Қазақша:
Алматы қаласының мәслихаты Алматы қалалық Мәслихатының IІ Маслихат г. Алматы сайланған ХХIІ сессиясының шешімі. 2002 жылғы 19 желтоқсандағы. Алматы қалалық Әділет басқармасында 2002 жылғы 29 желтоқсанда N 500 тіркелді. Қолданылу мерзімінің аяқталуына байланысты күші жойылды - Алматы қаласы мәслихатының 2006 жылғы 20 наурыздағы N 309 хатымен 2003-2005 жылдарға арналған Алматы қаласы әлеуметтік-экономикалық дамуының индикативтік жоспарын бекіту туралы 2002 жылы 19 желтоқсандағы II-шi сайланған Алматы қалалық Мәслихатының ХХII-шы сессиясының шешiмiне қосымша АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ 2003-2005 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН ӘЛЕУМЕТТIК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНЫҢ ИНДИКАТИВТIК ЖОСПАРЫ Алматы қаласының 2003-2005 жылға арналған әлеуметтiк-экономикалық дамуының индикативтiк жоспарының жобасына түсiндiрме жазба КIРIСПЕ Алматы қаласының 2003-2005 жылдарға арналған әлеуметтiк экономикалық дамуының индикативтiк жоспары (бұдан әрi жоспар) Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2003-2005 жылдарға арналған Iс қимыл бағдарламасына сәйкес әзiрлендi.
Осы жоспар қаланың дамуының стратегиялық басымдылығын жүзеге асыруды көздейдi және қаладағы бүгiнгi қалыптасқан ахуалды байытады.
Қаланың үш жылға арналған даму аясына 2001 жылдың соңында қалыптасқан болжамдалған макроэкономикалық көрсеткiштер мен экономикамыздың нақты салалас заманғы дамуы негiз болып табылады.
Басымдылықтар
Қолда бар өндiрiстiк басымдылықтарды тиiмдi пайдалану негiзiнде барлық салалар бойынша бәсекелестiк өнеркәсiп өнiмдерiнiң тұрақты дамуы қамтамасыз етiлуде.
Қала қажеттiлiгiне инвестициялар тарту, оның iшiнде жаңа қаржы құралдары мен технологияларды пайдалана отырып.
Инновациялық қызметтi дамыту, оның iшiнде кәсiпкерлiк саласында.
Адамдардың әл-ауқатының деңгейiн арттыру.
Аймақтың экономикасын дамыту Алматы қаласы Республикалық маңыздылығы бар қала мәртебесiне ие.
Оның қызметiн жүзеге асыру Қазақстан Республикасының "Алматы қаласының ерекше мәртебесi туралы"
Заңы негiзiнде жүзеге асырылады, оның елiмiздiң ғылыми, мәдени, тарихи, қаржы орталығы ретiндегi ерекшелiктерiнен туындай отырып, оның тиiмдi дамуына кепiлдiк бере отырып қабылданған.
Қаланың аумағы 287,6 шаршы метр құрайды, тұрақты тұрғындар саны 1132,8 мың адам.
Алматы қаласының үлесiне жалпыреспубликалық көлемде ел бойынша iшкi айналым өнiмi 15,4% құрайды.
Қалада 1.5 мыңнан жоғарғы өнеркәсiп кәсiпорындары, оның iшiнде 164 iрi және орта кәсiпорын жұмыс iстейдi.Шаруашылық түрiне қарай 90 пайызы жекеше, 202 шаруашылық субъектiсi бiрiккен және шетел кәсiпорындары, 48 мемлекеттiк, 40 - мемлекеттiң басқарумен.
Бүгiнгi күнге жалпы республикалық жалпы өнеркәсiп өнiмдерiнiң 5 пайызын Алматы қаласы өндiредi.
Алматы қаласы кәсiпкерлiк қызметi дамыған аумақ болып есептеледi.Орта есеппен әр 1000 тұрғынға 21 кәсiпорыннан, республика бойынша 5,5 тиедi.
Алматы қаласы қарқынды құрылыс жүрiп жатқан қаланың бiрi. Негiзгi құрылыс аумағында 170-тен жоғарғы құрылыс компаниялары жыл сайын 28,2 теңгенiң инвестициясын жүзеге асырады.
Қаланың сыртқы экономикалық қызметi өркендеуде, тек өткен жылы әлемнiң 97 елiнiң сауда әрiптестерiмен жұмыс iстейдi.Қала аумағында 2 мыңнан жоғары бiрiккен және шетел кәсiпорындары жұмыс iстейдi.
Қазақстандағы барлық тауар айналымының 40 пайызы Алматы қаласының үлесiне келедi. Қала 97 елмен сауда жүргiзуде. Тек қана 2001 жылдың өзiнде сыртқыэкономикалық тауар айналымы 2,5 АҚШ долларын құрайды.
Алматы қаласының орналасқан жерi оның iрi көлiк шоғырлығын бiлдiредi.
Мұнда екi темiр жол вокзалы, әуежай, екi автобекеттер орналасқан.
Iрi қаржы мекемелерiнiң шоғырлануы Алматы қаласына ақшаның тасқынын үдерте түсуде. Қаланың аумағында елiмiздегi барлық iскерлiк банкiлердiң 75 пайызы, 25 сақтандыру компаниялары, тауар және қор биржалары орналасқан.
Баға бойынша елiмiздегi iскерлiк банктердiң айналым капиталының 80 пайызы Алматы қаласында жылжиды.
Соңғы жылдары Алматыға көптеген саяхатшылар қызығу үстiнде. Мұнда табиғаттың жайлылығына орай саяхаттық индустрияны дамытуға зор мүмкiншiлiктер бар. Сонымен қатар 1000 әртүрлi спорт ғимараттары тұрғындарға қызмет атқарады, оған бассейндер, теннис корттары, спорт залдары мен клубтар қосылады. Ойынханалар мен әртүрлi думан шеру орындары да өзiне тартады.
Қала iрi донор болып саналады, барлық жиналатын салықтар 68,8 пайызын республикалық бюджетке аударылады, бұл оның төрттен бiрiн құрастырады.
Алматының мәдени мекемелерi кең құлаш жайған. Бiлiм беру қызметiнiң сапасы өте жоғары және денсаулық сақтау жүйесi де биiк белестен көрiнуде.
Жергiлiктi бюджетке әлеуметтiк салмақтың көп түсуiне қарамастан, тұрғындардың 17,6 пайызы зейнеткерлер, оларға жан-жақты қамқорлық көрсетiлуде, сонымен бiрге жұмыс iстеушiлерге жаңа жұмыс орындарын ашу және қалаулары бойынша жұмысқа жарамды бұқара тобын қоғамдық жұмысқа да тарту мiндетi қойылған. 2001 жылы қала экономикасында 12 мың, ал 2002 жылдың басынан берi 3200 жаңа жұмыс орындары құрылды. Жыл басынан берi еңбек ардагерлерiне қала көлiгiмен тегiн қызмет көрсетiлуде.
Алматы қаласының 2001-2005 жылдарға арналған негiзгi әлеуметтiк-экономикалық даму көрсеткiштерi Көрсеткiштер 2001ж.
есеп 2002ж.
баға
Болжам 2002ж 2001ж. % 2005ж 2002ж. % 2003ж.
2004ж.
2005ж.
Өнеркәсiп өнiмдерiнiң көлемi барлығы, млрд. теңге 105,8 119,6 137,3 155,2 111,9 123,5 Оның iшiнде:
Өңдеу өнеркәсiбi 109,7 126,75 143,9 114,7 125,3 Электр энергиясы, газ және су өндiрiсi және тарату 104,5 114,8 131,7* 144,6* 160,6* 179,9* 106,2 136,6 Қаржыландырудың барлық көздерi есебiнен негiзгi капиталға құйылатын инвестициялар, млрд. теңге 100,6 6,3 есе Оның iшiнде қаражаттар есебiнен: -республикалық бюджеттен
-жергiлiктi бюджеттен 108,7 122,2
-кәсiпорындар мен ұйымдардан 102,5 117,4 126,9 137,2 149,0 106,0
- шет ел инвесторларынан 110,5 143,2 240,8 264,3 109,8 126,7 Қаржыландырудың барлық көздерi есебiнен тұрғын үйлердi пайдалануға беру, мың ш.м.
Экономикалық белсендi халық, мың адам 556,0 581,7 585,7 591,1 594,0 104,8 101,9 Экономика саласында айналысатындары, мың адам 496,1 526,4 533,7 540,8 547,0 106,1 103,9 Жұмыссыздар саны, мың адам Экономикалық белсендi халыққа шаққандағы жұ- мыссыздық деңгейi, % 120,0 171,7 Орташа айлық жалақы құны, мың теңге Өткен жылғымен салыстырғандағы 115,8 113,6 133,9 нақты жалақының индексi Кедейшiлiк шегiнiң өлшемi, теңге 106,6 117,7 Кедейшiлiк шегiнен төмен тұлғалар саны, мың адам 110,6 111,3 Жергiлiктi бюджеттен 1293,3 1888,9 2379,6 2655,4 2924,1 146,1 154,8 әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру шығын-дары, млн. теңге Бюджетке түсетiн 127,1 121,6 124,5 128,6 132,1 108,6 түсiмдер, млдр. теңге *-2002 жылдың бағасымен Өнеркәсiп Талдау. Өнеркәсiп секторында iлгерiлеушiлiк қарқын байқалады, мұның себебi кәсiпорындарды мемлекеттiк және аймақтық қолдау шаралары болып табылады, осы шараларда негiзiнде салыққа, кеденге жеңiлдiк беру жолдары қарастырылған, импорттарды алмастыру, өндiрiстердi жаңарту, әлемдiк деңгейде сапа жүйесiн енгiзу.
Өнеркәсiп өнiмдерiн шығару үстiмiздегi жылдың соңында 105,8 млрд.
теңгеге жеттi немесе 2001 жылмен салыстырғанда өсе түстi.
Өңдеу өнеркәсiбiндегi жалпы көлем 91% құрады. (35,8- тағам өнеркәсiбiне, 10,5 электр және электронды өндiру жабдықтарына, 10,2 қағаз және баспа iсi, 9,5 металлургия және оны өңдеу, 7,7 көлiк қызметi, 8,4 барлық шығарылатын өнiмнiң электрге, газға және су пайдаланудың үлесiне тиедi).
Үстiмiздегi жылы өңдеу өнеркәсiбiнде 14,7 пайызға өскен.
Тоқыма және тiгiн өнеркәсiбiнiң өндiрiсi 2 есеге өскен, резеңке мен пластмасса бұйымдары 50 пайызға, көлiк жабдықтары 48,9, химия 23, машина мен жабдықтар 14,1, тағам өнiмi 10,9 пайызға арта түседi.
Жыл аяғында өсiмдiк майының өндiрiс қарқыны 103,8%, сары май өнiмi 296,1%, нан 105,7%, кондитер бұйымдары мен шоколад және қант 151 %, ашытқы 108,1%, мақта-мата өндiрiсi (3,7 есе), бояулар 143,2%, дәрi-дәрмек 116,7%, кiрпiш өндiрiсi 110%, тауар бетоны 103,1% арта түстi.
Өнеркәсiптi дамытудың және оны тұрақтандырудың негiзгi басты себебi инвестицияны тарту және шетелдiк және iшкi капиталды кеңейту, жаңа технологияларды енгiзу.
"Iскер" АҚ аясында жаңа "Камаз" автомобилiнiң бөлшектерiн жинауда жаңа ерекше өндiрiс iске қосылды. Үстiмiздегi жылы 350 автомобиль шығарылады, 2001 жылға қарағанда 114 дана болған. "Камаз" тұрғысында коммуналдық шаруашылыққа қажеттi қоқыс шығаруға контейнерлер шығарумен шұғылданады. Оған қоса 15 тонна сыйымдылықтағы қоқыс шығару қолға алынады.
"АЗТМ-ЧЛЦ" ЖШС үстiмiздегi жылдың бiрiншi тоқсанында локомотивтер үшiн тежеуiштердi шығаруда. Құбыр жапқыштары меңгерiлген (жер асты құбырлары үшiн, су өткiзгiштер мен телефондарға арналған), көркемдiк шарбақтар (10 түрi) орындықтар мен қоқыс салғыштар. Үстiмiздегi жылдың 2 тоқсанында құны 350 мың теңге қалып құюшы машина шығарылады. Кәсiпорын жаңа тапсырыс берушiлердi iздестiруде. Қазiр Талдықорғандағы электрлi су насос зауыты мен "Жасыл желек" ААҚ Атырау қаласында жалпы сомасы 1450 млн.
теңге. "Маңғыстаумұнайгаз" ААҚ шөген құймаларына 6.0 млн. теңге тұрады.
2002 жылы "Кастинг" ЖШС мыс қорыту зауытының қуаттылығын 36 тоннаға ұлғайтуды көздеуде. Тұрақты болат құю торабы iске қосылмақ.
Шығарылатын өнiмнiң түрлерi кеңеюде, оның көлемi 2 еседей артпақ.
"ЫРЫСТЫ-АЭВРЗ" ААҚ қазiргi уақытта теңдесi жоқ жылу ұстайтын қаптама шыны өндiрiсiн шығаруды қолға алады. (жолаушылар вагондарында жылу ұстағыш материал ретiнде қолданылады). Бұл Қазақстан үшiн жаңа өндiрiс саласы. Ресейде мұндай өндiрiс жоқ. 30 жұмыс орны құрылды.
"Асфалтьбетон" ЖАҚ жаңа асфальт төсегiш зауытына жабдықтар қондырылмақ. Немiстiң "Бенингхолфен" бағдарламалық басқару зауытының қуаттылығы сағатына 160 тонна.
"Темiрбетон" ААҚ үстiмiздегi жылдың бiрiншi тоқсанында жол әшекейлi плиткаларды шығарады. Жол жиегiн безендiретiн жаңа өнiм түрлерi шығарылатын болады. Кәсiпорын жеңiл жол төсегiштер шығаруды көздеуде.
"Маргарин зауыты" АҚ жыл басынан бастап сары май өндiрiсiн шығаруды игердi. Жобалық қуаттылығы сағатына 4 тонна өнiм өндiредi.
"Алматы ашытқы зауыты" АҚ технологиялық жабдықтарды алуды және орнатуды көздейдi (қондырғы автоматтары) технологиялық процестердi компьютерлiк басқаруға ауыстырады.
"Бахус" ААҚ 2001 жылы iшiмдiксiз өнiм шығару қондырғысын орнатқан.
Осының салдарынан үстiмiздегi жылы шығарылатын өнiмнiң түрлерi ұлғайтылды. Қазiр осы өнiмдердiң қапталу сапасы да жоғарылады.
"Сусындар" АҚ сыра шығаруда жаңа ашытқы жолдарын тапқан. Негiзгi өнiмнiң маусымдылығын ескере отырып басқа уақытта өндiрiстi тоқтатпау тұрғысында ұн шығару үшiн астық сатып алатын болады.
N 1 "Сыра зауыты" үстiмiздегi жылдың соңына дейiн немiс технологиясы бойынша сыра шығаруды меңгеруде.
"Ақ-Нар компаниясы" ЖШС 2002 жылдың соңында жылына 3 млн.
АҚШ доллары өнiмiн шығаруға көздеуде. Бұл сыра шығаруды 22 пайызға асырмақ.
Алматы шай" ЖШС-нiң еркiн алаңдарында алғашқы жылы мұнда мамандарды даярлау, жабдықтарды әзiрлеу жұмыстары жүргiзiлдi. Жыл аяғында 250-грамдық алғашқы шай өнiм шығарылады.
"Агропродукт ЮГ" ЖШС айран, қою айран, қатық түрлерiн шығарады.
Үстiмiздегi жылы осы тұрғыда салалас кәсiпорын құрылған. Мұнда ұзақ сақтауға қолайлы сүт тағамдары шығарылады. Бұл тұрғыда 1,0 млн. АҚШ долларының жабдығы алынған. Сағатына 5 мың пакет шығарады. Жыл басынан берi 17 жұмыс орны құрылған.
"Жетiсу" ААҚ 2002 жыл аяғына дейiн: ерлердiң аяқ киiмдерi мен балалардың спорт аяқ киiмдерiн шығаратын болады. Әйелдер мен ерлердiң қысқы жылы киiмдерi шығарылады. Еркiн өндiрiстiк алаңдарды пайдалана отырып 2002 жылы 100 орын ашылмақ.
"Түскиiз" фабрикасы шығарылатын өнiмнiң сапасын арттыру және оған әдемiлiк беруде жаңа жабдықтар қолданатын болады.
"Алматы кiлем" АҚ жұмыс iстеуге жайлы жағдай жасауда. Бұл кәсiпорындар өндiрiс көлемiн арттыра отырып 4-метрлiк кiлем шығармақ.
Үстiмiздегi жылы қалада жаңа 15 өндiрiстiк кәсiпорындар жартылай ет өнiмдерiн өндiрудi, жылдам әзiрленетiн макарон өнiмдерiн шығару, шайды орау және басқа 179 орын ашылмақ.
Жұмыс iстеп тұрған кәсiпорында, жыл басынан берi 849 жұмыс орны қалпына келтiрiлген, жыл аяғына дейiн 1350 жұмыс орны ашылады.
Қаланың бiрнеше кәсiпорындары республикалық импортты алмастыру бағдарламасына қатысуда. Осы бағдарламаға қатысушылар өндiрiстi қарқындатып, адамдарды жұмысқа тартып, әлеуметтiк мәселелердi шешiп қарқынды жұмыс атқармақ. Қаланың өндiрiстiк кәсiпорындары 1325,4 млн.
теңгеге шартқа отырған. "Қазақстан Темiр жолы" РМК қала кәсiпорындарымен 582,4 млн. теңгеге шартқа отырған. "Қазкөлiкойл" ҰАК-118,4 млн. теңге, "Донской ГОК" ААҚ-112,2 млн. теңгеге шартқа отырған. Үстiмiздегi жылдың төрт айында қалалық кәсiпорындар импортты алмастыруда 465,3 млн. теңгеге өнiм шығарған.
Көптеген қала кәсiпорындары әлемдiк деңгейдегi ИСО 9000, 9001 деңгейде болады.
Қазақстанда ұшақ техникаларын жөндеуге лицензиясы бар кәсiпорын "405 ұшақ жөндеу зауыты" ААҚ. Жөндеу кәсiпорнының сертификаты бар. ҚР Қорғаныс өнеркәсiбi комитетiнiң МИ-8 тiк ұшағын жөндеуге лицензия алған.
"Белкамит" ААҚ - Республикадағы АСМЕ сапа сертификатын алған жалғыз кәсiпорын. Оған қоса ИСО 9001 сертификаты да бар. АСМЕ кодтар талаптарына сәйкес қысыммен жұмыс iстейтiн түтiкшелер шығаруға Американдық Инженерлер қауымдастығының сертификатын алған.
2003-2005 жылдардағы болашақтар. 2003-2005 жылдардың өнеркәсiп саласындағы басты мақсаты iшкi және сыртқы нарыққа сай бәсекелестiк өнiммен толтыру болып табылады. Орта және шағын кәсiпкерлiктi дамытып әрiптестiк қарым-қатынастарды дамыту қолға алынбақ.
Негiзгi мiндет республика iшiнде әрiптестiк байланыстарды дамыта отырып, өнiмнiң сапасын арттыру, инновациялық қызметтi өркендету әлеуметтiк- экономикалық дамуға ғылыми күш қуатты қосып жұмылдыру. Өндiрiстiк технологиялық парктердi құру, өңдеу кәсiпорындары арасында қожалық шаруашылықты да дамыту.
2005 жылдың соңында Алматы қаласында өндiрiс кәсiпорнының көлемi 155,2 млрд. теңге құрайды немесе 2002 жылға қарағанда 23,5 пайыз көп.
Өңдеу өнеркәсiбiнiң саласы бойынша өндiрiстiк және өндiрiстiк емес тауарларды өңдеу 92,7 ден 91 пайызға 2002 жылға қарсы қойғанда.
Машина жасау кешенi өзiнiң саласын сақтайды. Iшкi жағдайды оңдап алып сыртқа бәсеке болатын тауарларды шығару көзделуде. Елiмiздiң экономикасын көтеруде оған қажеттi жабдықтармен қамтамасыз ету. Кепiлдiк қызмет көрсету, экспорт мүмкiншiлiгiн арттыру. 2003-2005 жылдары қолда бар кәсiпорындарды қайта жабдықтап iске қосу. Осының нәтижесiнде машина мен жабдықтар өндiрiсi 2002 жылмен салыстырғанда 30 пайызға арта түспек.
"Белкамит" БК өнiм өндiру қарқынын 5 пайызға көтермек. Жылу беру 3 фаздық сеператорлар шығару, iрi автоклавтар шығармақ, мекемелер үшiн жабдықтар шығаратын болады. Оған қоса кәсiпорын импортты алмастыру жолымен жұмыс атқарады.
"Массагет -Плюс" АҚ "Қазақстан Темiр жолы" РМК арналған қосалқы бөлшек шығарады, тау-кен өндiрiсiне арналған жабдықтарды да шығарады.
"Машина жасау зауыты" ААҚ өндiрiсi 2003-2005 жылдары кәсiпорынды қайта көтеретiн болады. Негiзiнен өзiнiң басты өнiмiн шығару қарқынын арттырып, жаңа үлгiдегi жабдықтарды шығаруды көздейдi. Бұл темiр жол саласы үшiн жабдықтар, мұнай саласы мен өңдеушi салаға арнап насостар мен қорғаушы клапандар шығарады. Оның 4р 100-16 және СППК 4р 50-16, бұрғылау скважиналары мен насостар шығарады.
"Массагет" ААҚ тау-кен шахта жабдықтарын шығаратын болады, сұраным тапсырысына сай өнiм шығаруды қолға алады. Тұтынушылардың талабын орындайды.
"Сайман" ЖАҚ 2005 жылы жаңа қуаттылыққа шығатын болады. 120 мың электр есептеушi құралдарын шығару көздеуде. 10 мың дана трансформатор 10 мың дана су есептегiш құрал шығаратын болады.
"Андра" ЖШС 2003 жылы лом мен басқа түрлi-түстi металдарды өңдейтiн болады. (тапсырыс бойынша)
Көлiк жабдықтарының өндiрiсi 90,7 пайызға аса түспек. Вагондарды құрастыру, оларды бояуға және басқа жұмыстарды атқаруға байланысты Алматы вагон жөндеу зауыты 2005 жылы өндiрiс көлемiн 192,5 пайызға көтермек.
2003-2005 жылдары "Искер-ГАЗ" ААҚ БК автомобильдердi шығаруды көздеуде. Кәсiпорын жеке тапсырыстар бойынша автодүкендер, автошеберханалар, ауыл шаруашылық автомобильдерiнiң шағандарын шығару көзделуде.
"Искер" ААҚ 2003 жылы КамАЗ автомашиналарына контейнерлi жүк тасымалдаушыларды шығаруды қолға алмақ.
"ЫРЫСТЫ-АЭВРЗ" ААҚ 2005 жылдың соңында өнiмiн 15,8 пайызға асырады. Жаңа вагондар шығарып локомотивтердi жөндемек.
"Кастинг" АК үш жылдың iшiнде өнiм қарқынын 50 пайызға арттырмақ.
Павлодар қаласында болат жабдықтар шығаратын болады.
"АЗТМ" АҚ 2003-2005 жылдары импортты алмастырудың арқасында Қазақстан Республикасындағы тау-кен өндiрiсiне жабдықтар шығаратын болады.
Металлургиялық салаға домна пешiне арналған жабдықтар мен шиыршықты доңғалақтар шығаратын болады.
"АХБК тiгiн компаниясы" ААҚ негiзгi мiндетi, бұл 2003-2005 жылы iшкi тұтыну базарларын тұрғындардың қажеттiлiгiн ескере отырып жеңiл өнеркәсiп тауарларымен қамтамасыз ету, дайын өнiмдер экспортын дамыта отырып табысты кәсiпорындардың қатарын көбейте түсу. "АХБК" тiгiн компаниясы ААҚ өнiмiн кеңейтiп осы тұрғыдағы несиенiң есебiнен мақта-мата өндiрiсiнiң қарқыны екi жарым есе арта түспек.
"Жетiсу" ААҚ бұрын алынған несие есебiнен аяқ киiм шығаруды 17 пайызға өсiретiн болады.
"Алматы кiлем" АҚ экспортқа өнiм шығаруды арттырады. Қазiр Канада, АҚШ, Чехия, Польша, ҚХР және Ресейге дайын өнiм шығаратын болады. 2005 жылдың соңында экспорттық жеткiзiп салу 7 пайызға артатын болады.
Тағам өнеркәсiбi кең қарқын алады. 2005 жылы импортты алмастыру көзделуде. Орта және шағын кәсiпорындарды дамытып тағам шығару 23,6 пайызға өседi. Шұжық өнiмi (113,7 пайыз), сары май (121,3), макорон бұйымдары (169,9), майонез (116,3), iшiмдiксiз сусындар (154,5), арақ (121,8 пайыз) және басқалар.
"Алматы макорон фабрикасы" ААҚ ұзақ мерзiмдi несие алуда (2002 жылдың соңы) Австриялық компания "БУЛЕР" қысқа мерзiмде сағатына 600 кг /сағ, өнiмдiлiкке қол жеткiзбек. 2005 жылы көлем 28 пайызға өседi.
"Алматы ашытқы зауыты" АҚ 2003 жылы ашытқы өсiмдiк бөлiмшесiн ашатын болады. Оны қайта жабдықтау 2006 жылы көзделген.
"Вита" ЖШС ( өсiмдiк майын өндiру) жаңа өнiмдi өндiрудi дамыта түспек.
Оның өнiмi елiмiзде ғана емес одан тысқары таныс. Сапалық қалыпқа сай кәсiпорын өнiмi жаңа жабдықтармен жабдықталған. 2005 жылдың соңында 51,3 пайызға көтередi.
"Ақ-Нар" ЖШС 2003-2005 жылдары сыра шығаруда немiс технологиясын қолданатын болады. Өнiм өндiру 6 есеге көтерiлетiн болады. Көрсеткiшiн бiр қалыпқа келтiрдi.
Химия өнеркәсiбiнде басым дамушылық иiсмай өнiмдерiн шығару болып табылады, негiзiнен аясында дәрi дәрмек шығару "Глобал Фарм" ЖШС БК көзделуде. Сонымен бiрге корейлiк жабдықтар орнатылып, тұрғындарға қызмет көрсетiледi. 2005 жылы кәсiпорын күнiне 500,0 мың таблеткалар шығаратын "Евротек индастриз" ЖАҚ шығаратын өнiмнiң түрлiлiгiн кеңейтiп жергiлiктi нарыққа сай өнiм шығаруды меңгеретiн болады. Өнiм өндiру көлемiн 18 пайызға өсiредi.
Болашақта кәсiпорындарда құрылыс материалдарын шығару 2003-2005 жылдары жаңа өнiм түрлерiн меңгеруден бастайды. Осының нәтижесiнде 2005 жылы өнеркәсiп өнiмi 5180 млн. теңгеге немесе 2002 жылға қарағанда 19,6 пайызға көтерiледi. Осы салаға 504 млн. теңге күрделi салым салынады, оның 74 пайызы кәсiпорын мен ұйымның жеке қаражатын құрайды.
"Құрылыс материалдары" ААҚ жаңа өнiм түрлерiн меңгерудi арттыру есебiнен жылуға төзiмдi материалдардың сапасын бұрынғыдан да арттыра түсуде, төсегiш плиталарды шығару қуаттылығы артып құрғақ қоспаларды шығаратын торап iске қосылмақ.
"УПТК" ААҚ 2005 жылы 2002 жылға қарағанда темiр бетон құрылыстарын шығаруда 8,3 пайызға арттыра түспек және тауар бетоны 8,9 пайызға өстi, жол тротуар плиталарын салуда өндiрiстiк қуаттылықтар толығымен пайдаланылуда. Көлiк және басқа тетiктердi iске қосуда олардың паркiн ұлғайтып, тауар бетонын тасымалдауда шығынын азайтып, басқа инерттi материалдарды тасымалдау мен оны жинауда жұмыстар атқарылатын болады.
Импортты алмастыру бағдарламасында 2003-2005 жылдары қаланың көптеген кәсiпорындары ат салысатын болады. Бұдан әрi iрi мұнай компанияларымен және металлургиялық зауыттармен ынтымақтастық жалғаса беретiн болады. Оған "Өскемен титан магнии комбинаты" ААҚ, "Теңiзшевройл"
ААҚ, "Харикейн-Құмкөл-Мұнай" ААҚ, Евроазиялық энергетикалық компаниясы мен "Қазцинк" ААҚ кiредi.
Ауыл шаруашылығын дамыту Талдау. Алматы қаласы ауыл шаруашылық аймаққа жатпайды. 2003-2005 жылдарға арналған ауыл шаруашылық дамуының индикативтiк жоспары қалаға оның маңындағы аймақтардың қосылуы ескерiлген. Алматы қаласындағы жеке секторлар мен саяжайлар алынған. Ауыл шаруашылық кәсiпорындарының жұмысы мен орналасулары ескерiлген.
Республикалық өнiм шығарудағы үлесi (0,02 пайыз). 2001 жылдың 1 қаңтарының жағдайы бойынша қосылған аудандардың есебiнен әртүрлi 18 қожалық шаруашылықтар бар, онда 73 адам қызмет етедi. Бұған қоса тұрғындардың қатарынан өз бетiнше, өз еркiмен 500 адам әртүрлi салаларды дамыта түсуде.
Өткен жылдың қорытындысы бойынша қаланың ауыл шаруашылық қызметкерлерi 500 млн. теңгеге өнiм бердi, осылардың 92% бау-бақша, 8% ауыл шаруашылығы. 2000 жылы 746 мың центнер көкөнiс, 7,5 мың дәндi дақылдар өндiрiлдi. 274 центнер май өнiмдерi, 357 тонна құс етi, 6 млн. дана жұмыртқа өндiрiлдi. Бұған қоса терi өнiмiн айта кету орынды.
2003-2005 жылдардағы болжамдар. Ауыл шаруашылық өндiрiсiнде көп өзгерiстер болмайды. Оның өнiмiнiң құны 2005 жылы 642,8 млрд. теңге болып, 2002 жылға қарағанда 27% артады. Негiзгi өнiм көлемi қожалық шаруашылықтар мен қала маңындағы жеке шаруашылық жүргiзушiлерге келедi.
Малға байланысты өнiм шығару жеке шаруашылыққа байланысты. Мәселен "Монтажник" АҚ құс фабрикасы құрылған. Құс саны (38569), бұл қаладағы шығарылатын өнiмнiң 80 пайызын құрайды.
Сауда
Талдау. Алматы қаласының республикалық көлемде бөлшек сауда айналымы 2001 жылдың қорытындысы бойынша 38,4 пайыз құрайды. Бұл тұрғыда тауар айналымы 261,3 млрд. теңге құрайды және 2000 жылға қарағанда 10,7 пайызға өскен. Тауар айналымының қарқыны мемлекеттiк емес меншiктегiлер үлесiне тиедi. Негiзгi айналым базар арқылы 75,3 пайыз, қалғаны сауда кәсiпорындары орындайды.
Алматы қаласының аумағында 2002 жылдың 1 қаңтарында статистiк ақпарат бойынша 98 базар бар, олардың 20- мүлiктiк, 64-аралас, 11 ауылшаруашылық, 3 көтерме сауда жәрмеңкесi. Осы базарларда 29 мың сауда орындары бар.
Оған қоса 1011 дүңгiршiктер бар. Қаланың базарларын жаңарту жұмыстары жүргiзiлуде. Осы мақсатқа 2001 жылы 26,6 млн. теңге жұмсалған.
Тауар айналымы 2001 жылы 351,1 млрд. теңге құраған. 2000 жылға қарағанда 104 пайыз көп. Көтерме сауда негiзiнен шағын (67,4) және орта (32,1 пайыз) құрайды.
Алматы қаласына елiмiз бойынша қоғамдық тамақтандыру өнiмi 26,9 пайыз құрайды. Қалада 321 кәсiпорын бар, оның қарқыны 2001 жылы 3,6 млрд. құрайды.
2003-2005 жылдардағы болашақтар. Сауда саясатындағы басымдылық жақындағы 3 жылда қаланың кәсiпорындарында бәсекелестiктi арттыру болып табылады. Жоғары дәрежеде өнiм шығару және оның сату-саудалау науқандылығын арттыру.
Қаланың базарларында бөлшек сауда айналымы тасқын алған. 2004 жылы 630 кеңейтiлмек. "Ботагөз" ЖШС кәсiпорны 3 қабатты сауда алаңын 9,8 мың шаршы метрдi алады.
Қаланың келбетiн өзгерту қолға алынады. 2001 жылдың қорытындысы бойынша Алматы қаласында 1011 дүңгiршiктер 2004 жылдың соңында үй жайларға көшiрiлетiн болады.
Алматы қаласының даму бас жоспарында базарлар мен сауда орындарын оңтайландыру жоспарлануда. 2005 жылы сауда айналымы 319,8 млрд. теңгеге көтерiледi. 2002 жылы өсу көлемi 16 пайыз болса, iрi және орта кәсiпорындардың сауда айналымы бiр жарым есеге артады.
