь, ослабляет трудовой и интеллектуальный потенциал населения.
3.2.5. Роль государственных органов в снижении уровня бедности
3.2.5.1 Эффективность деятельности государственных органов в снижении уровня бедности населения.
Государство играет главную роль в снижении уровня бедности. Создаются благоприятные условия для развития малого и среднего бизнеса и предпринимательства, создающего дополнительные рабочие места; организации занятости населения на селе; увеличивается бюджет на оказание государственных услуг в сфере здравоохранения, образования, социального обеспечения;
оказывается содействие формированию общественных инфраструктур;
осуществляется непосредственное социальное обеспечение целевых категорий наиболее уязвимых нетрудоспособных граждан.
С 1999 года введена новая бюджетная система, основанная на принципах единства, полноты, гласности и самостоятельности всех бюджетов.
Улучшение государственного менеджмента, упорядочивание процедур прохождения денег и повышение прозрачности отразилось в первую очередь на решение проблем пенсионных и других социальных выплат. В 2001 году выплачено:
78,7 тыс. пенсионерам по возрасту - 4297,6 млн. тенге;
29,2 тыс.получателям госпособий - 1302,7 млн. тенге;
8,2 тыс. получателям спецгоспособий из республиканского бюджета и 35,6 тыс. – получателям из местного бюджета на сумму 1566,2 млн. тенге.
Все социальные выплаты производятся в полном объеме и в срок.
предпринимательства, определены конкретные ответственные лица, занимающиеся микрокредитованием населения, при этом оказывается организационная поддержка получения микрокредитов малообеспеченными гражданами. Так, в 2001 году 11 млн. тенге выделено для микрокредитования данной категории в сельской местности, вторично за счет этих источников выдано микрокредитов на сумму 9,2 млн. тенге.
В области разработаны и действуют Программы развития машиностроительного комплекса, восстановления и развития легкой промышленности, региональная Программа развития электроэнергетики по достижению энергетической независимости региона и другие.
Государственными органами обеспечивается мониторинг по основным социально-экономическим показателям, который содействует определению приоритетов развития в дальнейшем, позволяет сосредотачивать финансовые средства на решение первых необходимых задач по укреплению экономики области и социальной сферы.
3.2.5.2 Роль неправительственных и профсоюзных организаций в снижении уровня бедности Неправительственные организации занимаются реализацией достаточно многообразных социально значимых программ, прямо или косвенно направленных на преодоление бедности.
Деятельность НПО направлена на развитие гражданских инициатив, повышение роли общественных организаций в решении социальных проблем, достижение устойчивого развития общества. В области зарегистрировано и действуют 317 организаций НПО различного уровня, большая часть из которых занимается социально значимыми проектами, в том числе по снижению уровня В области они представлены следующим образом:
региональный фонд по поддержке малообеспеченных граждан;
областной филиал НПО «Микрокредит»;
143 - общественных местных организаций;
156 - филиалов республиканских, региональных общественных объединений 15 - политических партий.
В области приняты организационные меры по созданию отделения республиканской конфедерации «НПО», которое содействовало бы расширению участия и определению порядка взаимодействия государственных органов и НПО при решении тех или иных социальных проблем, что в конечном итоге должно сказаться на повышении эффективности защиты малообеспеченных граждан.
НПО участвуют в реализации таких программ, как содействие занятости, микрокредитование, развитие предпринимательства, благотворительность, социальная поддержка нуждающихся групп населения, защита прав человека, экология и другие.
Большую помощь в решении проблем женщин и семьи и, в первую очередь, в преодолении бедности, оказывают общественные объединения Западно - Казахстанского филиала «Ассоциация деловых женщин Казахстана», Союза женщин Приуралье «Умит» и общественное объединение «Ак жол».
Эти организации установили тесное сотрудничество с Международным Бизнес – Центром и институтом «Евразия», что обеспечило им выход на представителей международных общественных организаций и иностранные компании, работающие в области. Деловые связи установлены с ОБСЕ, объединением Каунтерпарит - Консорциум, ЮСАИД, фондом «Сорос – Казахстан», Союзом женщин России, Республиканским «Домом волонтеров», «Ассоциацией деловых женщин Республики Казахстан», Конфедерацией неправительственных организаций Казахстана. Налажены партнерские связи с феминистскими организациями Германии, Великобритании. При поддержке международных организаций разработаны и успешно реализованы 5 специальных программ переобучения безработных женщин.
В рамках выигранного гранта по линии ОБСЕ Союз женщин Приуралья «Умит» провел семинар «Женщина в политике». К решению вопросов по преодолению бедности в области подключаются другие общественно- политические объединения, в том числе политические партии. Так, областной филиал республиканского общественного объединения «Гражданская партия»
имеет большой опыт сотрудничества с учебными, культурными и спортивными организациями, а также в части оказания благотворительной помощи малоимущей части населения нашей области. В 2000 году филиал выступил спонсором проведения параолимпийских игр области среди инвалидов. Всего направлено на проведение общественно-политических, культурных и спортивно- массовых мероприятий, а также оказания поддержки малоимущим семьям за 2000 – 2001 год 11,5 млн. тенге.
Аналогичную работу проводят областной совет ветеранских организаций, областные общества инвалидов, Красного Полумесяца, общественный детский фонд «Балдырган», областной филиал Аграрной партии.
Первые микрокредиты малоимущим в области были выделены Региональным фондом по поддержке малообеспеченных граждан.
В защите прав женщин активную роль играет ОО «Акжол», которое выиграло грант «Трафик женщин».
Однако, следует отметить, что до сих пор отсутствует концепция взаимодействие государственных органов и неправительственных организаций, которая бы определила четкий порядок их взаимодействия при решении тех или иных проблем.
В области принимаются меры по преодолению этого сдерживающего фактора. Областным акиматом проведен региональный семинар с участием председателя Конфедерации неправительственных организаций Казахстана на тему «Механизмы социального партнерства между органами исполнительной, представительной власти и неправительственными организациями».
Одной из причин бедности является отсутствие эффективной системы защитных мер трудовых, социально-экономических прав людей. Ряды бедных пополняются теми, кто не может отстоять свои законные права перед работодателями, добиться своевременной выплаты адекватной вложенному труду, заработной платы.
В международной практике одной из апробированных и эффективных форм защиты трудовых прав людей являются профессиональные союзы, ориентированные на становление трудовых отношений в условиях рыночной экономики. Однако, как в республике, так и в области, профсоюзное движение еще не получило достаточного развития.
Не в полной мере работает система согласования интересов между представителями органов власти, работодателями и профсоюзами. Необходимы меры по развитию трипартизма.
3.2.5.3 Роль частного сектора в снижении уровня бедности Развитие частного сектора является одним из значительных факторов в снижении уровня бедности.
Посредством обеспечения занятости трудоспособной части населения и оказания благотворительной помощи малоимущим он способствует снижению социального напряжения общества.
Отчисления частным сектором налогов и других обязательных платежей в бюджет позволяет финансировать социальные программы.
В целях формирования инфраструктуры, поддержки и развития малого предпринимательства создан областной общественный фонд поддержки предпринимательства, что существенно облегчило процедуру получения денежных средств для развития собственного дела и оказало содействие в создании привлекательного инвестиционного климата области.
Так, в 2001 году вложено инвестиций в областной капитал 167326,3 млн.
тенге, которые направлены на развитие новых технологий, переработку сельскохозяйственной продукции, развитие животноводства, сферы услуг, строительной индустрии, производство мебели и других товаров народного потребления.
3.2.5.4 Роль бедных в принятии решений Экономический анализ бедности показывает, что меняются ее качественные характеристики, имеет тенденцию стабилизация доходов бедняков и населения, примыкающего к этой группе, что может создать условия для перехода от бедности к нищете. Снижение эффективности принимаемых мер по предотвращению данного явления может привести к снижению деформации всего общества, его ценностных ориентации, способностей к социальной идентификации. Обострение бедности оказывает негативное влияние на социальную напряженность в обществе и создает угрозу безопасности страны, региона.
Опыт показывает, что самыми эффективными программами являются те, которые предназначены для решения конкретных целей на местном уровне, с участием местного населения и вовлечением непосредственных получателей помощи – бедных.
В области наработан значительный опыт вовлечения бедных слоев населения к принятию решений.
С 2000 года для подготовки областных сессий маслихата по программным вопросам стало обязательным проведение публичных слушаний облмаслихата в районах области.
Таким образом, подготовлено 8 сессий, на которых рассматривались Программы по борьбе с бедностью и безработицей на 2000-2002 годы, по образованию, здравоохранению, по экологии, по проблемам военного призыва, о мерах по улучшению работы УВД, о мерах по активизации роли женщин в общественно-политической жизни и на производстве.
Зональные слушания проведены с привлечением районов области, с участием широкой общественности и представителей исполнительных структур.
Кроме того, эффективной формой участия бедных в решении проблем регионов является проведение ежемесячных сходов граждан, на которых обсуждаются текущие вопросы, ход реализации принятых областных программ по развитию экономики и общественно-политической жизни области.
4. Цель, задачи, принципы и приоритеты областной Программы
4.1 Цель и задачи
Целью Программы по снижению бедности в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы является сокращение бедности путем создания условий для экономического роста, продуктивной занятости и увеличения доходов населения, повышения доступа бедных к услугам здравоохранения и образования, улучшения адресности социальной защиты и повышения эффективности управления с вовлечением общественных институтов в принятие решений.
Для достижения поставленной цели областной программой предусмотрено обеспечение стабильного экономического развития области;
обеспечение роста производства конкурентоспособной продукции для удовлетворения потребности внутреннего и внешнего рынков;
создание благоприятных условий для развития предпринимательства, включая малый бизнес;
дальнейшее развитие и совершенствование активных мер содействия занятости за счет создания дополнительных рабочих мест, организации оплачиваемых общественных работ, профессионального обучения, повышения квалификации и переподготовки безработных;
повышение эффективности и доступности государственных услуг в секторах здравоохранения, образования;
совершенствование механизма оказания адресной социальной помощи малоимущим слоям населения;
повышение эффективности государственного управления путем привлечения населения и негосударственного сектора в принятие решений;
совершенствование системы мониторинга и оценки работы областных и местных исполнительных органов с точки зрения решения проблем бедности;
совершенствование показателей, характеризующих бедность.
4.2 Принципы и приоритеты снижения бедности Решение задач по сокращению бедности в области будет осуществляться на основе следующих принципов:
обеспечение свободы предпринимательства;
учет экономических инфраструктурных региональных, гендерных, обеспечение социальной справедливости и адресности в предоставлении помощи;
снижение безработицы путем создания условий для роста занятости;
повышение доступности населения к базовому образованию, первичной медицинской помощи, чистой питьевой воды, коммунальным услугам, транспортной инфраструктуре.
