Қазақша:
Алматы қаласының мәслихаты Алматы қалалық Мәслихатының I Маслихат г. Алматы сайланған ХХIV сессиясының 1999 жылғы 12 наурыздағы шешiмi. Алматы қалалық Әдiлет басқармасымен 1999 жылғы 5 сәуiрде № 39 болып тiркелдi. Күшi жойылды - Алматы қалалық Мәслихатының II сайланған VIII сессияның 2004 жылғы 29 шiлдедегi № 76 шешiмiмен Алматы қаласында "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының орындалуы туралы 1997 жылы 25 желтоқсандағы I сайланған Алматы қалалық Мәслихатының XXVI сессиясы шешiмiнiң орындалу барысы туралы аппараттарында әкiмдердiң шешiмдерi, өкiмдерi, бұйрықтары, жоғары тұрған және ведомстволық бағыныстағы ұйымдармен жазбалар мемлекеттiк және орыс тiлдерiнде жүргiзiлуде, өтiнiштерге, хаттарға, шағымдарға жауап түскен құжат тiлiнде берiлуде. Мөрлерде, бланкiлерде, мөртабандарда мәтiндер мемлекеттiк және орыс тiлдерiнде жазылған. Мемлекеттiк тiлдi қолдау мен дамыту жөнiндегi қалалық "Мемлекеттiк тiл" қоры, көрнекi ақпарат пен жарнама басқармасы құрылды. Балалардың мектепке дейiнгi мекемелерiнде, мектептерде, оқу орындарында мемлекеттiк қызметшiлерге, басқару саласы қызметкерлерiне арналған курстарда, Әуезов, Бостандық, Түрксiб аудандарының кәсiпорындарында, мекемелерiнде, ұйымдарында қала тұрғындарына, мемлекеттiк тiлдi оқыту және үйрету деңгейi жақсара түстi. Қаланың барлық аудандарында әкiмшiлiктер жанынан сыртқы безендiру мен көрнекi ақпаратты бақылау жөнiндегi үйлестiрушi органдар жұмыс iстейдi. Осылайша, 1998 жылы аудан әкiмдерiмен және олардың орынбасарларымен, қала қызметтерi басшыларымен 70 кеңес өтiп, 300 рейд жүргiзiлдi, 7000 астам нұсқау берiлiп, олардың барлығы негiзiнен орындалды, әкiмшiлiк комиссияларда 400 ұйым қаралды, 2300 объектi бөлшектендi және прокуратураның қарауына 80 iс жiберiлдi. Мемлекеттiк тiлдi, басқа тiлдердi жақсы бiлу мен қолдану дәрежесiн анықтауға арналған "дөңгелек үстелдердi", олимпиадаларды, "Қазақшаңыз қалай?" телебайқауын, теледидардағы, радиодағы, газеттердегi "Бiзбен бiрге сөйлеңiз" жалпы айдарымен берiлген сабақтарды ерекше атап өтуге болады.
Сонымен қатар барлық қалалық, аудандық, құрылымдық бөлiмшелерде, кәсiпорындарда, мекемелерде, ұйымдарды "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заң толық көлемде орындалмайды, iс қағаздары барлық жерде бiрдей мемлекеттiк тiлде жүргiзiлмейдi, мәслихаттар, алқалар, мәжiлiстер әрдайым iлеспе аудармамен қамтамасыз етiлмейдi, қазақ тiлi кабинеттерi, оқу-әдiстеме, анықтама әдебиеттермен, аудио-бейне материалдармен, оқытудың бүгiнгi әдiстемесi және қазақ қарпi енгiзiлген компьютерлермен жабдықталмаған.
