Қазақша:
Павлодар облысының мәслихаты Павлодар облыстық Маслихат Павлодарской области мәслихатының 2005 жылғы 15 сәуірдегі № 34/11 шешімі.
Павлодар облысының әділет департаментінде 2005 жылғы 6 мамырда № 3020 тіркелді Қоршаған ортаны қорғаудың 2005 - 2007 жылдарға арнаған облыстық бағдарламасы туралы Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару туралы" Заңының 6 бабы 1 тармағының 1) тармақшасына сәйкес, облыстық мәслихат ШЕШIМ ЕТЕДI
1. Қоса берiлiп отырған қоршаған ортаны қорғаудың 2005 - 2007 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама) бекiтiлсiн.
2. Облыс қаржы департаментi жыл сайын Бағдарламаның дер кезiнде қаржыландыруын қамтамасыз етсiн.
3. Облыс табиғи ресурстар мен табиғат пайдалануды реттеу департаментi жыл сайын 20 қаңтар мерзiмiне орай облыстық мәслихаттың экология және қоршаған ортаны қорғау мәселелерi жөнiндегi тұрақты комиссиясына Бағдарламаны iске асыру барысы туралы ақпарат ұсынатын болсын.
4. Осы шешiмнiң орындалуын бақылау облыстық мәслихаттың экология және қоршаған ортаны қорғау мәселелерi жөнiндегi тұрақты комиссиясына жүктелсiн.
Сессия төрағасы
Г. Досжанова
Облыстық мәслихаттың хатшысы Р. Гафуров ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды мәслихатының (III шақырылған (кезектен тыс) XI сессиясы) 2005 жылғы 15 сәуiрдегi "2005 - 2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау облыстық бағдарламасы" № 34/11 шешiмiне қосымша 2005 - 2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау облыстық бағдарламасы
1. Паспорт
Атауы 2005-2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау облыстық бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама)
Әзiрлеу үшiн
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 15 негiз шiлдедегi "Қоршаған ортаны қорғау туралы" Заңы, Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2003 жылғы 3 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасының 2004-2015 жылдарға арналған экологиялық қауiпсiздiк тұжырымдамасы туралы" N 1241 Жарлығы Негiзгi Облыс табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды әзiрлеушiлер реттеу департаментi, Павлодар облыстық аумақтық қоршаған ортаны қорғау басқармасы (келiсiм бойынша), Алматы қаласының денсаулық сақтау және экожобалау орталығы (келiсiм бойынша)
Мақсаты
Павлодар облысы қоршаған ортасының жағдайы мен сапасын жақсарту Мiндеттерi Табиғатты қорғауды басқарудың кешендi жүйесiн енгiзу Атмосфералық ауаның, су және жер ресурстарының жағдайын жақсарту Облыс тұрғындарының радиациялық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету Қоршаған ортаның мониторингiн қамтамасыз ету Облыс халқының денсаулығына әсер ететiн экологиялық қауiп-қатердi азайту Қоршаған ортаны қорғау iс-шараларын өткiзу кезiнде ғылыми қамтамасыз етудi енгiзу Iске асыру 2005-2007 жылдар мерзiмi Көлемдерi және Облыстық бюджеттiң 542,2 млн. теңге сомасындағы қаржыландыру қаражаты, кәсiпорындардың өз қаражаттары - көздерi 8015,7 млн. теңге, Қазақстан Республикасы заңнамаларына қайшы келмейтiн басқа да қаржы көздерi - 330,0 млн. теңге Күтiлетiн қоршаған ортаның құрауыштарына өнеркәсiп және нәтижелер шаруашылық қызмет барысында жағымсыз ықпал ету мен антропогендiк әсердi төмендету, қоршаған ортаның жағдайы мен сапасын жақсарту
2. Кiрiспе 2005 - 2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау облыстық бағдарламасы Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2003 жылғы 3 желтоқсандағы № 1241 бұйрығымен бекiтiлген 2004 - 2015 жылдарға арналған экологиялық қауiпсiздiк тұжырымдамасына және Қазақстан Республикасы Президентiнiң қатысуымен өткен үкiметтiң 2004 жылғы 2 тамыздағы кеңейтiлген мәжiлiсiнiң № 01-7.5 Хаттамасына сәйкес әзiрлендi. Бағдарлама нақты мақсаттарға жетуге, белгiлi экологиялық мәселелердi шешуге бағытталған өзара байланысты ұйымдық, экономикалық, әлеуметтiк, қаржылық және техникалық шаралардың жиынтығы болып табылады.
Бағдарламаның негiзiне экологиялық жағдайды бағалау, экологиялық проблемаларды басымдықтары бойынша саралау, оларды шешу жолдары мен әдiстерiн белгiлеу кезiндегi мақсатты қадамы алынған.
Әзiрленген Бағдарламада күтiлетiн нәтижелердi көрсете отырып, облыста тиiмдiлiгi жоғары экономиканы құру үшiн қойылған мақсатқа жетудi қамтамасыз ететiн мерзiмдерi, ресурстары және iс-шаралардың орындаушылары бойынша келiсiлген жүйе бар.
Жобаны iске асырудың әлеуметтiк экологиялық (өңiрдiң қоршаған ортасының жай-күйiнiң алдағы үш жыл бойы үдемелi жақсаруы), сондай-ақ экономикалық тиiмдiлiгi (экологиялық мақсаттарға шығатын қаражатты әжептәуiр оңтайландыру) бар.
Бағдарламаны орындау қорытындылары бойынша қалалардағы және ауылдық аудандардағы экологиялық жағдай едәуiр жақсарып, тұрақтанады, Павлодар өңiрiнiң тұрақты дамуы қамтамасыз етiледi және барлық мүдделi тараптардың қатысуымен үздiк отандық және халықаралық тәжiрибе негiзiндегi қоршаған ортаны сауықтыруды басқарудың пәрмендi тетiгi құрылатын болады.
3. Проблеманың қазiргi жай-күйiн талдау Павлодар облысы бүкiл ел үшiн стратегиялық маңызы бар, Қазақстан Республикасының экономикалық және өнеркәсiптiк жағынан ең дамыған өңiрлерiнiң бiрi болып табылады. Сонымен бiрге, облыс аумағында Ұлттық Республикалық игiлiк болып табылатын бiрқатар аса құнды табиғи объектiлер бар, олардың экологиялық тұрақтылығы тек қана облыс тұрғындарының ырыс- берекесi мен алдыңғы буыннан мұраға қалған қоршаған ортаның сапасына ғана емес, сондай-ақ облыстың жоғары өнеркәсiптiк-экономикалық әлеуетiнiң iске асырылу қабiлетiне де байланысты.
Экологиялық жағдайын жақсарту үшiн Павлодар облысының аумағында бiршама жұмыс жүргiзiлуде. Соңғы жылдар iшiнде, әр түрлi облыстық табиғатты қорғау бағдарламалары әзiрлендi, бекiтiлдi және iске асырылды, солардың iшiнен мыналарды атап өтуге болады: 2004 жылға арналған "Ауыз су" облыстық бағдарламасы, 2004 - 2006 жылдарға арналған облыстың селолық аумақтарын дамыту бағдарламасы. Сонымен қатар, аймақтағы экологиялық жағдай қиын күйiнде қалуда, бұл - экологиялық сауықтырудың барлық резервтерi әлi де толыққанды пайдаланылмағанының белгiсi.
Облыс аумағында Республикадағы ең iрi жылуэнергетикалық және металлургиялық өнеркәсiп кәсiпорындары жұмыс iстеуде. Соңғы 2 жылда, өнеркәсiп өнiмiнiң артуына байланысты атмосфераға ластаушы заттардың жалпы шығарындылар көлемi 2002 жылмен салыстырғанда (461,9 мың тонна), 59,2 мың.
тоннаға өстi және 2003 жылы 521,1 мың тоннаны құрады.
Сонымен бiрге, соңғы төрт жыл бойы аймақта үлесi өңiрлiк жалпы өнiмнiң бiр миллион АҚШ доллары есебiндегi ластаушы заттар шығарындыларының үдемелi төмендеуi байқалуда, яғни ластаушы заттар шығарындыларының үлесi, тиiстi табиғатты қорғау шараларын өткiзу арқасында, шығарылатын өнiмдердiң бiрдей көлемiне төмендейдi.
Ластаушы заттардың негiзгi көлемi облыстың атмосфералық ауасына жылу энергетикасы және металлургия өнеркәсiбi кәсiпорындарынан түседi.
Шығарындылардың құрылымындағы: Екiбастұз көмiрлерiнiң күлi, көмiр мен жыныс тозаңы (46%), күкiрт диоксидi (35%), азот оксидi (12%) және көмiртегi оксидi (5%).
Экологиялық жағдайдың күрделiлiгi автокөлiк жүктемесiнiң үнемi өсуiнен үлкен қалалардың табиғи ортасының ластануына, қала аумақтарына су жайылуына, селолық аудандардың агроэкологиялық проблемаларына байланысты болуда.
Белсендi түрде шоғырланудың жүруiне байланысты қазiргi бүкiл әлемде автокөлiктiң атмосфераны ластау проблемасы басымдықты орын алады. 2004 жылдың 1 қаңтарында Павлодар облысында 95 мыңнан астам автокөлiк құралдары тiркелген.
Павлодар облысы бойынша жылжымалы көздердiң шығарындылары жөнiндегi ресми деректер атмосфераға автокөлiктерден шығарылатын жалпы шығарындылардың кем дегенде 10%-ын құрайтынынына қарамастан (облыс кәсiпорындарының Павлодар облыстық қоршаған ортаны қорғау аумақтық басқармасына берген есеп деректерi бойынша), iс жүзiнде есепке алынбаған жеке автокөлiк санының өсуi есебiнен шығарындылар көлемi анағұрлым артық екенiн атап өткен жөн. 2004 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша жеке тұлғалардың автокөлiктер саны, заңды тұлғалардың автокөлiктерiнен 6 есе артық болды. Автокөлiктiң жиынтық шығарындылары тиiсiнше осыншама өседi деп болжауға болады.
Автокөлiк шығарындыларының өсуi автомобильдердiң төмен техникалық жағдайы, сапасыз автомотор отынын қолдануы (этилдендiрiлген бензин), шығатын газдарды тазалауға (катализдық нейтрализаторлар) арналған құралдармен нашар жарақтандырылуы, шығарындыларды бақылау жүйесiнiң жеткiлiксiздiгiнен және басқа да себептерден болып отыр.
Павлодар облысы үшiн су ресурстарының жағдайы мен оны пайдаланудың маңызы өте зор. қазiргi кезде облыс орталығын ауыз сумен қамтамасыз етiп отырған жалғыз көз - халықаралық шекаралық су тамыры Ертiс өзенi болып табылады. Павлодар және Павлодар ауданы шегiндегi Ертiс өзенi үшiн 2003 жылы ауыз судың ластану индексi 1,4-ке тең болды, бұл өзеннiң су сапасын орташа ластанған, 3 класты су айдыны ретiнде сипаттауға мүмкiндiк бередi.
Облыс шегiндегi Ертiс өзенiнiң жай-күйiн бақылау, 2003 жылы суда барлық бақыланатын өлшемдердiң: мыс - 1,3 МШК, мырыш - 1,7 МШК, мұнай өнiмдерi - 3,2 МШК, марганец - 5,6 МШК, темiр - 2,4 МШК орташа екенiн көрсеттi.