Алматы қаласының сыртқы экономикалық қызметi Талдау. Алматы қаласы 2001 жылы 137 әлем елдерiмен сыртқы экономикалық байланысын жалғастыра түскен. Осы жылдан берi сыртқы экономикалық тауар айналымы 2,5 млрд. АҚШ долларын құрап, бұл 2000 жылға қарағанда 22,4% құрайды. Негiзiнен достастық елдер тұтынушылар болып табылады. Олардың үлесi 47,3 пайыз, еуропалық елдер 27,7 пайыз, азия елдерi 18,5 пайыз. ТМД елдерiнен негiзгi жеткiзiп берушi Ресей болып келедi.
Экспорттың үлесi жалпы айналымы 2001 жылы 698,3 млн. АҚШ долларын құрайды, немесе 92,5 пайыз 2000 жылмен салыстырғанда. Негiзгi тұтынушы Ресей мен Украина 9,5%, Щвейцария - 13%,Қытай - 12,5%, Бiрiккен Араб Эмираты 12,3 пайыз құрайды.
Импорттық жеткiзiп берушiлiк көлемi осы мерзiм аралығында 1805,4 млн.
АҚШ долларын құрайды. Бұл 2000 жылға қарағанда 40 пайыз көп. Қала базарын шикiзатпен, өнiмдермен, тауармен толықтырушы Ресей болып табылады.(43,2 пайыз)
2002 жылы сыртқы айналым 2965,7 млн. АҚШ долларын құрайды. Оның импорты 1603,8 млн, АҚШ доллары немесе 54,1 пайыз.
Үстiмiздегi жылы экспорт 745,1 млн АҚШ долларын құрайды. Сыртқа елден 1700 мың тонна мұнай шикiзаты мен газ конденсаты, 190 мың тонна фосфор, 7,4 тонна күмiс, 17,5 мың тонна қалайы, 32 мың тонна ұн, 760 мың тонна астық.
Қаланың өнеркәсiп кәсiпорындары жыл аяғына дейiн экспортқа шығаратыны:
- "Ақ-Нар компаниясы" ЖШС Қырғызға 0,9 млн. теңгеге сыра өнiмiн.
- "Қазақстан текстилайн" ЖШС тоқыма өнiмiн Швейцарияға 7,7 млн. теңге.
- "Станок жасау зауыты" АҚ сыртқа 10 дана станок.
- "Вита" ААҚ күнбағыс майы Ауғанға және басқаларына 756 тонна.
2003-2005 жылдардың болашағы. 2003-2005 жылдары сыртқы экономикалық қызметтi жүзеге асыру үшiн тауар өндiрушiлер кәсiпкерлермен iскерлiк қарым-қатынас орнату үстiнде. 2005 жылы сыртқы экономикалық тауар айналымы 4511,7 млн. АҚШ долларын құрайды. Бұл 2002 жылға қарағанда 52,1 пайыз құрайды.
Импорт 2005 жылы 61,0 пайыз құрап 3580 млн. АҚШ долларына жетедi.
Экспорт 2005 жылы 931,7 млн АҚШ долларын құрайды және 25 пайызға өседi.
Елден тыс 1438 мың тонна көмiр, 5270 мың тонна мұнай шикiзаты, 114 мың тонна ұн, 2,25 мың тонна тәттi тағам, 18,4 мың литр шарап жеткiзiледi.
Импортқа 203-2005 жылдары әртүрлi бояу өнiмдерiн "Әйгерiм" ЖШС (жылтыр бояу өнiмдерi), "Папирус" ЖШС БК (қағаз өнiмi), "Алматы кiлем" АҚ (кiлем және кiлем өнiмдерi), "Сайман" ЖАҚ (электр өнiмдерi, су есептегiш өнiмдерi БАЭ, Иран, Өзбекстан тапсырысы бойынша), "Ырысты-АЭВРЗ" ААҚ (Қырғызстан тапсырысы бойынша вагондарды жөндеу) және басқа да кәсiпорындардың өнiмдерi шығарылатын болады.
Көлiк және байланыс
Талдау. Қала тұрғындарына көлiк қызметiнiң жолсызбасы әзiрленген. Көлiк құралдарының ақпараттық аясы құрылуда.
2001 жылы жолаушыларды тасымалдаудағы көлiк құралдары толығымен жаңару үстiнде. 2001 жылы 174 автобустар 23 троллейбустар толықтырылды. 16 шақырым жол қатынас сымдары алмастырылды.
Көлiк құралдарының қаржы қызметi әлi де тоқыраушылықта. Оның 40 пайы зы ғана оң үлгiде. Табыстан бұрын шығын көбею үстiнде.
Қала көлiгiнiң тиiмдi жұмыс iстеуiне 8 автопарк сенiмдi басқаруға берiлген.
2001 жылы көлiк кәсiпорындары 5147,7 мың тонна жүк тасымалдаған.
Көлiкпен жүк тасымалдау өндiрiс көлемiнiң артқандығын бiлдiредi, сондықтан жолдарды жөндеуге қалада бiрнеше компаниялар қатысатын болады.
Жолаушыларды тасымалдау 1820,11 млн. адамға жеттi.
2001 жылы "Air Kazakhstan" басқа әуежайға қарағанда 8,3 есе жолаушылар тасымалданған, 504,2 мың жолаушылар құрайды.
Қала бойынша жолаушыларды тасымалдау 3899,2 млн. жолаушы шақырым болып, көлiк айналымы 2001 жылы 8029,8 млн. шақырымға жеттi.
Телекоммуникацияны дамыту саласында АТС-33, 74/75, 76/77, ТС-4,3, АТСЭ "Дорожник" шағын ауданында, 13 әскери қалашықта, "Пятилетка Түрксiбтегi" елдi-мекенiнде осылардың құрылысы жүргiзiлiп, жаңара түстi.
Жыл басынан берi 14 мың телефон қондырылған, таксофондар саны 1266 бiрлiкке жеткiзiлдi.
2001 жылы 13634,0 млн. теңге сомасына қызмет көрсетiлдi.
2003-2005 жылдардың болашағы. Әлеуметтiк-экономикалық даму мiндеттерiн анықтау кезiнде 2001 жылдың макроэкономикалық болжамы бойынша көрсеткiштерге қол жеткiзiлдi.
2005 жылы көлiк бойынша жоспар көрсеткiшi қаланың көлiк кәсiпорындары мен ұйымдарының ниет негiзiнде көлiк және әуе көлiгi бойынша құрылған болатын.
Жақын үш жылдың iшiнде жолсызбаларды оңтайландыруды жүргiзу және диспетчерлiк жолаушыларды тасымалдау енгiзiлген. Қаланы көрiктендiру жұмыстары жалғасады. 2002 жылы 65 шақырым желiлер мен 22 шақырым трамвай жолдары тартылатын болады. Көлiктегi мәдениеттi қызмет көрсету одан да жоғары болады. Жүк тасымалдаушылардың ақпараттық көрсеткiштерi мен көлiк тасқынының қауымдастықтары құрылатын болады.
Жүктердi тасымалдау 2005 жылы 7079,2 мың тонна, 2002 жылмен салыстырғанда 29,6 пайыз.
Жолаушыларды тасымалдау 248,666 млн, адам (немесе 120,74 пайыз 2002 жылмен салыстырғанда).
2005 жылы жолаушыларды тасымалдау негiзiнен жастар арқылы жүзеге асырылатын болады.
Өз кезегiнде "Air Kazakhstan" әуе жолымен тасымалдауда жақсы көрсеткiштерге қол жеткiзiлген болатын. Қазiр компания техникалық жағынан жаңару үстiнде. Батыстан заман талабына сай ұшақтарды алуға жағдай жасауда.
2005 жылы болжам бойынша 607 мың жолаушыларды тасымалдау көзделуде.
2005 жылғы жолаушыларды тасымалдау айналымы 4547,6 млн. жолаушы /сағат немесе 119,9 пайыз 2002 жылмен салыстырғанда. Автомобиль көлiгi 1393,4 млн. жолаушы/ сағат, әуе қатынасы 1761,2 млн. жолаушы/сағат оның iшiнде "Air Kazakhstan" әуе жолымен 1549,0 млн. жолаушы/сағат.
Тұрғындарға байланыс қызметiн жүзеге асыру. 2005 жылдың болжамы бойынша тұрғындарға 16416,2 млн. теңгеге қызмет көрсету көзделуде. (2000 жылға қарағанда 113,1 пайыз)
Тұрғындарға қызмет көрсетуде негiзiнен телефон аппараттарын орналастыру негiзделген. 2005 жылы болжам 348,6 мың дана немесе 108,2 пайыз 2002 жылға қарағанда.
Инвестициялық сала
Талдау. Алматы қаласында 2001 жылы негiзгi капиталға инвестиция көлемi 114,8 млрд. теңге құрайды.
2001 жылы қаржыландыру шығыны кәсiпорындар мен ұйымдардың қаражаты бойынша жалпы көлемнiң 89,5% құрайды. Бюджеттi қаржыландыру үлесi 8,0%, шетелдiк инвесторлық 2,7% құрайды.
Күрделi құрылыс құрылымында инвестицияның басымдылығы өңдеу өнеркәсiбi, көлiк және байланыс, сауда болып табылады. Оған қоса инвестицияның негiзгi бөлiгi жылжымайтын мүлiкке байланысты қызметтерге және электр тоғын, газ бен суды бөлуге жұмсалады.
Күрделi құрылыста iрi және орта кәсiпкерлiкке 24,2 млн. теңге өтелген. 2001 жылы жергiлiктi бюджеттен қаржыландыру көлемi әлеуметтiк салаға жiберiлетiн болады. Жергiлiктi бюджеттен күрделi құрылысқа 1996 жылы 0,7 пайыз, 1999 жылы 2,1пайыз, 2000 жылы 7,4 пайыз құрайды. Өткен жылы бұл көрсеткiш 22,3 Жергiлiктi бюджет есебiнен Майлин мен Бекмаханов көшелерiнiң түйiсiндегi жолдағы көлiк таралымы мен Саин даңғылы мен Райымбек даңғылының түйiсiндегi жол қозғалысы ретке келтiрiлетiн болады. Тiрек қимыл ағзасында ақауы бар балаларға арналған мектеп-интернатының құрылысы жүзеге асырылады. "Шаңырақ" шағын ауданында "Ақбұлақ" елдi-мекенiнде "Жетiсу-2"
шағын ауданында барлығы жалпы 3152 орындық мектеп құрылысы iске қосылатын болады. 2001 жылы "Мамырда" 350 орындық әлеуметтiк үй мен 74- пәтерлiк зейнеткерлерге арналған әлеуметтiк үй пайдалануға берiлген.
2001 жылы инвестицияны мына кәсiпорындар мен ұйымдар меңгерген:
- "Қазақстан темiр жолы" РМК 990,7 млн. теңге ("Алматы-1" станциясында вагон депосы жөнделген, пайдалануға объектiнiң арқасында жылына 500 жөндеу жұмыстары жүргiзiлетiн болады).
- "Қазақтелеком" ААҚ ДСТИ-3391,4 млн. теңге(жүйелер құрылысы, спутник байланысын енгiзу).
- "Алматытелеком" ААҚ ГЦТ-1935,6 млн.теңге (1000 нөмiрге АТС кеңейтiлген, жабдықтар алынған).
- "Орталық теннис клубы" ЖШС 712,5 млн. теңге (спорт кешенi пайдалануға берiлген, ол әлемдiк қалыпқа сай келедi және теннис корты бойынша Орта Азияда теңдесi жоқ).
- "АПК" ЖАҚ -618,1 млн. теңге (жоғары вольттi электр желiсiнiң құрылысы және жылу магистралiнiң құрылысы).
- "Әл-Фараби" ЖШС 419,9 млн. теңге (Орталық киiм-кешек базарындағы сауда орны).
"Alan s Invest Company" ЖШС БК 157,3 млн. теңге (отбасылық парк пен картинг орталығы).
- "SILK WAY" ЖАҚ -325,0 млн. теңге (Медеу ауданындағы iскерлiк, мәдени, сауда орталығы)
Қаланың кәсiпорындары әртүрлi қаржыландыру көздерiнен өндiрiстiк объектiлердi тұрғызған: "Алматы сыра зауыты" ААҚ-ашытқы цехын жабдықтау, "Динал" ЖШС-сыра шығару орнын жабдықтау, "Алматы маргарин зауыты"- сары май орнын жабдықтау, "Беккер және К" БК-шұжық цехы, "Компания Маолин" - қағаз цехы, "Кастинг" ЖШС- мыс балқыту цехын жабдықтау, "ВИТА" ААҚ майонез шығару цехын жаңарту, "Каспиан Индастриес" ЖШС су құятын ыдыстарды шығару және басқалар).
Тұрғын үй құрылысына барлық қаржыландыру көздерiнен 4,6 млр. теңге жұмсалған. Пайдалануға 240,8 мың шаршы метр тұрғын үй берiлген (1640 пәтер), бұл өткен жылмен салыстырғанда 10,8 пайыз көп. Алматы қаласының елiмiздiң жалпы ортақ үлесi 16,1 пайыз болып табылады.
2002 жылы заңды және жеке тұлғалардың негiзгi капиталына 131,7 млрд.
теңге бағытталады, бұл 106,2 пайызды 2001 жылға қарағанда құрайды.
Инвестицияны тартқанда өңдеу өнеркәсiбiне, көлiкке, байланысқа, саудаға, жылжитын және жылжымайтын мүлiкке, электр энергиясын, газ бен суды өндiруге жұмсалады.
Жеке қаражат есебiнен кәсiпорындар мен ұйымдардың Төле би мен Байзақовтың түйiсiндегi Сауда орталығының, Абай даңғылы мен Әуезов көшесiнiң түйiсiндегi мейрамхана ойынхана, "1 Алматы сыра зауыты" ААҚ ашытқы цехы, Жiбек жолы мен Қонаев көшелерiнiң қиылысындағы мәдени-сауда орталығы салынып iске қосылатын болады.
Жергiлiктi бюджет есебiнен инвестиция тартумен "Медеу" тау шатқалы кешенiнiң қайта жөндеуден өтетiн болады.
Шетелдiк инвестиция есебiнен 2002 жылы Alan s Invest Company" ЖШС БК картинг орталығын, "Әл-Фараби" ЖШС Орталық киiм-кешек базарының 1-кезегiн iске қосатын болады.
2002 жылы Алматы қаласы әуежайының терминалы iске қосылатын болады.
Халықаралық және жергiлiктi әуежайдың тәулiктiк қызметiн жүзеге асыратын болады. Жолаушыларға қызмет көрсету Қазақстан Республикасы белгiлеген заңнамаларға сай талаптар бойынша шешiлген. Терминалдың жалпы қызмет аясы сағатына 1300 жолаушы.
Қалада үстiмiздегi жылы "Сумен жабдықтау жүйесiн жаңарту және қайта жабдықтау" жобасы бойынша Франция Үкiметiнiң iшкi заимы бойынша жүзеге асырылатын болады. "Қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару" жобасы шеңберiнде Еуропалық қайта жабдықтау және даму банкiнiң желiсiмен қаржыландырылады. Сондай-ақ Алматы қаласы әкiмшiлiгiнiң жоспарында "Нұрлы-Тау" тұрғын үй кешенiн тұрғызу жоспарлануда. Ерекше тартымды жайлардың құрылысында тұрғын үй, мейрамхана, офистер бой түзейдi. Шағын аудан Әл-Фараби даңғылынан Республика алаңына жалғасып жатады. Зәулiм үйлердiң бiрiншi қабаттары дүкендер мен кафе, мейрамхана, орта және шағын кәсiпкерлiкке берiлетiн болады.
Жергiлiктi бюджет есебiнен "Думан" шағын ауданында 1200 орындық мектеп және тiрек қимыл ағзасында ақауы бар балаларға арналған "Алмагүл"
шағын ауданында 144 орындық мектеп-интернаты iске қосылатын болады.
Көрiктендiру объектiлерiнiң құрылысына 3,0 млрд теңге жұмсалатын болады.
Алматы қаласының бас жоспарына қаланы таза ұстау жұмыстарына Кiшi Алматы өзенi, Есентай (Весновка) және үлкен Алматы өзенi кiредi. Осы ауданда 2000 жылы "Нұрсұлтан" дендропаркiнiң құрылысы басталды. Осы құрылыс 2003 жылы аяқтау жоспарланып отыр. Оған жергiлiктi бюджеттен 1 млрд теңге жұмсалады.
Соңғы жылдары әлеуметтiк салаға қаржы тасқыны жұмсалатын болады.
Дегенмен әлi де қосымша қаражат республикалық бюджеттен келiп түспек. Оған ғимараттарды жер сiлкiнiсiне қарсы күшейту, қаланың мәдени-тарихи ескерткiштерiн күтiп ұстау, жалпылама жеке құрылыста инженерлiк коммуникациялар салынады. Бұған республикалық бюджеттен қаражат жұмсалатын болады және қаланың алымы азаятын болады.
2003-2005 жылдардың болашағы. 2003 жылы негiзгi капиталға 144,6 млрд теңге бағытталатын болады. 2004 жылы осы сома 160.9 млрд теңге және 2005 жылы 179,9 млрд. теңге құрайды (2002 жылдың салыстырмалы бағасы бойынша).
Қаланың өзектi мәселесiнiң бiрi 1988 жылы басталған метрополитен құрылысы. Жыл сайынғы бюджет қаражаты құрылысты жалғастыруға жетпейдi.
Тек қана оның жамау жұмыстарына жұмсалады. Бiрнеше қаржыландыру жолдары қарастырылғандықтан осы жұмыстың қымбатшылығына қарай инвесторлардың шығуы қиынға соғуда.
Құрылыстың қарқынын тоқтатпау жолында республикалық бюджеттен 2003 жылы 1,7 млрд. теңге, 2004 жылы 5,5 млрд. теңге 2005 жылы 12,5 млрд. теңге көзделуi тиiс.
Тұрғындардың тұрмыс жағдайын жақсарту мақсатында және аяқталмаған құрылысты аяқтау мақсатында бiршама жұмыстар атқарылуда. Жыл сайын Алматы қаласы Үкiмiнiң аппараты күрделi құрылыс бағдарламасын әзiрлеу үстiнде, мұнда әртүрлi қаржыландыру есебiнен әлеуметтiк сала ғимараттарының құрылысын жүргiзбек. Аяқталмаған құрылысты коммуналдық меншiкке берiп, оны бұдан әрi конкурстық негiзде басқа құрылыс жүргiзушiге бередi. Қаладағы iрi құрылыс жүргiзушi "Базис-Корт" ЖШС, "Қуат" ЖАҚ БК, "Элитқұрылысы"
ЖШС, "Алматықалақұрылысы" МАК АҚ, "Агрореммашқұрылыс" ЖШС болып табылады. Ең жайлы салынған үйлер көңiлдi қуанышқа бөлейдi.
Атқарылған жұмыстың нәтижесiнде қаладағы құрылысы аяқталмаған ғимараттар қатары 946 мың шаршы метрден 1994 жылғы, 2001 жылы 173 мың шаршы метрге жеттi. Жыл сайын 2003-2005 жылдары тұрғын үйдi iске қосу 288- 335 мың шаршы метр құрайды. Осы бағытқа 8-11 млрд.теңге ақша қаражаты жұмсалатын болады. Жергiлiктi бюджеттен де тұрғын үй құрылысына қаражат бөлiнетiн болады. Пәтер алуға және тұрғын үй құрылысын жүргiзуге әлеуметтiк жағынан қорғалатын бұқара тобына 800 млн. теңге көзделедi.
2003-2005 жылдары кәсiпорындар мен ұйымдардың жеке қаражаты мен шетелдiк инвестициялар "Рахат" ААҚ жайларын жөндеуге, "Сауда-қаржы банкi"
ААҚ офисiн қайта жөндеуге, цехтарды жаңарту, айналым қаржыларын толықтыру "1 Алматы сыра зауыты" ААҚ, "Рамбутя" ЖШС дүкендерiн салу, "Әл- Фараби" ЖШС Сауда киiм-кешек орталығының құрылысы, "Беккер" БК цехтарын жаңарту, "Тигрохауд" фирмасының сауда орталығының құрылысы.
Аймақтық инвестициялық бағдарлама туралы Инвестиция қарызға тiкелей байланысты, бұл әсiресе мемлекеттiк кепiлдiктегi жергiлiктi бюджетке байланысты. Iскерлiк заимдарға қарағанда әлеуметтiк сала несиесi ешкiмдi де өзiне тартпайды. Оған жеке инвесторлар бара бермейдi, сондықтан оны мемлекет өз қамқорлығына алады.
Алматы қаласында тұрғын үй құрылысынан басқа Алматы қаласының Әкiмiне Үкiметтiң сыртқы заемынан берiлген қаражаты есебiнен "Алматы қаласын сумен жабдықтау және су бөлу жүйелерiн жарақтандыру және қайта жаңарту" жобасы жүзеге асырылады. Мұның өзi Алматы қаласының сумен жабдықтау және құбырлар жүйесiн басқаруды, пайдалануды жақсартуға, барлық өндiрiстiк кешеннiң өте ескiрген жабдығын жаңартуға, қаланың су құбыры- канализация желiлерiн қайта жаңартуға, өңдеу тиiмдiлiгiн көтеруге, қайнатылмаған және ағын суларды залалсыздандыруға мүмкiндiк бередi.
Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгiленген несие беру тiкелей тұрғыда тиым салынған.
2002 жылдың 1 маусымында Алматы қаласының жергiлiктi атқарушы ұйымның қарыз көлемi 8,5 млрд, теңге құрайды, бұл жергiлiктi бюджеттiң 20,6 пайызын құрайды, оның лимитi 25 пайыз). Алматы қаласының қарызын өтеуге және оған қызмет көрсетуге 2002 жылы бұл заңдылықтарға 5490,0 млн. теңге көзделген 10 пайыздық лимиттен 2,6 пайызға көбiрек (жергiлiктi бюджеттiң 2002 жылға арналған табыс болжамы 43680,4 млн. теңге құрайды).
Осыған байланысты Алматы қаласының Әкiмшiлiгi Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi және Үкiметiмен, банкiлермен жергiлiктi атқарушы органдардың несие алу жұмыстарымен белсендi жұмыс атқаруда. Осы жұмыстардың барысында несие келiсiмдерiне сай заимдар уақтылы төленiп және 2002 жылдың тамызында Алматы қаласы жергiлiктi атқарушы ұйымның несиесiн өтеу қызметi төмендеп жергiлiктi бюджеттiң 10 пайызын құрайды.
Осы жағдай 2002 жылы Алматы аймақтық инвестициялық бағдарламасын (АИБ) бекiтуге мүмкiндiк бередi. Оның құрамында "Тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару" жобасын жүзеге асыру көзделуде.
Алматы қалалық жергiлiктi атқару органы арқылы мынадай жобаларды жүзеге асыру үшiн заем беру жүзеге асырылды: "Абай атындағы опера және балет театрының ғимаратын қайта жаңарту", "Әуежай жолаушылар терминалының құрылысы", "Қалалық көлiктi дамыту (МАН автобустары)", "Виртген АГ" жол жөндеу техникаларын алу", "Бошунг Мекатроник Гмб" жол техникаларын алу".
Аталған жобалар әлеуметтiк маңызды және инфрақұрылымды жақсартуға, қаламыздың тұрғындарына тiршiлiк етуге қолайлы ортаны қалыптастыруға бағытталған.
Шағын кәсiпкерлiк
Талдау. Алматыда кәсiпкерлiктi дамыту шаралары қолданылуда.
Өнеркәсiптiк аймақтарды дамыту тұжырымдамасы жүзеге асыруда. Қалалық бизнес-инкубатордың аумағында 400-ден астам адам жұмыс iстейдi.
Қалалық бюджеттен өнеркәсiптiк аймақ аумағындағы кәсiпорындарды дамытуға 18 млн. теңге бөлiндi.
Алматы қаласы Әкiмiнiң шешiмiмен пәтерлердi әртүрлi бизнестi жүргiзу үшiн қайта жабдықтау жағдайлары оңайлатылды. Үйлердiң бiрiншi қабаттар үшiн 18 млрд.-қа жуық теңгенiң инвестициясы бөлiндi. Жыл сайын қалалық бюджеттен бөлiнетiн кәсiпкерлердiң инвестициялық жобалары бойынша несиелер көлемi ұлғаюда.
Кәсiпкерлерге арналған патенттердiң мөлшерлерiн есептеуге арналған базалық мөлшерлерi азайтылды. Мұның өзi кәсiпкерлiктiң едәуiр бөлiгiнiң жұмысын одан әрi жария етуге, патенттердi сатудан бюджетке 850 млн. теңгенiң түсуiне игi ықпал еттi. Кәсiпкерлiк қызметке лицензия беру мерзiмiн едәуiр азайтты.
Кәсiпкерлерге консультациялық қолдау көрсету, олардың проблемаларын бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жедел шешу, "Дөңгелек стол басындағы әңгiмелер", конференциялар өткiзу, кәсiпкерлiктi қолдау бойынша қоғамдық ұйымдардың дамуы жөнiндегi жұмыс жанданды.
Шағын кәсiпкерлiк бюджетке түсетiн едәуiр қаржының көзiне, қаладағы жұмыссыздықтың өсуiн кiдiртетiн факторға айналып отыр. Кәсiпкерлiк саласына 257 мың адам тартылған (бiр жолғы талондар, патенттер негiзiнде жұмыс iстейтiн жеке кәсiпкерлердi қоса есептегенде). 2000 жылмен салыстырғанда 9 пайызға өскен.
Шағын кәсiпкерлер қызмет көрсету көлемiн 2000 жылмен салыстырғанда 2 есеге өстi, оның iшiнде:
- өнеркәсiп өнiмдерi 2,8 есе;
- сауда 9 пайызға;
- басқа да қызмет түрлерi 88 пайызға.
Сонымен, жоғарыда аталған көрсеткiштер осы саланың өндiрiстiк қызметке бiрте-бiрте бейiмделуiнiң дәлелi болады.
2002 жылдың соңына дейiн кәсiпкерлiкпен шұғылданушылар қатары 5 пайызға өседi.
2003-2003 жылдарға арналған перспективалар. 2003-2005 жылдарға арналған шағын кәсiпкерлiктi дамытудың негiзгi көрсеткiштерi осы саладағы қолайлы бағыттарды баянды ету, шағын бизнестiң дамуын кiдiртетiн кедергiлердi жоюдың белгiленген шараларын ескерiп, әзiрлендi.
Шағын бизнестiң инфрақұрылымын дамыту үшiн әртүрлi инкубациялық жүйелердi құру жоспарлануда: өнеркәсiптiк парк, технологиялар трансфертiнiң орталығы, маркетингтiк зерттеулер орталығы, кәсiпкерлерге әртүрлi қызметтер көрсететiн және басқарылатын жұмыс алаңдары.
Бұрынғы темекi комбинатының аумағында жалпы көлемi 40 мың ш.м.-ден астам өнеркәсiптiк парк құру жоспарлануда. Онда 100 компания орналаса алады.
Кәсiпкерлiктi инновациялық-технологиялық қызметке тарту және одан соң жаңа технологияларды көбейту мақсатында Алматы қаласында технопарктi құру тұжырымдамасын жүзеге асыру басталады.
Бизнес инкубацияны одан әрi дамытудың бiр құралы Алматының өнеркәсiптiк аймағының "Қабырғаларсыз инкубатор" өндiрiстiк нысандарын дамытудың арнаулы Бағдарламасын жүзеге асыру. Iрi, орташа және шағын кәсiпорындар арасындағы кооперациялық байланыстардың дамуына баса назар аударылады.
Шағын бизнестi қаржылық қамтамасыз етудi жақсарту, өз iсiн жүргiзудiң негiздерiне үйрету үшiн Кәсiпкерлiктi қолдау қорын құру, кадрларды оқыту және даярлау бойынша оқу орталықтарының, курстардың, арнаулы семинарлардың жүйесiн дамыту көзделуде.
Қоғамдағы кәсiпкерлiктi нығайтуға бағытталған насихаттық, түсiндiру жұмысы жалғастырылады.
Қолданылған шаралар жалпы аймақтық өнiмнiң жалпы көлемiндегi шағын бизнестiң үлесiн арттыруға, қаланың тауарлық нарығының бәсекеге төзiмдi өнiмдермен, жергiлiктi өндiрiстiң қызметтерiмен қамтамасыз етiлуiн жақсартуға, салық салынатын базаны ұлғайтуға, жұмыссыздық проблемасын азайтуға мүмкiндiк бередi.
Болжанып отырған кезеңнiң соңына қарай шағын бизнес субъектiлерi өндiрген өнiмдер мен көрсетiлетiн қызметтердiң жалпы көлемi 89 пайызға, өнеркәсiпте 94 пайызға өседi.
Шағын бизнес саласындағы жұмыспен қамтылғандардың саны 283 мыңға жетедi, олардың 66 пайызы шағын кәсiпорындардағы жұмыспен қамтамасыз етiледi.
Халық, жұмыспен қамту және еңбек ресурстарының дамуы Талдау. 2001 жылы Алматы қаласының ортажылдық халық саны 1133,2 мың адам құрады. Халық санына демографиялық процестер көп әсер еттi. Қалада 2001 жылы 14,0 мың жаңа туған бала мен 11.9 мың өлгендер ресми түрде тiркелдi.
Халықтың табиғи өсуi 21 мың адам құрады. Әр 1000 адамға туылу 12.4 және өлу
10.5 коэффицентiн құрады. Инфрақұрылым дамуымен геополитикалық ролiне қарай Алматы қаласы көшi- қонға өте қолайлы. Жалпы көшi қон 2001 жылы 55.7 мың адам, 2002 жылға қарағанда 27,1 пайызға көп. Негiзгi келушiлер мен кетушiлер контингентi жұмыс iстеуге қабiлетi бар жастағылар. Есеп жылында көшi қон өсiмi 3.7 мың адам құрады.
Экономикалық белсендi халық қоғамның экономикалық жүйесi ретiнде негiзгi өндiру күшi болып есептеледi.
2001 жылы экономикалық бөлгендi халық саны 556.0 мың адам құрады.
Экономикалық белсендi халық деңгейi 62.3 пайыз құрады.
2001 жылдың қорытындысы бойынша қаланың экономика саласында 496,1 мың адам жұмыс iстейдi.
Жұмыс iстейтiндер құрамының 78.4 пайызы iрi, орта және кiшi кәсiпорындарда,қаланың әр түрлi меншiктiк ұйымдарында, 21.6 пайызы өзiнше жұмыс iстейдi.
Жұмыссыздар саны 2001 жылы 59.9 мың адам құрады немесе жұмыссыздық деңгейi 10.8 пайызға тең.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2003-2005 жылдары экономикалық өсудiң, iшкi және сыртқы көшiп-қонуды одан әрi реттеу есебiнен демографиялық және көшi-қон жағдайын жақсарту болжануда.
2005 жылы халықтың санының 1156,7 мың адамға көбеюi белгiленiп отыр.
Халықтың денсаулығын одан әрi жақсартуды ескерiп, 2005 жылы табиғи өсу 2,3 мың адамды құрайды немесе 2002 жылмен салыстырғанда 9,5 пайызды құрайды.
Сонымен, 2005 жылы қала халқы 2002 жылмен салыстырғанда 1,5 пайызға көбейедi.
2005 жылы болжам бойынша экономикалық жағынан белсендi халық саны 1,8 пайызға өседi.
Шағын және орта бизнестiң дамуы, Кедейшiлiктiң деңгейiн төмендету бағдарламасын жүзеге асыру жұмыспен қамтылған халықтың санын бiрте-бiрте көбейтуге мүмкiндiк бередi, 2005 жылы олардың саны 547,0 мың адамға немесе экономикалық жағынан белсендi адамдардың саны 92,0 пайызға артады деп күтiлуде.
Өнеркәсiпте жұмыс iстейтiндердiң саны 14,5 пайызға (2005 жылы 84,2 мың адамға дейiн), құрылыста 66,7 пайызға (38,5 мыңнан 45,2 мың адамға дейiн)
көбейедi деп болжануда.
Еңбек нарығындағы жағдай жұмсартылады. Есеп бойынша 2005 жылы жұмыссыздар саны 47,5 мың адамды құрайды. Төрт жыл iшiнде жұмыссыздық деңгейi 10,8 пайыздан 8,0 пайызға азаяды.
Талдау бойынша жұмыссыздардың негiзгi бөлiгi еңбек нарқы кезiндегi талап етiлетiн жоғары және орта бiлiмi бар адамдар. (бухгалтер, заңгер, экономистер). Одан басқа да басқа да көршi мемлекеттерден келгендер осы мәселеге керi ықпалын тигiзуде. Көптеген кәсiпкерлер Алматы қаласында есепте тұрмайтын арзан жұмыс күшiн ықыласпен жалдайды. Бұл жергiлiктi жұмыссыз жүргендерге бәсекелестiк туғызып заңсыз арзан жұмысшы күшiн тартуға негiз болуда.