Энергетика, сауда, қызмет көрсету, денсаулық сақтау салалары кәсiпорындарында, мекемелерiнде құжаттардың үлгiлерiнiң мемлекеттiк тiлде жазылуы терминологиялық комиссиямен пысықталмаған. Қалалық жолаушылар көлiгiнде аялдамаларды қазақ және орыс тiлдерiнде жариялауға арналған диктофондарды орнату жөнiндегi жұмыстар аяқталмаған. Қалалықтардың күнделiктi тiршiлiгiнде мемлекеттiк тiлдi, басқа тiлдердi енгiзу мен қолдануда бұқаралық ақпарат құралдарының, жарнаманың, көрнекi ақпараттық және қаланы безендiрудiң мүмкiндiктерiн пайдаланудың қолайлы әдiстерiн iздеу саябыр жүргiзiлуде. Теледидарда, радиода хабарларды мемлекеттiк тiлде берудiң уақытша кестесi реттелмеген.
I-шi сайланған Алматы қалалық Мәслихаты ШЕШIМ ҚАБЫЛДАДЫ
1. Қала Әкiмi Тiл басқармасының бастығы Ж.Б.Нәлiбаевтың Алматы қаласында "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының орындалуы туралы" 1997 жылы 25 желтоқсандағы I сайланған Алматы қалалық Мәслихатының ХҮI сессиясы шешiмiнiң орындалу барысы туралы баяндамасы назарға алынсын.
2. 1997 жылғы 11 шiлдедегi "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы"
Заңды, Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Тiлдердi қолдану мен дамуының мемлекеттiк бағдарламасы туралы" Жарлығын орындау мақсатында Алматы қалалық Мәслихатының ХҮI сессиясында бекiтiлген бағдарламаға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлсiн және Алматы қаласында тiлдердiң қолданылуы мен дамуының аумақтық бағдарламасы бекiтiлсiн.
3. Алматы қаласы Әкiмiнiң тiл басқармасы, аудан әкiмдерi Алматы қаласында меншiктiң барлық нысанындағы кәсiпорындардың, мекемелердiң, ұйымдардың, тұрғындардың тiлдердi қолдану мен дамыту бағдарламасын орындауын қамтамасыз ететiн барлық қажеттi жағдайларды жасайтын болсын, мемлекеттiк тiлдiң сауда және денсаулық сақтау салаларында қолданылуына баса назар аударсын. Барлық жарнама мен көрнекi ақпарат бiр ай мерзiмде мемлекеттiк және орыс тiлдерiне көшiрiлсiн.
4. Тұрақты депутаттық комиссиялары, депутаттар, сайлау округтерiнде "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңның, Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Тiлдердi қолдану мен дамытуының мемлекеттiк бағдарламасы туралы" Жарлығын, осы шешiмдi орындау жөнiнде сайлаушылармен нысаналы жұмыстарды жалғастыратын болсын.
5. Осы шешiмнiң орындалуын бақылау ғылым, бiлiм, мәдениет, жастар iстерi, ұлтаралық қарым-қатынастар және дiн мәселелерi жөнiндегi тұрақты депутаттық комиссияға жүктелсiн (А. Алдашев).
I-шi сайланған Алматы қалалық В. Югай Мәслихатының ХХIV сессиясының төрағасы Ж. Төрегельдинов Мәслихатының хатшысы I-шi сайланған Алматы қалалық Мәслихатының ХХIV сессиясының 1999 жылғы 12 наурыздағы шешiмiне қосымша Алматы қаласында Тiлдердi қолдану мен дамытудың БАҒДАРЛАМАСЫ
1. КIРIСПЕ
Алматы қаласында тiлдердi қолдану мен дамытудың БАҒДАРЛАМАСЫ (бұдан әрi - БАҒДАРЛАМА) Қазақстан Республикасы Конституциясының 93 бабына, "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 23,25 баптарына, Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1996 жылғы 4 қарашадағы өкiмiмен мақұлданған Қазақстан Республикасының тiл саясаты тұжырымдамасына, Ел Президентiнiң Қазақстан халқына "Қазақстан-2030"
Жолдауына және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiңө 1998-2000 жылдарға арналған iс-қимыл бағдарламасына сәйкес әзiрленген.
Бағдарламаныңө мақсаты - Алматы қаласында мемлекеттiк және басқа да тiлдердi дамуы үшiн қолайлы жағдай туғызу.