4.3 Индикаторы реализации Программы по снижению бедности на 2003-2005 годы Для достижения целей областной программы устанавливаются следующие целевые индикаторы.
Прогноз
Ед.
изм.
г факт оцен- ка 180,0 248,5 258,4 268,7 279,7 290,5 Валовой внутренний продукт на душу населения тыс.
тенге
Доля населения, имеющая доходы ниже величины прожиточ- ного минимума Уровень бедности Уровень безработицы Кол-во выданных микрокредитов Чел Трудоустройство через центры занятости Создание новых рабочих мест Мест Направлено на общественные работы, из них:
за счет средств бюджета:
за счет средств работодателей:
Направлено на профобучение Доля населения в сельской местности не обеспеченная теле- фонной связью Доля населения не обеспеченная качественной питьевой во- дой Численность получателей АСП чел Доля учащихся, обучающихся в 3-й смене в школах Смертность от туберкулеза, на 100 тыс. населения Младенческая смертность, а 1000 родившихся живыми Материнская смертность, на 100 тыс. родившихся живыми лет Средняя продолжительность жизни населения, в т.ч.: мужчи- ны женщины *Примечание: средняя продолжительность жизни населения взята по данным областного управления здравоохранения из республиканских расчетов в разрезе областей.
5. Основные направления снижения бедности
5.1 Меры по совершенствованию показателей, характеризующих бедность Регулярно анализировать уровень и структуру прожиточного минимума с учетом реальных затрат на продовольственные и не продовольственные товары и услуги (содержание жилья, транспортные расходы) для повышения эффективности адресно-социальной защиты.
Разработать схему мониторинга эффективности социальной помощи.
Исходя из возможностей местных бюджетов, разработать механизмы компенсационных мер для населения, лишенного доступа к качественной питьевой воде или элементарной инфраструктуре.
В ходе реализации Программы к 2005 году снизить численность лиц, проживающих ниже черты бедности до 37,8 тыс. человек.
Увеличения среднедушевых доходов планируется добиться за счет увеличения заработной платы и увеличения дохода от личных подсобных хозяйств населения. Повышение жизненного уровня малообеспеченных граждан планируется за счет обеспечения занятости населения и снижение уровня
5.1.1. Меры по сокращению бедности в целевых группах Неучащаяся и неработающая молодежь (группы риска).
Принятие мер по выявлению и вовлечению их в трудовую и социальную жизнь, включая привлекательные для них сферы деятельности.
Разработать Программу молодежной политики.
Обеспечить занятость молодежи через микрокредитование, трудоустройство через уполномоченные органы по вопросам занятости, привлечение к общественным оплачиваемым работам.
Организовать информационные и пропагандистские мероприятия для неучащейся и неработающей молодежи с целью отвлечения и предостережения ее от вредных занятий, таких как употребление наркотиков и алкоголя, от преступных группировок путем привлечения их к труду, спорту и искусству.
Открыть в области Театр юного зрителя для детей и юношества.
Дети из низкодоходных и многодетных семей.
Как уже отмечалось выше, 55 % от числа получателей адресной социальной помощи составляют дети.
Государственная поддержка малообеспеченных семей будет осуществляться в рамках Закона Республики Казахстан «О государственной адресной социальной помощи».
Увеличатся ассигнования из фонда Всеобуча с 1 % в 2001 году до 2,0 % в 2003 – 2005 годах от затрат на образование.
За счет благотворительных средств частного сектора экономики будет организовываться бесплатное питание и оздоровление детей из бедных многодетных семей.
Расширится сеть пришкольных интернатов и будет доведена до 64 с преимущественным предоставлением детям из бедных семей.
Предусмотреть гранты из средств местных бюджетов для предоставления бесплатного обучения в учебных заведениях области детям из бедных семей и их поддержку в период обучения.
Длительно безработные.
Организовать мониторинг длительное время неработающих безработных.
При организации общественных работ, обучении предпринимательству, профессионального обучения и переподготовки, проведении работы по социальной реабилитации отдавать предпочтение длительно безработным.
Вовлекать длительно безработных в работу Клуба поиска работы.
Определить меры по обеспечению доступности данной категории безработных к организации малого бизнеса.
Разработать систему тестирования длительно безработных с целью выявления способностей и желания заниматься трудовой или предпринимательской деятельностью, что позволит преодолеть иждивенческие настроения отдельных граждан.
Одинокие пожилые люди.
Проблема социальной защиты пенсионеров является среднесрочной задачей.
Численность пенсионеров в области составляет 75,7 тыс. человек и имеет тенденцию к снижению. По прогнозу в 2003 году она составит 72,7 тыс., в 2004 году - 69,9 тыс., в 2005 - 67,1 тыс. человек.
Средний размер пенсии уже в 2002 году превысит областной прожиточный минимум, и составит 5336 тенге, в 2003 году - 6258, в 2004 - 7339, в 2005 году - 8606 тенге. По прогнозу минимальный размер будет увеличен с 4336 тенге в 2002 году до 5106 тенге в 2005 году. Суммы выплат из Республиканского бюджета составят, соответственно, по годам: 2003 год - 5457,2 млн. тенге, 2004 год - 6149,6 млн. тенге, 2005 год - 6929,8 млн. тенге.
Для обслуживания одиноких пожилых людей за счет средств местных бюджетов содержатся 23 отделения службы социальной помощи на дому. В 2002 году они обслуживают 2390 одиноких престарелых пенсионеров.
На территории области при поддержке местных бюджетов действуют 3 районных домов-интернатов на 62 мест, Уральский дом - интернат для престарелых и инвалидов на 610 мест.
На их содержание в 2003 году планируется выделение средств в сумме 98,8 млн. тенге.
Существенную благотворительную помощь оказывают ветеранам предприятия и организации.
Установление дополнительных выплат и льгот для лиц старшего поколения из числа малообеспеченных представляют возможности программ районных и городского бюджетов.
Инвалиды.
Социальной защите инвалидов придается первоочередное значение. В области проживают 24681 инвалидов, что составляет 4 % от населения, в том числе: инвалидов Великой Отечественной войны и лиц приравненных к ним - 1703 человека, участников Великой Отечественной, являющихся инвалидами от общего заболевания - 1443 человека, инвалидов I - II групп - 12555 человек, инвалидов III группы - 6644 человека, детей - инвалидов до 16 лет - 2336 человек.
В 2002-2005 годах работа по решению социальных, медицинских проблем инвалидов будет проводиться в соответствии с Государственной Программой реабилитации инвалидов, утвержденной Постановлением Правительства Республики Казахстан 29 декабря 2001 года за №1758. По ее реализации принято постановление акимата области, утверждающее областную программу. Все инвалиды получают государственные социальные и специальные государственные пособия. На эти цели планируются выплаты из республиканского бюджета в 2003 году - 1482 млн. тенге, в 2004 году - 1578,7 млн. тенге, в 2005 году - 1680,8 млн. тенге. На специальные государственные пособия из местного бюджета запланировано в 2003 году - 541,1 млн. тенге, в 2004 году - 581,1 млн. тенге, в 2005 году - 622,8 млн. тенге.
Инвалидам ежегодно будет обеспечиваться по рекомендации медико- социальной экспертизы санаторно-курортное лечение из средств республиканского и местного бюджетов.
Запланировано ежегодное выделение средств местного бюджета на профессиональное обучение инвалидов, приобретение технических средств передвижения (кресло-коляски), из республиканского бюджета - приобретение сурдо-тифлотехники и др. приспособлений.
По решению местных, представительных и исполнительных органов будут обеспечены и другие меры по социальной поддержке инвалидов.
В 2003-2005 годах совместно с работодателями, областным обществом инвалидов предстоит провести более активную работу по организации трудоустройства инвалидов.
В области действуют 3 специализированные школы для обучения детей- инвалидов на 665 ученических мест. По прогнозу на их содержание из местного бюджета будет выделено за три года 390 млн. тенге.
За прошедшие годы значительно укрепилась материальная база домов- интернатов для инвалидов. В 2002 году построен новый корпус на 142 места в п.
Круглоозерном и число мест в интернате доведено до 352.
В соответствии с Законом Республики Казахстан «О социальной и медико- педагогической коррекционной поддержке детей с ограниченными возможностями» будет создана служба социальной работы с детьми с ограниченными возможностями.
Маргинальные группы
На территории области функционирует Центр временной изоляции и реабилитации для несовершеннолетних, рассчитанный на 25 койко-мест.
31 марта 2002 года открыт Центр социальной адаптации для лиц, не имеющих определенного места жительства на 50 койко-мест.
В целях борьбы с бродяжничеством действует приемно-распределительная организация, предназначенная для задержания граждан без документов и постоянного места жительства. В это учреждение попадают в основном представители групп социального «дна» (бомжи, нищие, беспризорные).
В области проводится работа с лицами, вернувшимися из мест лишения свободы. Только в течение 2002 года из 657 человек, освободившихся из мест лишения свободы, обратилось в центры занятости - 62, из них трудоустроено и направлено на оплачиваемые общественные работы - 56 человек.
В целях снижения маргинализации социально-уязвимых слоев общества необходимо:
усилить работу в школах, интернатах, специальных учреждениях, центрах реабилитации и местах заключения с привлечением неправительственных организаций;
обеспечить расширение сети пришкольных интернатов и повысить их роль в борьбе с безнадзорностью детей;
провести работу по выявлению бездомных с целью разработки реабилитационной программы, осуществляемой через Центр социальной адаптации;
обеспечить активную работу областного Центра по профилактике и борьбы со СПИДОМ с привлечением СМИ, волонтеров из числа бывших наркоманов;
расширить возможности лечебно-профилактического учреждения и изучить возможность создания Центра медико-социальной реабилитации лиц, прошедших курс лечения от наркомании;
усилить деятельность органов внутренних дел по выявлению и выдворению нелегальных мигрантов из области.
5.2. Меры по снижению уровня бедности населения области
5.2.1 Развитие экономики и снижение бедности
5.2.1.1 Обеспечение экономического роста и снижение бедности В соответствии со сложившейся структурой отраслей экономики и стратегическим планом развития области до 2010 года приоритетами, по которым будет развиваться экономика области, определены:
экономический рост через нефтегазовую отрасль, развитие предприятий перерабатывающих углеводородное сырье, вспомогательных малых и средних производств, обслуживающих эту отрасль;
развитие собственной энергетики;
переориентация промышленного сектора на импортозамещение, повышение качества и конкурентоспособности выпускаемой продукции;
развитие сельскохозяйственного производства;
развитие транспортно-коммуникационной инфраструктуры;
обеспечение устойчивой работы социальной сферы;
развитие малого предпринимательства;
расширение базы налогообложения и укрепление местного бюджета.