Сонымен қатар, өнеркәсiптiк ағынды су (Тұз, Атығай, Сарыпан, Былқылдақ көлдерi) жинаушының, күл-қоқыс үйiндiлерiнiң жағдайы (Қарасор өзенi) мен Ертiс-қарағанды арнасының техникалық жағдайы қатты алаңдаушылық туғызуда.
Күл үйiндiлерi бөгетшелерiнiң үнемi көбеюiнен судың тартылуы едәуiр артты, күл үйiндiлерiнiң айналасы батпақталып, топырақтағы сулар жоғарыға шығуда. Бұдан басқа, күлдi аумақтарды шаң басуда. Кенiштердiң, үйiндiлердiң, коммуникациялардың, сорғыту арналарының жанындағы бедерлер мен ландшафттардың үздiксiз бұзылуы байқалуда. Экзогендiк үрдiстердiң (су басу, сорлану, шаң басу және басқа) қайталануы байқалып отыр. Түрлi алқаптарда топырақты сулардың әр түрлi элементтермен және қосындылармен ластанғаны анықталды.
Жер асты сулары ластануының аймақтық проблемаларының бiрi, оның фтормен ластануында. Павлодар қаласының солтүстiк өнеркәсiп аймағында жерасты суларының фтормен ластануы шамамен 33 км құрайды. Ағынды сулардағы фтордың құрамы 2,4-тен 14,4 мг/л дейiн, жерасты суларында 1,5-3,0 мг/л (1-2 ШМШ). Жерасты суларының фтормен ластану көлемi Павлодар қаласының оңтүстiк өндiрiс аймағында 2002 жылы 30 км құрады. Жерасты суларындағы фтордың көлемi 1,5-тен 26,1 мг/л дейiн (1-17,4 ШМШ).
Қазiргi кезде, Ақсу қаласына iргелес аумақта Ақсу ЖЭС күл үйiндiлерiнiң айналасында жерасты суларының фтормен ластан көлемi 1,2 км құрап отыр, шоғырлануы 1,8-2 ШМШ көлемiнде.
Екiбастұз жылу электро орталығы аумағындағы жерасты суларының ластану көлемi 6,5 км құрайды, жерасты суларындағы фтордың құрамы 3,28 мг/л дейiн (2,2 ШМШ).
"Екiбастұз AES" ЖШС аумағында Қарасор көлiнiң айналасында жерасты суларының 1,2-2,9 ШМШ ластанғаны белгiлi болды.
Соңғы 25-30 жыл бойы белсендi жүргiзiлген өндiрiстiк-шаруашылық қызмет облыстың Павлодар, Екiбастұз және Ақсу қалалары аумағында ыза су деңгейiнiң ұдайы өсуiне алып келдi. Тұрғын аумаққа су жайылуының салдары өткiр әлеуметтiк-экономикалық сипатқа ие болуда, ал су басқан аймақтағы тұрғындар өмiрiнiң деңгейi үйлер жертөлелерiнiң дымқылдануы, тұрғын үйлердiң тұғырлары мен қабырғаларының тез бұзылуы, қансорғыш жәндiктердiң тез көбеюi сияқты құбылыстармен сипатталуда. Бұдан басқа, су жайылған жерлер тез сорланып, өсiп тұрған ағаштың күрт азуына әкелiп соғады.
Соңғы жылдары Павлодар қаласында ыза сулардың көтерiлу деңгейi көпжылғы орташа 0,07-0,12 м жылдамдықпен жүруде.
Мыналар:
инженерлiк коммуникациялардың апаттық жай-күйi;
дамыған және тиiмдi жұмыс iстейтiн арна ағындық кәрiз жүйесiнiң жоқтығы;
өнеркәсiп кәсiпорындарының қалдықтары мен жинақтауыштарының жеткiлiксiз жабылуы (ЖЭО-2, ЖЭО-3 күл үйiндiлерi, "Қазақстан Алюминийi"
ААҚ-тың шлам үйiндiлерi мен күл үйiндiлерi);
ыза судың табиғи ағындарының бетондалуы (жағажай құрылысы) су жайылуының негiзгi себептерi болып табылады.
Екiбастұз қаласының шамамен 30 % тұрғын аумағына су жайылған. Тұрғын үй аумағындағы судың деңгейi әлi де көтерiлуде, 2003 жылы ол 0,1-0,4 м артқан.
Ақсу қаласы аумағында судың жайылуы тек Ертiс өзенiнiң аңғарына жақын жерде, топырақты суларға жайылма сулардың қосылуы салдарынан шөккен аумақтарда ғана байқалуда.
Судың осылайша тез жайылуы жағдайында сатылас және деңгейлес сорғыту жүйесiн жасау ғана ыза сулар деңгейiн төмендетудiң тиiмдi әдiсi болып табылады.
Қалалардың тұрғын аумағында ыза су деңгейiнiң төмендету жобаларын орындау, арнаны реттеу, жағалауды бекiту және тасқынға қарсы жұмыстарды жүргiзу облыстың басымдықты табиғатты қорғау мiндеттерiне жатады.
Ең өткiр мәселелердiң бiрi - бiрқатар селолық аудандардың халқын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету, сондай-ақ облыстың негiзгi елдi мекендерiн сумен жабдықтаудың баламалы көздерiн пайдалану қажеттiлiгi болып табылады.
Айталық, Павлодар облысының 12 ауданының 8-де (Екiбастұз және Ақсу қалаларының ауылдық округтерi, Ақтоғай, Баянауыл, Ертiс, Качиры, Май және Павлодар аудандары) ауылдардың 20%-нан 70%-на дейiнi мемлекеттiк стандартқа сәйкес келмейтiн суды тұтынуда.
Қымбат бағалы су құбырларының баламалы жүйесi ретiнде суды залалсыздандыруды және оның құрамындағы тұз бен түрлi қосындыларды төмендетудi ескеретiн құрастырмалы блок-модульдердiң 60-тан астам елдi мекендегi құрылысын салу керек.
Өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтарды сақтау және кәдеге жарату өткiр күйiнде қалуда. Мәселен, Павлодар облысы аумағында 5 млрд. тоннадан астам қалдық жинақталған.
Павлодар облысында көмiр өндiрiсi кәсiпорындарының таужыныс қалдықтары мен жылуэлектр стансаларының күл қалдықтары ауқымды аумақты алып жатқандықтан, оларды қалпына келтiру облыстағы маңызды проблемалардың бiрi болып табылады. өндiрiс қалдықтары қайта өңделген соң, экологиялық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету үшiн оларды полигон-үйiндiлерде көму керек.
Кәсiпорындардың қалдықсыз және аз қалдықсыз технологияға көшулерi қажет, өйткенi облыстағы өндiрiстiң өңделген қалдықтарының пайда болған көлемiнiң жыл сайын тұтынушыларға шамамен тек 2% ғана берiледi.
Соңғы жылдары қатты тұрмыстық қалдықтардың (бұдан әрi - ҚТҚ) көлемi өсiп отырғандықтан, оның құрамына экологиялық қауiптi көптеген қосындылар (батарейкалар, шамдар, сырлар, дәрi-дәрмектер және т.б.) енетiндiктен ҚТҚ-ты үйiндiлерге көму жолымен дәстүрлi жою әдiсi экологиялық, сол сияқты экономикалық-ресурстық себептер бойынша қолайсыз болып табылуда.
Осыған байланысты, қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдейтiн кәсiпорнын салу қажет, соның нәтижесiнде облыс қолда бар ресурстық және кадрлық әлеуеттi пайдалана отырып, жаңа жұмыс орындарын құру, ҚТҚ-ты жинау мен кәдеге жаратудың жаңа технологиясын енгiзу мүмкiндiгiне ие болды.
Сондай-ақ жаңа өндiрiстi ашу, бағалы және арзан шикiзаттың жаңа көздерi мен жаңа өнiм түрлерi де алынатын болады.
Сондай-ақ, қала құрылысы нормативтерiнiң бұзылуы, жасыл желек екпе ағаштарың көлемiнiң қысқаруы, автокөлiктiң көбеюi қалалардың экологиялық қолайсыздықтарының себептерi болып табылуда.
Облыс қалаларындағы екпе ағаш қорының жағдайы, ағаштардың жаппай қартаюы, жасыл желектi күту проблемалары, отырғызылған ағаштардың нашар бейiмделуi, ағаштардың рұқсатсыз кесiлуi қатты алаңдатуда.
Облыс аумағының жалпы көлемi 2004 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 12 млн. 470,5 мың га құрайды. Павлодар облысындағы негiзгi проблемалардың бiрi топырақтың бетi мен ландшафтарды тозудан және ластанудан қорғау болып табылады. Жердi қалпына келтiрудiң (бұзылған жерлер аумағынан есептегенде) орташа көрсеткiш Павлодар облысы бойынша соңғы бес жылда 5,9-7,1% құрайды. Осы көрсеткiш Шарбақты, Лебяжi және Май аудандарында неғұрлым жоғары, Екiбастұз (1,4-1,9%), Павлодар (3,9-10,3%)
қалаларында және Успен ауданында (3,4-7,2%) төмен екенi байқалады.
Нақты зерттеулердiң негiзiнде жүргiзiлген талдауға сәйкес Павлодар облысында топырақтың үстiңгi қабаты ластануының 40-45% аумағы қалыпты ластануға, 50% нашар ластануға жатады. Топырақтың үстiңгi қабаты ластануының орташа деңгейi Майқайың кентiнде байқалуда және ол табиғи факторларға "Майқайың" кен орнына жақын орналасуына) байланысты болып отыр. Сондай-ақ, Бозшакөл мен Ақсу қаласы орналасқан аудандарда жер қабатының шамалы бөлiгi орташа деңгейде ластанған.
Облыс аудандарында жалпы сыйымдылығы 1034 тонналық тыңайтқыштар мен пестицидтер сақтайтын 8 жұмыс iстеп тұрған және 19 бейiмделген қойма бар.
Оларға органикалық ластаушылармен ластану қаупi төнуде.
Орман және жануарлар әлемiн қорғайтын бес мемлекеттiк мекемеге бекiтiлiп берiлген облыс мемлекеттiк орман қорының жалпы аумағы облыстың барлық аумағының 3,6% құрайды. Соңғы жылдары өз еркiмен кесу, орман өрттерi, орманды қалпына келтiру жұмыстары көлемiнiң жеткiлiксiздiгi ағаштардың ауруы мен орман зиянкестердiң әсерiнiң салдарынан орман алқабының, соның iшiнде қаумалдардың көлемi едәуiр кемiдi.
Облыста жердiң барлық аумағының 3,9% ерекше қорғалатын аумақ алып жатыр, ал халық (әсiресе қала тұрғындары) үшiн табиғатпен қарым-қатынас жасау өмiрлiк-маңызды қажеттiлiк болғандықтан, қорық аймағы аумағына түсетiн қалпына келтiрушiлiк күш артуда. Табиғатты сақтау аймақтарын (Баянауыл Мемлекеттiк ұлттық табиғи паркi, "Ертiс өзенiнiң жайылмасы" Мемлекеттiк табиғи қаумалы) кешендi дамыту және басқару ерекше маңызды сипат алуда.
Соның өзiнде, Ертiс өзенi мен жайылма бiрегей табиғи-шаруашылық кешенi болып табылатынын атап өткен жөн.
Браконьерлiктiң, сондай-ақ өрттiң салдарынан облыста аң мен құс санының азаюы байқалуда. Соңғы бес жылда бұлан саны екi есеге азайды.