Бағдарламаны iске асыру мерзiмi - 1999-2000 жылдар кезеңiне есептелген.
Бағдарламаның құрылымы: Бағдарлама кiрiспе және 5 тараудан тұрады.
Бағдарламаны қаржыландыру: Бағдарламаны жүзеге асыруға қажеттiқаражат жергiлiктi бюджеттер есебiнен және министрлiктер мен ведомстволарға көзделген қаражат шегiнде, сондай-ақ басқа да көздерден қаржыландырылады.
Жұмыстың мазмұны
Орындаушылар
Мерзi- мi р
/с
2. Нормативтiк құқықтық базаны қалыптастыру Тiлдердiң құқықтық қорғалуын қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы- ның қолданыстағы заңдарына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу ақпарат және қоғамдық келiсiм басқармасы, тiл басқармасы жыл- дың II тоқса- ны Тiлдердiң қолданылуы мен дамуына қолайлы жағдай туғызу мақсатында Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы тiл туралы" Заңының 23-бабының үшiншi бөлiгiн iске асыру жөнiнде ұсыныстар әзiрлеу басқармасы, еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау басқармасы дың III Тiлдердiң қолданылуы мен дамуының 2000-2010 жылдарға арналған аймақтық бағдар- ламасын әзiрлеу IV
3. Ғылыми-лингвистикалық қамтамасыз ету Қазақ тiлiнде өзектi ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргiзуге жағдай жасау ақпараттық- аналитикалық анықтаманың тiл басқармасы, "Мемле- кеттiк тiл" қоры дан бастап Мыналарды даярлап, басып шығару:
Тiл заңын жүзеге асыруға байланысты ақпараттық-аналитикалық анықтаманың 2 басы- лымы (150 бет)
тiл басқармасы даң
Бұл да сол
Қазақ тiлiнiң компьютерлiк сөздiк қорын (мәлiметтер жинағы) құруға ұсыныстар әзiр- леу Қазақ әлiпбиi мен емлесiн жетiлдiру жөнiнде шаралар кешенiн әзiрлеуге ұсыныстар дайындау
4. Тiл бұқаралық ақпарат құралдары, ғылым, мәдениет және бiлiм беру салаларында Ұдайы Республикада жұмыс iстейтiн ұлттық мәдени орталықтар мен қауымдастықтардың тә- жiрибелерiн пайдалана отырып, тiлдердi оқытудың жаңа технологиясы мен озық прак- тикасын қорыту және тарату Оқытушылардың, аудармашылардың, iс қағаздарын жүргiзушiлердiң және басқа да ма- мандардың тiлдiк бiлiктiгiн арттыру жөнiндегi курстар ұйымдастыру Алматы қаласының бiлiм және тiл басқарма- лары Көлiк пен байланыс, сауда, денсаулық сақтау, тұрмыстық қызмет көрсету, анықтама- ақпараттық қызмет көрсету салаларында мемлекеттiк тiлдiң қолданылуын қамтамасыз ету Жолаушыларды тасы- малдау МК, "Алматы- электротранс" КМК, "Алматытеле- ком" ҚТО, кәсiпорын- дар- дың қызмет көрсету са- ласы бойынша үйлестi- ру және бақылау депар- таментi Тiлдердi дамытудың өзектi мәселелерi жөнiнде қалалық, аймақтық, салалық кеңестер, конференциялар, коллоквиумдар және басқа да тiлдердi дамыту туралы өзектi мәселе- лер бойынша iс-шаралар өткiзу Мектеп жасына дейiнгi балаларды қазақ тiлiндегi суреттi кiтапшалармен және буклет- термен қамтамасыз ету жөнiндегi арнайы бағдарламалар әзiрлеу Алматы қаласының ақ- парат және қоғамдық басқармасы, бiлiм беру Қазақ тiлiнде бiлiм беретiн МДМ мен мектептердiң санын ұлғайтуды жалғастыру және қазақ тiлiн тереңдетiп оқытатын мекемелер желiсiн кеңейту жұмыстары ары қарай жалғастырылсын Оқулықтар мен оқу құралдарын және анықтама әдебиеттерiн, мемлекеттiк тiлдi оқыту- дың жаңаша әдiстерi бейнеленген аудиобейне