Қазақша:
Акимат Восточно-Казахстанской области Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі Шығыс Қазақстан облысы әкімінің 1998 жылғы 28 сәуірдегі N 507-к шешімі. Шығыс Қазақстан облысының әділет басқармасында 1998 жылғы 25 мамырда N 19 тіркелді. Күші жойылды - ШҚО әкімінің 2004 жылғы 24 қыркүйектегі N 100 шешімімен Глубокое және Шемонаиха аудандарында "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы"
Заңды жүзеге асыру барысы туралы Шемонаиха ауданының мектептерiнiң бәрiнде шетел тiлдерi оқытылады, Шемонаиха қаласында 1997 жылдан бастап ағылшын тiлiн тереңдетiп оқытатын Россия-Американ мектебiнiң филиалы жұмыс iстейдi.
Аудандарда ұлттық дәстүрге, мәдениетке, тiлге негiзделген бұқаралық шаралар өткiзу тәжiрибесi жинақталуда.
Мұнымен бiрге осы аудандарда "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңды жүзеге асырудағы жұмыстар айтарлықтай нәтиже бермеуде, қажеттi ұйымдастыру шараларымен бекiтiлмейдi, көбiнде немқұрайды сипат алған.
Шемонаиха ауданы әкiмiнiң аппаратында штаттық тiзiмге аудармашы қызметi енгiзiлмеген. Барлық құжаттар тек орыс тiлiнде әзiрленедi.
Мамандардың болмауынан Межовка және Трехгорное селоларындағы бастауыш мектептерде қазақ тiлi оқытылмайды. Екi ауданда да қазақ тiлiнiң мамандары жетiспейдi.
Шемонаиха ауданындағы қазақ тiлi мұғалiмдерiнiң арасында бiрде-бiр арнайы жоғары бiлiмдi педагог жоқ, ал олардың төрттен бiр бөлiгiнiң тiптi педагогикалық бiлiмi де жоқ-олар ауылшаруашылығының мамандары, мәдениет қызметкерлерi және т. б.
Глубокое ауданында қазақ тiлiн оқытатын 56 педагогтiң тек 10 процентi ғана жоғары бiлiктi, ал жартысының тiптi категориясы жоқ. Бұл сабақ беру сапасына, оқушылардың бiлiмiне керi әсер етуде.
Осы себептермен Глубокое ауданының 5 мектебiнде шетел тiлдерi оқытылмайды. Осы аудандарда ұлттардың жинақы орналасқан жерлерiнде ана тiлiн оқытуға жағдай жасау ескерiлмейдi.
Бұрын тәжiрибеленiп келген немiс тiлiн ана тiлi ретiнде оқыту жүйесi соңғы екi жылда тоқтатылған. Бiлiм беру саласында кадрлар проблемасын шешуде жеткiлiктi шаралар қабылданбауда.
Соңғы 6 жылда Глубокое аудандық бiлiм беру бөлiмiнiң қазақ тiлi мұғалiмдерiне берген 25 тапсырысына тек 5, шетел тiлдерiнен 40-тан -8 мұғалiм ғана келген. Шемонаиха ауданында да жағдай осындай. Ономастикалық комиссиялардың жұмысы екi ауданда да жеткiлiксiз. Аудан орталықтарын қоса елдi мекендердiң басым бөлiгiндегi кәсiпорындар мен ұйымдарда маңдайшалар, анықтамалар мен жарнамалық ақпараттар "Тiл туралы" Заңды бұза отырып, тек орыс тiлiнде орындалған. Баяндалғандарға байланысты қабылдаймын:
ШЕШIМ
1. Глубокое ауданының әкiмi М.А.Әкiрамовтың, Шемонаиха ауданының әкiмi А.В.Гречухиннiң есептерi еске алынсын. Олардың назары "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңды жүзеге асырудағы жұмыстарындағы кемшiлiктерге аударылсын. Басқаратын аудандарында Заң талаптарын мүлтiксiз орындау талап етiлсiн.
