Қазақша:
Қазақстан Республикасы Атом Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Атом энергиясы энергетикасы жөніндегі комитеті Комитет по атомной энергии Министерства индустрии и новых технологий Республики комитеті Казахстан төрағасының 2002 жылғы 3 қыркүйектегі N 65 бұйрығы.
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2002 жылғы 8 қазанда тіркелді. Тіркеу N 1996.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Атом энергетикасы комитеті төрағасының 2009 жылғы 9 шілдедегі N 36 бұйрығымен Радиоактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау Ережелерін бекіту туралы
1. Радиоактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау Ережелері, РМҚТЕ-99, бекітілсін және күшіне енсін.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
2. 01.03.99 жылдан N 7 "Радиоактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау Ережелерін күшіне ендіру туралы" Қазақстан Республикасы ғылым Министрлігінің-ғылым Академиясының атом энергиясы жөніндегі Агенттігі Шешімінің күші жойылсын.
Төраға
Қазақстан Республикасы энергетика және минералды ресурстар министрлігінің атом энергетикасы жөніндегі Комитетінің 2002 жылғы 3 қыркүйектегі N 65 бұйрығымен Бекітілді Радиоактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау Ережелері, РМҚТЕ-99 1 Тарау. КІРІСПЕ &1. ЖАЛПЫ МАҒЛҰМАТТАР
1. Радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау осы Ережелері (бұдан
- әрі Ережелер) радиактивті материалдарды тасымалдау кезінде қызмет етушілерге, мүлікке және қоршаған ортаға радиациялық, сондай-ақ сындылықпен және жылу шығарумен байланысқан қауіптілікті бақылаудың қабылдауға лайық деңгейін қамтамасыз етуші қауіпсіздік нормаларын белгілейді. Ережелерде радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау мәселесіне тұрғылар қағидасы пайдаланады, бұлар қазіргі кезеңде Атом Энергиясы жөніндегі Халықаралық Агенттігімен (АЭХА), Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымымен (ДДСҰ), сонымен қатар Стандарттау жөніндегі Халықаралық Ұйыммен (СХҰ) және мүшесі Қазақстан Республикасы болып табылатын Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ)
жүйесіне кіретін басқа құзырлы халықаралық ұйымдарымен белгіленеді.
(1) Ережелер мәтіні бойынша 2 Тарауда анықтамалары берілген барлық терминдер, оларды анықтамасы бойынша пайдаланған кезде, курсивпен белгіленген, бұл оларды тануды жеңілдетеді.
2. Ережелер Қазақстан Республикасының аумағында радиактивті материалдардың кезкелген түрлерін көліктің барлық түрлерімен (жердегі, су, әуе)
тасымалдау бойынша негізгі реттейтін құжат ретінде күшіне енеді. Қауіпсіздік бойынша Ережелерінің талаптары Қазақстанда радиактивті материалдарды тасу саласында қызметті іске асыратын барлық заңды тұлғалармен орындалу үшін міндетті болып табылады және осы салада қазіргі барлық нормалық құжаттарды қарастыру үшін негіз болады.
3. Ережелердің жеке тарауларында радиоактивті жүктерді тасымалдау қауіпсіздігін қамтамсыз ету бойынша нақтылы шараларды жүзеге асыру белгіленіп қойылады, алайда оларды жүзеге асыру жауапкершілігі қандай болса да белгілі бір заңды тұлғаға жүктелмейді. Мұндай жауапкершілікті үлестіруді Қазақстан Республикасы министрліктері мен ведомстволарының, сондай-ақ, олардың бақылауындағы тікелей радиоактивті материалдарды тасымалдаумен айналысатын ұйымдардың өріс әрекеттеріне байланысты өзгертуге болады.
&2. МАҚСАТ
4. Осы Ережелердің мақсаты - радиактивті материалды тасымалдау кезінде адамдарды, мүлікті және қоршаған ортаны сәулелеу әсерінен қорғауды қамтамасыз ету. Бұл қорғанысқа мыналарды міндетті түрде қолданумен қол жетеді:
1) радиактивті ішіндегі нәрсе үшін қорғауыш қабықшаны;
2) сыртқы сәуле шығару деңгейлерін бақылауды;
3) сындылықты болдырмау үшін шараларды;
4) жылулық әсердің нәтижесінде бүлінулерді болдырмау үшін шараларды.
Бұл талаптардың орындалуы, біріншіден, қаптамалар ішіндегісі мен тасымал құралдарының шектеріне, сондай-ақ қаптамалар құралымының нормативтік сипаттамаларына бұлардың радиактивті ішіндегісінен келетін қауіпке байланысты сатылы амалды қолдану жолымен қамтамасыз етіледі.
Екіншіден, бұған қаптамалардың құралымы мен іске қолданылуына қатысты талаптарды белгілеу, сондай-ақ қаптамалық жинақтарға, соның ішінде радиактивті ішіндегі нәрсенің сипатын ескере отырып, қызмет көрсету арқылы қол жетеді. Ақырында, талаптар, қажет болған уақытында құзыретті органдардың бекітуі рәсімін кіргізіп, әкімшілік бақылау шараларын міндетті түрде қолдану арқылы орындалады.
5. Радиактивті материалдарды тасымалдау кезінде, тұрғындар қатарындағы адамдар немесе кәсіпшіл қызметкерлер (персонал) болып табылатын, жеке тұлғалардың қауіпсіздігі осы Ережелерді сақтау арқылы қамтамасыз етіледі.
Бұған қатысты сенімділікке сапаны қамтамасыз ету және Ережелерді сақтауды қамтамасыз ету бағдарламалары арқылы жетуге болады.
&3. ҚОЛДАНУ САЛАСЫ
6. Жер үсті, су және әуе көлігінің барлық түрлерімен, радиактивті материалды пайдаланумен байланысқан тасымалды қоса, радиактивті материалды тасымалдауға осы Ережелер қолданылады. Тасымалдауға барлық операциялар мен шарттар кіреді, бұлар радиактивті материалдың орнын ауыстырумен байланысқан және осы процесті, жеке алғанда қаптамалық жинақты жобалауды, жасап шығаруды, қызмет көрсету мен жөндеуді, сондай-ақ дайындауды, тиеуді, жөнелтуді, тасымалдауды, транзиттік сақтауды қоса, радиактивті материалдар мен қаптамалар жүктерінің ақырғы келіп жеткен пунктінде түсіру мен қабылдауды құрайды. Қызмет етудің нормативтеріне осы Ережелерде сатылы амал қолданылады, оның үш жалпы деңгейін қиындығы жағынан келесі түрде сипаттауға болады:
1) тасымалдың әдеттегі жағдайлары (қандай болса да оқыс оқиғасыз);
2) тасымалдың қалыпты жағдайлары (азғантай оқиғалар);
3) тасымалдың апаттық жағдайлары.
7. Осы Ережелер мыналарға таралмайды:
1) көлік құралдарының ажыратылмайтын бөлігі болып табылушы радиактивті материалдар;
2) қандай да болса мекеменің шегінде орын ауыстыратын және орын ауыстыруға көпшілік пайдалануындағы автомобиль жолын не темір жолды пайдалану ұйғарылмаған уақытта, берілген мекемеде күші бар, сәйкесті қауіпсіздік ережелерінің ықпалына жататын радиактивті материалдар;
3) диагностика немесе емдеу мақсатымен адамның немесе жануардың организміне ауыстырып қондырылған не енгізілген радиактивті материалдар;
4) реттеуші орган пайдалануға рұқсат берген тұтыну тауарларында ақырғы пайдаланушыға сатылғаннан кейін болушы радиактивті материалдар;
5) табиғи радинуклидтер құрамына кіретін табиғи материалдар мен кендер, бұларды осы радинуклидтерді пайдалану мақсатымен, мұндай материалдардың меншікті активтігі 71-76 тармақтарда көрсетілген мәндерден 10 еседен аса артып кетпейтін жағдайда, қайта өңдеу ұйғарылмайды.
8. Осы Ережелер бақылаудың мынадай маршрут таңдап алу немесе физикалық қорғанысты қамтамасыз ету сияқты, радиациялық қауіпсіздікпен байланыспаған себептерге қарай белгілене алатын шараларын алдын ала қарамайды. Бақылаудың кезкелген осындай шаралары радиациялық және радиациялық емес қауіптілікті осы Ережелермен тағайындалған қауіпсіздік нормаларынан шегініс жасамай ескеруге тиісті.
9. Қосымша қауіптілікпен байланысқан радиактивті материалға қатысты, сондай-ақ радиактивті материалды басқа да қауіпті жүктермен бірге тасымалдауға қатысты, берілген материалдар аумағы арқылы немесе аумағына тасымалданатын елдердің әрқайсысында күші бар, қауіпті жүктерді тасымалдаудың сәйкесті ережелері осы Ережелерге қосымша ретінде қолданылуға тиіс.
&4. ҚҰРЫЛЫМ
10. Ережелерде өз құрылымы шеңберінде 2 тарау кіреді, бұнда осы Ережелердің мақсаттары үшін қажет терминдердің анықтаулары берілген; 3 тарауда жалпы жайлар баяндалады; 4 тарауда осы Ережелерде пайдаланылатын активтік пен кедергі қою шектері материалдар үшін келтірілген; 5 тарауда тасымалдау үшін бақылаудың талаптары мен шаралары баяндалады; 6 тарауда радиактивті материалдарға, қаптамалық жинақтарға және қаптамаларға қойылатын талаптар баяндалған; 7 тарау, бұл сынақтарға қойылатын талаптарға арналған; 8 тарауда бекітуге және әкімшілік бақылауға қатысты әрекет етуші талаптар келтіріледі.
2 Тарау. АНЫҚТАУЛАР * Осы Ережелер мақсаттары үшін келесі анықтаулар қолданылуға тиісті.
* Халықаралық қатынас қолайлығы үшін жақша ішінде терминдер анықтамасы ағылшын тілінде берілген.
11. А мен А активтіктері.
1) А - ерекше түрдегі радиактивті материал активтігінің мәні, ол 1 кестеде көрсетілген немесе 4 тарау қағидаларына сәйкес анықталады және осы Ережелер талаптары үшін активтік шектерін анықтағанда пайдаланылады.
2) А - ерекше түрдегі радиактивті материалдан өзге радиактивті материал активтігінің мәні, ол 1 кестеде көрсетілген немесе 4 тарау ережелеріне сәйкес анықталады және осы Ережелер талаптары үшін активтік шектерін анықтағанда пайдаланылады.
12. Уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар (Low tохісіtу alpha еміttеrs) - табиғи уран; азайтылған уран; табиғи торий; уран - 235 немесе уран - 238; торий - 232; кендер құрамына кіретін немесе физикалық және химиялық концентраттар қалпындағы торий - 228 бен торий - 230; немесе жартылай ыдырау периоды 10 тәуліктен кемірек альфа - бөлшек шығарғыштар.
13. Жүк (Соnsіgnмеnt) - кезкелген қаптама не кезкелген қаптамалар немесе жүк жөнелтуші тасымалға әкеліп тапсырған радиактивті материалдың кезкелген тобы.
14. Жүк таситын әуе кемесі (Cargo аіrсrаft) - жолаушы таситын әуе кемесінен басқа, жүк немесе мүлік тасымалдаушы кезкелген әуе кемесі.
15. Жүк контейнері (Frеіght соntаіnеr) - көліктің бір не бірнеше түрімен онда орналасқан жүктерді аралық аударып тиеусіз, қаптамалы немесе қапталмаған жүктер тасымалын жеңілдету үшін құрастырылған көлік жабдығы. Ол өздігінен ашылмауға тиісті, қайталап пайдалану үшін жеткілікті қатқыл және берік болуға тиісті және онымен жұмысты, әсіресе бір тасымал құралынан екіншіге немесе көліктің бір түрінен екінші түріне аударып тиеу кезінде, жеңілдетуші құрылғылармен жабдықталуға тиісті. Кіші жүк контейнері - бұл оның сыртқы габаритінің кезкелгені 1,5 м аспайтын немесе оның ішкі көлемі 3 м3 артық емес контейнер. Кезкелген басқа жүк контейнері үлкен жүк контейнері деп саналады.
16. Жүк жөнелтуші (Соnsіgnоr) - кезкелген тұлға, кезкелген ұйым немесе үкімет, ол тасымалдауға жүк дайындайды және көлік құжаттарында жүк жөнелтуші деп аталады.
17. Жүк алушы (Соnsіgnее) - жүк алатын кезкелген тұлға, кезкелген ұйым немесе кезкелген үкімет.
18. Бөлінуші материал (Fіssіlе маtеrіаl) - уран - 233, плутоний - 239, плутоний - 241 немесе осы радинуклидтердің кезкелген құрамасы. Бұл анықтауға мыналар жатпайды:
1) сәулеленбеген табиғи уран немесе азайтылған уран;
2) тек жылулық нейтронды реакторларда ғана сәулеленген табиғи уран немесе азайтылған уран.
19. Сындылық бойынша қауіпсіздік индексі (СҚИ) (Сrіtісаlіtу safety іndех, СSІ) - бөлінуші материалдан тұратын қаптама, көліктік пакет немесе жүк контейнері үшін тағайындап алынған сан, ол бөлінуші материалдан тұратын қаптамалардың, көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің жалпы санын тексеру үшін пайдаланылады.
20. Ерекше пайдалану (Ехсlusіvе use) - тасымал құралын немесе үлкен жүк контейнерін тек бір жүк жөнелтушінің пайдалануы, бұлар жайында барлық бастапқы, аралық және соңғы тиеу мен түсіру операциялары жүк жөнелтушінің не жүк алушының нұсқауларына сәйкес жүзеге асырылады.
21. Құзыретті орган (Competent аuthоrіtу) - осы Ережелерге байланысты кезкелген мақсатқа қарай өкілеттік берілген немесе осындай ретінде өзгеше түрде танылған кезкелген ұлттық не халықаралық реттеуші орган немесе ұйым.
22. Құралым (Dеsіgn) - ерекше түрдегі радиактивті материалдың, шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалдың, қаптаманың немесе қаптамалық жинақтың сипаттамасы, бұл оларды толық сәйкестендіруге мүмкіндік береді. Бұл сипаттамаға регламенттеуші талаптардың сақталғанын растаушы сипаттізімді, инженерлік-техникалық құжаттаманы (сызбаларды), берілген есептерді, сондай-ақ басқа да сәйкес құжаттаманы кіргізуге болады.
23. Жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнер (ЖЖЖОК)
(Іntеrмеdіаtе bulk соntаіnеr) - орын ауыстыратын қаптамалық жинақ:
1) оның 3 м артық емес көлемі бар;
2) оның жүктерді механикалық өңдеуді жүзеге асыруға мүмкіндік беруші құралымы бар;
3) ол пайдалану сынақтарына сәйкес жүктерді өңдеу және тасымалдау кезінде пайда болушы жүктемелерге орнықты;
4) ол жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнерлерге (ЖЖЖОК) кепілдемеге арналған тарауда баяндалған нормаларға сәйкес құрастырылған, Қауіпті жүктерді тасымалдау жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының ұсынымдары.
24. Мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысым (Махімuм normal ореrаtіng pressure) - теңіз деңгейінде атмосфералық қысымнан асып түсетін мейлінше көп қысым, ол қорғауыш қабықша жүйесінде желдету жүргізбей, немесе қосымша жүйенің көмегімен артық қысымды, сыртқы суытуды түсірмей, немесе тасымалдау кезінде бақылау шараларын пайдаланбай, қоршаған жағдайларға сәйкес келетін температуралық режим мен күн радиациясы жағдайында бір жыл ішінде пайда бола алады.
25. Төмен меншікті активтігі бар материал (ТМА) /Lоw sресіfіс асtіvіtу маtеrіаl(LSА)/ - радиактивті материал, оның өз табиғаты бойынша шектелген меншікті активтігі бар, немесе оған белгіленген орташа меншікті активтік шектері қолданылатын радиактивті материал. Белгіленген орташа меншікті активтікті анықтаған кезде ТМА материалды қоршаушы сыртқы қорғаныс материалдары есепке алынбауға тиісті.
ТМА материалдары үш топтың біреуіне кіреді:
1) ТМА-І (LSА-І):
1-1) уран мен торий кені және осындай кендердің концентраттары, сондай- ақ басқа кендер, бұлар табиғи текті радинуклидтерден тұрады және осы радинуклидтерді пайдалану мақсатында қайта өңдеуге арналады;
1-2) сәулеленбеген қатты табиғи уран не азайтылған уран не табиғи торий немесе олардың қатты не сұйық құрамдары немесе қоспалары;
1-3) 243 тармақ бойынша босатуға жатпайтын мөлшердегі бөлінуші материалдарды қоспағанда, олар үшін А шамасына шек қойылмайтын радиактивті материалдар; немесе 1-4) басқа радиактивті материалдар, оларда активтік бүкіл көлеміне үлестірілген және белгіленген орташа меншікті активтік, 243 тармақ бойынша босатуға жатпайтын мөлшердегі бөлінуші материалдарды қоспағанда, 71-76 тармақтарда көрсетілген активтік шоғырлануының мәндерінен 30 еседен артық асып түспейді.
2) ТМА-ІІ (LSА-ІІ):
2-1) тритий шоғырлануы 0,8 ТБк/л дейінгі су; немесе 2-2) басқа материалдар, оларда активтік бүкіл көлеміне үлестірілген, ал белгіленген орташа меншікті активтік қатты және газ тәріздес заттар үшін 10 А /г және сұйықтықтар үшін 10 А /г аспайды.
3) ТМА-ІІІ (LSА-ІІІ):
ұнтақтардан басқа, қатты материалдар (мысалы, байланысқан тастандылар, активтендірілген заттектер), оларда:
3-1) радиактивті материал қатты материалдың не қатты нысаналар тобының бүкіл көлеміне үлестірілген немесе қатты біртұтас байланыстырушы материалда (мысалы: бетон, битум, қыш және басқалар) негізінен бірқалыпты үлестірілген;
3-2) радиактивті материал біршама ерімейтін болып табылады немесе біршама ерімейтін матрицаға құрылымды түрде кіреді, соған қарай тіпті қаптамалық жинақтың бүлінген кезінде де радиактивті материалдың ағып кетуі жеті тәулік бойы суда тұрғанда шаймалануы нәтижесінде қаптамаға есептегенде 0,1 А -ден аспайтын болады; және 3-3) қатты материалдың белгіленген орташа меншікті активтігі кезкелген қорғауыш материалды есепке алмағанда, 2х10
26. Көпжақты бекіту (Мultіlаtеrаl approval) - құрылма немесе тасымал шығатын елдің және аумағы арқылы немесе аумағына жүк тасымалдануға тиісті әрбір елдің сәйкес құзыретті органының бекітуі. "Аумағы арқылы немесе аумағына" терминдеріне "аумағы үстімен" ұғымы әдейі енгізілмейді, яғни бекіту және хабарлама туралы талаптар, әуе кемесінің бортындағы радиактивті материал аумағы үстімен тасымалданатын елге таралмауға тиісті, егер бұл елге жоспарланған қону алдын ала қаралмаса.
27. Сәулелендірілмеген торий (Unіrrаdіаtіоn thоrіuм) - торий 232-нің бір грамына алғанда 10 грамнан артық емес уран - 233-тен тұратын торий.
28. Сәулелендірілмеген уран (Unіrrаdіаtіоn urаnіuм) - уран 235-тің бір грамына алғанда 2х10 Бк артық емес плутонийден, уран - 235-тің бір грамына алғанда 9х10 Бк артық емес бөліну туындыларынан және уран - 235-тің бір грамына алғанда 5х10 грамнан артық емес уран - 236-дан тұратын уран.
29. Орнықпаған радиактивті ластану (Nоn-fіхеd соntаміnаtіоn) - әдеттегі жағдайда тасымалдаған кезде беттен аластауға болатын радиактивті ластану.
30. Сапаны қамтамасыз ету (Quаlіtу assurance) - бақылау мен тексерудің жүйелі шаралар бағдарламасы, оны радиактивті материалды тасымалдауға қатысушы кезкелген ұйым не орган жүзеге асырады, және осы Ережелермен алдын ала белгіленген, қауіпсіздік нормалары сақталатынына жеткілікті сенушілікті қамтамасыз етуге бағытталған.
31. Ережелерді сақтауды қамтамасыз ету (Сомрlіаnсе assurance) - осы Ережелердің қағидаларын іс жүзінде орындауды қамтамасыз ету мақсатымен құзыретті орган жүзеге асыратын жүйелі шаралардың бағдарламасы.
32. Палубаның белгіленген бөлігі (Dеfіnеd deck area) - кеменің жоғарғы палубасының немесе роллерлік кеменің не паромның көлік құралдарына арналған палубасының бөлігі; онда радиактивті материалдарды салуға орын бөліп қойылған.
33. Беттік радиактивті ластығы бар нысана (БРЛН) (Surface соntаміnаtеd object) - қатты нысана, ол өзімен өзі радиактивті болмаса да, оның бетінде үлестірілген радиактивті материалдан тұрады. БРЛН екі топтың біреуіне жатады:
1) БРЛН - І: қатты нысана, онда:
1-1) 300 см аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см -ден кем болса) орташаланған, қолжететін беттегі орнықпаған радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 4 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 0,4 Бк/см -ден аспайды; және 1-2) 300 см2 аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см2-ден кем болса) орташаланған, қолжететін беттегі орныққан радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 4х10 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 4х10 Бк/см2-ден аспайды; және 1-3) 300 см2 аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см2-ден кем болса) орташаланған, қолжетпейтін беттегі орнықпаған радиактивті ластану плюс орныққан радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 4х10 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 4х10 Бк/см -ден аспайды.
2) БРЛН - ІІ: қатты нысана, онда беттің орныққан не орнықпаған радиактивті ластануы БРЛН - І үшін жоғарыда "а" тармақшада көрсетілген сәйкес келуші шектерден асып түседі, және онда:
2-1) 300 см аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см -ден кем болса) орташаланған, қолжететін беттегі орнықпаған радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 400 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 40 Бк/см -ден аспайды; және 2-2) 300 см аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см -ден кем болса) орташаланған, қолжететін беттегі орныққан радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 8х10 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 8х10 Бк/см -ден аспайды; және 2-3) 300 см аудан бойынша (не бүкіл бет бойынша, егер оның ауданы 300 см -ден кем болса) орташаланған, қолжетпейтін беттегі орнықпаған радиактивті ластану плюс орныққан радиактивті ластану бета - және гамма - шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 8х10 Бк/см -ден немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 8х10 Бк/см -ден аспайды.
34. Біржақты бекіту (Unіlаtеrаl approval) - құрылманы бекіту, ол тек берілген құрылма шығатын елдің құзыретті органынан талап етіледі.
35. Жолаушы таситын әуе кемесі (Passenger аіrсrаft) - экипаж мүшелерінен, тасымалдаушы қарауында жұмыс істейтін қызметкерлер мен қызмет міндеттерін атқарып жүргендерден, сәйкесті ұлттық органның уәкілетті өкілінен немесе жүкке ере жүретін тұлғадан басқа кезкелген тұлғаны тасымалдаушы әуе кемесі.
36. Тасымалдау (Shірмеnt) - жүкті оның шығарылған жерінен тағайындалған жеріне арнайы жылжыту.
37. Тасымал құралы (Conveyance) мынаны білдіреді:
1) автомобиль жолымен немесе темір жол бойымен тасымалдау жағдайында
- кезкелген көлік құралы;
2) су жолдары бойымен тасымалдау жағдайында - кезкелген кеме не кезкелген трюм, бөлік немесе кеме палубасының белгіленген бөлімі;
3) әуе көлігімен тасымалдау жағдайында - кезкелген әуе кемесі.
38. Тасымалдаушы (Саrrіеr) - көліктің кезкелген түрімен радиактивті материалды тасымал жасаушы кезкелген тұлға, кезкелген ұйым немесе кезкелген үкімет. Бұл термин жалдану бойынша немесе сыйақы үшін әрекет етуші тасымалдаушыларды (кейбір елдерде көпшілік пайдалануындағы компаниялар - тасымалдаушылар немесе келісім-шарт бойынша тасымалдаушылар ретінде белгілі) қалай болса, өз бетімен тасымалдаушыларды да (кейбір елдерде жеке тасымалдаушылар ретінде белгілі) солай қамтиды.
39. Радиациялық қорғау бағдарламасы (Rаdіаtіоn Рrоtесtіоn Programme) - қажетті жоспарлау мен радиациялық қорғау шараларын есепке алуды қамтамасыз ету мақсаты болып табылатын жүйелі іс-шаралар.
40. Радиактивті ластану (Соntаміnаtіоn) - бетте радиактивтіктің бета - мен гамма-шығарғыштар үшін және уыттылығы төмен альфа - шығарғыштар үшін 0,4 Бк/см2-ден асатын мөлшерде немесе барлық басқа альфа - шығарғыштар үшін 0,04 Бк/см2 мөлшерде болуы.
41. Радиактивті ішіндегі нәрсе (Rаdіоасtіvе contents) - қаптамалық жинақтың ішінде болушы, кезкелген радиактивті ластанған не активтендірілген қатты заттармен, сұйықтықтармен және газдармен бірге алған радиактивті материал.
42. Радиактивті материал (Rаdіоасtіvе маtеrіаl) - радинуклидтерден тұратын кезкелген материал, онда активтік концентрациясы, сондай-ақ жүктің толық активтігі 71-76 тармақтарда көрсетілген мәндерден асып түседі.
43. Ерекше түрдегі радиактивті материал (Sресіаl form rаdіоасtіvе маtеrіаl) - шашырамаушы қатты радиактивті материал, немесе радиактивті материалдан тұратын жабық капсула.
44. Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал (Low dіsреrsіblе rаdіоасtіvе маtеrіаl) - қатты радиактивті материал немесе шашырауға шектелген қабілеттілікте болушы және ұнтақ тәріздес нысанда болмаушы бітеу капсуладағы қатты радиактивті материал.
45. Резервуар (Tank) - бак түріндегі контейнер, тасымал бак, автошанаш, темір жол цистернасы немесе толтыру кезінде газтәрізді не сұйық түрде болатын және ақырында қатаятын сұйықтық, ұнтақтар, түйіршіктер, қоспалар не қатты заттар үшін сыйымдылығы 450 литрден кем емес және газдар үшін 1000 литрден кем емес қабылдағыш сыйымсауыт. Контейнер - бак құрлық және су жолдарымен тасымалдауға, толтыруға және оның құрылмалық жабдығын алып тастамай босатуға жарамды болуға тиіс, тұрақтандырушы элементтерді және сыртқы бекітпе құрал-жабдықтарды иеленуге тиіс және толтырылған күйінде көтеруге жарамды болуға тиіс.
46. Қорғауыш қабықша (Герметикалау) жүйесі (Соntаіnмеnt system) - тасымалдау кезінде радиактивті материалды ұстап тұруға арналған жүйе ретінде жобалаушы анықтаған қаптамалық жинақтың элементтер жүйесі.
47. Оқшаулап шектеу жүйесі (Соnfіnемеnt system) - бөлінуші материалды және жобалаушымен анықталған және, сындылық бойынша қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған жүйе ретінде, құзыретті орган мақұлдаған қаптамалық жинақтың элементтерін орналастыру жүйесі.
48. Арнайы жағдайлар (Sресіаl arrangement) - осы Ережелердің барлық қолданылатын талаптарын қанағаттандырмайтын, жүктердің тасымалдануы мүмкін болатын, құзыретті орган бекіткен, шарттар.
49. Кеме (Vessel) - кезкелген теңіз кемесі немесе жүк тасымалдау үшін пайдаланылатын ішкі су жолдары бойымен жүзуге арналған құрал.
50. Көлік құралы (Vеhісlе) - автожолдық көлік құралы (құрама көлік құралын, яғни жартылай тіркемесі бар тартқышты қоса) немесе темір жол платформасы не темір жол вагоны. Әрбір тіркеме жеке көлік құралы ретінде қаралуға тиісті.
51. Көлік индексі (КИ) (Transport іndех) - қаптамаға, көліктік пакетке немесе жүк контейнеріне немесе қапталмаған ТМА - І не БРЛН - І-ге берілген сан, ол радиактивті сәулелендіруге бақылауды қамтамасыз ету үшін пайдаланылады.
52. Көліктік пакет (Overpack) - контейнер, мысалы жәшік, қорап немесе қап, оны бір жүк жөнелтуші жүкті өңдеу, орналастыру және тасымалдау ыңғайлылығы мақсатында бір не бірнеше қаптаманы бір өңделетін жүк бірлігіне біріктіру үшін қолданады.
53. Радинуклидтің меншікті активтігі (Sресіfіс асtіvіtу) - берілген нуклидтің масса бірлігіне келетін активтік. Материалдың меншікті активтігі - радинуклидтер негізінен ішінде біркелкі үлестірілген, материалдың масса не көлем бірлігіне келетін активтік.
54. Қаптама (Раскаgе) - радиактивті ішіндегісімен бірге тасымалға тапсырылған түрдегі қаптамалық жинақ. Осы Ережелер қаптаманың келесі түрлеріне таралады, оларға 4 тарауда көрсетілген материалдарға қатысты активтік пен кедергілер шектері қолданылады және олар сәйкесті талаптарды қанағаттандырады:
1) босатылған қаптама;
2) 1 типті өнеркәсіптік қаптама (ӨҚ-1 тип);
3) 2 типті өнеркәсіптік қаптама (ӨҚ-2 тип);
4) 3 типті өнеркәсіптік қаптама (ӨҚ-3 тип);
5) A типті қаптама;
6) B(U) типті қаптама;
7) В(М) типті қаптама;
8) С типті қаптама.
Бөлінуші материалдар немесе уранның гексафториді құрамына кіретін қаптамаларға қосымша талаптар қолданылады.
55. Қаптамалық жинақ (Раскаgіng) - радиактивті ішіндегісін толық орналастыру және ұстап тұру үшін қажет элементтердің жиынтығы. Жеке алғанда, оның ішіне бір не бірнеше қабылдау ыдысы, жұтушы материалдар, арақашықтықты ұстаушы құрылмалар, сәулелеуден қорғаныс құралдары және толтыру, босату, желдету мен қысымды түсіру үшін қызмет көрсететін жабдық;
салқындатуға, механикалық соққыны бәсеңдетуге, жүк өңдеу және бекітуге, жылулық оқшаулауға арналған құрылғылар; сондай-ақ қаптамамен біртұтастық құрайтын қызмет көрсету құрылғылары кіре алады. Қаптамалық жинақ жәшік, қорап, күбі немесе ұқсас қабылдау ыдысы түрінде бола алады, бірақ жүк контейнері де, резервуар не жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнер де болып санала алады.
56. Табиғи уран (Urаnіuм - natural) - уран изотоптарының (шамамен уран - 238 99,28% және уран - 235 0,72% масса бойынша) табиғи қоспасынан тұратын, химиялық бөліп шығарылған уран.
Азайтылған (depleted) уран - табиғи уранмен салыстырғанда масса бойынша уран - 235-тің пайызбен көрсетілген азырақ мөлшерінен тұратын уран.
Байытылған (еnrісhеd) уран - масса бойынша уран - 235-тің пайызбен көрсетілген 0,72%-дан артық мөлшерінен тұратын уран. Барлық жағдайларға да масса бойынша уран - 234-тің пайызбен көрсетілген өте азғантай мөлшері қатысады.
57. Сәуле шығару деңгейі (Rаdіаtіоn level) - сағатына миллизивертпен көрсетілген сәйкес келуші доза қуаты.
58. Орныққан радиактивті ластану (Fіхеd соntаміnаtіоn)- орнықпаған радиактивті ластану болып табылмайтын радиактивті ластану.
3 Тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР &1. РАДИАЦИЯЛЫҚ ҚОРҒАНЫС
59. Радиактивті материалдарды тасымалдау үшін радиациялық қорғаныс бағдарламасы әзірленуге тиісті.
Бағдарламада алдын ала қарастырылатын шаралар сипаты мен ауқымы сәулелендірудің шамасы мен ықтималдығына тәуелді болуға тиісті. Бағдарлама 60-61 және 63-67 тармақтарда баяндалған талаптарды ескеруі тиіс. Сәйкесті құзыретті орган тексеріс жүргізуі үшін сұраным бойынша бағдарлама құжаттары әкеліп берілуге тиісті.
60. Тасымалды жүзеге асыру кезінде дербес дозалар мөлшері, сәулеленуге ұшырайтын адамдар саны, және сәулелену ықтималдығы, экономикалық пен әлеуметтік факторларды ескере отырып, ақылмен қол жеткізерлік төмен деңгейде тұратындай етіп, ал дербес сәулелену дозалары сәйкесті дозалар шегінен аспайтындай етіп қорғаныс пен қауіпсіздік оңтайлануға тиісті. Құрылымдық пен жүйелі қөзқарас қолданылуы керек, онда іс-қызметтің басқа түрлерімен тасымалдың өзара байланысы ескеріледі.
61. Кәсіби қызметкерлердің (персоналдың) орындайтын жұмысымен байланысқан радиациялық қауіптілікті болдырмау жөнінде, және сақталуы қажет сақтық шаралары бойынша, олардың ұшырайтын сәулеленуін және олардың әрекеттері нәтижесінде зардап шегуі мүмкін басқа адамдардың сәулеленуін төмендетуді қамтамасыз ету мақсатында, сәйкес келетін дайындығы болуға тиіс.
62. Сәйкесті құзыретті орган радиактивті материалдарды тасымалдауға байланысты алынған сәулелену дозаларына баға беруді, сондай-ақ қауіпсіздіктің негізгі нормаларына қорғаныс және қауіпсіздік жүйесінің сәйкестігін қамтамасыз ету мақсатын көздей отырып, мерзіммен ұйымдастыруға тиіс.
63. Тасымалдаумен байланысқан жұмыстарды орындау нәтижесінде кәсіби сәулеленген жағдайда, бағалау бойынша, мына мөлшерде тиімді доза алу:
1) жылына 1 мЗв-тен жоғары тым күмәнді болып табылатын уақытта - жұмыстың ерекше кестелері, дозиметрлік толық жете бақылау, доза бағалау бағдарламалары немесе жеке есепке алып отыру талап етілмеуі тиіс;
2) жылына 1-6 мЗв әбден ықтимал болып табылатын уақытта - жұмыс орындарын дозиметрлік бақылау немесе дербес дозиметрлік бақылау арқылы доза бағалау бағдарламалары жүзеге асырылуға тиісті;
3) жылына 6 мЗв-тен жоғары әбден ықтимал болып табылатын уақытта - дербес дозиметрлік бақылау жүргізілуі тиіс.
Дербес дозиметрлік бақылау немесе жұмыс орындарын дозиметрлік бақылау сәйкесті түрде құжатпен ресімделуі тиіс.
64. Радиактивті материал қызметкерлерден (персоналдан) және халықтан шыққан адамдардан жеткілікті алыстатылып орналасуы тиіс. Алыстату қашықтығын немесе сәуле шығару деңгейлерін есептеу мақсаттары үшін дозаның келесі мәндері пайдаланылуы тиіс:
1) жұмыстық үнемі келіп-кету аймағындағы қызметкелер (персонал) үшін - жылына 5 мЗв;
2) жалпы еркін кіріп-шығу орындарында халықтан шыққан адамдардан тұратын халықтың сындық тобы үшін - жылына 1 мЗв.