материалдарын, мектептерде мемлекет- тiк тiлдi және басқа ұлт тiлдерiн үйретудiң компьютерлiк бағдарламаларын шығару жөнiндегi кешендi жұмыстар жетiлдiрiлсiн мұғалiмдердiң бiлiмiн жетiлдiру институты, тiл және бiлiм беру басқармалары Алматы қаласында мамандардың бiлiмiн жетiлдiру және қайта даярлау курстарын өткi- зу тиiмдiлiгi арттырылсын тiл бiлiмiн басқармалары Арнаулы орта оқу орындарында "хатшы-референт", "Iс жүргiзушi" мамандарын даяр- лау курстарын ашу жұмыстары үйлестiрiлсiн тiл және бiлiм бе- ру басқармалары Жоғары және орта арнаулы оқу орындарының орыс бөлiмшелерiнде қазақ тiлiн оқы- туға арналған сағаттар санын көбейту, мемлекеттiк тiлдi зерделеушi топтар құруды қамтамасыз ету; Жетiм және панасыз қалған балаларға арналған қазақ тiлiнде оқыта- тын балалар үйлерi мен мектеп-интернаттар желiсiн ұлғайту 1999- дар МДМ, жалпы бiлiм беретiн мектептерде, арнаулы оқу орындарында мемлекеттiк және ұлт тiлдерiнде бiлiм беретiн кластардың, топтардың, бөлiмдердiң санын ұлғайту жұ- мыстары күшейтiлсiн бiлiм беру басқармасы Орыс тiлiнде тәрбие беретiн мектепке дейiнгi балалар мекемелерiнде сәбилер мен ести- ярлар топтарындағы қазақ тiлi сабақтарының сағат санын аптасына 2 сағатқа дейiн, ал мектепке даярлық топтарында аптасына 3 сағатқа дейiн жеткiзу; орыс тiлiнде оқыта- тын жалпы бiлiм беретiн мектептердiң бастауыш сыныптарындағы қазақ тiлi пәнiнiң сағат санын жалпы оқу сағаттары шегiнде көбейту Қазақ мектептерi мен орта арнаулы және жоғары оқу орындарының қазақ бөлiмдерiн- де дене мәдениетi мен әскери даярлық пәндерiн мемлекеттiк тiлде оқытуға кiрiсу Ұлттық тiлдерде оқытатын мектептердi бағдарламамен, оқу-әдiстемелiк құралдармен, көрнекi-ақпараттық және мүмкiндiгiнше компьютерлiк техникамен қамтамасыз етiлсiн мәдениет басқармасы Ұлттық салт-дәстүрлердi дамыту, жаңғыртуға бағытталған мәдени бағдарламалар жан- дандырылып, ұлттық қолөнер жұмыстарының шеберханалары және көрмелерi ұйымда- стырылсын Қала кiтапханаларын қазақ және басқа тiлдегi әдебиеттермен жүйелi түрде жабдықтау қамтамасыз етiлсiн Алматы қаласындағы телерадиокомпанияларының Қазақстан Республикасының "Қаза- қстан Республикасындағы тiл туралы" Заңының 18-бабын орындауын қамтамасыз ету келiсiм басқармасы Баспасөзде, бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттiк тiлдi, тарихты, мәдениеттi, қазақ әдебиетi классиктерiнiң шығармаларын насихаттауға арналған тақырыптағы жастар хабарлары кеңейтiлсiн баспасөз қызметiнiң жә- не ТРК бiрiншi басшы- лары, бұқаралық ақпа- рат және қоғамдық
5. Мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу Орталық және жергiлiктi мемлекеттiк органдарда iс жүргiзуге мемлекеттiк тiлдi енгiзу жөнiнде бөлiмдер немесе секторлар құру Алматы қаласы, аудан әкiмдерi, қаржы басқар- масы кәсiпорындар, ұйымдар мен мекемелердiң бiрiн- шi басшылары Қаладағы барлық басқармалар мен комитеттердiң, меншiк түрiне қарамастан, барлық мекемелер мен ұйымдардың және кәсiпорындардың штат кестесiне бiр қызметтiк орын - қазақ тiлi мұғалiмi және аудармашы немесе iс жүргiзушi есебiнде бас маман жә- не жетекшi маман қызметi қайта енгiзiлсiн дың I Меншiк түрiне қарамастан, барлық кәсiпорындардың, ұйымдар мен мекемелердiң жыл сайынғы