2. Глубокое ауданының әкiмi М.А.Әкiрамов, Шемонаиха ауданының әкiмi А.В.Гречухин қоғамдық өмiрдiң барлық саласында мемлекеттiк тiлдiң қызмет етуiне басымдық жағдай жасау жөнiндегi Заң талаптарын орындауға қажеттi кешендi ұйымдастыру шараларын қамтамасыз етсiн:
- облыс әкiмiнiң 1997 жылғы 2 желтоқсандағы N1-222-р өкiмiне сәйкес iс қағаздарын қостiлдiлiкке көшiруге арналған әзiрлiк жұмыстары жандандырылсын. Өз аппараттарының штаттық тiзiмiне аудармашы, қазақ тiлi оқытушысы, мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу маманы қызметкерлерiн енгiзсiн;
- мемлекеттiк басқару органдары, қызмет көрсету саласының қызметкерлерiне мемлекеттiк тiлдi оқыту жұмыстары мақсаткерлiкпен жүргiзiлсiн. Оқу орындары, мәдениет мекемелерi негiзiнде тiлдердi оқыту орталықтары құрылсын.
3. Қалалар мен аудандардың әкiмдерi көрнекi ақпаратты ретке келтiру және оны "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы"» Заңның 21 бабындағы талаптарға сәйкестендiру мақсатында тұрақты және басқа да жарнамаларды аудан орталықтарында, елдi мекендерде орналастырудың нобайын (схемасы)
жасап, бекiтсiн.
Ұйымдар мен мекемелердiң, меншiктiң барлық нысандарындағы кәсiпорындардың маңдайшалары, жарнамалар, басқа да көрнекi ақпарат құралдарының сауатты жазылуы, олардың текстерiнде қазақ тiлiнiң терминологиялық қалпын сақтау қамтамасыз етiлсiн.
4. Қалалар мен аудандардың әкiмдерi "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңды жүзеге асыру шараларының жоспары туралы»облыс әкiмiнiң 1997 жылғы 2 желтоқсандағы N1-222р өкiмiн орындау жөнiнде бұлжымайтын шаралар қолдансын. Осы шешiмдi талқылап, тиiстi шаралар қабылдасын.
Атқарылған жұмыстар жөнiнде облыстық тiл комитетiне 1998 жылғы 1 шiлдеге дейiн ақпарат берсiн.
5. Облыстық бiлiм беру департаментi (Видова О.И.), қалалар мен аудандардың әкiмдерi мектептердi қазақ, шетел тiлдерiнiң бiлiктi мамандарымен толықтыруға қажеттi барлық шараларды қолдансын. Олардың жұмыста орнығуына қажеттi жағдайлар жасасын.
6. Облыстық бiлiм беру департаментi (Видова О.И.) орыс тiлiндегi мектептердегi қазақ тiлi оқытушыларының сапалық құрамын зерттеп, аттестациялаудың нәтижелерi бойынша шара қолдансын. Осы мамандықтағы кадрларды қайта даярлау сапалы жүргiзiлсiн. Мемлекеттiк тiлдi оқытуда базистiк оқу бағдарламасын мүлтiксiз сақтап оны оқыту сағаттарын негiзсiз қысқартуға жол берiлмесiн.
7. Облыстық тiл комитетi (Құсманова Г.И.) күнделiктi тәжрибеге мемлекеттiк тiлдi белсендi қолдануды енгiзу, барлық жерде қазақша-орысша, орысша-қазақша қостiлдiлiктi дамыту шараларын жүзеге асырсын:
- "Қзақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңды жүзеге асыру шараларының орындалуы туралы облыс тұрғындарын бұқаралық ақпарат құралдары арқылы үнемi хабардар етiп отырсын;
- Шығыс Қазақстан мемлекеттiк университетi, А.С.Пушкин атындағы облыстық кiтапхана базасында тiлдердi оқыту орталықтарын ашып, олардың негiзiнде мемлекеттiк тiлдi оқып-үйренушiлерге көмек ретiнде бағдарламалар, әдiстемелiк оқулықтар, нұсқаулар, ақпаратты аналитикалық материалдарды әзiрлесiн.