65. Радиактивті материал айқындап шығарылмаған фототаспадан жеткілікті алыстатылып орналасуы тиіс. Бұл мақсат үшін, алыстату қашықтығы радиактивті материалды тасымалдауға байланысты, айқындап шығарылмаған фототаспаны радиактивті сәулелендіру осындай фототаспалар жүгінің тобына 0,1 мЗв деңгеймен шектелуге тиіс екендігіне сүйене отырып, анықталуы тиіс.
&2. АПАТТЫҚ ІС-ШАРАЛАР
66. Радиактивті материалдарды тасымалдау уақытында апат не оқыс оқиғалар болған жағдайда адамдарды, мүлікті және қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету мақсатымен сәйкесті ұлттық және/немесе халықаралық ұйымдардың апат жағдайларына белгілеген ережелері сақталуға тиісті.
Жарияланымда осындай ережелер жайында тиісті нұсқаулар бар.
67. Апаттық рәсімдер апат болған жағдайда жүк ішіндегі нәрсенің қоршаған ортамен әрекеттесуі салдарынан басқа қауіпті заттардың пайда болу мүмкіндігін ескеруге тиісті.
&3. САПАНЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
68. Құзыретті орган үшін жарамды, негізіне халықаралық, ұлттық және басқа нормалар алынған сапаны қамтамасыз ету бағдарламалары, барлық ерекше түрдегі радиактивті материалдарға, шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдар мен қаптамаларға қатысты, сондай-ақ осы Ережелердің сәйкес келетін қағидаларын орындауды қамтамасыз ету мақсатында көлік операциялары мен транзиттік сақтауға қатысты, жобалауды, дайындап шығаруды, сынақтарды, құжаттама жасауды, пайдалануды, қызмет көрсетуді және тексеруді үйлестіре отырып әзірленуге және жүзеге асырылуға тиісті. Құралымдар үшін техникалық шарттарға толық сәйкестігі туралы құзыретті органның дәлелдеме алуға мүмкіндігі болуға тиіс. Дайындаушы, жүк жөнелтуші немесе пайдаланушы жасап шығару немесе пайдалану кезінде құзыретті органға тексеру мүмкіндігін беретін және кезкелген өкілетті құзыретті органға мынаны көрсетіп беретін халде болуға тиіс:
1) қолданылатын дайындау әдістері мен материалдар бекітілген құралым үшін техникалық шарттарға сәйкес келеді; және
2) барлық қаптамалық жинақтар мезгіл-мезгіл тексеріледі және қажет болғанда жөндеу жүргізіледі және барлық сәйкес келетін талаптар мен техникалық шарттарды, тіпті қайта-қайта пайдаланғаннан кейін де, қанағаттандыруды жалғастыра беру үшін тиісті тәртіпте ұсталады.
Құзыретті органның бекітуі талап етілген жағдай болғанда, бұндай бекіту сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының бар болуын және оның барабарлығын ескеруi тиіс.
&4. ЕРЕЖЕЛЕРДІҢ САҚТАЛУЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
69. Құзыретті орган осы Ережелердің сақталуын қамтамасыз етуге жауапкершілік артады. Бұл жауапкершілікті іске асыру құралдары қаптамалық жинақтарды, ерекше түрдегі радиактивті материалдарды және шашырауға төмен қабілеттілігі бар материалдарды жобалауға, дайындап шығаруға, сынақ өткізуге, тексеру жүргізуге және қызмет көрсетуге, сондай-ақ осы Ережелердің қағидаларын орындауды іс-тәжірибеде көрсетіп беру мақсатымен жүк жөнелтушілер мен тасымалдаушылардың құжаттама даярлауға, жасауға, қаптамаларды өңдеуге және орналастыруға арналған бақылау бағдарламасын әзірлеу мен жүзеге асыруды қамтиды.
&5. АРНАЙЫ ЖАҒДАЙЛАР
70. Жүктерге қатысты осы Ережелердің басқа баптарына сәйкестігі іс жүзінде орындалмайтын болып табылса, олар арнайы жағдайлардан басқаша тасымалданбауға тиістi. Егер құзыретті орган осы Ережелердің басқа баптарына сәйкестік іс жүзінде орындалмайды деп тапса және осы Ережелермен белгіленген қауіпсіздіктің міндетті нормалары осы Ережелердің басқа баптарына балама құралдарды қолдану есебінен сақталған деп тапса, онда құзыретті орган жалғыз- жарым топты немесе бірнеше жүктердің жоспарланған сериясын арнайы жағдайларда тасымалдау жөніндегі операцияны бекіте алады. Тасымал кезінде қауіпсіздің жалпы деңгейі ең кем дегенде барлық қолданылатын талаптарды орындаған кезде қамтамасыз етілмекші деңгейге баламалы болуға тиіс. Осындай типтi халықаралық жүктер үшiн көпжақты бекiту болуға тиiс.
4 Тарау. МАТЕРИАЛДАР ҮШІН АКТИВТІК ЖӘНЕ КЕДЕРГІ ҚОЮ ШЕКТЕРІ &1. РАДИНУКЛИДТЕР ҮШІН НЕГІЗГІ МӘНДЕР
71. 1 Кестеде (төменге қарау керек) жеке радинуклидтер үшін келесі негізгі мәндер келтірілген:
1) А мен А , ТБк [Т-тера, туынды нормалық құқықтық актке (ТНКА)
қосымшаға қарау керек, СИ тіреуіші];
2) алып тастау таралатын материалдар үшін активтік концентрациясы, Бк/г;
және
3) алып тастау таралатын жүктер үшін активтік шектері, Бк.
&2. РАДИНУКЛИДТЕР ҮШІН НЕГІЗГІ МӘНДЕРДІ АНЫҚТАУ
72. 1 Кестеде саналмаған жеке радинуклидтерге қатысты, 71 тармақта айтылған негізгі мәндерді анықтау құзыретті органның бекітуін немесе, халықаралық тасымал жағдайында, көпжақты бекітуді талап етуге тиіс. Әрбір радинуклидтің химиялық пішіні белгілі болған уақытта Радиологиялық қорғау жөніндегі халықаралық комиссияның ұсыныстарына сәйкес, радинуклидтердің химиялық пішіні тасымалдың қалыпты да, апатты да жағдайларында назарға алынатын болса, оның ерігіштік тобына жататын А мәнін пайдалануға рұқсат беріледі. Радинуклидтер үшін 2 кестеде келтірілген мәндерді нұсқа ретінде құзыретті орган бекітпесе де пайдалануға болады.
73. 1 Кестеде көрсетілмеген радинуклид үшін А мен А шаманы есептеген кезде радинуклидтер табиғи пропорцияда қатысатын және не 10 тәуліктен, не аналық нуклидтің жартылай ыдырау периодынан асып түсетін жартылай ыдырау периоды бар еншілес нуклид қатыспайтын радиактивті ыдыраудың бір тізбекшесі бір радинуклид ретінде қарастырылуы тиіс; активтікті назарға алғанда А не А - нің қолданылатын мәні берілген тізбекшенің аналық нуклидінің активтігі мен мәніне сәйкес келуге тиіс. Қандай болмасын еншілес нуклидтің 10 тәуліктен немесе аналық нуклидтің жартылай ыдырау периодынан асып түсетін жартылай ыдырау периоды бар болатын радиактивті ыдырау тізбекшелері жағдайында аналық нуклид пен осындай еншілес нуклидтер әртүрлі нуклидтердің қоспасы ретінде қарастырылуы тиіс.
1 КЕСТЕ. РАДИНУКЛИДТЕР ҮШІН НЕГІЗГІ МӘНДЕР Радинуклид А А Алып тастау Алып тастау (атомдық нөмір) таралатын таралатын материал жүк үшін үшін активтік активтік концент. шегі рациясы (ТБк) (ТБк) (Бк/г) (Бк)
Актиний (89)
-1 -3 1 4
Ас-225 (а) 8х10 6х10 1х10 1х10
-1 -5 -1 3
Ас-227 (а) 9х10 9х10 1х10 1х10
-1 -1 1 6
Ас-228 6х10 5х10 1х10 1х10 Күміс (47)
Аg-105 2х10 2х10 1х10 1х10 Аg-108м (а) 7х10 7х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Аg-110м (а) 4х10 4х10 1х10 1х10 0 -1 3 6 Аg-111 2х10 6х10 1х10 1х10 Алюминий (13)
-1 -1 1 5
Al-26 1х10 1х10 1х10 1х10 Америций (95)
1 -3 0 4
Am-241 1х10 1х10 1х10 1х10 Am-242m (а) 1х10 1х10 1х10 (b) 1х10 (b)
0 -3 0 3
Am-243 (a) 5х10 1х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Аргон (18)
Ar-37 4х10 4х10 1х10 1х10 Ar-39 4х10 2х10 1х10 1х10
-1 -1 2 9
Ar-41 3х10 3х10 1х10 1х10 Күшән (33)
As-72 3х10 3х10 1х10 1х10 As-73 4х10 4х10 1х10 1х10 0 -1 1 6 As-74 1х10 9х10 1х10 1х10
-1 -1 2 5
As-76 3х10 3х10 1х10 1х10 1 -1 3 6 As-77 2х10 7х10 1х10 1х10 Астатин (85)
1 -1 3 7
At-211 (a) 2х10 5х10 1х10 1х10 Алтын (79)
Au-193 7х10 2х10 1х10 1х10 Au-194 1х10 1х10 1х10 1х10 Au-195 1х10 6х10 1х10 1х10 0 -1 2 6 Au-198 1х10 6х10 1х10 1х10 1 -1 2 6 Au-199 1х10 6х10 1х10 1х10 Барий (56)
Ba-131 (a) 2х10 2х10 1х10 1х10 Ba-133 3х10 3х10 1х10 1х10 Ba-133 m 2х10 6х10 1х10 1х10 Ba-140 (a) 5х10 3х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Бериллий (4)
Ве-7 2х10 2х10 1х10 1х10 1 -1 4 6 Ве-10 4х10 6х10 1х10 1х10 Висмут (83)
Bi-205 7х10 7х10 1х10 1х10 Bi-206 3х10 3х10 1х10 1х10 1 Кестеге ескертуге қараңыз Bi-207 7х10 7х10 1х10 1х10 Bi-210 1х10 6х10 1х10 1х10
-1 -2 1 5
Bi-210 m (a) 6х10 2х10 1х10 1х10 Bi-212 (a) 7х10 6х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Берклий (97)
0 -4 0 4
Bk-247 8х10 8х10 1х10 1х10 Bk-249 (a) 4х10 3х10 1х10 1х10 Бром (35)
Br-76 4х10 4х10 1х10 1х10 Br-77 3х10 3х10 1х10 1х10 Br-82 4х10 4х10 1х10 1х10 Көміртегі (6)
С-11 1х10 6х10 1х10 1х10 С-14 4х10 3х10 1х10 1х10 Кальций (20)
Са-41 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Са-45 4х10 1х10 1х10 1х10 Са-47 (а) 3х10 3х10 1х10 1х10 Кадмий (48)
Сd-109 3х10 2х10 1х10 1х10 Сd-113м 4х10 5х10 1х10 1х10 Сd-115 (a) 3х10 4х10 1х10 1х10
-1 -1 3 6
Cd-115m 5x10 5x10 1x10 1x10 Церий (58)
Се-139 7х10 2х10 1х10 1х10 1 -1 2 7 Се-141 2х10 6х10 1х10 1х10
-1 -1 2 6
Се-143 9х10 6х10 1х10 1х10 Се-144 (а) 2х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Калифорний (98)
1 -3 1 4
Сf-248 4х10 6х10 1х10 1х10 0 -4 0 3 Сf-249 3х10 8х10 1х10 1х10 Сf-250 2х10 2х10 1х10 1х10 Сf-251 7х10 7х10 1х10 1х10
-2 -3 1 4
Сf-252 5х10 3х10 1х10 1х10 1 -2 2 5 Сf-253 (a) 4х10 4х10 1х10 1х10
-3 -3 0 3
Сf-254 1х10 1х10 1х10 1х10 Хлор (17)
Сl-36 1х10 6х10 1х10 1х10 Сl-38 2х10 2х10 1х10 1х10 Кюрий (96)
См-240 4х10 2х10 1х10 1х10 См-241 2х10 1х10 1х10 1х10 См-242 4х10 1х10 1х10 1х10 0 -3 0 4 См-243 9х10 1х10 1х10 1х10 См-244 2х10 2х10 1х10 1х10 См-245 9х10 9х10 1х10 1х10 См-246 9х10 9х10 1х10 1х10 См-247 (а) 3х10 1х10 1х10 1х10
-2 -4 0 3
См-248 2х10 3х10 1х10 1х10 Кобальт (27)
Со-55 5х10 5х10 1х10 1х10 Со-56 3х10 3х10 1х10 1х10 Со-57 1х10 1х10 1х10 1х10 Со-58 1х10 1х10 1х10 1х10 Со-58м 4х10 4х10 1х10 1х10 Со-60 4х10 4х10 1х10 1х10 Хром (24)
Сr-51 3х10 3х10 1х10 1х10 Цезий (55)
Сs-129 4х10 4х10 1х10 1х10 Сs-131 3х10 3х10 1х10 1х10 Сs-132 1х10 1х10 1х10 1х10
-1 -1 1 4
Сs-134 7х10 7х10 1х10 1х10 1 -1 3 5 Сs-134м 4х10 6х10 1х10 1х10 Сs-135 4х10 1х10 1х10 1х10 Сs-136 5х10 5х10 1х10 1х10 0 -1 1 4 Сs-137 (а) 2х10 6х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Мыс (29)
Сu-64 6х10 1х10 1х10 1х10 Сu-67 1х10 7х10 1х10 1х10 Диспрозий (66)
Dy-159 2х10 2х10 1х10 1х10 Dy-165 9х10 6х10 1х10 1х10 Dy-166 (a) 9х10 3х10 1х10 1х10 Эрбий (68)
Er-169 4х10 1х10 1х10 1х10 Er-171 8х10 5х10 1х10 1х10 Еуропий (63)
Eu-147 2х10 2х10 1х10 1х10 Eu-148 5х10 5х10 1х10 1х10 Eu-149 2х10 2х10 1х10 1х10 Eu-150 (қысқа өмір 0 -1 3 6 сүруші) 2х10 7х10 1х10 1х10 Eu-150 (ұзақ өмір -1 -1 1 6 сүруші) 7х10 7х10 1х10 1х10 Eu-152 1х10 1х10 1х10 1х10 Eu-152m 8х10 8х10 1х10 1х10 Eu-154 9х10 6х10 1х10 1х10 Eu-155 2х10 3х10 1х10 1х10 Eu-156 7х10 7х10 1х10 1х10 Фтор (9)
F-18 1х10 6х10 1х10 1х10 Темір (26)
Fe-52 (a) 3х10 3х10 1х10 1х10 Fe-55 4х10 4х10 1х10 1х10 Fe-59 9х10 9х10 1х10 1х10 1 -1 2 5 Fe-60 (a) 4х10 2х10 1х10 1х10 Галлий (31)
Ga-67 7х10 3х10 1х10 1х10 Ga-68 5х10 5х10 1х10 1х10 Ga-72 4х10 4х10 1х10 1х10 Гадолиний (64)
Gd-146 (а) 5х10 5х10 1х10 1х10 Gd-148 2х10 2х10 1х10 1х10 Gd-153 1х10 9х10 1х10 1х10 Gd-159 3х10 6х10 1х10 1х10 Германий (32)
Gе-68 (а) 5х10 5х10 1х10 1х10 Gе-71 4х10 4х10 1х10 1х10 Gе-77 3х10 3х10 1х10 1х10 Гафний (72)
Hf-172 (а) 6х10 6х10 1х10 1х10 Hf-175 3х10 3х10 1х10 1х10 Hf-181 2х10 5х10 1х10 1х10 Hf-182 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Сынап (80)
Hg-194 (a) 1х10 1х10 1х10 1х10 Hg-195m (a) 3х10 7х10 1х10 1х10 Hg-197 2х10 1х10 3х10 1х10 Hg-197m 1х10 4х10 1х10 1х10 Hg-203 5х10 1х10 1х10 1х10 Гольмий (67)
-1 -1 3 5
Ho-166 4х10 4х10 1х10 1х10 Ho-166m 6х10 5х10 1х10 1х10 Йод (53)
I-123 6х10 3х10 1х10 1х10 I-124 1х10 1х10 1х10 1х10 I-125 2х10 3х10 1х10 1х10 I-126 2х10 1х10 1х10 1х10 I-129 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 I-131 3х10 7х10 1х10 1х10 I-132 4х10 4х10 1х10 1х10 I-133 7х10 6х10 1х10 1х10 I-134 3х10 3х10 1х10 1х10 I-135 (а) 6х10 6х10 1х10 1х10 Индий (49)
In-111 3х10 3х10 1х10 1х10 In-113m 4х10 2х10 1х10 1х10 In-114m (a) 1х10 5х10 1х10 1х10 In-115m 7х10 1х10 1х10 1х10 Иридий (77)
Ir-189 (a) 1х10 1х10 1х10 1х10 Ir-190 7х10 7х10 1х10 1х10 Ir-192 1х10 (с) 6х10 1х10 1х10 Ir-194 3х10 3х10 1х10 1х10 Калий (19)
К-40 9х10 9х10 1х10 1х10 К-42 2х10 2х10 1х10 1х10 К-43 7х10 6х10 1х10 1х10 Криптон (36)
Кr-81 4х10 4х10 1х10 1х10 Кr-85 1х10 1х10 1х10 1х10 Кr-85м 8х10 3х10 1х10 1х10 Кr-87 2х10 2х10 1х10 1х10 Лантан (57)
La-137 3х10 6х10 1х10 1х10 La-140 4х10 4х10 1х10 1х10 Лютеций (71)
Lu-172 6х10 6х10 1х10 1х10 Lu-173 8х10 8х10 1х10 1х10 Lu-174 9х10 9х10 1х10 1х10 Lu-174m 2х10 1х10 1х10 1х10 Lu-177 3х10 7х10 1х10 1х10 Магний (12)
Mg-28 (a) 3х10 3х10 1х10 1х10 Марганец (25)
Mn-52 3х10 3х10 1х10 1х10 Mn-53 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Mn-54 1х10 1х10 1х10 1х10 Mn-56 3х10 3х10 1х10 1х10 Молибден (42)
Мо-93 4х10 2х10 1х10 1х10 Мо-99 (а) 1х10 6х10 1х10 1х10 Азот (7)
N-13 9х10 6х10 1х10 1х10 Натрий (11)
Na-22 5х10 5х10 1х10 1х10 Na-24 2х10 2х10 1х10 1х10 Ниобий (41)
Nb-93m 4х10 3х10 1х10 1х10 Nb-94 7х10 7х10 1х10 1х10 Nb-95 1х10 1х10 1х10 1х10 Nb-97 9х10 6х10 1х10 1х10 Неодим (60)
Nd-147 6х10 6х10 1х10 1х10 Nd-149 6х10 5х10 1х10 1х10 Никель (28)
Ni-59 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Ni-63 4х10 3х10 1х10 1х10 Ni-65 4х10 4х10 1х10 1х10 Нептуний (93)
Nр-235 4х10 4х10 1х10 1х10 Nр-236 (қысқа 1 0 3 7 өмір сүруші) 2х10 2х10 1х10 1х10 Nр-236 (ұзақ өмір 0 -2 2 5 сүруші) 9х10 2х10 1х10 1х10 1 -3 0 3 Nр-237 2х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
0 -1 2 7
Nр-239 7х10 4х10 1х10 1х10 Осмий (76)
Os-185 1х10 1х10 1х10 1х10 Os-191 1х10 2х10 1х10 1х10 Os-191m 4х10 3х10 1х10 1х10 Os-193 2х10 6х10 1х10 1х10 Os-194 (a) 3х10 3х10 1х10 1х10 Фосфор (15)
Р-32 5х10 5х10 1х10 1х10 Р-33 4х10 1х10 1х10 1х10 Протактиний (91)
0 -2 1 6
Ра-230 (а) 2х10 7х10 1х10 1х10 Ра-231 4х10 4х10 1х10 1х10 Ра-233 5х10 7х10 1х10 1х10 Қорғасын (82)
Рb-201 1х10 1х10 1х10 1х10 Рb-202 4х10 2х10 1х10 1х10 Рb-203 4х10 3х10 1х10 1х10 Рb-205 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 0 -2 1 4 Рb-210 (а) 1х10 5х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Рb-212 (a) 7х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Палладий (46)
Рd-103 (a) 4х10 4х10 1х10 1х10 Рd-107 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Рd-109 2х10 5х10 1х10 1х10 Прометий (61)
Рм-143 3х10 3х10 1х10 1х10 Рм-144 7х10 7х10 1х10 1х10 Рм-145 3х10 1х10 1х10 1х10 Рм-147 4х10 2х10 1х10 1х10 Рм-148м (a) 8х10 7х10 1х10 1х10 Рм-149 2х10 6х10 1х10 1х10 Рм-151 2х10 6х10 1х10 1х10 Полоний (84)
1 -2 1 4
Ро-210 4х10 2х10 1х10 1х10 Празеодим (59)
Рr-142 4х10 4х10 1х10 1х10 0 -1 4 6 Рr-143 3х10 6х10 1х10 1х10 Платина (78)
Рt-188 (a) 1х10 8х10 1х10 1х10 Рt-191 4х10 3х10 1х10 1х10 Рt-193 4х10 4х10 1х10 1х10 Рt-193м 4х10 5х10 1х10 1х10 Рt-195м 1х10 5х10 1х10 1х10 Рt-197 2х10 6х10 1х10 1х10 Рt-197м 1х10 6х10 1х10 1х10 Плутоний (94)
Рu-236 3х10 3х10 1х10 1х10 Рu-237 2х10 2х10 1х10 1х10 Рu-238 1х10 1х10 1х10 1х10 Рu-239 1х10 1х10 1х10 1х10 Рu-240 1х10 1х10 1х10 1х10 Рu-241 (а) 4х10 6х10 1х10 1х10 Рu-242 1х10 1х10 1х10 1х10
-1 -3 0 4
Рu-244 (а) 4х10 1х10 1х10 1х10 Радий (88)
-1 -3 2 5
Ra-223 (a) 4х10 7х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Ra-224 (a) 4х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Ra-225 (a) 2х10 4х10 1х10 1х10 Ra-226 (a) 2х10 3х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Ra-228 (a) 6х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Рубидий (37)
Rb-81 2х10 8х10 1х10 1х10 Rb-83 (a) 2х10 2х10 1х10 1х10 Rb-84 1х10 1х10 1х10 1х10 Rb-86 5х10 5х10 1х10 1х10 Rb-87 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Rb (табиғи) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Рений (75)
Rе-184 1х10 1х10 1х10 1х10 Rе-184м 3х10 1х10 1х10 1х10 Rе-186 2х10 6х10 1х10 1х10 Rе-187 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Rе-188 4х10 4х10 1х10 1х10 Rе-189 (а) 3х10 6х10 1х10 1х10 Rе (табиғи) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Родий (45)
Rh-99 2х10 2х10 1х10 1х10 Rh-101 4х10 3х10 1х10 1х10 Rh-102 5х10 5х10 1х10 1х10 Rh-102m 2х10 2х10 1х10 1х10 Rh-103m 4х10 4х10 1х10 1х10 Rh-105 1х10 8х10 1х10 1х10 Радон (86)
-1 -3 1 8
Rn-222 (а) 3х10 4х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Рутений (44)
Ru-97 5х10 5х10 1х10 1х10 Ru-103 (a) 2х10 2х10 1х10 1х10 Ru-105 1х10 6х10 1х10 1х10 Ru-106 (a) 2х10 2х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Күкірт (16)
S-35 4х10 3х10 1х10 1х10 Сүрме (51)
-1 -1 2 4
Sb-122 4х10 4х10 1х10 1х10 Sb-124 6х10 6х10 1х10 1х10 Sb-125 2х10 1х10 1х10 1х10 Sb-126 4х10 4х10 1х10 1х10 Скандий (21)
Sс-44 5х10 5х10 1х10 1х10 Sс-46 5х10 5х10 1х10 1х10 Sс-47 1х10 7х10 1х10 1х10 Sс-48 3х10 3х10 1х10 1х10 Селен (34)
Sе-75 3х10 3х10 1х10 1х10 Sе-79 4х10 2х10 1х10 1х10 Кремний (14)
Sі-31 6х10 6х10 1х10 1х10 Sі-32 4х10 5х10 1х10 1х10 Самарий (62)
Sm-145 1х10 1х10 1х10 1х10 Sm-147 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Sm-151 4х10 1х10 1х10 1х10 Sm-153 9х10 6х10 1х10 1х10 Қалайы (50)
Sn-113 (a) 4х10 2х10 1х10 1х10 Sn-117m 7х10 4х10 1х10 1х10 Sn-119m 4х10 3х10 1х10 1х10 Sn-121m (a) 4х10 9х10 1х10 1х10 Sn-123 8х10 6х10 1х10 1х10 Sn-125 4х10 4х10 1х10 1х10 Sn-126 (a) 6х10 4х10 1х10 1х10 Стронций (38)
Sr-82 (a) 2х10 2х10 1х10 1х10 Sr-85 2х10 2х10 1х10 1х10 Sr-85m 5х10 5х10 1х10 1х10 Sr-87m 3х10 3х10 1х10 1х10 Sr-89 6х10 6х10 1х10 1х10 Sr-90 (a) 3х10 3х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Sr-91 (a) 3х10 3х10 1х10 1х10 Sr-92 (a) 1х10 3х10 1х10 1х10 Тритий (1)
Т (Н-3) 4х10 4х10 1х10 1х10 Тантал (73)
Та-178 (ұзақ өмір 0 -1 1 6 сүруші) 1х10 8х10 1х10 1х10 Та-179 3х10 3х10 1х10 1х10 Та-182 9х10 5х10 1х10 1х10 Тербий (65)
Тb-157 4х10 4х10 1х10 1х10 Тb-158 1х10 1х10 1х10 1х10 Тb-160 1х10 6х10 1х10 1х10 Технеций (43)
Тс-95м (a) 2х10 2х10 1х10 1х10 Тс-96 4х10 4х10 1х10 1х10
-1 -1 3 7
Тс-96м (a) 4х10 4х10 1х10 1х10 Тс-97 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Тс-97м 4х10 1х10 1х10 1х10 Тс-98 8х10 7х10 1х10 1х10 1 -1 4 7 Тс-99 4х10 9х10 1х10 1х10 Тс-99м 1х10 4х10 1х10 1х10 Теллур (52)
Те-121 2х10 2х10 1х10 1х10 Те-121м 5х10 3х10 1х10 1х10 Те-123м 8х10 1х10 1х10 1х10 Те-125м 2х10 9х10 1х10 1х10 Те-127 2х10 7х10 1х10 1х10 Те-127м (а) 2х10 5х10 1х10 1х10 Те-129 7х10 6х10 1х10 1х10 Те-129м (а) 8х10 4х10 1х10 1х10 Те-131м (а) 7х10 5х10 1х10 1х10
-1 -1 2 7
Те-132 (а) 5х10 4х10 1х10 1х10 Торий (90) 1 -3 1 4 Th-227 1х10 5х10 1х10 1х10 Тh-228 (а) 5х10 1х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Тh-229 5х10 5х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Тh-230 1х10 1х10 1х10 1х10 Тh-231 4х10 2х10 1х10 1х10 Тh-232 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Тh-234 (а) 3х10 3х10 1х10 (b) 1х10 (b)
Тh-(табиғи) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 (b) 1х10 (b)
Титан (22)
Ті-44 (а) 5х10 4х10 1х10 1х10 Таллий (81)
Тl-200 9х10 9х10 1х10 1х10 Тl-201 1х10 4х10 1х10 1х10 Тl-202 2х10 2х10 1х10 1х10 1 -1 4 4 Тl-204 1х10 7х10 1х10 1х10 Тулий (69)
Тм-167 7х10 8х10 1х10 1х10 Тм-170 3х10 6х10 1х10 1х10 Тм-171 4х10 4х10 1х10 1х10 Уран (92)
U-230 (өкпенің тез 1 -1 1 5 сіңіруі) (а), (d) 4х10 1х10 1х10 (b) 1х10 (b)
U-230 (өкпенің орташа 1 -3 1 4 сіңіруі) (а), (е) 4х10 4х10 1х10 1х10 U-230 (өкпенің баяу 1 -3 1 4 сіңіруі) (а), (f) 3х10 3х10 1х10 1х10 U-232 (өкпенің тез 1 -2 0 3 сіңіруі) (d) 4х10 1х10 1х10 (b) 1х10 (b)
U-232 (өкпенің орташа 1 -3 1 4 сіңіруі) (е) 4х10 7х10 1х10 1х10 U-232 (өкпенің баяу 1 -3 1 4 сіңіруі) (f) 1х10 1х10 1х10 1х10 U-233 (өкпенің тез 1 -2 1 4 сіңіруі) (d) 4х10 9х10 1х10 1х10 U-233 (өкпенің орташа 1 -2 2 5 сіңіруі) (е) 4х10 2х10 1х10 1х10 U-233 (өкпенің баяу 1 -3 1 5 сіңіруі) (f) 4х10 6х10 1х10 1х10 U-234 (өкпенің тез 1 -2 1 4 U-234 (өкпенің орташа 1 -2 2 5 U-234 (өкпенің баяу 1 -3 1 5 U-235 (өкпе сіңіруінің барлық түрі) (а), 1 4 (d), (е), (f) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 (b) 1х10 (b)
U-236 (өкпенің тез 1 4 сіңіруі) (d) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 U-236 (өкпенің 1 -2 2 5 орташа сіңіруі) (е) 4х10 2х10 1х10 1х10 U-236 (өкпенің баяу 1 -3 1 4 U-238 (өкпе сіңіруінің барлық 1 4 түрі) (d), (е), (f) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 (b) 1х10 (b)
U (табиғи) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 (b) 1х10 (b)
U (20% дейін немесе 0 3 кем байытылған) (g) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 U (азайтылған) Шектелмеген Шектелмеген 1х10 1х10 Ванадий (23)
V-48 4х10 4х10 1х10 1х10 V-49 4х10 4х10 1х10 1х10 Вольфрам (74)
W-178 (a) 9х10 5х10 1х10 1х10 W-181 3х10 3х10 1х10 1х10 W-185 4х10 8х10 1х10 1х10 W-187 2х10 6х10 1х10 1х10 W-188 (a) 4х10 3х10 1х10 1х10 Ксенон (54)
Хе-122 (a) 4х10 4х10 1х10 1х10 0 -1 2 9 Хе-123 2х10 7х10 1х10 1х10 Хе-127 4х10 2х10 1х10 1х10 Хе-131 (m) 4х10 4х10 1х10 1х10 Хе-133 2х10 1х10 1х10 1х10 Хе-135 3х10 2х10 1х10 1х10 Иттрий (39)
Y-87 (a) 1х10 1х10 1х10 1х10 Y-88 4х10 4х10 1х10 1х10 Y-90 3х10 3х10 1х10 1х10 Y-91 6х10 6х10 1х10 1х10 Y-91m 2х10 2х10 1х10 1х10 Y-92 2х10 2х10 1х10 1х10 Y-93 3х10 3х10 1х10 1х10 Иттербий (79)
Yb-169 4х10 1х10 1х10 1х10 Yb-175 3х10 9х10 1х10 1х10 Мырыш (30)
Zn-65 2х10 2х10 1х10 1х10 Zn-69 3х10 6х10 1х10 1х10 Zn-69m (a) 3х10 6х10 1х10 1х10 Цирконий (40)
Zr-88 3х10 3х10 1х10 1х10 Zr-93 Шектелмеген Шектелмеген 1х10 (b) 1х10 (b)
Zr-95 (a) 2х10 8х10 1х10 1х10 Zr-97 (a) 4х10 4х10 1х10 (b) 1х10 (b)
1 кестеге ескерту мұнда:
(a) А1 және/немесе А2 еншілес нуклидтерден шыққан 10 тәуліктен кемірек жартылай ыдырау периоды бар салымды қамтиды.
(b) Төменде ғасырлық тепе-теңдікке кіргізілген аналық нуклидтер мен олардың еншілес туындылары тізбеленген:
Sr-90 Y-90
Zr-93 Nb-93m
Zr-97 Nb-97
Ru-106 Rh-106
Cs-137 Ba-137m
Ce-134 La-134
Ce-144 Pr-144
Ba-140 La-140
Bi-212 Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Pb-210 Вi-210, Po-210 Pb-212 Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Rn-220 Po-216
Rn-222 Ро-218, Рb-214, Вi-214, Po-214 Ra-223 Rn-219, Ро-215, Рb-211, Вi-211, Tl-207 Ra-224 Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212(0,64)
Ra-226 Rn-222, Ро-218, Рb-214, Вi-214, Ро-214, Рb-210, Вi-210, Po-210 Ra-228 Ac-228 Th-226 Rа-222, Rn-218, Po-214 Th-228 Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Th-229 Rа-225, Ас-225, Fr-221, Аt-217, Вi-213, Ро-213, Pb-209 Тh-табиғи Rа-228, Ас-228, Тh-228, Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Th-234 Pa-234m
U-230 Тh-226, Rа-222, Rn-218, Po-214 U-232 Тh-228, Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
U-235 Th-231
U-238 Тh-234, Pa-234m U-табиғи Тh-234, Ра-234м, U-234, Тh-230, Rа-226, Rn-222, Ро-218, Рb-214, Вi-214, Ро-214, Рb-210, Вi-210, Po-210 U-240 Np-240m Np-237 Pa-233 Am-242m Am-242 Am-243 Np-239 (c) ыдырау жылдамдығын немесе шығу көзінен берілген қашықтықта сәуле шығару деңгейін өлшеу арқылы мөлшерді анықтауға болады.
(d) Бұл мәндер тасымалдың қалыпты да, апаттық та жағдайларында UF , UO F және UO (NO ) химиялық пішінде болып келетін тек уранның қосылыстарына ғана қолданылады.
(e) Бұл мәндер тасымалдың қалыпты да, апаттық та жағдайларында UО , UF , UCl химиялық пішінде болып келетін тек уранның қосылыс.
тарына ғана, және де алты валентті қосылыстарға қолданылады.
(f) Бұл мәндер жоғарыда, "d" және "e" тармақтарда, көрсетіп берілгендерден басқа уранның барлық қосылыстарына қолданылады.
(g) Бұл мәндер тек сәулелендірілмеген уранға ғана қолданылады.
74. Радинуклидтер қоспасы жағдайында, олар туралы 71 тармақта айтылған негізгі мәндерді былайша анықтауға болады:
X = _______ m f(i),
E _____ i X(i)
f(i) - қоспаның і-ші радинуклидінің активтік үлесі немесе активтік концентрациясы;
Х(і) - і-ші радинуклидтің мәніне қолданғанда, А1 не А2-нің сәйкес келетін мәні, немесе алып тастау таралатын материал үшін, сәйкесті, активтік концентрациясы, немесе алып тастау таралатын жүк үшін активтік шегі; және Хм - қоспаға қолданғанда А1 не А2-нің туынды мәні, немесе алып тастау таралатын материал үшін активтік концентрациясы, немесе алып тастау таралатын жүк үшін активтік шегі.