Семей сынақ полигонының шамамен 720 мың га алаңының Май ауданының мемлекеттiк жер қорына берiлуiне байланысты полигон ауданындағы радиациялық жағдайды зерделеу және зерттеу, сондай-ақ осы аймақтағы радиациялық жағдайға үнемi мониторинг жүргiзу қажет.
Қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды пайдалану саласында басқарушылық және шаруашылық шешiмдер қабылдау үшiн жедел және сенiмдi ақпарат алу мақсатында қоршаған орта мониторингiнiң бiрыңғай жүйесi қажет.
Реңдiк мониторинг өткiзу үшiн, облыста қадағалау желiсi (метеостанциялар, гидрологиялық постар, қадағалаудың стационарлық постары) жеткiлiксiз екендiгiн атап өткен жөн. Бұдан басқа, Ертiс өзенiнiң ластану деңгейiн бақылайтын аналитикалық талдау базасы жоқ.
Бақылаушы органдар тарапынан "Павлодар химия зауыты" ААҚ ауданындағы сынаппен ластанудың тиiстi мониторингiн, сондай-ақ жерүстi және жерасты суларының ластануы мен аймақтағы ыза сулар деңгейiнiң көтерiлу мониторингiн қамтамасыз етiлуi қажет.
Облыс тұрғындарының денсаулығына келетiн экологиялық қатердi азайту мақсатында табиғи ортаның жайын жақсарту, салауатты өмiр салты қағидаттарын енгiзу, экологиялық тәуелдi аурулардың алдын алу және емдеуге бағытталған шаралар кешенiн өткiзу қажет.
Осы проблемалардың бәрi облыста қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi кешендi экологиялық Бағдарламаны iске асыру қажеттiлiгiне негiзделген, ол бар проблемаларды шешуге көмектесiп қана қоймай, болашақта табиғатты тиiмдi пайдалануды қамтамасыз етудiң сенiмдi тетiгiн де жасайтын болады.
Қоршаған ортаға байланысты мәселелер бойынша шешiмдер қабылдау үдерiсiнде ақпараттың қол жетiмдiлiгiн, жұртшылықтың қатысуын қарастыратын Орхусс конвенциясына сәйкес экологиялық проблемаларды бiрiгiп шешу үшiн, жұртшылықты қоғамдық бiрлестiктердi неғұрлым кеңiнен тартуды қамтамасыз ету қажет.
Мүмкiндiктi экологиялық қатердi шағындандыру мен қоршаған ортаға өнеркәсiптiк және шаруашылық әрекеттiң жағымсыз әсерiн азайту мақсатында экологиялық проблемаларды шешу кезiнде жұртшылық пiкiрi ескерiлетiн болады.
Қоршаған орта жағдайының әлсiз жақтары:
шығарындылардың үлкен көлемi және жылуэнергетика кәсiпорындарының, металлургия өнеркәсiбi мен автокөлiктiң атмосферадағы ауаға, топырақ пен суға ластаушы заттардың шығарындылары мен ағындыларының үлкен көлемi;
Семей ядролық сынақ полигонының аумағына жататын қолда бар жерлер;
ыза сулардың алыста орналасуы, су басу қаупi;
сортандану, жел эрозиясы есебiнен топырақтың сапалық балының төмендеуi;
жеткiлiксiз көгалдандыру, рұқсатсыз кесу, жасыл екпе ағаштың жаппай қартаюы;
Ертiс өзенiнiң ластануы;
облыста бар өнеркәсiп кәсiпорындарының ағынды су жинауышы, күлшламүйiндiлерi;
тиiстi талаптарға сай қатты тұрмыстық қалдықтар полигондарының жоқтығы.
Қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға мүмкiндiк беретiн аспектiлер:
ластаушы шығарындылар мен ағындыларды азайту үшiн өнеркәсiп кәсiпорындарын жаңғырту және қазiргi талаптарға жауап беретiн жабдықтарды енгiзу;
жоғары ғылыми-зерттеу әлеуетi;
түзу жазықты жер бедерi;
желдiң арқасында зиянды қоспалардың атмосферада шашырауы үшiн қолайлы жағдай;
жердi қайта құнарландыру жұмыстарын өткiзу үшiн аймақта тиiстi техниканың болу қажеттiлiгi.
4. Бағдарламаның мақсаты мен мiндеттерi Бағдарламаның мақсаты - Павлодар облысының табиғи ортасының сапасы мен жағдайын жақсарту.
табиғатты қорғауды басқарудың кешендi жүйесiн енгiзу;
атмосфералық ауаның, су және жер ресурстарының жағдайын жақсарту;
облыс тұрғындарының радиациялық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету;
қоршаған ортаның мониторингiн қамтамасыз ету;
өнеркәсiптiк және тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару;
облыс тұрғындарының денсаулығына әсер ететiн экологиялық қауiп-қатердi азайту;
қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi iс-шараларды өткiзген кезде ғылыми қамтамасыз етудi енгiзу Бағдарламаның негiзгi мiндеттерi болып табылады.
5. Бағдарламаны iске асырудың негiзгi бағыттары мен тетiгi атмосфералық ауаны қорғау;
су ресурстарын қорғау және сумен қамтамасыз ету сапасын жақсарту;
өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасу, сақтау және кәдеге жарату;
биоресурстарды қорғау;
жер ресурстарын қорғау және тиiмдi пайдалану;
радиациялық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету;
экологиялық мониторинг жүйесiн жетiлдiру;
селолық аудандардағы экологиялық жағдайды жақсарту;
тұрғындар денсаулығы үшiн экологиялық қауiп-қатердi төмендету Бағдарламаның негiзгi бағыттары болып табылады.
Табиғатты қорғауды басқарудың кешендi жүйесiн енгiзу мемлекеттiк басқару органдарында ISO 14001 (ҚР МЕМСТ) халықаралық стандарттарына сәйкес табиғатты қорғау жүйесiн әзiрлеуге және пайдалануға мүмкiндiк бередi, оған экологиялық саясатты әзiрлеуге, енгiзуге, талдауға және қолдауға қажеттi ұйымдастыру құрылымы, жоспарлау, жауапкершiлiк, әдiстер, рәсiмдер, үрдiстер мен ресурстар енгiзiледi. Облыс кәсiпорындарында ISO 9001 халықаралық стандарттарын енгiзу жоспарлануда, ол қоршаған ортаны қорғау шараларын тиiмдi жоспарлау мен өткiзудi, тепе-тең жауапкершiлiктi, ақпараттылықты және барлық мүдделi жақтарды табиғатты қорғау проблемаларын шешуге жұмылдыруды қамтамасыз етедi.
Облыс металлургия, көмiр өндiру, жылу энергетикалық кәсiпорындарының зиянды заттардың шығаруын төмендетуге, жабдықтарды жаңғырту, фильтрлер орнату, шаңбасу және жаңа технологияларды енгiзудiң көмегiмен қол жеткiзiлетiн болады. Аталған шаралар басымды болып табылады және Бағдарламаның барлық көлемiнiң 81,5 % алады.
Су ресурстарын қорғау және сумен қамтудың сапасын жақсарту облыстың өнеркәсiп кәсiпорындарда су ресурстарын қорғау болып саналады. Сынаппен ластанудың көзiн оқшауландыру бойынша зарарсыздандыру жұмыстары аяқталған соң, сынаппен ластанудың мониторингiн және "Павлодар химия зауыты" АА)-не жақын орналасқан сынаппен ластанған су көздерiн зерделеу жөнiнде ғылыми-зерттеу жұмыстарын өткiзу жоспарлануда. Сондай-ақ, "Былқылдақ" ағынды суларының жинаушының сынаппен ластану ошағын оқшауландыру, жер асты суларын техникалық қажеттiлiкке, өнеркәсiп кәсiпорындардың шаң басу үшiн кенiш суларын пайдалану жөнiнде ғылыми зерттеулер жүргiзу; Павлодар қаласында құрғатқыш торабын құру және арна жүргiзу ағынын салу жолымен қоныстанатын аумақтарды су басу және батпақтану проблемасын жою қарастырылуда.
Арналық реттеу, тасқынға қарсы және жаға бекiтетiн, және жұмыстарын жүргiзген кезде Ақсу қаласының шығыс жағында тасқынға қарсы дамба салынады. 2005 жылы Ертiс өзенiнiң иреңiнде оңтүстiк су жинауыш маңында жаға бекiту жұмыстары, Усолка өзенiнiң арнасын жаңғырту жұмыстары, Новоямышев ауылы маңында Ертiс өзенiнiң арнасын тазалау жалғастырылады, облыстың жер үстi суқойма жолағын және суды қорғау белдемi белгiленген Ертiс өзенi алабының су ресурстарын трансшекаралық басқару жобасы әзiрленiп, енгiзiлетiн болады, бұған 165,0 млн. теңге көлемiнде инвестицияны бағыттау болжануда.
Облыс тұрғындарын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету және суды пайдалану проблемаларын облыс аудандары мен қалаларында ауыз судың сапасын бақылауды күшейту арқылы шешiлмек. Бұдан басқа, 2005 жылы Успен селосында кәрiз жүйесiн күрделi жөндеу жөнiндегi жұмыстар жалғастырылады, Екiбастұз және Ақсу қалаларында сорғыш кәрiз қондырғыларын күрделi жөндеудi жүргiзудiң жобалау құжаттамасы әзiрленетiн болады, облыс қалалары мен аудандарында әлеуметтiк саланың қайта енгiзiлген объектiлерi үшiн қазiргi кездегi кәрiз жүйесi салынады және қайта құрылады.
Өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сақтау мен қайта пайдалану жөнiндегi iс-шаралар атмосфералық ауаның, жер асты суларының ластануын "ПНХЗ" ЖАҚ қатты қалдықтарын жинақтауышты қайта құнарландыру "AES ААҚ Екiбастұз" шаңды күлдi жағажайын, "ГРЭС-2 Екiбастұз стансасы" ААҚ күлдi жағажайының жандануын төмендету, "Северный" мен "Западный" күлдi үйiндiсiн пайдалану, "ГРЭС-2 Екiбастұз стансасы" ААҚ күлдi үйiндiлерiнiң бөгетшесiн ұзарту, "Евроазиаттық энергетикалық корпорация" ААҚ N 2 секциясын ұлғайту есебiнен төмендетуге мүмкiндiк бередi.
2005-2007 жылдары мемлекеттiк мекемелерде, құрамында сынабы бар шамдарды қайта пайдалану мен жинау жұмыстары жалғастырылады, өнеркәсiптiк улы қалдықтарды көму орындарын бақылау мен мониторинг жүргiзiлетiн болады, осы мерзiмде көмiр өндiрiсiндегi қалдықтарды қайта өңдеу үдерiсiнде алынатын гуминдiк препараттардың пайдаланылуын зерттеудi жүргiзу, қауiптiлiгi I-II кластағы улы қалдықтарды көмуге арналған полигондарды уақытша тоқтату жоспарлануда.
Үш жылда облыс қалаларында қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару жүйесiн әзiрлеу және енгiзу жоспарланып отыр. Павлодар қаласындағы полигонды жаңадан салу немесе қазiргi iстейтiн полигонды жаңғыртуға техникалық экономикалық негiздеме әзiрлеу жобалануда. Қатты тұрмыстық қалдықтардың қазiргi кездегi қызмет ететiн полигонын қайта салу, тұрғындардың қоқысты, көң және басқа қалдықтарды рұқсат етiлмеген жерлерге үюiне әкiмшiлiк жауапкершiлiктi арттыру қажет. Облыс елдi мекендерiнде санитарлық тазалау жұмыстары жалғасуда.