Оқытушы, аудармашы, мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу мамандары кадрларын ұйымдардағы, мекемелердегi, кәсiпорындардағы жұмысқа iрiктеудi үйлестiрсiн.
8. Облыстық тiл комитетi (Құсманова Г.И.) социологиялық орталықтармен бiрге облыстағы тiлдiк ортаның жағдайын анықтау мақсатында социологиялық зерттеулер жүргiзiп, оның нәтижелерiн жинақтап, күнделiктi жұмыста пайдалансын.
9. Шешiмнiң орындалуы бақылау жасау облыс әкiмiнiң орынбасары Т.Ж.Абайдiлдинге жүктелсiн.
В.Метте
Шығыс Қазақстан облысының әкімi

На русском языке:
Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі Решение Акима Восточно- Акимат Восточно-Казахстанской области Казахстанской области от 28 апреля 1998 года N 507-к.
Зарегистрировано управлением юстиции Восточно-Казахстанской области 25 мая 1998 года за N 19.
Утратило силу решением акима ВКО от 24 сентября 2004 года N О ходе реализации Закона "О языках в Республике Казахстан"
в Глубоковском и Шемонаихинском районах Акимами Глубоковского и Шемонаихинского районов проводится определенная работа по выполнению Закона "О языках в Республике Казахстан". Ход его выполнения рассмотрен на коллегиях при акимах районов, организовано обучение государственному языку через сеть кружков в организациях, учреждениях, предприятиях.
В системе образования в настоящее время государственный язык изучают 99,4 процента учащихся школ Глубоковского, 96,4 процента - Шемонаихинского района, против 83,9 и 80,5 процента в 1995 году. Количество учебных часов казахского языка в школах соответствует базисному учебному плану.
Учитывая приток в район казахского населения: в 1996 году прибыло 189 человек, в 1997 году - 423, в целях создания благоприятных условий для обучения детей, в поселке Глубокое в 1997 году открыта казахская школа.
Акимом Шемонаихинского района изыскана возможность финансового обеспечения ряда проблем, обозначенных Законом «"О языках".
В школах Шемонаихинского района повсеместно изучается иностранный язык. Исходя из требований времени, в г.Шемонаихе с 1997 года начал работать филиал Российско-Американской школы с углубленным изучением английского языка.
В районах нарабатывается опыт проведения массовых мероприятий на основе национальных традиций, культуры, языка.
Вместе с тем, работа по реализации Закона "О языках в Республике Казахстан" в данных районах не дает ощутимых результатов, не всегда подкрепляется должными организационными мерами, нередко носит формальный характер.
В штатное расписание аппарата акима Шемонаихинского района не введена должность переводчика. Все документы готовятся только на русском языке.
Из-за отсутствия специалистов, не изучается казахский язык в начальных школах сел Межовка и Трехгорное. В целом оба района испытывают нехватку специалистов казахского языка. В Шемонаихинском районе среди преподавателей казахского языка нет ни одного педагога с высшим специальным образованием, а четвертая часть из них вообще не имеет педагогического образования - это специалисты сельского хозяйства, культработники и т.д.
В Глубоковском районе из 56 педагогов, обучающих казахскому языку, лишь 10 процентов имеют высшую квалификацию, а половина вообще не имеет категории. Это негативно сказывается на качестве преподавания и знаниях учащихся.
По этой же причине в 5 школах Глубоковского района не изучается иностранный язык. Не всегда предусматривается создание условий для изучения и развития родных языков компактно проживающих в данных районах народов.
Прежде практиковавшаяся система обучения немецкому языку, как родному, в последние годы прекращена. Не принимается исчерпывающих мер по решению кадровой проблемы в системе образования. За последние 6 лет из заявленных Глубоковским отделом образования 25 учителей казахского языка прибыло лишь 5, иностранных языков: из 40 - 8. Такое же положение по Шемонаихинскому району.