Халықтың әл-ауқатының артуы Талдау. 2001 жылы тiзiмдегi және тiзiмдегi емес қызметкерлердiң, мiндеттi қоса атқарушылардың (меншiк түрiне қарамастан және шағын кәсiпорындарды қоса алғанда) жалақылары 92 291,5 млн. теңгенi құрады, өсу қарқыны 39,1 пайызды құрады. Олардың 26679,9 млн. теңгесi немесе 28,9 пайызы шағын кәсiпорындардың еңбекке ақы төлеу қорының үлесiне тиедi (бұл көрсеткiш 2000 жылы 18,1 пайызды құрады). Еңбекке ақы төлеу қорының едәуiр өсуi 2000 жылғы жалдамалы қызметкерлер санының 305,4 мың адамнан 2001 жылғы 329,3 мың адамға өсуiмен, сондай-ақ орташа айлық жалақының 17,6 пайыздан 24,7 пайызға өсуiмен түсiндiрiледi.
2001 жылы қала бойынша орташа айлық жалақы 20508 теңгенi, долларлық эквивалент бойынша 139,5 АҚШ долларын құрады. Iрi және орта кәсiпорындар бойынша ол 22476 теңгенiң мөлшерiнде, шағын кәсiпорындар бойынша 22057 теңгенiң мөлшерiнде қалыптасты. Бұл орайда нақты жалақының өсуi 115,8 пайызға жеттi.
2001 жылы қызметкерлердiң орташа айлық нақты жалақысы күнкөрiс минимумының шамасынан 4,3 есе жоғары, 2000 жылы - 3,9 есе жоғары болды.
Төменгi орташа айлық жалақы денсаулық сақтау саласында 9532 теңге, жалпықалалық деңгейден 55,5 пайызға төмен болды, бiлiм саласында 15073 теңге, тиiсiнше 39,6 пайыз, мемлекеттiк басқару саласында 17295 теңге, 19,2 пайыз болды.
Ең жоғары орташа айлық жалақы қаржы қызметiнiң саласында байқалды 74510 теңге, бұл жалпықалалық деңгейден 3,4 есе жоғары болды, көлiк және байланыс салаларында - 27532 теңге, 28,5 пайыз, жылжымайтын мүлiктер бойынша операциялар, жалдау және қызметтер көрсету саласында 23167 теңге, 3,1 пайыз болды.
Еңбекке ақы төлеу қорының едәуiр бөлiгi (15,9 пайыз) өнеркәсiптiк кәсiпорындардың үлесiне тиедi, 12,2 пайызы - қаржы қызметiмен айналысатын ұйымдардың үлесiне тиедi, бұл орайда олардың саны жылжымайтын мүлiкпен жасалатын операциялар, жалдау және қызметтер көрсету салаларында тиiсiнше 3,3 пайызды, 15,7 пайызды құрайды, көлiк және байланыс кәсiпорындарында 11,8 пайызды, бiлiм саласында - 10,6 пайызды құрайды.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2002-2005 жылдарға арналған еңбекке ақы төлеу қорын қалыптастыру кезiнде 2002 жылдың соңына дейiнгi күтiлiп отырған нәтижелер, инфляция деңгейi, соңғы 3 жылдағы орташа жалақының өсу қарқыны, жалдамалы қызметкерлер санының өсуi ескерiледi.
2002 жылы қызметкерлер санының 4,6 пайызға және орташа айлық жалақының 20 пайызға өсуiн ескерiп, еңбекке ақы төлеу қорының есептi жылмен салыстырғанда 25,4 пайызға ұлғаюы белгiленiп отыр, олардың сомасы 11588370 млн. теңгенi, 2005 жылы 206918.0 млн. теңгенi құрайды немесе күтiлiп отырған жылмен салыстырғанда 78.5 пайызға көбейедi.
2002 жылы бiр қызметкерге шаққанда нақты орташа айлық жалақы, бағалауға сәйкес 24997 теңгенi құрайды және 2005 жылы 44 356 теңгеге дейiн (77.4 пайызға) көбейедi деп болжануда, мұның өзi долларлық эквивалент бойынша 258 АҚШ долларын құрайды.
Нақты жалақы жыл сайын 15 пайызға өседi деп көзделуде.
Орташа айлық жалақының ең жоғары деңгейi қаржы қызметi саласының қызметкерлерiнде сақталады. Бағалау бойынша 2002 жылы бұл көрсеткiш 86713 теңгенi құрайды немесе долларлық эквивалент бойынша 560 АҚШ долларын құрайды (2001 жылмен салыстырғанда 16,3 пайызға өседi). 2005 жылы 2002 жылмен салыстырғанда 68,6 пайызға өседi және 140258 теңгенi немесе 820 АҚШ долларын құрайды деп белгiленуде.
Күтiлiп отырған жылы өнеркәсiпте орташа айлық жалақы 23 359 теңгеден 2005 жылғы 39987 теңгеге дейiн көбейедi, 71,2 пайызға өседi. Жалақының жоғары деңгейi негiзiнен шет елдiк капиталмен жұмысы байланысты бiрлескен кәсiпорындарда, сондай-ақ акционерлiк қоғамдарда, ЖШС-ларда байқалады.
Күтiлiп отырған жылы бағалау бойынша көлiк және байланыс салаларында орташа айлық жалақы 34017 теңгеге, долларлық эквивалент бойынша 219 долларға (23.5 пайызға өседi) көбейедi. 2005 жылы 55606 теңгеге (325 доллар)
жетедi, 2002 жылмен салыстырғанда 63.5 пайызға өседi. Бұл салада айрықша жоғары жалақы авиация және байланыс қызметкерлерiнде болады.
Құрылысшылардың орташа жалақысы күтiлiп отырған жылы 26472 (19.5 пайызға өседi) дейiн көбейедi деп күтiледi. 2005 жылы 62.5 пайызға (43015 теңге)
өседi деп болжануда.
Күтiлiп отырған жылы бiлiм беру саласындағы орташа айлық жалақы 23.3 пайызға өседi деп болжануда, мұның өзi 18 596 теңгенi құрайды. Бұл орайдағы болжанып отырған өсуге қарамастан, аталған көрсеткiштер 2005 жылы жалпықалалық деңгейден 29.0 пайызға төмен болады. Бұл салада жоғары бiлiм беру мекемелерi қызметкерлерi жалақысының өте жоғары екенi байқалады.
Қала бойынша денсаулық сақтау, әлеуметтiк қызметтер көрсету салаларында ең төменгi көрсеткiштi байқаймыз. 2002 жылы өсу 122.2 пайызға (11656 теңге - жалпықалалық деңгейден 55.7 пайызға төмен), 2005 жылы еңбек ақыны 19722 теңгеге өсiру жоспарлануда (келесi жылға өсуi 69.2 пайызға), мұның өзi жалпықалалық деңгейден 55.5 пайызға төмен.
Өнеркәсiп, көлiк, байланыс, құрылыс, шағын және орта бизнес бойынша салалық бағдарламаларды, кедейшiлiк пен жұмыссыздықты төмендету және басқа да бағдарламаларды жүзеге асыру тұрғындарды жұмыспен қамтуды қарқынды жүргiзiп, халықтың тұрмысын көтеруге мүмкiндiк бередi.
Халықтың ақшалай табыстары және шығындары Талдау. Халықтың жан басына шаққандағы ақшалай табыстары және шығындары тұтынуға пайдаланылған үй шаруашылықтарын зерттеудiң мәлiметтерiне негiзделiп есептелдi. Тұтынуға пайдаланылған үй шаруашылықтарының табысы шығындар үшiн есептелген ақшалай табыстардың сомасын және жеке шаруашылық өнiмдерiнiң тұтыну құнын бiлдiредi.
2001 жылы тұтынуға пайдаланылған жан басына шаққандағы ақшалай табыс 105 751 теңгенi құрады. Бұл орайда нақты ақшалай табыстардың индексi 115,2 пайызды құрады. Халықтың орташа айлық табысының мөлшерi күнкөрiс минимумынан 1,8 есеге артты, бiрақ қала бойынша орташа айлық жалақыдан 41,1 пайызға төмен болды.
Халықтың ақшалай табысының құрылымының 76,4 пайызы еңбек қызметi табыстарының үлесiне тиедi, 17,8 пайызы - әлеуметтiк трансферттердi (зейнетақы, жәрдемақы, шәкiртақы және басқа да әлеуметтiк төлемдер), 5,3 пайызы жинаған қаражаттардан түскен ақшалай табыстарды, ақша қаражаттарының жинақталуын, 0,5 пайызы сатудың барлық түрлерiнен түскен табыстарды құрайды.
2001 жылы Алматы қаласы халқының жан басына шаққандағы ақшалай табыстары 153365,2 теңгенi құрады, мұның өзi 2000 жылғы ақшалай табыстардан 55,6 пайыз жоғары және Алматы қаласы халқының жан басына шаққандағы орташа ақшалай табыстарынан 5 пайызға төмен. Халықтың орташа айлық шығындарының мөлшерi күнкөрiс минимумынан 2,6 есеге артты, мұның өзi қала бойынша орташа айлық жалақыдан 59,6 пайызға төмен.
Халықтың ақшалай табысының құрылымындағы 89,2 пайызды тұтыну шығындары құрайды, әсiресе бұлар азық-түлiк, азық-түлiк емес тауарлар және ақылы қызметтер, тиiсiнше 48,6 пайыз, 19,2 пайыз және 32,2 пайыз. Алматы қаласы халқының жан басына шаққандағы орташа ақшалай табысының 4,4 пайызын салықтар, жиымдар, төлемдер құрайды, 2001 жылы басқа да шығындар 6,4 пайызды құрады.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2002-2005 жылдарға арналған болжамда орташа айлық жалақының өсуi, орташа айлық әлеуметтiк жәрдемнiң мөлшерi, инфляциясының индексi ескерiлдi.
2005 жылы халықтың жан басына шаққандағы орташа ақшалай табысы 60,4 пайызға, еңбек қызметiнен түскен табыстар 72,0 пайызға, барлық табыстардан түскен үлес 76,4 пайыздан 83,6 пайызға өседi деп болжануда. Әлеуметтiк трансферттер 20,0 пайызға өсiп, оның үлесi 17,8 пайыздан 12,2 пайызға төмендейдi.
Халықты әлеуметтiк қорғау Талдау. Кедейшiлiк шегiнiң мөлшерiн анықтаудағы негiзгi көрсеткiш күнелту минимумы болып табылады. Күнкөрiс минимумы ең төменгi тұтыну себебi негiзiнде есептелiп, азық-түлiк тауарларының 70 пайызының, азық-түлiк емес тауарлар мен көрсетiлетiн қызметтердiң 30 пайызын қамтиды. 2003-2005 жылдарға арналған күнкөрiс минимумы шамасының есебi осы жылдардың тұтыну бағаларының индексiн ескерiп, шығарылды. Бұл көрсеткiш мемлекеттiң мекендiк әлеуметтiк көмек көрсетудегi экономикалық мүмкiндiгiн көрсетедi.
Экономиканың дамуы кедейшiлiкпен тиiмдi күрестiң маңызды шарты.
Қаладағы экономикалық көрсеткiштердiң оңды динамикасына қарамастан, 2002 жылдың I-шi тоқсанында күнкөрiс минимумының шамасынан төмен табыстары бар халықтың үлесi 12,1 пайызды (137,7 мың адам) құрады, ал мекендiк әлеуметтiк көмек алуға өтiнiш жасаған және ниеттенген азаматтардың саны 21,7 мың адамды немесе қала халқының 1,9 пайызын құрады. Жалпы алғанда, қала бойынша тұрмысы кедейшiлiк шегiнен де төмен адамдардың саны 55,3 мың адамды құрайды.
Осылайша, Алматы қаласында 2001 жылы әлеуметтiк бағдарламаға республикалық және жергiлiктi бюджеттерден барлығы 17 467,5 млн. теңге жұмсалды, олардың (10,6 пайызы) жергiлiктi бюджеттiң қаражаттарынан 1859,8 млн. теңге, арнаулы мемлекеттiк жәрдемақылардың сомасын қоса алғанда, бөлiндi. Сонымен бiрге:
- қаржыландырудың негiзгi бағдарламасы бойынша 1071,2 млн. теңгесi келесi бағыттар бойынша әлеуметтiк жәрдем көрсетуге арналды: мемлекеттiк мекендiк әлеуметтiк көмек, тұрғын үй көмегi, жергiлiктi өкiлеттi органдардың шешiмiмен азаматтардың жекелеген топтарына арналған әлеуметтiк төлемдер, қоғамдық жұмыстар үшiн ақы төлеу, жұмыссыздарды мамандыққа даярлау және қайта даярлау және басқа да төлемдердiң түрлерi;
- 222,1 млн. теңгесi мына мекемелер арқылы әлеуметтiк қамсыздандыруға жұмсалған: жалғызiлiктi қарттарға арналған интернат-үйi, қарттарға, мүгедектерге арналған интернат-үйi, Әлеуметтiк қызмет көрсетудiң аумақтық орталықтары және үйде әлеуметтiк жәрдем көрсету бөлiмшелерi, Медициналық- әлеуметтiк сараптау комиссиялары, Әлеуметтiк тұрғын үй, тұрақты орны жоқ адамдарға арналған Алматы қалалық Әлеуметтiк бейiмдеу орталығы.
Бұл орайда 2001 жылы бiр адамға шаққанда мемлекеттiк мекендiк әлеуметтiк жәрдемнiң орташа айлық мөлшерi 1529 теңгенi құрады.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2002 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚР-ның "Мемлекеттiк мекендiк әлеуметтiк көмек туралы" Заңының енгiзiлуiне байланысты мекендiк әлеуметтiк көмек алуға ниет еткен азаматтардың саны 2002 жылы 10,6 пайызға (24,0 мың адам), 2005 жылы 11,3 пайызға өсiп, 26,7 мың адамды құрайды. Мекендiк әлеуметтiк көмек алушылар санының көбеюi ең алдымен мынамен түсiндiрiледi:
- кедейшiлiк шегi мөлшерiнiң 2002 жылғы 2076 теңгеден 2005 жылы 2444 теңгеге дейiн өсуi, яғни 17 пайызға өсуiне;
- азаматтардың осы көмектi алу үшiн өтiнiш жасау тетiгiнiң оңайлатылуына;
- жұмыс берушi мен қызметкердiң арасындағы еңбек қатынастарының жетiлдiрiлмеуiнiң табыстарды жасыруға әкелiп соғуына байланысты.
2002 жылы әлеуметтiк бағдарламаларды iске асыруға 2502.1 млн теңге(2001 жылы 34.5 пайызға көбейдi), оның iшiнде 1553.8 млн. теңге әлеуметтiк көмекке (арнаулы мемлекеттiк жәрдемақыларсыз) және 225.1 млн теңге әлеуметтiк қамтамасыз етуге бөлiнедi.2002-2005 жылдары жергiлiктi бюджеттiң барлық әлеуметтiк бағдарламалар бойынша (арнаулы мемлекеттiк жәрдемақыларсыз)
шығындарын 51,6 пайызға көбейту, яғни 2928,1 млн. теңгеге жеткiзу белгiленiп отыр.
Табыстары кедейшiлiк шегiнен де төмен мөлшердегi және аудандық еңбек, жұмыспен қамту орталықтарында тiркелген тұрмысы төмен азаматтардың санын ескерiп, мемлекеттiк мекендiк әлеуметтiк көмекке арналған қаражаттардың қажеттiлiгi 2003 жылы 434,4 мың теңгенi, 2004 жылы 478,3 мың теңгенi, 2005 жылы - 517,1 мың теңгенi құрайды.
Сондай-ақ 2002 жылғы 1 сәуiрден бастап коммуналдық қызметтерге арналған тарифтердiң көтерiлуiне байланысты жылдың соңына таман тұрғын үй көмегiн алуға әрекет жасайтын азаматтардың саны 15 мыңнан 18 мыңға дейiн көбейедi деп күтiлуде.
2005 жылы орташа айлық жәрдемақының мөлшерi 1900 теңгеге дейiн өсiп, оның көлемiнiң ұлғаюы 11,8 пайызды құрайды. Тұрғын үй көмегiн алушылар саны шамамен 20 пайызға өсiп, 2005 жылы 31,1 мың отбасыны құрайды. 2005 жылы тұрғын үй жәрдемақысын (көмегiн) төлеу үшiн 709,2 мың теңге қаржы қажет болады.
Зерттеулердiң мәлiметтерi бойынша, тұрмысы төмен отбасылардың 45 пайызы әлеуметтiк көмектi бәрiбiр ала алмаймыз деп есептегендiктен, әлеуметтiк қорғау органдарына өтiнiш жасамаған, отбасылардың 18,5 пайызы әлеуметтiк көмектiң мөлшерi оларды рәсiмдеуге арналған шығынды өтемейдi, ал отбасылардың 16 пайызы әлеуметтiк көмек алуға қажеттi құжаттарды жинау үлкен қиындық туғызады деп есептейдi.
Уақытша және кездейсоқ жұмыстармен шұғылданатын, көбiсi өз табысын салық төлемеу үшiн жасыратын қызметкерлердiң үлкен армиясы бар. Экономика саласында жұмыс iстейтiндердiң 10 пайыздан астамының ҮЖК-ы жоқ, олар салық төлеуден тыс қалады деп саналады.
Әйелдердiң әлеуметтiк-экономикалық дамуға қатысуы Талдау. Әйелдер проблемаларын шешу үшiн Алматы қалалық Әкiмшiлiгiнде отбасы, әйелдер iсi жөнiндегi комиссия жұмыс iстейдi. Комиссия жұмысының негiзгi бағдарламалық құжаттары - әйелдердiң жағдайын жақсартуға бағытталған мемлекеттiк және қалалық бағдарламалар.
Осы бағдарламалардың шеңберiнде мына тақырыптарға ғылыми- тәжiрибелiк конференциялар өткiзiлдi: "Қазақстан әйелдерi: мемлекеттiң тәуелсiздiгiнiң 10 жылы iшiнде, ХХI ғасырға көзқарас", "Экология және Қазақстан әйелдерiнiң репродуктивтiк денсаулығы", "Адамдардың траффигi:
ескерту ретiндегi ақпарат" және т.б.
Әйелдердiң проблемаларын шешу үшiн "Денсаулық" дағдарыс орталығы құрылды.
Алматы қаласында әйел кәсiпкерлершiлiгiнiң дамуына көп көңiл бөлiнуде, 2001 жылы қала бюджетiнен әйел кәсiпкерлерге жалпы мөлшерi 13.4 млн. теңге тұратын 9 несие берiлдi, бiр жоба бизнес инкубатор аясында қаржыландырды.
Осы кәсiпорындарда 70 жұмыс орыны құрылды.
Қазақстан кәсiпкер әйелдерi қауымдастығымен бiрлесе отырып, әйелдердiң кәсiпкерлiгiн дамыту мәселелерi бойынша "Дөңгелек стол" басындағы әңгiмелер өткiзiлдi. Жүргiзiлген жұмыстың нәтижелерi бойынша 100 жұмыссыз әйел әртүрлi мамандық бойынша оқыту курстарынан өттi. Алматы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорының тарапынан гранттарды бөлу кезiнде әйелдер кәсiпкерлiгiне басымдықпен қолдау көрсетiледi.
Қоғамдық жұмыстардың дәстүрлi түрлерiмен қатар Алматы жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорымен бiрлесе отырып, Герман техникалық ынтымақтастық қоғамының қолдауымен қоғамдық жұмыстардың дәстүрлi емес түрлерiн ұйымдастыру бойынша бiрқатар пилоттық жобалар жүзеге асырылды.
Нәтижесiнде 27 әйел дербес жұмыс iстеуге дағдыланды.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. Әйелдердi кәсiпкерлiк қызметке тарту жұмысы жандандырылады. Шағын кәсiпкерлiктi қолдау бағдарламасында бизнес жобалар бойынша жеңiлдiкпен несие берерде әйелдер үшiн 20 пайыздық квотаны қалыптастыру, Алматы бизнес-инкубаторының аумағында өндiрiстiк алаңдарды беру, әйелдердi мамандық алу үшiн оқуға жiберу қарастырылады.
Көп балалы, тұрмысы төмен отбасылардың, әлеуметтiк жағынан қорғалмаған отбасылардың, аналардың проблемаларын шешуге жәрдемдесу жалғастырылады. Әйелдер бiрлестiктерiнiң, сонымен бiрге отбасы және әйелдер проблемаларына қатысы бар, әртүрлi бағыттарда жұмыс iстейтiн үкiметтiк емес ұйымдардың iс-қимылдарын үйлестiру жұмысы жалғастырылады.
"Қамқорлық" дағдарыс орталығының, қалалық отбасы және әйелдер iстерi жөнiндегi комиссияның жұмысы жандандырылады.
Бiлiм беру
"Бiлiм беру" саласы бойынша индикативтiк жоспардың негiзгi көрсеткiштерi ҚР-ның "Бiлiм беру туралы"
Заңының талаптарына, Алматы қаласындағы бiлiм беру жүйесiнiң ерекшелiктерiне, бағыттарына сәйкес әзiрлендi.
Талдау. Өткен жылдары сақталып, соңғы жылдары бiлiм беру мекемелерi дами түстi. Қаланың барлық мекемелерiнде бiлiм берудiң жаңа технологиясы мен ақпараттық жүйесi енгiзiлуде ( электрондық оқулықтар, мультимедиялық бағдарламалар, виртуалдық лабораториялар). Салауатты өмiр салты үшiн кең науқандық жұмыстар атқарылуда.
Мектепке дейiнгi балалар мекемелерi. 1999 жылдан бастап МДМ негiзсiз қысқарту тоқтатылды, 2002 жылдың басына дейiн қала маңында 154 ұйым қызмет атқарған, ондағы балалар саны 22,6 мың адам. Барлық балалар бақшасы 144 (балалардың саны 21,36 мың адам) мемлекеттiк коммуналдық қазыналық кәсiпорын болып табылады, 39 жеке және ведомстволық (2,5 мың адам).
Қаланың балалар бақшасы 75 пайызға қамтылған, мектепке дейiн әзiрлiкте 17,4 мың адам қызмет атқарған, (77 пайыз балалар мектепке дейiнгi мекемелердi қамтиды).
Қалада 26 қазақ және 49 аралас балалар бақшасы бар онда 95 топ қазақ бөлiмшесi, 14 санаторлық және мамандандырылғын мектепке дейiнгi мекемелерде 1282 бала тәрбиеленуде.
Жалпы орта бiлiм беру. Қаланың мектеп жүйесi 143 мекемеден тұрады (2001 жылы 3 жаңа мектептi қоса алғанда) онда 196,3 мың адам оқиды. 189 мектеп мемлекеттiк меншiкте және 54 мектеп жеке меншiкте мұнда 191,5 және 4,8 мың адам бiлiм алады.
Бұған қоса арнайы мекемелерде 10 интернатта 2 мың бала оқиды және 1 әлжуаз балаларға арналған мамандандырылған мектеп бар (80 оқушылық).
Жалпы бiлiм беретiн мектептер қалада бiрқалыпты орналасқан. 2002 жылы Ақбұлақ, Жетiсу, Шаңырақ шағын аудандарында мектептер iске қосылды. Бiрақ осыған қарамастан кейбiр мектептер 2-3 ауысымда жұмыс iстейдi. 18 мектеп ескi ғимараттарда орналасқан. Барлық мектептерде компьютерлер қойылған. Жан- жақты оқыту сабақтары жүргiзiлуде. Жасөспiрiмдердiң Үйi ашылды.
Бастауыш кәсiптiк бiлiм беру. Халық шаруашылығының бiлiктi мамандарды әзiрлеу мақсатында 2001 жылы оның қатары 32 пайызға көтерiлдi, 2000 жылы 4 пайыз болатын. Мұнда оқушыларды кәсiптiк училищелер мен лицейлерге қабылдау тұрғысында жүзеге асады. Осында кәсiптiк бiлiм алушылар қатары 15 пайызға арта түстi. Қазiр қалада 13 орта мекеме, оның 12 мемлекеттiк қаланың иелiгiнде. 1-жеке онда 150 адам оқиды. Жалпы осы аталған мекемелерде 4,45 мың адам оқиды. 2002 жылдың соңына дейiн бюджет қаражаты есебiнен 2001 жылға қарағанда 46 пайызға көтерiлiп, 265 млн. теңге құрайды.
Орта кәсiптiк бiлiм беру. Қалада 66 орта арнайы оқу орындары бар, оның iшiнде 6 қалалық бiлiм беру жүйесiнде, 5-ҚР ғылым мен бiлiм Министрлiгiнде,4- басқа да әр түрлi министрлiктер мен ведомстволарда және 48 мемлекеттiк емес.
Оқушылардың жалпы саны 20.0 мың адам,9.7 мың адам мемлекеттiк емес мекемелерде, оның iшiнде 0.6 мың адам жергiлiктi бюджет есебiнен оқиды. Өткен жылы ОМОМ жергiлiктi бюджет есебiнен 193 млн. теңгеге қаржыландырды.
Жоғары бiлiм беру. Алматы қаласы елiмiздегi көптеген жоғарғы оқу орындарының тоғысқан жерi. Оның аумағында 136.4 тыс студент оқитын, 225 жоғарғы бiлiмдi мамандық түрлерiн беретiн 73 ЖОО бар.
Алматы қаласында күндiзгi жалпы бiлiм беретiн мектепте оқушылар саны орта есеппен 26.7 адамға, республика бойынша 21-ге дейiн өстi, бұл оқушылардың дайындығын төмендейтiнiн байқатады.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2003-2005 жылдардағы кезеңде бiлiм берудiң барлық деңгейдегi сабақтастығын қамтамасыз ету, бiлiм беретiн барлық мекемелерде оқытудың жаңа технологияларын енгiзу, оның экономиканың жоғары бiлiктi мамандарға қажеттiлiгiн қамтамасыз етуге, сондай- ақ қоғамды адамгершiлiк және дене бiтiмi жағынан сауықтыруға мүмкiндiк беретiн тиiмдi жүйенi құрудағы ролiн көтеру жоспарлануда. Жастар арасында салауатты өмiр салтын насихаттауға айрықша назар аударылады.
Мектепке дейiнгi балалар мекемелерi. 2005 жылдың соңында қалада 156 балабақша жұмыс iстейдi деп көзделуде. Тұрмысы төмен отбасылардың балаларына арналған балабақша ашу мүмкiндiгi қарастырылады. Жеке сектор едәуiр дамиды. Балабақшалардағы балалардың саны 5-6 жастағы балаларды мектеп алдындағы даярлауға қамтудың өсуi есебiнен 24 мың адамға жетедi.
Жалпы орта бiлiм беру. 2005 жылдың соңында мемлекеттiк жалпы бiлiм беретiн мектептердiң желiсi қала тарапынан 3 мектептi салу, 3 мектептi кеңейтiп салу есебiнен 4136 орынмен толықтырылады. Одан басқа 2002 жылы әлжуаз балаларға арналған 144 орындық мектеп ашылады.
Бiлiм беру iсiндегi жеке сектордың дамуына жағдай жасау 2005 жылдың соңында жеке меншiк мектептердiң санын 65-ке жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Болжанып отырған кезеңнiң соңында қаладағы жалпы бiлiм беретiн мектептердiң саны 11 бiрлiкке көбейедi және 258-ге жетедi, ал ондағы оқушылардың саны тиiсiнше 5,7 мыңға жетiп, 204 мың адамды құрайды.
2002 жылы мектептерде бiрнеше тiлде оқытылатын тәжiрибелiк сыныптар ашу көзделуде.
Бастауыш кәсiптiк бiлiм беру. Орта кәсiптiк бiлiмдi мамандықтарды дайындау тапсырысын ұлғайту көзделуде. Олардың саны 3 бiрлiкке Алматы көлiк және коммуникация колледжi аясында темiр жол кәсiптiк техникалық мектеп, қиын жасөспiрiмдердi тәрбиелеу мектебiнiң аясында, бизнес және технология колледжiнiң құрылымдық бөлiмшелерi. Құрамында 9,1 мың оқушысы бар 16 бiрлiкке көбейедi. Оқушылар саны жыл аяғына дейiн 70,5 пайызға өседi.
Мекеменi бюджеттiк қаржыландыру бiр жарым есеге өседi.
Барлық мекемелерде жаңа стандартты оқулықтар компьютерлiк бағдарламалар, оның iшiнде мультимедиялық оқу процестерiн енгiзу жобалануда.
Орта кәсiптiк бiлiм беру . Мекемелер саны 2002 жылдың деңгейiнде қалады. Оқушылар саны 18 пайызға өседi және 28,0 адам құрайды. Астанаға көшуiне байланысты Республикалық бағыныстағы колледж саны бiр бiрлiкке азаяды. Мемлекеттiк емес колледждер сканы сол деңгейде қалады. Оқушылардың бiр бөлiгi мемлекет есебiнен оқиды. 2005 жылдың аяғына дейiн бюджеттiк қаржыландыру 512 млн. теңгеге жетедi. Оның iшiнде жергiлiктi бюджет осы мақсатқа 310 млн. теңгенi көздейдi.
Жоғары бiлiм беру. Жоғары мемлекеттiк бiлiм беру мекемелерi 2002 жылдың деңгейiнде қалады. 73 мың студентi бар 60 жоғары оқу орны жеке бiлiм беруде. Жыл аяғына дейiн жоғарғы оқу орындарындағы студенттер саны 148 мың адамға жетедi.
Денсаулық сақтау
Талдау. 2001 жылы негiзгi күш-жiгер тұрғындарға медициналық қызмет көрсетудiң сапасын жақсартуға бағытталды.
Халықтың қажеттiлiгiн ескерiп, қаланың медициналық мекемелерiнiң желiсi тағы бiр Сәбилер үйiмен, алдын ала тексеру емханасымен, қазiргi заманғы медициналық технологиялардың емдеу-диагностикалық орталығымен наркологиялық сырқаттарды сауықтыру орталығымен, өкпе ауруымен ауыратын сырқаттарды күштеп емдеу бөлiмшесiмен және осындай сырқаттарды емдеудiң екiншi кезеңiне арналған бөлiмшесiмен толықтырылды. Бүкiләлемдiк банкпен бiрлесе отырып, СВА-ның модельдiк кешенi құрылды.
Қала аумағындағы денсаулық сақтау мекемелерiнiң желiсi 76 емханадан және 53 ауруханадан, мемлекеттiң меншiгiндегi 41 емхананы және 47 аурухананы қоса алғанда, тұрады.
2002 жылдың басындағы жағдай бойынша 8 отбасылық дәрiгерлiк амбулатория жұмыс iстедi, олардың 1-уi жеке меншiк.
Қаланың стационарларының жалпы қуаты 11057 төсектi қамтиды, олардың 10568-i мемлекеттiк ауруханаларда, емханалардың жиынтық қуаты 1 ауысымда 23887 сырқат (18938) дәрiгерге қаралады, әрбiр 10 мың адамға шаққанда тиiсiнше 210 және 166,7 келедi.
Жергiлiктi бюджеттiң қаражаттары есебiнен жалпы сомасы 192 млн.
теңгенiң медициналық жаңа жабдығы сатып алынды, 88 млн. теңге тұрғындардың жеңiлдiгi бар топтарына арналған дәрiлердi алуға жұмсалды, 35 денсаулық сақтау мекемесiн күрделi жөндеуге 430 млн. теңге жұмсалды.
2002 жылы 2 темiржол ауруханасының жеке меншiкке берiлуiне байланысты мемлекеттiк денсаулық сақтау мекемелерiнiң саны 2 бiрлiкке азайды.
Әлеуметтiк маңызы бар аурулармен күрес бойынша кешендi мақсатты бағдарламаларды жүзеге асыру оңды нәтижелердi бердi. Соның нәтижесiнде өкпе ауруымен, көкжөтелмен, В вирусты гепатитпен ауыратын сырқаттардың саны азайды, қызылшамен ауырған жағдайлар болмады.
Халықты дәрiмен қамтамасыз етуге оңтайлы тәсiлдермен келiп, жағдай едәуiр жақсарды. Қала Әкiмiнiң шешiмiмен сырқаттарды қамтамасыз ету үшiн дәрiлердiң ассортиментi едәуiр кеңейiп, дәрiгерлердiң рецептiсi бойынша дәрiлер тегiн берiлетiн сырқаттардың тiзiмi толықтырылды. Қалада қазiргi уақытта 482 жеке меншiк дәрiхана жұмыс iстейдi, олардың саны 2001 жылмен салыстырғанда 30 бiрлiкке көбейдi.
Салауатты өмiр салты үшiн кеңiнен науқан өткiзiлуде, оған барлық бiлiм мекемелерi, медициналық ұйымдардың көпшiлiгi тартылды. 29 денсаулықты нығайту орталығының, 4 темекiге қарсы жұмыс iстейтiн орталықтың қызметi ұйымдастырылды.
Денсаулық сақтау жүйесiн реформалау халықтың әртүрлi қызметтер көрсетуге мұқтаждығын ескерiп, жүзеге асырылды. 2002 жылы медициналық мекемелердiң желiлерiн тиiмдi пайдалану мақсатында 3 отбасылық дәрiгерлiк амбулаториялар - N 1, N 2, N 3 амбулаториялар қайта ұйымдастырылып, олардың базасында N 13, N 14 емханалар ашылды. 2002 жылдың соңына дейiн N 4 стоматологиялық емхана жекешелендiрiледi.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар қаланың денсаулық сақтау жүйесi дамуының перспективалық жоспарына сәйкес әзiрлендi. Күндiзгi стационарлардың қуатын олардың нақты қажеттiлiктi өтейтiн жағдайға келтiру, пилоттық күндiзгi стационарды ашу және оның тәжiрибесiн тарату жұмысы жалғастырылады.