Жерлердi тиiмдi пайдалану, топырақ құнарлығын арттыру мен жер ресурстарын қорғау мақсатында қазiргi заманғы оңтайлы агроэкологиялық модельдi әзiрлеу және енгiзу, құнарсыздануға қарсы агрошараларын өткiзу, яғни әрi қарай бүкiл облыс бойынша тарата отырып, (Ертiс ауданының үлгiсiнде), ауыл шаруашылығын жүргiзуде экологиялық принциптердiң қолданылуын көтермелеу, облыс елдi мекендерiнiң аз өнiмдi жерлерiн суландыру және бұзылған жерлердi қалпына келтiру жоспарлануда.
Радиациялық қауiпсiздiктi жақсартуға 165,0 млн. теңге көлемiндегi инвестиция есебiнен "Бұрынғы Семей ядролық сынақ полигонының жерлерiнде радиациялық зерттеулер жүргiзу" алғашқы жобасын iске асыру жолымен қол жеткiзу жоспарланып отыр. Бұдан басқа, бұрынғы Семей ядролық полигонына жақын орналасқан Май, Лебяжi және Баянауыл аудандарының аумағының бөлiгiн радиологиялық зерттеу және елдi мекендерiнде радондық карталау жұмысы жалғасуда. Павлодар химия зауытының радиоактивтi қалдықтары болып есептелетiн пайдалану мерзiмi өткен иондайтын сәуле шығаратын көздер арнайы полигонда көмiледi.
Павлодар және Екiбастұз қалалардың қонысты аймағындағы, атмосфералық ауаның тұрақты экологиялық мониторингiн iске асыру жөнiндегi жұмыстарды iске асыру жоспарлануда.
Селолық аудандардағы атмосфералық ауаның ластануы мемлекеттiк мекемелердiң жеке жылу беру көздерiнде шаң сорғыш құрал-жабдық қондырғысын ортану есебiнен төмендетiлуде. Ауылдық елдi мекендердiң тазалағыш қондырғылары мен кәрiз жүйелерiн салуға және күрделi жөндеуге жобалау құжаттарын әзiрлеу, сорғыш станциялары ауданында лай тұнбаларынан Ертiс өзенiнiң арнасын тазалау жоспарлануда.
Облыс тұрғындарының денсаулығы үшiн экологиялық қауiп-қатердi төмендету мақсатында топырақтағы ауыр металлдардың улы әсерiн жерлердi гуминдiк сорушы реагентпен өңдеу көмегiмен төмендету жөнiндегi ғылыми- зерттеу жұмыстарын өткiзу және экологиялық насихат және ағарту шаралары
6. Қажеттi ресурстар мен Бағдарламаны қаржыландырудың көздерi Бағдарламаны қаржыландыру көзi облыстық бюджет, кәсiпорындардың өз қаражаттары және Қазақстан Республикасы заңнамаларына қайшы келмейтiн басқа да қаржы көздерi болып табылады.
Бағдарламаны iске асырудың жалпы шығыны 8 887,9 млн. теңгенi құрайды, соның iшiнде: облыстық бюджет - 542, 2 млн. теңге (2005 жыл - 185,2 млн. теңге, 2006 жыл - 174,3 млн. теңге, 2007 жыл - 182,7 млн. теңге.), кәсiпорындардың өз қаражаттары - 8 015,7 млн. теңге (2005 жыл - 4 102,7 млн. теңге, 2006 жыл - 1 711,3 млн. теңге, 2007 жыл - 2 201,7 млн. теңге.), Қазақстан Республикасы заңнамаларына қайшы келмейтiн басқа да қаржы көздерi - 330,0 млн. теңге (2005 жыл - 99,0 млн. теңге, 2006 жыл - 99,0 млн. теңге, 2007 жыл - 132,0 млн. теңге.).
2005 - 2007 жылдарға арналған қаржыландырудың көлемi тиiстi жылдың жергiлiктi бюджетiнiң жобасын қалыптастырғаннан кейiн нақтыланатын болады.
7. Бағдарламаны iске асырудан күтiлетiн нәтижелер 2008 жылға дейiнгi кезеңде табиғатты қорғау шараларын iске асыру нәтижесiнде аумақтың экологиялық жағдайы жақсартуға қол жетедi.
Мемлекеттiк басқару органдарында ISO 14001 (ҚР МЕМСТ) - халықаралық стандарттарына сәйкес табиғатты қорғауды басқару жүйесi қолданылатын болады, ол Павлодар облысы үшiн экологиялық саясатты анықтауға, экологиялық аспектiлердi, заң кесiмдерiнiң талаптарын, басымдықтарды сәйкестендiруге, тиiстi мақсатты және жоспарлы экологиялық көрсеткiштердi белгiлеуге мүмкiндiк туғызады.
Атмосфералық ауаның сапасы Павлодар, Екiбастұз және Ақсу қалаларында жақсарады, шығарындыларының тозаңы (күлi) ең көп бiр жолғы 0,5 мг/кв.м.
МШМ-ға дейiн түседi, орташа тәулiктiк 0,15 мг/кв.м. МШМ, көмiртегi оксидтердiң шығарындылары ең көп бiр жолғы 5,0 мг/кв.м. МШМ-ға дейiн түседi, орташа тәулiктiк 3,0 мг/кв.м., азот оксидiнiң шығарындылары ең көп бiр жолғы 5,0 мг/кв.м. МШМ-ға дейiн түседi, орташа тәулiктiк 0,15 мг/кв. м. МШМ.
Қалаларда автокөлiктiң шығарындылары 10%-ға төмендейдi.
Ертiс өзенiнiң ластануын төмендету барлық тұстамалар бойынша МШМ-ге қол жеткiздi: мыс - 06001 мг/л, мырыш - 0,01 мг/л, мұнай өнiмдерi - 0,05 мг/л, марганец - 0,01 мг/л, темiр - 0,1 мг/л.
Сумен қамтамасыз ету шараларын өткiзу облыс қалалары мен ауылдарының елдi мекендерiнде ауыз судың сапасын жақсартуға мүмкiндiк туғызады, ол облыс тұрғындарының денсаулығына қолайлы әсерiн тигiзедi.
Органикалық ластану санын төмендету есебiнен топырақ қабатының ластану деңгейi 10 %-ға дейiн түседi, бұл аудандарындағы жердi қолдану тиiмдiлiгiн арттырады және осы жерлердi шаруашылық айналымға қайтару үшiн сауықтыруға мүмкiндiк бередi.
Облыс қалалары мен аудандары аумақтарының экологиялық және санитарлық жағдайын қолдау мен қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеу және кәдеге жарату көлемi өседi. Өнеркәсiп кәсiпорындарында ферроқорытпаны қайта өңдеу 100%-ға дейiн жетедi. Облыстың өнеркәсiп кәсiпорындарының өнеркәсiп қалдықтары, күл үйiндiлерi мен аршу кенi қалдықтары жинағыштарының әсерi төмендейдi.
Улы қалдықтарды көму мен қауiптiлiгi I және II топтардағы (өте улы)
пестицидтердi қолдануға бақылау күшейтiледi, бұл да қоршаған ортаны ластауды төмендететiн болады.
Жалпы облыс бойынша жасыл желектi сақтау және оның алаңын 10 пайызға арттыруы күтiлуде.
Бағдарламаны орындау барысында Павлодар облысында экологиялық қолайлы жағдайға қол жеткiзу үшiн негiз қаланатын болады.
8. 2005 - 2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау облыстық Бағдарламасын iске асыру жөнiндегi iс шаралар жоспары N Iс-шаралар Аяқта Орындау Iске Болжам Қар- жы р/ лу асыру ды ланды с н мерзi- шығын ына мi ру дар жауаптылар көзде (млн.
ыса рi теңге)
ы
1. Табиғатты қорғау басқар удың кешендi жүйесiн енгiзу Облыс табиғи Облыс мемлекет- Об- лыс жыл ресурстар әкiмi- тық және табиғат тiк орган- дарында не ақ- пайдалануды ISO 14001 бюд- жет парат реттеу департаментi, Павлодар об- (ҚР МЕМСТ)
халық лыстық аралық стандарт қоршаған орта ны қорғау ау тарына сәйкес мақтық басқар масы (келiсiм табиғатты сақтау бойынша)
ды басқа- ру жүйе- сiн әзiрлеу және оны енгiзу (ке- лiсiм бой- ынша)
2. Атмосфералық ауаны қорғау "Павлодарэнер Кәсiп Қазанды- қтардың го" АҚ орын күл қағар (ПТЭЦ-2, қара- ПТЭЦ-3)
қондырғы- ларын жат- та- (келiсiм жөндеу ры Отынәпер- гiштегi аспирация "Вентури"
құбырла- рын қайта құру Қазандық жандырғы- штарын Күл қағу "AES Екiбастұз"
100,0 жүйесiн қайта
ЖШС 250,0 құру
Электр
"Евроазиялық 285,0 сүзгiлерiн энергетикалық 290,0 корпорациясы"
255,6
АҚ Ақсу жылу электростанса ауыстыру сы (келiсiм Тау-кен Көмiрдi өндiру, өндiрiсi арту, және жұмыстарының қауiпсiздiгi тасымал- дау жөнiндегi кезiнде қазақ ғылыми- шаңбасар зерттеу институты жасап ЕМК (келiсiм қолдануға бойынша), АҚ "Восточ- ный" разрезi "Богатырь", Көмiр өн- дiрiсi "Северный"
разрездерi, кезiндегi шаңды "Богатырь басу және Аксес Көмiр"
карьердегi
ЖШС (келiсiм алаңдар мен уақытша автомо- биль жол- дарын шаң тұтқыш материал- дармен өңдеу Темiржол көлiктерiн кезеңдерге АҚ (келiсiм бөлiп элек- трлi сүйрегiш- терге
1.750,0
Учаскелер- дi санитар- лық өңдеу, аударма- лардағы эндоген- дi өрттердi сөндiру, тоқтату жә- не алдын алу "Майкөбен Карьер су- ВЕСТ"ЖАҚ шаң басуға пайдалану Күл қағар "Қазақстан Аллюминиi"
ларды
Бiрiктiргiш 140,0 пешiндегi электр-сүз- гiштi жетiлдiру 235,0 Кальцина- циялау элктро сүз- Ақсу 780,0 Пештер ферросплав заводы олардың газдан "Қазақхром"
тазартқыш
ТҰК" (келiсiм күрделi жөндеуден өткiзу N 4 газдан 195,0 ны жобалау салу 390,0 N 15, 16 пеш- тердiң қо- сымша құрғақ та- зарт- қыштар құрылы- сын аяқтау қоршаған ортаны қорғау аумақтық бас- қармасы (келi сiм бойынша)
3. Су ресурстарын қорғау және сумен жабдықтау сапасын жақсарту Тастарды бұзу кезiнде жә- не үс- тiңгi қабат- тан құйылған жер асты сула- техника- қажеттiлiк- жөнiн- дегi жұ- мыстарды iске асыру Ертiс өзенi Павлодар Қазақ стан бассей- нiнiң су Рес- пуб ресурста- лика- сы шекара ның басқару жөнiнде- заңна масы- гi жұ- жобалап iс- ке тый- ым салын баған өзге де көз- дер қаласы- лыс- ның Сол- түстiк өнеркәсiп аумағы ауданында залал қаласының сызданды- әкiмi, Павло дар облыстық жұмыста- рын аяқта ғаннан кей- iн аумақтық бас сынаппен ластану монито- рингiн жүзеге "Былқыл- дақ"
ағынды су- лар жинақта- уышының ластануын бөгетше- лердiң жағдайын зерделе- удiң ғылыми- 2006, қаласын да құрғатқыш дар- дың жүйесiн са- лудың тоқ- санда қаласында қала- сында нө- сер су кәрiзiн са- луды рын жүзе- ге асыру да нөсер су қаласы жыл- Оңтүстiк бас тоғаны ауданын- дағы Ертiс өзенiнiң иiнiнде ар- наны реттеу жә- жағалауды бекiту жалғасты- тазарту құрылғы лары ауда- нында әкiмi ағындық бұзылу зардапта- рын жою жұмыстар- ды iске су қор шауының төменгi департаментi басқышы- сенiмдiлi- гiн және тех- никалық қауiпсiздi- қамтама- сыз ету ауданы Новоямы- шев 2 тоқ- саны ауылының жанын- дағы Ертiс өзенi тармағы- арнасын жоба- лау жұ- мыстарын дың 3- жанында ғы Ертiс ның арна сын тазар- ту Ақсу қала- сының ауылдық аймағы Айнакөл дағы ескi ның арна- туға Екiбастұз қаласын- кәрiздiк ғимаратта- жаңғырту- жаңғырту сөндiру камерасы- нан әуiт жина- уышына дейiн өзi ағатын коллектор- және кәрiз жөндеуге 2005, сындағы өзi ағатын (сөндiру әуiт жи- нақтауы- шына дей- iн)
4. Өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтарды жинау, тасымалдау, сақтау және кәдеге жарату ТЭЦ күл 293,0 аударғы- шын (аяқта- луы жыл)
"Екiбастұз
AES" ЖШС