75. Әрбір радинуклид белгілі, бірақ олардың кейбіреулерінің дербес активтігі белгісіз болған уақытта, бұл радинуклидтерді топтарға біріктіруге болады және 74 пен 84 тармақтарда келтірілген формулаларда әр топтағы радинуклидтер үшін, сәйкесті, мейлінше аз мәндерді пайдалануға болады.
Топтарды толық альфа-активтік және толық бета/гамма-активтік негізінде, егер олар белгілі болса, альфа-шығарғыштар не бета/гамма-шығарғыштар үшін, сәйкесті, мейлінше аз мәндерді пайдалана отырып, құрауға болады.
2 КЕСТЕ. БЕЛГІСІЗ РАДИНУКЛИДТЕР НЕМЕСЕ ҚОСПАЛАР ҮШІН НЕГІЗГІ МӘНДЕР Радиактивті А А Алып тастау таралатын Алып тастау iшіндегі нәрсе материал үшін активтік таралатын концентрациясы жүк үшін активтік шегі Тек бета-не гамма- шығарушы нуклидтер қатысатыны белгілі 0,1 0,02 1х10 1х10 Тек альфа-шығарушы нуклидтер қатыса.
-5 -1 3 тыны белгілі 0,2 9х10 1х10 1х10 Сәйкес келуші деректер жоқ 0,001 9х10 1х10 1х10
76. Жеке радинуклидтер немесе радинуклидтер қоспасы жағдайында, бұлар жөнінде сәйкесті деректер болмағанда, 2 кестеде келтірілген мәндер &3. ҚАПТАМАЛАР ІШІНДЕГІ НӘРСЕ ШЕКТЕРІ
77. Қаптамадағы радиактивті материалдың мөлшері 78-89 тармақтарда көрсетілген сәйкесті шектерден асып түспеуге тиіс.
&& 1. Босатылған қаптамалар
78. Табиғи ураннан, азайтылған ураннан немесе табиғи торийден жасалған бұйымдардан басқа радиактивті материалға қолданғанда, босатылған қаптаманың келесі мәндерден асып түсетін активтігі болмауға тиіс:
1) аспап құрамына немесе, мынадай, сағат не электрондық аппаратура сияқты, не олардың бөлігі болып табылатын, басқа өнеркәсіп бұйымына кіретін радиактивті материал үшін әрбір жеке нәрсеге және әрбір қаптамаға 3 кестенің 2 мен 3 бағанасында көрсетілген, сәйкесті, шек мәндері; және
2) аспап құрамына немесе басқа өнеркәсіп бұйымына кірмейтін және олардың бөлігі болып табылмайтын радиактивті материал үшін қаптамаларға 3 кестенің 4 бағанасында көрсетілген шек мәндері.
3 КЕСТЕ. БОСАТЫЛҒАН ҚАПТАМАЛАР ҮШІН АКТИВТІК ШЕКТЕРІ Ішіндегі нәрсенің Аспап немесе бұйым Материалдар физикалық күйі _____________________________________________ Заттарға Қаптамаларға Қаптамаларға шектер (1) шектер (1) шектер (1)
Қатты материалдар:
-2 -3 ерекше түрдегі 10 А А 10 А басқа түрдегі 10 А А 10 А
-3 -1 -4
Сұйықтықтар 10 А 10 А 10 А Газдар:
-2 -1 -2 тритий 2х10 А 2х10 А 2х10 А
-3 -2 -3 ерекше түрдегі 10 А 10 А 10 А басқа түрдегі 10 А 10 А 10 А (1) Радинуклидтер қоспалары жайында 74-76 тармақтарды қараңыз
79. Табиғи ураннан, азайтылған ураннан немесе табиғи торийден жасалған бұйымдар үшін, уранның не торийдің сыртқы беті металдан немесе басқа берік материалдан істелген активті емес қабықшамен жабылған жағдайда ғана, босатылған қаптама осындай материалдың қай мөлшерін болса да кіргізе алады.
80. Пошта арқылы жіберілген кезде әрбір босатылған қаптамада толық активтік 3 кестеде көрсетілген сәйкес келуші шектің оннан бірінен аспауы тиіс.
&&2. 1 типтi, 2 типтi және 3 типтi өнеркәсіптік қаптамалар
81. ТМА материалы бар жеке қаптамада немесе БРЛН бар жеке қаптамада радиактивті ішіндегі нәрсеге, 110 тармақта көрсетілген сәуле шығару деңгейлерінен аспайтындай етіп, кедергі қойылуы тиіс, ал жеке қаптамадағы активтікке де солай, 114 тармақта көрсетілген тасымалдау құралына арналған активтік шектерінен аспайтындай етіп, кедергі қойылуы тиіс.
82. Жанбайтын қатты ТМА-ІІ немесе ТМА-ІІІ материалы бар жеке қаптаманың әуе көлігімен оны тасымалдау жағдайында 3000 А -ден артып кетуші активтігі болмауға тиіс.
&&3. А типтi қаптамалар
83. А типтi қаптамалардың келесі мәндерден артып кетуші активтігі болмауға тиіс:
1) ерекше түрдегі радиактивті материал үшін - А ; немесе
2) барлық басқа радиактивті материалдар үшін - А .
84. Құрамы мен сәйкесті активтігі белгілі радинуклидтер қоспалары жайында, А типтi қаптаманың радиактивті ішіндегісіне келесі шарт қолданылады:
В(і) С(j)
Е ------ + Е ------ <= 1, і А1(і) j А2(j)
B(i) - ерекше түрдегі радиактивті материал ретінде і-ші радинуклид активтігі, ал А (і) - і-ші радинуклид үшін А мәні; және С(j) - ерекше түрдегі радиактивті материал болып табылмайтын материал ретінде j-ші радинуклид активтігі, ал А (j) - j-ші радинуклид үшін А мәні.
&&4. B(U) типті және B(M) типті қаптамалар
85. B(U) типті және B(M) типті қаптамаларға кірмеуі тиіс:
1) берілген қаптаманың құралымы үшін рұқсат етілген мәндерден артып кетуші активтік,
2) берілген қаптаманың құралымы үшін рұқсат етілген радинуклидтерден айырмашылығы бар радинуклидтер, немесе
3) берілген қаптаманың құралымы үшін рұқсат етілген ішіндегі нәрседен пішінінің немесе физикалық не химиялық күйінің айырмашылығы бар ішіндегі нәрсе, бұл олардың бекіту туралы куәлігінде көрсетіледі.
86. B(U) типті және B(M) типті қаптамалар әуе көлігімен тасымалдау жағдайында 415 тармақтың талаптарын қанағаттандыруға тиіс және келесі мәндерден артып кетуші активтікті құрамына кіргізбеуі тиіс:
1) шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдар үшін берілген қаптама құралымына рұқсат етілген, бекіту туралы куәлікте көрсетілген мән,
2) ерекше түрдегі радиактивті материал үшін - 3000 А1 немесе 100 000 А - осы мәндердің қайсысы кемірек екендігіне байланысты; немесе
3) барлық басқа радиактивті материалдар үшін 3000 А .
&&5. С типті қаптамалар
87. С типті қаптамаларға кірмеуі тиіс:
1) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген мәндерден артып кетуші активтік,
2) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген радинуклидтерден
3) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген ішіндегі нәрседен пішінінің немесе физикалық не химиялық күйінің айырмашылығы бар ішіндегі нәрсе, бұл олардың бекіту туралы куәлігінде көрсетіледі.
&&6. Бөлінуші материалдардан тұратын қаптамалар
88. Бөлінуші материалдары бар қаптамаларға кірмеуі тиіс:
1) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген бөлінуші материал массасынан айырмашылығы бар масса;
2) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген кезкелген радинуклидтен немесе бөлінуші материалдардан айырмашылығы бар радинуклид не бөлінуші материалдар, немесе
3) берілген қаптама құралымына рұқсат етілген ішіндегі нәрседен пішінінің, физикалық не химиялық күйінің, немесе кеңістікте орналасуының айырмашылығы бар ішіндегі нәрсе, бұл олардың бекіту туралы куәлігінде көрсетіледі.
&&7. Уранның гексафторидінен тұратын қаптамалар
89. Қаптамада уран гексафторидінің массасы қаптаманың мейлінше көп температурасы болғанда, ол қаптама қолданылуға бармақшы завод жүйелері үшін көрсетіледі, толтырылмаған 5 %-дан кем көлемнің пайда болуына әкелуі мүмкін мәннен артып кетпеуге тиіс. Уранның гексафториді қатты пішінде болуы тиіс, ал қаптамадағы ішкі қысым оны тасымалдауға әкеліп тапсырған кезде атмосфералық қысымнан аспауы тиіс.
5 Тарау. ТАСЫМАЛДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ КЕЗІНДЕГІ ТАЛАПТАР МЕН БАҚЫЛАУ &1. БІРІНШІ ТАСЫМАЛ АЛДЫНДА ОРЫНДАУҒА ЖАТАТЫН ТАЛАПТАР
90. Кезкелген қаптаманың бірінші тасымалы алдында келесі талаптар орындалуы тиіс:
1) Егер қорғауыш қабықша жүйесінің жобалық манометрлік қысымы 35 кПа асатын болса (ТНКА-ға қосымшаға қарау керек), берілген қысымда берілген жүйенің тұтастықты сақтау қабілетіне қатысы бар бекітілген жобалық талаптарға әрбір қаптаманың қорғауыш қабықша жүйесінің сәйкестігі қамтамасыз етілуге тиіс.
2) B(U) типті, B(M) типті және С типті әрбір қаптама үшін, сондай-ақ бөлінуші материалдан тұратын әрбір қаптама үшін оның радиациялық қорғаныс пен қорғауыш қабықшасының және, қажет болғанда, жылу берілiсі сипаттамасының тиімділігі мен оқшаулап шектеу жүйесінің тиімділігі бекітілген құралым үшін қолдануға жарамды не көрсетілген шектер ішінде болуы тиіс.
3) Бөлінуші материалдан тұратын қаптамалар үшін, бұлар 242 тармақтың талаптарын сақтау мақсатында нейтрондар жұтқыштарымен қаптама элементтері түрінде арнайы жабдықталады, осы нейтрондар жұтқыштарының бар екендігін және үлестірілуін растау мақсатымен тексерулер жүргізілуі тиіс.
&2. ӘРБІР ТАСЫМАЛ АЛДЫНДА ОРЫНДАУҒА ЖАТАТЫН ТАЛАПТАР
91. Кезкелген қаптаманың әрбір тасымалы алдында келесі талаптар
1) Кезкелген қаптама үшін осы Ережелердің сәйкесті қағидаларында баяндалған барлық талаптардың орындалуы қамтамасыз етілуге тиіс.
2) 178 тармақтың талаптарын қанағаттандырмайтын көтеруші құрал- жабдықтар алып тасталуы тиіс немесе 179 тармаққа сәйкес қаптаманы көтеру үшін оларды пайдалануға мүмкіндік бермейтін күйге өзге түрде келтірілуі тиіс.
3) B(U) типті, B(M) типті және С типті әрбір қаптама үшін, сондай-ақ бөлінуші материалдан тұратын әрбір қаптама үшін бекіту туралы сертификатта көрсетілген барлық талаптардың орындалуы қамтамасыз етілуге тиіс.
4) B(U) типті, B(M) типті және С типті әрбір қаптама температура және қысым бойынша сәйкес келуші талаптарға әжептәуір жақындайтын тепе-теңдік шарттарына қол жеткізгенге дейін ұсталып тұруға тиіс, егер тек бұл талаптар біржақты бекіту тәртібімен алынып тасталмаған болса ғана.
5) B(U)типті, B(M) типті және С типті әрбір қаптама үшін қорғауыш қабықша жүйесіндегі, бұлар арқылы радиактивті ішiндегі нәрсе ағып кетуі мүмкін, барлық бекітпелердің, клапандардың және басқа тесіктердің тиісті түрде жабылуы, және қажет болған кезде оларды герметикаландыру, 227 және 240 тармақтың талаптары орындалғанын сондай көрнекі түрде растайтындай тәсілмен жүргiзiлiп, тексеру және/немесе сәйкесті сынақтар өткiзу арқылы қамтамасыз етілуі тиіс.
6) Ерекше түрдегі радиактивті материалдың әрқайсысы үшiн ерекше түрдегі материалға берiлген бекіту туралы сертификатта көрсетілген талаптардың барлығының, және осы Ережелердің сәйкесті қағидаларының орындалуы қамтамасыз етілуге тиіс.
7) Бөлінуші материал құрамына кіретін қаптамалар үшін сәйкесті жағдайларда 245-2) тармақта көрсетілген өлшеулер, және 248 тармақтың талаптарына сәйкес әрбір қаптаманың жабылуын растау мақсатында тексерістер жүргізілуі тиіс.
8) Шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдың әрқайсысы үшiн бекіту туралы сертификатта көрсетілген талаптардың барлығының, және осы Ережелердің сәйкесті қағидаларының орындалуы қамтамасыз етілуге тиіс.
&3. БАСҚА ЖҮКТЕРДІ ТАСЫМАЛДАУ
92. Қаптама құрамына, радиактивті материалды пайдалану үшін қажет нәрселер мен құжаттамадан өзге, ешқандай басқа нәрселер кірмеуі тиіс. Бұл талап төмен меншікті активтігі бар материалдарды немесе беттік радиактивті ластығы бар нысаналарды басқа нәрселермен бірге тасымалдауға бөгет болмауы тиіс.
Осындай нәрселер мен құжаттаманы қаптамамен тасымалдауға немесе төмен меншікті активтігі бар материалдарды не беттік радиактивті ластығы бар нысаналарды басқа нәрселермен бірге тасымалдауға олардың қаптамалық жинақпен немесе оның радиактивті ішіндегісімен, қаптаманың қауіпсіздігін төмендетіп жібермекші, өзара әрекеттесуі болмайтын жағдайда ғана рұқсат етіле алады.
93. Радиактивті материалды тасымалдауға пайдаланылатын резервуарлар мен жаппай жүктерге арналған жүккөтергіштiгі орташа контейнерлер, егер тек олар бета - және гамма-шығарғыштар мен уыттылығы төмен альфа- шығарғыштардан 0,4 Бк/см2 деңгейден төмен, сондай-ақ барлық басқа альфа- шығарғыштардан 0,04 Бк/см2 деңгейден төмен тазартылмаған болса ғана, басқа жүктерді сақтауға немесе тасымалдауға пайдаланылмауы тиіс.
94. Ерекше пайдалану тәртібімен тасымалданатын жүктермен бірге басқа нәрселерді тасымалдауға, егер осы тасымалды ұйымдастыру тек жүкжөнелтушімен бақыланса және басқа ережелермен тиым салынбаса ғана, рұқсат етілуге тиіс.
95. Тасымалдау уақытында жүктер басқа қауіпті жүктерден, аумағы арқылы немесе аумағына материалдар тасымалданбақшы елдердің әрқайсысының сәйкесті қауіпті жүктерді тасымалдау ережелерін сақтай отырып, және қолдануға болатын уақытта, құзыретті көлік ұйымдарының ережелерін, сондай-ақ осы Ережелерді сақтай отырып бөлек қойылуы тиіс.
&4. ІШІНДЕГІ НӘРСЕНІҢ БАСҚА ҚАУІПТІ ҚАСИЕТТЕРІ
96. Қаптамаға салу, затбелгілер қою, таңбалау, белгілерді шығарып қою, сақтау және тасымалдау кезінде аумағы арқылы немесе аумағына материалдар тасымалданбақшы елдердің әрқайсысының сәйкесті қауіпті жүктерді тасымалдау ережелерін, және қолдануға болатын уақытта, құзыретті көлік ұйымдарының ережелерін, сондай-ақ осы Ережелерді орындауды қамтамасыз ету үшін қаптама ішіндегі нәрсенің радиактивті қасиеттерінен және бөліну қабілеттілігінен өзге мынадай жарылу қауіптілігі, от алғыштық, өзтұтанғыштық, химиялық уыттылық және жемiрілу активтігі сияқты кезкелген басқа қауіпті қасиеттері ескерілуі тиіс.
&5. РАДИАКТИВТІ ЛАСТАНУ ЖӘНЕ АҒЫМЫ БАР ҚАПТАМАЛАРҒА ҚАТЫСТЫ ТАЛАПТАР МЕН БАҚЫЛАУ
97. Кезкелген қаптаманың сыртқы беттерінің орнықпаған радиактивті ластануы іс жүзінде қол жетерлік ең төмен деңгейде тұруға тиіс және тасымалдың әдеттегі жағдайында келесі шектерден аспауға тиіс:
1) бета- және гамма-шығарғыштар мен төмен уыттылықты альфа- шығарғыштар үшін 4 Бк/см , және
2) барлық басқа альфа-шығарғыштар үшін 0,04 Бк/см .
Бұл шектер беттің кезкелген бөлігінің 300 см кезкелген бөлікшесі бойынша орташасын табу кезінде қолданылады.
98. Көліктiк пакеттердің, жүк контейнерлерінің, резервуарлар мен жаппай жүктерге арналған жүккөтергіштігі орташа контейнерлердің сыртқы және ішкі беттерінің орнықпаған радиактивті ластану деңгейі, 103 тармақта алдын ала ескерілгенді қоспағанда, 97 тармақта көрсетілген шектерден аспауы тиіс.
99. Егер қаптаманың бүлінгені немесе ағымы табылып жатса, не егер қаптаманың ағымы болған немесе бүлінісі болған деп санауға дәлелдер болса, онда мұндай қаптамаға қолжеткізуге кедергі қойылуы тиіс және радиактивті ластану дәрежесі мен осының нәтижесінде пайда болған қаптаманың сәуле шығару деңгейіне арнайы маман мүмкіндігінше шапшаң баға беруге тиіс.
Қаптама, тасымал құралы, жақын жатқан тиеу мен түсіру аймағы және қажет болғанда осы тасымал құралымен тасымалданған барлық басқа материалдар бағалануға тартылуы тиіс. Қажет болған жағдайда адамдарды, мүлікті және айналадағы ортаны қорғау үшін, сәйкесті құзыретті орган бекіткен ережелерге сәйкес, осындай ағым мен бүліністер зардаптарын жеңіп шығу және мейлінше аз шамаға жеткізу мақсатында қосымша шаралар қолданылуы тиіс.
100. Қалыпты жағдайдағы тасымалдың рауалы шектерінен асып түсуші, радиактивті ішіндегі нәрсенің бүлінуі немесе ағымы бар қаптамаларды бақыланып тұрушы қолайлы аралық нысанаға апаруға болады, бірақ олар жөндеу жүргізілместен не қажетті күйге келтірілместен және активсіздендірместен бұрын әрі қарай жөнелтілмеуге тиіс.
101. Радиактивті материалдарды тасымалдауға үнемі пайдаланылатын тасымал құралы мен жабдық радиактивті ластану деңгейін анықтау үшін мезгіл- мезгіл тексерілуі тиіс. Мұндай тексерулер жүргізу жиілігі радиактивті ластану ықтималдығына және радиактивті материалдарды тасымалдау көлеміне тәуелді болуға тиіс.
102. 103 тармақта алдын ала ескерілгенді қоспағанда, радиактивті материалдарды тасымалдау барысында 97 тармақта көрсетілген шектерден жоғары радиактивті ластануға ұшыраған, немесе олардан сәуле шығу деңгейі беттік үстінде 5 мкЗв/сағ.-тен асатын, кезкелген тасымал құралы не жабдық немесе олардың бөлігі мүмкіндігінше тезірек маманның қатысуымен активсіздендіруден өткізілуі тиіс және орнықпаған радиактивті ластану 97 тармақта көрсетілген шектер деңгейіне дейін төмендегенше, ал беттердің орныққан радиактивті ластануы туғызған сәуле шығару деңгейі активсіздендіруден кейін бет үстінде 5 мкЗв/сағ.-тен кем түспейінше, қайтадан пайдаланылмауға тиіс.
103. Ерекше пайдалану жағдайларында радиактивті материалдарды тасымалдауға арналған көліктiк пакет, жүк контейнері, резервуар, жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнер немесе тасымал құралы тек бұлардың ішкі беттеріне қатысты және тек берілген ерекше пайдалану жағдайларында тұрған уақытта ғана 98 және 102 тармақтардың талаптарынан босатылуы тиіс.
&6. БОСАТЫЛҒАН ҚАПТАМАЛАРДЫ ТАСЫМАЛДАУҒА ҚАТЫСТЫ ТАЛАПТАР ЖӘНЕ БАҚЫЛАУ
104. Босатылған қаптамаларға 5 және 6 бөлімнің тек келесі ережелері таралып қолданылуы тиіс:
1) 96, 97, 100, 105, 123-125, 138-3), 143 және қолдануға болатын уақытта, 106-109 тармақтарда көрсетілген талаптар;
2) босатылған қаптамаларға 191 тармақта көрсетілген талаптар;
3) егер босатылған қаптама бөлінуші материалдан тұратын болса, онда бөлінуші материал үшін 243 тармақта ескерілген босатылудың біреуі қолданылуға тиіс және 205 тармақтың талабы орындалуға тиіс, және
4) пошта арқылы жіберу жағдайында 168 және 169 тармақтардың талаптары.
105. Босатылған қаптаманың сыртқы бетінің кезкелген нүктесінде сәуле шығару деңгейі 5 мкЗв/сағ.-тен аспауы тиіс.
106. Аспап немесе басқа өнеркәсіп бұйымының құрамына кіретін не олардың бөлігі болып табылушы, жеке нәрселер мен қаптамалар үшін, сәйкесті, 3 кестенің 2 және 3 бағаналарында көрсетілген шектерден артып кетпейтін активтігі бар радиактивті материалды босаған қаптамамен мына жағдайда тасымалдауға болады:
1) кезкелген қапталмаған аспаптың немесе бұйымның сыртқы бетінің кезкелген нүктесінен 10 см қашықтықта сәуле шығару деңгейі 0,1 мЗв/сағ.-тен аспайды; және
2) әрбір аспапта немесе нәрседе (сағат немесе радилюминесценттік жабыны бар құрылғылардан басқалары) "РАДИАКТИВТІ" (RADIOACTIVE) таңбасы болады; және
3) активті материал толығымен активті емес элементтермен жабылған (жалғыз қызмет аясы радиактивті материалды өз ішіне орналастыру болып табылатын құрылғы, аспап ретiнде немесе өнеркәсіп бұйымы ретінде қаралмауы тиіс).
107. 3 Кестенің 4 бағанасында көрсетілген шектен аспайтын активтігі бар радиактивті материалды 106 тармақта көрсетілген түрден өзге түрде босаған қаптамамен мына жағдайда тасымалдауға болады:
1) тасымалдың әдеттегі жағдайында қаптама радиактивті ішіндегі нәрсені сақтайды; және
2) радиактивті материалдың бар екендігі жайлы ескерту қаптаманы ашқанда көрінетіндей етіп, қаптаманың ішкі бетіне қойылған "РАДИАКТИВТІ"
(RADIOACTIVE) таңбасы болады.
108. Сәулеленбеген уран, сәулеленбеген азайтылған уран немесе сәулеленбеген табиғи торий жалғыз-ақ радиактивті материалы болып табылатын өнеркәсіп бұйымын, уранның немесе торийдің сыртқы беті металдан немесе қандай болса да басқа берік материалдан жасалған активті емес қабықшамен жабылған жағдайда, босатылған қаптама ретінде тасымалдауға болады.
&&1. Бос қамтамалық жинақтарды тасымалдауға қатысты қосымша талаптар және бақылау
109. Бұрын радиактивті материалды қарамағына кіргізген бос қаптамалық жинақ, босатылған қаптама ретінде, мына жағдайда тасымалдана алады:
1) оның жалпы күйі жақсы және сенімді жабылған;
2) оның құралымында уран немесе торийі бар кезкелген тетіктің сыртқы беті металдан немесе қандай болса да басқа берік материалдан жасалған активті емес қабықшамен жабылған.
3) ішкі орнықпаған радиактивті ластану деңгейі 97 тармақта көрсетілген деңгейлерден жүз еседен артық аспайды; және
4) 139 тармаққа сәйкес оған қойылуы мүмкін болатын кезкелген заттаңбалар бұдан әрі көрінбейтін болады.
&7. ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАПТАМАЛАРДА НЕМЕСЕ ҚАПТАМАСЫЗ ТМА ЖӘНЕ БРЛН МАТЕРИАЛДАРЫН ТАСЫМАЛДАУҒА ҚАТЫСТЫ
110. Жеке 1 типті өнеркәсіптік қаптамада (ӨҚ-1 тип), 2 типті өнеркәсіптік қаптамада (ӨҚ-2 тип), 3 типті өнеркәсіптік қаптамада (ӨҚ-3 тип) немесе нәрседе, немесе нәрселер тобында ТМА және БРЛН материалының мөлшері, жағдайға байланысты, қорғалмаған заттан немесе нәрседен, немесе нәрселер тобынан 3 м қашықтықта сыртқы сәуле шығару деңгейі 10 мЗв/сағ.-тен аспайтындай етіп шектелуге тиіс.
111. Бөлінуші материал болып саналушы немесе оны құрамына кіргізуші ТМА және БРЛН материалдары 157, 158 және 242 тармақтардың сәйкесті талаптарын қанағаттандыруға тиіс.
112. ТМА-I және БРЛН-I топтарына жататын ТМА және БРЛН материалын келесі шарттарды сақтағанда қаптамасыз тасымалдауға болады:
1) барлық қапталмаған материалдар, тек қана табиғи радинуклидтерден тұратын кендерді қоспағанда, тасымалдың әдеттегі жағдайларында тасымал құралынан радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымы болмайтындай немесе қорғаныс нашарланбайтындай етіп тасымалдануы тиіс;
2) әрбір тасымал құралы ерекше пайдалану жағдайларында болуы тиіс, тек қана БРЛН-І тасымалдау жағдайларын қоспағанда, бұнда қолжетерлік және қолжетпес беттердің радиактивті ластығы 40 тармақта көрсетілген сәйкесті шектен он еседен артық аспайды; және
3) қолжетпес беттердің, 33-1-1) тармақта көрсетілген мәндерден асып түсетін, орнықпаған радиактивті ластығының бар екенін болжауға негіздер табылатын, БРЛН-I жағдайында радиактивті материалдың тасымал құралына түсуін болғызбайтын шаралар қолданылуы
113. ТМА және БРЛН материалдары, 112 тармақта санап берiлген жағдайдан басқалары, 4 кестеге сәйкес қапталуы тиіс.
4 КЕСТЕ. ТМА ЖӘНЕ БРЛН МАТЕРИАЛЫ ҮШІН ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР Радиактивті ішіндегі Өнеркәсіптік қаптама типі нәрсе ___________________________________________ Ерекше пайдалану Ерекше емес пайдалану ТМА I Қатты зат ӨҚ-1 типі ӨҚ-1 типі Сұйықтық ӨҚ-1 типі ӨҚ-2 типі ТМА-II Қатты зат ӨҚ-2 типі ӨҚ-2 типі Сұйықтық және газ ӨҚ-2 типі ӨҚ-3 типі ТМА-III ӨҚ-2 типі ӨҚ-3 типі БРЛН-I ӨҚ-1 типі ӨҚ-1 типі БРЛН-II ӨҚ-2 типі ӨҚ-2 типі (1) 112 тармақта көрсетілген жағдайларда ТМА-I және БРЛН-I материалын қаптамасыз тасымалдауға болады.
114. Ішкі су жолдарына арналған кеменің және трюмінде немесе бөлігінде немесе ӨҚ-1 типті, ӨҚ-2 типті, ӨҚ-3 типті қаптамалармен немесе қаптамасыз ТМА және БРЛН материалын тасымалдауға арналған басқа тасымал құралында толық активтік 5 кестеде көрсетілген шектерден асып кетпеуі тиіс.
5 КЕСТЕ. ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАПТАМАДА НЕМЕСЕ ҚАПТАМАСЫЗ ТМА ЖӘНЕ БРЛН МАТЕРИАЛЫ ҮШІН ТАСЫМАЛ ҚҰРАЛДАРЫНДАҒЫ АКТИВТІК ШЕКТЕРІ Материал сипаты Ішкі су жолдарымен Ішкі су жолдарымен тасымалдау құралдары тасымалға арналған болып табылатын кеме трюмінің немесе тасымал құралдары үшін бөлігінің активтік активтік шегі шегі ТМА-І Шектелмеген Шектелмеген ТМА-ІІ және ТМА-ІІІ Шектелмеген 100 А2 Тұтанбайтын қатты заттар ТМА-ІІ және ТМА-ІІІ 100 А2 10 А2 Тұтанатын қатты заттар, барлық сұйықтықтар мен газдар БРЛН 100 А2 10 А2 &8. КӨЛІКТІК ИНДЕКСТІ АНЫҚТАУ (КИ )
115. Қаптама, көліктік пакет немесе жүк контейнері үшін немесе қапталмаған ТМА-І немесе БРЛН-І үшін көліктік индекстің (КИ) мәні былайша анықталуы тиіс:
1) Қаптаманың, көліктік пакеттің, жүк контейнерінің немесе қапталмаған ТМА-І немесе БРЛН-І сыртқы беттерінен 1 м қашықтықта "сағатына миллизиверт" (мЗв/сағ.) бірлігімен мейлінше көп сәуле шығару деңгейі анықталады. Өлшенген мәнді 100-ге көбейту керек, ал алынған сан көліктік индекс болып саналады. Уран мен торий кендері және олардың концентраттары жағдайында жүктің сыртқы бетінен 1 м қашықтықта кезкелген нүктеде мейлінше көп сәуле шығару деңгейі ретінде келесіні қабылдауға болады: 0,4 мЗв/сағ. - уран мен торий кендері және концентраттары үшін; 0,3 мЗв/сағ. - торийдің химиялық концентраттары үшін; 0,02 мЗв/сағ. - уранның гексафторидін қоспағанда, уранның химиялық концентраттары үшін.
2) Резервуарлар, жүк контейнерлері және қаптамалған ТМА-I және БРЛН-I үшін жоғарыда баяндалған "а" тармақша бойынша анықталған мән 6 кестеде көрсетілген сәйкесті қайта санау коэффициентіне көбейтілуге тиіс.
3) Жоғарыда баяндалған 1) мен 2) тармақшаларға сәйкес алынған мәнді бірінші ондық белгіге дейін жоғарылату жағына қарай дөңгелектеу керек (мысалы, 1,13-ті, 1,2-ге дейін), сонымен бірге 0,05 немесе кемірек мәндерді нөльге тең деп санауға болады.
6 КЕСТЕ. ІРІ ГАБАРИТТІ ЖҮКТЕР ҮШІН ҚАЙТА САНАУ КОЭФФИЦИЕНТТЕРІ Жүк өлшемі Қайта санау коэффициенті Жүк өлшемі <= 1 м 1 1 м <= жүк өлшемі <= 5 м 2 5 м <= жүк өлшемі <=20 м 3 20 м <= жүк өлшемі 10 Өлшеулер нәтижелері бойынша ең үлкен көлденең қима ауданы
116. Көліктік индекс көліктік пакеттің, жүк контейнерінің немесе тасымал құралының әрқайсысы үшін, не барлық кіргізілген қаптамалардың көліктік индекстерінің (КИ) қосындысы ретінде, не сәуле шығару деңгейін төте өлшеумен анықталуы тиіс, қатқыл емес көліктік пакеттер жағдайын қоспағанда, бұлар үшін көліктік индекс барлық қаптамалардың көліктік индекстерінің (КИ) тек қосындысы ретінде ғана анықталуы тиіс.
&9. СЫНДЫЛЫҚ БОЙЫНША ҚАУІПСІЗДІК ИНДЕКСІН АНЫҚТАУ (СҚИ)
117. Бөлінуші материалдан тұратын қаптамалар үшін сындылық бойынша қауіпсіздік индексі (СҚИ) 252 мен 253 тармақтарға сәйкес шығарылатын N-нің екі мәнінің азырағына 50 санын бөлу жолымен есептелуі тиіс (яғни СҚИ=50/N).
Қаптамалардың шек қойылмаған саны сындылыққа таяу болып табылатын жағдайда, сындылық бойынша қауіпсіздік индексі нөлге тең бола алады (яғни екі жағдайда да N шын мәнісінде шексіздікке тең).
118. Әрбір жүкке сындылық бойынша қауіпсіздік индексі осы жүкке кіретін барлық қаптамалардың СҚИ қосындысы ретінде анықталуға тиіс.
&10. ҚАПТАМАЛАР МЕН КӨЛІКТІК ПАКЕТТЕР ҮШІН КӨЛІКТІК ИНДЕКСТІҢ, СЫНДЫЛЫҚ БОЙЫНША ҚАУІПСІЗДІК ИНДЕКСІНІҢ ЖӘНЕ СӘУЛЕ ШЫҒАРУ ДЕҢГЕЙІНІҢ МӘНДЕРІНІҢ ШЕКТЕРІ
119. Ерекше пайдалану жағдайларында тасымалданатын жүктерді қоспағанда, кезкелген қаптаманың немесе көліктік пакеттің көліктік индексі 10- нан аспауға тиіс, ал кезкелген қаптаманың немесе көліктік пакеттің сындылық бойынша қауіпсіздік индексі 50-ден аспауға тиіс.
120. 161-1) тармақшада көрсетілген шарттарды сақтай отырып, темір жолдармен не автомобиль жолдарымен ерекше пайдалану жағдайларында, немесе 163 не 167 тармақтарда, сәйкес, көрсетілген шарттарды сақтай отырып, кеме бортындағы не әуе көлігімен ерекше пайдалану жағдайларында немесе арнайы жағдайларда тасымалданатын қаптамаларды немесе көліктік пакеттерді қоспағанда, қаптаманың немесе көліктік пакеттің сыртқы бетінің кезкелген нүктесінде мейлінше көп сәуле шығару деңгейі 2 мЗв/сағ.- тен аспауға тиіс.
121. Ерекше пайдалану жағдайларында қаптаманың сыртқы бетінің кезкелген нүктесінде мейлінше көп сәуле шығару деңгейі 10 мЗв/сағ.- тен аспауға &11. САНАТТАР
122. 7 Кестеде көрсетілген шарттарға және келесі талаптарға сәйкес, қаптамалар және көліктік пакеттер келесі санаттардың біреуіне жатқызылуы тиіс:
І-АҚ (І-WHITE), II-САРЫ (II-YELLOW) немесе ІІІ-САРЫ (IIІ-YELLOW):
1) Қаптамаға немесе көліктік пакетке үйлестіріп сәйкес келуші санатты анықтағанда көліктік индекс те, беттегі сәуле шығару деңгейі де назарға алынуға тиіс. Егер көліктік индекс санаттың біреуінің шартын қанағаттандырса, ал беттегі сәуле шығару деңгейі санаттың екіншісінің шартын қанағаттындырса, онда қаптама немесе көліктік пакет жоғарылау санатқа жатқызылуы тиіс. Осы мақсат үшін І-АҚ санат ең төмен санат ретінде қарастырылуы тиіс.