В промышленной сфере, в отраслях инфраструктуры и стройиндустрии, сельского хозяйства и малого бизнеса ставится задача наиболее полного использования имеющегося ресурсного, промышленного, природно- климатического, трудового потенциала, инвестиции с целью создания новых рабочих мест и в конечном итоге сокращения безработицы. За три года планируется создание 21037 новых рабочих мест (приложение № 3).
Горнодобывающая промышленность базируется на одном из крупнейших в мире Карачаганакском нефтегазоконденсатном месторождении.
Начато освоение малых углеводородных месторождений: Чинаревском, «Саралжин», «Теплово-Токаревском».
За два года объем производства горнодобывающей отрасли в 2005 году в стоимостном выражении достигнет 105,3 млрд.тонн, что больше оценки 2002 года на 86,7 %.
Обрабатывающая промышленность.
Основной прирост объема производства по отрасли (90%) будет получен в отрасли «перегонка нефти», за счет ввода завода по подготовке жидкого углеводородного сырья в 2003 году на Карачаганакском нефтегазоконденсатном месторождении.
Вводится в действие трубопровод «Карачаганак - Большой Чаган – Атырау».
В отрасли металлообработки прогнозируется увеличение объема производства в 2005 году на 15,7% по сравнению с оценкой 2002 года. Будет продолжено участие заводов в реализации Республиканской Кораблестроительной программы, расширится ассортимент продукции, производимой для нефтегазового комплекса. Коэффициент загрузки оборудования составит 55% против 40% в 2002 году. Продолжится внедрение международной системы качества (ИСО) на промышленных предприятиях, что будет способствовать увеличению заказов по импортозамещению. Будет продолжена практика сегментации крупных неэффективно работающих производств.
В пищевой промышленности прогнозируется прирост объема производства в 2005 году на 35,2%, за счет ввода спиртзавода и линии по производству макарон из пшеницы твердых сортов. Дальнейшее развитие получит АО «Береке», успешно работающее на переработке сельхозпродукции с личных подворий.
В области производятся почти все основные продукты питания, входящие в потребительскую корзину.
За три года на предприятиях отрасли будет создано дополнительно 93 места.
Легкая промышленность.
Основные объемы предприятий в 2003-2005 годы будут производиться по импортозамещению (спецодежда зимнего и летнего ассортимента, форменное обмундирование и другие виды). Продолжится расширение сети предприятий малого бизнеса по производству кожи для пошива изделий собственными силами и для изготовления специальной обуви по импортозамещению. Сохранение и развитие предприятий этой отрасли, использующей местное сырье и применяющей в основном женский труд, будет способствовать снижению женской безработицы.
ОАО «Диана» по возможности сохранит сотрудничество с американской фирмой «ЛЛ и С Перчасинг Корпорейшн» по пошиву швейных изделий из давальческого сырья.
За три года на предприятиях отрасли дополнительно будет создано 36 новых рабочих мест.
Производство и распределение электроэнергии.
Ввод мощностей по производству электроэнергии позволит довести к 2005 году собственное производство до 482 млн. квт-час. В целях достижения энергетической независимости области на Карачаганакском месторождении завершено строительство газотурбинной электростанции мощностью 120 Мвт.
Планируется за счет инвестиций в 2003-2005 годах строительство трех газотурбинных установок общей мощностью 122 Мвт.
Сельское хозяйство.
Основными направлениями Программы снижения бедности на селе является увеличение доходов сельского населения от личных подсобных хозяйств, роста заработной платы, создания новых рабочих мест.
Будут созданы условия для устойчивого сельскохозяйственного производства на основе расширения объемов производства (посевных площадей, поголовья скота) и повышения эффективности за счет специализации и территориального размещения отраслей растениеводства и животноводства, с учетом природно-климатических условий и ресурсного потенциала сельскохозяйственных зон области.
Производство основных видов сельскохозяйственной продукции к 2005 году составит: зерна - 700 тыс. тонн или рост в сравнении с 2002 годом составит 29,6 %, картофеля - 31,5 тыс. тонн или 5 %, овощей - 26,5 тыс. тонн, или на 6,0 %, мяса (в убойном весе) - 40 тыс. тонн, или 20,5 %, молока - 206,1 тыс. тонн, или 7,6 %, яйц - 45 млн. штук, или 28,6 %, шерсти - 1953 тонны или 5,4 %.
Производимый объем сельскохозяйственной продукции позволит повысить продовольственную безопасность, увеличить экспорт сельскохозяйственной продукции и снизить импорт продовольствия, обеспечить развитие перерабатывающей промышленности и других смежных отраслей экономики, расширить налоговую базу и поступления в бюджет, создать за 2002-2005 годы 6468 новых рабочих мест (Приложение №3).
Кроме этого в аграрном секторе производством сельскохозяйственной продукции занимаются более 100 тыс. личных подворий граждан, являющийся одним из источников дохода сельского населения.
Для развития личных хозяйств населения будут выделяться микрокредиты на покупку молодняка скота и производство животноводческой продукции, создаваться пункты осеменения, улучшаться ветеринарное обслуживание, отводиться сенокосные угодья для заготовки кормов.
Все эти меры повысят доходы сельского населения и позволят решить проблемы безработицы и бедности.
Малый и средний бизнес.
Прогнозируемый объем производства продукции, выполненных работ и оказанных услуг малого предпринимательства в 2005 году возрастет на 22,6 % к уровню 2002 года.
По прогнозу в 2005 году количество хозяйствующих субъектов малого бизнеса составит 18802 единицы, в том числе юридических лиц - 2628 единиц, индивидуальных предпринимателей - 16174 единицы. Численность занятых в сфере малого предпринимательства увеличится к концу 2005 года до 42764 человека или рост за три года составит 15,1 % к уровню 2002 года.
Основными приоритетными направлениями развития малого предпринимательства области на период 2003-2005 годы определены:
внедрение и освоение новых видов технологий и оборудования;
переработка сельхозпродукции;
производство безалкогольных напитков, пищевых продуктов и упаковочных материалов к ним;
производство мебели, столярных изделий и фурнитуры;
производство картонно-бумажной продукции;
производство оборудования и иной техники для сельского хозяйства и других отраслей экономики;
производство строительных материалов, конструкций и изделий;
развитие животноводства;
заготовка и переработка лекарственного природного сырья, а также производство лекарственных средств, перевязочных материалов и санитарно- гигиенических предметов;
развитие и открытие производств импортозамещающих продукций в различных отраслях экономики;
развитие сферы услуг (бытовых, полиграфических, медицинских, ремонтных и других);
создание предприятий в сфере инфраструктуры предпринимательства (оказание консультативных, аудиторских и маркетинговых услуг).
Продолжится практика сегментации крупных бездействующих предприятий и создание на их базе малых производственных предприятий по приоритетным направлениям производства.
Будет продолжена работа по созданию районных ассоциаций крестьянских и фермерских хозяйств, с целью консолидации усилий на решение проблемных вопросов и социально-значимых задач, а также оказания консультативно- методической, информационной помощи, привлечения инвестиций в сельское хозяйство.
Для обеспечения самозанятости малоимущих граждан, создания новых рабочих мест, в первую очередь в сельской местности, будет продолжена работа по выдаче микрокредитов через Региональные фонды поддержки согласно Правительственной Программе «Микрокредит».
Проводимые мероприятия позволят за три года создать 8780 новых рабочих мест. (Приложение № 3)
Инвестиционная деятельность.
Инвестиционная политика в области в 2003-2005 годы будет направлена на развитие отраслей экономики:
добыча нефти и газа;
обрабатывающая промышленность (оборонные предприятия);
сельское хозяйство и переработка сельскохозяйственной продукции;
производство электроэнергии, газа и воды;
производство пищевых продуктов;
развитие транспорта;
строительство (офисов, АЗС, животноводческих помещений, складов);
дорожное и жилищное строительство;
торговля и сфера обслуживания.
За три года по прогнозу объем инвестиций в развитие экономики составит 554,7 млрд. тенге (Приложение № 4).
Развитие инфраструктуры.
Главной задачей развития инфраструктуры на 2003 – 2005 годы является увеличение притока инвестиций в транспортную отрасль, обеспечение реализации проектов по реконструкции и восстановлению существующей базы предприятий транспорта, реабилитации и расширению сети коммуникаций.
С целью удовлетворения внутренних потребностей региона в транспортно- коммуникационных услугах планируется решение вопросов:
транспортной доступности всех населенных пунктов области;
доведения технического состояния дорог до уровня, соответствующего нормативным требованиям;
реализация инвестиционных программ по поддержанию и расширению сети транспортных коммуникаций;
обеспечение стандартов мирового информационного обмена.
Меры, намеченные по развитию инфраструктуры, позволят создать благоприятные условия для развития экономики, особенно в сельской местности, что будет способствовать, в свою очередь, увеличению численности занятого По прогнозу за три года будет создано около 3 тыс. новых рабочих мест.
5.2.1.2 Повышение занятости и снижение безработицы Основной частью политики занятости является достижение полной, продуктивной и свободно избранной занятости, сокращение безработицы и ее поддержание на социально приемлемом уровне, создание экономических и организационных условий функционирования и регулирования рынка труда.
Для осуществления политики занятости и улучшения ситуации на рынке труда необходимо принять следующие меры:
создать условия для дальнейшего развития малого предпринимательства;
с целью взаимного обмена рабочей силы обеспечить развитие единой информационной базы рынка труда, осуществлять мониторинг рынка труда;
развивать и осуществлять активную политику занятости;
осуществлять мониторинг длительно неработающих безработных;
совершенствовать и развивать банк вакансий, регулярно проводить ярмарки вакансий;
создать на базе Уральского городского управления труда, занятости и соцзащиты населения Центр профессиональной реабилитации безработных с оказанием консультации по трудовому праву;
поддерживать работу Клуба поиска работы в г. Уральске и создать в Бурлинском районе в связи с высвобождением рабочей силы на Карачаганакском нефтегазоконденсатном месторождении;
повысить роль социального партнерства в решении вопросов занятости, оплаты и улучшения условий труда;
ежегодно разрабатывать меры по социальной защите целевых групп.
За три года численность обратившихся по вопросам трудоустройства составит 48,1 тыс. человек (приложение №5).
Уполномоченными органами по вопросам занятости будет трудоустроено 19727 граждан, в том числе за 2003 год - 6354, 2004 год - 6523, 2005 год - 6850 (приложение №5).
Ежегодно намечается трудоустройство свыше 2,5 тыс. женщин, из них 1,1 тыс. - проживающие в сельской местности.