Күл штың шаңда- нуын азай- Күл жайы- лған ГРЭС - 2 жерлердiң стансасы" АҚ шаңдануын азайту шаралар- ды өткiзу қор карта- ларының шаң- данғыш электр станса учаскесiн- де шаң басу жұ- мыстары лерiн ұзарту 210,0 бөлiктерiн өсiру Қалпына келтiру ТҰК АЗФ 169,0 алдындағы қиыршы- қтар мен газ тазар- тқыш шаңдарын қолдану Облыстың тiк мекеме- лерiнде құрамында қалалар мен сынабы бар аудандар әкiмдерi, Пав шамдарды жинау лодар облыс- және кәде- ге тық қоршаған жарату Улы өнер- кәсiп қалдықта- көмiлген жерлерiнiң жүргiзу оларды бақылау қауiптiлiгi I-II класс улы қалдықтар- көму үшiн жұмыс Ақсу қаласы- ның әкiмi, iстеп тұрған полигонды лыстық қорша жабудың ған ортаны қорғау аумақ тық басқарма сыз ету, облыс осы жұ- санитарлық- эпидемиология өткiзудi (Ақжол лық қадағалау селолық округi, аймағы)
Бұрынғы
Семей ядролық сынақ полигоны- аумағында класты улы химикат- тарды көмудiң Арнайы Қаржыландыру қажет емес 2005- бөлiнбеген лыстық қор- шаған ортаны жерлерде қоқыс, қорғау аумақ- тық басқарма- көң және басқа аудандардың үйгенi үшiн әкiмдерi, Қазақстан Республи- касының эпидемиялық қолданы- стағы қадағалау заңнамасы- белгiлен- ген әкiмшiлiк жауапкер- шiлiк шараларын Облыс елдi Қалалар мен Қалалар мен аудандар бюджет- Қала- терiнiң шеңберiнде мекендерiн әкiмдерi аудан тазалау, рұқсат етiлмеген қоқыстар үйiндiлерiн терi жою, бүлiнген жерлердi құнарлан- дыру
5. Биоресурстарды қорғау жайылма- сына көктемде су жiберу жә- тасқынға қарсы Шiдертi ағысының суын тиiмдi бөлу және пай- далану iс-шара- Усолка өзенiн толықтыру
6. Жерлердi тиiмдi пайдалану, топырақ құнарлығын арттыру және жер ресурстарын қорғау елдi мекен- дерi- ндегi өнiм- дi- облыс жер лiгi аз жер- лердi қатынастары көгалдан- басқармасы, лыстық қорша- және 2 топ- тағы пестицид- тердi (экология- өте улы)
пайдалану- шектеуге лық қадаға- лау департа- жасау ментi Улы хими- каттарды Павлодар облыстық қоршаған ортаны қорғау аумақтық басқармасы (келiсiм бойынша)
ретсiз кө- мудi жоюға Жер телiм- дерi келiсiлген берiлген кезде қорғау аймақтары- норматив- мөлшер- лерiнiң орында- луына бақылауды күшейту
7. Радиациялық қауiпсiздiк "Бұрынғы ортаны аумақтық жерлерiне басқармасы радиация- на зерттеулер мемлекеттiк жүргiзу"
қай- шы емес мекеме- алғашқы жобасын кел- мей лер (келiсiм тiн қар- көзде- орна- ласқан Май, Лебяжi жә- Баянауыл аудандары- бөлiгiне радиологи- ялық зерттеулер, аталған аумақтар- дерiне радондық белгiле- улер
8. Табиғи ортаның экологиялық мониторингi жүйесiн жетiлдiру Өнеркәсiп- бағыттағы кiшi қалаларда ортаның экология-
9. Ауылдық аудандарда экологиялық жағдайды жақсарту Аудан әкiм- Аудандар бюджеттерiнде көз- Аудан Мемлекет- делген қаражат шеңберiнде дерi, Павло- ұйымдар- же- тi тұрақты жылыту көздерiнде аулағыш жабды- қтарды орнату есебiнен аудандарда атмосфера- ауаның төмендету Успен ауданында- ғы кәрiз жүйесi нiң күрделi жөндеу жұ- мыста- ауданының рын (II ке- зең)
әлеуметтiк саланың енгiзiлген объек- тiлерiне (Ямышево, Шалдай, Набереж- ное ауыл- дарын- дағы мек- тептер, ауылын- аурухана)
салуға жо- балау- сметалық құжат- таманы, техни- калық-эко- номика- лық негiз- деменi әзiрлеу (мектептер, аурухана- лар)
елдi мекен- дерiнде кәрiз жүй- есiн жөндеудiң кәрiз жүйе- лерi- жөндеуiн
10. Облыс тұрғындарының денсаулығы үшiн экологиялық қауiп-қатердi төмендету Топырақта кездесетiн ауыр металдар- дың улы әсерiн Экология- үгiттеу жә- ағарту

На русском языке:
Павлодар облысының мәслихаты Решение Павлодарского Маслихат Павлодарской области областного Маслихата от 15 апреля 2005 года № 34/11.
Зарегистрировано Департаментом юстиции Павлодарской области 6 мая 2005 года за № 3020 Об областной программе по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы В соответствии с подпунктом 2) пункта 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан "О местном государственном управлении в Республике Казахстан", областной маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить прилагаемую областную программу по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы (далее Программа).
2. Департаменту финансов области обеспечить своевременное финансирование Программы.
3. Департаменту природных ресурсов и регулирования природопользования области ежегодно к 20 января года представлять информацию по реализации Программы в постоянную комиссию областного маслихата по экологии и охраны окружающей среды.
4. Контроль за реализацией Программы возложить на постоянную комиссию областного маслихата по экологии и охраны окружающей среды.
Председатель сессии
Г. Досжанова
Р. Гафуров
Секретарь областного маслихата Приложение к постановлению акимата Павлодарской области от 15 апреля 2005 года № 34 Областная программа по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы
1. Паспорт
Областная программа по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы (далее - Программа)
Наимено- вание
Закон Республики Казахстан от 15 июля 1997 года "Об охране окружающей среды", Указ Президента Республики Ка- захстан от 3 декабря 2003 года 1241 "О Концепции экологической безопасности Республики Казахстан на 2004 - 2015 годы"
Основа- ние для разработ- ки Департамент природных ресурсов и регулирования природопользования области, Павлодарское областное территори- альное управление охраны окружающей среды (по согласованию), центр охраны здоровья и экологического проектиро- вания города Алматы (по согласованию)
Основ- ные раз- работчи- Цель Улучшение состояния и качества окружающей среды Павлодарской области Задачи Внедрение комплексной системы природоохранного управления Улучшение состояния атмосферного воздуха, водных и земельных ресурсов Обеспечение радиационной безопасности населения области Обеспечение мониторинга окружающей среды Снижение экологических рисков, влияющих на здоровье населения области Внедрение научного обеспечения при проведении мероприятий по охране окружающей среды 2005-2007 годы Срок реа- лизации Средства областного бюджета - 542,2 млн. тенге, собственные средства предприятий - 8 015,7 млн. тенге, иные финан- совые источники, не запрещенные законодательством Республики Казахстан - 330,0 млн. тенге Объемы и источ- ники финанси- рования Снижение негативного воздействия и антропогенной нагрузки на компоненты окружающей среды в ходе промышлен- ной и хозяйственной деятельности, улучшение состояния и качества окружающей среды Ожидае- мые ре- зультаты
2. Введение
Областная программа по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы разработана в соответствии с Концепцией экологической безопасности Республики Казахстан на 2004 - 2015 годы, утвержденной Указом Президента Республики Казахстан от 3 декабря 2003 года № 1241 и протоколом расширенного заседания Правительства с участием Президента Республики Казахстан от 2 августа 2004 года № 01-7.5. Программа представляет собой совокупность взаимосвязанных организационных, экономических, социальных, финансовых и технических мер, направленных на достижение конкретных целей и решение определенных экологических проблем.
В основу Программы положен целевой подход при оценке экологического состояния, ранжирование экологических проблем по приоритетности, определение путей и методов их решения.
Программа содержит систему согласованных по срокам, ресурсам и исполнителям мероприятий с указанием ожидаемых результатов, обеспечивающих достижение поставленной цели для создания высокоэффективной экономики в области.
Реализация проекта имеет как социально-экологический (поступательное улучшение состояния окружающей среды региона в течение ближайших трех лет), так и экономический эффект (существенная оптимизация средств, расходуемых на экологические цели).
По итогам выполнения Программы существенно стабилизируется и улучшится экологическая ситуация в городах и сельских районах, будет обеспечено устойчивое развитие Павлодарской области, создан действенный механизм управления оздоровлением окружающей среды с вовлечением всех заинтересованных сторон на основе лучшего отечественного и международного опыта.
3. Анализ современного состояния проблемы Павлодарская область является одним из наиболее развитых в экономическом и промышленном отношении регионов Республики Казахстан, имеющим стратегическое значение для всей страны. Вместе с тем, на территории области находится ряд особо ценных природных объектов, являющихся национальным достоянием республики, от экологической стабилизации которых (и в целом всей экосистемы) зависит не только благополучие жителей области и качество окружающей природной среды, унаследованной от предыдущих поколений, но и способность области к реализации высокого промышленно- экономического потенциала.
Для улучшения экологической ситуации на территории Павлодарской области проводится определенная работа. В течение последних лет были разработаны, утверждены и реализованы различные природоохранные программы, среди которых можно выделить такие как: областная программа "Питьевая вода" на 2004 год, развития сельских территорий области на 2004 - 2006 годы. В то же время, экологическая обстановка в регионе остается напряженной, это означает, что еще не все резервы экологического оздоровления использованы в полной мере.
На территории области функционируют крупнейшие в республике предприятия теплоэнергетики и металлургической промышленности. За последние 2 года наметился рост промышленного производства, в связи с чем объем валовых выбросов загрязняющих веществ в атмосферу вырос по сравнению с 2002 годом (461,9 тыс. тонн) на 59,2 тыс. тонн и в 2003 году составил 521,1 тыс. тонн.