2) Көліктік индекс 115 және 116 тармақтарда көрсетілген рәсімдерге сәйкес анықталуға тиіс.
3) Егер беттегі сәуле шығару деңгейі 2 мЗв/сағ.-тен артып кететін болса, қаптама немесе көліктік пакет ерекше пайдалану жағдайларында және 161-1), 163 не 167 тармақтардың қағидаларын жағдайға байланысты сақтай отырып тасымалдануы тиіс.
4) Арнайы жағдайларда тасымалданатын қаптама III-САРЫ санатқа жатқызылуы тиіс.
5) Арнайы жағдайларда тасымалданатын қаптамаларды құрамына кіргізетін көліктік пакет III-САРЫ санатқа жатқызылуы тиіс.
&12. ТАҢБАЛАУ, ЗАТТАҢБАЛАР МЕН БЕЛГІЛЕР &&1. Таңбалау
123. Әрбір қаптаманың қаптамалық жинақтың сыртқы бетінде не жүк жөнелтуші, не жүк алушы, не ол да, бұл да көрсетіліп анық және өшпейтін таңбасы болуы тиіс.
7 КЕСТЕ. ҚАПТАМАЛАР МЕН КӨЛІКТІК ПАКЕТТЕР САНАТЫ Шарттар Көліктік индекс Сыртқы беттің кезкелген Санат нүктесіндегі мейлінше көп сәуле шығару деңгейі О 0,005 мЗв/сағ. артық емес І-АҚ О-ден артық, бірақ 1-ден 0,005 мЗв/сағ. артық, бірақ ІІ-САРЫ артық емес 0,5 мЗв/сағ. артық емес 1-ден артық, бірақ 10-нан 0,5 мЗв/сағ. артық, бірақ ІІІ-САРЫ артық емес 2 мЗв/сағ. артық емес 10-нан артық 2 мЗв/сағ. артық, бірақ ІІІ-САРЫ 10 мЗв/сағ. артық емес Егер өлшенген КИ 0,05 аспайтын болса, онда келтірілген мән 115-3) тармақ бойынша нөлге тең бола алады.
Сондай-ақ ерекше пайдалану жағдайларында тасымалдануы тиіс.
124. Әрбір қаптамаға үйлестіріп, босатылған қаптамаларды қоспағанда, қаптамалық жинақтың сыртқы бетіне Біріккен Ұлттар Ұйымының нөмірі көрсетілген (8 кестені қараңыз) анық және өшпейтін таңба қойылуы тиіс, бұның алдында "БҰҰ" (UN) әріптері, сондай-ақ қажетті көліктің атауы болады.
Босатылған қаптамалар бола қалса, халықаралық пошта арқылы жіберуге қабылданатынды қоспағанда, тек Біріккен Ұлттар Ұйымының нөмірі болуға тиіс, бұның алдында "БҰҰ" (UN) әріптері болады. Халықаралық пошта арқылы жіберуге қабылданатын қаптамаларға 169 тармақта баяндалған талаптар қолданылуы тиіс.
8 КЕСТЕ. ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЛАРЫ МЕН ЖҮКТЕР СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ҚОСЫМША ҚАУІПТІЛІКТЕР МЕН ОЛАРДЫҢ ҰСЫНЫЛҒАН ТІЗБЕЛЕРМЕН БАЙЛАНЫСЫ КӨРСЕТІЛГЕН БІРІККЕН ҰЛТТАР ҰЙЫМЫ НӨМІРЛЕРІНІҢ ТІЗБЕСІНЕН ҮЗІНДІЛЕР Тізбе БҰҰ ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЫ(1) Қосымша нөмipi нөмірі және сипаттама қауіпті.
ліктер 1 2910 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БОСАҒАН ҚАПТАМА - МАТЕРИАЛДЫҢ ШЕКТЕЛГЕН МӨЛШЕРІ 2 2911 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БОСАҒАН ҚАПТАМА - АСПАПТАР НЕМЕСЕ БҰЙЫМДАР 3 2909 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БОСАҒАН ҚАПТАМАМА - ТАБИҒИ УРАННАН НЕМЕСЕ АЗАЙТЫЛҒАН УРАННАН НЕМЕСЕ ТАБИҒИ ТОРИЙДЕН ЖАСАЛҒАН БҰЙЫМДАР 4 2908 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БОСАҒАН ҚАПТАМА - БОС ҚАПТАМАЛЫҚ ЖИНАҚ 5 2912 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, ТӨМЕН МЕНШІКТІ АКТИВТІК (ТМА-I), бөлінбейтін немесе бөлінуші - босаған(2)
6 3321 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, ТӨМЕН МЕНШІКТІ АКТИВТІК (ТМА-II), бөлінбейтін немесе 7 3322 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, ТӨМЕН МЕНШІКТІ АКТИВТІК (ТМА-III), бөлінбейтін немесе 8 2913 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БЕТТІК РАДИАКТИВТІ ЛАСТЫҒЫ БАР НЫСАНАЛАР (БРЛН-I немесе БРЛН-II), бөлінбейтін немесе бөлінуші - босаған(2)
9 2915 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, А ТИПТI ҚАПТАМА, түрі ерекше емес, бөлінбейтін немесе 9 3332 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, А ТИПТІ ҚАПТАМА, түрі ерекше, бөлінбейтін немесе 10 2916 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, B(U) ТИПТІ ҚАПТАМА, бөлінбейтін немесе бөлінуші - босаған(2)
11 2917 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, B(M) ТИПТI ҚАПТАМА, 12 3323 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, С ТИПТI ҚАПТАМА, 14 2919 АРНАЙЫ ЖАҒДАЙЛАРДА ТАСЫМАЛДАНАТЫН РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, бөлінбейтін немесе (3) 2978 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, УРАННЫҢ ГЕКСАФ.
ТОРИДІ, жемірілу бөлінбейтін немесе бөлінуші - босаған(2) (8 класс БҰҰ)
6+13 3324 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, ТӨМЕН МЕНШІКТІ АКТИВТІК (ТМА-II), БӨЛІНУШІ 7+13 3325 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, ТӨМЕН МЕНШІКТІ АКТИВТІК (ТМА-III), БӨЛІНУШІ 8+13 3326 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БЕТТІК РАДИАКТИВТІ БРЛН-II), БӨЛІНУШІ 9+13 3327 РАДИАКТИВТИВТІ МАТЕРИАЛ, А ТИПТI ҚАПТАМА, БӨЛІНУШІ, түрі ерекше емес 9+13 3333 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, А ТИПТI ҚАПТАМА, ТҮРІ ЕРЕКШЕ, БӨЛІНУШІ 10+13 3328 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, B(U) ТИПТI ҚАПТАМА, БӨЛІНУШІ 11+13 3329 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, B(M) ТИПТI ҚАПТАМА, 12+13 3330 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, С ТИПТI ҚАПТАМА, 14+13 3331 АРНАЙЫ ЖАҒДАЙЛАРДА ТАСЫМАЛДАНАТЫН РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, БӨЛІНУШІ +13 2977 РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ, УРАННЫҢ жемірілу ГЕКСАФТОРИДІ, БӨЛІНУШІ (8 класс (1) ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЫ "ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЫ және сипаттама"
бағанының тек қана БАС ӘРІПТЕРМЕН терілген бөлігінде көрсетілген. N 2909 БҰҰ және N 2911 БҰҰ болғанда, бұларға қатысты "немесе" жалғаулығымен ажыраған балама ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЫ көрсетілген, тек қабылдауға жарайтын ҚАЖЕТТІ КӨЛІК АТАУЫ пайдаланылады.
(2) "Бөлінуші-босаған" термині тек 243 тармақта баяндалған талаптарға сәйкес келуші қаптамаларға ғана қолданылады.
(3) N 2977 БҰҰ және N 2978 БҰҰ Тізбелермен қандай болса да бір мағыналы байланысы жоқ ерекше жағдайлар болып табылады.
125. Массасы брутто 50 кг артық әрбір қаптаманың қаптамалық жинақтың сыртқы бетінде оның рауалы массасы брутто көрсетіліп қойылған анық және жуылып кетпейтін таңбасы болуы тиіс.
126. Сәйкес келетiн әрбір қаптама:
1) 1 типті өнеркәсіптік қаптаманың, 2 типті өнеркәсіптік қаптаманың немесе 3 типті өнеркәсіптік қаптаманың құралымына сәйкес келетін әрбір қаптаманың, қаптамалық жинақтың сыртқы жағында, "ӨҚ-1 ТИПI" (TYPE IP-1), немесе "ӨҚ-2 ТИПI" (TYPE IP-2), "ӨҚ-3 ТИПI" (TYPE IP-3) деген, сәйкесті, анық және өшпейтін таңбасы болуға тиіс;
2) А типті қаптаманың құралымына сәйкес келетін әрбір қаптаманың, қаптамалық жинақтың сыртқы жағында, анық және өшпейтін "А ТИПI" (TYPE A)
таңбасы болуға тиіс;
3) 2 типті өнеркәсіптік қаптаманың, 3 типті өнеркәсіптік қаптаманың немесе А типті қаптаманың құралымына сәйкес келетін әрбір қаптаманың, қаптамалық жинақтың сыртқы жағында, құралымды әзірлеген елдің көлік құралының халықаралық тіркелу коды (код VRI), сондай-ақ дайындаушы-фирманың атауы немесе, құзыретті орган анықтаған, қаптамалық жинақтың басқа сәйкестендіруі көрсетілген, анық және өшпейтін таңбасы болуға тиіс.
127. 295-304 және 306-307 тармақтар бойынша бекiтiлген құралымға сәйкес келетін әрбір қаптамаға қаптамалық жинақтың сыртқы жағында анық және өшпейтін таңба салу мыналар түрінде болуға тиіс:
1) берілген құралым үшін құзыретті органмен белгіленген тану белгісі;
2) берілген құралымға сәйкес келуші қаптамалық жинақтың әрқайсысын дербес белгілеу үшін сериялық нөмір;
3) B(U) типті қаптаманың немесе B(M) типті қаптаманың құралымы үшін - "B(U) ТИПІ" (TYPE B(U)) немесе "B(M) ТИПІ)" (TYPE B(M)) жазба; және
4) С типті қаптаманың құралымы үшін - "C ТИПІ" (TYPE C) жазба.
128. В(U) типті, В(М) типті, немесе С типті қаптаманың құралымына сәйкес келетін әрбір қаптама от пен судың әсеріне төзімді ең сыртқы сыйымсауыттың тысқы бетінде шекіме, қалыптау әдісімен және от пен судың әсеріне төзімді басқа тәсілмен салынған, 1 суретте көрсетілген үш жапырақ түріндегі радиациялық қауіптілік белгісі бейнеленіп анық таңбалануға тиіс.
1 сурет *. Орталық шеңбердің айналасына Х радиусымен салынатын үш жапырақ түріндегі радиациялық қауіптіліктің негізгі белгісі. Мейлінше аз рауалы Х мөлшері 4 мм тең.
* Суретті қағаз мәтіннен қараңыз.
129. Егер ТМА немесе БРЛН материалдары ыдыстарға салынса немесе қаптамалық материалға кіргізілсе және 112 тармақтың қағидалары бойынша ерекше пайдалану жағдайында тасымалданатын болса, онда бұл ыдыстардың немесе қаптамалық материалдардың сыртқы бетіне, сәйкесті, "РАДИАКТИВТІ, ТМА-І" (RADIOACTIVE LSA-I) немесе "РАДИАКТИВТІ, БРЛН-І"
(RADIOACTIVE SСО-I) таңбаны қоюға болады.
&&2. Заттаңбалар қою
130. Әрбір қаптаманың, әрбір көліктік пакеттің және әрбір жүк контейнерінің 2, 3 және 4-суретте көрсетілген үлгілері бойынша қажетті санатқа сәйкес заттаңбасы болуға тиіс, үлкен жүк контейнерлері мен резервуарларды қоспағанда, бұларға қатысты 135 тармақтың балама қағидаларында көрсетілген белгілерді пайдалануға рұқсат етіледі. Бұдан басқа, 243 тармақ бойынша босатуға жататын бөлінуші материал болып табылмайтын бөлінуші материалдан тұратын әрбір қаптаманың, әрбір көліктік пакеттің және әрбір жүк контейнерінің 5-суретте келтірілген үлгі бойынша заттаңбасы болуға тиіс, ішіндегі нәрсемен байланысты емес кезкелген заттаңбалар кетіріп тасталады немесе жабылады. Қауіпті басқа қасиеттерге ие болушы радиактивті материалдар жайында 96 тармақты қараңыз.
2 сурет * . І-АҚ санатты заттаңба. Заттаңба аясының түсі-ақ, радиациялық қауіптіліктің негізгі белгісінің (үш жапырақтың) және жазбалардың түсі - қара, санатты белгілейтін жолақтың түсі - қызыл.
3 сурет * . II-САРЫ санатты заттаңба. Заттаңбаның жоғарғы жартысы аясының түсі - сары, төменгі жартысы - ақ, радиациялық қауіптіліктің негізгі белгісінің (үш жапырақтың) және жазбалардың түсі - қара, санатты белгілейтін жолақтардың түсі - қызыл.
4 сурет *. III-САРЫ заттаңба. Заттаңбаның жоғарғы жартысы аясының түсі - сары, төменгі жартысы - ақ, радиациялық қауіптіліктің негізгі белгісінің (үш жапырақтың) және жазбалардың түсі - қара, санатты белгілейтін жолақтардың түсі - қызыл.
5 сурет * . Сындылық бойынша қауіпсіздік индексінің заттаңбасы. Заттаңба аясының түсі - ақ, жазбалар түсі - қара.
* Суретті қағаз мәтіннен қараңыз .
131. 2, 3 және 4-суретте келтірілген үлгілерге сәйкес келетін заттаңбалар қаптаманың немесе көліктік пакеттің екі қарама-қарсы сыртқы бетіне немесе жүк контейнерінің болмаса резервуардың барлық төрт жағының сыртқы беттеріне бекітілуі тиіс. 5-суретте келтірілген үлгіге сәйкес келетін заттаңбалар қажетті жағдайларда 2, 3 және 4-суретте келтірілген үлгілерге сәйкес келуші заттаңбалармен қатар бекітілуі тиіс. Бұл заттаңбалар 123-128 тармақтарда көрсетілген таңбалауды тасаламауы тиіс.
&&3. Заттаңбаларда радиактивті ішіндегі нәрсе туралы ақпаратты көрсету
132. 2, 3 және 4-cуретте келтірілген үлгілерге сәйкес келуші заттаңбаның әрқайсысында келесі ақпарат көрсетілуі тиіс:
1) Ішіндегі нәрсе:
1-1) 1 Кестеден, сонда ұсынылған рәмізді пайдалана отырып, алынған, ТМА- І материалын қоспағанда, радинуклидтің(тердің) атауы(лары). Радинуклидтер қоспасы болғанда, бұларға қатысты ең көп шектеулер қойылған нуклидтер, жазба жолы өлшемінің мүмкіндік беруіне қарай, көрсетілуі тиіс. Радинуклид(тер) атау (лар)ынан кейін ТМА немесе БРЛН тобы көрсетілуі тиіс. Осы мақсатта "ТМА-ІІ"
(LSA-II), "ТМА-ІIІ" (LSA-III), "БРЛН-І" (SСО-I) және "БРЛН-ІІ" (SСО-IІ)
терминдері пайдаланылуы тиіс.
1-2) ТМА-І материалдары үшін тек "ТМА-І" (LSО-I) термині жеткілікті, радинуклидтің атауы керек болмайды.
2) Активтік: Радиактивті ішіндегі нәрсенің тасымалдау кезіндегі мейлінше көп активтігі, сәйкесті СИ жалғауы бар беккерельмен (Бк) берілген (ТНДК-ға қосымшаны қара). Бөлінуші материал үшін активтіктің орнына бөлінуші материалдың массасын граммен (г) немесе оған еселі бірліктермен көрсетуге болады.
3) Көліктік пакеттер мен жүк контейнерлерін алғанда заттаңбада "ішіндегісі" (contents) және "активтік" (activity) бағандағы жазу, 132-1) мен 132-2)
тармақшалардың, сәйкесті, қағидалары бойынша қажет болушы, және көліктік пакеттің немесе жүк контейнерінің барлық ішіндегісі бойынша жинақталған ақпаратты кіргізуі тиіс, дегенмен әртүрлі радинуклидтері бар қаптамалардың араласқан тиемесінен тұратын көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің заттаңбасында "Көлік құжаттарын қара"(See Transport Documents) жазбасы тұра
4) Көліктік индекс: 115 және 116 тармақтарды қараңыз. (I-АҚ санат үшін көліктік индексті жазу қажет болмайды).
&&4. Заттаңбаларда сындылық бойынша қауіпсіздік туралы ақпаратты көрсету
133. 5-суретте келтірілген үлгіге сәйкес келетін әрбір заттаңбада, құзыретті орган беретін арнайы жағдайларды бекіту туралы сертификатта немесе қаптаманың берілген құралымын бекіту туралы сертификатта анықталған, сындылық бойынша қауіпсіздік индексі (СҚИ) көрсетілуге тиіс.
6 сурет * . Ескерту белгісі. 159 тармақта ескертілген жағдайларды қоспағанда, мейлінше аз өлшемдер суретте көрсетілген өлшемдерге сәйкес келуге тиіс: басқа өлшемдерді пайдаланғанда тиісті пропорция сақталуы керек. "7"
цифрының биіктігі 25 мм кем емес болу керек. Белгінің жоғарғы жартысы аясының түсі - сары, төменгі жартысы - ақ, радиациялық қауіптіліктің негізгі белгісінің (үш жапырақтың) және жазбалардың түсі - қара. Төменгі бөлімде "РАДИАКТИВТІ" (RADIOACTIVE) сөзін пайдалану міндетті емес, бұл жүкке арналған сәйкесті ООН нөмірін бейнелеу үшін осы белгіні нұсқа ретінде қолдануға мүмкіндік береді.
134. Көліктік пакеттер және жүк контейнерлері болғанда заттаңбадағы сындылық бойынша қауіпсіздік индексінде (СҚИ), 133 тармақтың қағидаларына сәйкес талап етілетін, көліктік пакеттің немесе жүк контейнерінің барлық бөлінуші ішіндегі нәрсесі бойынша жинақталған ақпарат көрсетілуге тиіс.
&&5. Ескерту белгілерін қою
135. Қаптамаларды, босатылған қаптамалардан басқаларды және резервуарларды тасымалдайтын үлкен жүк контейнерлерінің 6-сур. үлгіге сәйкес келуші төрт белгісі болуға тиіс. Белгілер үлкен жүк контейнерінің немесе резервуардың әрбір жағына және алдыңғы мен артқы қабырғасына тікесінен бекітілуі тиіс. Ішіндегі нәрсемен байланысы жоқ кезкелген белгілер алынып тасталуға тиіс. Заттаңбалар мен белгілерді қатарлас пайдаланудың орнына балама ретінде мейлінше аз өлшемдері 6-суретте көрсетілген, сәйкесті, 2, 3, 4 және 5- суреттерде көрсетіп берілген үлгілерге сәйкес келуші тек үлкейтілген заттаңбаларды ғана қолдануға рұқсат етіледі.
136. Егер жүк контейнерінде немесе резервуарда жүк қапталмаған материал ТМА-I немесе БРЛН-I болып келетін жағдайда, немесе егер жүк контейнерімен ерекше пайдалану жағдайында тасылатын жүк Біріккен Ұлттар Ұйымының бір нөмiрі бар қапталған радиактивті материал болып саналса, онда Біріккен Ұлттар Ұйымының осы жүкке сәйкес келетін нөмiрін (8 кестені қараңыз) сондай-ақ биіктігі 65 мм кем емес қара цифрлармен:
1) не алдында "БҰҰ (UN) әріптері бар ақ түсті аяға 6-суретте көрсетілген белгінің төменгі жартысына,
2) не 7-суретте көрсетілген белгіге жазып қою қажет.
Қосымша белгі 2) нұсқаны пайдаланған жағдайда жүк контейнерінің немесе резервуардың барлық төрт жағына негізгі белгімен қатар бекітіледі.
7 сурет * . Бiрiккен Ұлттар Ұйымының нөмірін жеке кескіндеуге арналған ескерту белгісі. Белгі аясының түсі - қызғылт сары, рамка мен Біріккен Ұлттар Ұйымының нөмірі - қара.
" **** " белгі радиактивті материалға 8 кесте бойынша сәйкес келуші Біріккен Ұлттар Ұйымының нөмірі қойылуға тиісті орынды білдіреді.
&13. ЖҮК ЖӨНЕЛТУШІНІҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ
137. Таңбалау, заттаңбалар мен белгілер жайында, 109-4) және 123-136 тармақтарда баяндалған талаптардың орындалуына жауапкершілік жүк жөнелтушіге жүктелуі тиіс.
&&1. Жүк жайында мәліметтер
138. Жүк жөнелтуші, әрбір жүкке қоса берілетін көлік құжаттарына, келесі сәйкесті ақпаратты төменде келтірілген тізбекпен кіргізуге тиіс:
1) 8 кестеде көрсетілгендей қажетті көлік атауы;
2) Біріккен Ұлттар Ұйымының класс нөмірі "7";
3) 8 кестеде көрсетілгендей алынған материалға берілген Біріккен Ұлттар Ұйымының нөмірі, бұның алдында "БҰҰ" (UN) әріптері тұрады;
4) әрбір радинуклидтің атауы не рәмізі, немесе радинуклидтер қоспасы болғанда сәйкесті жалпы сипаттамасы не радинуклидтер тізбесі, бұларға қатысты ең үлкен шектеулер жасалады;
5) материалдың физикалық және химиялық нысанын суреттеп жазу немесе берілген материалдың ерекше түрдегі радиактивті материал не шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материал болып саналатыны жайлы жазба.
Химиялық пішін үшін жалпы химиялық суреттеу мүмкін болады;
6) радиактивті ішіндегі нәрсенің тасымалдау кезіндегі, беккерельмен (Бк)
берілген сәйкесті СИ жалғауы бар, мейлінше көп активтігі (ПНПА қосымшаны қараңыз). Бөлінуші материал үшін активтіктiң орнына граммен (г) немесе сәйкесті оған еселі бірліктермен берілген бөлінуші материалдың массасын көрсетуге болады;
7) қаптаманың санаты, яғни "I-АҚ" (I-WHITE), "II-САРЫ" (II-YELLOW), "III-САРЫ" (III-YELLOW);
8) көліктік индекс (тек "II-САРЫ" және "III-САРЫ" санаттары үшін);
9) 243 тармақ бойынша босатылуға жататын жүктерден басқа, бөлінуші материалдан тұратын жүктер үшін - сындылық бойынша қауіпсіздік индексі;
10) берілген жүкке қолданылатын құзыретті органның бекітуі туралы (ерекше түрдегі радиактивті материал, шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материал, айрықша жағдайлар, қаптаманың құралымы немесе тасымалдау) әрбір сертификат үшін тану белгісіз;
11) қаптамаларды көліктік пакетте немесе жүк контейнерінде ұстаушы жүктер үшін - көліктік пакеттегi немесе жүк контейнеріндегі әрбір қаптаманың ішіндегісін және, қажет болған кезде, жүк құрамындағы әрбір көліктік пакеттің немесе жүк контейнерінің ішіндегісін толық көрсету. Егер аралық түсіру пунктінде қаптамаларды көліктік пакеттен немесе жүк контейнерінен шығару алда тұрса, онда сәйкесті көлік құжаттары дайындалуға тиіс;
12) егер жүкті ерекше пайдалану жағдайында тасымалдау керек болса, онда мынау жазылады: "ЕРЕКШЕ ПАЙДАЛАНУ ЖАҒДАЙЫНДА ТАСЫМАЛДАУ"
(EXCLUSIVE USE SHIPMENT); және
13) ТМА-II, ТМА-III, БРЛН-I мен БРЛН-II үшін - жүктің толық активтигі А2-ге еселі мәні түрінде.
&&2. Жүк жөнелтушінің декларациясы
139. Жүк жөнелтуші көлік құжаттарына келесі немесе оған баламалы мазмұндағы декларацияны кіргізуі тиіс:
"Осы өтінішпен берілген жүктің ішіндегісі жоғарыда келтірілген қажетті көлік атауында толығымен және дәл қамтылып көрсетілгенін, оның топтастырылғанын, қаптамаға салынғанын, таңбаланғанын және заттаңбалармен жабдықталғанын және де күші бар халықаралық және ұлттық мемлекеттік ережелер бойынша тасымалдау үшін (сәйкес келуші көліктің түрі(лері)
көрсетіледі) барлық жағынан қажетті күйге келтірілгенін мәлімдеймін".
140. Егер осындай декларацияның мазмұны сол не басқа халықаралық конвенциямен анықталатын тасымал шарттарына кіріп те тұрса, онда жүк жөнелтуші тасымалдаудың осы конвенция таралатын бөлігіне қатысты мұндай декларацияны тапсыруға міндетті емес.
141. Декларацияға жүк жөнелтуші күнін көрсетіп қолын қоюға тиіс.
Қойылған қол көшірмесінің заңды күші сәйкесті заңдармен және ережелермен танылған жағдайларда ғана қойылған қол көшірмеге рұқсат етіледі.
142. Декларация, 138 тармақта саналып берілген жүк туралы мәліметтерден тұратын сол көлік құжатында болуға тиіс.
&&3. Заттаңбаларды кетіру немесе жабу
143. Бос қаптамалық жинақты босатылған қаптама ретінде тасымалдау кезінде 109 тармақтың қағидалары бойынша бұрынғы қойылған заттаңбалар көрінбеуі тиіс.
&&4. Тасымалдаушылар үшін ақпарат
144. Жүк жөнелтуші көлiк құжаттарына, тасымалдаушының кірісуге міндетті әрекеттері жайында, егер олар қажет болса, нұсқау енгізуге тиіс. Мұндай нұсқау тасымалдаушы немесе сәйкесті органдар қажет деп санайтын тілдерде болуға тиіс және ең кем дегенде келесі элементтерді қамтуға тиіс:
1) қауіпсіз жылу әкету үшін тәртіппен орналастыруға қатысты кезкелген арнаулы тапсырмаларды қоса (154 тармақты қара), қаптаманы, көліктік пакетті немесе жүк контейнерін тиеу, орналастыру, тасымалдау, өңдеу және түсіру жайында қосымша талаптар, немесе мұндай талаптар қаралмайтыны туралы хабарлама;
2) көліктің немесе тасымал құралының түріне қатысты шектеулер және маршрут жөнінде кезкелген қажетті нұсқаулар;
3) берілген жүк үшін апат болған жағдайда жасалатын іс-шаралар.
145. Құзыретті орган беретін күші бар сертификаттардың жүкпен бірге жүруі міндетті емес. Жүк жөнелтуші бұларды тиеу мен түсіруге дейін тасымалдаушының(лардың) қарауына беріп қоюға тиіс.
&&5. Құзыретті органдарды хабардар ету
146. Құзыретті органның бекітуін қажет етуші кезкелген қаптаманың бірінші тасымалына дейін жүк жөнелтуші, қаптаманың құралымына құзыретті орган беретін, күшіндегі әрбір сертификаттың көшірмелерін, аумағы арқылы немесе аумағына жүк тасымалданатын әрбір елдің құзыретті органына әкеліп тапсыруды қамтамасыз етуге тиіс. Жүк жөнелтуші сертификат алғаны туралы құзыретті органнан растауды күтуге міндетті емес, ал құзыретті орган мұндай растауды беруге міндетті емес.
147. Төменде, 1), 2), 3) немесе 4) тармақшаларда, көрсетілгендердің ішіндегі, әрбір тасымал туралы жүк жөнелтуші аумағы арқылы немесе аумағына жүк тасымалданатын әрбір елдің құзыретті органын хабардар етеді. Мұндай хабарламаны әрбір құзыретті орган тасымал басталғанға дейін, және де, тілекке орай, оның басталуына дейін 7-ден кем емес тәулік ішінде алуға тиіс.
1) Жағдайға байланысты 3000 А1, немесе 3000 А2-ден асып түсуші, немесе 1000 ТБк - мәндерінің қайсысы кем екеніне байланысты, активтігі бар радиактивті материалдан тұратын С типті қаптамалар.
2) Жағдайға байланысты 3000 А1 немесе 3000 А2-ден асып түсушi, немесе 1000 ТБк-мәндерiнiң қайсысы кем емес қайсысы кем екенiне байланысты, автивтiгi бар радиактивтi материалдан тұратын В(U) типтi қаптамалар.
3) B(M) типті қаптамалар.
4) Арнайы жағдайларда тасымалдау.
148. Жүк туралы хабарламада мыналар бар болуы тиіс:
1) барлық сәйкес келуші сертификаттар нөмірін және тану белгілерін қоса, берілген қаптаманы немесе қаптамаларды, сәйкестендіру үшін жеткілікті ақпарат;
2) тасымалдау мерзімі, күтілетін келіп жету күні және ұйғарылған маршрут туралы ақпарат;
3) радиактивті материалдардың немесе нуклидтердің атауы;
4) радиактивті материалдың физикалық және химиялық нысанының суреттемесі немесе оның ерекше түрдегі радиактивті материал немесе шашырауға төмен қабілеттілігi бар радиактивті материал болып саналатыны туралы жазба;
5) беккерельмен (Бк) берілген сәйкесті СИ жалғауы бар тасымал кезіндегі радиактивті ішіндегі нәрсенің мейлінше көп активтігі туралы мәліметтер (ТНКА-ға қосымшаны қараңыз). Бөлінуші материал үшін активтіктің орнына бөлінуші материалдың граммен (г) немесе оған еселі бірліктермен берілген массасын көрсетуге болады.
149. Жүк жөнелтуші бөлек хабарлама жiберуге міндетті емес, егер қажет етілген ақпарат тасымалды бекітуге арналған өтінімге кіргізілген болса; (312 тармақты қараңыз)
&&6. Сертификаттар мен нұсқаулардың бар болуы
150. Жүк жөнелтуші, сертификаттар шарттары бойынша тасымалға кірісуден бұрын, осы Ережелердің 8 бөлiміне сәйкес қажет болатын әрбір сертификаттың көшірмесін, сондай-ақ қаптаманы тиістi түрде жабу жайында нұсқаулардың және тасымалға дайындық жөнінде басқа іс-шаралардың көшірмесін алуға тиіс.
&&14. ТАСЫМАЛДАУ ЖӘНЕ ТРАНЗИТТІК САҚТАУ &&1. Тасымалдау және транзиттік сақтау кезінде бөлу
151. Радиактивті материал құрамына кіретін қаптамалар, көліктік пакеттер және жүк контейнерлері тасымалдау және транзиттік сақтау кезінде мыналардан бөлек қойылуы тиіс:
1) адамдар алып отырған орындардан, және 64 пен 65 тармақтарға сәйкес радиактивті сәулеленуді бақылау мақсатында айқындалмаған фототаспалардан,
2) 95 тармаққа сәйкес басқа қауіпті жүктерден.
152. Санаты II-САРЫ немесе III-САРЫ қаптамалар немесе көліктік пакеттер, сондай қаптамаларға немесе көліктік пакеттерге еріп жүруге мүлде ерекше уәкілетті тұлғаларға арналған бөліктерді қоспағанда, жолаушылар отыратын бөліктерде тасымалданбауға тиіс.
&&2. Тасымалдау және транзиттік сақтау кезінде тәртіппен салу
153. Жүк сенімді тәртіппен салынуға тиіс.
154. Орташа жылу ағыны беттік жанында 15 Вт/м аспайтын, ал оларды тікелей қоршайтын жүк қаптар мен пакеттерге салынбаған жағдайда, қаптама немесе көліктік пакет қапталған бас жүктің арасында қандай да болса орналастыру жөнінде ерекше ережелерді сақтамай-ақ тасымалдана алады, бекіту туралы сәйкесті сертификатта құзыретті орган ерекше талапты ескеруі мүмкін жағдайды қоспағанда.
155. Жүк контейнерлерін орналастыру және қаптамаларды, көліктік пакеттер мен жүк контейнерлерін жинақтау былайша бақылануға тиіс:
1) Ерекше пайдалану жағдайларын қоспағанда, бір тасымал құралының бортында қаптамалардың, көліктік пакеттердің және жүк контейнерлерінің жалпы саны, тасымал құралының бортында көліктік индекстердің жалпы саны 9 кестеде көрсетілген мәндерінен аспайтындай етіп, шектелуге тиіс. ТМА-I материалының жүктеріне қатысты көліктік индекстер қосындысы бойынша қандай да болса шектеулер қойылмайды.
2) Егер жүктің ерекше пайдалану жағдайларында тасымалдануын алатын болсақ, бір тасымал құралының бортында көліктік индекстер қосындысы бойынша қандай да болса шектеулер қойылмайды.
3) Тасымалдың әдеттегі жағдайларында сәуле шығару деңгейі тасымал құралының сыртқы бетінің кезкелген нүктесінде 2 мЗв/сағ. және одан 2 м қашықтықта 0,1 мЗв/сағ. аспауы тиіс.
4) Жүк контейнерінде және тасымал құралының бортында сындылық бойынша қауіпсіздік индекстерінің жалпы қосындысы 10 Кестеде көрсетілген мәндерден аспауы тиіс.
156. Көліктік индексі 10-нан асып кететін кезкелген қаптама немесе кезкелген көліктік пакет, немесе сындылық бойынша қауіпсіздік индексі 50-ден асып кететін кезкелген жүк тек ерекше пайдалану жағдайларында ғана тасымалдануға тиіс.
9 КЕСТЕ. ЕРЕКШЕ ПАЙДАЛАНУДА ТҰРМАУШЫ ЖҮК КОНТЕЙНЕРЛЕРІ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛ ҚҰРАЛДАРЫ ҮШІН КИ ШЕКТЕРІ Жүк контейнерінің немесе тасымал Жүк контейнері үшін немесе құралының типі тасымал құралының бортында көліктік индекстердің шекті жалпы қосындысы Жүк контейнері - кішісі 50 Жүк контейнері - үлкені 50 Көліктік құрал 50 Әуе кемесі Жолаушы таситын 50 Жүк таситын 200 Ішкі су жолдарына арналған кеме 50 Теңіз кемесі
1) трюм, бөлік немесе палубаның белгіленген бөлігі: қаптамалар, көліктік пакеттер, кіші жүк 50 контейнерлері үлкен жүк контейнері 200
2) Кеме тұтасымен: қаптамалар, көліктік пакеттер, кіші жүк контейнерлері, 200 үлкен жүк контейнерлері Шектелмеген (1) Көліктік құралдың бортында тасымалданатын, 572 тармақтың ережелеріне сәйкес келетін қаптамалар немесе көліктік пакеттер, егер олар берілген кеменің бортында болған барлық уақыт бойына көліктік құралдан түсірілмеген жағдайда, кеме бортында тасымалдана алады.
&&3. Тасымалдау және транзиттік сақтау кезінде бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларды айырып бөлу
157. Кезкелген дербес сақтау орнында транзиттік сақтауда тұратын, құрамына бөлінуші материал кіретін қаптамалардың, көліктік пакеттердің және жүк контейнерлерінің саны, осындай қаптамалардың, көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің кезкелген тобында сындылық бойынша қауіпсіздік индекстерінің жалпы қосындысы 50-ден асып кетпейтіндей етіп, шектелуге тиіс.