Денсаулық сақтаудың барлық мекемелерiнде жаңа технологияларды, инновацияларды қолданып, техникалар жаңартылып, көрсетiлетiн жоғары сапалы қызметтердiң көлемi ұлғайтылады. Балаларды, жасөспiрiмдердi, әйелдердi, азаматтардың басқа да топтарын диспансерлiк қадағалау үшiн қамту жайы кеңейтiледi. Мемлекеттiк емес денсаулық сақтау мекемелерiн өркендетуге зор назар аударылады. 2005 жылға таяу жеке меншiк амбулаториялық-емханалық ұйымдардың саны 67 пайызға немесе 135 бiрлiкке дейiн көбейедi.
Кепiлдi медициналық қызметтер көлемiмен қамтамасыз ету үшiн бюджеттiң қаражаттарын бөлудiң нормативтiк әдiсiн енгiзу жоспарлануда.
2003 жылы Медициналық-әлеуметтiк түзету орталығының, Психикалық салауаттылық орталығының кеңеюiне байланысты төсектер саны 186-ға ұлғаяды.
Сызғанов атындағы Хирургия институты төсектерiнiң саны 50-ге көбейедi.
Қаланың медициналық мекемелерiне арналған қанның компоненттерi мен препараттарын өндiру үшiн Қан құю станциясын ашу жоспарлануда.
Жеке меншiк денсаулық сақтау мекемелерi бойынша 2003-2005 жылдарға арналған болжам соңғы үш жылдағы динамика негiзiнде әзiрлендi.
2005 жылға таяу амбулаториялық-емханалық мекемелердiң жиынтық қуаты 3 пайызға ұлғайып, 11793 төсектi құрайды.
Қоршаған ортаны қорғау Талдау. Бүгiнгi таңда Алматы қаласының жалпы аумағы 28,2 мың га-ны құрайды, олардың негiзгi бөлiгiнде тұрғын үйлер (20,4 мың га), экономикалық- әлеуметтiк сипаттағы ғимараттар мен құрылғылар (2,5 мың га) салынған, аз ғана бөлiгiн ауыл шаруашылығы жерлерi (1,9 мың га) құрайды. Айрықша күзетiлетiн табиғи аумақтардың, су және орман қорларының үлесiнде 2,6 мың га бар. 5 жыл iшiнде қаланың аумағы Алматы облысының кейбiр аумақтарының қаланың құрамына енгiзiлуiне байланысты 5 мың га-ға ұлғайды.
Қалада экологиялық жағдайды жақсарту жұмысы жүргiзiледi. Айталық, 2000 жылдың наурыз айынан берi атмосфералық ауаның ластануын жүйелi қадағалайтын 3 стационарлық постының жұмысы қалпына келтiрiлдi.
Алматы қаласын сумен жабдықтау Алматы және Талғар жер асты су көздерiнiң, үлкен Алматы және Кiшi Алматы өзендерiнiң жер бетiне жақын суларының есебiнен жүзеге асырылады. Жүргiзiлiп отырған есептеу приборларын орнату шаралары тұтынылатын жер асты суларының көлемiн азайтуға мүмкiндiк бердi, бұған орташа көп жылғы маңызы бар салыстыру бойынша олардың деңгейiнiң 0,14-2,54 метрге көтерiлуi айғақ болады. 2001 жылы табиғи су көздерiнен алынатын судың жалпы көлемi 267,04 млн. текше метрдi құрады, мұның өзi өткен жылы алынған судың көлемiнен 11,5 млн. текше метрге аз.
Судың негiзгi бөлiгi (78,6 пайыз) шаруашылық, ауыз су мұқтаждарына пайдаланылады.
Алматы қаласының ағын сулары "араластырылған" түрiнде жүйеленедi.
Өндiрiстiк ағын суларды қаланың су нысандарына ағызуға жол берiлмейдi.
Қалада 184 тазарту құрылысы салынған және пайдалануда, оларды 7-уi 2001 жылы iске қосылды. Ағын суларды тұрғын үй, қоғамдық-әкiмшiлiк, өнеркәсiптiк және басқа да кәсiпорындардан ағызу өндiрiстiк-тұрмыстық канализацияның бiртұтас желiсi бойынша жүзеге асырылды.
Бүлiнген жерлердi қайтадан культивациялау жұмысы жүргiзiлуде. 2001 жылы қалалық қоқыстарды қайта тиеу стансасының аумағындағы жерлердi қайтадан культивациялау жұмыстары жоспарланды. Қазiргi уақытта осы стансада қоқыс жинақталмайды, қоқыстарды қайтадан тиеп әкету жүзеге асырылуда.
2002 жылға арналған жергiлiктi бюджеттен Баум бағында және "Медеу"
табиғи паркiнде отырғызылған ағаш көшеттерiн зиянкестерден қорғау мақсатында дәрiлеу үшiн 1,5 млн. теңге бөлiндi.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. "Таза ауа жанға дауа"
2015 жылға дейiнгi кезеңге арналған экологияны сауықтырудың қалалық кешендi бағдарламаның негiзгi қағидаларын жүзеге асыру жұмысы жалғастырылады.
Ағын сулар жердiң үстiңгi қабатына ағызып жiберiлмейдi және осылай жасау ойластырылмайды.
Таяудағы 3 жылда отырғызылған ағаш көшеттерiн сақтау және сауықтыру жұмыстарын жүргiзуге жылына 2,54-2,72 млн. теңге қажет.
Алдағы жылдары суды табиғи су көздерiнен алу көлемiн жылына орта есеппен 6-7 млн. текше метрге дейiн азайту жоспарлануда. Өндiрiс көлемiнiң өсуi жағдайында осы болжанып отырған азайту суды үнемдеу технологияларын жүзеге асыру, сонымен бiрге Алматы қаласында пәтерлерде, кәсiпорындарда, ұйымдарда суды есептеу құралдарын одан әрi енгiзу есебiнен қамтамасыз етiледi.
Бүлiнген жерлердi қайтадан культивациялау жұмысын жалғастыру жоспарлануда. Қайтадан культивациялауға жататын аумақтардың көлемi 2003 жылы 4,1 га-ны, 2004 жылы 5,9 га-ны, 2005 жылы 6 га-ны құрайды.
Мәдениет
Талдау. Алматы қаласы республиканың мәдени орталығы ролiн атқарады.
Мұнда мәдениет саласының 224 ұйымы, сонымен бiрге 32 кiтапхана, 15 мұражай, 10 театр, 6 клуб үлгiсiндегi мекеме, 5 демалыс паркi, хайуанаттар паркi және цирк шоғырланған. Олардың 65-i мемлекеттiкi. 2002 жылы цирк қаланың коммуналдық меншiгiне берiлдi.
Өткен жылы қаланың парктерi арқылы 352,6 млн. теңге сомасының қызметтерi көрсетiлдi, оларда 2,5 млн. адам демалды. Қалалықтар көбiрек демалатын орын қалалық хайуанаттар паркi. Өткен жылы ғана оған 174 мыңнан астам адам барды.
26 филармония және концерттiк ұйымдар, 7 мұражай, 4 кiтапхана және 9 театр республиканың меншiгiнде.
Қалада 3 мұрағат бар, олардың 1-уi жергiлiктi бюджеттен қаржыландырылады. Мемлекеттiк мұрағат және Президенттiң мұрағаты республиканың меншiгi болып табылады. 2001 жылы мұрағаттар арқылы 74 млн.- нан астам теңгенiң ақылы қызметтерi көрсетiлдi.
"Оңтүстiк астана"-"Южная столица" телеарнасы қаланың меншiгiнде, телевизия хабарларын жүргiзудiң мемлекеттiк тапсырысы 6,7 сағатты құрайды, 2005 жылы ол 15 сағатқа дейiн ұлғайтылады.
2001 жылы қаладағы мекемелердiң, ұйымдардың және кәсiпорындардың iс қағаздарын мемлекеттiк тiлге көшiрудiң кестесi әзiрлендi және iске қосылды.
Барлық аудандардағы әкiмдердiң аппараттарындағы штат кестесiне iс жүргiзушi қызметiнiң бiрлiгi енгiзiлдi. IIББ-да, "Алматытелеком" ҚТО-да, "Қазаэронавигация" РМК-да, ҚР-ның Ұлттық банкiнде, "ЭйрҚазақстан" ЖАҚ-да және т.б. мемлекеттiк тiлдi оқып үйренудiң тегiн курстары жұмыс iстейдi.
Теле, радио хабарларының эфирi бойынша "Сөз сөйлеу мәдениетi", "Дұрыс сөйлей және жаза бiлейiк", "Сөз құпиясы", "Сiздерде қазақ тiлiнiң жайы қандай?"
және т.б. тақырыптарында хабарлар жүргiзiледi.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. Таяудағы жылдары тұңғыш Президенттiң мұражайын, тарихи-өлке тану мұражайын салу, М.
Мақатаевқа, М.Төлебаевқа, Бөгенбай батырға, Ауғанстан соғысына қатысқан жауынгерлерге арналған ескерткiштердi, қалалық көрме орталығын ашу жоспарлануда. Сондай-ақ муниципальдық театр ашу мәселесiн шешу ойластырылады. 2003 жылға таяу қаланың жоғарғы бөлiгiнде дендропарктi салып бiтiру көзделуде.
Жергiлiктi бюджеттiң қаражаты есебiнен қалалық хайуанаттар паркiн iшiнара қайта жаңарту, хайуанаттарды күтiп-ұстауға арналған қосымша жайларды салуды қоса алғанда, жоспарланады.
Болжанып отырған кезеңнiң соңында мәдениет ұйымдарының саны 226 бiрлiктi құрайды.
Перспективада кәсiпорындар мен ұйымдардың iс қағаздарын мемлекеттiк тiлде жүргiзуге кезең-кезеңiмен көшу кестесiн жүзеге асыруды жандандыру жоспарлануда. Мемлекеттiк тiлде компьютерлiк қамтамасыз етудi жарақтандыру, iс қағаздарының әзiрленген компьютерлiк үлгiлерiн енгiзудi, терминологиялық қорды одан әрi жарақтандыруды қоса алғанда, жалғастырылады.
Жастар саясатын жүргiзу саласында қызметтер жәрмеңкесiн өткiзудi жалғастыру, тұрмысы төмен отбасылардан шыққан студенттерге қолдау көрсету, аулалық клубтардың желiсiн кеңейту жоспарлануда. 2004 жылы Алматы қаласында Қазақстан Жастарының съезiн өткiзу, Жастар сарайын ашу жоспарлануда.
Туризм
Талдау. 2001 жылы Алматы қаласының туристiк имиджiн қалыптастыру жұмысы жүргiзiлiп, шет елдердегi елшiлiктер және өкiлдiктер арқылы, халықаралық көрмелер және жәрмеңкелерде буклеттер, карталар, плакаттар, CD дискiлерi, фотоматериалдар және басқа да жарнамалық өнiмдер таратылды.
Интернетте тұрақты жаңаланып тұратын ақпараты бар ВЕБ-сайт ашылды.
"Жүз жол" аталатын 8 телехабары берiлдi, Шарын шатқалына, үлкен және Кiшi Алматы шатқалына туристiк десанттар ұйымдастырылды.
Туристiк кадрларды даярлау және олардың бiлiктiлiгiн арттыру орталығы құрылып, экскурсия жетекшiлерi, гид-аудармашылар, жаңа туристiк бағыттар туралы мәлiметтердiң жиынтығы қалыптастырылды.
"Үздiк туристiк бағыт", "Үздiк туристiк фирма", "Туризмнiң үздiк қызметкерi" және басқа да тақырыптарға конкурстар өткiзiлдi. Өткiзiлген барлық шаралар БАҚ арқылы кеңiнен жария етiлiп, көшпелi және iшкi туризмдi өркендетуге бағытталды.
Сонымен бiрге туризмнiң дамуына жасалатын кедергiлер де бар. Олардың санатына мыналарды атауға болады: ақпараттық қызмет көрсетудi дамыту деңгейiнiң, қызметтердiң инфрақұрылымының жеткiлiксiздiгi, қызметтердiң олардың сапасына арналған бағасына сәйкес келмеуi, туристiк және спорт базаларының, демалыс үйлерiнiң ескiруi, табиғи, рекреациялық, спорт нысандарын игерудiң деңгейiнiң төмен болуы.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1998 жылғы 27 ақпандағы N 3859 Жарлығымен "Жiбек жолының тарихи орталықтарын қайта түлету, түркi тiлдес мемлекеттердiң мәдени мұраларын сақтау және оларды сабақтастықпен дамыту, туризмнiң инфрақұрылымын жасаудың" Мемлекеттiк бағдарламасы бекiтiлдi. Аталған бағдарламаға сәйкес жекелеген нысандарды жөндеу және қайта жаңарту жұмысы жүргiзiлуi тиiс. 2001 жылы жергiлiктi бюджеттiң қаражаты есебiнен мынадай жұмыс түрлерi орындалды: 28-шы гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақты көрiктендiру, қаланың өркендеуiнiң тарихи кезеңдерiнiң ескерткiштерiн қазiргi кезеңмен жалғастыратын Алматы қаласының Оңтүстiк-Шығыс шеңберiн қайта жаңарту; Қазақстанның туристiк мүмкiндiктерi туралы жарнамалық буклет, плакаттардың 5 түрi шығарылды.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. 2002-2005 жылдарда жарнамалық өнiмдердi әзiрлеу, туристiк конкурстарды, жарнамалық турларды және т.б. ұйымдастыру үшiн жыл сайын жергiлiктi бюджеттен 9-15 млн. теңге қаражат бөлу көзделуде.
2002-2005 жылдарда альпинистер лагерьлерiн салу үшiн алматылық ұйымдардың инвестицияларын, "Galaxy tour" ЖШС-нiң - 4,1 млн. теңгесiн, "Хан Тәңiрi" ЖШС-нiң - 15,3 млн. теңгесiн тарту көзделуде.
"Жiбек жолы - Қазақстан" Ұлттық компаниясы" ААҚ 2002-2004 жылдары өз қаражаты есебiнен "Саяхат" автобекетiн қайта жаңартуды, шет елдiк инвестициялардың есебiнен қонақ үй салуды ойластыруда.
Жоғарыда аталған бағдарламаны жүзеге асыру үшiн мынадай республикалық бағыныстағы нысандарды жөндеу, қайта жаңарту мақсатында республикалық бюджеттен қаржыландыру қажет: 4 сыныптық бастауыш училище (театр институты, этнографиялық ансамбль) мемлекеттiк бағдарламаға сәйкес жоспарланған қаражат 0,5 млн. доллар; Л.Н.Толстой атындағы кiтапхана, ерлер гимназиясының ғимараты (республикалық балалар кiтапханасы) 0,5 млн. доллар;
офицерлердiң әскери жиналысының үйi (халық аспаптары мұражайы) 0,1 млн.
доллар; Верный қаласының форштаты мен станциясының тарихи құрылысының фрагменттерi, Кiшi Алматы өзенiнiң тармақтары (халық кәсiпшiлiктерiнiң шеберханаларын салу көзделуде) 9,0 млн. доллар; Боралдай қорғандарының кешенi, Верный бекiнiсi (көшпелi өркениет мұражайы, әскери өнерi тарихының театры) 9,0 млн. доллар.
Спорт
Талдау. Алматы қаласы спорттық инфрақұрылымы жеткiлiктi дамыған қалалар санатына жатады. Оның аумағында 959 спорт құрылысы, сонымен бiрге 5 стадион, 230-ға жуық спортзалы, 584 баскетбол, волейбол, футбол алаңдары және басқа да алаңдар, 26 спорт корты, 20-ға жуық жүзу бассейнi бар.
Барлық спорт құрылғыларының 86 пайызы қаланың коммуналдық меншiгi болып табылады. Алматы қаласының 247 мың тұрғыны немесе әрбiр 4-шi тұрғын спорттың әр түрiмен шұғылданады. 1 балалар - жасөспiрiмдер спорт мектебi республикалық бағыныста.
Спорттың инфрақұрылымының материалдық-техникалық базасын нығайту жұмысы жүргiзiлуде. Жасанды мұз айдыны бар 2 мұз алаңы салынып бiттi:
"Олимпикс" мұз сарайы және "Б.Шолақ атындағы Спорт және мәдениет сарайы"
толық қайта жаңартылды.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. Халықтың денсаулығын нығайтудың перспективаңа арналған негiзгi мiндетi бiрiншi кезекте дене шынықтыруды, спортты кеңiнен насихаттау арқылы жастардың денсаулығын нығайту, мәдени-сауықтыру, спорт нысандарының желiлерiн кеңейту. Жоғары сыныпты спортшыларды орталықтандырылған тәсiлмен даярлау шараларын қолдану жоспарлануда. Бұл үшiн 2003 жылы қалалық Олимпиада орталығын ашу Алматыдағы таудың етегiнде республикалық олимпиадалық спорт базасын салу мүмкiндiгi қарастырылады.
Балалар мен жасөспiрiмдердiң мектебiн, Дәстүрлi емес сауықтыру дене шынықтырудың орталығын ашу жоспарлануда.
Жоспарланып отырған кезеңнiң соңында қала аумағында 978 спорт құрылғысы болады, оларда 258 мыңнан астам адам дене тәрбиесiмен айналысады.
Жергiлiктi бюджет
Талдау. 2001 жылғы бюджет саясатының негiзгi бағыттары мыналар болды:
құрылымдық қайта құруларға жәрдемдесу, бюджет қаражаттарын тиiмдi, мақсатқа сәйкес пайдалану, бюджет қаражаттарын пайдалануды ұзақ мерзiмдi бағдарламалармен байланыстыру, қаланың борыштары бойынша қызмет көрсету және борышкерлiк мiндеттемелердiң мониторингi.
Борыштың iс жүзiнде қалыптасқан сомасы 4338 млн. теңгенi құрайды. Оны өтеу кестеге және жасалған несие келiсiмдерiн сәйкес жүзеге асырылады (МАН автобустарын алу жобасынан басқаларын, осы мәселе бойынша ҚР Үкiметiне төлемдердi төлеудiң мерзiмiн 2003 жылға қалдыру немесе несиенi өтеудi республикалық бюджеттiң есебiнен жүзеге асыру туралы ұсыныстар жолданды).
Халық шаруашылығын қаржыландыру кезiнде бюджет қаражаттарын ұтымды пайдалануға мемлекеттiк тапсырыстар бойынша тендерлер өткiзу есебiнен қол жеткiзiлдi, мұның өзi бюджет қаражаттарының 607 млн. теңгесiн үнемдеуге мүмкiндiк бердi (өткен жылдың шартты түрде үнемдеуiнен 2,4 есе көп).
2001 жылы Алматы қаласының нығайтылған бюджетiне енгiзiлген салықтық және салықтық емес түсiмдер 127 071 млн. теңгенi құрады, сонымен бiрге жергiлiктi бюджетке 55540 млн. теңге, олардың iшiндегi: салықтық түсiмдер 52596 млн. теңге, салықтық емес түсiмдер 1831 млн. теңге, капиталмен жасалған операциялардан түскен кiрiстер 998 млн. теңге. 2001 жылдың бюджетiнiң шығыс бөлiгi 29318 млн. теңгенi құрады. Әлеуметтiк салаға 14671 млн. теңге жұмсалды, олардың iшiнде: бiлiм беруге 6128 млн. теңге, денсаулық сақтауға 4 806 млн.
теңге, әлеуметтiк қамсыздандыруға және қорғауға - 2567 млн. теңге, мәдениет, спорт және ақпараттық кеңiстiк саласына - 1170 млн. теңге.
ҚР-ның "Бюджет жүйесi туралы"
Заңына өзгерiстер енгiзiлуiне байланысты республикалық және жергiлiктi бюджеттер арасындағы салықтық түсiмдердi бөлуде өзгерiс болды, оларға сәйкес корпоративтiк табыс салығы толық көлемде республикалық бюджетке аударылады, сондай-ақ жаңа Салық Кодексiнiң енгiзiлуiне байланысты биылғы күтiлiп отырған кiрiстер 2001 жылғыдан төмен болады және нығайтылған бюджетке енгiзiлетiн барлық кiрiстер 121 589 млн. теңгенi құрайды, сонымен бiрге жергiлiктi бюджетке 49 735 млн. теңге аударылады. 2002 жылдың ағымдағы шығындары 30 500 млн. теңге сомасында болады деп күтiлуде. ҚР-ның "Мемлекеттiк мекендiк көмек туралы" Заңының қолданысқа енгiзiлуiне байланысты 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап бюджет есебiнен тұрмысы төмен азаматтарға мекендiк көмек көрсету үшiн 161,4 млн. теңге бөлiнедi. Тек қана тұрғын үй жәрдемақысын көрсетуге бөлiнетiн шығындар 386,1 млн. теңгенi құрайды, арнаулы мемлекеттiк жәрдемақы төлеу үшiн 613 млн. теңге бөлiндi, мұның өзi 2001 жылғымен салыстырғанда 14 млн. теңгеге көп.
2003-2005 жылдарға арналған перспективалар. Әлеуметтiк- экономикалық дамудың мақсаттары мен мiндеттерiн анықтаудың базасы 2001 жылдың соңында қалыптасқан жағдай және болжанып отырған макроэкономикалық көрсеткiштер және пропорциялар; экономикалық секторларды, әлеуметтiк саланы қоса алғанда, дамытудың жағдайы; қолданылып отырған заңнамалық база және оны жетiлдiру мүмкiндiктерi.
2003-2005 жылдарға арналған индикативтiк жоспарды әзiрлеу кезiнде ескерiлген бюджет саясатының негiзгi басымдықтары мыналар:
бюджет жүйесiн нормативтiк жоспарлау бағытында реформалау, орталық және жергiлiктi мемлекеттiк органдардың функциялары мен жауапкершiлiгiн нақты бөлу;
ақша-несие, бюджет және салық құралдарын пайдаланып, мемлекеттiк реттеу әдiстерiн күшейту;
жоспарланатын жылға арналған бюджет қаражаттарын пайдалануды әлеуметтiк-экономикалық дамудың ұзақ мерзiмдi мақсаттарымен байланыстыру;
Алматы қаласының жергiлiктi атқару органдарының қызметтер көрсетуi және борыштарын өтеуi жөнiндегi мiндеттемелерiн орындау;
мемлекеттiк мекемелердiң бюджет қаражаттарын тиiмдi, мақсатқа сәйкес жұмсау;
әлеуметтiк сипаттағы шығындардың барынша толық бөлiнуi;
аймақтық мақсатты Бағдарламаларды жүзеге асырудың қаржылық құралдарын қамтамасыз ету: ЖҚТБ iндетiне қарсы iс-қимыл жасау; өкпе ауруына қарсы бойынша; 2001-2005 жылдарға арналған нашақорлықпен күрес бойынша;
"Алматы қаласындағы ана мен баланың денсаулығын сақтаудың 2001-2005 жылдарға арналған аймақтық мақсатты Бағдарламасын" жүзеге асырудың шаралар кешенiн қаржыландыру;
қалалық бюджеттiң қаражаты есебiнен несиелер беру жолымен шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiн дамыту және қолдау жұмысын жалғастыру;
Үкiметтiң шешiмдерi шеңберiнде басқару органдары бойынша шығындарды оңтайландыру;
автомобиль жолдарын салуға және олардың пайдаланылуын қамтамасыз етуге қаражат бөлу;
тұрғындардың айрықша мұқтаж топтарын баспанамен қамтамасыз ету мақсатында тұрғын үй құрылысының бағдарламасын одан әрi жүзеге асыру;
қолайлы инвестициялық ахуалды дамыту және инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыру мақсатында олар жасалған несие келiсiмдерiне сәйкес қаржыландырылады;
ашық және әдiл бәсекелестiк принциптерi негiзiнде осы процеске қатысушылар арасында мемлекеттiк сатып алу жүйесiн одан әрi жетiлдiру;
2005 жылға дейiнгi кезеңде кедейшiлiк пен жұмыссыздықты төмендету бойынша аймақтық бағдарламаны жүзеге асыру.
2003-2005 жылдарға арналған бюджеттiң болжамы ҚР-ның "
Бюджет жүйесi туралы" және "
Салықтар және басқа да мiндеттi төлемдер туралы" Заңдарына енгiзiлген өзгерiстер мен толықтыруларды, Алматы қаласының 2001-2005 жылдарға арналған дамуының индикативтiк жоспарының негiзгi параметрлерiн ескерiп, әзiрлендi. 2003 жылға арналған кiрiстер болжамы 47 714 млн. теңгенi, 2004 жылға арналған кiрiстер болжамы - 50 263 млн. теңгенi, 2005 жылға - 51 646 млн. теңгенi құрайды.
2002 жылға арналған кiрiс бөлiгiнiң төмендеуiне қарамастан 2003 жылы қала бюджетiнiң кiрiс бөлiгiн өткен жылмен салыстырғанда 2,4 млрд. теңгеге көбейту күтiлуде. Оның алғы шарты жергiлiктi бюджетке түсетiн негiзгi салықтарды жинауды ұлғайту болады. Жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы, әлеуметтiк салық және басқа да салықтар есебiнен түсiмдердiң ұлғаюы жұмыс iстейтiндер санының, олардың орташа айлық жалақыларының болжанып отырған мөлшердегiдей көбеюiне байланысты болады.
Қалалық бюджеттiң 2003 жылға арналған кiрiстер көлемiнiң болжамы 46 076 млн. теңгенi құрайды, олар былайша бөлiнедi: салық төлемдерi - 44 798 млн.
теңге, олардың үлес салмағы - 96,7 пайыз; салық емес түсiмдер - 558 млн. теңге (1,2 пайыз); капиталмен операциялар жасаудан түскен кiрiстер - 721 млн. теңге (1,6 пайыз).
2005 жылы қалалық бюджеттiң кiрiстерi 51 381 млн. теңгенi құрайды немесе 2002 жылы күтiлiп отырған түсiмдерден 17,6 пайыз жоғары.
2005 жылдың нығайтылған бюджетiне енгiзiлетiн салықтардың түсiмдерi болжам бойынша 132 146 млн. теңгенiң сомасын құрайды, 2002 жылы күтiлiп отырған түсiмдер 8,7 пайызға өседi.
Қала бюджетiнiң 2003-2005 жылдарға арналған жобасы 2001 жылға арналған бюджеттiң орындалуы негiзiнде, бекiтiлген қалалық бағдарламаларға арналған қаржылардың бөлiнуiне, 2003-2005 жылдарға арналған инфляцияның өсу коэффициентiне есептелген. Болжанып отырған 2003 жылдың бюджетiнiң кiрiс бөлiгi 46 214 млн. теңге көлемiнде болады, 2004 жылы - 48 940 млн. теңге;
2005 жылы - 51 534 млн. теңге немесе 2002 жылдың күтiлiп отырған шығындарынан 6,4 пайызға көп. Өткен жылдардағыдай 2003-2005 жылдардың индикативтiк жоспарының жобасында шығындардың негiзгi бөлiгi әлеуметтiк саланы құрайды: бiлiм беру, денсаулық сақтау, әлеуметтiк қамсыздандыру және мәдениет немесе 2003 жылы шығындардың жалпы сомасының 48,8 пайызы; 2004 жылы-50,1 пайыз; 2005 жылы-50,8 пайыз.
Қаланың 2003 жылға арналған шығындары бюджетiнiң жобасы 46 214 млн.
теңге көлемiнде белгiлендi.
Алматы қаласының әлеуметтiк-экономикалық дамуының барлық бағыттары бойынша iлгерiлеуге қол жеткiзу көзделуде.
Бюджеттiң жобасында жалақының өсуi, азық-түлiк тағамдарына, дәрiлерге арналған бағалардың, коммуналдық қызметтердiң және басқа да қызметтер тарифтерiнiң өзгеруi ескерiлген. Жұмыс iстеп тұрған бiлiм мекемелерiнiң, кәсiпорындарының желiсiн толық сақтау, "Думан", "Құлагер", "Мамыр" шағын аудандарында 3 жаңа бiлiм нысанын пайдалануға беру жоспарланған.
Сыйақылар төлеуге және келесi несие қаржылары бойынша негiзгi борышты өтеуге қаражаттар бөлу ойластырылуда:
жолдарды жөндеу үшiн қазiргi заманғы жол техникаларын алу;
Абай атындағы опера және балет театрының ғимаратын қайта жаңарту бойынша борышты өтеу;
көп мақсатқа арналған жолдарды тазарту техникаларын алу;
Алматы қаласындағы әуежайдың жолаушылар терминалын қалпына келтiру бойынша несие қаражатын өтеу;
Алматы қаласындағы сумен жабдықтау және су бөлу жүйелерiн қайта жаңарту.
Болжанып отырған 2005 жылға арналған шығындар 51 646 млн. теңге сомасында белгiлендi.
2005 жылы бiлiм нысандарын ұстауға 10 354 млн. теңге жұмсалады. Оқу жабдықтарын жаңалауға, ескiрген электронды-есептеу техникаларын ауыстыруға, ғимараттар мен жабдықтарды күрделi немесе iшiнара жөндеуге, жаңа бiлiм нысандарын салуға қаражаттар бөлу жоспарланған.
Қаланың денсаулық сақтау бойынша 2005 жылға арналған бюджетi ҚР-ның қолданыстағы заңнамалық құжаттарына, ҚР-ның Денсаулық сақтау министрлiгiнiң құжаттары, Алматы қаласы Үкiмiнiң шешiмдерi, өкiмдерi, "Алматы қаласы халқының денсаулығы" Аймақтық бағдарламасы негiзiнде жалпы сомасы 10 107 млн. теңгеге есептелген.
2005 жылға арналған, әлеуметтiк қамсыздандыру, әлеуметтiк көмек бойынша жоспарланған қажеттiлiк 4062 млн. теңгенi құрайды. Қаланың әлеуметтiк қорғау жөнiндегi бюджетiнiң жобасында мемлекеттiк мекендiк жәрдем, тұрғын үй жәрдемiн көрсетуге, азаматтардың жекелеген топтарына әлеуметтiк төлемдер, қаладағы ҰОС-на қатысушылардың, зейнеткерлердiң санаторий-курорттық емделуiне, мемлекеттiк арнаулы жәрдемақы, бiр жолғы әлеуметтiк жәрдемақы төлеуге, жұмыссыздарды кәсiптiк даярлауға және қайта даярлауға арналған қаражаттар бөлу ойластырылады.
2005 жылға арналған халық шаруашылығы шараларын қаржыландыруға қаражаттар бөлу 25 455 млн. теңге сомасында есептелген. Қаражаттар бөлудiң құрамында мынадай шаралар ескерiлген: қаланы көрiктендiру, көгалдандыру, жолдарды жөндеу, көшелердi тазарту және жарықтандыру; айрықша мұқтаж адамдарды баспанамен қамтамасыз ету; қоршаған ортаны қорғау; ғимараттардың жер сiлкiнiсiне төзiмдiлiгiн күшейту жұмыстарын жүргiзу; Алматы қаласының энергетикалық кешенiн өркендету; шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi және басқа салалар бойынша несие қаржысын бөлу.