В то же время, в течение последних четырех лет в регионе наблюдается поступательное снижение удельных выбросов загрязняющих веществ в расчете на один млн. долларов США валового регионального продукта, то есть на одинаковый объем выпускаемой продукции происходит уменьшение удельных выбросов загрязняющих веществ за счет проведения соответствующих природоохранных мероприятий.
Основная масса загрязняющих веществ в атмосферный воздух области поступает от предприятий теплоэнергетики и металлургической промышленности.
Структура выбросов следующая: зола Экибастузских углей, угольная и породная пыль (46 %), диоксид серы (35 %), оксиды азота (12 %) и оксид углерода (5 %).
Сложность экологической обстановки связана с загрязнением природных сред больших городов постоянным возрастанием автотранспортной нагрузки, подтоплением городских территорий, агроэкологическими проблемами сельских районов.
Во всем современном мире в связи с активной урбанизацией, проблема загрязнения атмосферы автотранспортом занимает приоритетные места. В Павлодарской области на 1 января 2004 года зарегистрировано более 95 тыс.
единиц автотранспортных средств.
Несмотря на то, что официальные данные по выбросам передвижных источников по Павлодарской области составляют менее 10% от общих выбросов автотранспортом загрязняющих веществ в атмосферу (по данным отчетности предприятий области в Павлодарское областное территориальное управление охраны окружающей среды), следует отметить, что в действительности объем выбросов автотранспорта гораздо выше за счет возрастающего количества не подотчетного индивидуального автотранспорта. По состоянию на 1 января 2004 года количество автотранспорта физических лиц более чем в 6 раз превышало численность транспорта юридических лиц. Можно предположить, что на эту величину возрастают соответственно и суммарные выбросы от автотранспорта.
Рост таких выбросов происходит за счет низкого технического состояния автомобилей, применения некачественного моторного топлива (этилированный бензин), слабой оснащенности средствами для очистки отходящих газов (каталитические нейтрализаторы), недостаточной системы контроля за выбросами и других причин.
Большое значение для Павлодарской области имеет состояние и потребление водных ресурсов. В настоящее время единственным источником питьевого водоснабжения областного центра является река Иртыш - международная трансграничная водная артерия. Индекс загрязнения воды реки Иртыш в пределах города Павлодара и Павлодарского района в 2003 году равен 1,4, что позволяет характеризовать данную реку как водоем 3 класса по качеству воды, умеренно загрязненную.
Контроль состояния реки Иртыш в пределах области в 2003 году показал превышение среднего содержания в воде практически всех контролируемых параметров: медь - 1,3 ПДК, цинк - 1,7 ПДК, нефтепродукты - 3,2 ПДК, марганец
- 5,6 ПДК, железо - 2,4 ПДК.
Серьезную тревогу вызывает также состояние накопителей промышленных сточных вод (озера Туз, Атыгай, Сарыпан, Былкылдак), золошламоотвалов (озеро Карасор), а также техническое состояние канала Иртыш-Караганда.
Из-за постоянного наращивания дамб золоотвалов, значительно увеличился дренаж воды, произошло заболачивание местности вокруг золоотвалов, грунтовые воды стали выходить на поверхность. Кроме того, продолжается значительное пыление зольных территорий. Отмечается необратимая трансформация рельефа и ландшафтов около разрезов, отвалов, коммуникаций, дренажных каналов. Получают развитие вторичные экзогенные процессы (затопление, засоление, запыление и другие). Установлено загрязнение грунтовых вод всевозможными элементами и соединениями на различной площади.
Одной из региональных проблем загрязнения подземных вод является загрязнение фтором. В северной промышленной зоне города Павлодара площадь загрязнения подземных вод указанным элементом составляет около 33 км . Концентрация фтора в сточных водах составляет от 2,4 до 14,4 мг/л, в подземных водах - до 1,5-3,0 мг/л (1-2 ПДК). Площадь загрязнения подземных вод в южной промышленной зоне за 2003 год составляет около 30 км с содержанием фтора в подземных водах от 1,5 до 26,1 мг/л (1-17,4 ПДК).
В настоящее время на территории, прилегающей к городу Аксу, вокруг золоотвалов Аксуской тепловой электростанции, площадь загрязнения подземных вод составляет 1,2 км с концентрацией фтора в пределах 1,8-2 ПДК.
Площадь загрязнения подземных вод на территории, прилегающей к Экибастузской тепловой электроцентрали, составляет 6,5 км , содержание фтора в подземных водах изменяется до 3,28 мг/л (2,2 ПДК). В районе ТОО "АЕS Экибастуз", вокруг озера Карасор, также отмечено загрязнение подземных вод до 1,2-2,9 ПДК.
Интенсивная производственно-хозяйственная деятельность за последние 25- 30 лет привела к тому, что на территории городов Павлодара, Экибастуза и Аксу наблюдается постоянное повышение уровня грунтовых вод. Последствия подтопления селитебной территории носят острый, социально-экономический характер, а условия жизни населения в зоне подтопления характеризуются такими негативными явлениями, как высокая влажность в подвалах домов, ускоренное разрушение фундаментов и стен жилых помещений, интенсивное размножение кровососущих насекомых. Кроме того, подтопленные земли подвержены интенсивному засолению, что приводит к резкой деградации древесно- кустарниковой растительности.
За последние годы в городе Павлодаре происходит подъем уровня грунтовых вод со средней многолетней интенсивностью 0,07-0,12 м в год.
Основными причинами подтопления являются:
аварийное состояние инженерных коммуникаций;
отсутствие развитой и эффективно работающей системы ливневой канализации;
недостаточная герметичность отстойников и накопителей промышленных предприятий (золоотвалов ТЭЦ-2, ТЭЦ-З, шламоотвала и золоотвала АО "Алюминий Казахстана");
бетонирование естественных стоков грунтовых вод (строительство набережной).
Подтоплено около 30 % селитебной зоны города Экибастуза. Уровень воды на территории жилой зоны продолжает подниматься и за 2003 год повысился на 0,1-0,4 м. На территории города Аксу подтопление наблюдается только вблизи поймы реки Иртыш на пониженных участках, в результате подпора грунтовых вод паводковыми водами.
В условиях прогрессирующего подтопления эффективным методом понижения уровня грунтовых вод может быть только создание системы вертикального и горизонтального дренажа.
Выполнение проектов водопонижения на селитебной территории городов, проведение русловых регулировочных, противопаводковых и берегоукрепительных работ отнесено к приоритетным природоохранным задачам области.
Одним из наиболее острых вопросов остается обеспечение населения ряда сельских районов качественной питьевой водой, а также необходимость использования альтернативных источников водоснабжения основных населенных пунктов области.
Так, от 20 до 70% сел, 8 из 12 районов Павлодарской области (сельские округа городов Экибастуза и Аксу, Актогайский, Баянаульский, Иртышский, Качирский, Майский и Павлодарский районы) потребляют воду, не отвечающую государственным стандартам качества.
Альтернативой дорогостоящему водопроводу должно послужить строительство более чем в 60 сельских населенных пунктах комбинированных блок-модулей, предусматривающих обеззараживание воды и снижение в ней содержания солей и различных примесей.
Остается острой проблема хранения и утилизации промышленных и бытовых отходов. Так, на территории Павлодарской области накоплено более 5 млрд. тонн отходов.
Поскольку большие площади в Павлодарской области заняты под породные отвалы угледобывающих предприятий и золоотвалы теплоэлектростанций, одной из приоритетных проблем является их рекультивация. Захоронению на полигонах- свалках промышленных отходов должна предшествовать их переработка с целью обеспечения экологической безопасности.
Необходим переход предприятий области на безотходные и малоотходные технологии, так как ежегодно используется и передается потребителям лишь порядка 2 % переработанных промышленных отходов.
Поскольку в последние годы объем твердых бытовых отходов (далее - ТБО)
увеличивается и включает в себя все большее количество экологически опасных компонентов (батарейки, лампы, краски, медикаменты и т.д.), традиционный метод их захоронения на свалках становится неприемлемым как по экологическим, так и по экономико-ресурсным причинам.
В этой связи необходимо строительство предприятия по переработке твердых бытовых отходов, в результате чего область получит новое производство с использованием имеющегося ресурсного и кадрового потенциала, возможность создания новых рабочих мест, внедрения современных технологий сбора и утилизации ТБО. Будут также получены новые источники ценного, дешевого сырья и новые виды продукции.
Причинами экологического неблагополучия городов являются также нарушение градостроительных нормативов, сокращение площадей зеленых насаждений, большое количество автотранспорта на автомобильных дорогах жилых районов.
Большую тревогу вызывает состояние зеленного фонда в городах области в связи с массовым старением деревьев, проблемами содержания зеленного фонда, слабой приживаемостью высаженных насаждений, несанкционированными вырубкам.
Общая площадь территории области по состоянию на 1 января 2004 года составляет 12 млн. 470,5 тысячи га. Одной из проблем Павлодарской области остается защита почвенного покрова и ландшафтов от истощения и загрязнения.
Средний процент рекультивированных земель (от площади нарушенных земель)
за последние 5 лет составляет в Павлодарской области 5,9-7,1%. Наиболее высок данный показатель за этот период в Щербактинском, Лебяжинском и Майском районах, низкие показатели наблюдаются в городах Экибастузе (1,4-1,9%), Павлодаре (3,9-10,3%) и Успенском районе (3,4-7,2%).
Согласно проведенному (на основании натурных исследований) анализу территории загрязнения почвенного покрова Павлодарской области около 40-45 % ее площади - с допустимой степенью загрязнения, более 50 % - со слабой.
Средняя степень загрязнения почвенного покрова отмечается в поселке Майкаин и связана с природными факторами (близким расположением месторождения "Майкаин"). Незначительные площади со средней степенью загрязнения почв отмечаются также в районе месторождения "Бощакуль" и города Аксу.
В области имеется 8 действующих типовых и 19 приспособленных складов для хранения удобрений и пестицидов общей емкостью 1034 тонны. В связи с этим существует угроза загрязнения почв стойкими органическими загрязнителями.
Общая площадь государственного лесного фонда области, закрепленная за пятью государственными учреждениями по охране лесов и животного мира, составляет 3,6% от площади области. За последние годы вследствие самовольной вырубки, лесных пожаров, недостаточного объема лесовосстановительных работ, болезней и вредителей ухудшилось состояние лесов, значительно снизились их площади, в том числе и в заказниках.
Всего 3,9% от всей площади земель области занимают особо охраняемые территории, а поскольку общение с природой является для населения (особенно горожан), жизненно важной потребностью, усиливается рекреационная нагрузка на территории заповедных зон. Особое значение приобретают комплексное развитие и управление природоохранными зонами (Баянаульский Государственный Национальный природный парк, Государственный природный заказник "Пойма реки Иртыш"). При этом следует отметить, что река Иртыш и пойма являются единым природно-хозяйственным комплексом.
В результате браконьерства, пожаров наблюдается сокращение численности животных и птиц. За последние пять лет вдвое сократилась численность лосей.
В связи с передачей около 720 тыс. га площадей Семипалатинского испытательного полигона в государственный земельный запас Майского района необходимо изучение и обследование радиационной обстановки в районе полигона, а также постоянный мониторинг радиационной ситуации в данном регионе.