5.2.1.3 Развитие малого бизнеса Для создания благоприятных условий развития малого предпринимательства, необходимо:
в целях поддержки отечественных товаропроизводителей, обеспечить финансирование субъектов малого бизнеса за счет средств местного бюджета и привлечения инвестиций. Кредиты будут направляться главным образом на развитие сферы производства, в первую очередь, на производство и переработку сельскохозяйственной продукции в районах при условии создания дополнительных рабочих мест;
при выделении целевых кредитных ресурсов обеспечить первоочередное кредитование сельскохозяйственного сектора, крестьянских и фермерских хозяйств в депрессивных районах;
для обеспечения самозанятости населения, создания новых рабочих мест продолжить практику выдачи микрокредитов наименее обеспеченным гражданам;
в целях эффективного использования пустующих помещений и объектов государственной собственности продолжить работу по их передаче в аренду или доверительное управление субъектам малого бизнеса при условии открытия производственных цехов, пунктов по оказанию услуг населению.
проводить работу по предоставлению разрешений субъектам малого бизнеса на перепланировку первых этажей жилых домов в соответствии с действующим законодательством;
с целью поддержки отечественных товаропроизводителей, выпускающих конкурентоспособную продукцию, способную заменить импорт, обеспечить участие предпринимателей в тендерах на размещение заказов на производимую продукцию, товары, услуги от иностранных инвесторов;
для повышения уровня знаний по вопросам ведения бизнеса и оказания практической помощи начинающим предпринимателям разработать методические рекомендации по созданию объектов инфраструктуры поддержки малого предпринимательства (бизнес - центры, технопарки, бизнес – инкубаторы, центры ремесел и других);
в целях сохранения культурных традиций и обеспечения самозанятости населения проводить работу по развитию декоративно – прикладного искусства, ремесленничества и народных промыслов.
За 3 года в сфере предпринимательства намечено создать 8780 мест.
Отрасли
Создание новых рабочих мест-всего в том числе, за:
2003 год 2004 год 2005 год Промышленность Сельское хозяйство Строительство Торговля Транспорт и связь Гостиницы Прочие Итого по области
5.2.1.4 Повышение эффективности общественных работ В целях повышения эффективности общественных работ необходимо принять следующие меры:
увеличить в течение 2003-2004 годов размеры ассигнований из местного бюджета на финансирование общественных работ, как одной из активных форм социальной защиты безработных, в т.ч. в связи с предстоящим в эти годы высвобождением излишней рабочей силы на Карачаганакском нефтегазоконденсатном месторождении из-за поэтапного сокращения объемов строительно-монтажных работ;
расширить объемы общественных работ за счет собственных средств работодателей по их заявкам, а также по смешанной форме финансирования с тем, чтобы в 2005 году уже 20 % общественных работ финансировалось за счет средств альтернативных областному бюджету источников финансирования (негосударственные субъекты экономики, государственные учреждения, финансируемые из республиканского бюджета);
акимам районов, г. Уральска ежегодно принимать решения об организации общественных работ, которыми утверждаются перечни организаций, где будут проводиться указанные работы, виды, объемы и конкретные условия участия в них, размеры оплаты труда участников и источники финансирования;
довести долю участников общественных работ из числа сельских жителей до 55-60 % от общего количества безработных, направленных на указанные работы;
в приоритетном порядке организовать общественные работы, направленные на восстановление и развитие социальной инфраструктуры района, города, села, что в определенной мере будет способствовать увеличению степени доступности для бедных услуг здравоохранения, образования, обеспеченности дорогами, транспортом, водой, услугами связи и т.д.;
вести мониторинги участия бедных в общественных работах и экономической эффективности работ в реализации социально-значимых программ и мероприятий, которая прогнозно составляет 0,5% от общей суммы вложенных средств;
отнести к приоритетным видам работы, связанные с реализацией мероприятий, определенных региональными целевыми программами социальной направленности, в т.ч. программы по снижению бедности, правонарушений среди несовершеннолетних, борьбы со СПИДОМ и наркоманией, по экологическому профилю и др., которые окажут прямое или косвенное влияние на снижение индикаторов измерения бедности;
при выборе видов общественных работ, их продолжительности, количестве и персональном составе участников внедрять систему общественного диалога, что будет способствовать вовлечению лиц из целевых групп в процесс принятия решений;
руководителям местных исполнительных органов совместно с работодателями следует активизировать усилия по переходу части участников общественных работ на постоянную занятость.
Планируется за три года направить на общественные работы всего 15800 безработных, в том числе за счет средств работодателей 3200 человек. Будет выделено, всего 247,6 млн. тенге, из них: из местного бюджета - 212,6 млн. тенге, из средств работодателей - 35,0 млн. тенге. (Приложение № 6)
5.2.1.5 Улучшение профподготовки и переподготовки В целях повышения конкурентоспособности безработных граждан на рынке труда путем их профессиональной подготовки и переподготовки необходимо:
увеличить в 2003-2005 годах размеры ассигнований из местного бюджета на финансирование профессионального обучения безработных и соответственно – количество безработных, направляемых на обучение;
вести систематический мониторинг потребности районных и городского рынков труда в рабочей силе в разрезе профессий;
совместно с КИО, другими компаниями, привлекающими иностранную рабочую силу, изучить потребность предприятий и организаций в кадрах рабочих и инженерно-технических работников из числа местного персонала для поэтапной замены зарубежных специалистов, определить организации образования для их подготовки (региональный центр подготовки и повышения квалификации кадров, учебные заведения Казахстана, за рубежом);
принять меры по сохранению и развитию материально-технической базы государственных учреждений начального и среднего профессионального образования, максимальному использованию их потенциала, особенно сельских профессиональных школ, для обучения безработных профессиям нефтегазового сектора экономики, машиностроения, химической и других отраслей промышленности, в т.ч. требующим применения сложных технологий, сельского хозяйства, сферы обслуживания, организаторов малого бизнеса;
каждой профессиональной школе наладить обучение безработных профессиям профиля народных промыслов и ремесленничества;
осуществлять координацию деятельности профессиональных школ и колледжей с региональным центром по подготовке и повышению квалификации кадров с целью участия в реализации программы по замене ввозимой иностранной рабочей силы;
формировать новые формы и методы обучения, включающие наиболее эффективные образовательные программы обучения рыночному ведению хозяйства с обязательным обучением трудовому праву;
обеспечить последующее трудоустройство 70-80 % прошедших профобучение безработных;
разработать специальные меры по обучению инвалидов;
разработать адаптированный для местных условий механизм государственных закупок образовательных услуг по профессиональному обучению безработных.
В 2003-2005 годы будет выделено на профобучение из средств местного бюджета 148,0 млн. тенге, подготовлено 3600 безработных (Приложение №7)
5.2.2 Развитие социальной сферы
5.2.2.1 Меры по снижению влияния демографических и миграционных факторов на бедность В целях снижения влияния демографических и миграционных факторов на бедность в области будут приняты следующие меры:
обеспечена поддержка многодетных семей за счет средств, выделенных из местных бюджетов на адресную социальную помощь, благотворительных фондов;
в соответствии с комплексной Программой охраны здоровья населения по укреплению репродуктивного здоровья матери;
улучшена информированность населения по вопросам планирования семьи;
осуществляться раннее выявление и лечение репродуктивной системы девочек;
обеспечение продуктивной занятости населения в отдаленных населенных пунктах за счет разработки Программы развития социальной сферы и инфраструктуры села в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы;
в целях развития трудовой миграции продолжить информирование населения о потребностях рынков труда других областей республики и всех регионов нашей области;
содействовать обустройству и трудоустройству оралманов, их адаптации в местах расселения;
разработать мероприятия по отселению жителей населенных пунктов с неразвитой экономикой, с экологически-вредными условиями в регионы, благоприятные для проживания и работы.
5.2.2.2 Меры по улучшению доступа населения к здравоохранению На период 2003-2005 годы планируется увеличить имеющуюся сеть здравоохранения: будут построены новые туберкулезные больницы в г. Аксае, п.
п. Джамбейта, Казталовка, Дарьинское, Чапаево, Каменка, Сайхин и участковая больница на 15 коек в с. Коскуль Каратобинского района.
Для обеспечения доступности лекарственной помощи малообеспеченным гражданам и населению, проживающему в отдаленных сельских районах, к 2005 году предусматривается увеличение сети аптечных организаций на 29 единиц, в основном, в сельских районах.
кол-во
В области будет расширяться практика использования всех 36 видов внедренных новых технологий диагностики и лечения больных.
Продолжится развитие дневных стационаров и стационаров на дому, что снизит нагрузку на стационарный сектор здравоохранения и позволит создать запас лекарственных препаратов для оказания бесперебойной, экстренной и неотложной помощи, особенно социально-уязвимым слоям населения.
На период 2003-2005 годы запланирована иммунизация детей 9-14 лет, подростков и взрослых до 29 лет.
Продолжится целенаправленная организационно-методическая и научно- практическая работа среди населения по пропаганде здорового образа жизни.
Будет повышена эффективность СМИ в развитии индивидуального поведения и ценностей в интересах здоровья.
Подлежит внедрению проект ВОЗ «Европейская сеть школ, способствующих укреплению здоровья».
Настоящая Программа в целом направлена на улучшение состояния здоровья населения и предусматривает ежегодное увеличение финансирования на эти цели.
Прогноз финансирования до 2005 года характеризуется следующей динамикой:
млн. тенге
5.2.2.3 Меры по улучшению доступа населения к услугам образования Программа направлена, в первую очередь, на создание условий для получения образования и профессии, востребованной на рынке труда и обеспечение самозанятости молодежи.
В период 2003-2005 годы планируется построить и реконструировать 16 общеобразовательных школ и открыть 3 новые школы. Обеспеченность населенных пунктов объектами образования составит 95,4 %.
В населенных пунктах, где отсутствуют общеобразовательные школы, планируется организация подвоза и размещения детей школьного возраста в пришкольные интернаты.
Будет продолжено внедрение проекта «Дистанционное обучение для сельских школ», планируется охватить 201 среднюю и 94 основные школы.
В целях расширения доступности качественного образования Программой предусматривается развитие сети пришкольных интернатных учреждений:
количество пришкольных интернатов возрастет с 51 ед. в 2002 г. до 64 единиц в 2005 г., численность детей в них, к 2005 году составит 1860 человек. Показатели характеризуются следующей диаграммой.
Будет расширяться сеть учебно-консультационных пунктов (УКП) и вечерних школ.
Особое внимание уделяется организации летнего отдыха детей школьного возраста из малообеспеченных семей, так в 2002 году из 20231 ребенка отдохнули в летних лагерях всех типов 16185 человек или 80%. В дальнейшем это направление работы получит развитие.