Өнеркөсiп өнiмдерiн өндiру негiзгi құны (млн. теңге)
2002 ж 2003 ж 2004ж 2001ж бағасы- мен 2003ж 94511,5 105767,3 119589,2 128110,9 137258,5 148047,2 Өнер- кәс iп өн iм- д iр iн iң көлем i (жұмыс,қызмет оның iшiнде:
Тау кен өнд iру өнеркә- с iб Басқа да тау кен өндiру өнер- кәсiп саласы қайта 84403,7 96839,0 103994,2 109702,0 118240,3 126753,9 137350,1 143857,9 өңдеу өнер- Ауылша- руашылық өнiмдерiн қайта өңдеу Тамақ өн 37826,5 40494,1 43278,2 45729,4 48650,2 53141,0 iмде- р 1551,1 1704,8 1711,6 1805,7 1812,9 1945,2 Консер- вiленген ет және ет өнімдерiн өн- дiру, қайта өңдеу вiленген балық және балық өнiмдерiн өндi- ру және қайта өңдеу 3940,8 өсiмдiк және мал майларын өндi- ру Сүт өнiмдерiн өндiру 730,3 747,2 754,5 825,4 830,3 992,2 Сусындар өндiру 13019,6 15294,3 16599,3 17673,5 19564,6 24074,4 25735,5 Темекi өнiмдерін өндiру 1656,3 4516,1 4874,7 6308,7 6952,2 7272,3 Тоқыма және тiгiн өнеркә сiбi 320,1 321,6 340,6 360,1 376,5 Терi және терi өнiмдерiн өндiру,аяқкиiм өндiру Ағаш және ағаш өнiмдерiн өндiру 944,7 948,4 963,9 1004,9 1013,6 1151,2 қағаз 10743,3 10914,8 11326,9 11536,9 12321,4 12567,8 12475,9 және картон баспа жұмыстарын 727,1 753,6 785,3 841,2 868,1 894,1 931,7 Кокс iру, мұнайды айдау, ядролық iмдер iшiнде кокс өндiрiсi мұнайды қайта айдау Химия өнеркәсiбi 1066,2 1311,6 1396,4 1465,8 1583,1 1662,2 1795,2 1834,7 1972,5 2013,1 2113,8 2134,9 2306,6 2421,9 Резина және пластмасса өнiмдерiн өндiру 3583,6 3857,1 4340,3 4556,3 4866,1 Басқа да металл емес минералды өнiмдер өндiрiсi 6865,8 10034,3 10911,1 11537,7 12243,1 13099,7 14693,8 15222,8 Металлургия өнеркәсiбi мен ме- талдарды өңдеу қара металл 115,5 124,9 127,9 130,7 135,4 138,3 143,1 түрлi түстi металдар өндiру Машина өндiрiсi 2945,7 3359,9 3918,0 4141,6 4426,5 4864,2 5092,8 2841,7 2888,7 3024,7 3175,9 3319,6 3485,6 3692,5 3797,5 Басқада өнеркәсiп салала ры 10094,1 8914,7 9173,5 9872,9 9856,3 10489,6 10682,1 11308,3 Электроэнергия, газ және суды бөлу мен өндiру 1334,1 1386,4 1480,5 1486,5 1587,8 1598,3 1711,4 Электроэнергия бөлу мен өндiру 5069,7 5193,3 5489,7 5508,2 5822,1 5973,5 6313,9 Бу мен ыстық сумен жабдық тау 1372,4 1442,7 1401,6 1536,5 1567,1 1651,8 Су жинау, тазалау мен бөлу Таза өнеркәсiп өнiмдерiн өндiру алдыңғы жылға % есеппен 2005ж% Бiр лiк пен 2002 ж- ға қайта өңдеу өнеркәсiбi тонна 119,4 101,1 107,2 104,3 101,7 113,7 Шұжық өнiмдерi 103,4 100,0 Балық консер вiлеу және дайындау өсiмдiк майы 103,8 102,7 100,8 107,1 Маргарин өнiмдерi 149,7 Сары май 8 есе 296,1 106,5 107,3 121,3 140,6 102,6 100,3 102,3 Астық және өсiмдiк ұны 6 есе 123,1 104,0 Басқа да астық А/ш малдарына арналған дайын жем 118,8 120,4 101,6 қуанақы нан 56925,7 114,3 105,7 103,0 108,3 104,9 117,1 151,0 113,9 100,5 106,8 122,4 Шоколад және қанттан жа- салған кондитер өнiмдерi 169,9 119,0 164,8 101,3 101,8 Макарон дар мен кеспелер өнiмдерi Шәй мен кофе 6731,6 6846,0 157,9 101,2 103,7 Майонез 181,4 102,0 103,5 104,4 107,6 Наубайхана ашытқысы 105,4 108,1 108,5 112,3 Сыр мен iрiмшiк 797,8 132,8 111,8 108,2 131,5 қуанақы кондитер 3274,8 136,2 112,5 121,8 Арақ мың литр Коньяк 986,5 1153,3 145,5 116,9 100,2 100,7 Шарап 1434,1 1685,6 101,5 Сыра 59428,7 69757,8 124,0 163,2 120,8 231,0 Шампан 1372,3 Алкогольсiз сусындар 92373,6 116,1 106,3 118,7 154,5 Мақта мата жiбi мың.
118,4 399,6 161,8 113,3 127,0 232,8 шаршы метр 7505,6 132,0 372,1 144,5 135,3 127,4 249,0 Мақтадан басқа арнаулы матадан жасалған маталар мет 173,4 179,9 117,2 102,8 Кiлем және кiлем мың пар 203,8 205,0 есе Спорт және қорғанысаяқ киiмiнен басқа аяқ киiмдер Журналдар мың экз 3825,5 4029,1 105,3 109,6 113,5 129,8 186,5 102,1 қайта өңделген сұйық сүт пен кiле- гей 149,9 107,7 107,0 123,7 Полимет негiзiндегі лак пен бояулар 116,7 110,0 Фармацевтiк өнiмдер теңге Жуу заттары 118,5 Трансформа торы ква Электроэнергия өндiру млн авт 547,6 100,4 сағ Таза құрылыс заттарын өндiру Атауы Бiрлiк 2001 ж болжам есеппен 2002 ж-ға құрылыс заттары өнер 119,1 Полимер негiзiн дегi бояулар мен лактар млн. дана кiрпiшi Түс қағаздар шаршы.
13010,4 133,1 м.
Есiк, терезе, есiк, терезеге арналған қораптар, есiк табалды рықтары, жалюздер мен басқа да осы сияқты заттар құбырлар, құбыршалар, қолғап пен шлагiлер Бетоннан жасалған құрылыс құрама конструк циялары куб.м.
Тауар бетоны мың тон- 569,4 587,5 580,0 601,4 613,3 на Минерал дық мақталар құрылыс және ескерткіш тастары құрама құрылыс металлконструкциялары Өнеркәсiп кәсiпорындарындағы құрылыс заттары мен өнiмдерiн өндiрудi дамытуға капитал жұмсау млн.теңге 657,8 156,2 168,0 179,7 өнеркәсiп кәсіпорындарын дағы құрылыс заттары мен өнiмдерiн өндiрудi дамытуға капитал жұмсау, оның iшiнде:
1.Республикалықбюджет қаражатынан 389,9
2.Шетелдiк инвесторлар қаражатынан олар есебiнен:
-үкiметтiң кепiлдемесiз несие мен займдар
- үкiметтің кепiлдемесiмен займдар 118,9 267,9 112,8 124,6 136,3
3.Мемлекеттiк емес сектор- дағы кәсіп- орындардың жеке қаражаттары Ауыл шаруашылық 2004 ж 2004 ж баға- 2005 ж баға- Ауыл шаруашылық Жалпы ауыл шаруашылық өнiмдерi, млн.
оның iшiнде өсiмдiк шаруашылығы Мал шаруашылығы Ауыл шаруашылық өнiмдерiнiң негiзгi түрлерiн өндiру бiрлiк 2005ж % 2002ж цент.
Астық
(өңделгеннен кейiн)
оның iшiнде:
Бидай қант қызылшасы
(фабрикалық)
Майлы өсiмдіктер дәнi Картоп Ашық грунттағы көкөнiстер Мал және құс (сойылғаннан кейiнгi салмағы)
Сүт тонн
Жұмыртқа мың дана
Жүн
Барлық ғимараттардан жиналған көкөнiстер цент Ауыл шаруашылық дақылдарының егiстiк жерлерi,га Жалпы егiстiк жерлер Дәндi дақылдар, т.с.с бидай жүгерi Техникалық дақылдар-барлығы қант қызылшасы (фабрикалық)
Майлы дақылдар-барлығы 157,2 жемдiк бұршақтық бақшалық Сыртқы сауда қызметiнiң дамуы Бөлшектеп сату айналымының қалыптасу құрылымы Iшкi сауданың дамуы Сатып алу тауарларының түсу көздерiнiң географиясы, респонденттер санынан % есебiнде 2003 жылы РБ көбеюi метро құрылысына байланысты және метро құрылысын игеруге 2003 ж 1,7 млр.теңге, 2004ж-5,5млрд.теңге,2005ж 12,5 млрд.теңге бөлiнедi.
ЖБ-2022 жылы әуежай құрылысы аяқталады.
*- әр жылдың нақты бағасымен **- салыстырмалы бағамен 2004 ж - 5,5млрд.теңге, 2005 ж 12,5 млрд.теңге бөлiнедi.
Инвестициялық кеңiстiк **-салыстырмалы бағамен Алматы қаласы бойынша тұрғын үй құрлысы Жергiлiктi бюджеттен толық және жартылай қаржыландыратын инвестициялық жобалар *-Республика бюджетiнен қосымша қаржат бөлiнуi тиiс немесе қаланың бюджет алым азайту.
Халықтың экономикалық белсендiлiгiнiң болжамы (орташа жылдық есептеу)
Алматы қаласы бойынша барлық ақылы жалдамалы қызметкерлер саны мен еңбек ақы қоры Бiлiм беру (аумақ бойынша)
Бiлiм беру (республикалық ұйымдар)
Бiлiм беру (жергiлiктi бюджеттен қаржыландыратын ұйымдар)
Денсаулық сақтау (аймақ бойынша)
(қалалық денсаулық сақтау басқармасы)
(Денсаулық сақтау Министрлiгi)
Денсаулық сақтау (ведомстволық)
*-Жаңа арық жүйелерiнiң құрылыстары бойынша Ескерту жергiлiктi бюджеттен қаржыландыратын ұйымдар бойынша (республикалық ұйымдар бойынша)
Мәдениет (аймақ бойынша)
Спорт (жергiлiктi басқару ұйымдарына бағынышты және жеке жүйедегi ұйымдар бойынша)
млн теңге
Ю. Стариков
ІІ-сайланған Алматы қалалық Мәслихаты ХХІІ-сессиясының төрағасы Т. Мұқашев ІІ-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының хатшысы

На русском языке:
Алматы қаласының мәслихаты Решение XXII сессии Маслихат г. Алматы Алматинского городского Маслихата II созыва от 19 декабря 2002 года. Зарегистрировано Управлением юстиции города Алматы 29 декабря 2002 года за N
500. Утратило силу в связи с истечением срока действия - письмо Маслихата города Алматы от 20 марта 2006 года N 309 Об утверждении индикативного плана социально-экономического развития города Алматы на 2003-2005 годы В соответствии с подпунктом 1 пункта 4 статьи 86 Конституции Республики Казахстан, пунктом 1 статьи 3 Закона Республики Казахстан "Об особом статусе города Алматы", подпунктом 1 пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении в Республике Казахстан" и представлением акима города Алматы Алматинский городской Маслихат II-го созыва РЕШИЛ Утвердить индикативный план социально-экономического развития города Алматы на 2003-2005 годы, прилагается.
Ю. Стариков
Председатель
XXII-й сессии Алматинского городского Маслихата II-го созыва Т. Мукашев Секретарь Маслихата II-го созыва Приложение к решению от 19 декабря 2002 года ИНДИКАТИВНЫЙ ПЛАН СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ г. АЛМАТЫ на 2003 - 2005 годы Пояснительная записка к проекту Индикативного плана социально-экономического развития города Алматы на 2003-2005 годы Введение Индикативный план социально-экономического развития г.Алматы на 2003- 2005 годы (далее План) разработан в соответствии с Программой действий Правительства Республики Казахстан на 2003-2005 годы.
Данный План предусматривает реализацию стратегических приоритетов развития города и отражает сложившуюся на сегодняшний день ситуацию в городе.
Исходной базой для определения параметров развития города на трехлетнюю перспективу послужили сложившиеся на конец 2001 года и прогнозируемые макроэкономические показатели и пропорции, современное состояние развития секторов экономики, существующая законодательная база и возможность ее совершенствования.
Приоритеты
Обеспечение стабильного прироста конкурентоспособной промышленной продукции во всех отраслях на основе эффективного использования имеющегося производственного потенциала.
Привлечение инвестиций на нужды города, в том числе с использованием новых финансовых инструментов и технологий.
Развитие инновационной деятельности, в том числе в сфере предпринимательства.
Создание необходимых условий по развитию города как финансового центра.
Повышение уровня благосостояния людей.
Развитие экономики региона Город Алматы имеет статус города республиканского значения.
Регулирование его деятельности осуществляется на основе Закона Республики Казахстан «Об особом статусе города Алматы», который принят в целях гарантирования эффективного развития, исходя из его особенностей как научного, культурного, исторического, финансового центра республики. Здесь проживает 1132,8 тыс. человек. Территория города составляет 287,6 кв.км.
На сегодняшний день г. Алматы находится в фазе стабильного экономического роста.
На город Алматы приходится 15,4% валового внутреннего продукта республики.
В городе работает свыше 1,5 тыс. промышленных предприятий, среди которых 164 крупных и средних. По форме хозяйствования 90% предприятий города являются частными, количество совместных и иностранных предприятий составляет 202 хозяйствующих субъекта, 48 предприятий являются государственными, 40 - с участием государства.На сегодняшний день город производит около 5% общереспубликанского объема промышленной продукции.
Город Алматы является регионом с развитой предпринимательской деятельностью. На 1000 жителей приходится 21 предприятие против 5,5 в среднем по республике.
Алматы является одним из активно застраиваемых городов. Более 170 строительных компаний ежегодно осваивают порядка 28,2 млн. тенге инвестиций в сфере капитального строительства. Объем инвестиций в основной капитал по городу составляет 10% в объеме инвестиционных вложений республики.
Город осуществляет активную внешнеэкономическую деятельность, только в прошлом году торговыми партнерами г.Алматы были 97 стран мира,. на территории Алматы работает свыше 2 тысяч совместных и иностранных предприятий.
Практически 40% розничных торговых операций Казахстана осуществляется в г.Алматы. Город торгует с 97 странами мира. Только за 2001 год размер внешнеторгового оборота составил 2,5 млрд. долл. США.
Месторасположение мегаполиса на пересечении крупных транспортных магистралей способствует дальнейшему развитию Алматы как крупного транспортного узла. Здесь расположено два железнодорожных вокзала, аэропорт, два крупных автовокзала.
Высокая концентрация финансовых институтов обеспечивает приток денежных средств в Алматы. На территории города находится 75% всех коммерческих банков республики, 25 страховых компаний, товарные и фондовая биржи. По оценке около 80% оборотного капитала коммерческих банков республики задействовано непосредственно в Алматы.
В последние годы г.Алматы привлекает тысячи туристов, благодаря природно-климатическим особенностям и быстрому развитию индустрии развлечений и спорта. Здесь расположено около 1000 различных спортивных сооружений, включая бассейны, теннисные корты, спортивные залы и клубы.
Широко развита сеть казино, развлекательных центров.
Город остается крупнейшим финансовым донором, 68,8% всех собираемых налогов перечисляется в республиканский бюджет, что формирует его четвертую часть.
Алматы отличается развитой сетью культурных учреждений. Сохраняется высокое качество образовательных услуг и оптимальная сеть медицинских учреждений.
Несмотря на высокую социальную нагрузку на местный бюджет, в связи с тем, что 17,6% жителей города являются пенсионерами, обеспечивается необходимый уровень поддержки нуждающихся граждан, путем оказания адресной помощи, создания рабочих мест и привлечения незанятого населения к участию в общественных работах. Так, в 2001 году было создано более 12 тысяч новых рабочих мест, с начала 2002 года - 3200 рабочих мест. С начала года ветераны труда пользуются услугами общественного городского транспорта бесплатно.
Основные показатели социально-экономического развития г. Алматы на 2001-2005годы Показатель 2001г.
отчет 2002 г.
оценка 2003г.
2004г.
2005г.
Прогноз 2002г.
в %
Объем промышленной 105,8 119,6 137,3 155,2 111,9 123,5 109,7 126,75 143,9 114,7 125,3 104,5 продукции - всего, млрд. тенге в т.ч.:
- обрабатывающая промышленность
- производство и распределение электроэнергии, газа и воды Инвестиции 114,8* 131,7* 144,6* 160,6* 179,9* 106,2 136,6 100,6 в 6,3р.
108,7 122,2 102,5 117,4 126,9 137,2 149,0 106,0 в основной капитал за счет всех источников финансирова- ния, млрд. тенге, из них за счет средств:
110,5 143,2
- республиканского бюджета
- местного бюджета
- средств предприятий, организаций и населения
- иностранных инвесторов Ввод в действие жилых 240,8 264,3 109,8 126,7 домов за счет всех источников финансирования, тыс.кв.м.
Экономически активное население, тыс. чел.
556,0 581,7 585,7 591,1 594,0 104,8 101,9 Численность занятых в экономике, тыс. чел.
496,1 526,4 533,7 540,8 547,0 106,1 103,9 Численность безработных, тыс. чел.
х
Х
Уровень безработицы к экономически активному населе- нию, % Среднемесячная номинальная заработная плата, тыс. тенге 120,0 171,7 Индекс реальной зарплаты к предыдущему году, % 115,8 113,6 113,9 Размер черты бедности, тенге 106,6 117,7 110,6 111,3 Численность лиц, проживающих ниже черты бедности, тыс.
чел.
1293,3 1888,9 2379,6 2655,4 2924,1 146,1 154,8 Расходы местного бюджета на социальную помощь и соц.
обеспечение, млн. тнг.
включая специальные гос. пособия, млн. тнг Поступления в консолидированный бюджет, млрд. тенге 127,1 121,6 124,5 128,6 132,1 108,6 *- в ценах 2002 года Промышленность Анализ. В промышленном секторе сложилась устойчивая тенденция роста производства, предпосылками которой стали комплексные меры государственной и региональной поддержки предприятий. В основе этих мер - смягчение налоговой нагрузки, таможенные льготы, антидемпинговые мероприятия, импортозамещение, реанимация производств, внедрение систем качества на уровне мировых стандартов и другие.
Выпуск промышленной продукции к концу текущего года достигнет 105,8 млрд. тенге или возрастет почти на к фактическому выполнению 2001 года.
В структуре промышленного производства на долю обрабатывающей промышленности приходится 91% всей выпускаемой продукции (35,8% ее приходится на пищевую промышленность; 10,5% - на производство электрического и электронного оборудования; 10,2% - производство бумаги и издательское дело; 9,5% - металлургическая промышленность и обработка металлов; 7,7% - транспортного оборудования; 8,4% всей выпускаемой в городе продукции приходится на производство электроэнергии, газа и воды).
Прирост этого года обусловлен увеличением производства в обрабатывающей промышленности на 14,7%.
Производство текстильной и швейной промышленности возрастет в 2 раза, производство резиновых и пластмассовых изделий на 50%, транспортного оборудования на 48,9%, химической - на 23%; машин и оборудования на 14,1%, пищевых продуктов на 10,9%.
К концу года увеличится производство: масла растительного (103,8%), масла сливочного (296,1%), свежего хлеба (105,7%), кондитерских изделий из шоколада и сахара (151%), дрожжей пекарских (108,1%%), тканей хлопчатобумажных (в 3,7 раза), краски и лаков (143,2%), фармацевтических препаратов (116,7%), кирпича (110%), товарного бетона (103,1%) и много другой продукции.
Одним из основных факторов стабилизации и развития промышленности является привлечение инвестиций и использование иностранного и внутреннего капитала на расширение, реконструкцию, внедрение новых технологий.
На объем производства к концу текущего года возрастет более АО "Искер"
чем в 2 раза за счет полного освоения производства автомашин марки КамАЗ. В текущем году намечается выпустить 350 автомобилей против 114 штук в 2001 году. Помимо выпуска автомобилей идет процесс освоения производства мусоровозов на шасси автомашин "КамАЗ" и контейнеров для мусора для коммунальных служб города. Кроме того, в текущем году намечается освоение производства самосвальных кузовов емкостью 15 тонн и сборки мусоровозов с задней загрузкой кузова.
ТОО "АЗТМ-ЧЛЦ" в 1 квартале т. г. освоено производство тормозных колодок для локомотивов. Освоен выпуск люков (для теплосети водоприемные, канализационные, телефонные), решеток художественных (10 видов), скамеек, урн. Во 2 квартале т. г. вводится в эксплуатацию модернизированная формовочная машина, стоимостью 350 тыс. тенге. Предприятие занимается активным поиском новых заказчиков. В настоящее время заключаются договора на поставку готовой продукции для Талдыкурганского завода электропогружных насосов, ОАО "Зеленстрой", г. Атырау - на общую сумму 1450 млн. тенге.
Имеется заявка ОАО "Мангыстау-Мунайгаз" на поставку чугунных отливок на сумму 6.0 млн. тенге.
В 2002г .
планируется увеличить мощность ТОО "Кастинг"
медеплавильного завода до 36 тн., запущена линия непрерывного разлива стали, расширяется ассортимент выпускаемой продукции, объем увеличится более чем в 2 раза.
ОАО "ЫРЫСТЫ-АЭВРЗ" в настоящее время осваивает новое уникальное производство стеклопластиковых изделий из полиэфирных смол с применением стекловолокна (полы, стены, панели туалетов пассажирских вагонов). Данная разработка является новой для Казахстана. Подобных аналогов не имеет Россия.
Создано 30 рабочих мест.
ЗАО "Асфальтобетон" увеличится объем производства за счет ввода в текущем году нового асфальтного завода с программным управлением фирмы "Бенингхофен" мощностью 160 тонн асфальтобетона в час.
ОАО "Темирбетон" в 1 квартале т. г. освоено производство тротуарной плитки, освоены и внедрены в производство четыре новых вида лотков, дорожных бордюров новой модификации. Предприятием приобретены новые опалубки для производства пустотных плит.
ОАО "Алматинский маргариновый завод" с начала т.г. освоено производство сливочного масла. Проектная мощность оборудования составляет 4 тн. продукции в час.
АО "Алматинский дрожжевой завод" планирует приобрести и установить технологическое оборудование (упаковочные автоматы), закончить перевод части технологического процесса на компьютерное управление.
ОАО "Бахус" в 2001 году установлено оборудование по разливу безалкогольных напитков. За счет этого в текущем году значительно расширен ассортимент выпускаемой продукции. В настоящее время обновляется дизайн упаковки продукции.
прирост продукции будет получен за счет ввода нового АО "Сусындар"
высокотехнологического оборудования для варки пива. Учитывая сезонность основной выпускаемой продукции и в целях сохранения численности занятых работников предприятие на осенне-зимний период закупает зерно для производства муки.
ОАО "Пивзавод" №1 до конца т. г. планирует освоить немецкую технологию разлива пива в кеги.
ТОО "Компания Ак-Нар" к концу 2002 года планирует выйти на проектную мощность - 3 млн.дал в год, что позволит увеличить производство пива на 22 %.
ТОО "Алматинский чай" в текущем году внедрено оборудование по нанесению защитного кода и по обертке коробочек чая в полиэтиленовую пленку, а также упаковочная линия для выпуска чая в 250- граммовых упаковках.
ТОО "Агропродукт ЮГ" выпускается кефир, ряженка, глазированные сырки. В текущем году создано дочернее предприятие ТОО"Агропродукт- Ассептик" по выпуску стерилизованного молока с длительным сроком хранения.
Для этих целей было приобретено в лизинг сроком на 5 лет финское оборудование стоимостью 1,0 млн. дол. США. Производственная мощность предприятия - 5 тысяч пакетов в час. С начала года создано 17 рабочих мест.
ОАО "Жетысу" до конца 2002 года будет освоено производство: мужской рабочей обуви из юфти, кирзы и хрома; детской и школьной обуви спортивного назначения, мужских сапог комбинированных, хромовых из натурального меха, женских сапог комбинированных на подошве из полиуритана. За счет привлечения в производство свободных производственных площадей, проведения среднего и капитального ремонта законсервированного оборудования намечено в 2002 году восстановить и создать 100 рабочих мест.
Фабрика "Тускииз" увеличится производство продукции за счет внедрения в производство нового оборудования с программным управлением для вышивки, расширения ассортимента выпускаемой продукции.
АО "Алматы Клем" в текущем году будет внедрена новая комплексная механизированная линия по обработке 4-х метровых ковров.
С начала года в городе открыто 15 новых промышленных предприятий по выпуску мясных полуфабрикатов, молочных продуктов, макаронных изделий быстрого приготовления, фасовке чая и производству других, с общей численностью 179 человек .
На действующих предприятиях, с начала года, создано и восстановлено 849 рабочих мест и до конца года намечено создать еще 1350 рабочих мест.
Значительным импульсом в оживлении производственной деятельности стало участие ряда предприятий города в республиканской программе импортозамещения. Участие в этой программе помогает предприятиям оживлять производство, решать проблемы занятости и другие социальные вопросы.
Промышленными предприятиями города в текущем году, в результате реализации вышеуказанной программы, заключено договоров на сумму 1325,4 млн. тенге.
Только с РГП "Казахстан Темиржолы" городскими предприятиями заключено договоров на 582,4 млн. тенге, с НАК "Казтрансойл"- 118,4 млн. тенге, ОАО "Донской ГОК"-112,2 млн. тенге. За четыре месяца текущего года городскими предприятиями, по программе импортозамещения поставлено продукции на общую сумму 465,3 млн. тенге.
Многими предприятиями города внедряются системы качества на уровне мировых стандартов ИСО 9000, 9001.
Единственным предприятием в Казахстане, имеющим лицензию на ремонт авиатехники является . Имеется ОАО "Авиаремонтный завод № 405"
сертификат соответствия ремонтного предприятия. Получена лицензия Комитета оборонной промышленности РК на ремонт, техническое обслуживание и хранение военно-технических средств вертолетов МИ-8 всех модификаций.
ОАО "Белкамит" - единственное предприятие в Республике, которое имеет сертификат качества АСМЕ, помимо сертификата ИСО 9001. Кроме того, оно является единственным в Центральной Азии предприятием, имеющим сертификат Американской Ассоциации инженеров механиков на производство сосудов, работающих под давлением в соответствии с требованиями кодов АСМЕ.
Перспективы 2003-2005 гг. Главной целью на в сфере 2003-2005 годы развития является обеспечение стабильного роста промышленности производства конкурентоспособной продукции для удовлетворения потребностей внутреннего и внешнего рынков и создание на этой основе новых рабочих мест, постоянное наращивание экспортного потенциала за счет выпуска конкурентоспособной продукции, эффективное использование имеющегося производственного потенциала, развитие партнерских взаимоотношений между малыми, крупными и средними предприятиями.
Основные задачи улучшение использования имеющегося потенциала, развитие партнерских связей внутри республики, улучшение качества продукции, поддержка инновационной деятельности и подчинение научных исследований требованиям социально-экономического развития. Для выполнения поставленных задач планируется реализовать несколько экспериментальных проектов по созданию промышленного и технологического парков, по развитию взаимодействия между обрабатывающими предприятиями и фермерскими хозяйствами, созданию «точек роста» и т.д.
К концу 2005 года объем промышленного производства по предприятиям города Алматы достигнет 155,2 млрд. тенге или с ростом к 2002 году на 23,5%.
Возрастет удельный вес отраслей обрабатывающей промышленности, связанных с производством продовольственных и непроизводственных товаров и составит 92,7% против 91% в 2002 году.
Машиностроительный комплекс города в основном сохранит свою специализацию. Основной целью в развитии машиностроительной промышленности является расширение внутреннего производства и переход преимущественно на выпуск конкурентоспособной продукции производственно - технического назначения для максимально возможного обеспечения экономики страны необходимыми машинами, оборудованием и запасными частями, гарантийным и послегарантийным сервисным обслуживанием, повышением возможностей для экспорта. Результаты анализа современного состояния машиностроительного комплекса, располагающего значительными резервами производственных мощностей и неиспользуемых площадей, позволят в 2003-2005 годы развивать отрасль преимущественно за счет реконструкции и технического перевооружения действующих предприятий. В результате объем производства машин и оборудования возрастет почти на 30% по сравнению с оценкой 2002 года.
На 5,0% возрастет производство на за счет освоения и СП "Белкамит"
серийного производства: воздушных теплообменников, 3-х фазных сепараторов различной производительностью, каплеотбойников факельной системы, крупногабаритных автоклавов для строительных организаций, оборудования для производства цемента. Кроме того, предприятие продолжит активно участвовать в программе импортозамещения.
АО "Массагет-Плюс" будет освоен выпуск запасных частей для РГП "Казахстан темиржолы", увеличит услуги по ремонту горношахтного оборудования.
Рост объема производства на в 2003- ОАО "Машиностроительный завод"
2005 годах планируется незначительный, однако характерной особенностью развития предприятия в эти годы является изменение структуры производства в сторону увеличения выпуска гражданской продукции. Это всевозможные запасные части для железнодорожного транспорта, оборудование для нефтегазовых компаний, шары помольные для добывающих отраслей, штанги насосов стандарта АНИ, предохранительные клапаны типа ППК 4р 100-16 и СППК 4р 50-16, оборудование для эксплуатации и ремонта скважин, запасные части к буровым насосам и т.д.
ОАО "Массагет" возобновило выпуск горно-шахтного оборудования по заказам, планирует увеличить объем производства за счет поиска новых заказов, изучения потребностей покупателей.
ЗАО "Сайман" планируется наращивание производства с целью выхода к 2005 году на проектную мощность: 120 тыс. всех типов электросчетчиков, 10 тыс.
штук трансформаторов, 10 тыс. штук водосчетчиков в год.
в 2003 году будет введена вторая очередь комплекса по ТОО "Андра"
переработке лома и отходов черных металлов с выпуском готовой продукции (по заказам).
Производство транспортного оборудования возрастет на 90,7%. В связи с расширением вагоносборочного, покрасочного, слесарно-столярного цехов, Алматинский вагоноремонтный завод планирует рост объема производства к 2005 году на 192,5%.
В 2003-2005 годах планируется дальнейший рост ОАО СП "Искер-ГАЗ"
производства автомобилей за счет расширения ассортимента выпускаемой продукции. Предприятие постоянно работает над разработкой и выпуском различных моделей по индивидуальным заказам на основе имеющихся моделей, это: автомагазины, автомастерские, автомобили для сельского хозяйства с теплоизоляционными кузовами, предназначенных для перевозки инкубационных яиц и суточных цыплят.
ОАО "Искер" в 2003 году планирует восстановление производства самопогрузчиков-контейнеровозов на шасси а/м КамАЗ.
Производство продукции на к концу 2005 года ОАО "ЫРЫСТЫ-АЭВРЗ"
возрастет на 15,8 % за счет освоения новых видов продукции, таких как строительство новых вагонов, ремонт главных генераторов локомотивов.
АК "Кастинг" за три года увеличит объем производства почти на 50% за счет расширения производства стальных заготовок в г. Павлодаре.
в 2003 -2005 годы будет проведена дальнейшая работа по АО "АЗТМ"
развитию политики импортозамещения. Предприятие расширит связи с предприятиями горнодобывающих отраслей Республики Казахстан, для которых осваиваются нетрадиционные для завода виды продукции. Для предприятий металлургического комплекса заводом осваиваются такие новые виды продукции:
оборудование доменных печей, бочки роликов и ролики для печных рольгангов, ранее не изготавливаемые заводом. Кроме того, заводом успешно освоен выпуск оборудования для нефтегазовой отрасли. К данной продукции относятся приводы штанговых глубинных насосов (нефтекачалки).
Основными задачами предприятий легкой промышленности в 2003-2005 годах являются: насыщение внутреннего рынка товарами легкой промышленности с учетом спроса населения; наращивание экспорта готовой продукции, постепенный выход на внешний рынок; ликвидация убыточных предприятий. Объем производства в этой отрасли увеличится на 75,3%.
За счет получения кредита ОАО "Текстильная компания АХБК"
2005 годах увеличит производство и расширится ассортимент продукции.
Производство тканей возрастет почти в 2,5 раза.
ОАО "Жетысу" за счет ранее полученного кредита значительно расширит ассортимент выпускаемой продукции , производство обуви увеличится на 17%.
Увеличению производства на будет способствовать АО "Алматы Клем"
расширение географии экспортных поставок. Уже сейчас начата поставка ковров и ковровых изделий в Канаду, США, Чехию, Польшу, КНР. Активно поставляется готовая продукция в Россию. К концу 2005 года экспортные поставки составят 7% от общего объема.
Опережающими темпами будет развиваться пищевая промышленность, что позволит к 2005 году в необходимых объемах обеспечить замещение импорта.
Производство продуктов питания крупными, средними и малыми предприятиями возрастет на 23,6%, за счет роста производства колбасных изделий (113,7%), сливочного масла (121,3%), макаронных изделий (169,9%), майонеза (116,3%)
безалкогольных напитков (154,5%), водки (121,8%) и много другой продукции.
ОАО "Алматинская макаронная фабрика" планирует за счет получения долгосрочного кредита (в конце 2002 года) запустить технологическую линию Австрийской компании "БУЛЕР" по производству короткорезанных макаронных изделий производительностью 600 кг./ час, что позволит расширить ассортимент выпускаемой продукции и увеличить объем производства к концу 2005 года на ОАО "Алматинский дрожжевой завод" намечает с 2003 года начать реконструкцию дрожжерастительного отделения. Реконструкция продлится до 2006 года.
ТОО "Вита" (производство растительного масла) динамично развивается, постоянно осваивает новые виды продукции. Продукция предприятия известна не только на территории РК, но и за ее пределами благодаря своему высокому качеству, соответствующему мировым стандартам. Предприятие оснащено новейшим импортным высокотехнологичным оборудованием, что позволяет увеличить объем производства к концу 2005 года на 51,3%.
в 2003-2005 годах будет установлено немецкое ТОО "Ак-Нар"
оборудование по производству пива, что позволит увеличить объем продукции более чем в 6 раз.
Предприятия химической промышленности увеличат объем производства к концу 2005 года на 24,1%. В этой отрасли значительное развитие получит ТОО СП "Глобал Фарм" , которым в апреле текущего года выпущена опытная партия таблетированных и капсулированных лекарственных препаратов. Препараты производятся на оборудовании известных корейских производителей фармацевтического оборудования. К 2005 году предприятие выйдет на проектную мощность- 500,0 тыс. таблеток в день.
ЗАО "Евротек индастриз" значительно расширен ассортимент выпускаемой продукции и постепенно осваивается местный рынок сбыта, что позволит увеличить объем производства более чем на 18%.