В обоих районах недостаточно работают комиссии по ономастике. В большинстве населенных пунктов, включая районные центры, во многих предприятиях и организациях вывески, справочная и рекламная информация представлены, в нарушение Закона "О языках", только на русском языке. В связи с изложенным РЕШАЮ
1. Отчеты акимов Глубоковского района Акрамова М.А., Шемонаихинского Гречухина А.В. принять к сведению.
Обратить их внимание на имеющиеся недостатки в работе по реализации Закона "О языках в Республике Казахстан". Потребовать от них неукоснительного выполнения его требований в возглавляемых районах.
2. Акимам Глубоковского района Акрамову М.А., Шемонаихинского Гречухину А.В. обеспечить комплекс организационных мер по выполнению требований Закона о необходимости создания приоритетных условий для функционирования государственного языка во всех сферах общественной жизни:
- активизировать подготовительные работы по переводу делопроизводства на двуязычие в соответствии с распоряжением Акима области № 1-222р от 2 декабря 1997 года. Ввести в штатное расписание своих аппаратов должности переводчика, преподавателя казахского языка, специалистов по делопроизводству на государственном языке;
- целенаправленно проводить работу по обучению государственному языку работников органов государственного управления, предприятий сферы обслуживания. Создать на базе учебных заведений, учреждений культуры центры по обучению языкам.
3. Акимам городов и районов в целях упорядочения и приведения визуальной информации в соответствие с требованиями статьи 21 Закона "О языках в Республике Казахстан" разработать и утвердить схемы размещения стационарной и другой рекламы в районных центрах и других населенных пунктах.
Обеспечить грамотное оформление вывесок организаций, учреждений, предприятий всех форм собственности, рекламы, других средств визуальной информации, соблюдение терминологических норм казахского языка в их текстах.
4. Акимам городов и районов принять безотлагательные меры по выполнению распоряжения Акима области от 2 декабря 1997 года № 1-222р "О плане мероприятий по реализации Закона "О языках в Республике Казахстан".
Обсудить данное решение и принять соответствующие меры.
О проделанной работе представить информацию в областной комитет по языкам к 1 июля 1998 года.
5. Областному департаменту образования (Видова О.И.), акимам городов и районов принять исчерпывающие меры по комплектованию школ квалифицированными специалистами казахского и иностранных языков. Создать им необходимые условия для закрепления по месту работы.
б. Областному департаменту образования (Видова О.И.) изучить качественный состав преподавателей казахского языка в школах с русским языком обучения, по результатам аттестации принять меры. Обеспечить качественную переподготовку кадров данной специальности. Неукоснительно придерживаться базисной учебной программы, не допускать случаев необоснованного сокращения часов по изучению государственного языка.
7. Областному комитету по языкам (Кусманова Г.И.) реализовать меры по внедрению в повседневную практику активного употребления государственного языка, повсеместному развитию казахско-русского и русско-казахского двуязычия:
- постоянно информировать население области через средства массовой информации о реализации мер по выполнению Закона "О языках в Республике Казахстан";
- на базе Восточно-Казахстанского государственного университете, областной библиотеки имени А.С.Пушкина создать центры по обучению языкам, разработать на этой основе программы, методические пособия, рекомендации, информационно-аналитические материалы в помощь изучающим государственный язык.
Координировать подбор кадров преподавателей, переводчиков, специалистов по делопроизводству на государственном языке для работы в
8. Областному комитету по языкам (Кусманова Г.И.) совместно с социологическими центрами в целях более полного изучения языковой ситуации в области проводить социологические исследования, обобщить их результаты и использовать в повседневной работе.
9. Контроль за выполнением решения возложить на заместителя Акима области Абайдильдина Т.Ж.
В.Метте
Аким
Восточно-Казахстанской области