До 2005 года планируется открыть профессиональные школы на 100 учащихся в Каратобинском и Бокейординском районах. В системе начального и среднего профессионального образования акцент будет сделан на обеспечение условий для получения молодежью профессиональных знаний, умений и навыков, которые позволят им лучше подготовиться к самозанятости. Намечается увеличение приема учащихся на востребованные рынком труда рабочие профессии строительного профиля, нефтегазовых отраслей.
Будет продолжена практика поддержки из фонда «Всеобуч», в рамках которого школы выделяют нуждающимся бесплатные комплекты учебников, одежду и горячее питание. Предусматривается увеличение финансирования на эти цели до 2 % от расходов на содержание школ.
Учебными заведениями в 2003-2005 годы будут осуществляться программы для повышения самооценки, желания учиться и предотвращения девиантного поведения учащихся.
Принятые меры окажут содействие в решении проблемы получения более качественного образования детьми из малообеспеченных семей и уменьшат риск их попадания в категорию бедных.
5.2.2.4 Совершенствование системы государственной социальной помощи социально-уязвимым слоям населения Повышение жизненного уровня малообеспеченных граждан планируется за счет обеспечения занятости населения и снижения уровня безработицы.
Среднедушевые доходы населения в 2003 году по сравнению с оценкой 2002 года возрастут на 17,9%. Величина прожиточного минимума в 2003 году составит 5143 тенге, в 2005 году - 5692 тенге. Соответственно повысится черта бедности 2057 и 2846 тенге, что позволит оказывать в более полном объеме адресную социальную помощь.
Эффективность социальной политики будет повышена за счет адресности оказываемой помощи. Получит развитие заявительная форма государственной поддержки малообеспеченной части населения из местных бюджетов.
Будет проводиться внедрение системы социального страхования, которая повлечет повышение ответственности граждан в вопросах самообеспечения, самодостаточного и эффективного решения проблем социального обеспечения на принципах справедливости и равномерности распределения.
Предстоит проводить более активную работу по преодолению иждивенчества, определить меры, стимулирующие инициативность и предприимчивость населения в разрешении жизненных проблем.
Необходимо обеспечить повышение эффективности администрирования бюджетных программ, обеспечивающих обслуживание социально-уязвимых слоев населения.
В 2005 году сумма средств местного бюджета, выделяемых на адресную социальную помощь, увеличится до 654,2 млн. тенге.
млн.тенге
5.2.3. Улучшение обеспечения населения услугами инфраструктуры коммунальными услугами Исходя из возможностей бюджета, предстоит продолжить строительство жилья для социально-уязвимых слоев населения.
Для улучшения жилищных условий малообеспеченных слоев населения обеспечить более широкое использование возможностей ипотечного кредитования, предоставления жилья в долгосрочную аренду с правом выкупа.
Расширить возможности обеспечения жильем бедных семей за счет ликвидации объектов незавершенного строительства, реконструкции пустующих зданий.
В соответствии с Республиканской Программой реабилитации инвалидов на 2002-2005 годы при разработке и реализации проектов реконструкции, строительстве жилья и объектов соцкультбыта предусматривать условия для граждан с ограниченными физическими возможностями.
Разработать меры по бесплатному обеспечению бедных семей приборами учета коммунальных услуг.
Продолжить работу по газификации сельских населенных пунктов.
При осуществлении трехлетней Программы развития социальной сферы и инфраструктуры села Западно-Казахстанской области учитывать жилищные и коммунальные проблемы малоимущих семей.
5.2.3.2 Меры по улучшению водообеспечения населения, в том числе чистой питьевой водой В стадии разработки находится областная Программа "Чистая питьевая вода", которая позволит добиться улучшения водообеспечения наиболее нуждающихся населенных пунктов.
Будут разработаны меры по усилению контроля за внедрением ресурсосберегающих технологий с максимальным использованием оборотно- повторного водоснабжения, увеличению объемов использования оборотно- повторной воды на предприятиях.
Необходимо провести инвентаризацию сооружений водоснабжения, месторождений и водозаборов подземных вод, реанимацию и децентрализацию Каменского и Урдинского групповых водопроводов, строительство систем локального водоснабжения с водоочистными установками.
Будет увеличен объем забора воды в связи с потребностью сельского хозяйства.
5.2.3.3 Меры по улучшению обеспечения населения дорогами, транспортом, услугами связи В ходе реализации областной Программы развития социальной сферы и инфраструктуры села на 2003-2005 годы, будет проведена реабилитация и строительство автодорог, обеспечивающих связь с сельскими населенными пунктами за счет средств как республиканского, так и местного бюджета, инвестиционных вложений.
Предстоит осуществить проект комплексной программы строительства дорог, предусматривающей соединение областного центра со всеми райцентрами черно-щебеночным покрытием.
Получат развитие автомобильный, воздушный, железнодорожный, водный транспорт, что будет способствовать расширению и повышению доступности его услуг для всех слоев населения, восстановлению и созданию новых рабочих мест, а значит повышению эффективной занятости населения.
Повысится эффективность и качество связи, телекоммуникаций и почтового обслуживания за счет внедрения новых современных технологий, оборудования.
5.2.4 Снижение бедности на региональном уровне и влияние неблагополучных экологических факторов на бедность населения
5.2.4.1 Меры по снижению бедности на региональном уровне В соответствии с областной программой развития села будут определены приоритетные направления развития районов, максимальное использование имеющегося потенциала для уменьшения межрегионального неравенства в уровне жизни путем сокращения различий в уровнях социального и экономического развития.
Будут определены перспективные регионы из числа депрессивных с целью привлечения инвестиций для подъема экономики за счет развития перерабатывающих производств, расширения возможностей растениеводства и животноводства.
Обеспечены меры по равному доступу населения к установленным законодательством видам социальной помощи, независимо от удаленности от районных центров.
Будут приняты меры по реабилитации территории и населения южных районов области в связи с деятельностью системы военных полигонов «Капустин Яр» и «Азгир».
Продолжится работа по обеспечению экологической безопасности при освоении Карачаганакского нефтегазоконденсатного месторождения.
Осуществлены меры по сохранению экосистемы реки Урал.
Будет осуществляться среднесрочная комплексная программа «Экология».
Намечается развитие территории озера Челкар за счет создания курортной зоны, что будет способствовать развитию инфраструктуры местности и туристского бизнеса. В будущем запланировано создание санаторно-курортной здравницы.
5.2.4.2 Снижение бедности в сельской местности, в том числе с депрессивной экономикой Будет осуществляться Программа развития социальной сферы и инфраструктуры села в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы.
Завершится мониторинг депрессивных населенных пунктов.
Намечено создание условий каждому работнику для максимального использования своего потенциала, и преодоления пассивного, иждивенческого настроя:
обеспечить поддержку сельхозтоваропроизводителей через систему кредитных товариществ (действуют два, создается еще одно);
развивать лизинг сельхозтехники;
открыть в Бокейординском и Жанибекском районах профессионально- технические школы; полнее использовать сеть профтехшкол области для подготовки специалистов сельскохозяйственного производства;
через микрокредитование, адресную социальную помощь и другие меры способствовать развитию личных подсобных хозяйств как сферы самозанятости;
использовать доступное местное сырье и природные материалы для развития традиционных ремесел, кустарных промыслов;
обеспечить для жителей отдаленных населенных пунктов меры по медицинскому, почтовому обслуживанию.
5.2.5 Меры по улучшению деятельности институтов общества в снижении уровня бедности населения
5.2.5.1 Меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня бедности Программой предусматриваются следующие меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня бедности:
для обеспечения услугами системы образования расширять сеть интернатных учреждений;
организовать подвоз детей из населенных пунктов, не имеющих соответствующих школ;
продолжить обеспечение бесплатным горячим питанием учащихся общеобразовательных и профессиональных школ(лицеев) из малообеспеченных семей;
усилить контроль за целевым расходованием средств, направленных на оказание первичной медицинской помощи, базовых общеобразовательных услуг, адресной помощи;
обеспечить контроль за обоснованностью, прозрачностью и справедливостью тарифов для потребителей;
содействовать открытию детских дошкольных учреждений в сельской местности;
развивать систему дворовых клубов и летнего отдыха для детей из малообеспеченных семей и трудновоспитуемых подростков;
разрабатывать региональные инвестиционные программы, направленные на развитие производственной и социальной инфраструктуры населенных пунктов;
продолжить поддержку предпринимательства за счет средств областного бюджета;
развивать практику проведения диалога между государственными органами и общественными объединениями по вопросам снижения бедности;
шире вовлекать СМИ в пропаганду положительного опыта в снижении бедности и существующих форм социальной поддержки бедных слоев населения со стороны государства, НПО и частных структур;
оказывать содействие в организации закупочно-заготовительных пунктов в сельских районах.
5.2.5.2 Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций и профсоюзов в снижении бедности В 2003-2005 гг. все направления деятельности НПО будут сохранены и получат дальнейшее развитие. Необходимо обеспечить их участие в снижении включать в обязательном порядке представителей НПО в состав участковых комиссий, создаваемых акимами регионов в соответствии с Законом РК «О государственной адресной социальной помощи»;
привлекать представителей общественных объединений в рабочие группы при формировании бюджетных потребностей на поддержку бедных на основании действительной численности нуждающихся;
усилить контроль за исполнением Закона РК «О социальном партнерстве», использовать 3-х сторонние комиссии социального партнерства как один из механизмов преодоления бедности;
распространять положительный опыт микрокредитной деятельности неправительственных организаций, работающих в сфере микрокредитования;
организовать цикл публикации в областных СМИ, обмен мнениями по трудовым правам, роли и месте профсоюзов в условиях рыночной экономики;
изучить возможность и внести изменения в действующие программы обучения в школах с целью ознакомления учащихся с новыми рыночными трудовыми отношениями.
5.2.5.3 Меры по совершенствованию деятельности частного сектора в снижении уровня бедности Развитие частного сектора в 2003-2005 гг. будет содействовать увеличению занятости и развитию самозанятости населения, росту доходов населения, в том числе малоимущих.
К 2005 году количество хозяйствующих субъектов малого бизнеса составит 18802 единицы, или 106,8 % к 2002 году. Численность занятых в сфере предпринимательства к концу 2005 года увеличится до 46764 человека что составит 115,1 % к уровню 2002 года.
Для обеспечения самозанятости малоимущих граждан, создания новых рабочих мест, в первую очередь в сельской местности будет продолжена работа по выдаче микрокредитов через Региональные фонды поддержки согласно На 2003-2005 гг. предусмотрены следующие меры по совершенствованию деятельности частного сектора в снижении уровня бедности:
проводить общественные слушания при заключении контрактов между областными органами власти и крупными инвесторами для более четкого распределения социальной ответственности в регионе за действия инвестора;
провести анализ возможностей стимулирования работодателей по приему на работу и обучению безработных, к созданию новых рабочих мест для социально-уязвимых категорий;
внести предложение в областной маслихат о мерах по стимулированию предприятий по приему на работу и обучению лиц из категории социально- уязвимого населения;
привлекать ассоциации работодателей при определении потребностей в специалистах при организации курсов подготовки и переподготовки безработных;
развивать систему социальной помощи малоимущим слоям населения в форме благотворительных мероприятий.