есептерiне қызметкерлерiнiң мемлекеттiк тiлдi үйрену курстарынан өткенi жайлы мәлiмет беру енгiзiлсiн Алматы қалалық санақ және талдау басқарма- сы, тiл басқармасы Жергiлiктi мемлекеттiк органдарда мемлекеттiк тiлде iс жүргiзу шаралары және енгiзу тәртiбi жасалынсын Алматы қаласы Әкi- мiнiң аппараты, аудан әкiмдерi Жергiлiктi мемлекеттiк органдарда мемлекеттiк тiлдегi iс-қағаздарының (компьютер- лiк шаблондар) бiрыңғай үлгiсiн жасау және шығару тiл басқармасы, аудан Қала аудандарында салалық , терминологияға және ауызекi сөйлеуге үйрету iсiне ерекше назар аудара отырып, мемлекеттiк тiлдi жеделдетiп оқытып-үйретуге арналған курстар ұйымдастыру жандандырылсын Мемлекеттiк тiлдi үйрету және iс жүргiзу саласындағы озық тәжiрибелердi саралау жә- не енгiзу мақсатында "Мемлекеттiк тiл" қор негiзiнде қалалық ғылыми-әдiстемелiк ор- талық құру дың I- II тоқ- санда- ры
6. Терминологиялық және ономастикалық жұмыстар Қалада Қазақ терминологиясын жетiлдiру және ономастикалық жұмыстар жүргiзу тұ- жырымдамасының жобасын әзiрлеу Қазақ терминологиясыныңө компьютерлiк қорын жасауға ұсыныстар әзiрлеу Қаладағы топографиялық нысандар атауларын реттеу және бiр жүйеге түсiру Жаңа тәртiппен бiр жүйеге түсiрiлген топонимдердiңө(жергiлiктi атаулар, су қоймала- ры) Алматы қалалық әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерi атауларының анықтамалық сөздi- гiн әзiрлеудi және тұрақты түрде шығарылуын қамтамасыз ету Алматы қаласының картасын жаңа топонимдiк және басқа нысан атауларымен әзiрлеу мен шығарылуы қамтамасыз етiлсiн Алматы қаласының топонимдер сөздiгiн, қаланың жаңа ономастикалық атауларының анықтамалығын тұрақты түрде шығару Мемлекет және қоғам қайраткерлерiн, ғылым, мәдениет, әдебиет және өнер қайраткер- лерiнiң есiмiн мәңгi есте қалдыру жұмысын жалғастыру (олардың есiмдерiн көшелер- ге, мектептерге беру және мемориалдық тақта орнату арқылы)
ХХIV сессиясының төрағасы Ж. Төрегелдинов қалалық Мәслихатының хатшысы

На русском языке:
Маслихат г. Алматы
Алматы қаласының мәслихаты Решение ХХIV-й сессии Алматинского городского маслихата I-го созыва от 12 марта 1999 года. Зарегистрировано Управлением юстиции города Алматы от 5 апреля 1999 года №
39. Утратило силу решением VIII сессии Алматинского городского Маслихата II-го созыва от 29 июля 2004 года № 76 О ходе выполнения решения XVI-й сессии Алматинского городского Маслихата I-го созыва от 25 декабря 1997 года "О выполнении Закона Республики Казахстан "О языках в Республике Казахстан" в городе Алматы"
подведомственными организациями ведутся на государственном и русском языках, ответы на обращения, заявления, письма, жалобы даются на языке поступившего документа. Печати, бланки, штампы содержат тексты на государственном и русском языках. Созданы городской фонд поддержки и развития государственного языка «Мемлекеттiк тiл», управление визуальной информации и рекламы. Повышается качество преподавания и изучения государственного языка в детских дошкольных учреждениях, школах, учебных заведениях, на курсах для государственных служащих, управленческих работников предприятий, учреждений, организаций, жителей города в Ауэзовском, Бостандыкском, Турксибском районах.