Мұндай қаптамалардың, көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің топтары, осындай қаптамалардың, көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің басқа топтарынан кем дегенде 6 м қашықтыққа алыстатылу қамтамасыз етіліп, сақталуға тиіс.
10 КЕСТЕ. БӨЛІНУШІ МАТЕРИАЛДАН ТҰРАТЫН ЖҮК КОНТЕЙНЕРЛЕРІ ЖӘНЕ ТАСЫМАЛ ҚҰРАЛДАРЫ ҮШІН СҚИ ШЕКТЕРІ Жүк контейнерінің немесе Жүк контейнері үшін немесе тасымал Тасымал құралының типі құралының бортында сындылық бойынша қауіпсіздік индекстерінің шекті жалпы қосындысы Ерекше пайдалану Ерекше пайдалану жағдайларынан тыс жағдайларында Жүк контейнері - кішісі 50 Қолданылмайды Жүк контейнері - үлкені 50 100 Көліктік құрал 50 100 Жолаушы таситын 50 Қолданылмайды Жүк таситын 50 100 Ішкі су жолдарына арналған кеме 50 100
1) Трюм, бөлік немесе палубаның белгіленген бөлігі:
Қаптамалар, көліктік пакеттер, кіші жүк контейнерлері 50 100 үлкен жүк контейнерлері 50 100
2) Кеме тұтасымен: қаптамалар, көліктік пакеттер, кіші жүк контейнерлері, 200 Шектелмеген (1) Көліктік құралдың бортына алынып тасымалданатын, 161 тармақтың ережелеріне сәйкес келетін қаптамалар немесе көліктік пакеттер, егер олар берілген кеменің бортында болған барлық уақыт бойына көліктік құралдан түсірілмеген жағдайда, кеме бортында тасымалдана алады. Бұл жағдайда "ерекше пайдалану жағдайларында" бағанасында көрсетілген мәндер қолданылады.
(2) Кезкелген топта СҚИ-дің жалпы саны 50-ден аспайтындай етіп және әрбір топты тиеу/түсіру мен тәртіптеп орналастыру топтарды 6 м кем емес қашықтыққа айырып алыстату арқылы жүргізіліп, жүк өңделуден өтуге және тәртіптеп салынуға тиіс.
(3) Кезкелген топта СҚИ-дің жалпы саны 100-ден аспайтындай етіп және әрбір топты тиеу/түсіру мен тәртіптеп орналастыру топтарды 6 м кем емес қашықтыққа айырып алыстату арқылы жүргізіліп, жүк өңделуден өтуге және тәртіптеп салынуға тиіс. Топтар арасындағы кеңістікті 94 тармаққа сәйкес басқа жүкпен толтыруға болады.
158. Егер тасымал құралының бортында немесе жүк контейнерінің жанында сындылық бойынша қауіпсіздік индекстерінің жалпы қосындысы 50-ден асып кетсе, 10 Кесте бойынша осылай болуы да мүмкін, онда бөлінуші материалдан тұратын қаптамалардың, көліктік пакеттердің немесе жүк контейнерлерінің басқа топтарынан, немесе онымен радиактивті материалдарды тасымалдау жүргізілетін басқа тасымал құралдарынан кем дегенде 6 м алыстату қамтамасыз етіліп, сақтау ұйымдастырылуы тиіс.
&&4. Темір жолмен және автомобиль жолдарымен тасымалдауға байланысты қосымша талаптар
159. 2, 3, 4 не 5-суретте келтірілген заттаңбалардың кезкелгенімен жабдықталған қаптамалар, көліктік пакеттер немесе жүк контейнерлері тасымалданатын, немесе жүктер ерекше пайдалану жағдайларында тасымалданатын темір жол және автомобиль көлік құралдарында, 6-сур.
келтірілген, ескерту белгісі болуға тиіс, бұлардың әрқайсысында:
1) темір жол көлік құралын алғанда екі сыртқы бүйір жақ қабырғаның әрқайсысында;
2) автомобиль көлік құралын алғанда екі сыртқы бүйір жақ қабырғаның әрқайсысында және сыртқы арт жақтағы қабырғада.
Егер көліктік құралдың бүйір жақ қабырғалары болмаса, белгілерді, егер олар оңай айырып танылатын жағдайда, тікелей жүк көтеруші модульге қоюға болады; резервуарларға немесе мөлшері үлкен жүк контейнерлеріне қолданғанда белгілердің осы заттардың өзінде болғаны жеткілікті. Егер көліктік құралдың конфигурациясы өлшемі тым ірі белгілерді қоюға мүмкіндік бермейтін жағдай болса, 6-суретте келтірілген белгінің өлшемдерін 100 мм дейін кішірейтуге Iшіндегі нәрсемен байланысы жоқ кезкелген белгілер алынып тасталуға тиіс.
160. Егер көлік құралының бортындағы жүк қапталмаған ТМА-I немесе БРЛН-I материалы болып саналатын жағдайда, немесе егер ерекше пайдалану жағдайларында тасымалданатын жүк бір БҰҰ нөмірі бар қаптамаға салынған радиактивті материал болып саналса, онда сәйкесті БҰҰ нөмірі (8 кестені қараңыз) биіктігі 65 мм кем емес қара цифрлар түрінде жазылып қойылады:
сондай-ақ
1) не 6-суретте келтірілген белгінің төменгі жартысына түсі ақ аяда алдында тұрушы "БҰҰ"(UN) әріптерімен;
2) не 7-суретте келтірілген белгі үстіне.
Жоғарыдағы 2) тармақшада көрсетілген нұсқаны пайдаланған кезде қосымша белгі темір жол көлік құралының екі бүйір жақ қабырғасына немесе автомобиль көлік құралының екі бүйір жақ және арт жақтағы қабырғасына негізгі белгімен қатар бекітіледі.
161. Ерекше пайдалану жағдайларында тасымалданатын жүктер үшін сәуле шығару деңгейі келесі мәндерден асып кетпеуі тиіс:
1) кезкелген қаптаманың немесе көліктік пакеттің сыртқы бетінің кезкелген нүктесінде 10 мЗв/сағ. және 2 мЗв/сағ-ті мынадай жағдай болса асып түсе алады, егер:
1-1) көлік құралы қоршаумен жабдықталса, бұл тасымалдың әдеттегі жағдайында бөтен адамдарды қоршалған аймақтың ішіне кіруден қақпайлайды, 1-2) бұлардың көлік құралының ішіндегі қалпы тасымалдың әдеттегі жағдайында өзгермей қалатындай етіп, қаптаманы немесе көліктік пакетті бекітіп қою жөніндегі шаралар алдын ала ескерілсе, және 1-3) тасымал кезінде ешқандай тиеу не түсіру операциялары жүргізілмесе;
2) көлік құралының сыртқы бетінің, жоғарғы мен төменгі бетті қоса, кезкелген нүктесінде, немесе, ашық көлік құралын алғанда, - көлік құралының сыртқы шекарасы арқылы өтуші тік жазықтықтардың кезкелген нүктесінде, жүктің жоғарғы бетінде және көлік құралының төменгі сыртқы бетінде 2мЗв/сағ.;
3) көлік құралының сыртқы бүйір жақ беттерімен жасалған тік жазықтықтардан 2 м қашықтықтағы кезкелген нүктеде, немесе, егер жүк ашық көлік кұралымен тасымалданатын болса, - көлік құралының сыртқы шекарасы арқылы өтуші тік жазықтықтардан 2 м қашықтағы кезкелген нүктеде 0,1 мЗв/сағ.
162. Автомобиль көлік құралдарын алғанда, санаты II-САРЫ немесе III- САРЫ заттаңбалармен жабдықталған қаптамаларды, көліктiк пакеттерді немесе жүк контейнерлерін тасымалдаушы көлік құралдарының бортында, жүргізуші мен оның жәрдемшілерінен басқа, ешкімнің жүріп тұруға рұқсаты болмауға тиіс.
&&5. Кемелердің бортындағы тасымалмен байланысқан қосымша талаптар
163. Беттіктегі сәуле шығару деңгейі 2 мЗв/сағ.-тен жоғары болатын қаптамалар немесе көліктік пакеттер, егер олар көлік құралымен 9 Кестеге "(1)"
сілтемеде көрсетілген талаптарға сәйкес ерекше пайдалану жағдайында тасымалданбаса, кеме бортында арнайы жағдайлардан басқаша тасымалдануға тиіс емес.
164. Радиактивті материалдарды тасымалдау үшін өзінің құралымына немесе фрахт шарттарына қарай әдейі арналған, ерекше мақсаты бар кеменің бортында жүктерді тасымалдау 155 тармақтың талаптарының келесі шарттары орындалғанда босатылады:
1) тасымалдауға арналған радиациялық қорғау бағдарламасын кеме тіркелген елдің құзыретті органы және, қажет болған жағдайда, кіру кемежайларының әрқайсысының құзыретті органы бекітуге тиіс;
2) бүкіл сапар үшін тәртіппен орналастыру, шарттары оның ішінде маршруттағы кіру кемежайларында тиелетін кезкелген жүктер жайында, күні бұрын анықталуға тиіс; және
3) жүктерді тиеу, тасымалдау және түсіру радиактивті материалдарды тасымалдау саласындағы білікті мамандардың басшылық етуімен жүзеге асырылуға тиіс.
&&6. Әуе тасымалымен байланысты қосымша талаптар
165. B(M) типті қаптамалар және жүктер ерекше пайдалану жағдайларында жолаушы таситын әуе кемелерінің бортында тасымалданбауға тиіс.
166. Желдету жүріп тұратын немесе артық қысымды түсіретін B(M) типті қаптамалар, қосымша салқындату жүйесінің жәрдемiмен сыртқы суытуды қажет етуші қаптамалар, тасымал уақытында пайдалану үстіндегі бақылауды қажет етуші қаптамалар, және сұйық өзітұтанғыш материалдан тұратын қаптамалар әуе көлігімен тасымалданбауға тиіс.
167. Беттегі сәуле шығару деңгейі 2 мЗв/сағ.-тен жоғары болушы қаптамалар немесе көліктік пакеттер, арнайы жағдайлардағы тасымалдау оқиғасын қоспағанда, әуе көлігімен тасымалданбауға тиіс.
&&7. Пошта арқылы жіберумен байланысты қосымша талаптар
168. 104 тармақтың талаптарын қанағаттандырушы, радиактивті ішінде нәрсенің активтігі 3 кестеде көрсетілген шектердің оннан бір үлесінен аспайтын жүкті ұлттық пошта органдары ішкі жіберіске, осы органдар белгілей алатын қосымша талаптар сақталатын жағдайда, қабылдай алады.
169. 104 тармақтың талаптарын қанағаттандырушы, радиактивті ішіндегі нәрсенің активтігі 3 кестеде көрсетілген шектердің оннан бір үлесінен аспайтын жүк халықаралық пошта арқылы жіберуге, жеке алғанда, Дүниежүзілік пошта одағының Актілерімен алдын ала белгіленген келесі қосымша талаптарды сақтай отырып, қабылдана алады:
1) пошта қызметіне жөнелтілім тек уәкілетті ұлттық органдармен, жүк жөнелтушілермен ғана берілуге тиіс;
2) жөнелтілім ең жедел маршрутпен, әдетте әуе көлігімен, жіберілуге тиіс;
3) жөнелтілім сыртында айқын және берік бекітілген "РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ - ПОШТА АРҚЫЛЫ ЖІБЕРУГЕ РҰҚСАТ ЕТІЛГЕН МӨЛШЕР"
(RADІACTIVE MATERIAL - QUANTITES PERMITTED FOR MOVEMENT BY POST) сөздері бар заттаңба болуға тиіс; бұл сөздер бос қаптамалық жинақты қайтарған кезде сызылып тасталуға тиіс;
4) жөнелтілім сыртында жүк жөнелтушінің атауы мен адресі көрсетілуге тиіс, жүкті қайтару туралы белгі салынып, егер ол алушыға жеткізілмейтін болса;
5) ішкі қаптамалық жинақта жүк жөнелтушінің атауы мен адресі және жүктің ішіндегісі көрсетілуге тиіс.
&15. КЕДЕНДІК ОПЕРАЦИЯЛАР
170. Кедендік операциялар, қаптаманың радиактивті ішіндегісін бақылауды қоса, тек радиактивтік сәулеленуді бақылаудың қажетті құралдарымен жабдықталған орындарда ғана, және білікті персоналдың қатысуымен жүргізілуге Кеденнің талап етуі бойынша ашылған кезкелген қаптама, оны әрі қарай жүк алушыға жөнелтудің алдында бастапқы күйіне келтірілуге тиіс.
&16. ЖЕТКІЗІЛМЕГЕН ЖҮКТЕР
171. Егер алушыға жүкті жеткізуге болмайтын жағдайда, ол қауіпсіз орынға таратып қойылуға тиіс, және бұл жөнінде сәйкесті құзыретті органға жедел түрде ақпарат берілуі тиіс, одан бұдан былайғы әрекет жайында нұсқаулар сұралады.
6 Тарау РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛДАРҒА, ҚАПТАМАЛЫҚ ЖИНАҚТАР МЕН ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР &1. РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛДАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР &&1. ТМА-III материалына қойылатын талаптар
172. ТМА-IІІ материал қатты болуға және қаптаманың барлық ішкі ішіндегі нәрсеге қатысты 256 тармақта көрсетілген сынақтарды жүргізгенде судың активтігі 0,1 А2-ден аспайтындай қасиеттерді иеленуге тиіс.
&&2. Ерекше түрдегі радиактивті материалдарға қойылатын талаптар
173. Ерекше түрдегі радиактивті материалдың ең аз дегенде 5 мм кем емес бір өлшемі болуға тиіс.
174. Ерекше түрдегі радиактивті материал мынадай қасиеттерге ие болуға тиіс немесе 257-264 тармақтарда көрсетілген сынақтарды жүргізгенде келесі талаптардың орындалуы үшін мынадай болуы тиіс:
1) сәйкесті 258, 259, 260 және 262-1) тармақтарда көрсетілген соқтығысуға, соққы мен иілуге сынақтар жүргізгенде ол сынбауға немесе бүлінбеуге тиіс;
2) сәйкесті 261 немесе 262-2) тармақта көрсетілген жылулық сынақтар кезінде оның балқымауы немесе шашырамауы тиіс; және
3) 263 және 264 тармақтар бойынша шаймалауға сынақтар жүргізгенде судың активтігі 2 кБк-ден аспауға тиіс.
175. Егер бітеулі капсула ерекше түрдегі радиактивті материалдың құрама бөлігі болып табылса, онда бұл капсула, оны ашу тек қирату арқылы мүмкін болатындай етіп жасалуы тиіс.
&&3. Шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдарға қойылатын талаптар
176. Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал оның қаптамадағы жалпы мөлшері келесі талаптарды қанағаттандыратындай радиактивті материал болып көрінуі тиіс:
1) қорғалмаған радиактивті материалдан 3 м қашықтықта сәуле шығару деңгейі 10 мЗв/сағ.-тен аспайды;
2) 289 және 290 тармақтарда көрсетілген сынақтарды өткізгенде аэродинамикалық баламалы диаметрі 100 мкм (микрон) дейінгі газтәрізді және аэротозаң түріндегі бөлшектерді атмосфераға шығарып жіберу 100 А2-ден аспайды. Сынақтың әрқайсысына жеке үлгіні пайдалануға болады; және
3) 256 тармақта көрсетілген сынақты өткізуде судың активтігі 100 А2-ден аспайды. Бұл сынақты өткізгенде, жоғарыда, 2) тармақшада көрсетілген, сынақтардың қиратушы әсері ескеріліп отыруға тиіс.
&2. БАРЛЫҚ ҚАПТАМАЛЫҚ ЖИНАҚТАР МЕН ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
177. Қаптама оның массасын, көлемі мен нысанын ескере отырып, қарапайымдылығы және оны тасымалдау қауіпсіздігі қамтамасыз етіліп құрастырылуға тиіс.
Сонымен қатар қаптаманың құрылмасы оны тасымал мерзімі бойына тасымал құралына немесе оның ішіне тиісті түрде бекітіп қоюға мүмкіндік беретіндей болуға тиіс.
178. Қаптаманың құрылмасы, қаптаманы көтеру үшін оған орналасқан кезкелген тетіктер, оларды дұрыс ұстанғанда, тоқтап қалмайтындай, ал олар сынған жағдайда - қаптаманың осы Ережелердің басқа талаптарын қанағаттандыру қабілеті нашарламайтындай болуға тиіс. Құрылмада қаптаманы жұлқынып көтеру жағдайына қарай сәйкесті коэффициент ескерілуі тиіс.
179. Қаптаманың сыртқы бетіндегі құрал-жабдықтар және кезкелген басқа құрылғылар, бұлар оны көтеру үшін пайдаланылуы мүмкін, 178 тармақтың талаптарына сәйкес оның массасына шыдайтындай немесе алып тастауға болатындай немесе өзге тәсілмен тасымал мерзімі бойына пайдалануға жарамсыз күйге келтіретіндей етіп құрастырылуға тиіс.
180. Қаншалықты іс жүзінде мүмкін болуына қарай, қаптамалық жинақ сыртқы беттерінде шығып тұрушы бөліктері болмайтындай және оңай қатерсіздендіре алатындай етіп құрастырылуға және өңделуге тиіс.
181. Қаншалықты іс жүзінде мүмкін болуына қарай, қаптаманың сыртқы жабындысы оның үстінде су жиналмайтындай және тұрып қалмайтындай етіп орындалуы тиіс.
182. Қаптамаға тасымалдау кезінде қосылатын, қаптаманың бөлігі болып табылмайтын кезкелген құрылғылар оның қауіпсіздігін кемітпеуі тиіс.
183. Әртүрлі сыйымсауыттың бекіткіш құрылғыларының тиімділігін немесе бүкіл қаптаманың тұтас бүтіндігін қандай да болсын нашарлатпай, тасымалдың әдеттегі жағдайында пайда болуы мүмкін кезкелген үдеудің, дірілдеудің немесе дірілдеу кезіндегі резонанстың әсеріне қарсы тұра алатын қабілеттілікті қаптама иеленуге тиіс. Жеке алғанда, сомындар, бұрандамалар және басқа бекітуші бөлшектер, бұлардың өздігінен босап қалу мүмкіндігі болмайтындай немесе тіпті көп қайтара қолданғаннан кейін де ағытылып кетпейтіндей етіп, құрастырылуға
184. Қаптамалық жинақтың және кезкелген элементтердің немесе құралымның материалдары бір-бірімен және радиактивті ішіндегісімен физикалық және химиялық сыйысымдылықта болуы
185. Барлық клапандар, бұлар арқылы радиактивті ішіндегі нәрсе сыртқа шығуы мүмкін, бекітілмеген әрекеттерден қорғалуға тиіс.
186. Қаптаманың құралымы, тасымалдың әдеттегі жағдайларында пайда болуы мүмкін, сыртқы ортадағы температура мен қысымды ескере отырып әзірленуге тиіс.
187. Басқа қауіпті қасиеттерді иеленген радиактивті материалдарға арналған қаптаманың құралымында бұл қасиеттер ескерілуге тиіс ( 9 және 96 тармақтарды қараңыз ).
3. ӘУЕ КӨЛІГІМЕН ТАСЫМАЛДАНАТЫН ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ҚОСЫМША ТАЛАПТАР
188. Әуе көлігімен тасымалдауға арналған қаптамаларды алғанда, сыртқы ортаның температурасы, күн сәулесін есепке алмай, 38С болғанда қолжететін беттердің температурасы 50С аспауға тиіс.
189. Әуе көлігімен тасымалдауға арналған қаптамалар - 40С-тан +55С дейінгі температуралар ауқымында қорғауыш қабықшаның бүтіндігі бұзылмайтындай етіп құрастырылуға тиіс.
190. Радиактивті материалдардан тұратын, әуе көлігімен тасымалданатын қаптамалардың сыртқы қысымның ағымсыз 5кПа дейін төмендеуіне төзуге қабілетті қорғауыш қабықша жүйесі &4. БОСАТЫЛҒАН ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
191. Босатылған қаптама 177-187 тармақтардың талаптары, ал әуемен тасымалданатын жағдайда - оның үстіне 188-190 тармақтардың талаптары орындалатындай етіп құрастырылуға тиіс.
&5. ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР &&1.
Өнеркәсіптік 1 типті (ӨҚ-1 типі) қаптамаға қойылатын талаптар
192. Өнеркәсіптік 1 типті (ӨҚ-1 типі) қаптама 177-187 және 205 тармақтардың талаптары, ал әуемен тасымалданатын жағдайда - оның үстіне 188- 190 тармақтардың талаптары орындалатындай етіп құрастырылуға тиіс.
&&2. Өнеркәсіптік 2 типті (ӨҚ-2 тип) қаптамаға қойылатын талаптар
193. Өнеркәсіптік 2 типті (ӨҚ-2 типі) қаптама ретінде аттестатталатын қаптама, 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптар орындалатындай, және, сонымен қатар, 275 пен 276 тармақтарда көрсетілген сынақтардан өте отырып ол мынаны:
1) радиактивті ішіндегі нәрсенің ағуын немесе шашырауын; және
2) қаптаманың кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%-дан артық ұлғаюына әкелуі мүмкін қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын, болдырмайтындай етіп, құрастырылуға тиіс.
&&3. Өнеркәсіптік 3 типті (ӨҚ-3 типі) қаптамаға қойылатын талаптар
194. Өнеркәсіптік 3 типті (ӨҚ-3 типі) қаптама ретінде аттестатталатын қаптама, 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптар және, сонымен қатар, 205-218 тармақтардың талаптары орындалатындай етіп, &&4. Өнеркәсіптік 2 және 3 типті (ӨҚ-2 типі) және (ӨҚ-3 типі) қаптамаларға қойылатын балама талаптар
195. Қаптамалар өнеркәсіптік 2 типті (ӨҚ-2 типі) қаптама ретінде мына жағдайда пайдаланыла алады:
1) олар 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптарды қанағаттандырады;
2) олар Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерді тасымалдау жөніндегі Ұсыныстарымен алдын ала белгіленген нормаларға сәйкес, немесе ең аз дегенде көрсетілген нормаларға баламалы басқа талаптарды ескере отырып, құрастырылған; және
3) БҰҰ-ның I және II қаптама топтары үшін қажетті сынақтарды өткізгеннен кейін олар мынаны болдырмау қабілетін жоғалтпайды:
3-1) радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымын немесе шашырауын; және 3-2) қаптаманың кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%- дан артық ұлғаюына келтіруі мүмкін қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын.
196. Сондай-ақ бак-контейнерлер 2 типті немесе 3 типті (ӨҚ-2 типі) немесе (ӨҚ-3 типі) өнеркәсіптік қаптамалар ретінде пайдаланыла алады мына жағдайда:
1) олар 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптарды
2) олар Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерді тасымалдау бойынша ұсыныстар нормаларына сәйкес немесе ең аз дегенде көрсетілген нормаларға баламалы басқа талаптарды есепке алумен құрылды, және 265 кПа сынау қысымын шыдауға жарамды; және
3) олар кезкелген алдын ала ескерілген қосымша қорғаныстың, тасымалдың әдеттегі жағдайларында жүкті өңдеу кезінде пайда болушы, статикталық және динамикалық жүктемелерге шыдай алатын қабілеті болатындай, және бактар- контейнерлердің кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%-дан артық ұлғаюына әкелуі мүмкін, қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын болдырмайтындай етіп құрастырылған.
197. ТМА-I және ТМА-II сұйықтықтар мен газдар тасымалы үшін, IV кестеде белгілегендей, олар ең аз дегенде 625 тармақта тағайындалғандарға балама нормаларды қанағаттандыратын жағдайда, сондай-ақ бактар-контейнерлер болып табылмайтын резервуарларды өнеркәсіптік 2 немесе 3 типті (ӨҚ-2 типі)
немесе (ӨҚ-3 типі) қаптамалар ретінде пайдалануға болады.
198. Сондай-ақ жүк контейнерлері өнеркәсіптік 2 немесе 3 типті (ӨҚ-2 типті) немесе (ӨҚ-3 типті) қаптамалар ретінде мына жағдайда пайдаланыла алады:
1) радиактивті ішіндегі нәрсе қатты заттармен шектеледі;
2) олар 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптарды қанағаттандырады; және
3) олар Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйыммен (ИСО) алдын ала белгіленген ұсыныстарға сәйкес құрастырылған, осыларға сәйкес олар осы құжатта белгіленген сынақтарға тартыла отырып, және тасымалдың әдеттегі жағдайында пайда болушы үдеудің әсеріне тартыла отырып, мынаны болдырмауға мүмкіндігі жететіндей етіп құрастырылуға тиіс:
3-1) радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымын немесе шашырауын; және 3-2) жүк контейнерлерінің кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%-дан артық ұлғаюына әкелуі мүмкін қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын болдырмау.
199. Сондай-ақ жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа металл контейнерлерді 2 немесе 3 типті (ӨҚ-2 типті) немесе (ӨҚ-3 типті) өнеркәсіптік қаптамалар ретінде мынадай жағдайда пайдалануға болады:
1) олар 192 тармақта көрсетілген ӨҚ-1 типке қойылатын талаптарды
2) олар жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнерлерге (ЖЖЖОК) қатысы бар ұсыныстарға, I немесе II қаптама топтары үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының қауіпті жүктерді тасымалдау жөніндегі ұсыныстарына арналған тарауда белгіленіп берілген нормаларға сәйкес құрастырылған, және, сынақтарға тартыла отырып, құлаған кезде мейлінше көп бүлініске ұшырайтындай бағдар таңдап алынатын жағдайда, олар мынаны болдырмайды:
2-1) радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымын немесе шашырауын; және 2-2) жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнердің кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%-дан артық ұлғаюына әкелуі мүмкін қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын.
&6. УРАННЫҢ ГЕКСАФТОРИДІНЕН ТҰРАТЫН ҚАПТАМАЛАРҒА
200. Уранның гексафториді, 203 тармақта алдын ала ескерілген жағдайларды қоспағанда, Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйымның ұсыныстарына және 201-202 тармақтардың талаптарына сәйкес уранның гексафториді қапталуға және тасымалдануға тиіс. Сондай-ақ қаптама материалдың бөліну және радиактивтілік қасиеттеріне қатысты осы Ережелердің басқа қағидаларында белгіленіп берілген талаптарын қанағаттандыруға тиіс.
201. Әрбір қаптама, оған 0,1 кг не одан артық уранның гексафторидін орналастыруға арналған, ол келесі талаптарды қанағаттандыратындай етіп құрастырылуға тиіс:
1) 271 тармақта көрсетілген құралымның сынағына, Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйымның [10] ISO 7195 құжатында көрсетілгендей етіп, ағымсыз және рауалы емес кернеусіз шыдап тұрады;
2) уран гексафторидінің ағымы не шашырауы болмай 275 тармақта көрсетілген сынаққа шыдап тұрады; және
3) қорғауыш қабықша жүйесі бұзылмай 281 тармақта көрсетілген сынаққа шыдап тұрады.
202. 0,1 кг не одан артық уранның гексафторидін ішіне орналастыруға арналған қаптамалардың қысымды төмен түсіру құрылғылары болмауға тиіс.
203. Құзыретті органмен бекітілген жағдайда 0,1 кг не одан артық уранның гексафторидін орналастыруға арналған қаптамаларды тасымалдауға рұқсат етіледі, егер:
1) қаптамалар ИСО-мен және 201-202 тармақтарда ұсынылған өзге талаптарға сәйкес құрастырылған болса, және осыған қарамастан, қаншалықты іс жүзінде мүмкіндігіне қарай, 201-202 тармақтардың талаптарын қанағаттандырса;
2) қаптамалар, 221 тармақта көрсетілгендей, 2,76 МПа-дан кем сынақтық қысымға ағымсыз және рауалы емес кернеусіз шыдап тұратындай етіп құрастырылған болса; немесе
3) бұларға 9000 кг не одан артық уранның гексафторидін орналастыруға арналған қаптамаларды алғанда, қаптамалар 201-3) тармақтың талаптарына сай келмесе.
&7. А ТИПТІ ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
204. А типті қаптамалар 177-187 тармақтардың талаптарын және, бұдан басқа, 188-190 тармақтардың (әуе көлігімен тасымалды алғанда) және 205-220 тармақтардың талаптарын қанағаттандыратындай етіп құрастырылуға тиіс.
205. Қаптаманың жалпы габариттік өлшемінің ең азы кем дегенде 10 см
206. Қаптаманың сыртқы бетінде, бүлінуі қыйындықпен жүретін және қолға ұсталмаған түрінде қаптаманың ашылмағанының айғағы екенін білдіретін құрылғы, мысалы пломба, болуға тиіс.
207. Қаптамада бекітіп қою үшін алынған кезкелген құрал-жабдықтар, тасымалдың қалыпты да, апатты да жағдайларында бұл құрал-жабдықтарда пайда болушы жүктемелер қаптаманың осы Ережелердегі талаптарды қанағаттандыру қабілетін төмендетпейтіндей етіп, құрастырылуға тиіс.
208. Қаптаманың құралымы қаптамалық жинақтың элементтері үшін - 40 С- тан + 70 С дейінгі температура ауқымына есептелуге тиіс. Сұйықтықтардың қату температурасына және көрсетілген температуралар ауқымында қаптамалық жинақтың материалдары қасиеттерінің болуы мүмкін әлсіреуіне ерекше көңіл аударылуы тиіс.
209. Құралым және дайындау әдістері ұлттық не халықаралық нормаларға немесе құзыретті орган үшін қабылдауға лайық басқа талаптарға сәйкес келуге
210. Құралым, кездейсоқ немесе қаптаманың ішінде пайда болуы мүмкін қысымның әсерімен ашылуы мүмкін емес, сенімді бекітуші құрылғымен нық жабылатын қорғауыш қабықша жүйесін қамтуы тиіс.
211. Ерекше түрдегі радиактивті материалды қорғауыш қабықша жүйесінің элементі ретінде қарастыруға болады.
212. Егер қорғауыш қабықша жүйесі қаптаманың бөлігі болып саналса, онда ол, қаптамалық жинақтың кезкелген басқа бөлігінен тәуелсіз, сенімді бекітуші құрылғымен нық жабылуға тиіс.
213. Қорғауыш қабықша жүйесінің кезкелген элементінің құралымында тиісті жағдайларда сұйықтықтарды және басқа осалдау материалдарды радиолитикалық ажырату, сондай-ақ химиялық реакциялар және радиолиз нәтижесінде газ пайда болу мүмкіншілігі ескерілуге тиіс.
214. Қорғауыш қабықша жүйесі сыртқы қысым 60 кПа дейін төмендеген кезде радиактивті ішіндегі нәрсені ұстап тұруға тиіс.
215. Қысымды төмен түсіруге арналған клапандардан басқа, барлық клапандар клапан арқылы болатын кезкелген ағымды ұстап қалу үшін құрылғымен жабдықталуға тиіс.
216. Қорғауыш қабықша жүйесінің бөлігі ретінде анықталатын, қаптама элементін қоршаушы радиациялық қорғаныс, осы элементтің қорғау шегінен кездейсоқ шығуын болдырмайтындай етіп, құрастырылуға тиіс. Егер радиациялық қорғаныс және осындай элемент оның ішінде жеке торап құрайтын болса, онда радиациялық қорғау жүйесі, қаптамалық жинақтың кезкелген басқа құралымынан тәуелсіз, сенімді бекітуші құрылғымен нық жабылуға тиіс.
217. Қаптама, 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтарға тартыла отырып, мынаны:
1) радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымын немесе шашырауын; және
2) каптаманың кезкелген сыртқы бетінде сәуле шығару деңгейінің 20%-дан артық ұлғаюына әкелуі мүмкін қорғаныс бүтіндігінің бұзылуын, болдырмайтындай етіп құрастырылуға тиіс.
218. Сұйық радиактивті материалға арналып қойылған қаптама құралымында ішіндегі нәрсе температурасының өзгеруін, динамикалық әсерді және толтыру динамикасын теңелту үшін қосымша толтырылмаған көлемнің болуы алдын ала ескерілуге тиіс.
219. А типті қаптама, оған сұйық материалды орналастыруға арналған, бұдан басқа:
1) егер қаптама 278 тармақта ескерілген сынақтарға тартылатын болса, онда жоғарыда 217 тармақта көрсетілген талаптарды қанағаттандыруға тиіс; және
2) немесе 2-1) ішіндегі сұйық нәрсенің екі есе өсірілген көлемін жұту үшін абсорбтаушы материалдың жеткілікті мөлшерін ұстап тұруға тиіс. Мұндай абсорбтаушы материал, ағым болған жағдайда оның сұйықтыққа тиіп тұруы жүзеге асырылатындай етіп, орналасуға тиіс; немесе 2-2) алғашқы ішкі элементтен ағым болған жағдайдың өзінде екінші реттік сыртқы элементтің ішінде сұйық берілген нәрсенің ұсталып тұруы қамтамасыз етіліп құрастырылған, алғашқы ішкі және екінші реттік, сыртқы элементтерден тұратын қорғауыш қабықша жүйесі болуға тиіс.
220. Газдарға арналып қойылған қаптама, 278 тармақта көрсетілген сынақтарға тартыла отырып, радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымын немесе шашырауын болдырмауға тиіс. Газ тәрізді тритийге немесе бекзат газдарға арналып қойылған А типті қаптама бұл талаптан босатылады.
&8. В(U) ТИПТІ ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
221. В(U) типті қаптамалар 177-187 тармақтардың, 188-190 тармақтардың (әуе көлігімен тасымалды алғанда) талаптарын, сондай-ақ 205-218 тармақтардың талаптарын, 217-1) тармақшаны қоспағанда, және, бұдан басқа 222-235 тармақтардың талаптарын қанағаттандыратындай етіп құрастырылуға тиіс.
222. Қаптама 224 және 225 тармақтарда алдын ала ескерілген сыртқы ортаның жағдайында, радиактивті ішіндегі нәрседен қаптама ішінде, 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтармен дәлелденгендей, тасымалдың қалыпты жағдайларында бөлініп шығатын жылудың қаптамаға, егер оған бір апта бойына қызмет көрсетілмей қалғанда, оның қорғауыш қабықша мен радиациялық қорғанысқа қойылатын сәйкесті талаптарды қанағаттандыруы тоқтап қалатын, жағымсыз әсері тимейтіндей етіп құрастырылуға тиіс. Жылудың мынадай әсеріне ерекше назар аудару қажет, ол:
1) радиактивті ішіндегі нәрсенің орналасуын, геометриялық нысанын не физикалық күйін өзгертуі мүмкін немесе, егер радиактивті материал сыйымсауытқа не контейнерге салынса (мысалы, қабықшадағы отын элементтері), онда сыйымсауыттың, контейнердің немесе радиактивті материалдың деформациясын не балқуын туғызуы мүмкін; немесе
2) радиациялық қорғаныс материалының әртүрлі жылулық ұлғаюынан, жарылып кетуінен немесе балқуынан қаптамалық жинақтың тиімділігін төмендетуі мүмкін; немесе
3) ылғалдықпен тіркесіп жемірілуді тездетуі мүмкін.