С целью получения оперативной и достоверной информации, принятия управленческих и хозяйственных решений в вопросах охраны окружающей среды и использования природных ресурсов необходима единая система мониторинга Следует отметить, что в области недостаточно развита сеть наблюдения (метеостанции, гидрологические посты, стационарные посты наблюдения) для проведения фонового мониторинга. Кроме того, отсутствует аналитическая база для контроля загрязнения реки Иртыш.
Необходимо обеспечение надлежащего мониторинга со стороны контролирующих органов за ртутным загрязнением в районе ОАО "Павлодарский химический завод", а также проведение мониторинга загрязнения поверхностных, подземных вод и повышения уровня грунтовых вод на территории области.
В целях снижения экологических рисков для здоровья населения области требуется проведение комплекса мероприятий, направленных на улучшение состояния природных сред, внедрение принципов здорового образа жизни, профилактику и лечение экологически зависимых заболеваний.
Все эти проблемы обуславливают необходимость реализации областной программы по охране окружающей среды, которая не только будет способствовать решению существующих проблем, но и позволит создать надежный механизм, обеспечивающий эффективное природопользование в будущем.
В соответствии с Орхусской Конвенцией, предполагающей доступность информации, участие общественности в процессе принятия решений по вопросам, касающимся окружающей среды, необходимо более широкое привлечение общественности, общественных объединений для совместного решения экологических проблем.
Мнение общественности будет браться во внимание при решении экологических проблем с целью минимизации возможных экологических рисков и уменьшения негативного влияния промышленной и хозяйственной деятельности на окружающую среду.
Слабые стороны состояния окружающей среды:
большой объем выбросов и стоков загрязняющих веществ предприятиями теплоэнергетики, металлургической промышленности и автотранспорта в атмосферный воздух, почву и воду;
наличие земель, отнесенных к территории Семипалатинского испытательного ядерного полигона;
высокое залегание грунтовых вод, угроза подтопления;
снижение балла бонитета почвы за счет засоления, ветровой эрозии;
недостаточное озеленение, несанкционированная вырубка, массовое старение зеленых насаждений;
загрязненность реки Иртыш;
наличие в области накопителей сточных вод промышленных предприятий, золошламоотвалов;
отсутствие полигонов твердых бытовых отходов, отвечающих необходимым требованиям.
Аспекты, позволяющие улучшать состояние окружающей среды:
возможность модернизации и внедрения промышленными предприятиями оборудования, отвечающего современным требованиям, для снижения объема загрязняющих выбросов и стоков;
высокий научно-исследовательский потенциал;
плоскоравнинный рельеф;
благоприятные условия для рассеивания вредных примесей в атмосфере за счет ветров;
наличие в регионе необходимой техники, оборудования для проведения рекультивационных работ.
4. Цель и задачи Программы Цель Программы - улучшение состояния и качества окружающей среды Павлодарской области.
Основными задачами Программы являются:
внедрение комплексной системы природоохранного управления;
улучшение состояния атмосферного воздуха, водных и земельных ресурсов;
обеспечение радиационной безопасности населения области;
обеспечение мониторинга окружающей среды;
управление промышленными и твердыми бытовыми отходами;
снижение экологических рисков, влияющих на здоровье населения области;
внедрение научного обеспечения при проведении мероприятий по охране
5. Основные направления и механизм реализации Программы Основными направлениями Программы являются:
охрана атмосферного воздуха;
охрана водных ресурсов и улучшение качества водоснабжения;
сбор, транспортировка, хранение и утилизация промышленных и бытовых отходов;
охрана биоресурсов;
охрана и рациональное использование земельных ресурсов;
обеспечение радиационной безопасности;
совершенствование системы экологического мониторинга;
улучшение экологической ситуации в сельских районах;
снижение экологических рисков для здоровья населения.
Внедрение комплексной системы природоохранного управления позволит разработать и использовать в государственных органах систему природоохранного управления в соответствии с международными стандартами ISO 14001 (ГОСТ РК), которая будет включать в себя организационную структуру, планирование, ответственность, методы, процедуры, процессы и ресурсы, необходимые для разработки, внедрения, анализа и поддержания экологической политики. На предприятиях области планируется внедрение международных стандартов ISO 9001, что обеспечит эффективное планирование и проведение мероприятий по охране окружающей среды, паритетную ответственность, информированность и вовлечение всех заинтересованных сторон в решение природоохранных проблем.
Снижение выбросов предприятий теплоэнергетики, угледобычи и металлургии области будет достигаться с помощью модернизации и реконструкции оборудования, установки фильтров нового поколения, пылеподавления и внедрения новых технологий. Данные мероприятия являются приоритетными и занимают около 84,5 % объема всей Программы.
Охрана водных ресурсов и улучшение качества водоснабжения включает в себя охрану водных ресурсов на промышленных предприятиях области.
Планируется проводить мониторинг ртутного загрязнения после окончания демеркуризационных работ по локализации очага ртутного загрязнения и научно- исследовательские работы по изучению загрязнения ртутью водных источников, прилегающих к ОАО "Павлодарский химический завод". Предусматриваются также научные исследования по локализации очага ртутного загрязнения накопителя сточных вод "Былкылдак", использование грунтовых вод для технических нужд, карьерных вод для пылеподавления на промышленных предприятиях; ликвидация проблемы подтопления и заболачивания селитебных территорий, которая будет решена путем создания дренажной сети и строительства ливневой канализации в городе Павлодаре.
При проведении русловых регулировочных, противопаводковых и берегоукрепительных работ будет построена противопаводковая дамба в восточной части города Аксу. В 2005 году будут продолжены берегоукрепительные работы на излучине реки Иртыш в районе Южного водозабора, расчистке протоки русла реки Иртыш в районе села Новоямышево, будет разработан и внедрен проект трансграничного управления водными ресурсами бассейна реки Иртыш, на который предполагаются направить средства в размере 165,0 млн. тенге.
Проблема водопользования и обеспечения населения области качественной питьевой водой будет решаться путем усиления контроля за качеством питьевой воды в городах и районах области. Кроме этого, в 2005 году продолжатся работы по капитальному ремонту системы канализации в селе Успенка, будет разработана проектная документация на капитальный ремонт насосных канализационных сооружений в городах Экибастузе и Аксу, строительство очистных сооружений для вновь введенных объектов социальной сферы и реконструкцию существующих систем канализации в городах и районах области.
Мероприятия по сбору, транспортировке, хранению и утилизации промышленных и бытовых отходов позволят снизить загрязнение атмосферного воздуха, подземных вод за счет рекультивации накопителя твердых отходов ЗАО "Павлодарский нефтехимический завод", пылящих зольных пляжей ТОО "АЕS Экибастуз", снижения пыления зольных пляжей ОАО "Станция Экибастузская ГРЭС-2", рекультивации отвалов "Северный" и "Западный", удлинения дамбы золоотвала ОАО "Станция Экибастузская ГРЭС-2", наращивания секции N 2 золоотвала N 2 Аксуской ТЭС ОАО "Евроазиатская энергетическая корпорация".
В 2005 - 2007 годах будет обеспечиваться мониторинг и контроль мест захоронения токсичных промышленных отходов, продолжатся работы по сбору и утилизации ртутьсодержащих ламп в государственных учреждениях области, планируется провести исследования применения гуминовых препаратов, получаемых в процессе переработки отходов угольного производства, консервацию полигона для захоронения токсичных отходов I-II классов опасности.
За три года планируется разработать и внедрить систему управления твердыми бытовыми отходами в городах области. Необходимо произвести реконструкцию действующих полигонов твердых бытовых отходов, повысить административную ответственность населения за свалку мусора, навоза и других отходов в неотведенных местах. Продолжатся работы по санитарной очистке населенных пунктов области.
В целях рационального использования земель, повышения плодородия почв и охраны земельных ресурсов планируется разработка и внедрение оптимальной современной агроэкологической модели, проведение противодеградационных агромероприятий, то есть стимулирование использования экологичных принципов ведения сельского хозяйства с дальнейшим распространением по всей области, проведение залужения малопродуктивных и рекультивации нарушенных земель населенных пунктов области.
Улучшения радиационной безопасности планируется достичь путем реализации пилотного проекта "Проведение радиационных исследований на землях бывшего Семипалатинского испытательного ядерного полигона" за счет инвестиций в объеме 165,0 млн. тенге. Кроме того, продолжатся работы по радиологическому обследованию части территории Майского, Лебяжинского и Баянаульского районов, прилегающих к бывшему Семипалатинскому испытательному ядерному полигону, и радоновому картированию населенных пунктов данных территорий. На специальном полигоне будут захоронены источники ионизирующего излучения с истекшим сроком службы Павлодарского химического завода, являющиеся радиоактивными отходами.
Планируется выполнение работ по осуществлению постоянного экологического мониторинга атмосферного воздуха в селитебной зоне городов Павлодара и Экибастуза.
Снижение загрязнения атмосферного воздуха в сельских районах будет достигаться за счет установки пылеулавливающего оборудования на стационарных отопительных источниках государственных организаций.
Планируется разработка проектной документации на строительство и капитальный ремонт очистных сооружений и канализационных систем сельских населенных пунктов, очистка русла реки Иртыш от иловых отложений в районе насосных станций.
В целях снижения экологических рисков для здоровья населения области планируется проведение научно-исследовательских работ по уменьшению токсичного воздействия тяжелых металлов, находящихся в почве, с помощью обработки земель гуминовым сорбирующим реагентоми и проведение мероприятий по экологической пропаганде и просвещению.
6. Необходимые ресурсы и источники финансирования Программы Источниками финансирования Программы являются средства областного бюджета, собственные средства предприятий и иные финансовые источники, не запрещенные законодательством Республики Казахстан.
Общие затраты на реализацию Программы предусматриваются в сумме 8 887,9 млн. тенге, в том числе: областной бюджет - 542,2 млн. тенге (2005 год - 185,2 млн. тенге, 2006 год - 174,3 млн. тенге, 2007 год - 182,7 млн. тенге), средства предприятий - 8 015,7 млн. тенге (2005 год - 4 102,7 млн. тенге, 2006 год - 1 711,3 млн. тенге, 2007 год - 2 201,7 млн. тенге), иные финансовые источники, не запрещенные законодательством Республики Казахстан - 330,0 млн. тенге (2005 год - 99,0 млн. тенге, 2006 год - 99,0 млн. тенге, 2007 год - 132,0 млн. тенге).
Объемы финансирования на 2005 - 2007 годы будут уточняться после формирования проекта местных бюджетов на соответствующий год.
7. Ожидаемые результаты от реализации Программы В результате выполнения природоохранных мероприятий к 2008 году будет достигнуто улучшение экологической обстановки в регионе.
В государственных органах области будет использоваться система природоохранного управления в соответствии с международными стандартами ISO 14001 (ГОСТ РК), что позволит определить экологическую политику для Павлодарской области, идентифицировать экологические аспекты, требования законодательных актов, приоритеты, установить соответствующие целевые и плановые экологические показатели.
Улучшится качество атмосферного воздуха в городах Павлодаре, Экибастузе и Аксу, снизятся выбросы пыли (золы) до ПДК максимально разовой 0,5 мг/кв.м., ПДК среднесуточной 0,15 мг/кв.м., выбросы оксидов углерода - до ПДК максимально разовой 5,0 мг/ кв.м., ПДК среднесуточной 3,0 мг/кв.м., выбросы оксидов азота - до ПДК маскимально разовой 5,0 мг/ кв.м., ПДК среднесуточной 0,15 мг/кв.м.