5.2.5.4 Меры по вовлечению бедного населения в процесс принятия решений В целях обеспечения участия бедных в принятии решений, обсуждении Программ необходимо:
проводить общественные слушания по разработанным местным программам, при этом привлекать к участию бедные слои населения;
содействовать созданию общественных женских советов, с привлечением многодетных матерей и беднейших семей, при акимах сельских округов с целью активизации самозанятости населения, преодоления иждивенчества, привлекать их к участию в разработке Программ, а также к деятельности областной комиссии по делам семьи и женщин;
шире практиковать обсуждение хода реализации Программ и отчеты сельских акимов на сходах населения;
утверждать на сходах населения состав участковых комиссий по назначению адресной социальной помощи, для чего внести предложения по изменению п. 1 «Положения об участковых комиссиях», утвержденных постановлением акимата области от 16 января 2002 года №4.
6. Механизмы реализации Программы Для выполнения Программы на областном уровне разработан План мероприятий по ее реализации, предусматривающий поэтапное исполнение намеченных мероприятий, Комплексность мероприятий позволит максимально координировать деятельность и концентрировать возможности областных и местных исполнительных органов, объединений работодателей и профсоюзов.
Эффективность механизма реализации Программы предполагается обеспечить целенаправленными и согласованными действиями по всем направлениям социально-экономической деятельности. Поэтому конкретные меры и механизмы реализации Программы найдут также отражение и в других отраслевых программах, предусматривающих развитие соответствующих сфер экономики области.
Кроме того, во всех районах и г. Уральске будут разработаны аналогичные региональные программы по снижению бедности.
7. Необходимые ресурсы и источники их финансирования Источниками финансирования областной программы по снижению бедности по Западно- Казахстанской области на 2003 – 2005 годы являются средства республиканского, областного и местных бюджетов, благотворительных фондов, предприятий и организации всех форм собственности, общества Красного полумесяца, а также иных, не запрещенных законодательством Республики Казахстан, источников финансирования.
Основные средства, направляемые на снижение бедности в области в 2003- 2005 годы, будут предусматриваться в рамках соответствующих действующих и разрабатываемых областных и региональных программ, прямо или косвенно решающих вопросы снижения бедности в соответствующих сферах экономики. К ним относятся программы:
поддержки и развития малого предпринимательства;
охраны здоровья населения;
«Образования»
развития сельскохозяйственного производства;
развития машиностроительного комплекса;
восстановления и развития легкой промышленности;
борьбы с наркоманией и наркобизнесом;
борьбы с коррупцией;
«Экология»;
борьбы с преступностью;
развития электроэнергетики в Западно-Казахстанской области по достижению энергетической независимости региона;
Всего на социальную поддержку будет израсходовано 31,2 млрд. тенге, в том числе:
республиканский бюджет - 24,8 млрд. тенге (пенсии, госсоцпособия и спецгоспособия)
местный бюджет - 6,1 млрд. тенге (адресная социальная помощь, жилищная помощь, Всеобуч, спецгоспособия, содержание специальных учреждений, программа 105-60 социальные выплаты отдельным категориям граждан по решению местных исполнительных органов, микрокредиты)
благотворительная деятельность предприятий, общественных организаций, частных предпринимателей - 0,22 млрд. тенге средства работодателей - 0,045 Объемы требуемых средств будут уточняться при формировании проектов областных и местных бюджетов на соответствующий год.
8. Ожидаемые результаты от реализации Программы Реализация Программы и принятие всех мер, предусмотренных в ней, должны способствовать повышению жизненного уровня населения области и снижению бедности.
В результате выполнения Программы предполагается доведение уровня валового внутреннего продукта на душу населения до 290,5 тыс.тенге, снижение уровня общей безработицы с 11,5 % в 2002 году до 10,4 % в 2005 году, сокращение уровня бедности в области к 2005 году на 3,7% по сравнению с 2002 годом.
За 3 года намечается создать 21037 рабочих мест, трудоустроить уполномоченными органами занятости 19727 человек.
Этот результат будет достигнут благодаря улучшению основных экономических и социальных факторов, оказывающих влияние на уровень жизни населения, а также за счет совершенствования предоставления услуг в сфере здравоохранения, образования, транспорта и коммуникаций, особенно в отдаленных районах, улучшения водообеспеченности наиболее нуждающихся населенных пунктов решения программы дорожного строительства, снижение влияния неблагополучных экологических факторов.
9. Информационное обеспечение исполнения Программы В целях информационного обеспечения Программы будут приняты меры по:
освещению в средствах массовой информации хода реализации Программы;
регулярному информированию населения через средства массовой информации о наличии свободных рабочих мест, консультирование граждан по вопросам трудоустройства, законодательства о труде и занятости;
повышению качества и доступности для населения информационно- справочных и статистических материалов о ситуации на рынке труда, возможностях трудоустройства, переобучения и профориентации, повышения квалификации безработных;
организации выступлений в СМИ, проведению пресс-конференций по проблемам снижения бедности;
выступление в средствах массовой информации руководителей управлений и департаментов о мерах принимаемых по снижению бедности в области.
Приложение №1
Структура малого предпринимательства На 1.12.2001 года Всего объем (млн. т.)
Удельный вес в % объем Промышленное производство 4609,4 4074,5 2000,9 1108,4 15098,8 Гостиницы и рестораны 154,8 2173,5 29220,3 в том числе юридические лица физические лица объем (млн.т)
4496,7 112,7 1086,9 2987,6 1983,4 621,2 487,2 1944,1 13154,7 126,5 1724,6 448,9 11885,2 17335,1 На 1.12.2002 года 3274,4 4835,9 4840,4 1423,9 16835,0 1247,8 2272,7 34730,1 3166,5 107,9 1208,6 3627,3 4760,4 649,5 774,4 3311,2 13523,8 1055,5 192,3 1386,2 886,5 15537,9 19192,2 * По данным Департамента поддержки и развития предпринимательства Приложение № 2 Количество граждан проживающих ниже черты бедности (на конец года)
№ п/п
Наименование районов 2002 год Бокейординский Джангалинский Каратобинский Чингирлауский г,Уральск ИТОГО:
Приложение №3
Создание новых рабочих мест* мест Всего создано рабочих в промышлен- в малом биз- в сельском хо- в строитель- в других от- ности несе зяйстве стве раслях Жангалин- По области * Подготовлено по предложениям районов, областных управлений и департаментов Приложение №4 Привлечение инвестиций в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы* Инвестиции Объем инвестиций, млн. тенге в том числе:
п\п год
Средства республиканского бюджета 30774,1 4280,4 14283,2 12210,5 Иностранные кредиты и займы 495338,8 76664,9 163811,6 154862,3 Средства предприятий, организации и населения 22250,8 7362,8 7489,6 7398,4 Средства местного бюджета 6372,3 1947,9 2388,6 2035,8 * Согласно утвержденного областным маслихатом индикативного плана социально-экономического развития области на 2003 - 2005 г.г. № 27-2 от 29 ноября 2002 года Приложение №5 Число обратившихся в уполномоченные органы по вопросам занятости 2001 г. факт.
2002 г. ожидаем.
2003 г.
2004 г.
2005 г.
Всего по области
Число трудоустроенных через уполномоченные органы по вопросам занятости 2001г. факт.
Данные подготовлены областным управлением труда, занятости и социальной защиты населения Приложение № 6 Направление на общественные работы в 2003 - 2005 годах Направл на обще- Направ за счет собств. средств Финанс из сред.
работодателей ствен. работы всего Будет выделено средств - всего, Финанс. из средств бюд- жета тыс. тен работод чел.
тыс. тен чел. (гр. 3+5+7)
тыс. тенге
По про- грам- ме чел.
3646,32 560,0 4206,3 1902,44 290,0 2192,4 Бокей- ордин- 3329,25 510,0 3839,3 3170,71 490,0 3660,7 Жанга- лин- 1981,69 300,0 2281,7 Жани- бекский Казта- ловский 2060,96 320,0 2381,0 бин- 2378,03 370,0 2748,0 2140,22 330,0 2470,2 Таска- Те- ректин- 32975,82 5070,0 38045,8 г.
Уральск 65000,0 10000,0 75000,0 по обла- Финан. из Направл за счет собствен. средств ственые работы все- средств всего тыс.
сред. бюдже- та, тыс. тен.
сред. работода- телей тыс.тен.
го чел. (гр. 3+5)
тен. (гр.4+6)
4229,4 676,0 4905,4 2215,4 361,0 2576,4 3860,1 611,0 4471,1 3692,3 578,0 4270,3 2299,3 371,0 2670,3 2400,0 384,0 2784,0 2769,2 436,0 3205,2 2483,9 393,0 2876,9 38316,2 6083,0 44399,2 75524,5 12000,0 87524,5 жета тыс. тен.
Направл. за счет собств. средств ра- ботодателей чел.
средств работо- дател. тыс.тен.
Направл на об- ществен. рабо- ты (гр.3+5+7)
средств - всего,тыс.
тенге (гр.4+6+8)
4036,0 725,8 4761,8 2108,0 379,2 2487,2 3693,0 660,8 4353,8 3513,0 639,2 4152,2 2198,0 400,8 2598,8 2288,0 411,6 2699,6 2630,0 476,6 3106,6 2378,0 433,2 2811,2 36576,0 6598,0 43174,0 72067,0 13000,0 85067,0 Примечание: Расчет сделан на основании прогнозных данных областного управления труда, занятости и социальной защиты населения Приложение № 7 Профессиональное обучение безработных в 2003-2005 годах Наименова- ние районов Будет направле- но - всего, чел.
Стоимость затрат на профобуче- ние - всего, тыс. тенге начальная проф.