Во всех районах города действуют координирующие органы при акиматах по контролю наружного оформления и визуальной информации. Так, за 1998 год акимами и заместителями акимов районов, руководителями городских служб проведено 70 совещаний, 300 рейдов, выдано свыше 7000 предписаний, которые в основном все выполнены, рассмотрено на административных комиссиях 400 организаций, произведен демонтаж 2300 объектов и направлено на рассмотрение прокуратуры 80 дел.
Заслуживают внимания «круглые столы», олимпиады на лучшее знание и применение государственного языка, других языков, телеконкурсы «Қазақшан қалай», уроки на телевидении, радио, в газетах под общими рубриками «Говорите вместе с нами» и др.
Вместе с тем, не во всех городских, районных структурных подразделениях, предприятиях, учреждениях, организациях Закон «О языках в Республике Казахстан» выполняется в полном объеме, не везде текущее делопроизводство ведется на государственном языке, не всегда обеспечивается синхронный перевод при проведении совещаний, коллегий, заседаний не в полном объеме укомплектованы кабинеты казахского языка учебно-методической, справочной литературой, аудио-видеоматериалами, компьютерами с современной методикой обучения и казахским шрифтом. В предприятиях, учреждениях энергетики, торговли, сферы обслуживания, здравоохранения, банках не отработаны образцы документов на государственном языке с терминологической комиссией. Не завершена работа по установке в салонах городского пассажирского транспорта диктофонов для объявления остановок на казахском и русском языках.
Недостаточно активно ведется поиск приемлемых форм использования возможностей средств массовой информации, рекламы, визуальной информации и оформления города по внедрению и применению государственного языка, других языков в повседневной жизни горожан. Не отрегулирована на телевидении, радио временная сетка передач на государственном языке.
Алматинский городской Маслихат I-го созыва РЕШИЛ:
1. Доклад Налибаева Ж.Б. - начальника управления по языкам акима города Алматы «О ходе выполнения решения XVI-й сессии Алматинского городского Маслихата I-го созыва от 25 декабря 1997 года «О выполнении Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» в городе Алматы»
принять к сведению.
2. В целях выполнения закона «О языках в Республике Казахстан» от 11 июля 1997 года, реализации Указа Президента Республики Казахстан «О государственной программе функционирования и развития языков» внести изменения и дополнения в программу, утвержденную XVI-й сессией Алматинского городского Маслихата и утвердить региональную программу функционирования и развития языков в городе Алматы, прилагается.
3. Управлению по языкам акима города Алматы, акимам районов создать необходимые условия, обеспечивающие выполнение Программы функционирования и развития языков в городе Алматы предприятиями, учреждениями, организациями всех форм собственности, жителями, обратив особое внимание на применение государственного языка в сферах торговли и обслуживания. Перевести в месячный срок всю рекламную и визуальную информацию на государственный и русский языки.
4. Постоянным депутатским комиссиям, депутатам продолжить целенаправленную работу с избирателями в избирательных округах по выполнению Закона «О языках в Республике Казахстан», указа Президента Республики Казахстан «О государственной программе функционирования и развития языков», настоящего решения.
5. Контроль за выполнением данного решения возложить на постоянную депутатскую комиссию по вопросам науки, образования, культуры, по делам молодежи, межнациональных отношений и религии (Алдашев А.А.).