В перспективе рост на предприятиях по производству строительных материалов в 2003-2005 годы будет достигнут в основном за счет освоения новых видов продукции, востребованных на внутреннем рынке в связи с развитием строительства. В результате объем промышленного производства по этой отрасли к концу 2005 года достигнет 5180 млн. тенге или с ростом к ожидаемому выполнению 2002 года на 19,6%. В развитие этой отрасли будет вложено 504 млн.
тенге капитальных вложений. из них 74% составят собственные средства предприятий и организаций.
ОАО "Курылыс материалы" планируется наладка выпуска новых видов продукции, в том числе облицовочного кирпича, спрос на который очень велик, усовершенствование теплоизоляционного материала с переходом на использование базальтового сырья, уникальность данного метода позволит снизить стоимость готовой продукции.
ОАО "УПТК" в 2005 году планируется увеличение сборного железобетона по сравнению с 2002 годом на 8,3 % и товарного бетона на 8,9% за счет увеличения выпуска новых видов дорожных тротуарных плиток, полного использования производственных мощностей. Планируется увеличение парка механизмов и автотранспорта для уменьшения затрат по перевозке товарного бетона, по перевозке и складированию инертных материалов.
В реализацию программы импортозамещения в 2003 -2005 годах будет вовлечено большинство предприятий города. В дальнейшем будут укрепляться отношения сотрудничества с крупными нефтегазовыми компаниями республики и металлургическими заводами, включая ОАО"Усть-Каменогорский титаномагниевый комбинат", ТОО"Тенгизшевройл", ОАО"Харикейн- Кумколь- Мунай", Евроазиатская энергетическая компания, ОАО "Казцинк" и другими .
Развитие сельского хозяйства Анализ. Город Алматы не относится к сельскохозяйственным регионам.
Индикативный план развития сельского хозяйства на 2003-2005 годы разработан с учетом присоединения к городу близлежащей территории, наличием достаточного количества частного сектора и дачных участков в г.Алматы. В то же время на составление прогнозных данных оказало значительное влияние изменение методики учета и отчетности сельскохозяйственных предприятий.
Если ранее предприятия отчитывались по месту регистрации, то в настоящее время - по месту расположения сельскохозяйственных территорий.
Доля данной сферы деятельности в республиканском объеме незначительна (0,02%). По состоянию на 1 января 2001 года на территории г.Алматы действует 18 фермерских хозяйств различного профиля деятельности, в которых занято 73 человека. Кроме того, сельскохозяйственным промыслом занято около 500 человек из числа самозанятого населения.
По итогам прошлого года в городе произведено сельскохозяйственной продукции на общую сумму 500 млн.тенге. В структуре произведенной продукции 62% приходится на растениеводство, 38% - на животноводство. В 2001 году было произведено 26,4 тонны зерна, 1,9 тонны сахарной свеклы, 23 тонны картофеля, 77,5 тонн овощей открытого грунта, 14,0 млн. штук яиц., скота и птицы в убойном весе - 413 тонн. В очень незначительном объеме производится шерсть и семена масличных культур.
Перспективы 2003-2005 гг. В структуре сельскохозяйственного производства значительных изменений не произойдет. Стоимость валовой продукции сельского хозяйства достигнет к 2005 году 642,8 млн.тенге, с ростом к 2002 году на 27%. Прирост ожидается за счет развития фермерских и индивидуальных хозяйств пригородных территорий, развития подсобного производства на предприятиях.
Рост продукции животноводства связан с развитием на предприятиях подсобных хозяйств. Так, например, АО «Монтажник» создана птицефабрика с количеством птицы (38569), что составляет почти 80% всего объема производства птицы в городе.
Торговля
Анализ. Доля г. Алматы в республиканском объеме розничной торговли составляет по итогам 2001 года 38,4%. При этом розничный товарооборот сложился в размере 261,3 млрд. тенге и вырос относительно 2000 года на 10,7%.
Почти весь объем розничного товарооборота сконцентрирован на предприятиях негосударственной формы собственности. Основная часть всех торговых операций в городе осуществляется через сеть рынков, где реализуется 75,3% всех потребительских товаров, а остальная часть - торговыми предприятиями.
На территории г. Алматы на 1 января 2002 года по данным статистического агентства функционирует 98 рынков, из них: 20-вещевых, 64 смешанные, 11 - по продаже сельхозпродукции и 3 оптовые ярмарки. На данных рынках насчитывается около 29 тысяч торговых мест.
Мелкорозничная торговля осуществляется также через 1011 киосков.
Проводится работа по модернизации рынков города. Всего на эти цели в 2001 году было израсходовано 26,6 млн. тенге.
Товарооборот оптовой торговли в 2001 году составил 351,1 млрд. тенге или 104% объема 2000 года. Оптовая торговля в основном осуществляется малыми (67,4%) и средними (32,1%) предприятиями.
На г. Алматы приходится также наибольший объем оборота продукции общественного питания по республике 26,9%. В городе действует 321 предприятие общепита, объем товарооборота которых за 2001 год составил около 3,6 млрд. тенге.
Перспективы 2003-2005 гг. Основными приоритетами торговой политики на ближайшие 3 года являются принятие мер по повышению конкурентоспособности продукции предприятий города, развитие торговли с другими регионами республики, увеличение объемов экспорта городских товаров и услуг более высокой степени переработки, развитие в городе торгово- закупочных компаний.
Продолжится рост объемов розничной торговли на рынках города, в то же время сеть магазинов будет расширена до 630 к 2004 году. Планируется строительство 3-х этажного торгового дома площадью 9,8 тыс. кв.м.
предприятием ТОО «Ботагоз».
Осуществление мероприятий по улучшению внешнего облика города предусматривает сокращение количества киосков. По итогам 2001 года в г.
Алматы насчитывалось 1011 киосков, до конца 2004 года планируется полностью перейти на торговлю в павильонах.
В рамках Генерального плана развития города Алматы планируется разработать новую схему оптимизации и реконструкции рынков и оптовых базаров. Объем товарооборота к 2005 году достигнет в розничной торговле 319,8 млрд. тенге, с ростом к объему 2002 года на 16%, при этом товарооборот крупных и средних предприятий торговли вырастет в полтора раза.
Внешнеэкономическая деятельность г. Алматы Анализ. Город Алматы в 2001году поддерживал торгово-экономические отношения со 134 странами ближнего и дальнего зарубежья, внешнеторговый оборот по которым составил 2,5 млрд. долларов США, что на 22,4% больше, чем в 2000 году. Наиболее активными партнерами во внешнеторговой деятельности являются страны содружества, на их долю в 2001 году приходилось 47,3%, европейские страны-27,7%, азиатские- 18,5%. Основным поставщиком продукции из стран СНГ является Россия, на ее долю приходится треть всего внешнеторгового оборота.
Объем экспортных поставок в 2001 году составил 698,3 млн.долларов США, или 92,5% относительно 2000 года. Основными потребителями продукции городских предприятий и товаров вывозимых из города, являются: Швейцария (13%), Китай (12,5%), Объединенные Арабские Эмираты (12,3%), Россия и Украина (по 9,5% ) и т.д.
Объем импортных поставок за анализируемый период составил 1805,4 млн. долларов США, что почти на 40% больше чем в 2000 году. Лидером в насыщении городского рынка промышленной продукцией, сырьем, материалами и товарами народного потребления является Россия (43,2%).
В 2002 году внешнеторговый оборот достигнет 2965,7 млн. долл.США, из него импорт достигнет 1603,8 млн. долл. США или 54,1% от всего оборота.
Экспорт в текущем году составит 745,1 млн. долл. За пределы республики будет поставлено: 1700 тыс. тонн сырой нефти и газового конденсата, 190 тыс.
тонн фосфора, 7,4 тонн серебра, 17,5 тыс. тонн меди рафинированной,32 тыс.
тонн муки, 760 тыс. тонн пшеницы.
Городскими промышленными предприятиями до конца года будет экспортировано:
-ТОО "Компания Ак-Нар" пива на 0,9 млн.тенге. в Кыргызстан;
-ТОО "Казахстан текстилайн» трикотажных изделий на 7,7 млн. тенге в Швейцарию и страны ближнего зарубежья;
- АО "Станкостроительный завод" - 10 шт. станков в ближнее зарубежье;
- ОАО "Вита" - масло подсолнечное рафинированное -756 тонн в Афганистан и много другой продукции.
Перспективы 2003-2005 гг. В 2003- 2005 годах намечается осуществить ряд мер по поддержке внешнеэкономической деятельности местных товаропроизводителей, организации деловых контактов предпринимателей с иностранными партнерами, созданию равных возможностей субъектам внешнеэкономической деятельности. К 2005 году внешнеторговый оборот составит 4511,7 млн долл. США или возрастет по сравнению с 2002 годом на 52,1%.
Импорт к 2005 году возрастет на 61,0% и достигнет 3580 млн. долл. США.
Экспорт в 2005 году составит 931,7 млн. долл.США и возрастет на более чем на 25%.
За пределы республики будет экспортировано: 1438 тыс. тонн угля, 5270 тыс. тонн нефти сырой, 114 тыс. тонн муки, 2,25 тыс. тонн кондитерских изделий, 18,4 тыс. лит. ликероводочных изделий.
ТОО "Айгерим" в Узбекистан за 2003-2005 годы будет продано обоев на 60 млн. тенге, ТОО "Кастинг"- меди рафинированной - 90 тонн - в Китай; ТОО СП "Кока-Кола"- безалкогольных напитков - 3190 тыс. лит.- в Кыргызстан, Узбекистан, Азербайджан; ОАО "Алматы Клем"- ковров и ковровых изделий - 12 тыс. кв. метров в США, Канаду, Чехию; ОАО "АЗТМ"- волочильных станов и запасных частей к ним на 970,0 млн. тенге. и много другой продукции.
Транспорт и связь
Анализ. В области развития транспорта г. Алматы разработана программа оптимизации маршрутной сети. Создается информационная база данных предприятий грузового транспорта.
Парк транспортных средств пассажирского транспорта пополнен в 2001 году согласно плану 174 автобусами и 23 троллейбусами, заменено 16 км контактных проводов.
Финансовая деятельность предприятий транспорта остается убыточной.
Всего 40% транспортных предприятий города имеют положительные финансовые результаты. По прежнему расходы превышают доходы при перевозке пассажиров всеми видами транспорта.
Для более эффективной деятельности городского транспорта, все 8 автопарков были переданы в доверительное управление.
Транспортными предприятиями в 2001 году перевезено 5147,7 тыс.тонн грузов. Рост грузоперевозок на автомобильном транспорте обусловлен увеличением объема промышленного производства, объема работ по ремонту дорог, развитием межрегиональных и транзитных связей,улучшением качества дорожного покрытия в городе, задействованием нескольких транспортных компаний на близлежащих карьерах и др.
Численность перевезенных пассажиров составила 1820,11 млн.человек.
В 2001г компанией «Air Kazakhstan» перевезено пассажиров в 8,3 раза больше других авиакомпаний, что составляет 504,2 тыс. пасс.
Пассажирооборот по городу сложился в размере 3899,2 млн.пасс.км, грузооборот за 2001г. составил 8029,8 млн.ткм.
В сфере развития телекоммуникаций осуществлялись строительство и модернизация АТС-33; 74/75; 76/77, электронных ТС-4,3; АТСЭ в мкрн.
«Дорожник», по ул. Розовая, в военном городке №13, в пос. «Пятилетка Турксиба».
С начала года установлено около 14 тыс. телефонов, число таксофонов достигло 1266 единиц.
В 2001г.предоставлено услуг связи на сумму 13634,0 млн. тенге.
Перспективы 2003-2005 гг. Исходной базой для определения целей задач социально-экономического развития стали сложившиеся фактические данные за 2001 год и прогнозируемые макроэкономические показатели.
Показатели проекта плана на 2005 год по транспорту сформированы на основе намерений транспортных предприятий и организаций города, по автомобильному и воздушному транспорту.
В ближайшие 3 года планируется провести оптимизацию маршрутной сети и внедрить автоматизированную систему диспетчерского управления в пассажирских перевозках. Будет завершена работа по обустройству остановок города. В 2002 году планируется осуществить капитальный ремонт 65 км контактных и кабельных сетей и 22 км трамвайных путей. Продолжится работа по улучшению культуры обслуживания на транспорте. Будет сформирована информационная база данных перевозчиков грузов и создана ассоциация грузоперевозчиков.
Прогноз по перевозке грузов на 2005 год составит 7079,2 тыс.тонн, с ростом по сравнению с 2002г. на 29,6 %.
Ожидается увеличение перевозок пассажиров на 248,666 млн.человек (или 120,7,4 % к 2002г.).
Повышению потока пассажиров к 2005 году послужит рост численности населения, в частности за счет учащейся молодежи, а также приобретение. нового подвижного состава.
В свою очередь, «Air Kazakhstan», являясь единственной авиакомпанией, обладающей достаточным опытом в авиационной отрасли, занимает лидирующее положение в республике. В предстоящие годы Компания работает в направлении технического переоснащения имеющихся воздушных судов и их увеличении.
Предполагается получение в лизинг более современных самолетов западного производства. В связи с чем, в 2005 году прогнозируется перевезти 607 тыс.
пассажиров.
Пассажирооборот на 2005 год ожидается в размере 4547,6 млн.пасс./км. или 111,9 % к 2002 г. Автомобильный транспорт 1393,4 млн.пасс./км, воздушный транспорт 1761,2 млн. пасс.км, из них «Air Kazakhstan» - 1549,0 млн. пасс./км.
Реализации услуг связи населению. По прогнозу в 2005 году ожидается предоставление услуг населению на сумму 16416,2 млн.тенге (113,1 %.к 2002 г.).
Рост доходов от реализации услуг связи населению в основном обусловлен увеличением количества установленных телефонных аппаратов населению. К 2005 году прогноз составляет 348,6 тыс.шт. или 108,2% по сравнению с 2002 г.
Инвестиционная сфера
Анализ. Объем инвестиций в основной капитал в 2001 году по городу Алматы составил 114,8 млрд.тенге.
В финансировании затрат 2001 года преобладает доля собственных средств предприятий, организаций и населения 89,3% от общего объема. Объем бюджетного финансирования составил 8,0% и 2,7% - иностранные инвестиции.
В отраслевой структуре капитального строительства приоритетными направлениями инвестирования определены обрабатывающая промышленность, транспорт и связь, торговля. Кроме того, значительная доля инвестиций направлялась в сферу деятельности, связанную с операциями с недвижимым имуществом, производство и распределение электроэнергии, газа и воды.
В капитальное строительство крупными и средними хозяйствующими субъектами вложено 24,2 млн.тенге. В 2001 году увеличился объем финансирования из местного бюджета на строительство объектов социальной сферы. Доля средств, направляемых из местного бюджета в капитальное строительство составляла в 1996 году 0,7 %, в 1999 году 2,1 %, в 2000 году 7,4 %.
За прошедший год эта цифра составила 22,3 %.
За счет средств местного бюджета осуществлено строительство и ввод в эксплуатацию транспортной развязки по ул.Майлина, Бекмаханова, начато строительство развязки на пересечении ул.Саина пр.Райымбека, осуществлялось строительство школы-интерната для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата. Введены в эксплуатацию общеобразовательные школы на 3152 места, в том числе: в мкр. «Шанырак» (II-я очередь), пос. «Акбулак», мкр. «Жетысу-2». В 2001 году завершено строительство социальных домов: на 350 мест в мкр.
«Мамыр» и первый в республике 74-х квартирный социальный дом для одиноких пенсионеров.
Наиболее значительные объемы инвестиций в 2001 году освоены на строительстве объектов следующими предприятиями и организациями города:
- РГП «Казахстан темiр жолы» - 990,7 млн.тенге (реконструкция пассажирского вагонного депо на станции «Алматы-1»; объект сдан в эксплуатацию, мощность-500 ремонтов в год);
- ДСТИ ОАО «Казахтелеком» 3391,4 млн.тенге (строительство сетей, внедрение национальной сети спутниковой связи по республике и т.д.);
- ГЦТ ОАО «Алматытелеком» 1935,6 млн.тенге (расширение АТС на 1000 номеров для бизнес-клиентов, приобретение оборудования и т.д.);
- ТОО «Центральный теннисный клуб» 712,5 млн.тенге (сдан в эксплуатацию спортивный комплекс, который соответствует требованиям мировых стандартов и по количеству теннисных кортов является единственным в Средней Азии.);
- ЗАО «АПК» - 618,1 млн.тенге (строительство высоковольтных линий электропередач и реконструкция тепломагистралей);
- ТОО «Аль-Фараби» - 419,9 млн.тенге (строительство культурно-торгового центра на Центральном вещевом рынке);
- ТОО СП « ALANS INVEST COMPANY» - 157,3 млн.тенге (строительство семейного парка, картингового центра);
- ЗАО «SILK WAY» - 325,0 млн.тенге (строительство делового, культурного, торгового центра в Медеуском районе).
Промышленными предприятиями города за счет различных источников финансирования осуществлено строительство, техперевооружение и реконструкция производственных объектов: ОАО «Алматинский пивзавод № 1» - реконструкция лагерно-бродильного цеха; ТОО «Динал» цех по производству пива; ОАО «Алматинский маргариновый завод» - цех фасовки сливочного масла;
СП «Беккер и К» - колбасный цех; ТОО ИП «Компания Маолин» - бумажный цех;
ТОО «Кастинг» - медеплавильный цех; ОАО «VITA» - цех по производству майонеза; ТОО «Каспиан Индастриес» - комплекс по выработке и бутилированию воды и ряд других объектов.
На жилищное строительство за счет всех источников финансирования направлено 4,6 млрд.тенге. Сдано в эксплуатацию 240,8 тыс. кв.метров жилья (1640 квартир), что на 10,8 % больше, чем за соответствующий период прошлого года. В общереспубликанском объеме доля города Алматы составляет 16,1 %.
В 2002 году в основной капитал юридическими и физическими лицами будет направлено 131,7 млрд.тенге, что составит 106,2 % уровня 2001 года.
При привлечении инвестиций наибольшее внимание будет уделяться вложению в такие отрасли, как обрабатывающая промышленность, транспорт и связь, торговля, операции с недвижимым имуществом, производство и распределение электроэнергии, газа и воды.
За счет собственных средств предприятий и организаций будет осуществлено строительство и ввод в эксплуатацию Торгового центра по ул.Толе би, Байзакова, ресторан с казино по Ауэзова, Абая, лагерно-бродильного цеха ОАО «Алматинский пивзавод №1», делового культурно-торгового центра на ул.
Жибек жолы, Кунаева.
За счет средств местного бюджета с привлечением инвестиций будет осуществлена реконструкция высокогорного комплекса «Медео».
За счет иностранных инвестиций в 2002 году осуществлен ввод в эксплуатацию ТОО СП «ALANS INVEST COMPANY» картингового центра, ТОО «Аль-Фараби» -1 очередь Торгового центра на центральном вещевом рынке.
В 2002 году планируется завершение строительства терминала аэропорта города Алматы, который будет обеспечивать комплексное предполетное и послеполетное круглогодичное обслуживание пассажиров, следующих по международным и местным авиалиниям. Технология обслуживания пассажиров решена в соответствии с требованиями норм, стандартов и регламентов Республики Казахстан, международных стандартов. Общая пропускная способность терминала составляет свыше 1300 пасс./час.
Среди важных социальных проектов, реализацию которых город планирует начать в текущем году, следует выделить проект «Модернизация и реконструкция системы водоснабжения», финансируемый в рамках внешнего займа Правительства Франции и проект «Управления твердыми бытовыми отходами»
финансируемого в рамках кредитной линии Европейского банка реконструкции и развития. Также в плане акимата г.Алматы возведение нового жилого комплекса мкр. «Нурлы-Тау» в районе проспекта Аль-Фараби, который будет отвечать всем современным международным стандартам. Строительство элитного жилья будет осуществляться в комплексе с объектами обслуживания, спортивными сооружениями, подземными гаражами в 3-х уровнях. Микрорайон протянется от пр.Аль-Фараби до площади Республики. В высотных зданиях будет располагаться жилье, гостиницы, офисы. Все первые этажи отданы под предприятия сервисного обслуживания - магазины, кафе, рестораны, учреждения малого и среднего бизнеса.
За счет средств местного бюджета будет осуществлено строительство и ввод в эксплуатацию школы на 1200 мест в мкр. «Думан», школы-интерната для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата на 144 места в мкр.
«Алмагуль». На ремонт, строительство объектов благоустройства из местного бюджета будет направлено свыше 3,0 млрд.тенге.
По генеральному плану города Алматы намечается формирование природно-экологического каркаса города, основой которого являются реки Малая Алматинка, Есентай (Весновка) и Большая Алматинка. В этом районе в 2000 году начато строительство дендропарка "Нурсултан". Строительство предполагается завершить в 2003 году. На эти цели из местного бюджета будет направлено свыше 1-го миллиарда тенге.
За последние годы увеличился поток финансовых поступлений из местного бюджета на строительство объектов социальной сферы, однако, есть ряд объектов, где необходимо дополнительное финансирование из республиканского бюджета. К ним относятся: проведение работ по сейсмоусилению зданий и сооружений, культурно-исторических памятников города; строительство инженерных коммуникаций в районах массового индивидуального жилищного строительства; реконструкция жилого сектора в микрорайонах города. Решить этот вопрос можно за счет дополнительного выделения средств из республиканского бюджета или уменьшения бюджетных изъятий у города.
Перспективы 2003-2005 гг. В 2003 году в основной капитал предполагается направить 144,6 млрд.тенге. В 2004 году эта сумма составит 160,6 млрд.тенге и 179,9 млрд.тенге в 2005 году (в сопоставимых ценах 2002 года).
Одной из наболевших проблем города остается строительство метрополитена, начатого в 1988 году за счет средств республиканского бюджета.
Выделяемые ежегодно бюджетные средства не позволяют обеспечивать продолжение строительства, а заставляют думать лишь о сохранении надлежащего состояния туннельных сооружений. В целях привлечения инвестиций для завершения строительства метрополитена проработано несколько вариантов финансирования, но, учитывая высокую стоимость, строительство объекта и поиск инвесторов затруднен.
Для обеспечения бесперебойной работы по строительству метрополитена необходимо предусмотреть в республиканском бюджете денежные средства в сумме 1,7 млрд.тенге в 2003 году, 5,5 млрд.тенге в 2004 году и 12,5 млрд.тенге в 2005 году.
Для улучшения жилищных условий населения и уменьшения объемов незавершенного строительства в городе проделана определенная работа.
Ежегодно аппаратом акима разрабатывается Программа капитального строительства, которая предусматривает строительство жилья и объектов социальной сферы за счет различных источников финансирования. Практикуется передача незавершенных объектов в коммунальную собственность, с последующей передачей их на конкурсной основе другим застройщикам.
Наиболее крупными застройщиками в городе являются: ТОО «Базис-Корт», ЗАО СК «Куат», ТОО «Элитстрой», АО МАК «Алматыгорстрой», ТОО «Агрореммашстрой». Растет число домов сдаваемых в эксплуатацию с повышенной степенью комфортности, наличием подземных гаражей.
В результате проводимой работы объемы незавершенного жилищного строительства в городе сократились с 946 тыс.кв.метров в 1994 году, до 173 тыс.
кв.метров в 2001 году. Ежегодный ввод жилья в 2003-2005 г.г. составит 288-335 тыс.кв.метров. На эти цели будут направляться денежные средства порядка 8-11 млрд.тенге. Необходимо отметить увеличение объемов ассигнований из местного бюджета на жилищное строительство. На покупку квартир и строительство жилья для социально-защищаемой категории населения в местном бюджете предусматривается порядка 800 млн.тенге.
В 2003-2005 г.г. предполагается направить собственные средства предприятий, организаций и иностранные инвестиции на: реконструкцию помещений - ОАО «Рахат», реконструкцию офиса ОАО «Торгово-финансовый банк», реконструкцию цехов, пополнение оборотных средств ОАО «Алматинский пивзавод №1», строительство магазинов ТОО «Рамбутя», продолжение строительства Торгового центра на центральном вещевом рынке ТОО «Аль- Фараби», реконструкцию цехов СП «Беккер», строительство торгового центра - фирма «Тиграхауд» и т.д.
О региональной инвестиционной программе Инвестиции тесно связаны с долгом, особенно это касается проектов финансируемых из бюджета и за счет средств государственного заимствования.
Социальные проекты в отличие от коммерческих являются малопривлекательными для частных инвесторов и могут быть осуществлены только за счет государственных бюджетных средств.
По г. Алматы к таким проектам кроме строительства жилья, относятся:
проект «Модернизация и реконструкция системы водоснабжения», финансируемый в рамках внешнего займа Правительства Франции и проект «Управления твердыми бытовыми отходами» финансируемого в рамках кредитной линии Европейского банка реконструкции и развития.
Осуществление прямого заимствования городом ограничено рамками лимитов долга установленных законодательством Республики Казахстан.
По состоянию на 1 июня 2002 года объем долга местного исполнительного органа г.Алматы с учетом планируемых заимствований на 2002 год составляет 8,5 млрд.тенге, что составляет 20,6% от доходов местного бюджета (при установленном лимите 25%). Планируемый объем затрат на погашение и обслуживание долга г.Алматы в 2002 году составляет что на 5490,0 млн.тенге 2,6% превышает установленный законодательством 10 % лимит (уточненный прогноз дохода местного бюджета на 2002 год составил 43680,4 млн.тенге).
В связи с этим акимат г.Алматы ведет активную работу с Министерством финансов, Правительством Республики Казахстан и банками по эффективному управлению долговым портфелем местного исполнительного органа. В результате данной работы ожидается, что предусмотренные графиками кредитных соглашений выплаты по займам будут оплачены вовремя, и в августе 2002 года объем расходов на погашение и обслуживание долга местного исполнительного органа г.Алматы снизится и составит порядка 10 % от доходов местного бюджета.
Данное обстоятельство позволит в 2002 году утвердить региональную инвестиционную программу (РИП) г.Алматы в составе которой предусматривается реализация проекта «Управление твердыми бытовыми отходами».
Следует отметить что все проекты, под реализацию которых местным исполнительным органом г.Алматы было осуществлено заимствование, в числе которых «Реконструкция здания театра Оперы и балета им.Абая», «Строительство пассажирского терминала аэропорта», «Развитие городского транспорта (автобусы МАН)», «Приобретение дорожно-ремонтной техники "Виртген АГ"», «Приобретение дорожной техники "Бошунг Мекатроникс Гмб"» и другие, являются социально важными и направлены прежде всего на улучшение инфраструктуры и создание для жителей нашего города благоприятной среды обитания.
Малое предпринимательство Анализ. Принимаются меры по развитию предпринимательства в г.
Алматы. Реализуется концепция развития промышленных зон. К настоящему моменту на территории городского бизнес-инкубатора работают свыше 400 человек. Из городского бюджета на развитие предприятий, находящихся на территории промышленной зоны, выделено 18 млн. тенге.
Решением акима города Алматы упрощены условия переоборудования квартир под ведение различных видов бизнеса. К настоящему моменту в первые этажи зданий инвестировано около 12 млрд. тенге. Из городского бюджета ежегодно наращивается обьемы кредитования инвестпроектов предпринимателей.
По итогам 2001 года прокредитовано 28 бизнес-планов на общую сумму 47 млн.
тенге, в результате создано 327 рабочих мест.
Уменьшены базовые ставки для исчисления ставок патентов для предпринимателей, что способствовало дальнейшей легализации работы значительной части предпринимательства и обеспечению поступления в бюджет от продажи патентов почти на 850 млн.тенге.Значительно сокращены сроки лицензирования предпринимательской деятельности.
Активизирована консультационная поддержка предпринимателей и работа по оперативному решению их проблем через публикации в средствах массовой информации, проведение круглых столов, конференций, развитие общественных организации по поддержке предпринимательства.
Малое предпринимательство становится источником значительных поступлений в бюджет, фактором, сдерживающим рост безработицы в городе. К настоящему моменту в сферу предпринимательства вовлечено 257 тыс. человек (вместе с индивидуальными предпринимателями, работающими на основе разовых талонов, патентов) с ростом к 2000 году на 9%.
Объем произведенных малыми предпринимателями работ и услуг вырос по сравнению с 2000 годом в 2 раза, в том числе:
- продукция промышленности в 2,8 раза;
- торговля на 9 %;
- другие виды деятельности - на 88%.
Таким образом вышеприведенные показатели свидетельствуют о постепенной переориентации этой сферы на производственную деятельность.
До конца 2002 года численность занятых в сфере предпринимательства вырастет на 5%.
Перспективы 2003-2005 гг. Основные показатели развития малого предпринимательства в 2003-2005 годах разработаны с учетом намечаемых мероприятий по закреплению положительных тенденций в этой сфере, и устранению препятствий, сдерживающих развитие малого бизнеса.
Для развития инфраструктуры малого бизнеса планируется создание различных типов инкубационных систем: промышленный парк, центр трансферта технологий, центр маркетинговых исследований, управляемые рабочие площадки, оказывающие различные услуги предпринимателям.
На территории бывшего табачного комбината планируется создать промышленный парк общей площадью более 40 тыс. кв. метров, где смогут разместиться порядка 100 компаний.
В целях вовлечения предпринимательства в инновационно- технологическую деятельность и последующего тиражирования новых технологий начнется реализация концепции создания технопарка в г. Алматы.
Одним из инструментов дальнейшего развития бизнесинкубации станет реализация специальной Программы развития производственной обьектов Алматинской промышленной зоны «Инкубатор без стен». Приоритетное значение будет уделено развитию кооперированных связей между крупными, средними и малыми предприятиями.
Для улучшения финансовой обеспечения малого бизнеса, обучения основам ведения собственного дела предусматривается создание Фонда поддержки предпринимательства, развитие системы учебных центров, курсов, специальных семинаров по обучению и подготовке кадров.
Будет продолжена пропагандистская и разьяснительная работа, направленная на укрепление в обществе позиций предпринимательства.
Принимаемые меры позволят повысить долю малого бизнеса в общем обьеме валового регионального продукта, улучшить обеспеченность товарного рынка города конкурентноспособной продукцией и услугами местного производства, увеличить налогооблагаемую базу, смягчить проблему безработицы.
Общий объем продукции и услуг, произведенных субьектами малого бизнеса, к концу прогнозируемого периода возрастет на 89%, в том числе в промышленности на 94%.
Численность занятых в сфере малого бизнеса достигнет 283 тыс. человек, из которых 66% будут обеспечены работой в малых предприятиях.
Население, занятость и развитие трудовых ресурсов Анализ. Среднегодовая численность постоянного населения г.Алматы в 2001г. составила 1133,2 тыс. человек. Большое влияние на численность населения оказывает демографические процессы. В городе в 2001 году официально зарегистрировано 14,0 тыс. новорожденных и 11,9 тыс. умерших. Естественный прирост населения составил 2,1 тыс. человек. Коэффициент рождаемости составил 12,4 и смертности - 10,5 на 1000 населения.
Алматы был и остается городом предпочтительной миграции в силу геополитической роли и развитой инфраструктуры. В целом валовая миграция в 2001 году составила 55,7 тыс. человек, что на 27,1% больше, чем в 2000году.
Основным контингентом как прибывших, так и выбывших являются лица в трудоспособном возрасте. Миграционный прирост в отчетном году составил 3,7 тыс. человек.
Производительной важнейшей силой и активной частью экономической системы общества являются экономически активное население. Экономически активное население города в 2001 году составило 556,0 тыс. человек. Уровень экономической активности населения составил 62,3 %.
По итогам 2001г. в отраслях экономики города было занято 496,1 тыс.
человек.
В структуре занятого населения 78,4% работают на крупных, средних и малых предприятиях, организациях и учреждениях города с различной формой собственности, 21,6% - самостоятельно заняты.
Численность безработных в 2001г. составила 59,9 тыс. человек или уровень безработицы равен 10,8%.
Перспективы 2003-2005 гг. В 2003-2005 годах прогнозируется улучшение демографической и миграционной ситуации за счет экономического роста, дальнейшего упорядочения внешней и внутренней миграции.
2005 году намечается увеличение численности населения до 1156,7 тыс.
По проведенным расчетам, с учетом дальнейшего улучшения здоровья населения, естественный прирост в 2005 году составит 2,3 тыс. человек или рост к 2002 году составит 9,5%.
Таким образом, с учетом демографического и миграционного процесса, население города в 2005 году увеличится на 1,5% к 2002 году.
Экономически активное население по прогнозам в 2005 году увеличится на 1,8%.
В целом, развитие малого и среднего бизнеса, а также реализация Программы по снижению бедности позволит постепенно увеличить численность занятого населения, в 2005 году ожидается их увеличение до 547,0 тыс. человек или 92,0% к экономически активному населению.
Прогнозируется увеличение численности работающих в промышленности на 14,5% (с 73,5 тыс. чел. в 2002 году до 84,2 тыс.чел.в 2005 году), в строительстве на 66,7% (с 38,5 до 45,2 тыс.чел.).
Будет смягчена ситуация на рынке труда. По расчетам в 2005 году численность безработных составит 47,5 тыс. человек. Уровень безработицы сократится за четыре года с 10,8% до 8,0% в 2005 году.
Анализ показывает, что основная часть безработных люди с высшим и средним образованием (бухгалтеры, юристы, экономисты), невостребованные на рынке труда.