подготовка повышение квалификации и переподготовка тыс. тен- ге 2176,0 356,0 1820,0 1493,6 219,6 1274,0 2540,0 2184,0 1085,6 284,8 800,8 1994,0 1638,0 1093,2 873,6 1158,4 1194,8 910,0 1267,6 982,8 867,2 582,4 21868,0 3668,0 18200,0 40000,0 7240,0 32760,0 Всего по об- ласти 2831,1 720,0 2111,1 1760,1 240,0 1520,0 3555,5 600,0 2955,5 1495,5 440,0 2838,0 2238,0 2500,0 1900,0 1376,0 1056,0 1536,0 480,0 1824,5 1224,5 1866,6 1266,6 1402,2 802,2 25519,1 5760,0 19759,7 50000,0 38000,0 3131,7 668,6 2463,1 1965,2 260,0 1705,2 4079,1 3410,5 1852,8 1184,2 3585,0 743,0 2842,0 2763,0 631,4 2131,6 1555,6 371,4 2194,5 1563,1 2874,7 2131,7 1927,2 28365,6 5533,8 22831,8 58000,0 45000,0 Отраслевая структура создания новых рабочих мест по Программе снижения бедности на 2003-2005 годы Активные формы социальной защиты безработных План мероприятий по реализации Программы по снижению бедности в Западно-Казахстанской области на 2003-2005 годы Ответственные за исполнение Срок № п\п Наименование мероприятий Форма за- вершения Предпо- лагае- мые рас- ис- пол- нения ходы (испол- нения)
Ис- точ- ники фи- нан- сиро- вания Приоритет 1. Обеспечение стабильного экономического развития области
1.1. Горнодобывающая промышленность Департамент промышленно- сти и топливно-энергетиче- ского комплекса Инве- сти- ции
1.1.1
Увеличить объем производства углеводо- рода путем освоения месторождений «Чи- наревский», «Саралжин», «Теплово-Тока- ревское»
Инфор- мация акиму об- 2003- гг. на 10 ян- варя, июля, еже- годно
1.1.2
1.2. Обрабатывающая промышленность
1.2.1
Продолжить участие заводов в реализации Республиканской Кораблестроительной программы 2004- гг., Рес- пуб- ли- кан- бюд- жет
1.2.2
Расширить ассортимент продукции пред- приятий, производимый для нефтегазово- го комплекса
1.2.3
Добиться увеличения заказов по импорто- замещению, повысив конкурентоспособ- ность продукции путем внедрения между- народной системы качества ИСО на про- мышленных предприятиях В те- чение годов
1.2.4
Проводить сегментацию крупных неэф- фективно работающих производств с це- лью создания на их базе малых произ- водств До 1 янва- ря года ского комплекса, поддержки и развития предприниматель- ства, Акимы районов и г.
Уральска
1.3. Производство и распределение электроэнергии
1.3.1
Осуществить строительство газотурбин- ных электростанций мощностью 25 МВт на Уральской ТЭЦ и мощностью 57 МВт в г. Уральске варя ,
1.4. Пищевая промышленность
1.4.1
Увеличить объем производства за счет вво- да спиртзавода и линии по производству макарон
1.4.2
Увеличить объем переработки сельскохо- зяйственной продукции за счет развития личных подсобных хозяйств населения и заготовитель-ной сети ского комплекса, департа- мент сельского хозяйства
1.5. Легкая промышленность Мест- ный
1.5.1
Разрешить сеть предприятий малого бизне- са по переработке кожи для пошива изде- лий. Оказать содействие в выделении льготных кредитов на создание кожевенно- го производства Департамент поддержки и развития малого предприни- мательства, департамент про- мышленности и топливно- энергетического комплекса В преде- лах сумм, преду- смот- ренных из средств местно- го бюд- жета
1.5.2
Рекомендовать ОАО «Диана» в целях уве- личения объемов использования производ- ственных мощностей, проработать вопрос применения метода франчайзинга гг.
1.6. Сельское хозяйство Акимы районов и г. Ураль- ска, департамент сельского хозяйства
1.6.1
Расширить объем производства сельскохо- зяйственной продукции за счет увеличе- ния посевных площадей, поголовья скота.
Будет создано 6468 рабочих мест
1.6.2
Увеличить самозанятость населения путем развития личных подсобных хозяйств Приоритет 2. Создание благоприятных условий для развития малого предпринимательства Реализовать Региональную программу раз- вития и поддержки малого предпринима- тельства на 2003-2005 годы развития предприниматель- ства Еже- квар- таль- ции, но 2 числа кре- диты, мест- Выделение средств местного бюджета на льготное кредитование субъектов малого предпринимательства с целью создания в течение трех лет 2400 новых рабочих мест Областное финансовое управ- ление, департамент поддерж- ки и развития предпринима- тельства Решение сессии областно- го масли- хата 229,3 млн. т.
400,0 2005- 450,0
Кре- диты
Оказание содействия в представлении про- ектов малого бизнеса по линии специали- зированных фондов, банков с целью созда- ния новых мест рабочих мест ме- сячно 3 чис- ла ства, акимы районов, управ- ление коммунальной соб- ственностью 1 чис- Проведение инвентаризации неиспользуе- мых пустующих объектов, объектов неза- вершенного строительства с последующей передачей их в установленном порядке субъектам малого предпринимательства, для создания в течение трех лет 900 новых рабочих мест Департамент развития и под- держки предприниматель- ства, акимы районов и г.
Продолжить работу по привлечению кре- дитных ресурсов в сферу предпринима- тельства и поиск новых источников финан- сирования путем создания кредитных това- риществ ства, аким г. Уральска и Бур- линского района Оказание содействия предпринимателям по открытию предприятий малого бизнеса путем выдачи разрешений на переплани- ровку первых этажей жилых домов с це- лью создания в течение трех лет 900 но- вых рабочих мест Создать в течение трех лет 2100 новых ра- бочих мест путем выделения микрокреди- тов малообеспеченным гражданам НПО «Мик- ро- дит», на мик- рокре- дитова- ние Приоритет 3. Обеспечение доступности и инфраструктуры для бедных
3.1.1
Наметить меры по улучшению жилищных условий малоимущего населения ска, областное управление инфраструктуры и строитель- мация в акимат Акимы районов, управление жилищно-коммунального, до- рожного хозяйства и транс- порта
3.1.2
Обеспечить водоснабжением наиболее нуждающиеся населенные пункты в рам- ках «Программы обеспечения питьевой во- дой населенных пунктов ЗКО» (2002-2010 гг.)
949,0 млн.
2003 г. - 168,4 2004 г. - 1793,8 2005 г. - 445,2 рес-
3.1.3
Телефонизировать сельские лечебно-про- филактические организации Западно-Казахстанская об- ластная дирекция телекомму- никаций, управление здраво- охранения
3.1.4
Продолжить работу по газификации насе- ленных пунктов Акимы районов 2003 - 151,8 2004 - 2005 - жет, сред- част- ного секто- ра
3.1.5
Создание курортной зоны на территории озера Шалкар Департамент сельского хозяй- ства, ГККП «Шалкар табига- ты», аким Теректинского рай- она в бюд- жете Приоритет 4. Дальнейшее развитие и совершенствование активных мер содействия занятости
4.1. Повышение занятости и снижения безработицы
4.1.1
Создание и восстановление рабочих мест в отраслях экономики Не смотре- но ска, облуправление экономи- ки, департамент промышлен- ности и топливно-энергетиче- Сред- рабо- тода- те- лей, инве-
4.1.2
Повысить удельный вес безработных, охваченных активными формами занято- Областное управление труда, занятости и социальной защи- ты населения, акимы райо- нов и г. Уральска
4.1.3
Обеспечить полное и своевременное об- новление Единой информационной базы данных по безработным и вакансиям Мини- стерство труда и социаль- ной защи- ты насе- ления,
4.1.3.1
Повысить информированность населения о наличии вакансий в области и за ее пре- делами
4.1.4
Ввести в органах занятости мониторинг по длительно неработающим и принять меры по обеспечению их занятости Области управление труда,
4.1.5
Обеспечить возможности получения безра- ботными консультационных услуг по тру- довому праву и поиску работы ты населения Март лах име- ющихся штат- ных единиц Аким г. Уральска
4.1.5.1
Открыть при Уральском городском управ- лении труда, занятости и социальной защи- ты населения Центр психологической про- фессиональной реабилитации безработных
4.1.5.2
Подготовить специалистов по трудовому праву Поста- новление акиматов Аким Бурлинского района районов и г.
4.1.5.3
Создать Клуб поиска работы в г. Аксае в связи с ожидаемым высвобождением ка- захстанского персонала на Карачаганак- ском нефтегазоконденсатном месторожде- нии акимата ского района
4.1.6
Обеспечить регулярное проведение ярма- рок вакансий ты населения, райгоротделы труда, занятости и социаль- ной защиты населения тыс. т.
ления, в
4.2. Социальная защита безработных
4.2.1
Увеличить объемы общественных работ как одной из основных активных форм со- циальной защиты населения ска, работодатели телей
4.2.2
В первоочередном порядке из числа целе- вых групп увеличить численность безра- ботных участвующих в общественных ра- ботах за счет средств работодателей по их заявкам, а также по смешанной форме фи- нансирования новления ска ян- варь
4.2.3
Ежегодно принимать решения об организа- ции и финансировании общественных ра- бот, определении в этой части социально значимых приоритетов для каждого регио- на Решения акимов
4.2.4
Вести мониторинг участия бедных в обще- ственных работах аппарат акима об-
4.2.5
Повысить экономическую эффективность общественных работ и их роль в реализа- ции социально значимых программ и меро- приятий но 1 ска совместно с работодате- лями
4.2.6
Активизировать усилия по переходу части участников общественных работ на посто- янную занятость, что будет способство- вать социальной защите лиц из целевых групп
4.3. Профессиональное обучение безработных
4.3.1
Организовать профобучение безработных в соответствии с потребностями рынка труда области ска, областные управления ной защиты населения, обра- зования, экономики 205 г. - Де- кабрь г. Де-
4.3.1.1
Проводить анализ потребности в профес- сиональных кадрах на предприятиях обла- зования, экономики, департа- менты промышленности и топливно-энергетического комплекса, сельского хозяй-
4.3.1.2
Информировать государственные учрежде- ния начального и среднего профессиональ- ного образования о профессиях, востребо- ванных на рынке труда области Областное управление обра- зования, акимы районов и г.