В. Югай
Председатель
ХХIV-й сессии Алматинского городского Маслихата I-го созыва Ж. Турегельдинов Секретарь Маслихата I-го созыва Приложение к решению ХХIV-й сессии Алматинского городского Маслихата I-го созыва от 12 марта 1999 года ПРОГРАММА функционирования и развития языков в городе Алматы
1. Введение
ПРОГРАММА функционирования и развития языков в городе Алматы (далее ПРОГРАММА) разработана в соответствии со статьей 93 Конституции Республики Казахстан, статьями 23, 25 Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан», Концепцией Республики Казахстан, одобренной Распоряжением Президента Республики Казахстан от 4 ноября 1996 года, Посланием Президента страны народу Казахстана «Казахстан-2030» и Программой действий Правительства Республики Казахстан на 1998-2000 годы.
Цель ПРОГРАММЫ - создание благоприятных условий для развития государственного и других национальных языков в городе Алматы.
Срок реализации ПРОГРАММЫ расчитан на период с 1999 по 2000 год.
Структура ПРОГРАММЫ: ПРОГРАММА состоит из введения и 5-ти глав.
Финансирование ПРОГРАММЫ:
Средства, необходимые для реализации ПРОГРАММЫ, финансируются за счет местного бюджета и в пределах средств, предусматриваемых в бюджете соответствующих министерств, ведомств и прочих источников.
п
/п
Содержание работы
Исполнители
Сро- ки
2. Формирование нормативной правовой базы II квар- тал года В целях обеспечения правовой защиты языков разработать предложения к про- ектам Законов о внесении изменений и дополнений в действующее законода- тельство Республики Казахстан управление информации и обще- ственного согласия, управление по языкам В целях создания необходимых условий для функционирования и развития язы- ков выработать предложения по реализации части третьей статьи 23 Закона Рес- публики Казахстан «О языках в Республике Казахстан»
по языкам, управление труда и социальной защиты населения III Разработать региональную программу функционирования и развития языков на 2001-2010 годы IV
3. Научно-лингвистическое обеспечение Создать условия для проведения актуальных научно-исследовательских работ на казахском языке управление по языкам, фонд «Мемлекеттiк тiл»
с
Подготовить и выпустить: Второе издание информационно-аналитического справочника по реализации Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» по городу Алматы (150 стр.)
управление по языкам
То же
Внести предложения для компьютерного словарного фонда (банк данных) ка- захского языка Внести предложения для разработки комплекса мер по усовершенствованию ка- захского алфавита и орфографии III- талы
4. Язык в сфере средств массовой информации, науки, культуры и образо- вания Обобщать и распространять новые технологии и передовую практику обучения языкам с использованием опыта действующих в республике национальных культурных центров и ассоциаций По- сто- янно Организовать курсы по повышению языковой квалификации учителей, перевод- чиков, делопроизводителей и других специалистов управления образования, по язы- кам г.Алматы Обеспечить применение государственного языка в сферах транспорта и связи, торговли, здравоохранения, бытового обслуживания, справочно-информационной службы ГП Пассажирских перевозок, КГП «Алматыэлектротранс», ГЦТ «Алматытелеком», Депар- тамент по координации и кон- тролю за работой предприятий сферы услуг Проводить городские, региональные и отраслевые совещания, конференции, коллоквиумы и другие мероприятия по актуальным проблемам развития языков Разработать специальные программы по обеспечению детей дошкольного воз- раста иллюстрированными книжками и буклетами на казахском языке по языкам, управления образова- ния г.Алматы Продолжить работу по увеличению количества ДДУ и школ с казахским язы- ком обучения и расширению сети учреждений образования с углубленным изу- чением казахского языка ИПК учителей г.Алматы, управ- ление по языкам, управление образования г.