223. Әуе көлігімен тасымалданатын қаптама үшін, 188 тармақта келтірілген талаптарды қоспағанда, қаптама, 224 тармақта көрсетілген сыртқы жағдайда қаптаманың қол жетерлік беттерінде температура 50 С-дан аспайтындай етіп, құрастырылуға тиіс, егер тек берілген қаптама ерекше пайдалану жағдайларында тасымалданбаса.
224. Сыртқы температура 38 С тең деп алынуға тиіс.
225. Күн инсоляциясы шарттары 11 кестеде келтірілген деректерге сәйкес алынуға тиіс.
226. 281 тармақта көрсетілген жылулық сынақтардың талаптарын орындау мақсатында жылулық қорғаныстан тұратын қаптама, осындай қорғаныс 272-277 және 280-1) мен 260-2) немесе 280-2) мен 280-3) тармақтарда, сәйкесті, алдын ала ескерілген қаптамаларды сынақтан өткізген кезде өзінің тиімділігін сақтайтындай етіп, құрастырылуға тиіс. Қаптаманың сыртында тұрушы кезкелген осындай қорғаныс үзілуге, кесуге, сырғанауға, үйкеліске күш жұмсалған кезде немесе дөрекі қолданылғанда істен шықпауға тиіс.
11 КЕСТЕ. ИНСОЛЯЦИЯНЫҢ ПАРАМЕТРЛЕРІ Беттіктің нысаны мен қалпы Инсоляция тәулігіне 12 сағат бойына (Вт/м2)
Жазық беттіктер тасымал кезінде горизонталь қалпында:
- табан беті Болмайды
- басқа беттіктер 800 емес қалпында:
- әрбір беттік 200(1)
Қисық беттіктер 400(1)
Нұсқа ретінде жұту коэффициенті бар, бірақ жақын жердегі заттардан болуы мүмкін шағылысу әсерін есепке алмай, синусоидалық функцияны пайдалануға болады.
227. Қаптама былай құралымдалуға тиіс:
1) 272-277 тармақтарда ескерілген сынақтарға тартыла отырып, радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымы сағатына 10 А мәнімен шектелетіндей етіп; және
2) 279, 280-2), 281 және 282 тармақтарда қаралған сынақтарға және мына тармақтарда қаралған сынақтарға тартыла отырып:
2-1) 280-3) сыртқы габариттік өлшемдері бойынша анықталатын жалпы тығыздығы 1000 кг/см артық емес, массасы 500 кг артық емес, және ерекше түрдегі радиактивті материал болып табылмайтын радиактивті ішіндегісі 1000 А
-ден астам қаптама үшін, немесе 2-2) 280-1) барлық басқа қаптамалар үшін, келесі талаптарға сай келтіріп:
1-2-1) мейлінше көп радиактивті ішіндегі нәрсе бар болғанда, бұған қаптама есептеледі, қаптаманың бетінен 1 м қашықтықта 10 мЗв/сағ.-тен жоғары емес сәуле шығару деңгейін, қамтамасыз ететін жеткілікті қорғанысты сақтайтындай етіп; және 1-2-2) радиактивті ішіндегі нәрсенің жалпы ағымы бір жұма бойына криптон-85 алғанда 10 А2-ден артық емес және барлық басқа радинуклидтерді алғанда А2-ден артық емес деңгеймен шектелетіндей етіп, құрастырылуға тиіс.
Әртүрлі радинуклидтер қоспасы болғанда 74-76 тармақтарда баяндалған ережелер қолданылуға тиіс, алайда криптон-85 үшін 10 А2-ге тең А2(і) тиімді мәнін қолдануға болады. Жоғарыда, "а" тармақшада көрсетілген жағдайда бағалау кезінде сыртқы радиактивті ластанудың 97 тармақта ескерілген шектері есепке
228. Активтігі 10 А2-ден асып кететін радиактивті ішіндегі нәрсе үшін қаптама, 283 тармақ бойынша оны терең суға батырып сынаған жағдайда, қорғауыш қабықша жүйесінің бұзылуы болмайтындай етіп құрастырылуға тиіс.
229. Активтіктің рауалы шығу шектерінің сақталуы сүзгілерге де, механикалық салқындату жүйесіне де тәуелді болмауға тиіс.
230. Қаптама қорғауыш қабықша жүйесінен, 272-277 және 279-282 тармақтарда ескерілген сынақтар жағдайында радиактивті материалдың қоршаған ортаға шығуына жол беретін, қысымды түсіру жүйесін кіргізбеуі тиіс.
231. Қаптама, 272-277 және 279-282 тармақтарда көрсетілген сынақтар шарттарындағы мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысымда, қорғауыш қабықша жүйесіндегі механикалық кернеу қаптамаға жағымсыз әсер бере алатын, соның нәтижесінде ол сәйкесті талаптарды қанағаттандыруын тоқтатып қоятын деңгейлерге жетпейтіндей етіп, құрастырылуға тиіс.
232. Қаптамадағы мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысым 700 кПа-ға тең артық қысымнан (манометрлік) аспауға тиіс.
233. 188 тармақтың талаптарын қоспағанда, әуемен тасымалданатын қаптаманы алғанда, тасымал кезінде қаптаманың кезкелген оңай қол жететін бетіндегі мейлінше көп температура, 224 тармақта анықталған сыртқы орта жағдайында инсоляция болмағанда, 85 С-тан аспауға тиіс. Қаптама, 223 тармақта көрсетілгендей, ерекше пайдалану жағдайында тасымалдануға тиіс, егер бұл мейлінше көп температура 50 С асатын болса. Персоналды қорғау үшін тосқауылдарды немесе экрандарды қарастыруға болады, бірақ соңғыларды қандай да болса сынақтан өткізу қажеттігі болмайды.
234. Шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдан тұратын қаптама, шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалға қосылған, кезкелген элементтер, бұлар оның құрамына кірмейді, немесе қаптамалық жинақтың кезкелген ішкі элементтері шашырауға төмен қабілеттілігі бар радиактивті материалдың сипаттамаларына жағымсыз әсер ете алмайтындай етіп,
235. Қаптама сыртқы ортаның -40 С-дан +38 С дейінгі температура ауқымына сүйеніп құрастырылуға тиіс.
&9. В(М) ТИПТІ ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
236. В(М) типті қаптамалар типті В(U) қаптамаларға қойылатын, 221 тармақта көрсетілген талаптарды қанағаттандыруға тиіс; алайда тек сол елдің не өзге елдің ішінде немесе тек белгілі бір елдер арасында тасымалданатын қаптамалар үшін жоғарыда, 208, 224, 225 және 228-235 тармақтарда, келтірілген шарттардың орнына осы елдердің құзыретті органдары бекіткен басқа шарттарды қабылдауға болады. Осыған қарамастан, 228-235 тармақтарда көрсетілген В(U)
типті қаптамаларға қойылатын талаптар іс жүзінде мүмкін болу шамасына қарай орындалуға тиіс.
237. Тасымал кезінде В(М) типті қаптамаларды мерзімді желдетуге немесе оның артық қысымын түсіруге, осындай желдетудің не қысым түсірудің пайдаланылуын бақылау шаралары сәйкесті құзыретті органдар үшін жарамды болған жағдайда, жол беріледі.
&10. С ТИПТІ ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
238. С типті қаптамалар 177-190 тармақтардың және 205-218 тармақтардың талаптарын /21-1) тармақтың талаптарын қоспағанда/, сондай-ақ 222-225, 229-235 тармақтардың және бұдан басқа 239-241 тармақтардың талаптарын қанағаттандыратындай етіп құрастырылуға тиіс.
239. Стационар күйінде 0,33 Вт/(мхК) [Вт/(мхК) - СИ-дегі есептеу бірлігі] жылу өткізгіштігімен және 38 С температурамен сипатталатын ортада көмілгеннен кейін, қаптама 227-2) және 231 тармақтарда сынақтар үшін белгіленіп берілген бағалау критерийлерін қанағаттандыруға тиіс. Бағалаудың бастапқы шарттары ретінде қаптаманың кезкелген жылу оқшаулағышы бұзылмаған болып табылады, қаптама мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысым жағдайында тұрады, ал сыртқы орта температурасы 38 С болады деп қабылдануға
240. Мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысымда қаптама былай
1) 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтарға тартыла отырып, одан шығатын радиактивті ішіндегі нәрсенің ағымы сағатына 10 А2-ден аспайтындай
2) 287 тармақта көрсетілген сынақтар легіне тартыла отырып, келесі талаптарға сай келтіріп:
2-1) берілген қаптама осыған есептелген мейлінше көп радиактивті ішіндегі нәрсені алғанда, қаптаманың бетінен 1 м қашықтықта 10 мЗв/сағ.-тен артық емес сәуле шығару деңгейін қамтамасыз етуші жеткілікті қорғанысты сақтайтындай 2-2) радиактивті ішіндегі нәрсенің жиынтық ағымын 1 жұма бойына криптон-85 алғанда 10 А2-ден артық емес және барлық басқа радинуклидтерді алғанда А -ден артық емес деңгеймен шектелетіндей етіп, құрастырылуға тиіс.
Әртүрлі радинуклидтер қоспасы бар болғанда 74-76 тармақтардың ережелері қолданылуға тиіс, алайда криптон-85 үшін 10 А -ге тең А (і) тиімді мәні қолданыла алады. Жоғарыда, "а" тармақшада көрсетілген жағдайда, бағалау кезінде сыртқы радиактивті ластанудың 97 тармақта көрсетілген шектері ескерілуге тиіс.
241. Қаптама, 283 тармақ бойынша терең суға батырып сынақ жүргізгеннен кейін, қорғауыш қабықша жүйесінің бұзылуы болмайтындай етіп, құрастырылуға &11. БӨЛІНУШІ МАТЕРИАЛДАН ТҰРАТЫН ҚАПТАМАЛАРҒА
242. Бөлінуші материал былайша тасымалдануға тиіс:
1) тасымалдың қалыпты және апатты жағдайларында таяу сындылық сақталатындай етіп; жеке алғанда, келесі ойда болмаған оқиғалар есепке алынуға тиіс:
1-1) қаптамаларға су өту не одан су кету;
1-2) ішкі қондырылған нейтрондарды жұтқыштар не баяулатқыштар тиімділігінің төмендеуі;
1-3) ішіндегі нәрсенің не қаптаманың ішінде, не оның қаптамадан шығуының нәтижесінде қайта үлестірілуі;
1-4) қаптамалардың ішінде немесе олардың арасында қашықтықтың қысқаруы;
1-5) қаптамалардың суға не қарға батуы; және 1-6) температураның өзгеруі; және
2) мына талаптар орындалатындай етіп:
2-1) қаптамаларға кіретін бөлінуші материалға қатысты 205 тармақтағы;
2-2) материалдың радиактивті қасиеттеріне қатысты осы Ережелердің басқа қағидаларында белгіленіп берілген талаптар; және 2-3) 244-253 тармақтардағы талаптар, егер олар 243 тармақта ескерілген босатуға жатпайтын болса.
&&1. Бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларға қойылатын талаптардан босату
243. Осы тармақтың 1)-4) ережелерінің біреуін қанағаттандырушы бөлінуші материал, 244-253 тармақтарда баяндалған критерийлерге сай болатын қаптамалармен тасымалдауға қатысты қойылатын талаптан, сондай-ақ бөлінуші материалға қолданылатын осы Ережелердің басқа талаптарынан босатылады.
Әрбір жүкке босатудың тек бір түрі ғана жіберіледі.
1) Жүк үшін формуламен анықталатын массаның шегі:
уран-235 массасы (г) + басқа бөлiнушi заттың массасы (г) < 1 X У мұнда X пен У - 12 кестеде анықталған масса шектері, мынадай жағдайда немесе:
1-1) әрбір жеке қаптамаға 15 г артық емес бөлінуші материал кіреді;
қапталмаған материалды алғанда бұл сан жағынан шектелу тасымал құралының ішінде немесе оның үстінде тасымалданатын жүкке қолданылуға тиіс; немесе 1-2) бөлінуші материал гомогенді құрамына сутегі кіретін ерітінді немесе қоспа болып саналады, мұнда бөлінуші нуклидтердің сутегіге қатынасы 5 % масс.
кем болады; немесе 1-3) заттың кезкелген 10 литрлік көлеміне 5г артық емес бөлінуші материал кіреді.
Бериллийдің де, дейтерийдің де бөлінуші материалдың 0,1 % массасынан асып түсуші мөлшерде қатыспауы тиіс.
12 КЕСТЕ. БӨЛІНУШІ МАТЕРИАЛДАН ТҰРАТЫН ҚАПТАМАЛАРҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАРДАН БОСАТУ ҮШІН ЖҮК МАССАСЫНЫҢ ШЕКТЕРІ Бұлардағы сутегінің орташа тығыздығы Бұлардағы сутегінің Бөлінуші су тығыздығынан төмен не оған тең орташа тығыздығы су материал келетін заттармен араласқан бөлінуші тығыздығынан жоғары материалдың массасы (г) келетін заттармен араласқан бөлінуші материалдың массасы (г)
Уран-235 (Х) 400 290
Басқа бөлінуші материал (У) 250 180
2) Бөлінуші материал бүкіл материал бойынша іс жүзінде бірқалыпты үлестірілген жағдайда, жалпы массасы уран-235 массасынан 1%-тен аспайтын плутоний мен уран-233 кіретін, уран-235 бойынша ең көбі 1% масс. дейін байытылған уран. Бұдан басқа, егер уран-235 металл, тотық не карбид түрінде қатысса, онда ол реттелген тор түрінде орналаспауға тиіс.
3) Жалпы мөлшері уран массасынан 0,002%-дан аспайтын плутоний мен уран-233 кіретін, және 2-ге тең азоттың уранға мейлінше аз атомдық қатынасы (N /U) бар, уран-235 бойынша ең көбі 2% масс. дейін байытылған уранилнитраттың сұйық ерітінділері.
4) Әрқайсысына жеке-жеке жалпы массасы 1 кг артық емес плутоний кіретін қаптамалар, оған 20% масс. артық емес плутоний-239, плутоний-241 немесе осы радинуклидтер кезкелген тіркесте кіре алады.
&&2. Бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларды бағалау үшін ішіндегі нәрсенің сипаттамалары
244. Егер де химиялық не физикалық нысан, изотоптық құрам, масса немесе концентрация, баяулату коэффициенті немесе тығыздық не геометриялық пішін үйлесімі белгісіз болса, онда 248-253 тармақтарда алдын ала қаралған бағалау, әрбір белгісіз параметрдің осы бағалаудың белгілі шарттары мен параметрлеріне келуші мәні болады, бұл мәнде нейтрондардың көбеюі мейлінше көп деңгейге жетеді деген болжамға сүйеніп жүргізілуге тиіс.
245. 248-253 тармақтарда алдын ала ескерілген, сәулелендірілген ядролық отын үшін берілген бағалар мынаны көрсетуші изотоптық құрамға негізделуге
1) сәулелендіру периоды ішінде нейтрондардың мейлінше көп көбеюін немесе;
2) қаптамаларды бағалау үшін нейтрондардың көбеюіне керітартпа баға беруді. Сәулелендірілгеннен кейін, бірақ та тасымалға дейін изотоптық құрамға қатысты керітартпалықты растау мақсатында өлшеу жүргізілуге тиіс.
&&3. Пішін үйлесімі мен температураға қойылатын талаптар
246. Қаптамалық жинақ, 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтарға тартылып болғаннан кейін, 10 см қыры бар кубтың енуін болғызбауға тиіс.
247. Қаптама сыртқы ортаның - 40 С-дан + 38 С дейінгі температура ауқымын есептеп құрастырылуға тиіс, егер қаптама құралымына құзыретті орган берген бекіту туралы сертификатта өзге шарттар ескертіп берілмейтін болса.
&&4. Бөлек алынған дара қаптаманы бағалау
248. Бірлі-жарым қаптама үшін су қаптаманың барлық қуыстарына, соның ішінде қорғауыш қабықша жүйесінің ішіне, кіруі немесе керісінше олардан ағып кетуі мүмкін деген жорамал жасалуға тиіс. Дегенмен, егер белгілі бос көлемдерге осындай су кіруін немесе одан ағып кетуін тіпті персонал қателескен жағдайда да болғызбау үшін қаптама арнайы құралдарды қамтитын болса, онда бұл қуыстарға қатысты ағым жоқ деп ұйғаруға болады. Арнайы құралдар мынаны қамтуға тиіс:
1) су үшін бірсыпыра аса сенімді тосқауылдарды, бұлардың әрқайсысы су өтпейтін болып қалар еді, егер қаптама 253-2) тармақта ескерілген сынақтарға тартылатын болса; қаптамалық жинақтарды жасап дайындау, қызмет көрсету және жөндеу кезінде сапаны бақылаудың, сондай-ақ әрбір тасымал алдында әрбір қаптаманың герметикалығын тексеру үшін сынақтың жоғары дәрежесін; немесе
2) тек қана уранның гексафторидінен тұратын қаптамалар үшін:
2-1) 253-2) тармақта көзделген сынақтарды өткізгеннен кейін клапан мен қаптамалық жинақтың кезкелген басқа құрауышы арасында тікелей физикалық жалғасу болмайтын, алғашқы бекіту нүктесін қоспағанда, және, бұдан басқа, 281 тармақта көзделген сынақтарды өткізгеннен кейін клапандар ағымға орнықты болып қалатын қаптамаларды; және 2-2) әрбір тасымал алдында әрбір қаптаманың герметикалығын тексеру сынақтарымен үйлесе қаптамалық жинақтарды жасап дайындау, қызмет көрсету және жөндеу кезінде сапаны бақылаудың жоғары дәрежесін қамтуға тиіс.
249. Оқшаулап шектеу жүйесі үшін қалыңдағы 20 см кем емес су қабатында жақын шағылысу болатыны басқа жорамал деп саналуға тиіс немесе қаптамалық жинақты қоршаушы материалмен қосымша жасалуы мүмкін сонша жоғарыланған шағылысу болу керек. Алайда, 253-2) тармақта көзделген сынақтарды өткізгеннен кейін оқшаулап шектеу жүйесі қаптамалық жинақтың ішінде бүлініссіз сақталатынын растауға болатын жағдайда, 20 см кем емес су қабатындағы қаптамада жақын шағылысу бар екені туралы 250-3) тармақ үшін жорамал жасауға болады.
250. Қаптама, 248 және 249 тармақтарда баяндалған жағдайларда, сындылыққа таяу болып қалуға тиіс, сонымен бірге қаптаманың тұратын жағдайлары, нейтрондардың мейлінше көбеюі мынаған сәйкес келетіндей жағдайда болуға тиіс:
1) тасымалдың әдеттегі жағдайларына (оқыс оқиғасыз);
2) 252-2) тармақта көзделген сынақтарға;
3) 253-2) тармақта көзделген сынақтарға.
251. Әуе көлігімен тасымалданатын қаптамаларды алғанда:
1) 287 тармақта көзделген сынақтарға сәйкес келуші жағдайларда, қалыңдығы 20 см кем емес су қабаты шағылысу функциясын орындайды, ал қаптама су өтпеушілікті сақтайды деген жорамал бойынша қаптама сындылыққа таяу күйде қалуға тиіс; және
2) егер 287 тармақта көрсетілген, содан соң 286 тармақта да көрсетілген сынақтарды өткізгеннен кейін қуыстарға су өтуі немесе олардан судың ағып шығуы тоқталмаса, онда 248 тармақта көрсетілген арнайы құралдар қарастырылмауға тиіс.
&&5. Тасымалдың қалыпты жағдайында қаптама топтарын бағалау
252. "N" саны анықталуға тиіс, мұны бес есе өсіргенде топтың берілген пішін үйлесімі үшін және қаптамалардың нейтрондарды мейлінше көп көбейтуге әкелуші шарттары үшін сындылыққа таяу күй сақталуға тиіс, келесі талаптар бұзылмаған жағдайда:
1) қаптамалар арасындағы аралық толтырылмай қалуға тиіс, ал шағылысу функциясын қаптамалар тобының берілген пішін үйлесімі үшін оны барлық жағынан қоршаушы қалыңдығы 20 см кем емес су қабаты орындауға тиіс; және
2) қаптамалар күйі ретінде олардың, 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтардан өткізгеннен кейінгі, бағаланған немесе нақты күйі алынуға тиіс.
&&6. Тасымалдың апатты жағдайында қаптама топтарын бағалау
253. "N" саны анықталуға тиіс, бұны екі есе өсіргенде топтың берілген пішін үйлесімі үшін және, нейтрондардың мейлінше көп көбеюіне әкелуші, қаптамалардың шарттары үшін сындылыққа таяу күй сақталуға тиіс, келесі талаптар бұзылмаған жағдайда:
1) қаптамалар арасындағы аралық сутегіден тұратын баяулатқышпен толтырылуға тиіс, ал шағылысу функциясын қаптамалар тобының берілген пішін үйлесімі үшін оны жан жағынан қоршаушы қалыңдығы 20 см кем емес су қабаты орындауға тиіс; және
2) 272-277 тармақтарда көрсетілген сынақтардан кейін төменде көрсетілген сынақтардың ішінен қатаңырақ шектеулер қоятындары алынып сынақтар жүргізіледі:
2-1) 280-2) тармақта көрсетілген сынақтар және 280-3) тармақта массасы 500 кг аспайтын, ал сыртқы габариттік өлшемдері бойынша анықталатын тығыздығы 1000 кг/м3 артық емес қаптамалар үшін, немесе 280-1) тармақта барлық басқа қаптамалар үшін көрсетілген сынақтар; содан соң 281 тармақта көрсетілген сынақтар жүреді, ал 284-286 тармақтарда көрсетілгендер аяқтаушы сынақтар болып табылады; немесе 2-2) 282 тармақта көрсетілген сынақтар; және
3) егер де 253-2) тармақта көрсетілген сынақтарды өткізудің нәтижесінде бөлінуші материалдың кезкелген бөлігінің ағымы қорғаныс қабықша жүйесінің шегінен тыс шығатын болса, онда топтағы әрбір қаптамадан бөлінуші материалдың ағымы шығады, ал барлық бөлінуші материал үшін нәтижесінде нейтрондардың мейлінше көп көбеюі болатындай пішін үйлесімі және баяулату орын алады деген жорамал жасалуға тиіс, бұнда жақын шашырау функциясын қалыңдағы 20 см кем емес қоршаушы су қабаты орындайды.
7 Тарау СЫНАҚТАР ТӘРТІБІ &1. ТАЛАПТАРҒА СӘЙКЕСТІКТІ РАСТАУ
254. 6 тарауда баяндалған талаптарға жұмыстық сипаттамалардың сәйкестігін растау төменде келтірілген әдістердің кезкелгенін алып, немесе олардың тіркесімен, жүзеге асырылуға тиіс.
1) ТМА-ІІІ материал, немесе ерекше түрдегі радиактивті материал, немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал болып саналатын үлгілермен, немесе түп тұлғалармен не қаптамалық жинақтардың моделімен сынақ өткізу, осы уақытта үлгінің немесе сынауға арналған қаптамалық жинақтың ішіндегісі радиактивті ішіндегі нәрсенің сипаттамасының күтілетін ауқымын мүмкін болғанша дәлірек ұқсатуға тиіс, ал сынақтан өтетін үлгі не қаптамалық жинақ қандай түрде тасымалға ұсынылса, солай дайындалуға тиіс.
2) Сипаты ұқсас бұрынғы өткен қанағаттандырарлық растауға сілтеме.
3) Сынақтан өтетін үлгі үшін маңызды элементтермен жабдықталған масштабы сәйкесті модельдерде сынақтар өткізу, егер осындай сынақтардың нәтижелері құрылмалық мақсаттарға жарамды екені техникалық тәжірибеден туатын болса. Масштабты модельдерді қолданғанда, тескіштің диаметрі немесе қысу жүктемесі сияқты, сынақтардың белгілі бір параметрлеріне түзету енгізудің қажеттігі ескерілуге тиіс.
4) Есептеу әдістері мен параметрлердің сенімділігі немесе керітартпалығы көпшілікке танылған жағдайда есептеме немесе дәлелді дәйектеме.
255. Үлгіні, түп тұлғаны немесе модельді сынағаннан кейін, 6 тарауда белгіленіп берілген, қабылдауға лайық нормаларға және жұмыстық сипаттамаларға сәйкес осы бөлімде баяндалған талаптардың орындалғанын растау үшін сәйкес келетін бағалау әдістері қолданылуға тиіс.
&2. ТМА-ІІІ МАТЕРИАЛЫНЫҢ СЫНАҚТАРЫ
256. Қаптаманың толық ішіндегісі болып саналатын үлгі материалы қатты күйінде 7 тәулікке сыртқы орта температурасында суға батырылуы тиіс.
Сынақтар өткізуге керек су көлемі, 7 тәуліктік сынақтың соңында жұтылмай және реакцияға қатыспай қалған судың бос көлемі сыналушы қатты үлгінің өзіндік көлемінен кем дегенде 10% құрайтындай, жеткілікті болуға тиіс. Судың бастапқы рН мәні 6-8 құрауы тиіс, ал мейлінше көп өткізгіштігі 20 С-та - 1 мСм/м (ТНКА-ға қосымшаны қараңыз). Сыналатын үлгіні 7 тәулікке батырып қойғаннан кейін судың бос көлемінің толық активтігі өлшенеді.
&3. ЕРЕКШЕ ТҮРДЕГІ РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛДЫҢ СЫНАҚТАРЫ &&1. Жалпы ережелер
257. Ерекше түрдегі радиактивті материал болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер 238-262 тармақтарда алдын ала ескерілген соқтығысу сынағына, соққы сынағына, иілім сынағына және жылулық сынаққа тартылуға тиіс. Бұл сынақтардың әрқайсысына жеке үлгі пайдалануға болады. Әрбір сынақтан соң үлгіні бағалау шаймалау арқылы және, шашырамайтын қатты материал үшін 263 тармақта немесе капсуладағы материал үшін 264 тармақта көрсетілген әдістерден сезгіштігі кем емес әдісті қолданып, ағым көлемін анықтау арқылы жүргізілуі тиіс.
&&2. Сынақтар әдістері
258. Соқтығысу сынағы. Үлгі нысанаға 9 м биіктіктен тасталады. Нысана 717 тармақтың ұйғарымдарына сәйкес болуға тиіс.
259. Соққы сынағы. Үлгі тегіс қатты беттіктің үстінде жатушы қорғасын тақташаға орналасуы тиіс, және оған 1 м биіктіктен еркін түсу кезінде массасы 1,4 кг жүктің соққысына тең келетін күшпен, жұмсақ болаттан жасалған сом темірдің жазық бетімен соққы беріледі. Сом темірдің, шетінің жұмырлану радиусы (3,0 +- 0,3) мм болатын, төменгі бөлігінің диаметрі 25 мм болуға тиіс. Виккерс шкаласы бойынша қаттылығы 3,5-4,5 және қалыңдығы 25 мм артық емес қорғасыннан жасалған тақташаның беті үлгінің тірек ауданына қарағанда әлденеше үлкенірек болуға тиіс. Әрбір соққы сынағы үшін қорғасынның жаңа беттігі пайдаланылуға тиіс. Үлгіге мейлінше көп бүлініс келтіретіндей етіп сом темірмен соққы берілуге
260. Иілім сынағы. Бұл сынақ тек ұзындығы 10 см кем емес және ұзындықтың мейлінше аз енге қатынасы 10-нан кем емес ұзартылған және жұқа көздерге ғана қолданылуға тиіс. Үлгі, қысып бекіген орнының шегінен оның жарты ұзындығы шығып тұратындай етіп, горизонталь қалпында қатаң бекітілуге тиіс. Үлгінің қалпы, болаттан жасалған сом темірдің жазық беттігімен үлгінің бос шетіне соққы берілгенде ол мейлінше көп бүлініс алатындай етіп, қойылуға тиіс.
Сом темірдің үлгіге соғылу күші, 1 м биіктіктен еркін түсуші, массасы 1,4 кг жүктің соққы күшіне тең болуға тиіс. Сом темірдің жазық беттігі, шетінің жұмырлану радиусы (3,0 +- 0,3) мм болып, диаметрі 25 мм болуға тиіс.
261. Жылулық сынақ. Үлгі ауада 800 С дейін қыздырылуға, осы температура 10 минут бойы тұрақты тұрып, содан соң кәдімгі қалпымен сууға
262. Герметикалы капсулаға қамалған радиактивті материал болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер мынадан босатыла алады:
1) 258 және 259 тармақтарда белгіленіп берілген сынақтардан ерекше түрдегі радиактивті материалдың массасы 200 г кем болғанда және олар мұның орнына Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйыммен белгіленіп берілген 4-ші кластық соқтығысу сынағына тартылған жағдайда; және
2) 261 тармақта белгіленіп берілген сынақтардан, егер олар мұның орнына Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйыммен жабық радиактивті көздер үшін ұсынылатын 6-шы кластық жылулық сынаққа тартылған жағдайда.
&&3. Шаймалауды бағалау және көлемдік ағымды бағалау әдістері
263. Шашырамаушы қатты материал болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер үшін шаймалауға баға беру келесі тәртіппен жүргізілуге тиіс:
1) үлгі сыртқы орта температурасында 7 тәулікке суға батырып қойылуға тиіс. Сынақ кезінде пайдаланылатын судың көлемі, 7 тәуліктік сынақтың соңында жұтылмай және реакцияға қатыспай қалған судың бос көлемі сыналатын қатты үлгінің өзіндік көлемінен кем дегенде 10 % құрайтындай, жеткілікті болуға тиіс.
Судың бастапқы рН мәні 6-10 болуға тиіс, ал мейлінше көп өткізгіштігі 20 С-та - 1 мСм/м;
2) үлгі тұрған су (50 +- 5) С температураға дейін қыздырылуға тиіс, ал үлгі осы температурада 4 сағат бойы ұсталып тұруға тиіс;
3) содан соң судың активтігі өлшенуге тиіс;
4) әрі қарай үлгі салыстырмалы ылғалдығы 90% кем емес температурасы 30 С кем емес ауада 7 тәуліктен кем емес жел соғусыз ұсталып тұруға тиіс;
5) үлгі әрі қарай, жоғарыда "а" тармақшада көрсетілген параметрлері бар, суға батырып қойылуға тиісті; үлгі тұрған су (50 +- 5) С дейін қыздырылады, және үлгі осы температурада 4 сағат бойы ұсталып тұрады;
6) бұдан кейін судың активтігі өлшенуге тиіс.
264. Герметикалы капсулаға салынған, радиактивті материал болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер үшін не шаймалауды бағалау, не көлемдік ағымды бағалау келесі тәртіппен жүргізілуге тиіс:
1) Шаймалауға баға беру келесі кезеңдерді ескеруге тиісті:
1-1) үлгі сыртқы орта температурасында суға батырып қойылуға тиіс.
Судың бастапқы рН мәні 6-8 болуға тиіс, ал мейлінше көп өткізгіштігі 20 С-та - 1 1-2) су мен үлгі (50 +- 5) С температураға дейін қыздырылуға тиіс, және үлгі осы температура 4 сағат бойы ұсталып тұрады;
1-3) сонан соң судың активтігі өлшенуге тиіс;
1-4) үлгі бұдан әрі салыстырмалы ылғалдығы 90 % кем емес 30 С кем емес температурада ауада желдетусіз 7-ден кем емес тәулік бойы ұсталып тұруға тиіс;
1-5) 1-1), 1-2) және 1-3) тармақшаларда көрсетілген процесс қайталануы
2) Мұның орнына жүргізілетін көлемдік ағымды бағалау Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйыммен (ИСО) белгіленіп берілгендердің ішінен құзыретті орган үшін жарамды кезкелген сынақты қамтуға тиіс.
&&4. ШАШЫРАУҒА ҚАБІЛЕТТІЛІГІ ТӨМЕН РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛДЫҢ СЫНАҚТАРЫ
265. Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер 289 тармақта көрсетілген күшейтілген жылулық сынаққа, және 290 тармақта көрсетілген соқтығысу сынағына тартылады. Бұл сынақтардың әрқайсысына жеке үлгі пайдалануға болады. Әрбір сынақтан кейін үлгі 256 тармақта көрсетілген шаймалау сынағына тартылуға тиіс. Әрбір сынақтан соң 176 тармақта баяндалған сәйкесті талаптардың орындалғандығын анықтау қажет.
&5. ҚАПТАМАЛАР СЫНАҚТАРЫ &&1. Үлгіні сынаққа дайындау
266. Барлық үлгілер сынаққа дейін ақаулықтар мен бүліністерді айқындау немесе тіркеу мақсатында тексерілуі тиіс, соның ішінде мыналарды:
1) құрылма параметрлерінен ауытқуларды;
2) дайындау ақауларын;
3) жемірілу немесе басқа сапаны нашарлатушы әсерлерді; және
4) деформацияларды.
267. Қаптаманың қорғауыш қабықша жүйесі айқын белгіленуі тиіс.
268. Үлгінің сыртқы бөлшектері, оның кезкелген бөлігін оңай да анық көрсету мүмкін болатындай етіп, айқын анықталуға тиіс.
&&2. Қорғауыш қабықша жүйесі мен қорғаныс бүтіндігінің сынағы және сындылық бойынша қауіпсіздікті бағалау
269. 271-290 тармақтарда көрсетілген қолдануға болатын сынақтардың әрқайсысынан кейін:
1) ақаулықтар мен бүліністер айқындалуға және белгіленуге тиіс;
2) қорғауыш қабықша жүйесі мен қорғаныс бүтіндігі, сыналатын қаптамаларға қойылатын 6 тараудың талаптарын қанағаттандыруды жалғастыра беретіні, анықталуға тиіс; және
3) бөлінуші материалдан тұратын қаптамалар үшін 242-253 тармақтар бойынша бір не бірнеше қаптамаларға қатысты талап етілетін, бағалау кезінде пайдаланылатын жорамалдар мен шарттардың сақталғандығы анықталуға тиіс.
&&3. Құлау сынағы үшін нысана
270. 258, 275, 278-1), 280, 288 және 290 тармақтарда көрсетілген құлау сынағына нысана жазық, горизонталь беттік, осы беттіктің оған үлгі құлаған кезде жылжуға немесе деформацияға қарсылық көрсете алуының артуы осы үлгінің бұзылуының едәуір ұлғаюына әкелмейтіндей түрде болуға тиіс.
&&4. Уранның гексафторидіне арналған қаптамалық жинақтың сынағы
271. Ішіне 0,1 кг не артығырақ уранның гексафторидін сыйғызуға арналған қаптамалық жинақ болып саналатын немесе ұқсататын үлгілер 1,38 МПа-дан кем емес ішкі қысымда гидравликалық сынаққа тартылады, алайда, егер сынақ қысымы 2,76 МПа құраса, онда берілген құралым үшін көп жақты бекіту талап етіледі. Қайталанған сынақтарға тартылатын қаптамалық жинақтар үшін бұзбайтын сынақтардың кезкелген басқа балама әдісі көп жақты бекіту шарттары бойынша қолданыла алады.