4.3.2
Принять меры по сохранению и развитию материально-технической базы государ- ственных учреждений начального и сред- него профессионального образования, мак- симальному использованию их потенциа- ла, особенно сельских ПШ, для обучения безработных профессиям, востребован- ным на местном рынке труда но к 1 ян- варя и 1 июля Областные управления обра- зования, труда, занятости и социальной защиты населе- ния
4.3.3
Организовать обучение безработных на ба- зе ПТШ и лицеев профессиям направлен- ным на развитие самозанятости, малого бизнеса, народных промыслов и ремеслен- ничества зования
4.3.4
Создать региональный центр подготовки и повышения квалификации кадров на базе Уральского колледжа нефти и газа и отрас- левых технологий Ян- Приоритет 5. Повышение доступности бедных к государственным услугам в секторах здравоохранения и образования
5.1. Меры по улучшению доступа населения к услугам здравоохранения Областное управление здра- воохранения
5.1.1
Обеспечить выполнение гарантированного законодательством бесплатного объема ме- дицинской помощи населению II, IV тал, 3417,0 3550,0 3700,0 млн. т
5.1.2
Строительство туберкулезных больниц в Бурлинском районе (г. Аксай) - на 50 коек, Сырамском (п. Джамбейта) - на 25 коек, Казталовском (п. Казталовка) - на 50 коек, Зеленовском (п. Дарьинское) - на 25 коек, Акжаикском (п. Чапаево) - на 50 коек IV тал 818,42 480,6 области, здраво- охране- ния Рес- публики Казах- стан
5.1.3
Таскалинском (п. Каменка) - на 25 коек, Бокейординском (п. Сайхин) - на 25 коек и участковой больницы в Каратобинском районе (п. Коскуль) на 15 коек средств,
5.1.4
Обеспечить выполнение мероприятий по борьбе с туберкулезом и другими социаль- но значимыми болезнями здравоохранения 2003 г.- 2004 г.- 448,0 2005 г.- 455,0 воохранения, акимы районов и г. Уральска
5.1.5
Принять меры по снижению младенческой и материнской смертности, создавать усло- вия по укреплению здоровья матери и ре- бенка II-IV 340,0 326,0 342,4
5.1.5.1
Улучшить информированность населения по вопросам планирования семьи
5.1.5.2
Осуществлять ранее выявление и лечение репродуктивной системы девочек Акимы Жанибекского и Джангалинского районов, Об- ластное управление здраво-
5.1.6
Восстановить в экологически неблагопо- лучных районах сельские участковые боль- ницы: в Жанибекском районе - с. Т. Жаро- кова, в Джангалинском районе - с. Н. Ка- занка и врачебную амбулаторию в с. Кызы- лоба
5.1.7
Развивать сеть дневных стационаров, ста- ционаров на дому, передвижных форм ме- дицинской помощи на селе III, 6,4 млн.
5.1.8
Обеспечить лекарственной помощью от- дельные категории населения по видам за- болеваний
5.1.9
Обеспечить пропаганду здорового образа жизни средствами массовой информации, выполняющими государственный заказ, визуальными формами 6,6 млн.
6,8 млн.
7,0 млн.
5.1.10
В целях пропаганды здорового образа жиз- ни увеличить охват школьников массовы- ми видами спорта Районные и городской акима- ты, областные управления здравоохранения, образова- ния, управления туризма и спорта II
5.1.11
Увеличить сеть аптечных организаций, об- служивающих население, особенно в сель- ской местности 15 ед.
20 ед.
5.1.12
Организация областного Центра медико- социальной реабилитации наркозависи- мых на 30 коек воохранения, областное фи- нансовое управление 1 по- луго- дие 50 млн.
5.1.13
Строительство лечебного корпуса на 50 ко- ек при специальных лечебно-профилакти- ческих учреждениях 2 по-
5.2. Меры по улучшению доступа населения к услугам образования
5.2.1
Довести количество общеобразовательных школ, в первую очередь, в сельской мест- ности, интернатных учреждений всех ти- пов, до гарантированного государственно- го норматива сети, установленного Прави- тельством Республики Казахстан 4634,3 4994,8 5259,5 зования, акимы районов
5.2.2
Восстановить сеть пришкольных интерна- тов, вечерних школ, учебно-консультаци- онных пунктов 22 млн.
25 млн.
5.2.3
Обеспечить своевременное и полное от- числение бюджетных средств в фонды все- обуча, повысить эффективность и усилить контроль за расходованием средств
5.2.4
Совершенствовать механизм достоверного учета детей школьного возраста, не посе- щающих учебные заведения ты, областное управление об- разования Районные акиматы, област- ное управление образования
5.2.5
Организовать бесперебойный подвоз в школы детей из населенных пунктов, не имеющих соответствующих школ 1,0 млн.
5.2.6
Обеспечить организацию бесплатного го- рячего питания учащихся государствен- ных общеобразовательных и профессио- нальных школ (лицеев) из малообеспечен- ных семей I, IV 126,4 160,0
5.2.7
Организовать летний отдых детей из мало- обеспеченных семей акимов, информа- ция в аки- мат обла- III
5.2.8
Принять меры по расширению сети госу- дарственных профессиональных школ (ли- цеев) и колледжей по подготовке работни- ков квалифицированного труда (рабочих, служащих) и специалистов со средним профессиональным образованием для сель- скохозяйственного производства 429,2 550,0
5.2.9
Открыть профессиональные школы на 100 учащихся в Каратобинском и Бокейордин- ском районах г. IV зования, внутренних дел.
Акимат г. Уральска
5.2.10
Организация в областном центре школы- интерната для детей с девидентным пове- дением и из неблагополучных, малообес- печенных семей
5.2.11
Построить среднюю школу в поселке Улента Сырымского района на 444 уча- щихся 297,9
5.2.12
Продолжить обеспечение школьной фор- мой учащихся первых классов Приоритет 6. Совершенствование системы государственной социальной помощи социально-уязвимым слоям населения Сформировать единую базу данных полу- чателей адресной социальной помощи на основе социальных карт Отчет ты населения, акиматы райо- Обеспечить назначение и выплату государ- ственной адресной социальной помощи малоимущей части населения 569,1 642,4 654,2 Продолжить выплату жилищной помощи в соответствии с нормативно- правовыми актами 170,4 212,1 248,1 Изыскать возможности создания социаль- ных домов для одиноких пожилых граж- дан Принять меры по улучшению бытового об- служивания малоимущих предприятиями всех форм собственности на благотвори- тельной основе (парикмахерские, бани, ма- газины для бедных, общественный транс- порт в городах и сельской местности)
Ураль- ска, ин- форма- В соот- вет- ствии с регио- наль- ной Про- мой по сниже- нию бедно- сти на 2005 го- ды ска. Ассоциация крестьян- ский хозяйств
6.5.1
В период заготовки овощей и картофеля открыть для бедных семей отдаленных районов пункты по продаже их по снижен- ным ценам Разработать мероприятия по социальной реабилитации лиц, находящихся в Центре социальной адаптации для лиц без опреде- ленного места жительства Областное управление внут- ренних дел, аким г. Ураль- ска, областное финансовое управление Открыть центр временной реабилитации и адаптации лиц, освободившихся из мест лишения свободы Обл. управление внутренних дел, аким г. Уральска, обл.
финансовое управление Об- ласт- Предусмотреть в областном бюджете гран- ты для обучения детей из бедных семей в ВУЗах, колледжах и профессиональных школах области хата, по- становле- ние аки- мата об- ласти, ин- ция Акимы аульных (сельских)
округов и районов
Обеспечить адресность и эффективность оказания благотворительной помощи част- ного сектора и общественных организаций По- стоян- Приоритет 7. Меры по улучшению деятельности институтов общества в снижении уровня бедности населения
7.1. Меры по совершенствованию деятельности государственных органов в снижении уровня бедности
7.1.1
Обеспечить проведение информационной компании по пропаганде положительного Областные управления ин- формации и общественного опыта в области по снижению бедности и преодолению иждивенческого настроения среди бедных согласия, труда, занятости и I ления
7.1.2
Постоянно привлекать к работе консульта- тивных комиссий по вопросам снижения бедности общественные объединения
7.1.3
Разработать мероприятия по снижению численности бедных из целевых групп
7.1.4
Усилить контроль за целевым использова- нием бюджетных средств на оказание пер- вичной медицинской помощи, оказание об- щеобразовательных услуг, адресной соци- альной помощи Областное управление ин-
7.1.5
Проводить активную информационно- пропагандистскую работу по распростра- нению информации о существующих фор- мах социальной поддержки бедных слоев населения со стороны государства, НПО и частных структур Департамент по регулирова- нию естественных монопо- лий
7.1.6
Обеспечить контроль за обоснованностью, прозрачностью и справедливостью тари- фов на жилищно-коммунальные услуги для потребителей
7.1.7
Изучить опыт работы Кустанайской обла- сти по трудоустройству бедных из целе- вых групп на социальные рабочие места ты населения, Ассоциации предпринимателей
7.2. Меры по совершенствованию деятельности неправительственных организаций и профсоюзов в снижении уровня бедности согласия, областной совет профсоюзов
7.2.1
Разработать и обеспечить проведение с по- мощью средств массовой информации ши- рокой дискуссии о роли и месте профсою- зов в условиях рыночной экономики, о ро- ли и месте профсоюзов в преодолении бед-
7.2.2
Ввести в практику проведение Круглых столов по проблемам развития трудовых отношений в стране с участием представи- телей исполнительной власти, работодате- лей и профсоюзов ния, ассоциации предприни- мателей
7.2.3
Обеспечить участие предпринимателей НПО в работе участковых комиссий, созда- ваемых акимами регионов в соответствии с Законом Республики Казахстан от 17 июля 2001 года "О государственной адрес- ной социальной помощи"
7.2.4
Усилить контроль за исполнением Закона республики Казахстан "О социальном партнерстве", использовать трехсторонние комиссии социального партнерства как один из механизмов преодоления бедно-
7.2.5
Распространить положительный опыт дея- тельности НПО, работающих в сфере мик- рокредитования Департамент по развитию и поддержке предприниматель-
7.3. Меры по совершенствованию деятельности частного сектора в снижении уровня бедности Отдел внешнеэкономических связей, департамент промыш- ленности и топливно-энерге- тического комплекса V
7.3.1
Проводить общественные слушания при заключении контрактов между местными органами власти и крупными инвесторами для более четкого распределения социаль- ной ответственности в регионе за действия инвестора
7.3.2
Развивать систему социальной помощи ма- лоимущим слоям населения в форме благо- творительных мероприятий с привлечени- ем крупных предприятий промышленно- сти, транспорта, связи и строительства, Предло- жения
7.3.3
Провести анализ возможностей, имеющих- ся в области для стимулирования работода- телей к созданию работодателей к созда- нию рабочих мест, в том числе для соци- ально-уязвимых категорий и внести пред- ложения в областной маслихат Областные управления эконо- мики, труда, занятости и со- циальной защиты населения, департамент поддержки ма- лого бизнеса и развития пред- принимательства
7.3.4
Расширить участие ассоциаций работода- телей в определении потребностей пред- приятий в специалистах при организации курсов подготовки и переподготовки без- работных
7.4. Меры по вовлечению бедного населения в процесс принятия решений
7.4.1
Организовать участие бедных при обсуж- дении и решении проблемы местного зна- чения Акимы районов и сельских (аульных) округов, г. Ураль-
7.4.2
Обеспечить регулярное проведение сходов граждан, на которых информировать о хо- де исполнения Программ социальной на- правленности
7.4.3
С участием женских советов, советов вете- ранов, обществ инвалидов и других обще- ственных объединений активизировать ра- боту с населением по развитию самозаня- тости, преодолению иждивенчества, при- влечению бедных семей к активному уча- стию в общественной жизни