Алма- ты Совершенствовать работу по изданию комплекса учебно-методической и спра- вочной литературы, выпуску аудио- видео материалов, отражающих современ- ные методы изучения государственного языка и по созданию компьютерных программ по обучению государственному и другим национальным языкам в школах Усилить эффективность проведения курсов повышения квалификации и пере- подготовки педкадров города Алматы управление образования Координировать работу по открытию курсов в ССУЗах по подготовке профес- сий «Секретарь-референт», «Делопроизводитель» на государственном языке Увеличить количество часов обучения казахскому языку в русских отделениях высших и средних учебных заведений, обеспечить формирование групп, изуча- ющих государственный язык. Расширить сеть детских домов, школ-интернатов с казахским языком обучения для детей-сирот и детей, оставшихся без попече- ния родителей Усилить работу по увеличению классов, групп и отделений с преподаванием на государственном и национальных языках в ДДУ, общеобразовательных шко- лах, ССУЗах 1999- годы Довести количество часов казахского языка в детских дошкольных учреждени- ях с русским языком воспитания в ясельных и детских группах до 2 часов в неделю, в подготовительных группах - до 3 часов в неделю; в пределах общего количества учебных часов увеличить количество часов казахского языка в на- чальных классах общеобразовательных школ с русским языком обучения Приступить в школах с казахским языком обучения и в казахских отделениях ССУЗов, ВУЗов преподавание физкультуры и военной подготовки на государ- ственном языке Обеспечить школы с изучением национальных языков программами, учебно-ме- тодическими пособиями, аудио-визуальной и, по возможности, компьютерной техникой по- управление культуры Разнообразить формы культурных программ, направленные на развитие нацио- нальных традиций, возрождение старинных обрядов и ритуалов, организовать сеть мастерских и выставок работ народного прикладного искусства Обеспечить систематическое комплектование библиотек города литературой на казахском и других языках Обеспечить телерадиокомпаниям выполнение статьи 18 Закона РК «О языках в РК» г.Алматы ственного согласия Расширить тематику в прессе и сеть молодежных передач по пропаганде казах- ского языка, истории, культуры, творческого наследия классиков казахской ли- тературы первые руководители СМИ и ТРК, управление информации и общественного согласия, управ- ление по языкам
5. Делопроизводство на государственном языке В местных государственных органах создать отделы или секторы по внедрению государственного языка в делопроизводство Акимы г.Алматы, районов, гор- финуправ- ление первые руководители предприя- тий, организаций и учреждений Восстановить в штатном расписании по одной единице главного и ведущего специалистов - преподавателей казахского языка и переводчиков или делопроиз- водителей в управлениях и комитетах, во всех предприятиях, организациях и учреждениях, независимо от форм собственности I Ввести в единовременную ежегодную отчетность для предприятий, организа- ций и учреждений, независимо от форм собственности, прохождение сотрудни- ками курсов по обучению государственному языку управление статистики и анали- за, управление по языкам г.Ал- маты Разработать мероприятия и определить порядок внедрения государственного языка в делопроизводство в местных государственных органах аппарат Акима г.Алматы, акимы районов В местных государственных органах разработать и выпустить единые образцы деловых бумаг (компьютерных шаблонов) на государственном языке управление по языкам, акимы Активизировать в районах города организацию курсов по интенсивному обуче- нию государственному языку, уделив при этом особое внимание на отраслевую терминологию и устную разговорную речь Создать городской научно-методический центр по обработке и внедрению пере- дового опыта в сфере обучения государственному языку и делопроизводства на базе фонда «Мемлекеттiк тiл»
I-II
6. Терминологические и ономастические работы Подготовить предложения к проекту Концепции усовершенствования казахской терминологии и ономастических работ города управления по языкам Подготовить предложения к созданию компьютерного фонда казахской терми- нологии Обеспечить упорядочение и систематизацию урбанонимов - наименований то- пографических объектов города Обеспечить подготовку и регулярное издание словаря-справочника наименова- ний административно-территориальных единиц города Алматы с новыми упорядо- ченными и систематизированными топонимами (название местностей и водое- мов)
Обеспечить подготовку и выпуск карт города Алматы с новыми наименования- ми топонимов и других объектов города Регулярно выпускать словари топонимов г.Алматы, справочники новых онома- стических наименований города Продолжить работу по увековечению памяти государственных и общественных деятелей, деятелей науки, культуры, литературы и искусства РК (путем присвое- ния их имен улицам, школам и т.д; установления мемориальных досок)