&&5. Тасымалдың қалыпты жағдайларына төзу қабілеттілігін растау үшін сынақтар
272. Бұл сынақтарға мыналар кіреді: су себу, еркін түсу сынағы, қатқабат төсеу сынағы және қирау тереңдігіне сынақ (пенетрация). Қаптаманың үлгілері еркін түсу, қатқабат төсеу және қирау тереңдігі сынағына тартылуға тиіс, сонымен бірге осы сынақтардың әрқайсысының алдында су себу болуға тиіс.
Барлық сынақтар үшін, 273 тармақтың талаптары орындалған жағдайда, бір үлгіні
273. Су себумен сынақты бітірудің және келесі сынақтың арасындағы уақыт аралығы, үлгінің сыртқы бетінде су көзге түсерлік кебусіз мейлінше көп сіңіп үлгеретіндей болуға тиіс. Қандай да болса теріске шығару айғақтары болмағанда бұл аралық шамамен екі сағатқа тең деп алынады, егер су бір мезгілде төрт бағыттан жіберілсе. Алайда, егер су төрт бағыттың әрқайсысынан тізбектеп себілетін болса, ешқандай аралық болмауға тиіс.
274. Су себу арқылы сынау. Үлгі бір сағаттан кем емес уақыт бойы қарқындылығы шамамен сағатына 5 см жаңбыр астында қалғандығын ұқсататын су бүрку әдісімен сынаққа тартылуға тиіс.
275. Еркін түсу сынағы. Үлгі нысанаға, сынақтан өтетін қауіпсіздік құралдарына мейлінше көп зиян келетіндей етіп, құлауға тиіс.
1) Үлгінің ең төменгі нүктесінен нысананың ең жоғары беттігіне дейін өлшенетін құлау биіктігі, сәйкесті масса үшін 8 кестеде келтірілген қашықтықтан кем болмауға тиіс. Нысана 270 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс.
2) Массасы 50 кг артық емес тік бұрышты картон не ағаш қаптамалар үшін жеке үлгі 0,3 м биіктіктен әрбір бұрышына еркін түсу сынағына тартылуға тиіс.
3) Массасы 100 кг артық емес цилиндрлік фибрадан жасалған қаптамалар үшін жеке үлгі 0,3 м биіктіктен цилиндр табанында әрбір ширегінің әрқайсысының шетіне еркін түсу сынағына тартылуға тиіс.
13 КЕСТЕ. ҚАПТАМАЛАРДЫ ТАСЫМАЛДЫҢ ҚАЛЫПТЫ ЖАҒДАЙЛАРЫНА СЫНАҒАНДАҒЫ ЕРКІН ТҮСУ БИІКТІГІ Қаптама массасы (кг) Еркін түсу биіктігі (м)
Қаптама массасы < 5000 1,2 5000 <= Қаптама массасы < 10000 0,9 10000 <= Қаптама массасы < 15000 0,6 15000 <= Қаптама массасы < 15000 0,3
276. Қатқабат төсеу сынағы. Егер қаптамалық жинақтың пішіні қатқабаттап төсеуге келетін болса, үлгі 24 сағат бойына мынаған тең не асып түсетін күшпен қысылуға тартылады:
1) берілген қаптаманың 5 еселік массасына баламалы күшпен; және
2) қаптаманың тік проекция ауданының 13 кПа-ға көбейтіндісіне баламалы күшпен.
Үлгінің екі қарама-қарсы жағына, оның бірі табаны болу керек, бұнда әдетте қаптама тұрады, жүктеме біркелкі үлестірілуге тиіс.
277. Қирау тереңдігіне сынақ. Үлгі сынақ жүргізген кезде орнынан жылжымайтын қатаң горизонталь жазық бетке қойылуға тиіс.
1) Диаметрі 3,2 см жартысфералық ұшы бар және массасы 6 кг сырық, оның бойлық осінің тік қалпында үлгінің ең осал бөлігінің центрі бағытына, егер ол қаптаманы жеткілікті тесетін жағдайда, қорғауыш қабықша жүйесі бойынша соғатындай етіп, еркін түсуде тасталады. Сынақ жүргізген кезде сырық едәуір деформацияға ұшырамауы тиіс.
2) Сырықтың, оның төменгі шетінен үлгінің жоғарғы бетінде белгілеп алынған әсер ету нүктесіне дейін өлшенетін, құлау биіктігі 1 м құрауы тиіс.
&&6. Сұйықтықтар мен газдарға арналған А типті қаптамалар үшін қосымша сынақтар
278. Үлгі не жеке үлгілер келесі сынақтардың әрқайсысына тартылуға тиіс, сынақтардың ішінен біреуі басқаға қарағанда сыналатын үлгі үшін ауырырақ екендігін дәлелдеуге болатын уақыттағы жағдайларды қоспағанда; бұл жағдайларда бір үлгі ауырырақ сынаққа тартылады.
1) Еркін түсу сынағы. Қорғауыш қабықшаға мейлінше көп залал келетіндей етіп, үлгі нысанаға тасталуға тиіс. Үлгінің ең төменгі бөлігінен нысананың жоғарғы бетіне дейін өлшенетін құлау биіктігі 9 м құрауы тиіс. Нысана 270 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс.
2) Қирау тереңдігіне сынақ. Үлгі 277 тармақта ескеріп қойылған сынаққа тартылуға тиіс, айырмашылығы сол 277-2) тармақта көрсетілгендей құлау биіктігі 1 м-ден 1,7 м дейін ұлғаяды.
&&7. Тасымалдың апатты жағдайларына төзу қабілеттілігін тексеру үшін
279. Үлгі сынақтардың, бұлар туралы 280 тармақта және 281 тармақта айтылған, қосынды әсеріне көрсетілген тізбек бойынша тартылуға тиіс. Осы сынақтардан кейін не соның өзі, не басқа үлгі 282 тармақтың және, егер бұл қолдануға жараса, 283 тармақтың ережелері бойынша суға батыру сынағына не сынақтарына тартылуға тиіс.
280. Механикалық зақымдану сынағы. Механикалық зақымдану сынағы үш әртүрлі құлау сынақтарынан тұрады. Әрбір үлгі 227 тармақ немесе 253 тармақ бойынша сәйкесті құлау сынақтарына тартылуға тиіс. Үлгінің құлау тізбегі, механикалық зақымдану сынағын бітіргеннен кейін үлгіге келтірілген зақымдар келесі жүретін жылулық сынақ кезінде мейлінше көп зақымдануға әкелетіндей,
1) Үлгі 1 нысанаға құлаған кезде ол мейлінше көп зақымданатындай етіп құлауға тиіс, ал үлгінің ең төменгі нүктесінен нысананың жоғарғы беттігіне дейін өлшенетін құлау биіктігі 9 м құрауға тиіс. Нысана 270 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс.
2) Үлгі 2, нысанаға тік қалпында қатаң бекітілген істікке, құлаған кезде оған мейлінше көп зақым келетіндей етіп құлауға тиіс. Үлгінің белгілеп қойылған соққы орнынан істіктің жоғарғы бетіне дейін өлшенетін құлау биіктігі 1 м болуға тиіс. Істік жұмсақ болаттан жасалуға және оның диаметрі (15,0 +- 0,5) см дөңгелек қимасы мен 20 см ұзындығы болуға тиіс, егер тек істіктің ұзындығы үлкенірек болғанда қаттырақ зақым келетін болмаса; бұл жағдайда мейлінше көп зақым келтіру үшін ұзындығы жеткілікті істік пайдаланылуы тиіс. Істіктің жоғарғы беті шеттерінің жұмырлану радиусы 6 мм артық емес жазық және горизонталь болуға тиіс. Істік қондырылатын нысана 270 тармақтың ұйғарымдарына сәйкес келуге
3) Үлгі 3 құлаған кезде, нысанаға үлгіні, 9 м биіктіктен массасы 500 кг дене оған құлаған кезде ол мейлінше көп зақым алатындай етіп, орналастыру арқылы, динамикалық зақымдану сынағына тартылуға тиіс. Дене жұмсақ болаттан өлшемі 1м х 1м қатты тақташа түрінде жасалуға тиіс және горизонталь қалпында құлауы керек. Құлау биіктігі тақташаның төменгі бетінен үлгінің ең жоғары нүктесіне дейін өлшенуге тиіс. Үлгі қондырылатын нысана 270 тармақтың ұйғарымдарына сәйкес келуге тиіс.
281. Жылулық сынақ. 11 Кестеде көрсетілген күн инсоляциясы жағдайында сыртқы ортаның температурасы 38 С болғанда, және қаптаманың ішінде радиактивті ішіндегі нәрседен ішкі жылу пайда болудың мейлінше көп есептемелік жылдамдығы кезінде үлгі теңгерілген жылулық күйде тұруға тиіс.
Қаптаманың тәртібін кейінгі бағалау кезінде олардың тиісті түрде ескерілуі мүмкін болатын жағдайда, осы параметрлердің қайсысының болса да сынақтан бұрын және сынақ уақытында, басқа мәні болуына нұсқа ретінде рұқсат етіледі.
Жылулық сынақ әрі қарай мынаны қарастыруға тиіс:
1) Үлгіні 30 минутқа жылулық ортаға орналастыру, онда жылу ағыны аз дегенде ауалық ортада көмірсутегілік отынның жану ошағындағы жылу ағынына баламалы болады, бұнда орташа температура 800 С кем емес болғанда 0,9 кем емес жалынның орташа сәулелеу коэффициентін қамтамасыз ету үшін сыртқы ортаның жеткілікті тұрақты шарттары бар; жалын үлгіні толық қамтып алады, сонымен беттік жұтылу коэффициенті не 0,8-ге, не көрсетілген жану ошағына орналасқан қаптама үшін дәлелденуі мүмкін болатын мәніне тең етіп алынады; ал содан соң
2) 11 Кестеде көрсетілген күн инсоляциясы жағдайларында, және қаптама ішінде радиактивті ішіндегі нәрсенің ішкі жылу шығаруының мейлінше көп есептемелік жылдамдығы кезінде, үлгідегі температураның мәндері барлық орындарда төмендейтініне және/немесе орнықты күйдің бастапқы шарттарына жақындайтынына көз жеткізу үшін жеткілікті уақытқа үлгіні мәні 38 С температуралық ортаға орналастыру. Қаптаманың тәртiбiн кейiнгi бағалау кезiнде олардың тиiстi түрде ескерiлуi мүмкiн болатын жағдайда, осы параметрлердiң қайсысының болса да қыздыруды тоқтатқаннан кейiн басқа мәнi болуына нұсқа ретiнде рұқсат етiледi.
Үлгі сынақ кезінде және одан кейін жасанды түрде салқындатылмауға тиіс, ал үлгі материалының қалай болса да жануы табиғи түрде жалғаса беруге тиіс.
282. Суға батырып сынау. Үлгі мейлінше көп зақымдануға әкелетін қалпында сегізден кем емес сағат бойы ең кем дегенде биіктігі 15 м су бағанасының әрекетін алуға тиіс. Көрсетіп беру мақсаттары үшін бұл шарттарға 150 кПа кем емес сыртқы артық қысым сәйкес келеді деп қабылданады.
&&8. 105 артық А2-ден тұратын В(U) типті мен В(М) типті қаптамаларды және С типті қаптамаларды суға батырып күшейтілген сынақ
283. Суға батырып күшейтілген сынақ. Үлгі бірден кем емес сағат бойы ең кем дегенде биіктігі 200 м су бағанасының әсерінде болуға тиіс. Көрсетіп беру мақсаттары үшін бұл шарттарға 2 МПа кем емес сыртқы артық қысым сәйкес келеді деп қабылданады.
&&9. Бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларды су өткізбеушілікке сынау
284. 248-253 тармақтарда баяндалған ережелерге сәйкес бағалау мақсаттары үшін ең үлкен реактивтілікке әкелетін көлемде судың ішке кіруі және оның ағып кетуі туралы бұларға қатысты жорамал жасалған қаптамалар бұл сынақтардан босатылуға тиіс.
285. Төменде көзделген су өткізбеушілікке сынаққа тартудан бұрын, үлгі 280-2) тармақта және не 280-1), не 280-3) тармақта көрсетілген сынақтарға 253 тармақтың талаптарына сәйкес, сондай-ақ 281 тармақта көрсетілген сынаққа тартылуға тиіс.
286. Үлгі мейлінше көп су өту күтілетін қалпында сегізден кем емес сағат бойы ең кем дегенде 0,9 м су бағанасының әсерінде болуға тиіс.
&&10. С типті қаптамалардың сынақтары
287. Үлгілер көрсетілген тәртіппен өткізілетін келесі сынақтар легінің әрқайсысының әрекетіне тартылуға тиіс:
1) 280-1), 280-3), 288 және 289 тармақтарда көрсетілген сынақтарға; және
2) 290 тармақта көрсетілген сынаққа.
1) және 2) легінің әрқайсысына әртүрлі үлгілерді пайдалануға рұқсат етіледі.
288. Тесілу/үзілу сынағы. Үлгі жұмсақ болаттан жасалған қатты істіктің қиратушы әсеріне тартылуға тиіс. Үлгінің беттігіне қарағанда істіктің қалпы 287-
1) тармақта көрсетілген сынақтар легін бітірген кезде мейлінше көп зақымдану келтіретіндей болуға тиіс.
1) Массасы 250 кг кем қаптама болып саналатын үлгі нысанаға орналасуы тиіс; және оған 3 м биіктіктен белгілеп қойылған соққы орнының тұсынан 250 массасы бар істік құлайды. Бұл сынақ үшін істік диаметрі 20 см цилиндрлік сырық болып саналуы тиіс, бұның соққылық шеті келесі өлшемдері бар қиық дөңгелек тік конусты құрайды: биіктігі 30 см және төбесінің диаметрі 2,5 см. Үлгі орналасқан нысана 270 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс.
2) Массасы 250 кг немесе артық қаптамалар үшін істіктің табаны нысанаға бекітілуге тиіс, ал үлгі істікке құлайды. Үлгінің соққы орнынан істіктің жоғарғы бетіне дейін өлшенетін құлау биіктігі 3 м құрауға тиіс. Бұл сынақ үшін істіктің қасиеттері мен өлшемдері "а" тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс, тек істіктің ұзындығы мен массасы үлгіге мейлінше көп зақымдану келтіретіндей болуға тиіс екенін қоспағанда. Істіктің табаны бекітілетін нысана 270 тармақтың
289. Күшейтілген жылулық сынақ. Бұл сынақтың шарттары 281 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс, тек жылулық ортада ұстап тұру 60 минутқа созылуға тиіс екенін қоспағанда.
290. Соқтығысу сынағы. Үлгі нысанымен 90 м/с кем емес жылдамдықпен соқтығысуға тартылуы тиіс, сонымен бірге оған мейлінше көп зақымдану келтіретіндей қалпында болады. Нысана 270 тармақтың тапсырмаларына сәйкес келуге тиіс.
8 Тарау БЕКІТУ ЖӘНЕ ӘКІМШІЛІК ТАЛАПТАРЫ &1. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
291. Құзыретті органнан бекіту туралы сертификат беру талап етілмейтін қаптама құралымдарын алғанда, жүк жөнелтуші берілген қаптама құралымының барлық іске асатын талаптарға сәйкестігінің құжаттық дәлелдемесін инспекция үшін тиісті құзыретті органға сұраным бойынша тапсыруға тиіс.
292. Құзыретті органның бекітуі қажет:
1) Құралымдар:
1-1) ерекше түрдегі радиактивті материалға қатысты (293, 294 және 308 тармақтарды қараңыз);
1-2) шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалға қатысты (293 және 294 тармақтарды қараңыз);
1-3) 0,1 кг не көбірек уранның гексафторидінен тұратын қаптамаларға қатысты (295 тармақты қараңыз);
1-4) бөлінуші материал құрамына кіретін барлық қаптамаларға қатысты, егер олар 243 тармаққа сәйкес босатуға жатпайтын болса (302-304, 306 және 307 1-5) В(U) типті және В(М) типті қаптамаларға қатысты (296-301, 306 және 307 тармақтарды қараңыз);
1-6) С типі қаптамаларға қатысты (296-298 тармақтарды қараңыз);
2) арнайы жағдайлар (314-316 тармақтарды қараңыз);
3) кейбір тасымалдар (310-313 тармақтарды қараңыз);
4) ерекше міндеті бар кемелер үшін радиациялық қорғау бағдарламасы (164-
1) тармақты қараңыз); және
5) 1 кестеде көрсетілмеген радинуклидтер үшін мәндер есептемесі (72 тармақты қараңыз).
&2. ЕРЕКШЕ ТҮРДЕГІ РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛ МЕН ШАШЫРАУҒА ҚАБІЛЕТТІЛІГІ ТӨМЕН РАДИАКТИВТІ МАТЕРИАЛДЫ БЕКІТУ
293. Ерекше түрдегі радиактивті материалдың құралымы біржақты бекітуді талап етеді. Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалдың құралымы көпжақты бекітуді талап етеді. Бекітуге өтінім екі жағдайда да мыналарды:
1) радиактивті материалдың немесе, егер бұл капсула болса, оның ішіндегісінің толық сипаттамасын; физикалық та, химиялық та күйі айрықша көрсетілуге тиіс;
2) пайдаланылмақшы кезкелген капсула құралымының толық сипаттамасын;
3) өткізілген сынақтар және олардың нәтижелері туралы акт немесе радиактивті материал қабылданған нормаларды қанағаттандыруға қабілетті екені туралы есептемелерге негізделген деректерді, немесе ерекше түрдегі радиактивті материал не шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал осы Ережелердің қолданылып жүрген талаптарын қанағаттандыратыны туралы басқа деректерді;
4) қолданылатын сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының 68 тармаққа сәйкес талап етілетін толық жете сипаттамасын; және
5) ерекше түрдегі радиактивті материал немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал жүгіне қатысты ұсынылатын, тасымалдан бұрын болып өтуші іс-шаралардың сипаттамасын қамтуға тиіс.
294. Құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс, бұнда бекітілген құралымның ерекше түрдегі радиактивті материалға немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалға қойылатын талаптарға сәйкес келетіні көрсетіледі, және осы құралымға тану белгісін беруге тиіс.
&3. ҚАПТАМАЛАР ҚҰРАЛЫМДАРЫН БЕКІТУ &&1. Уранның гексафториді үшін қаптамалар құралымдарын бекіту
295. 0,1 кг не көбірек уранның гексафторидінен тұратын қаптамалар құралымдарын бекіту үшін мыналар қажет:
1) 203 тармақтың талаптарына тура келетін қаптамалардың әрбір құралымы үшін 2000 жылғы желтоқсанның 31-нен кейін көпжақты бекіту талап етіледі. 200- 202 тармақтардың талаптарын қанағаттандыратын қаптамалардың әрбір құралымы үшін 2003 жылғы желтоқсанның 31-нен кейін, берілген құралым әзірленген елдің құзыретті органының біржақты бекітуі талап етіледі.
2) Бекітуге өтінім құралымның 200 тармақтың талаптарына сәйкестігіне құзыретті орган көз жеткізе алу үшін қажет барлық ақпаратты, сондай-ақ 68 тармақта талап етілетін сәйкесті сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының толық жете сипаттамасын қамтуға тиіс.
3) Құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс, бұнда бекітілген құралымның 200 тармақтың талаптарына сәйкес келетіні көрсетіледі, және осы құралымға тану белгісін беруге тиіс.
&&2. В(U) типті және С типті қаптамалар құралымдарын бекіту
296. В(U) типті және С типті қаптаманың әрбір құралымы үшін біржақты бекіту талап етіледі, мыналарды қоспағанда:
1) бөлінуші материалға арналған қаптаманың құралымы үшін, көпжақты бекіту талап етіледі, бұған сонымен қатар 302-304 тармақтардың талаптары таралады, және
2) шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалға арналған В(U)
типті қаптаманың құралымы үшін көпжақты бекіту талап етіледі.
297. Бекітуге өтінім:
1) радиактивті ішіндегі нәрсенің, оның физикалық пен химиялық құрамын және сәулелеу сипатын көрсете отырып, ұйғарылған толық сипаттамасын;
2) инженерлік-техникалық құжаттаманың (сызбалардың) толық жинағын кіргізіп, құралымның түгел сипаттамасын, пайдаланылатын материалдардың және дайындау әдістерінің тізбесін;
3) өткізілген сынақтар және оның нәтижелері туралы акт, немесе құралымның жарамды талаптарға барабар сәйкес келетіні туралы дәлелдеуші есептеулерге негізделген не өзге деректерді;
4) қаптамалық жинақты істе пайдалану және оны пайдаланған уақытта қызмет көрсету жөнінде ұсынылатын нұсқауларды;
5) егер қаптама 100 кПа-ға тең манометрлік қысымнан асып түсетін мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысымға есептелген болса, - қорғауыш қабықша жүйесінің құрылмалық материалдарының, таңдап алуы жоспарланған сынамалардың, және ұсынылған сынақтардың толық жете сипаттамасын;
6) егер ұйғарылған радиактивті ішіндегі нәрсе сәулелендірілген отын болып саналса, онда мәлімдеуші қауіпсіздікті талдау кезінде жасалған отынның сипаттамасына қатысты жорамалдың қайсысын болса да көрсетуге және дәлелдеуге тиіс, және 245-2) тармаққа сәйкес талап етілетін тасымал алдындағы кезкелген өлшеулер суреттемесін беруді;
7) көліктің әралуан түрлерін және тасымал құралының не жүк контейнерінің типін пайдалануды ескере отырып қаптамадан қауіпсіз жылу әкету үшін қажет тәртіппен салудың кезкелген арнайы шарттарын сипаттауды;
8) қаптаманың құрастыруын суретпен сипаттаушы өлшемі 21 см х 30 см артық емес нақты көшірмесін алуға жарайтын кескінделген бейнелемені; және
9) 68 тармақ бойынша қажет болатын жарамды сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының толық жете сипаттамасын қамтуға тиіс.
298. Құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс, бұнда бекітілген құралымның В(U) типті немесе С типті қаптамаларға қойылатын талаптарға сәйкес келетіні көрсетіледі, және осы құралымға тану белгісін беруге &&3. В(М) типті қаптамалар құралымдарын бекіту
299. В(М) типті қаптаманың әрбір құралымы үшін, сонымен қатар 302-304 тармақтар талаптарының ықпалына түсетін бөлінуші материал үшін арналып қойылған құралымдарды кіргізе отырып, және шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал үшін көпжақты бекіту талап етіледі.
300. В(М) типті қаптаманың құралымын бекітуге өтінім, В(U) типті қаптамалар үшін 297 тармақта талап етілетін мәліметтерден басқа, мынаны:
1) 208, 224, 225 және 228-235 тармақтарда көрсетілген талаптардың тізбесін, бұларға берілген қаптама сәйкес келмейді;
2) тасымал кезінде қолданылуға жататын, пайдалану қызметін бақылаудың ұсынылған кезкелген қосымша шаралары туралы мәліметтерді, бұлар осы Ережелермен әдеттегі тәртіпте ескерілмегенмен сонда да қаптаманың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін немесе жоғарыда, 1) тармақшада, көрсетілген кемшіліктердің орнын толтыру үшін қажет болады;
3) көліктің түрі жайында кезкелген шектеулер туралы және жүк тиеудің, тасымалдаудың, түсірудің не өңдеудің кезкелген арнайы рәсімдері туралы өтінішті; және
4) тасымалдау кезінде күтілетін және құралымда ескерілген сыртқы орта жағдайлары (температура, күн инсоляциясы) ауқымының спецификациясын қамтуға тиіс.
301. Құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс, бұнда бекітілген құралымның В(М) типті қаптамаларына қойылатын жарамды талаптарға сәйкес келетіні көрсетіледі, және осы құралымға тану белгісін беруге &&4. Бөлінуші материал үшін қаптама құралымдарын бекіту
302. Дәл осы бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларға қойылатын талаптардан 243 тармақ бойынша босатылмайтын, бөлінуші материалға арналып қойылған қаптаманың әрбір құралымы үшін көпжақты бекіту талап етіледі.
303. Бекітуге өтінім құрамына, құралымның 242 тармақтың талаптарына сәйкестігіне құзыретті орган көз жеткізе алу үшін қажет барлық ақпарат, сондай- ақ 68 тармақ бойынша талап етілетін, сәйкесті сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының толық жете сипаттамасы кіруге тиіс.
304. Құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс, бұнда бекітілген құралымның 242 тармақтың талаптарына сәйкес келетіні көрсетіледі, және осы құралымға тану белгісін беруге тиіс.
&4. ӨТКІНШІ КЕЗЕҢ ҮШІН ЕРЕЖЕЛЕР Қазақстанның және бұрынғы ССРО-ның аумағында радиоактивті материалдардың әр қандай түрін қауіпсіз тасымалдау бойынша барлық қазіргі ережелер 1973 және 1985 жылдары ұлттық нормалық құқықтық акттерде қолдану үшін жарияланған, жан-жақты қарастырылған МАГАТЭ Ережелерінің басылымдарының негізінде жете даярлаған. Осы Ережелер 1996 жылы шығарылған радиоактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау бойынша МАГАТЭ Ережелерін халықаралық қайта қараудың нәтижесі болып табылады.
МАГАТЭ Ережелерін мерзімді қайта қарау нәтижесінде оларға радиоактивті материалдарды тасымалдаудың максималді қауіпсіздігіне жету үшін қаптамалардың жеке түрлерін, қаптамалық жинақтарды, тасымалдауларды және радиоактивті материалдарды бекіту бойынша өзгерістер енгізіледі. Бұл байланыста белгілі шарттарда ескірген талаптар бойынша бекітілген қаптамалық жинақтар мен радиоактивті материалдарды пайдалану іске асырылатын уақыт бойынша өткінші кезең үшін қағида енгізу қажеттілігі туады.
&&1. 1985 жылғы басылым және 1985 жылғы басылым (1990 жылы түзетілген) Ережелерінің қағидаларына сәйкес құзыретті органның құралымды бекітуі талап етілмейтін қаптамалар
305. Құзыретті органның құралымды бекітуі талап етілмеген және бұлар 1985 жылғы басылып шыққан немесе 1985 жылғы басылып шыққан (1990 жылы түзетілген) осы Ережелердің талаптарын қанағаттандыратын босатылған қаптамаларды, ӨҚ-1 типті, ӨҚ-2 типті және ӨҚ-3 типті өнеркәсіптік қаптамаларды, сондай-ақ А типті қаптамаларды, бұларға қатысты 68 тармақтың талаптарына сәйкес сапаны қамтамасыз етудің міндетті бағдарламасын қабылдаған және 4 тарауда көрсетілген материалдарға қатысты активтік пен шектеулер шектерін сақтаған жағдайда, пайдалануды жалғастыра беруге болады.
Түрлендірілген кезкелген қаптамалық жинақ, егер тек бұл қауіпсіздікті жоғарылату мақсатында жасалмаған болса ғана, немесе 2003 жылғы желтоқсанның 31-нен кейін дайындалса, толығымен быйылғы басылым Ережелерінің талаптарына сай келуге тиіс. 2003 жылғы желтоқсанның 31-нен кешікпей тасымалдау үшін даярланған қаптамаларды 1985 жылғы басылым немесе 1985 жылғы (1990 жылы түзетілген) басылым Ережелерінің талаптары бойынша тасымалға әрі қарай да пайдалана беруге болады. Тасымал үшін осы датадан кейін дайындалған қаптамалар толығымен быйылғы басылым Ережелерінің талаптарын қанағаттандыруға тиіс.
&&2. 1973 жылғы, 1973 жылғы (түзетілген), 1985 жылғы және 1985 жылғы (1990 жылы түзетілген) басылымдар Ережелерінің қағидаларына сәйкес бекітілген қаптамалар
306. 1973 жылғы басылым немесе 1973 жылғы (түзетілген) басылым Ережелерінің қағидаларына сәйкес құзыретті орган бекіткен, қаптаманың құралымы бойынша жасалып дайындалған қаптамалық жинақтарды істе пайдалануға қалдыра беруге болады мына жағдайда: қаптаманың құралымын көпжақты бекітіп, оларға қатысты 68 тармақтың жарамды талаптарына сәйкес сапаны қамтамасыз етудің міндетті бағдарламасын қабылдағанда; 4 тарауда көрсетілген материалдарға қатысты активтік пен шектеулер шектерін сақтағанда;
ал бөлінуші материалдан тұратын және әуе көлігімен тасымалданатын қаптама үшін - 251 тармақтың талаптарын сақтағанда. Осындай текті жаңа қаптамалық жинақтар даярлауға рұқсат етілмейді. Құзыретті органның пікірі бойынша, қауіпсіздікке өте маңызды әсер етуі мүмкін болатын, қаптамалық жинақтың құралымын немесе рұқсат етілген радиактивті ішіндегі нәрсенің қасиеттері мен мөлшерін өзгерткен кезде быйылғы басылым Ережелерінің талаптары толығымен орындалуға тиіс. Әрбір қаптамалық жинаққа 127 тармақтың талаптарына сәйкес сериялық нөмір берілуге тиіс, ол әрбір қаптамалық жинақтың сыртқы бетіне қондырылады.
307. 1985 жылғы басылым немесе 1985 жылғы (1990 жылы түзетілген)
басылым Ережелерінің қағидаларына сәйкес құзыретті орган бекіткен, қаптаманың құралымы бойынша жасалып дайындалған қаптамалық жинақтарды істе пайдалануға 2003 жылғы желтоқсанның 31-не дейін қалдыра беруге болады мына жағдайда: оларға қатысты 68 тармақтың талаптарына сәйкес сапаны қамтамасыз етудің міндетті бағдарламасын қабылдағанда; 4 тарауда көрсетілген материалдарға қатысты активтік пен шектеулер шектерін сақтағанда; ал бөлінуші материалдан тұратын және әуе көлігімен тасымалданатын қаптама үшін - 251 тармақтың талаптарын сақтағанда. Бұл датадан кейін қаптама құралымын көпжақты бекітудің қосымша шарты болғанда істе пайдалану жалғастырыла алады. Құзыретті органның пікірі бойынша, қауіпсіздікке өте маңызды әсер етуі мүмкін болатын, қаптамалық жинақтың құралымын немесе рұқсат етілген радиактивті ішіндегі нәрсенің қасиеттері мен мөлшерін өзгерткен кезде быйылғы басылым Ережелерінің талаптары толығымен орындалуға тиіс. 2006 жылғы желтоқсанның 31-нен кейін даярлануы басталатын барлық қаптамалық жинақтар быйылғы басылым Ережелерінің талаптарын толығымен қанағаттандыруға тиіс.
&&3. 1973 жылғы, 1973 жылғы (түзетілген), 1985 жылғы және 1985 жылғы (1990 жылы түзетілген) басылымдар Ережелеріне сәйкес бекітілген ерекше түрдегі радиактивті материал
308. 1973 жылғы басылым, 1973 жылғы (түзетілген) басылым, 1985 жылғы басылым немесе 1985 жылғы (1990 жылы түзетілген) басылым Ережелеріне сәйкес оған құзыретті органның біржақты бекітуі алынған құралым бойынша жасалып дайындалған ерекше түрдегі радиактивті материал, оған қатысты 68 тармақтың іске асатын талаптарына сәйкес сапаны қамтамасыз етудің міндетті бағдарламасын қабылдаған жағдайда, пайдаланылуын жалғастыра алады. 2003 жылғы желтоқсанның 31-нен кейін даярланған кезкелген ерекше түрдегі радиактивті материал быйылғы басылым Ережелерінің талаптарын толығымен қанағаттандыруға тиіс.
&5. СЕРИЯЛЫҚ НӨМІРЛЕР ТУРАЛЫ ХАБАРЛАМА ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТІРКЕУ
309. 296, 299, 302 және 306-307 тармақтар бойынша бекітілген құралымға сәйкес даярланған әрбір қаптамалық жинақтың сериялық нөмірі құзыретті органға хабардар етілуге тиіс. Құзыретті орган 69 тармаққа сәйкес осындай сериялық нөмірлерді есепке алуға тиіс.
&6. ТАСЫМАЛДАРДЫ БЕКІТУ
310. Көпжақты бекіту міндетті болуға тиіс:
1) 208 тармақтың талаптарына сай келмейтін немесе құралымда мезгіл- мезгіл бақылаулы желдету не артық қысымды түсіру мүмкіншілігі көзделмеген В (М) типті қаптамаларды тасымалдау үшін;
2) жағдайға байланысты 3000 А1-ден немесе 3000 А2 не 1000ТБк, қай шаманың кем екеніне байланысты, активтігі бар радиактивті материалдан тұратын В(М) типті қаптамаларды тасымалдау үшін;
3) егер қаптамалардың сындылығы бойынша қауіпсіздік индекстері 50-ден асатын болса, бөлінуші материалдан тұратын қаптамаларды тасымалдау үшін;
4) 164-1) тармақ бойынша айрықша міндеті бар кемелермен тасымалдау кезінде радиациялық қорғау бағдарламасы үшін.
311. Құралымды бекіту жөніндегі құжатқа бұл туралы арнайы ереже енгізе отырып, құзыретті орган өз елінің аумағына не аумағы арқылы болатын тасымалды бекітпей-ақ тасуға рұқсат бере алады (317 тармақты қараңыз).
312. Тасымалды бекітуге өтінім келесі мәліметтерді қамтуға тиіс:
1) бекіту сұратылған тасымалдың ұзақтығы;
2) нақты радиактивті ішіндегі нәрсе, ұйғарылған көлік түрлері, тасымал құралының типі және ықтимал не ұсынылатын маршрут; және
3) сақтық шараларын жүзеге асыру тәртібін, сондай-ақ бұлар туралы 298, 301 және 304 тармақтарға сәйкес берілген қаптамалардың құралымын бекіту жөніндегі сертификаттарда айтылған, әкімшілік не пайдаланудағы бақылау тәртібін түгел баяндап жазу.
313. Тасымалды бекіткенде құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс.
&7. АРНАЙЫ ЖАҒДАЙЛАРДАҒЫ ТАСЫМАЛДАРДЫ БЕКІТУ
314. Халықаралық маршрутпен арнайы жағдайларда тасымалданатын әрбір жүкке көпжақты бекіту қамтамасыз етілуге тиіс.
315. Арнайы жағдайларда тасымалдауды бекітуге өтінім тасымал кезінде жалпы қауіпсіздік деңгейі аз дегенде осы Ережелердің іске асатын барлық талаптарын орындағанда қамтамасыз ете алатындай деңгейге баламалы екеніне құзыретті орган көз жеткізе алуы үшін қажет бүкіл ақпаратты қамтуға тиіс.
Бекітуге өтінім сонымен қатар мынаны кіргізуге тиіс:
1) жүктің осы талаптарға толық сәйкестікте дайындала алмайтын себептерін көрсетіп, іске асатын талаптардан шегіністерді санап келтіру; және
2) жарамды талаптардың орындалмауының орнын толтыру мақсатымен тасымалдау кезінде жүзеге асыру жоспарланған кезкелген арнайы сақтық шараларын немесе арнайы әкімшілік не пайдаланудағы бақылау шараларын санап келтіру.
316. Арнайы жағдайлардағы тасымалдарды бекіткенде құзыретті орган бекіту туралы сертификат беруге тиіс.