Кроме того, одной из проблем негативно влияющей на рынок труда, является нелегальная трудовая миграция, прежде всего из других регионов и из соседних государств. Многие предприниматели охотно нанимают трудовых мигрантов из-за дешевизны рабочей силы, которые не состоят на учете г.Алматы.
Это влияет на занятость местного населения, которое сталкивается с недобросовестной конкуренцией, и приводит к росту неформального сектора и незаконного найма.
Рост благосостояния населения Анализ. В 2001 году фонд оплаты труда работников списочного и несписочного состава, совместителей (независимо от форм собственности и включая малые предприятия) составил , темп роста - 39,1%.
92291,5 млн. тенге
Из них 26679,9 млн. тенге или 28,9% приходится на фонд оплаты труда малых предприятий (в 2000 году этот показатель составил 18,1%). Значительный рост фонда оплаты труда обуславливается ростом численности наемных работников от 305,4 тыс. человек в 2000 году до 359,3 тыс. человек в 2001 году или на 17,6%, а также ростом среднемесячной номинальной заработной платы на 24,7%.
Среднемесячная заработная плата по городу в 2001 году составила 20508 тенге, в долларовом эквиваленте 139,5 долларов США. По крупным и средним предприятиям она сложилась в размере 22476 тенге, по малым предприятиям 22 057 тенге. При этом темп роста реальной заработной платы достиг 115,8%.
Среднемесячная номинальная заработная плата работников в 2001 году в 4,3 раза выше величины прожиточного минимума, в 2000 году - в 3,9 раза.
Низкая среднемесячная заработная плата была в сфере здравоохранения 9 532 тенге, на 55,5% ниже общегородского уровня, в образовании 15 073 тенге, соответственно на 39,6%, в государственном управлении 17 295 тенге, на 19,2%.
Самая высокая среднемесячная заработная плата наблюдалось в сфере финансовой деятельности 74 510 тенге, в 3,4 раза выше общегородского уровня, в транспорте и связи 27 532 тенге, на 28,5%, в операции с недвижимыми имуществами, аренда и услуги 23 167 тенге, на 8,1%.
Значительная часть фонда оплаты труда (15,9 %) приходится на промышленные предприятия, 12,2 % - на организации, занимающиеся финансовой деятельностью, при этом численность составляет 3,3 %, 15,7 % - операциями с недвижимым имуществом, арендой и предоставлением услуг, 11,8 % - на предприятиях транспорта и связи, 10,6 % - образованием.
Перспективы 2003-2005гг. При разработке фонда оплаты труда на 2002- 2005 годы учитывались ожидаемые результаты до конца 2002 г., уровень инфляции, темп роста среднемесячной заработной платы за последние 3 года и рост численности наемных работников.
В 2002 году с учетом роста численности на 4,6%, и среднемесячной заработной платы на 20,0%, намечается увеличение фонда оплаты труда по сравнению с отчетным годом на 25,4%, сумма которой составит 115 883,0 млн.
тенге, в 2005 году 206 918,0 млн. тенге или увеличится на 78,5% к ожидаемому году.
Номинальная среднемесячная заработная плата на одного работника в 2002 году составит, согласно оценке, 24 997 тенге и прогнозируется в 2005 году увеличиться до 44 356 тенге (на 77,4%),что в долларовом эквиваленте составит 258 долларов США.
Предполагается, что реальная заработная плата ежегодно будет расти на Максимальный уровень среднемесячной заработной платы сохранится за работниками финансовой сферы деятельности. Согласно оценке, в 2002 году данный показатель составит 86 713 тенге или в долларовом эквиваленте 560 долларов США (рост на 16,3% к 2001г.). В 2005 году намечается рост на 68,6% к 2002 году и составит 140258 тенге или 820 долларов США.
В промышленности среднемесячная заработная плата в ожидаемом году возрастет с 23 359 тенге до 39 987 тенге в 2005 году, рост на 71,2%. Высокий уровень заработной платы наблюдается в основном на совместных предприятиях с иностранным капиталом, а также в акционерных обществах и ТОО.
В отраслях транспорта и связи среднемесячная заработная плата по оценке в ожидаемом году возрастет до 34 017 тенге, в долларовом эквиваленте 219 долларов (рост на 23,5%). В 2005 году достигнет 55 606 тенге, (325 долларов) рост к 2002 году на 63,5%. В данной отрасли наиболее высокая оплата труда у работников авиации и связи.
Среднемесячная заработная плата у работников, занятых в строительстве, в ожидаемом году намечается увеличение до 26 472 (рост на 19,5%). В 2005 году прогнозируется рост к ожидаемому году на 62,5% (43015 тенге).
В сфере образовании среднемесячная заработная плата в ожидаемом году предполагает рост на 23,3%, что составит 18 596 тенге. Несмотря на прогнозируемый рост, данные показатели будут в 2005 году на 29,0% ниже общегородского уровня. В этой сфере более высокая оплата труда наблюдается у работников учреждений высшего образования.
В сфере здравоохранения и социальных услуг самый низкий показатель по заработной плате в целом по городу. В 2002 году предполагается рост на 122,2% (11 656 тенге на 55,7% ниже общегородского уровня), в 2005 году прогнозируется зарплата в размере 19722 тенге (рост к ожидаемому году на 69,2%) , что на 55,5% ниже общегородского уровня.
Реализация отраслевых программ развития промышленности, транспорта и связи, строительства, малого и среднего бизнеса, программы по снижению бедности и безработицей и других позволят наиболее быстрыми темпами наращивать занятость населения и тем самым поднять уровень жизни населения.
Денежные доходы и расходы населения Анализ. Среднедушевые денежные доходы и расходы населения рассчитаны на основании данных обследования домашних хозяйств, использованных на потребление. Доход домашних хозяйств, использованный на потребление, представляет собой сумму денежных доходов, исчисленных на базе расходов, и стоимости потребления продукции из личного хозяйства.
В 2001 году среднедушевой денежный доход, использованный на потребление, составил 105751 тенге. При этом индекс реальных денежных доходов составил 115,2%. Среднемесячный размер дохода населения превысил прожиточный минимум в 1,8 раза, но на 41,1% ниже среднемесячной заработной платы по городу.
В структуре денежного дохода населения 76,4% приходится на доходы от трудовой деятельности, 17,8% - социальные трансферты (пенсия, пособия, стипендия и другие социальные выплаты), 5,3% - денежные поступления от сбережения, накопления денежных средств, 0,5% - доходы от всех видов продаж.
В 2001 году среднедушевые денежные расходы населения г. Алматы составили 153365,2 тенге, что на 55,6% выше денежных расходов 2000 года и на 5 % ниже среднедушевого денежного дохода населения г. Алматы.
Среднемесячный размер расходов населения превысил прожиточный минимум в 2,6 раза, что на 59,6 % ниже среднемесячной заработной платы по городу.
В структуре денежного расхода населения 89,2 % составляют потребительские расходы, в частности это - продовольственные, непродовольственные товары и платные услуги, соответственно 48,6 %, 19,2 % и 32,2 %. Налоги, сборы, платежи составляют 4,4 % от среднедушевого денежного расхода населения г. Алматы, прочие же расходы составили в 2001 году 6,4 %.
Перспективы 2003-2005 гг. В расчете прогноза на 2002-2005 годы учитывались темпы роста среднемесячной номинальной заработной платы и размер среднемесячной социальной помощи, индекс инфляции.
В 2005 году предполагается рост среднедушевого денежного дохода населения на 60,4% к ожидаемому году, в том числе доходы от трудовой деятельности на 72,0%, доля от всего доходов возрастет от 76,4% до 83,6% в 2005 году. Социальные трансферты возрастет на 20,0%, но доля его снизится от 17,8% до 12,2% .
Социальная защита населения Анализ. Для определения размера черты бедности основным показателем является прожиточный минимум. Прожиточный минимум рассчитывается на основе минимальной потребительской корзины, включает 70% продовольственных и 30% непродовольственных товаров и услуг. Расчет величины прожиточного минимума на 2003-2005 годы производился исходя из индекса потребительских цен на данные годы. Этот показатель характеризует, прежде всего, экономической возможностью государства в оказании адресной социальной помощи. Таким образом, развитие экономики это важнейшее условие для эффективной борьбы с бедностью.
Несмотря на позитивную динамику экономических показателей в городе в первом квартале 2002 года доля населения, имеющего доходы ниже величины прожиточного минимума, составила 12,1% (137,7 тыс.чел.), а численность граждан обратившихся и претендующих на получение адресной социальной помощи составила 21,7 тыс.человек, или 1,9% к населению города. В целом по городу численность лиц, проживающих ниже черты бедности составляет 55,3 тыс.
Таким образом, в городе Алматы в 2001 году на социальную программу израсходовано из республиканского и местного бюджетов всего 17467,5 млн тенге, из них (10,6%) из средств местного бюджета 1859,8 млн.тенге, включая суммы спецгоспособий. В том числе:
- 1071,2 млн.тенге по основной программе финансирования для оказания социальной помощи по следующим позициям: государственная адресная социальная помощь, жилищная помощь, социальные выплаты отдельным категориям граждан по решению представительных местных органов, оплата общественных работ, подготовка и переподготовка безработных и прочие виды выплат;
- 222,1 млн.тенге на социальное обеспечение через учреждения: Дом- интернат для УОД, Дом интернат для престарелых и инвалидов, Территориальные центры социального обслуживания и отделения социальной помощи на дому, Медико-социальные экспертные комиссии, Социальный жилой дом, Алматинский городской Центр социальной адаптации для лиц, не имеющих определенного места жительства.
При этом среднемесячный размер государственной адресной социальной помощи на одного человека в 2001 году составил 1529 тенге.
Перспективы 2003-2005 гг. В связи с введением с 1 января 2002 года Закона РК "О государственной адресной социальной помощи" количество граждан, претендующих на получение адресной социальной помощи увеличится в 2002 году на 10,6% (24,0 тыс.человек), в 2005 году на 11,3% к ожидаемому году, и составит 26,7 тыс.человек (2,3% к населению). Увеличение числа получателей адресной социальной помощи объясняется, прежде всего:
- ростом размера черты бедности с 2076 тенге 2002 года до 2444 тенге 2005 году, т.е. рост на 17%;
- упрощением механизма обращения граждан за данной помощью;
- несовершенством трудовых отношений между работодателем и работником приводят к сокрытию доходов.
На 2002 год предусмотрено на реализацию всех социальных программ 2502,1 млн.тенге (увеличение на 34,5% к 2001 году), из них 1553,8 млн.тенге на социальную помощь без спецгоспособий и 335,1 млн.тенге на социальное обеспечение. В 2002-2005 годы расходы местного бюджета на все социальные программы (без спецгоспособий) намечается увеличить на 51,6%, то есть довести до 2928,1 млн.тенге.
Исходя из количества малообеспеченных граждан, имеющих доходы ниже черты бедности и зарегистрированных в районных центрах труда и социальной защиты, потребность средств на государственную адресную социальную помощь в 2002 году составит 360,5 тыс.тенге, 2003г.- 434,4 тыс.тенге, 2004г.- 478,3 тыс.
тенге, 2005г.- 517,1 тыс.тенге.
А также, в связи с повышением тарифов на коммунальные услуги с 1 апреля 2002 года ожидается увеличения числа семей, претендующих на получение жилищной помощи от 15 тыс. до 18 тыс. к концу года. Среднемесячный размер пособия в текущем году составит 1700 тенге, и в 2005 году возрастет до 1900 тенге, рост к ожидаемому году составит 11,8%. Учитывая ежегодное повышение тарифов на коммунальные услуги предполагаем, что количество получателей данной помощи также будет увеличиваться примерно на 20% и составит к 2005 году 31,1 тыс. семей. Потребность средств на выплату жилищной помощи в 2002 году составит 386,1 млн. тенге, в 2005 году 709,2 млн. тенге.
По данным обследования, малообеспеченные домохозяйства не обращаются в органы социальной защиты лишь потому, что 45% из них считают, что все равно ее не получат, 18,5% домохозяйств не обратившихся за социальной помощью считают, что размер помощи не оправдывает расходы на ее оформление, а 16% отмечают, что сбор документов, который необходим для получения социальной помощи составляет большие трудности.
Существует большая армия работников, занятых на временных и случайных работах, которые в подавляющем большинстве скрывают свои доходы от налогообложения. Кроме того, считается, что более 10 % рабочих, занятых в экономике - нелегалы, которые не имеют СИКа, следовательно, выпадают из процедуры учета доходов населения.
Участие женщин в социально-экономическом развитии Анализ. Для решения проблем женщин в Акимате г. Алматы создана и действует комиссия по делам семьи и женщин. Основными программными документами работы комиссии являются государственная и городская программы по улучшению положения женщин.
В рамках этих программ проведены научно-практические конференции на темы: «Женщины Казахстана: 10 лет в условиях независимости государства, взгляд в XXI век», «Экология и репродуктивное здоровье женщин Казахстана», «Траффик людей: информация как предупреждение» и другое. А также в 2001 году проведены акции «Женщина Казахстана против бедности», «Ак ниет», «Развитие женского предпринимательства» и другие.
Создан кризисный центр «Здоровье» по решению проблем женщин.
Немаловажное внимание в городе Алматы уделяется развитию женского предпринимательства, так, из средств городского бюджета в 2001 году было выдано 9 кредитов женщинам предпринимательницам на общую сумму 13,4 млн.
тенге, один проект профинансирован в рамках бизнес-инкубатора. На данных предприятиях было создано 70 рабочих мест.
Совместно с ассоциацией женщин-предпринимателей Казахстана проведены круглые столы по вопросам развития женского предпринимательства.
По результатам проведенной работы около 100 безработных женщин прошли курс обучения различным специальностям. Обеспечивается приоритетность поддержки женского предпринимательства при распределении грантов по линии Алматинского фонда содействия занятости.
Наряду с традиционными видами общественных работ совместно с Алматинским фондом содействия занятости при поддержке Германского общества по техническому сотрудничеству реализован ряд пилотных проектов по организации нетрадиционных видов общественных работ. В результате 27 женщин получили навыки к самостоятельной работе.
Перспективы 2003-2005 гг. Будет активизирована работа по вовлечению женщин в занятие предпринимательской деятельностью. Программой поддержки малого предпринимательства предусматривается формирование 20 % квоты для женщин при льготном кредитовании бизнес-проектов, передаче производственных площадей на территории Алматинского бизнес-инкубатора, направлении их на профобучение.
Также продолжится оказание содействия в решении проблем многодетным, малообеспеченным, социально-незащищенным семьям и матерям. Продолжится работа по координации действий женских объединений, в т.ч.
неправительственных по различным направлениям, касающихся проблем семьи и женщин.
Будет активизирована работа кризисного центра «Забота», городской комиссии по делам семьи и женщин.
Образование
Основные показатели индикативного плана по отрасли «образование»
разработаны в соответствии с требованиями РК «Об образовании», спецификой и тенденциями развития системы образования в г. Алматы.
Анализ. В предыдущие годы сохранена, а в последнее время получила развитие сеть учреждений образования. Во всех учреждениях города внедряются новые технологии обучения и новые информационные системы образования (электронные учебники, мультимедийные программы, виртуальные лаборатории).
Ведется широкая пропагандистская компания за здоровый образ жизни.
Детские дошкольные учреждения. С 1999 года преодолена негативная тенденция сокращения сети ДДУ, на начало 2002 года на территории города действовало 154 организаций с численностью детей в них 22,6 тыс. человек. Из общего количества детсадов 144 (с численностью детей 21,36 тыс. чел.) являются государственными коммунальными казенными предприятиями, 39 частными и ведомственными (2,5 тыс. чел.).
Детсады города загружены на 75%, охвачено предшкольной подготовкой 17,4 тыс. человек (77% детей, посещающих детские дошкольные учреждения).
В городе функционирует 26 казахских и 49 смешанных детсадов, имеющих 95 групп с казахским языком обучения, 14 санаторных и специализированных дошкольных учреждений с контингентом 1282 ребенка.
Среднее общее образование. Сеть школ города (с учетом ввода в 2001 году 3-х школ) состоит из 243 учреждений, в которых обучается 196,3 тыс. человек. Из общего количества школ 189 находятся в государственной собственности и 54 школы имеют частную форму собственности с численностью обучающихся, соответственно, 191,5 и 4,8 тыс. человек.
Кроме того, с учетом потребности в специфических учреждениях действует 10 интернатов особого режима с контингентом 2 тысячи детей и 1 специализированная коррекционная школа для глухих и слабослышащих детей (80 учащихся).
Общеобразовательные школы города в целом размещены равномерно. К 2002 году введены школы в пос. Акбулак, в мкр. Жетысу-2 и в мкр. Шанырак.
Однако, пока некоторые школы перегружены и вынуждены работать в 2-3- смены, 18 школ расположены в приспособленных или старых зданиях. Все школы города компьютеризированы техникой нового поколения. Постоянно проводится работа по обеспечению всеобуча. Открыт Дом юношества при реабилитационном центре для трудновоспитуемых подростков.
Начальное профессиональное образование. С учетом роста потребности народного хозяйства в квалифицированных кадрах на 32 % в 2001 году против 4% в 2000 году увеличен прием учащихся в профтехшколы и профтехлицеи города.
При этом число учащихся этих учебных заведений возросло на 15%. В настоящее время в городе действует 13 учреждений начального среднего образования, из которых 12 являются государственными и находятся в ведении города, 1 частное с численностью учащихся 150 человек. В целом в профтехшколах и профтехлицеях обучается 4,45 тыс. человек. До конца 2002 года объем финансирования организаций за счет бюджетных средств возрастет по сравнению с 2001 годом на 46% и составит 265 млн. тенге.
Среднее профессиональное образование. В городе функционирует 66 средних специальных учебных заведений, из которых 9 находится в системе образования города, 5 в системе Министерства образования и науки РК, 4 в системе различных министерств и ведомств и 48 негосударственных. Общая численность обучающихся в них составляет 20,0 тыс. человек. 9,7 тыс. человек обучаются в негосударственных учреждениях, в том числе 0,6 тыс. человек за счет средств местного бюджета. Общий объем финансирования ССУЗ-ов из средств местного бюджета составил в прошлом году 193 млн. тенге.
Высшее образование. Город Алматы является местом сосредоточения большинства высших учебных заведений страны. На его территории находится 73 ВУЗа, в которых обучается 136,4 тыс студентов, получающих высшее образование по 225 специальностям.
Следует отметить тот факт, что в городе Алматы растет наполняемость классов дневных общеобразовательных школ до 26,7 чел., при средне республиканском показателе - 21, что снижает качество подготовки обучающихся.
Перспективы 2003-2005 гг. За период 2003-2005 годы планируется обеспечить преемственность всех уровней образования, внедрить новейшие технологии обучения во всех учреждениях образования, повысить его роль в создании эффективной системы, позволяющей обеспечивать потребности экономики в высококвалифицированных специалистах, а также способствующей нравственному и физическому оздоровлению общества .Особое внимание будет уделено пропаганде здорового образа жизни среди молодежи.
Детские дошкольные учреждения. Предполагается, что концу 2005 года в городе будет функционировать 156 детсадов. Будет рассмотрена возможность открытия детсада для детей из малообеспеченных семей. Определенное развитие получит частный сектор. Контингент детей в детсадах достигнет 24 тыс. человек за счет роста охвата предшкольной подготовкой детей 5-6 лет.
Среднее общее образование. К концу 2005 года сеть государственных общеобразовательных школ пополнится 4136 школьными местами за счет строительства по линии города 3-х школ и 3 пристроек к школам. Кроме того, в 2002 году будет введена специализированная школа на 144 места для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата.
Создание условий для развития частного сектора в образовании позволит довести количество частных школ к концу 2005 года до 65 с ростом к 2001 году на 11 школ.
Таким образом, число общеобразовательных школ в городе к концу прогнозируемого периода увеличится на 11 единиц и достигнет 258, а численность учащихся в них, соответственно, на 5,7 тыс. и составит 204 тыс.
В 2002 году планируется рассмотреть возможность создания в виде экспериментальной площадки школы обучения на нескольких языках.
Начальное профессиональное образование. Планируется увеличение заказа на подготовку специалистов со средним профессиональным образованием, поэтому предполагается расширение сети учреждений профобучения. Их число увеличится на 3 единицы за счет создания профтехшколы железнодорожного профиля на базе Алматинского колледжа транспорта и коммуникаций, открытия филиала школы при Реабилитационном центре трудновоспитуемых подростков, создания структурного подразделения профтехшколы в колледже бизнеса и технологии. В результате численность учреждений составит 16 единиц, в которых будет обучаться 9,1 тыс. человек. Численность учащихся в них возрастет к концу прогнозируемого периода на 70 5%. Бюджетное финансирование учреждений возрастет более чем в полтора раза.
Во всех учреждениях планируется внедрить в процесс обучения новые стандарты, учебники, компьютерные программы, в том числе мультимедийные.
Среднее профессиональное образование. Количество учреждений останется на уровне 2002 года. Численность учащихся возрастет на 18 % и составит 28,0 тыс. человек. Количество колледжей республиканского подчинения сократится на 1 единицу в связи с передислокацией одного из них в г. Астану.
Число негосударственных колледжей останется на прежнем уровне, часть учащихся этих колледжей будет обучаться за счет государственных средств. К концу 2005 года объем бюджетного финансирования достигнет 512 млн. тенге, в том числе в местном бюджете на эти цели предусматривается 310 млн. тенге.
Высшие учебные заведения. Число государственных высших учебных заведений останется на уровне 2002 года. Определенное развитие получит частный сектор, число ВУЗов достигнет 60 с численностью студентов в них около 73 тыс. человек. К концу прогнозируемого периода численность студентов высших учебных заведений достигнет 148 тыс. человек Здравоохранение Анализ. В 2001-ом году основные усилия направлялись на улучшение качества медицинского обслуживания населения.
С учетом потребности населения сеть медицинских учреждений города пополнилась еще одним Домом ребенка, поликлиникой профилактических осмотров, лечебно-диагностическим центром современных медицинских технологий, центром реабилитации наркологических больных, отделениями:
принудительного лечения больных туберкулезом и 2-го этапа долечивания больных. Совместно со Всемирным банком создана модельная СВА.
Сеть учреждений здравоохранения на территории города состоит из 76 поликлиник и 53 больниц, включая 41 поликлинику и 47 больниц находящихся в государственной собственности.
По состоянию на начало 2002 года действовало 8 семейных врачебных амбулаторий, из которых 1 частная.
Общая фактическая мощность стационаров города составляет 11057 коек, из которых 10568 - в государственных больницах, суммарная мощность поликлиник - 23887 посещений в смену (18938), на 10000 человек населения приходится соответственно - 210 и 166,7.
За счет средств местного бюджета приобретено новейшее медицинское оборудование на общую сумму 192 млн. тенге, 88 млн. тенге израсходовано на приобретение лекарственных препаратов для льготной категории населения, капитально отремонтировано 35 учреждений здравоохранения на 430 млн. тенге.
В 2002 году количество государственных учреждений здравоохранения уменьшилось на 2 единицы в связи с передачей 2-х железнодорожных больниц в частную собственность.
Положительные результаты дает реализация комплексных целевых программ по борьбе с социально-значимыми заболеваниями. В результате снижается заболеваемость туберкулезом, коклюшем, вирусным гепатитом В, нет случаев заболеваемости корью.
Кардинально изменились подходы к лекарственному обеспечению населения. Решением Акима города значительно расширен ассортимент лекарственных средств для обеспечения отпуска больным и перечень заболеваний, по которым лекарства по рецептам врачей отпускаются бесплатно. В городе в настоящее время действует 482 частные аптеки. Их количество по сравнению с 2001 годом выросло на 30 единиц.
Проводится широкая компания за здоровый образ жизни, в которую вовлечены все учреждения образования, большинство медицинских организаций.
Организована деятельность 29 Центров укрепления здоровья, 4-х антитабачных центров.
Реформирование системы здравоохранения осуществляется с учетом потребности населения в различных видах услуг. В 2002 году в целях эффективного использования сети медицинских учреждений реорганизованы 3 семейные врачебные амбулатории № 1, №2, № 3 и на их базе открыты поликлиники № 13 и № 14. До конца 2002 года будет приватизирована Стоматологическая поликлиника № 4.
Перспективы 2003-2005гг.
составлен в соответствии с перспективным планом развития системы здравоохранения города. Будет продолжена работа по приведению мощности дневных стационаров к реальной потребности, а также созданию и распространению опыта пилотного дневного стационара.
Во всех учреждениях здравоохранения будет проводиться обновление техники и расширение спектра предоставляемых высококачественных услуг с применением новых технологий и инноваций. Расширится охват диспансерным наблюдением детей, подростков, женщин и других категорий граждан. Большое внимание будет уделяться развитию негосударственных учреждений здравоохранения. Так, к 2005 году число частных амбулаторно-поликлинических организаций вырастет на 67% или до 135 единиц.
Планируется внедрить нормативный метод распределения бюджетных средств на обеспечение гарантированного объема медицинских услуг.
Коечная мощность в 2003 году увеличится на 186 коек, в связи с расширением Центра медико-социальной коррекции и Центра психического здоровья.
Будет увеличиваться коечная мощность в Институте хирургии им.Сызганова на 50 коек. Планируется открытие Станции переливания крови для производства компонентов и препаратов крови для медицинских учреждений города.
По частным учреждениям здравоохранения прогноз на 2003-2005 годы составлен на основании динамики за последние три года.
Суммарная мощность амбулаторно-поликлинических учреждений увеличится к 2005 году на 3 % и составит 11793 коек.
Охрана окружающей среды Анализ. На сегодняшний день общая территория города Алматы составляет 28,2 тыс. га, основная часть которой застроена жилыми зданиями (20,4 тыс. га), зданиями и сооружениями экономико-социального характера. (2,5 тыс. га) и небольшую часть составляют сельскохозяйственные земли (1,9 тыс. га). На особо охраняемые природные территории, водный и лесной фонды приходится 2,6 тыс.
га. За 5 лет территория города увеличилась на 5 тыс. га, в связи с включением в черту города некоторых территорий Алматинской области.
В городе проводится работа по улучшению экологической ситуации. Так, с марта 2000 года на 3-х стационарных постах возобновлены регулярные наблюдения за загрязнением атмосферного воздуха.
Водоснабжение города Алматы осуществляется за счет подземных вод Алматинского и Талгарского месторождений, поверхностных вод Большой и Малой Алматинок. Проводимые мероприятия по установке учетных приборов позволили снизить объем потребляемых подземных вод, о чем свидетельствует повышение их уровня по сравнению со средним многолетним значением на 0,14 2,54 метра. Общий объем забора воды из природных водных источников в 2001 году составил 267,04 млн. м. куб. воды, что на 11,5 млн.м.куб. меньше объема забора воды прошлого года. Основное количество воды (78,6%) используется на хозпитьевые нужды.
Сточные воды города Алматы классифицируются как «смешанные». Отвод производственных сточных вод в водные объекты города не допускается. В городе построены и эксплуатируются 184 очистных сооружений, из которых 7 введено в 2001 году. Отведение сточных вод от жилых, общественно- административных, промышленных и других предприятий осуществляется по единой сети производственно-бытовой канализации.
Проводятся работы по рекультивации нарушенных земель. На 2001-ый год запланированы работы по рекультивации территории городской мусороперегрузочной станции. В настоящий момент на МПС мусор не складируется, осуществляется перегрузка мусора.
Из местного в 2002 году бюджета выделено 1,5 млн. тенге на обработку от вредителей лесонасаждений в роще Баума и природном парке «Медео».
Перспективы 2003-2005 гг. Продолжится работа по реализации основных положений городской комплексной программы оздоровления экологии на период до 2015 года «Таза ауа - жанга дауа».
Не осуществляется и не предусматривается сброс сточных вод в поверхностные водоемы.
На проведение работ по сохранению и оздоровлению лесонасаждений в ближайшие 3 года потребуется от 2,54 до 2 ,72 млн. тенге в год.
Каждый год в городе будет высаживаться до 70 тыс. саженцев деревьев, проводиться санитарная вырубка деревьев и противопожарные мероприятия.
Планируется продолжить работу по восстановлению и строительству арычной сети города. В 2001 году было отремонтировано 2,7 тыс. п.м. арычной сети, в 2002г прогнозируется произвести ремонт еще 1,5 тыс.п.м., 2003 - 3,3 тыс. п.м.
Объем забора воды в 2002-ом году планируется на уровне 2001 года, что будет соответствовать 270 млн.куб м. В последующие годы планируется сокращение объема забора воды из природных водных источников в среднем на 6- 7 млн. м.куб. в год. Прогнозируемое сокращение при росте объемов производства будет обеспечиваться за счет реализации водосберегающих технологий, в том числе дальнейшего внедрения в г. Алматы средств учета воды в квартирах , на предприятиях и в организациях.
Планируется продолжить работы по рекультивации нарушенных земель.
Ориентировочная площадь территории, подлежащей рекультивации составит 4,1 га в 2003 году, 5,9га в 2004г. и 6 га - в 2005г.
Культура
Анализ. Город Алматы выполняет роль культурного центра республики.
Здесь сосредоточено 224 организации сферы культуры, в том числе 32 библиотеки, 15 музеев, 10 театров, 6 учреждений клубного типа, 5 парков отдыха, зоопарк и цирк. Из них 65 являются государственными. В 2002 году передан в коммунальную собственность города цирк.
В прошлом году парками города оказано услуг на сумму 352,6 млн. тенге, в них отдохнуло 2,5 млн. человек. Популярным местом отдыха горожан остается городской зоопарк. Только в прошлом году его посетило свыше 174 тысяч В республиканской собственности находится 26 филармоний и концертных организаций, 7 музеев, 4 библиотеки и 9 театров.
В городе имеется 3 архива, 1 из которых на местном бюджете. Госархив и архив Президента относятся к республиканской собственности. Архивами в 2001 году оказано платных услуг на сумму свыше 75 млн. тенге.
В собственности города находится телеканал «Южная столица», объем государственного заказа телевещания составляет 6,7 часа, к 2005 году он будет увеличен до 15 часов.
В 2001 г. разработан и введен в действие график перевода делопроизводства учреждений, организаций и предприятий города на государственный язык. Во всех районных аппаратах акимов введены в штатное расписание единицы делопроизводителя. Бесплатные курсы изучения государственного языка проводятся в ГУВД, ГЦТ «Алматытелеком», РГП «Казаэронавигация», Нацбанк РК, ЗАО «Эйр Казахстан» и т.д.
Регулярно выходят в эфир теле- радиопередачи на темы: «Культура речи», «Правильно говорим и пишем», «Тайна слова», «Как у Вас казахский язык?» и др.
Перспективы 2003-2005 гг. В ближайшие годы планируется строительство музея первого президента и историко-краеведческого музея, открытие памятников М. Макатаеву, М. Тулебаеву, Богенбай-батыру, воинам афганцам, городской выставочный центр. Будет также проработан вопрос создания муниципального театра. К 2003 году предусматривается достроить в верхней части города дендропарк.
За счет средств местного бюджета планируется осуществить частичную реконструкцию городского зоопарка, включая строительство дополнительных помещений для содержания животных.
К концу прогнозируемого периода число организаций культуры составит 226 единиц.
В перспективе планируется активизировать реализацию предприятиями и организациями графика поэтапного перевода делопроизводства на государственный язык. Будет продолжена модернизация компьютерного обеспечения на государственном языке, включая введение разработанных компьютерных образцов деловых бумаг и дальнейшая модернизация терминологического фонда.
В области разработки молодежной политики планируется продолжить проведение ярмарок вакансий, оказывать поддержку студентам из малообеспеченных семей, расширять сеть дворовых клубов. В 2004 году запланировано провести Съезд молодежи Казахстана в г.Алматы. и создать Дворец молодежи.
Туризм
Анализ. В 2001 проводилась работа по формированию туристского имиджа города Алматы - через посольства и представительства за рубежом, на международных выставках и ярмарках распространялись буклеты, карты, плакаты, СD-диски, фотоматериалы и др. рекламная продукция.
В Интернете открыт ВЕБ-сайт с постоянно обновляющейся информацией.
Выпущено 8 телепередач «Сто дорог» и организованы туристические десанты на Чарынский каньон, Большое и Малое Алматинские ущелья.
Создан центр подготовки и повышения квалификации туристских кадров, сформирован банк данных об экскурсоводах, гидах-переводчиках, новых туристских маршрутах.
Проведены конкурсы: «Лучший туристский маршрут». «Лучшая турфирма». «Лучший работник туризма» и другие. Все проводимые мероприятия широко освещались в СМИ и были направлены на развитие въездного и внутреннего туризма.
В тоже время имеются препятствия в развитии туризма, в числе которых недостаточный уровень развития информационного обслуживания и инфраструктуры услуг, несоответствие цен на услуги их качеству, моральный и физический износ туристских и спортивных баз, домов отдыха, низкий уровень освоения природных, рекреационных, спортивных объектов.
Указом Президента Республики Казахстан от 27 февраля 1998 года № 3859 утверждена Государственная программа «Возрождение исторических центров Шелкового пути, сохранение и преемственное развитие культурного наследия тюркоязычных государств, создание инфраструктуры туризма». В соответствии с указанной программой должна быть проведена работа по ремонту и реконструкции отдельных объектов. В 2001 году за счет средств местного бюджета выполнены следующие виды работ: благоустройство парка им.28-ми гвардейцев-панфиловцев; реконструкция Юго-восточного кольца г.Алматы, связывающего памятники исторических этапов развития города; выпущен рекламный буклет о туристских возможностях Казахстана; 5 видов плакатов.