Выбросы в атмосферный воздух от автотранспорта в городах снизятся на 10 Снижение загрязнения реки Иртыш достигнет ПДК по всем створам: медь - 0,001 мг/л, цинк - 0,01 мг/л, нефтепродукты - 0,05 мг/л, марганец - 0,01 мг/л, железо - 0,1 мг/л.
Проведение мероприятий по водоснабжению позволит улучшить качество питьевой воды в городах и сельских населенных пунктах области, что благоприятно отразится на здоровье населения области.
Произойдет снижение на 10 % уровня загрязнения почвенного покрова за счет уменьшения количества органических загрязнений, что позволит повысить эффективность использования земель в районах и реабилитировать земли для возвращения их в хозяйственный оборот.
Возрастет объем переработки и утилизации твердых бытовых отходов, будет обеспечиваться поддержание надлежащего экологического и санитарного состояния территорий городов и районов области. Объем переработки ферросплавов на промышленных предприятиях достигнет 100 %. Снизится воздействие накопителей промышленных отходов, золоотвалов и отвалов вскрышных пород промышленных предприятий области.
Ужесточится контроль за захоронением токсичных отходов и применением пестицидов I и II групп опасности (сильно токсичные), что также позволит уменьшить загрязнение окружающей среды.
В целом по области ожидается сохранение и увеличение на 10 % площади зеленых насаждений.
В ходе выполнения Программы будет положена основа для достижения экологического благополучия в Павлодарской области.
8. План мероприятий по реализации областной программы по охране окружающей среды на 2005 - 2007 годы Ответственные за исполнение Срок ис- полне- Предпола гаемые расходы (млн.тен- N п /п ния ге)
Мероприятия
Фор- ма за- вер- ше-
Ис- точ- фи- нан- сиро- вания
1. Внедрение комплексной системы природоохранного управления 2005 год Об- ласт- ной бюд- жет Департамент природных ресурсов и регулирования природопользования области, Павлодарское областное территориальное управление охра- ны окружающей среды (по согла- сованию)
Разработка и внедрение в госу- дарственных органах области (по согласованию) системы при- родоохранного управления в со- ответствии с международными стандартами ISO 14001 (ГОСТ РК)
Ин- фор- ма- ция аки- му об- ла- сти
2. Охрана атмосферного воздуха Ремонт золоулавливающих уста- новок котлов АО "Павлодарэнерго" (ПТЭЦ-2, ПТ- ЭЦ-3) (по согласованию)
2006 год 26,526,5 2007 год Сред- ства пред- прия- тия Ремонт аспирационных устано- вок топливоподачи Реконструкция труб "Вентури"
Ремонт горелок котлов Реконструкция системы золо- улавливания ТОО "АЕS Экибастуз" (по согласо- ванию)
100,0 250,0 285,0
Реконструкция и замена элек- трофильтров 290,0255,6 Аксуская тепловая электростанция АО "Евроазиатская энергетическая корпорация" (по согласованию)
Разработка и внедрение систе- мы обеспыливания при добыче, погрузке и транспортировке уг- ля ДГП Казахский научно-исследова- тельский институт по безопасности работ в горной промышленности (по согласованию), разрез "Восточ- ный" АО "Евроазиатская энергети- ческая корпорация" (по согласова- нию)
Разрезы "Богатырь", "Северный"
ТОО "Богатырь Аксес Комир" (по согласованию)
Пылеподавление при добыче уг- ля, обработка площадок и вре- менных автодорог в карьере пы- лесвязывающими материалами Поэтапный перевод железнодо- рожного транспорта на электро- тягу 1750,0 Санитарная обработка участков, тушение, локализация и профи- лактика эндогенных пожаров на отвалах тий Использование карьерных вод для пылеподавления ЗАО "Майкубен-Вест" (по согласо- Реконструкция золоулавливаю- щих установок АО "Алюминий Казахстана" (по со- гласованию)
Модернизация электрофильтра печей спекания 140,0 АО "Алюминий Казахстана"
Реконструкция электрофильтра печей кальцинации (по согласованию)
235,0 780,0
Капремонт печей и их газо- очистного оборудования Аксуский завод ферросплавов, фи- лиал АО "ТНК "Казхром" (по согла- 195,0 Проектирование и строитель- ство газоочисток цеха N 4 Окончание строительства допол- нительных сухих очисток печей N 15, 16 390,0
3. Охрана водных ресурсов и улучшение качества водоснабжения Проектирование и осуществле- ние работ по использованию для технических нужд грунто- вых вод, образующихся при раз- работке камня и откачиваемых поверхностным водоотливом Павлодарское областное территори- альное управление охраны окружаю- щей среды (по согласованию)
Разработка и внедрение проекта трансграничного управления водными ресурсами бассейна ре- ки Иртыш Иные ис- ники, не за- пре- щен- ные зако- нода- тель- ством Рес- пуб- лики Ка- зах- стан Осуществление ртутного мони- торинга в районе Северной про- мышленной зоны города Павло- дара после окончания демерку- ризационых работ области, аким города Павлодара, Проведение научно-исследова- тельских работ по изучению ртутного загрязнения накопите- ля сточных вод "Былкылдак" и состояния ограждающих дамб Осуществление проектных ра- бот по строительству дренаж- ной сети в городе Павлодаре 2-4 квар- талы 2006, 2007 го- дов Строительство дренажной сети в городе Павлодаре бот по строительству ливневой канализации в городе Павлодаре Строительство ливневой канали- зации в городе Павлодаре альное управление охраны окружа- ющей среды (по согласованию)
2005 го- да
Продолжение русловых регули- ровочных и берегоукрепитель- ных работ на излучине реки Ир- тыш в районе Южного водозабо- ра города Павлодара области, аким города Павлодара Осуществление работ по ликви- дации последствий русловых де- формаций реки Иртыш в районе очистных сооружений города Павлодара области Обеспечение надежности и тех- нической безопасности нижнего оголовка Южного водозабора города Павлодара области, аким Павлодарского района 2 квар- тал 2005 года бот по расчистке русла протоки реки Иртыш в районе села Ново- ямышево Павлодарского района Проведение работ по расчистке русла протоки реки Иртыш в районе села Новоямышево Пав- лодарского района 3-4 квар- 2006 го- Осуществление проектных и на- учно-исследовательских работ по расчистке русла протоки ста- рый Иртыш в районе Айнаколь- ского сельского округа города Аксу области, аким города Аксу, Павло- дарское областное территориальное управление охраны окружающей среды (по согласованию)
бот по реконструкции канализа- ционных очистных сооружений города Экибастуза области, аким города Экибастуза, Реконструкция канализацион- ных очистных сооружений горо- да Экибастуза области, аким города Аксу бот на капитальный ремонт са- мотечного коллектора от каме- ры гашения до прудов-накопите- лей и системы канализации го- рода Аксу Проведение капитального ре- монта самотечного коллектора (от камеры гашения до прудов- накопителей) и системы канали- зации города Аксу 30,0 20,0 та- лы2005 го- да 2006
4. Сбор, транспортировка, хранение и утилизация промышленных и бытовых отходов Реконструкция золоотвала ТЭЦ- (оконча- ние в 2008 го- ду)
293,0
Снижение пыления золоотвала АО "Станция Экибастузская ГРЭС- 2" (по согласованию)
Проведение мероприятий по снижению пыления зольных пляжей Пылеподавление пылящих участков резервной карты корпорация"
Удлинение дамбы золоотвала 210,0 АО"Евроазиатская энергетическая Наращивание секции золоотвала 169,0 Применение предварительно восстановленных окатышей и пылегазоочисток Проведение в государственных учреждениях области работ по сбору и утилизации ртутьсодер- жащих ламп области, акимы городов и районов, Проведение мониторинга и кон- троля мест захоронения токсич- ных промышленных отходов ны окружающей среды (по согласо- среды (по согласованию), департа- Обеспечение проектных работ по консервации существующего полигона для захоронения ток- сичных отходов I-II классов опасности (Акжольский сель- ский округ, сельская зона горо- да Аксу)
мент государственного санитарно- эпидемиологического надзора обла- по захоронению ядохимикатов 1 класса опасности на территории бывшего Семипалатинского ис- пытательного ядерного полигона ванию), департамент государствен- ного санитарно- эпидемиологиче- ского надзора области Финансирование не требуется 2005- ды щей среды (по согласованию), аки- мы городов и районов, департамент государственного санитарно-эпиде- миологического надзора области Принятие мер административ- ной ответственности, установ- ленной действующим законода- тельством Республики Казах- стан, за свалку мусора, навоза и других отходов в неотведенных местах Акимы городов и районов В пределах средств бюджетов городов и районов Проведение работ по санитар- ной очистке населенных пунк- тов области, ликвидация несанк- ционированных стихийных сва- лок, рекультивация нарушен- ных земель Бюд- жеты горо- дов и райо- нов
5. Охрана биоресурсов 2 кварта- лы2005, Проведение работ по весеннему попуску воды в пойму реки Ир- тыш и паводкотехнических ра- бот в городе Павлодаре области, аким города Экибастуза Проведение мероприятий по ра- циональному распределению и использованию вод в низовье ре- ки Щидерты 2-3 квар- Пополнение реки Усолка
6. Рациональное использование земель, повышение плодородия почв и охрана земельных ресурсов 2005, Залужение малопродуктивных и рекультивация нарушенных зе- мель сельских населенных пунк- тов области области, управление земельных от- ношений области, акимы городов и районов Контроль за ограничением при- менения пестицидов 1 и 2 групп опасности (сильноэкотоксич- ные)
щей среды (по согласованию), де- партамент государственного сани- тарно-эпидемиологического надзо- ра области Контроль за ликвидацией беспо- рядочного захоронения ядохи- микатов Усиление контроля за выполне- нием нормативных размеров са- нитарно-защитных зон при со- гласовании и предоставлении зе- мельных участков щей среды (по согласованию), управление земельных отношений области, департамент государствен- ного санитарно-эпидемиологическо- го надзора области
7. Радиационная безопасность Реализация пилотного проекта "Проведение радиационных ис- следований на землях бывшего Семипалатинского ядерного ис- пытательного полигона"
неправительственные организации области, акимы районов, Павлодар- ское областное территориальное Проведение радиологического обследования и радонового кар- тирования части территории Майского, Лебяжинского и Бая- наульского районов, прилегаю- щей к бывшему Семипалатин- скому испытательному ядерно- му полигону
8. Совершенствование системы экологического мониторинга природной среды Проведение экологического мо- ниторинга окружающей среды в малых городах промышленного направления
9. Улучшение экологической ситуации в сельских районах Акимы районов, Павлодарское об- ластное территориальное управле- ние охраны окружающей среды (по средств, преду- смотренных в бюджетах районов Снижение загрязнения атмо- сферного воздуха в сельских районах за счет установки пыле- улавливающего оборудования на стационарных отопительных источниках государственных ор- ганизаций Продолжение работ (II этап) по капитальному ремонту системы канализации в селе Успенка области, аким Успенского района области, акимы районов Разработка технико-экономиче- ского обоснования, проектно- сметной документации на строи- тельство очистных сооружений для вновь введенных объек- тов социальной сферы (школ в селах Ямышево, Шалдай, Набе- режное, Иртышск, больницы - в селе Баянаул)
Строительство очистных соору- жений для вновь введенных объ- ектов социальной сферы (шко- лы, больницы)
бот на капитальный ремонт си- стем канализации в сельских на- селенных пунктах области лы2006 монта систем канализации в сельских населенных пунктах
10. Снижение экологических рисков для здоровья населения области тельских работ по уменьшению токсичного воздействия тяже- лых металлов, находящихся в почве экологической пропаганде и просвещению