Перспективы 2003-2005 гг. На изготовление рекламной продукции, организацию туристских конкурсов, рекламных туров и т.д. в 2002-2005 г.г.
предполагается направлять ежегодно из местного бюджета денежные средства в размере 9-15 млн.тенге.
Кроме того, в 2002-2005 г.г. предполагается привлечь инвестиции алматинских организаций на строительство альпинистских лагерей ТОО «Galaxy tour» -2,3 млн.тенге, ТОО «Азия туризм» - 4,1 млн.тенге, ТОО «Хан Тенгри» -15,3 млн.тенге.
ОАО «Национальная компания «Шелковый путь-Казахстан»
предусматривает осуществить в 2002-2004 г.г. за счет собственных средств реконструкцию автовокзала «Саяхат» и за счет средств иностранных инвестиций - строительство гостиницы.
Однако, необходимо отметить, что для реализации вышеупомянутой программы необходимо финансирование из республиканского бюджета для проведения работ по ремонту и реконструкции объектов республиканского подчинения: здание пансионата 4-х классного начального училища (театральный институт, этнографический ансамбль) планируемые средства в соответствии с госпрограммой 0,5 млн.долларов; библиотека им.Л.Н.Толстого, здание мужской гимназии (детская республиканская библиотека) 0,5 млн.долларов; дом офицерского военного собрания (музей народных инструментов) 0,1 млн.
долларов; фрагменты исторической застройки форштата и станицы г.Верного, поймы р.Малая Алматинка (предполагаются мастерские народных ремесел) 9,0 млн.долларов; комплекс Бурундайских курганов, верненская крепость (музей кочевых цивилизаций и театр истории военного искусства) 9,0 млн.долларов.
Спорт
Анализ . Город Алматы относится к числу городов с достаточно развитой инфраструктурой спорта. На его территории находится 959 спортивных сооружений, в том числе 5 стадионов, около 230 крупных спортзалов, 584 баскетбольных, волейбольных, футбольных и других площадок, 26 спортивных кортов, около 20 плавательных бассейнов.
86% всех спортивных сооружений являются коммунальной собственностью города. 247 тыс. жителей города Алматы или каждый 4-ый житель вовлечены в занятия различными видами спорта .В республиканском подчинении находится одна детско-юношеская спортивная школа.
Ведется работа по укреплению материально-технической базы инфраструктуры спорта. Закончено строительство 2-х ледовых площадок с искусственным покрытием: ледовый дворец «Олимпикс» и полная реконструкция Дворца спорта и культуры им.Б.Шолака.
Перспективы 2003-2005 гг. Приоритетной задачей на перспективу определено физическое укрепление здоровья населения, в первую очередь молодежи через широкую пропаганду физкультуры и спорта, развитие сети культурно-оздоровительных и спортивных объектов.
Планируется принять меры по централизованной подготовке спортсменов высокого класса. Для этого в 2003 году планируется открыть городской олимпийский Центр.
Будет также рассмотрена возможность строительства республиканской олимпийской спортивной базы в предгорьях Алматы.
Кроме того, планируется открыть Детско-юношескую спортивную школу и центр нетрадиционной оздоровительной физкультуры.
К концу планируемого периода на территории города будет находиться 978 спортивных сооружений и в них будут заниматься физической культурой свыше 258 тыс. человек.
Местный бюджет
Анализ. Основными направлениями бюджетной политики в 2001 году были: содействие структурным преобразованиям, эффективное и целевое использование бюджетных средств, увязка использования бюджетных средств с долгосрочными программами, обслуживание долга и мониторинг долговых обязательств города.
Фактически сложившаяся сумма долга составляет 4338 млн. тенге.
Погашение его осуществляется согласно графика и заключенных кредитных соглашений ( за исключением проекта приобретения автобусов МАН, по которому в Правительство РК направлены предложения о переносе сроков платежей на 2003 год либо погашения кредита из республиканского бюджета).
Рациональное расходование бюджетных средств при финансировании народного хозяйства достигалось за счет проведения тендеров по государственным закупкам, что позволило сэкономить 607 млн. тенге бюджетных средств (в 2,4 раза больше условной экономии прошлого года).
Налоговые и неналоговые поступления в консолидированный бюджет в 2001 году по г.Алматы составили 127 071 млн.тенге, в том числе в местный бюджет 55 540 млн.тенге из них: налоговые поступления 52 569 млн.тенге, неналоговые поступления 1 831 млн.тенге, доходы от операций с капиталом 998 млн.тенге. Расходная часть бюджета 2001 года составила 29 318 млн.тенге. На социальный блок было направлено 14 671 млн.тенге из них на: образование 6 128 млн.тенге, здравоохранение 4 806 млн.тенге, социальное обеспечение и защита 2 567 млн.тенге, культура, спорт и информационное пространство 1 170 млн.тенге.
В связи с изменениями в Закон РК «О бюджетной системе», затрагивающими распределение налоговых поступлений между республиканским и местными бюджетами, согласно которых корпоративный подоходный налог в полном объеме зачисляется в республиканский бюджет, а также с введением нового налогового Кодекса, ожидаемое поступление доходов в текущем году будет ниже уровня 2001 года и составит всего доходов в консолидированный бюджет 121 589 млн.тенге, в том числе местный бюджет 49 735 млн.тенге. Текущие расходы 2002 года ожидаются в сумме 30 500 млн.тенге. В связи с введением в действие РК «О государственной адресной помощи» с 01.01.2002 года на оказание адресной помощи малообеспеченным гражданам бюджет выделяет 161,4 млн.
тенге. Только на оказание жилищной помощи расходы составят 386,1 млн.тенге, на выплату специального государственного пособия выделено 613 млн.тенге, на 14 млн.тенге больше чем 2001 году.
Перспективы 2003-2005 гг. Исходной базой для определения целей и задач социально-экономического развития стали: сложившиеся на конец 2001 года и прогнозируемые макроэкономические показатели и пропорции; состояние развития секторов экономики, включая социальную сферу; существующая законодательная база и возможности ее совершенствования.
Основными приоритетами бюджетной политики, которые учитывались при составлении индикативного плана на 2003-2005 годы, являются:
- реформа бюджетной системы в направлении нормативного планирования, четкого разделения функций и ответственности центральных и местных государственных органов;
- усиление методов государственного регулирования, с использованием денежно-кредитных, бюджетных и налоговых инструментов;
- увязка использования бюджетных средств на планируемый год с долгосрочными целями социально-экономического развития;
- выполнение обязательств города Алматы по обслуживанию и погашению долга местных исполнительных органов;
- эффективное и целевое расходование бюджетных средств государственных учреждений;
- максимально полное обеспечение расходов социального характера;
- обеспечение финансовыми средствами реализации региональных целевых Программ: противодействие эпидемии СПИД, по борьбе с туберкулезом, по борьбе с наркоманией на 2001-2005 годы;
- финансирование комплекса мер по реализации региональной целевой Программы «Охрана здоровья матери и ребенка г.Алматы на 2001-2005 годы»;
- продолжение работы по обеспечению развития и поддержке субъектов малого предпринимательства путем выдачи кредитов из средств городского бюджета;
- оптимизация расходов по органам управления в свете решений Правительства;
- направление средств на строительство и обеспечение функционирования автомобильных дорог;
- дальнейшая реализация программы жилищного строительства с целью обеспечения жильем особо нуждающихся слоев населения;
- в целях развития благоприятного инвестиционного климата и инвестиционных программ обеспечение их финансирования согласно заключенным кредитным соглашениям;
- дальнейшее совершенствование системы государственных закупок на принципах прозрачности и добросовестной конкуренции среди участников данного процесса;
- реализация региональной программы по снижению бедности и безработицы на период до 2005 года.
Прогноз бюджета на 2003-2005годы сформирован с учетом изменений и дополнений в Законы РК «О бюджетной системе» и «О налогах и других обязательных платежах», а также основных параметров индикативного плана развития г.Алматы на 2001-2005 годы. Исходя из этого, прогноз доходов на 2003год составит 47 714 млн. тенге, на 2004 год - 50 263 млн.тенге, на 2005 год 51 646 млн.тенге.
Несмотря на снижение доходной части 2002 году, уже в 2003 году ожидается увеличение доходной части бюджета города на 2,4 млрд.тенге по сравнению с предыдущим годом. Его предпосылками станет увеличение сборов основных налогов, поступающих в местный бюджет. Увеличение поступлений индивидуального подоходного налога с физических лиц, социального налога и других обусловлено прогнозируемым увеличением численности работающих и повышением среднемесячной заработной платы.
Прогноз объема доходов городского бюджета на 2003 год составит 46 076 млн.тенге, из которых будет приходиться на:
налоговые платежи 44 798 млн.тенге, удельный вес которых 96,7%;
неналоговые поступления 558 млн.тенге, (1,2%);
доходы от операций с капиталом 721 млн.тенге (1,6%).
Доходы городского бюджета в 2005 году составят 51381 млн. тенге или на 17,6 % выше ожидаемых поступлений 2002 года.
Поступления налогов в консолидированный бюджет в 2005 году составят по прогнозу сумме 132 146 млн.тенге с ростом 8,7 % ожидаемых поступлений 2002 года.
Проект бюджета города на 2003-2005 годы по расходам был рассчитан на основании исполнения бюджета за 2001 год и утвержденным ассигнованиям на городские программы, коэффициента роста инфляции на 2003-2005г.
Прогнозируемая расходная часть бюджета в 2003 году сложится в объеме 46 214 млн.тенге; 2004 году- 48 940 млн. тенге; в 2005 году 51 534 млн.тенге или на 6,4% больше, чем ожидаемые затраты 2002 года. Как и в предыдущие годы основную часть затрат в проекте индикативного плана 2003-2005 года составляет социальная сфера: образование, здравоохранение, социальное обеспечение и культура или в 2003 году 48,8%; 2004г. - 50,1%; 2005г. 50,8% от общей суммы расходов.
Проект бюджета расходов города на 2003 год определен в объеме 46 214 млн.тенге, рост предусматривается практически по всем направлениям социально- экономического развития г.Алматы.
В проекте бюджета учтены рост заработной платы, изменения цен на продукты питания, медикаменты, тарифы на коммунальные услуги и др.
Планируется полностью сохранить сеть действующих учреждений и предприятий образования, запланирован ввод 3-х новых объектов образования в микрорайонах «Думан», «Кулагер» и «Мамыр».
Предусматриваются расходы на оплату вознаграждений и погашению основного долга по следующим ссудам:
- на приобретение современной дорожной техники для ремонта дорог;
- на погашение долга по реконструкции здания театра оперы и балета имени Абая;
- на приобретение многоцелевой дорожно-уборочной техники;
- на погашение кредита по восстановлению пассажирского терминала в аэропорту города Алматы;
- на реконструкцию системы водоснабжения и водоотведения г. Алматы.
Прогнозируемые расходы на 2005 год определены в сумме 51 646 млн.тенге.
На содержание учреждений образования в 2005 году будет направлено 10 354 млн.тенге в соответствии с нормативной потребностью или на 43,9% больше ожидаемых затрат в 2002 году. Запланированы расходы на: обновление учебного оборудования; замену устаревшей электронно-вычислительной техники;
проведение капитального или выборочного ремонта зданий и оборудования;
строительство новых объектов образования и др.
Бюджет здравоохранения города на 2005 год рассчитан на основании действующих законодательных документах РК, Агентства РК по делам здравоохранения, решений и распоряжений акима города Алматы и Региональной программы «Здоровье населения города Алматы» в общей сумме 10 107 млн.тенге на 74,3% больше 2002 года. Прогноз рассчитан с учетом фактических расходов за 2001 год и повышения тарифов на коммунальные расходы.
Планируемая потребность на 2005 год по социальному обеспечению и социальной помощи составляет 4 062 млн.тенге, что выше ожидаемых показателей в 2002г. на 40,6%. В проекте бюджета города по социальной защите предусматриваются расходы на оказание государственной адресной помощи, жилищной помощи, социальным выплатам отдельным категориям граждан, на санаторно-курортное лечение участников ВОВ и пенсионеров города, на выплату специального государственного пособия, единовременной социальной помощи, профессиональной подготовке и переподготовке безработных.
Расходы на финансирование мероприятий народного хозяйства на 2005 год исчислены в сумме 25 455 млн.тенге или на 80,9% больше 2002 года. В составе расходов учтены такие мероприятия: благоустройство города, озеленение, ремонт дорог, уборка улиц, их освещение; обеспечение жильем особо нуждающихся лиц;
охрана окружающей среды; проведение работ по сейсмоусилению зданий;
развитие энергокомплекса г.Алматы; кредитование субъектов малого предпринимательства и др.
Производство промышленной продукции в стоимостном выражении ( млн.тенге )
2003 год 2004 год 2005 год 2001 г.
в ценах 2003 г.
2004 г.
2005 г.
94511,4 105767,3 119589,2 128110,9 137258,5 148047,2 Объем промышленной продукции (работ, услуг)
в том числе:
Горнодобывающая промышлен- ность Прочие отрасли горнодобывающей Обрабатывающая промышленность 84403,7 96839,0 103994,2 109702,0 118240,3 126753,9 137350,1 143857,9 Переработка сельхоз. продуктов из нее:
Производство пищевых продуктов 37826,5 40494,1 43278,2 45729,4 48650,2 57471,6 1551,1 1704,8 1711,6 1805,7 1812,9 1945,2 производство, переработка и кон- сервирование мяса и мясопродук- тов переработка и консервирование ры- бы и рыбных продуктов 3940,8 производство растительных и жи- вотных масел и жиров производство молочных продуктов 730,3 747,2 754,5 825,4 830,3 992,2 производство напитков 13019,6 15294,3 16599,3 17673,5 19564,6 24074,4 25735,5 производство табачных изделий 1656,3 4516,1 4874,7 6308,7 6952,2 7272,3 Текстильная и швейная промыш- ленность 320,1 321,6 340,6 360,1 376,5 Производство кожи, изделий из ко- жи и производство обуви 944,7 948,4 963,9 1004,9 1013,6 1151,2 Производство древесины и деревян- ных изделий 10743,3 10914,8 11326,9 11536,9 12321,4 12567,8 12475,9 Производство бумаги и картона, из- дательское дело 727,1 753,6 785,3 841,2 868,1 894,1 931,7 Производство кокса, перегонка неф- ти, производство и переработка ядер.матер.
производство кокса перегонка нефти Химическая промышленность 1066,2 1311,6 1396,4 1465,8 1583,1 1662,2 1795,2 1834,7 1972,5 2013,1 2113,8 2134,9 2306,6 2421,9 Производство резиновых и пласт- массовых изделий 3583,6 3857,1 4340,3 4556,3 4866,1 Производство прочих неметалличе- ских минеральных продуктов 6865,8 10034,3 10911,1 11537,7 12243,1 13099,7 14693,8 15222,8 Металлургическая промышлен- ность и обработка металлов черная металлургия 115,5 124,9 127,9 130,7 135,4 138,3 143,1 производство цветных металлов Машиностроение 2945,7 3359,9 3918,0 4141,6 4426,5 4864,2 5092,8 Прочие отрасли промышленности 2841,7 2888,7 3024,7 3175,9 3319,6 3485,6 3692,5 3797,5 10094,1 8914,7 9173,5 9872,9 9856,3 10489,6 10682,1 11308,3 Производство и распределение электроэнергии, газа и воды 1334,1 1386,4 1480,5 1486,5 1587,8 1598,3 1711,4 производство и распределение элек- троэнергии снабжение паром и горячей водой 5069,7 5193,3 5489,7 5508,2 5822,1 5973,5 6313,9 сбор, очистка и распределение воды 1372,4 1442,7 1401,6 1536,5 1567,1 1651,8 Производство промышленной продукции в натуральном выражении в % к предыдущему году Показатели Ед.
изме- рения к г.
Обрабаты- вающая промыш- Колбасные изделия тонн 119,4 101,1 107,2 104,3 101,7 113,7 103,4 Приготовленная и консер- вированная рыба Масло растительное 103,8 102,7 100,8 107,1 Маргариновая продукция 149,7 Сливочное масло в 8 р 296,1 106,5 107,3 121,3 Мука из зерновых и растительная; смеси из них 140,6 102,6 100,3 в 6 р 123,1 Крупа, мука грубого помола, гранулы и прочие продукты из зерновых Готовые корма для с/ х животных 118,8 120,4 101,6 Свежий хлеб 56925,7 114,3 105,7 108,3 104,9 117,1 Кондитерские изделия из шоколада и сахара 100,5 106,8 122,4 Макароны, лапша и аналогичные изделия 169,9 164,8 101,3 101,8 Чай и кофе 6731,6 157,9 101,2 103,7 Майонез 181,4 103,5 104,4 107,6 116,3 Дрожжи пекарские 105,4 108,1 Сыр и творог 108,5 112,3 Свежие кондитерские изделия 797,8 132,8 111,8 108,2 131,5 3274,8 136,2 112,5 121,8 Водка тыс.
лит- ров 986,5 1153,3 145,5 116,9 100,2 100,7 Коньяк Вина 1434,1 1685,6 117,5 100,4 101,5 Пиво 59428,7 69757,8 163,2 120,8 Шампанское 1372,3 92373,6 116,1 106,3 118,7 154,5 Безалкоголь- ные напитки 118,4 399,6 161,8 113,3 232,8 кв.м.
Хлопчатобу- мажная пряжа не расфасо- ванная 7505,6 372,1 144,5 135,3 127,4 Ткани, кроме специальных тканей, из хлопка Ковры и ковровые изделия 173,4 179,9 117,2 102,8 203,8 36р Обувь, кроме спортивной и защитной пар 3825,5 4029,1 105,3 109,6 113,5 129,8 Журналы и периодическая публикация экз.
Отработанное жидкое молоко и сливки 186,5 102,1 Краски и лаки на основе полимеров 149,9 107,7 123,7 116,7 Препараты фармацевтические тенге Средства моющие 118,5 Трансформаторы кВА 121,7 103,0 Гудрон в 3.8 раза 105,5 105,2 114,1 Нефтебитум в 8 раз 547,6 Производ- ство элек- млн.
кВт час
Производство строительных материалов в натуральном выражении г.
Алматы
Наименование оцен- ка П Р О Г Н О З г. в % к Промышленность строительных материалов краски и лаки на основе полимеров тн.
119,1
Кирпич строительный, млн.усл.шт.
Обои тыс. кв. м.
13010,4 133,1
Двери, окна, коробки для дверей и рамы оконные, пороги,для дверей, став- ни, жалюзи и изделия аналогичные и их части, тн Трубы, трубки,рукава и шланги Сборные строительные конструкции из бетона, тыс.куб.м.
Товарный бетон, тыс.тонн.
569,4 587,5 601,4 613,3 Вата минеральная тн Камень для строительства или памятников, тн.
Металлоконструкции строительные сборные тн Капитальные вложения в развитие производства строительных материалов и изделий по промышленным предприятиям г.Алматы (млн.тенге)
2005 г. в к 2002 657,8 156,2 179,7 Капитальные вложения в развитие производства строительных мате- риалов и изделий, в том числе:
1. Средства республиканского бюджета 389,9
2.Средства иностранных инвесторов из них за счет:
негарантированных правительством кредитов и займов гарантированных правительством займов
3. Собственные средства предприятии негосударственного сектора 118,9 267,9 112,8 124,6 136,3 Сельское хозяйство 2003г 2004г 2005г Валовая продукция с-х . млн. тен- ге Продукция растениеводства Продукция животноводства Производство важнейших видов сельскохозяйственной продукции Ед.изм 2005г. в % к Зерно ( в весе после доработки), в том числе:
цент.
Пшеница
Сахарная свекла(фабричная)
Семена масличных культур Картофель Овощи открытого грунта Скот и птица (в убойном весе)
Тонн.
Молоко
Тонн
Яйца шт.
Шерсть
Овощи, собранные во всех видах сооружений Посевная площадь сельскохозяйственных культур, га 2001г. Отчет 2002г. прогноз 2005г. в % к 2002г.
Вся посевная площадь
Зерновые культуры, в т. ч.
пшеница кукуруза на зерно технические культуры -всего сахарная свекла (фабричная)
Масличные культуры- всего 157,2 кормовые бобовые бахчевые Развитие внешнеэкономической деятельности Код ТН ВЭД Кол- Цена Наименование товара 2004 год (прогноз)
в % к 2005 год (прогноз)
во ст-ть, млн.$ за ед.
изд.
Внешнеторговый оборот, 3875,0 4511,7 116,4 Экспорт таможенный 860,4 107,8 636,49 А. Основная товарная номенклату- ра по экспорту 2701- Уголь каменный и лигнит, тыс.т.
0,023 0,024
Нефть сырая и газовый конденсат, тыс.т Нефтепродукты, тыс.т легкие дистилляты средние дистилляты тяжелые дистилляты 100,0 Газ природный в газообразном со- стоянии, млн.куб.м.
Руды и окатыши железорудные, Руды и концентраты цинковые, тыс.
т.
Руды и концентраты хромовые,тыс.
т
Фосфор, тыс.т
Оксид и гидрооксид алюминия,тыс.
Элементы химические радиоактив- ные и изотопы радиактивные (уран природный и обогащенный ураном- 235, их соединения), тыс. тонн 10,95 Серебро, необработанное или полу- обра- ботанное, т 100,9 Золото, необработанное или полу- ботанное, тонн Ферросплавы,тыс.т 7208- Прокат плоский черных металлов, включая жесть белую, тыс.т Медь рафинированная и сплавы, Свинец необработанный, Цинк необработанный, Пшеница и меслин, тыс.т 114,4 Волокно хлопковое, тыс.т 12,03 123,8 14,94 Б. Другие важные для области това- ры, не включенные в перечень А Мука, тыс.т.
111,7
Кондитерские изделия, тыс.т.
Ликероводочные изделия, тыс.лит.
водка, тыс.лит.
Масло растительное, тыс.тн.
Безалкогольные напитки, тыс.тн.
в 2 р.
Ковры и ковровые изделия, тыс.кв.
м.
Электроэнергия, млн.квт/час Прочие 254,27 280,27 110,2 Импорт - всего 3015,0 120,6 3580,00 2399,4 120,7 2744,7 ра по импорту Сахар,тыс.т 156,8 162,2 2201- 670,3 0,006 133,3 Воды, вкл.минеральные, газированные, негазированные, тыс.
лит.
2203-
Алкогольные напитки,млн.лит 125,0 113,2 Табачное сырье, табак и табачные изделия, тыс.т 132,3 134,9 6666,7 0,039 130,0 7820,5 117,3 Электроэнергия,млн.кВт/час 0,009 гр. 30 Медикаменты, тыс.тонн 146,4 175,7 Шины,тыс.шт 728,8 112,9 823,5 7304- 171,2 101,0 104,6 203,4 Трубы и трубки из черных метал- лов, тыс.тонн гр. 84-85 Машины и оборудование, их части 449,9 102,0 197,5 гр.87 Средства наземного трансп., их ча- сти 9401- Мебель 116,0 36,20 42,03 Б. Другие важные товары для обла- сти (товары, не включен. В пере- чень А)
Масло сливочное, тыс.тонн 21,84 120,2 115,4 154,1 Водка, млн.лит.
в 4,5 р.
Пиво, млн.лит.
170,2 169,8
Мясо и мясопродукты 115,7 115,9 104,1 579,40 120,3 793,27 136,9 Ф.ВТ-4 Структура формирования оборота розничной торговли Ф. ВТ-2 Развитие внутренней торговли 2001 год 2002 год объем то- кол-во заня- кол-во за- кол- во п/п варо- тых,чел.
нятых, оборота, предприятия- производители 351453,9 365560,4 организации оптовой торговли и посреднические организации организации оптовой торговли 351149,9 365237,8 посреднические организации 322,6 оптовые рынки объем розничного товарооборота(без общепита)
261339,2 276252,4 организации розничной торговли 64564,5 67671,2 вещевые рынки 107635,8 110879,6 смешанные рынки 32761,1 продовольственные рынки 59425,9 64940,5 магазины киоски предприятия общественного питания 3591,9 3748,6 Ф.ВТ-3 География закупок товаров по источникам поступления, в % от числа респондентов в своей об- ласти из других облас- из го- су- страны вне СНГ в своей области вне СНГ тей РК дарств- участ- ни- ков предприятия-производите- ли организация оптовой тор- говли посреднические организа- ции организации розничной торговли индивидуальные предпри- ниматели стра- ны в сво- ей об- ла- из дру- гих стей РК ников организация оптовой посреднические органи- зации индивидуальные пред- приниматели ИНДИКАТИВНЫЙ ПЛАН социально-экономического развития г.Алматы на 2003-2005 годы.
форма Транс. 1
ТРАНСПОРТ И СВЯЗЬ
Объем перевозок грузов, тыс.тонн 5147,7 5460,5 5959,6 6526,9 7079,2 129,6 автомобильный транспорт 2002,4 2300,0 2650,0 3100,0 3600,0 156,5 воздушный транспорт в т.ч.
"Эйр Казахстан"
прочие железнодорожный транспорт 3137,0 3152,0 3301,0 3418,0 3470,0 110,1 Перевозка пассажиров, млн.человек 1820,11 1714,12 1735,84 2042,16 2068,78 215,55 224,5 231,2 240,5 250,1 111,4 0,565 0,618 0,640 0,657 0,679 109,9 0,504 0,551 0,571 0,586 0,607 110,0 0,061 0,066 0,069 0,071 0,072 109,0 1604,0 1489,0 1504,0 1801,0 1818,0 122,1 Грузооборот, млн. ткм 8029,8 7866,1 8314,3 7612,7 7745,3 165,4 167,9 171,3 175,6 180,9 108,0 109,5 7825,0 7658,0 8102,0 7395,0 7521,0 Пассажирооборот, млн.пкм 3899,2 4065,4 4172,3 4423,7 4547,6 1214,3 1262,9 1300,8 1339,8 1393,4 110,3 1466,9 1603,5 1660,5 1704,9 1761,2 1288,0 1408,0 1458,0 1497,0 1549,0 178,9 195,5 202,5 207,9 212,2 1218,0 1199,0 1211,0 1379,0 1393,0 116,2 1,461 Протяженность автомобильных дорог общего пользования с твер- дым покрытием, тыс. км протяженность реабилитированных дорог, км 146,6 Объем реализации услуг связи населению, (млн.тенге) в т.ч.
13634,0 14518,0 15068,3 15674,9 16416,2 113,1 "Алматытелеком"
4579,5 5011,0 5276,3 5588,9 5938,2 9054,5 9507,0 9792,0 10086,0 10478,0 315,2 322,1 329,3 339,0 348,6 Основные телефонные аппараты, установленные у населения, тыс.
В том числе: АО"Казактелеком"
ка*
П р о г н о з* 2002 г в 2001 г.** г от- чет 114,8 111,1 131,7 153,3 180,5 214,3 Инвестиции в основной капитал, млрд.тенге всего в том числе по источникам:
I. Средств республиканского бюджета 177,6 II. Средств местного бюджета 119,8 III. Средств предприятий, организаций 134,5 154,2 177,5 IV. Средств иностранных инвесторов 106,4 В 2003 году из РБ резкое увеличение за счет начала строительства метро и далее строительство продолжается освоение метро 2003 г. 1,7 млрд.тенге, 2004 г. - 5,5 млрд.тенге, 2005 г. - 12,5 млрд. тенге.
МБ - завершится строительство аэропорта в 2002 году.
* В действующих ценах каждого года.
** В сопоставимых ценах.
г.**
Инвестиции в основной капитал, млрд.тенге всего 144,6 160,6 в том числе по отраслям:
Горнодобывающаяпромышленность 138,9 131,9 101,4 Производство и распределение электроэнергии, газа и воды Строительство 119,7 146,5 134,8 142,4 Торговля, ремонт автомобилей и изделий домашнего пользования Гостиницы и рестораны 106,7 102,4 Финансовая деятельность Операции с недвижимым имуществом, аренда и услу- ги предприятиям Государственное управление 126,2 103,3 Здравоохранение и социальные услуги 123,4 Прочие отрасли 165,9 165,8 134,7 из общего объема за счет:
I. Средств республиканского бюджета, всего:
196,0 в 2,7 в 2,2
Строительство из них:
- сейсмоусиление
- метрополитен из них:
- реконструкция жилых микрорайонов
- ГУВД
II. Средств местного бюджета, всего 142,9 109,1
- ГАТОБ им.Абая (реконструкция)
- строительство терминала
- строительство и покупка жилья 155,9
- департамент благоустройства
- реконструкция катка "Медео"
- департамент образования (строительство школ)
- строительство инженерных сетей в районах индиви- дуального жилищного строительства 166,7 III. Средств предприятий, организаций и населения всего:
Горнодобывающая промышленность
- ОАО "Пивзавод № 1"
- ТОО "Семей"
- "Ак-Нар"
- ОАО "Рахат"
- ТОО "Techno Treding" (ремонт машин и оборудова- ния)
118,2
Производство и распределение электро-энергии, газа
- АПК 114,6 133,6 121,5
- ТОО "Гелиос"
- Медикус Центр (стр-во торг.центра)
- ТОО "Бастама" (торговый центр)
- ТОО "Зеер" (ресторан с казино)
Транспорт и связь из них:
- Подразделения "Казахтелекома"
- ОАО "Казпочта" (приобретение техники, капре- монт)
- ГЦТ "Алматытелеком"
- Завод № 405 (пополнение оборотных средств)
- ТОО Авиакомпания "Саяхат" (приобре- тение са- молетов)
- РГП "Казахстан темир жолы"
- АОЗТ "Алтел" (сотовая связь)
- строительство терминала аэропорта (заемные сред- ства)
178,8 169,5
- "Теннисный клуб"
- КГП "Дворец культуры и спорта"
IV. Средств иностранных инвесторов,
- ТОО "Динал
- ТОО "Ирбис"
- реконструкция и модернизация водопроводно- канализационных сетей (гарантированный Правитель- ством займ)
- займ "Алматы Суы"
- ТОО "Аль-Фараби" (торговый центр)
- фирма "Тиграхауд" (торговый центр)
- ТОО "Бутя" (магазины)
154,3 162,5 138,5
- управление твердыми бытовыми отходами города
- завершение строительства Универсального спор- тивно- зрелищного комплекса в микрорайоне "Самал-2"
* В ценах 2002 года
** В сопоставимых ценах Ф2 КС (жилье)
Строительство жилья по г.Алматы 2001 г. от- 2002 г. оцен- 2005 г. в % к 2002 Ввод в действие жилья за счет всех источников финансирования, тыс.кв.м/ количество квартир и индивидуальных жилых домов Общая площадь и количество в том числе за счет:
131,1
Средств республикан- ского бюджета Средств местного бюджета 164,4 Средств государст- венных предприятий и организаций 133,8 Средств предприятий и организаций негосу- дарственного сектора Средств населения 163,1 Средств иностранных инвестиций Форма ИР-2 Инвестиционные проекты, полностью или частично финансируемые за счет средств местного бюджета в ценах 2002 года (млн.тенге)
МП-1 прогноз еди- ница Общий объем произведенной продукции (работ, услуг)
субъектами МБ из них : продукция промышленности 12642,7 14552,3 16612,9 18910,8 21524,2 продукция сельского хозяйства 417,6 414,5 449,1 489,0 535,0 торговля 19838,5 21033,3 22853,3 24689,6 26235,2 гостиницы и рестораны 613,7 654,5 692,6 738,8 транспорт и связь 9642,9 10182,9 10783,7 11366,0 11934,3 строительство 16164,8 17411,4 21204,5 24584,5 28395,1 17263,2 18776,8 20083,5 21210,4 22538,1 другие (финансовая деятельность, образование, здраво- охранение, социальные и коммунальные услуги)
Количество субъектов малого бизнеса ниц в т.ч. : юридические лица индивидуальные предприниматели Численность занятых в сфере МП 256,7 269,3 271,8 275,5 282,5 (включая индивидуальных предпринимателей)
в т.ч. : промышленность сельское хозяйство, охота, лесоводство 115,0 127,0 141,0 185,0 Проект индикативного плана социально-экономического развития г.Алматы на 2003-2005 годы Прогноз экономической активности населения (в среднегодовом исчислении)
Численность всех оплачиваемых наемных работников и фонд заработной платы по городу Алматы на период 2002-2005 годы Проект индикативного плана на 2002-2005 годы по г.Алматы Социальная защита населения Форма 1 - обр Образование (по территории)
Образование - республиканские организации Образование (организации, финансируемые из местного бюджета)
1 - ЗДР
Здравоохранение (по территории)
Здравоохранение (Горздрав)
Здравоохранение (Минздрав)
(Ведомства)
Охр.1
ПРОЕКТ ИНДИКАТИВНОГО ПЛАНА СОЦИАЛЬНО- ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН на 2003-2005 годы г.Алматы ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН на 2003- 2005 годы г. Алматы по республиканским организациям Культура (по территории)
Форма спорт 2
Спорт (по организациям местного подчинения и частный сектор)
Форма спорт 1
Спорт (по республиканским организациям)
Тур 1
Форма местный бюджет
XXII-ой сессии Алматинского