&8. ҚҰЗЫРЕТТІ ОРГАНДАР БЕРЕТІН БЕКІТУ ТУРАЛЫ СЕРТИФИКАТТАР
317. Бекіту туралы сертификаттың бес түрі берілуге жатады: ерекше түрдегі радиактивті материалға, шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалға, арнайы жағдайларға, тасымалдауға және қаптаманың құралымына. Қаптаманың құралымын және тасымалдауды бекіту туралы сертификаттар біріктіріліп бірыңғай сертификат бола алады.
&&1. Құзыретті органның тану белгілері
318. Құзыретті орган беретін бекіту туралы сертификаттың әрқайсысына тану белгісі қоса берілуге тиіс. Бұл белгінің келесі жалпылама түрі болуға тиіс:
VRI/нөмір/типтің коды
1) 319-2) тармақта ескерілген жағдайларды қоспағанда, VRI сертификат берген елдің көлік құралдарын тіркеудің халықаралық тану код аббревиатурасы болып саналады. Қазақстан Республикасы үшін көлік құралдарын тіркеудің халықаралық тану код аббревиатурасы - KZ.
2) Нөмірді құзыретті орган беруге тиіс, және нақты құралымның немесе тасымалдың өзінің ерекше дербес нөмірі болуға тиіс. Тасымалды бекітудің тану белгісінің құралымды бекітудің тану белгісімен айқын байланысы болуға тиіс.
3) Бекіту туралы берілген сертификаттарға типтердің келесі кодтары төменде келтірілген тәртіпте қолданылуға тиіс:
AF - Бөлінуші материал үшін А типті қаптаманың құралымы B(U) - B(U) типті қаптаманың құралымы [B(U)F, егер әңгіме бөлінуші материал жөнінде жүрсе] B(M) - B(M) типті қаптаманың құралымы [B(M)F, егер әңгіме бөлінуші С - С типті қаптаманың құралымы [CF, егер әңгіме бөлінуші материал жөнінде жүрсе] IF - Бөлінуші материал үшін өнеркәсіптік қаптаманың құралымы S - Ерекше түрдегі радиактивті материал LD - Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал T - Тасымалдау Х - Арнайы жағдайлар Қаптамалар құралымдарын алғанда уранның гексафториді түріндегі бөлінбеуші материал үшін немесе уранның гексафториді түріндегі бөлінуші - босатылған материал үшін, жоғарыда көрсетілген кодтардың біреуі де қолданылмайтын уақытта, келесі типтің кодтары пайдаланылады:
H(U) - Біржақты бекіту H(M) - Көпжақты бекіту.
4) Қаптаманың құралымын және ерекше түрдегі радиактивті материалды бекіту туралы сертификаттарда, 306-308 тармақтар бойынша берілетіндерді қоспағанда, сондай-ақ шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалды бекіту туралы сертификаттарда типтің кодына "-96" цифрлары қосылуға тиіс.
319. Бұл типтің кодтары келесі түрде қолданылуға тиіс:
1) Әрбір сертификаттың және әрбір қаптаманың жоғарыда, 313-1), 313-2), 313-3) және 313-4) тармақшаларда белгіленіп берілген рәміздерден тұратын сәйкесті тану белгісі болуға тиіс, қаптамаларға үйлестіре екінші бөлшек сызықтың қасына тек құралым типінің "-96" цифрлары бар сәйкесті кодтары ғана жазылуға тиіс екенін, егер бұл қолданылса, яғни қаптамадағы тану белгісіне "T"
не "X" индекстері кірмейтінін қоспағанда. Егер құрылым мен тасымалды бекіту бірыңғай құжатқа біріккен болса, онда типтің жарамды кодтарын қайталап көрсету қажет болмайды.
Мысалы:
А/132/B(M)F - 96: бөлінуші материал үшін бекітілген, көпжақты бекітуді қажет ететін B(M) типті қаптаманың құралымы, бұған Австрияның құзыретті органы 132 құралым нөмірін берді (қаптамаға да, қаптаманың құралымын бекіту туралы сертификатқа да жазып қойылады);
А/132/B(M)F - 96T: қаптама үшін берілген тасымалды бекіту, бұның жоғарыда көрсетілген тану белгісі бар (тек сертификатқа ғана жазылады);
А/137/X: Австрияның құзыретті органы берген арнайы жағдайларды бекіту, бұған 137 нөмір берілген (тек сертификатқа ғана А/139/IF - 96: Австрияның құзыретті органы бекіткен бөлінуші материал үшін өнеркәсіптік қаптаманың құралымы, оған қаптама құралымының 139 нөмірі берілген (қаптамаға да, қаптаманың құралымын бекіту туралы сертификатқа да жазып қойылады); және А/145/H(U) - 96: уранның гексафториді түріндегі бөлінуші-босатылған материал үшін Австрияның құзыретті органы бекіткен қаптаманың құралымы, оған қаптама құралымының 145 нөмірі берілген (қаптамаға да қаптаманың құралымын бекіту туралы сертификатқа да жазылып қойылады).
2) Егер де көпжақты бекіту 324 тармақ бойынша растау арқылы қамтамасыз етілетін болса, онда тек құралым әзірленген немесе тасымалды жүзеге асырушы елдің тағайындаған тану белгісі ғана пайдаланылуға тиіс. Егер көпжақты бекіту әрбір кейінгі елдің сертификат беруі арқылы қамтамасыз етілетін болса, онда әрбір сертификаттың сәйкесті тану белгісі болуға тиіс, ал құралымы осылайша бекітілетін қаптаманың барлық сәйкесті тану белгілері болуға тиіс.
Мысалы: А/132/B(M)F - 96 KZ/28/B(M)F - 96 алғаш Австрия бекіткен, ал содан соң Қазақстанның бөлек сертификат беруі арқылы бекітілген қаптаманың тану белгісі болады. Қаптамаға қосымша тану белгілері ұқсас түрде қондырылады.
3) Сертификатты қайта қарау тану белгісінен кейін сертификатта жақша ішінде жазумен көрсетілуге тиіс. Мысалы, А/132/B(M)F - 96 (Rev.2) қаптаманың құралымына Австрия бекіткен сертификатты 2-ші қайта қарауды білдіретін болады; немесе А/132/B(M)F - 96 (Rev.0) - қаптама құралымына Австрия бекіткен сертификаттың алғашқы берілуі. Алғашқы берілген жағдайда жақша ішіне жазу міндетті емес, және "Rev.0" орнына сонымен қатар басқа жазбаларды пайдалануға болады, мысалы, "алғашқы берілуі" (originаl issuance). Сертификатты қайта қарау нөмірлерін тек бекіту туралы алғашқы сертификат берген ел ғана белгілей алады.
4) Қосымша рәміздер (ұлттық талаптарға сәйкес қажет болуы мүмкін) тану белгісінің соңына жақша ішінде қосыла алады; мысалы: А/132/B(M)F - 96 (SP503).
5) Берілген құралымға сертификатты әрбір қайта қарау кезінде қаптамалық жинақтағы тану белгісін ауыстыру міндетті емес. Қаптама құралымына сертификатты қайта қарау қаптаманың құралымы типінің, екінші бөлшек сызықтан кейін көрсетілетін, әріптік кодтарының өзгеруіне ұшырататын, тек сондай жағдайда ғана таңбалауға осындай өзгерту жүргізіледі.
&9. БЕКІТУ ТУРАЛЫ СЕРТИФИКАТТАРДЫҢ МАЗМҰНЫ &&1. Ерекше түрдегі радиактивті материал және шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал үшін бекіту туралы сертификаттар
320. Ерекше түрдегі радиактивті материал немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал үшін құзыретті орган беретін бекіту туралы әрбір сертификатқа келесі элементтер кіруі тиіс:
1) сертификаттың типі;
2) құзыретті органның тану белгісі;
3) берілген күні және қолданыс мерзімі;
4) осының негізінде ерекше түрдегі радиактивті материал немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал бекітілетін, радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау жөніндегі МАГАТЭ Ережелерінің басылымын кіргізе отырып, іске асатын ұлттық және халықаралық талаптар тізбесі;
5) ерекше түрдегі радиактивті материалды немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалды көрсету;
6) ерекше түрдегі радиактивті материалды немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материалды сипаттау;
7) сызбаларға сілтемені кіргізе алатын, ерекше түрдегі радиактивті материал немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал үшін құралымдардың сипаттама тізбесі;
8) радиактивті ішіндегі нәрсенің сипаттізімі оның активтігі жөніндегі деректерді қоса, сондай-ақ, мүмкіндігінше, физикалық және химиялық нысанының сипаттамасы;
9) қолданылатын сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының, 68 тармаққа сәйкес талап етілетін, толық жете сипаттамасы;
10) өтінуші ұсынатын, тасымалдау алдында қолданылуы қажет, ерекше шаралар туралы ақпаратқа сілтеме;
11) құзыретті органның қарап шешуі бойынша - өтінушінің атауы;
12) сертификат берген кісінің қойған қолы және лауазымы.
&&2. Арнайы жағдайлар үшін бекіту туралы сертификаттар
321. Арнайы жағдайлар үшін құзыретті орган беретін бекіту туралы әрбір
4) көліктің түрі не түрлері;
5) көліктің түрлеріне, тасымал құралының типіне, жүк контейнеріне қатысты кезкелген болуы мүмкін шектеулер және кезкелген қажетті жолдық нұсқаулар;
6) бұлардың негізінде арнайы жағдайлар бекітілетін радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау жөніндегі МАГАТЭ Ережелерінің басылымын қоса, іске асатын ұлттық және халықаралық талаптардың тізбесі;
7) келесі мәлімдеме:
"Аумағына немесе аумағы арқылы берілген қаптама тасымалданбақшы кезкелген елдің үкіметінің қай талаптарын болса да орындаудан жүк жөнелтушіні осы сертификат босатпайды";
8) баламалы радиактивті ішіндегі нәрсе үшін сертификаттарға, басқа құзыретті органның дәлелдемесіне немесе қосымша техникалық деректерге не сәйкесті құзыретті органның қарап шешуі бойынша берілген ақпаратқа сілтемелер;
9) сызбаларға не құралымның сипаттама тізбесіне сілтеме ретінде қаптамалық жинақты суреттеп жазу. Құзыретті органның қарап шешуі бойынша сонымен қатар қаптама құрастыруының суретін көрсетуші 21 см х 30 см артық емес көшірмесін алуға жарайтын кескінделген бейнелемені, құрылмалық материалдардың, жалпы массаның, ең басты сыртқы габариттің және сыртқы көріністің сипаттамасын кіргізіп, қаптамалық жинақтың қысқаша сипаттамасымен бірге, келтіру керек;
10) қаптамалық жинақтың сипаты бойынша тура анықтала алмайтын, радиактивті ішіндегі нәрсеге қойылатын қай шектеулерді болса да кіргізіп, рұқсат етілген радиактивті ішіндегі нәрсенің сипаттама тізбесі. Ол физикалық және химиялық нысан, активтіктің мәндері (сәйкесті жағдайларда әртүрлі изотоптардың активтігін қосып), граммен алынған мөлшері (бөлінуші материал үшін) туралы және берілген материалдың, егер ол қолданылса, ерекше түрдегі радиактивті материал екендігі немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал екендігі туралы, ақпаратты қамтуға тиіс;
11) бұдан басқа бөлінуші материал үшін арналып қойылған қаптамаларға қатысты:
11-1) рұқсат берілген радиактивті ішіндегі нәрсенің толық сипаттамасы;
11-2) сындылық бойынша қауіпсіздік индексінің мәні;
11-3) сындылық бойынша ішіндегі нәрсенің қауіпсіздігін растайтын құжаттамаға сілтеме;
11-4) сындылықты бағалау кезінде соларға негізделіп белгілі бір қуыстықтарда судың болмауы туралы жорамал жасалған кезкелген ерекше сипаттамалар;
11-5) сындылықты бағалау кезінде нақты сәулелендіру оқиғасына сүйеніп жасалған, нейтрондардың көбею процесінің өзгеруіне қатысты кезкелген жорамал /245-2) тармақтың талаптарына негізделген/;
11-6) бұлар үшін арнайы жағдайлар бекітілген, сыртқы ортаның температуралар ауқымы;
12) қауіпсіз жылу әкету мақсатында тәртіппен орналастыруға қатысты кезкелген ерекше жағдайларды қоса, жүкті дайындау, тиеу, орын ауыстыру, түсіру және өңдеу үшін талап етілетін пайдаланудағы бақылаудың кезкелген қосымша шараларының толық тізбесі;
13) құзыретті органның қарап шешуі бойынша - арнайы жағдайлар үшін негіздер;
14) тасымалдың арнайы жағдайларда жүзеге асырылатынына байланысты қолдануға қажет болатын орнын толтырушы шараларды сипаттау;
15) қаптамалық жинақты қолдануға немесе тасымалды бастамас бұрын қабылдауға қажет шараларға қатысты өтінушінің жеткізіп беретін ақпаратына сілтеме;
16) құралымды әзірлеу мақсаттары үшін қабылданған сыртқы ортаның шарттары туралы ақпарат, егер олар 224, 225 және 235 тармақтардың шарттарына, қолданылуына байланысты, сәйкес келмейтін болса;
17) құзыретті орган қажет деп санайтын апаттық шаралардың қайсысын болса да көрсету;
18) 68 тармаққа сәйкес талап етілетін, іске асатын сапаны қамтамасыз ету бағдарламасының толық жете сипаттамасы;
19) құзыретті органның қарап шешуі бойынша - өтінушінің және тасымалдаушының атауы;
20) сертификат берген кісінің қойған қолы және лауазымы.
&&3. Тасымалдауды бекіту туралы сертификаттар
322. Тасымалдауды бекіту туралы құзыретті орган берген әрбір сертификатқа келесі элементтер кіруге тиіс:
2) құзыретті органның тану белгісі(лері);
4) бұлардың негізінде тасымалдау бекітілетін, радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау жөніндегі МАГАТЭ Ережелерінің басылымын қоса, іске асатын ұлттық және халықаралық ережелердің тізбесі;
5) көліктің түрлеріне, тасымал құралының типіне, жүк контейнеріне қатысты кезкелген болуы мүмкін шектеулер, сондай-ақ кезкелген қажетті жолдық
6) келесі мәлімдеме:
"Аумағына немесе аумағы арқылы берілген қаптама тасымалданбақшы кезкелген елдің үкіметінің қай талаптарын болса да орындаудан жүк жөнелтушіні
7) қауіпсіз жылу әкету немесе сындылық бойынша қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында тәртіппен орналастыруға қатысты кезкелген ерекше жағдайларды қоса, жүкті дайындау, тиеу, жылжыту, түсіру және өңдеу үшін қажет болатын, пайдаланудағы бақылаудың кезкелген қосымша шараларының толық тізбесі;
8) тасымалды бастауға дейін қажет болатын ерекше шараларға қатысты өтінушінің жеткізіп беретін ақпаратына сілтеме;
9) құралымды бекіту туралы сәйкесті сертификатқа(тарға) сілтеме;
10) қаптамалық жинақтың сипаты бойынша төте анықтала алмайтын радиактивті ішіндегі нәрсеге салынатын қай шектеулерді болса да кіргізіп, нақты радиактивті ішіндегі нәрсенің сипаттау тізбесі. Ол физикалық және химиялық пішін, толық активтіктің мәндері (сәйкесті жағдайларда әртүрлі изотоптардың активтігін қоса), граммен алынған мөлшері (бөлінуші материал үшін) туралы және берілген материалдың, егер ол қолдануға жатса, ерекше түрдегі радиактивті материал екендігі немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал екендігі туралы ақпаратты қамтуға тиіс;
11) құзыретті орган қажет деп санайтын қай апаттық шараларды болса да көрсету;
12) 310 тармаққа сәйкес талап етілетін, сапаны қамтамасыз етудің іске асатын бағдарламасын толық жете суреттеу;
13) құзыретті органның қарап шешуі бойынша - өтінушінің атауы;
14) сертификат берген кісінің қойған қолы және лауазымы.
&&4. Қаптама құралымын бекіту туралы сертификаттар
323. Қаптама құралымын бекіту туралы құзыретті орган беретін әрбір
4) көліктің түрлеріне қатысты, егер бұл қажет болса, кезкелген болуы мүмкін шектеулер;
5) бұған негізделіп құралым бекітілетін, радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау жөніндегі МАГАТЭ Ережелерінің басылымын қоса, қолданылатын ұлттық және халықаралық ережелердің тізбесі;
"Аумағына немесе аумағы арқылы берілген қаптама тасымалданбақшы кезкелген елдің үкіметінің қай талаптарын болса да орындаудан жүк жөнелтушіні
7) баламалы радиактивті ішіндегі нәрсе үшін сертификаттарға, басқа құзыретті органның растауына не қосымша техникалық деректерге немесе сәйкесті құзыретті органның қарап шешуі бойынша берілген ақпаратқа сілтемелер;
8) тасымалды 310 тармаққа сәйкес бекіту талап етілген жағдайларда, егер бұл қажет деп саналған уақытта, тасымалға рұқсат ету туралы өтініш;
9) қаптамалық жинақты белгілеу;
10) сызбаларға немесе құралымның сипаттау тізбесіне сілтеме ретінде қаптамалық жинақты суреттеу. Құзыретті органның қарап шешуі бойынша сонымен қатар, қаптама құрастыруының суретін көрсетуші, мөлшері 21 см х 31 см артық емес көшірмесін алуға жарайтын кескінделген бейнелемені, кұрылмалық материалдардың, жалпы массаның, ең басты сыртқы габариттің және сыртқы көріністің сипаттамасын кіргізіп, қаптамалық жинақтың қысқаша сипаттамасымен бірге, келтіру керек;
11) сызбаларға сілтемелері бар құралымның сипаттау тізбесі;
12) қаптамалық жинақтың сипаты бойынша тура анықтала алмайтын радиактивті ішіндегі нәрсеге салынатын қай шектеулерді болса да қоса, рұқсат етілген радиактивті ішіндегі нәрсенің сипаттау тізбесі. Ол физикалық және химиялық нысан, активтіктің мәндері (сәйкесті жағдайларда әртүрлі изотоптардың активтігін қоса), граммен алынған мөлшері (бөлінуші материал үшін) туралы және берілген материалдың, егер ол қолдануға жараса, ерекше түрдегі радиактивті материал екендігі немесе шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал екендігі туралы ақпаратты қамтуға тиіс;
13) бұдан басқа, бөлінуші материал үшін арналып қойылған қаптамаларға 13-1) рұқсат берілген радиактивті ішіндегі нәрсенің толық сипаттамасы;
13-2) сындылық бойынша қауіпсіздік индексінің мәні;
13-3) сындылық бойынша ішіндегі нәрсенің қауіпсіздігін растайтын 13-4) сындылықты бағалау кезінде соларға негізделіп белгілі бір қуыстықтарда судың болмауы туралы жорамал жасалған кезкелген ерекше 13-5) сындылықты бағалау кезінде нақты сәулелендіру оқиғасына сүйеніп жасалған, нейтрондардың көбею процесінің өзгеруі жөнінде кезкелген жорамал /245-2) тармақтың талаптарына негізделген/; және 13-6) сыртқы ортаның температуралар ауқымы, оған қаптаманың құралымы бекітілген;
14) B(M) типті қаптамалар үшін - берілген қаптама сәйкес келмейтін 208, 224, 225 және 228-235 тармақтардың нұсқауларын ғана көрсетіп, және басқа құзыретті органдарға пайдалы болып шығуы мүмкін кезкелген қосымша ақпаратты көрсетіп берілген өтініш;
15) қауіпсіз жылу әкету мақсатында тәртіппен орналастыруға қатысты кезкелген ерекше жағдайларды қоса, жүкті дайындау, тиеу, орын ауыстыру, түсіру және өңдеу үшін талап етілетін, пайдаланудағы бақылаудың қосымша шараларының қайсысының болса да толық тізбесі;
16) қаптамалық жинақты қолдану немесе тасымалды бастауға дейін қабылдануы қажет ерекше шаралар жөнінде өтінуші жеткізіп беретін ақпаратқа
17) құралымды әзірлеу мақсатында қабылданған сыртқы ортаның жағдайлары туралы ақпарат, егер олар 224, 225 және 235 тармақтардың шарттарына, қолданылуына байланысты, сәйкес келмейтін болса;
18) 68 тармаққа сәйкес талап етілетін, сапаны қамтамасыз етудің іске асырылатын бағдарламасын толық жете сипаттау;
19) құзыретті орган қажет деп санайтын апаттық шаралардың қайсысын
20) құзыретті органның қарап шешуі бойынша - өтінушінің атауы;
21) сертификат берген кісінің қойған қолы және лауазымы.
&5. СЕРТИФИКАТТАРДЫ РАСТАУ
324. Көпжақты бекіту құралым әзірленген немесе тасымалды жүзеге асыратын елдің құзыретті органы берген алғашқы сертификатты растау жолымен жүзеге асыра алады. Мұндай растау алғашқы сертификатты бекіту немесе аумағы арқылы не аумағына тасымалды жүзеге асырушы елдің құзыретті органының жеке бекіту, қосымша, толықтыру және т.б. беру түрінде болуы мүмкін.
ТУЫНДЫ НОРМАЛЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТКЕ ҚОСЫМША 1. АУЫСТЫРУ КОЭФФИЦИЕНТТЕРІ ЖӘНЕ СИ ЖАЛҒАМАЛАРЫ Радиактивті материалдарды қауіпсіз тасымалдау Ережелерінің осы басылымында Халықаралық бірліктер жүйесінің (СИ) бірліктері пайдаланылады.
Төменде жүйеден тыс бірліктер үшін ауыстыру коэффициенттері келтірілген.
1) СӘУЛЕ ШЫҒАРУ БІРЛІКТЕРІ Беккерельмен (Бк) немесе кюримен (Ки) берілген активтік 1 Ки = 3,7 х 10 Бк 1 Бк = 2,7 х 10 Ки Зивертпен (Зв) немесе бэрмен берілген баламалы доза 1 бэр = 1,0 х 10 Зв 1 Зв = 100 бэр
2) ҚЫСЫМ
Паскальмен (Па) немесе (кгс/см2) берілген қысым 1 кгс/см2 = 9,806 х 10 Па 1 Па = 1,020 х 10 кгс/см 2
3) ӨТКІЗГІШТІК
Метрге келетін сименспен (См/м) немесе сантиметрге келетін кері оммен берілген өткізгіштік 10 мкмо/см = 1 мСм/м немесе 1 мо/см = 100 См/м 1 См/м = 10 мо/см
4) СИ ЖАЛҒАМАЛАРЫ
СИ бірліктері үшін келесі жалғамалар пайдаланылады:
Көбейткіш Жалғама Белгілеме 1 000 000 000 000 000 000 = 10 экса Э 1 000 000 000 000 000 = 10 пета П 1 000 000 000 000 = 10 тера Т 1 000 000 000 = 10 гига Г 1 000 000 = 10 мега М 1 000 = 10 кило к 100 = 10 гекто г 10 = 10 дека да
0.1 = 10 деци д
0.01 = 10 санти с
0.001 = 10 милли м
0.000 001 = 10 микро мк
0.000 000 001 = 10 нано н
0.000 000 000 001 = 10 пико п
0.000 000 000 000 001 = 10 фемто ф
0.000 000 000 000 000 001 = 10 атто а
2. ҰЛТТЫҚ ЕРЕЖЕЛЕРІНІҢ (РМҚТЕ-99) ТАРМАҚТАР НӨМІРЛЕРІ АЭХА ЕРЕЖЕЛЕРІНІҢ ТАРМАҚТАР НӨМІРЛЕРІНЕ СӘЙКЕСТІГІ (NO.-TS-R-1), 2000 ЖЫЛ БАСЫЛЫМЫ РМҚТЕ-99 TS-R-1 РМҚТЕ-99 TS-R-1 РМҚТЕ-99 TS-R-1 бойынша бойынша бойынша бойынша бойынша бойынша тармақ тармақ тармақ тармақ тармақ тармақ нөмірі нөмірі нөмірі нөмірі нөмірі нөмірі 1 - 43 239 85 415 2 - 44 225 86 416 3 - 45 242 87 417 10 - 52 229 94 505
3. ОРЫС ӘЛІПБИI ТӘРТІБІНДЕ АНЫҚТАУЛАР ТІЗБЕСІ А1 мен А2 (11)
Арнайы жағдайлар (48)
Беттік радиактивті ластығы бар нысана (33)
Бөлінуші материал (18)
Біржақты бекіту (34)
Ережелерді сақтауды қамтамасыз ету (31)
Ерекше пайдалану (20)
Ерекше түрдегі радиактивті материал (43)
Жаппай жүктер үшін жүккөтергіштігі орташа контейнер (23)
Жолаушы таситын әуе кемесі (35)
Жүк (13)
Жүк алушы (17)
Жүк жөнелтуші (16)
Жүк контейнері (15)
Жүк таситын әуе кемесі (14)
Кеме (49)
Көлік құралы (50)
Көліктік индекс (51)
Көліктік пакет (52)
Көпжақты бекіту (26)
Қаптама (54)
Қаптамалық жинақ (55)
Қорғауыш қабықша жүйесі (герметикалау) (46)
Құзыретті орган (21)
Құралым (22)
Мейлінше көп қалыпты жұмыстық қысым (24)
Меншікті активтік (53)
Оқшаулап шектеу жүйесі (47)
Орныққан радиактивті ластану (58)
Орнықпаған радиактивті ластану (29)
Палубаның белгіленген бөлігі (32)
Радиактивті ластану (40)
Радиактивті материал (42)
Радиактивті ішіндегі нәрсе (41)
Радиациялық қорғау бағдарламасы (39)
Резервуар (45)
Сапаны қамтамасыз ету (30)
Сәулелендiрiлмеген торий (27)
Сәулелендiрiлмеген уран (28)
Сәуле шығару деңгейі (57)
Сындылық бойынша қауіпсіздік индексі (19)
Табиғи, азайтылған, байытылған уран (56)
Тасымалдау (36)
Тасымалдаушы (38)
Тасымал құралы (37)
Төмен меншікті активтігі бар материал (25)
Уыттылығы төмен альфа-шығарғыштар (12)
Шашырауға қабілеттілігі төмен радиактивті материал (44)

На русском языке:
Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Атом энергиясы Приказ Председателя Комитета по атомной энергетике Министерства Комитет по атомной энергии Министерства индустрии и новых технологий Республики комитеті энергетики и минеральных Казахстан ресурсов Республики Казахстан от 3 сентября 2002 года N 65.
Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 8 октября 2002 года N 1996. Утратил силу приказом Председателя Комитета по атомной энергетике Министерства энергетики и минеральных ресурсов Республики Казахстан от 9 июля 2009 года № 36 Об утверждении Правил безопасной перевозки радиоактивных материалов
1. Утвердить и ввести в действие Правила безопасной перевозки радиоактивных материалов, ПБПРМ-99.
2. Отменить Решение Агентства по атомной энергии Министерства науки - Академии наук Республики Казахстан от 01.03.99 года N 7 "О введении в действие Правил безопасной перевозки радиоактивных материалов".
Председатель
Утверждены приказом Комитета по атомной энергетике Министерства энергетики и минеральных ресурсов Республики Казахстан N 65 от 3 сентября 2002 года Правила безопасной перевозки радиоактивных материалов, ПБПРМ-99
Глава 1 Введение
Параграф 1. Общие положения
1. Настоящие Правила безопасной перевозки радиоактивных материалов (далее - Правила) устанавливают нормы безопасности, обеспечивающие приемлемый уровень контроля за радиационной, а также связанной с критичностью и тепловыделением опасностью для персонала, имущества и окружающей среды при перевозке радиоактивного материала. В Правилах используются принципы подхода к проблеме безопасного транспортирования радиоактивных материалов, которые устанавливаются на современном этапе Международным агентством по атомной энергии (МАГАТЭ), Всемирной организацией здравоохранения (ВОЗ), а также Международной организации по стандартизации (ИСО) и другими компетентными международными организациями, входящими в систему Организации Объединенных Наций (ООН), членом которых является Республика Казахстан.
2. Правила вводятся в действие на территории Республики Казахстан как основной регулирующий документ по транспортировке любых видов радиоактивных материалов всеми видами транспорта (наземный, водный, воздушный). Требования Правил по безопасности являются обязательными для исполнения всеми юридическими лицами, осуществляющими деятельность в области перевозок радиоактивных материалов в Казахстане, и служат основанием для пересмотра всех действующих нормативных документов в этой области.
3. В отдельных главах Правил предписывается осуществление конкретных мер по обеспечению безопасности перевозок радиоактивных грузов, однако ответственность за их осуществление не возлагается на какое-либо определенное юридическое лицо. Распределение такой ответственности может варьировать в зависимости от сферы деятельности министерств и ведомств Республики Казахстан, а также подконтрольных им организаций, непосредственно занимающихся перевозками радиоактивных материалов.
Параграф 2. Цель
4. Цель настоящих Правил - обеспечить защиту лиц, имущества и окружающей среды от воздействия излучения во время перевозки радиоактивного материала. Эта защита достигается обязательным применением:
1) защитной оболочки (герметизации) для радиоактивного содержимого;
2) контроля за внешними уровнями излучения;
3) мер по предотвращению критичности;
4) мер по предотвращению повреждений в результате теплового воздействия.
Выполнение этих требований обеспечивается, во-первых, путем применения ступенчатого подхода к пределам содержимого упаковок и перевозочных средств, а также к нормативным характеристикам конструкций упаковок в зависимости от опасности, которую представляет радиоактивное содержимое. Во-вторых, оно достигается путем установления требований в отношении конструкции и эксплуатации упаковок, а также обслуживания упаковочных комплектов, в том числе с учетом характера радиоактивного содержимого. Наконец, требования выполняются путем обязательного применения мер административного контроля, включая, когда это необходимо, процедуры утверждения компетентными органами.
5. При перевозке радиоактивных материалов безопасность отдельных людей, являющихся лицами из состава населения или профессиональными работниками (персоналом), обеспечивается путем соблюдения настоящих Правил.
Уверенность в этом отношении достигается посредством программ обеспечения качества и обеспечения соблюдения Правил.
Параграф 3. Сфера применения
6. Настоящие Правила применяются к перевозке радиоактивного материала всеми видами наземного, водного или воздушного транспорта, включая перевозку, связанную с использованием радиоактивного материала. Перевозка включает все операции и условия, которые связаны с перемещением радиоактивного материала и составляет этот процесс, в частности проектирование, изготовление, обслуживание и ремонт упаковочного комплекта, а также подготовку, загрузку, отправку, перевозку, включая транзитное хранение, разгрузку и приемку в конечном пункте назначения грузов радиоактивных материалов и упаковок. К нормативам функционирования в настоящих Правилах применяется ступенчатый подход, три общих уровня которого можно по тяжести охарактеризовать следующим образом:
1) обычные условия перевозки (без каких-либо инцидентов);
2) нормальные условия перевозки (незначительные происшествия);
3) аварийные условия перевозки.
7. Настоящие Правила не распространяются на:
1) радиоактивные материалы, являющиеся неотъемлемой частью транспортных средств;
2) радиоактивные материалы, перемещаемые в пределах какого-либо учреждения и подпадающие под действие соответствующих правил безопасности, действующих в данном учреждении, когда перемещение не предполагает использования автомобильных или железных дорог общего пользования;
3) радиоактивные материалы, имплантированные или введенные в организм человека или животного с целью диагностики или лечения;
4) радиоактивные материалы, находящиеся в потребительских товарах, допущенных регулирующим органом к использованию, после их продажи конечному пользователю;
5) природные материалы и руды, содержащие природные радионуклиды, которые не предполагается перерабатывать с целью использования этих радионуклидов, при условии, что удельная активность таких материалов не превышает более чем в 10 раз значения, указанные в пунктах 71-76.
8. Настоящие Правила не предусматривают таких мер контроля, как выбор маршрута или обеспечение физической защиты, которые могут устанавливаться в силу причин, не связанных с радиационной безопасностью. Любые такие меры контроля должны учитывать радиационные и нерадиационные опасности без отступления от норм безопасности, предписываемых настоящими Правилами.
9. В отношении радиоактивных материалов, связанных с дополнительными опасностями, а также в отношении перевозки радиоактивного материала вместе с другими опасными грузами в дополнение к настоящим Правилам должны применяться соответствующие правила перевозки опасных грузов, действующие в каждой из стран, через территорию или на территорию которых данные материалы будут транспортироваться.
Параграф 4. Структура
10. В рамках своей структуры Правила содержат Главу 2, в которой даны определения терминов, необходимых для целей настоящих Правил; Главу 3, где излагаются общие положения; Главу 4, где приведены используемые в настоящих Правилах пределы активности и ограничения для материалов; Главу 5, где излагаются требования и меры контроля для перевозок; Главу 6, где изложены требования, предъявляемые к радиоактивным материалам, упаковочным комплектам и упаковкам; Главу 7, которая посвящена требованиям, предъявляемым к испытаниям; Главу 8, где приводятся требования, действующие в отношении утверждения и административного контроля.
Глава 2
Определения*
* Для удобства международного общения в скобках даны определения терминов на английском языке.
Для целей настоящих Правил должны применяться следующие определения.
11. Активности А1 и А2.
1) А1 - значение активности радиоактивного материала особого вида, которое указано в таблице 1 или определяется согласно положениям Главы 4 и используется при определении пределов активности для требований настоящих Правил.
2) А2 - значение активности радиоактивного материала, иного, чем радиоактивный материал особого вида, который указан в таблице 1 или определяется согласно положениям Главы 4 и используется при определении пределов активности для требований настоящих Правил.
12. Альфа-излучатели низкой токсичности (Low toxicity alpha emitters) - природный уран; обедненный уран; природный торий; уран-235 или уран-238;
торий-232; торий-228 и торий-230, содержащиеся в рудах или в форме физических и химических концентратов; или альфа-излучатели с периодом полураспада менее 10 суток.
13. Груз (Consignment) - любая упаковка или любые упаковки, либо любая партия радиоактивного материала, представленные грузоотправителем для перевозки.
14. Грузовое воздушное судно (Cargo aircraft) - любое воздушное судно, кроме пассажирского воздушного судна, перевозящее грузы или имущество.
15. Грузовой контейнер (Freight container) - транспортное оборудование, сконструированное для облегчения перевозки упакованных или неупакованных грузов одним или несколькими видами транспорта без промежуточной перегрузки размещенных в нем грузов. Он не должен самопроизвольно открываться, должен быть достаточно жестким и прочным для повторного использования и должен быть снабжен устройствами, облегчающими работу с ним, особенно при перегрузке с одного перевозочного средства на другое или с одного вида транспорта на другой. Малый грузовой контейнер - это контейнер, любой из наружных габаритов которого не превышает 1,5 м или внутренний объем которого составляет не более 3 м3. Любой другой грузовой контейнер считается большим грузовым контейнером.
16. Грузоотправитель (Consignor) - любое лицо, любая организация или правительство, которое подготавливает груз для перевозки и именуется грузоотправителем в транспортных документах.
17. Грузополучатель (Consignee) - любое лицо, любая организация или любое правительство, которые получают груз.
18. Делящийся материал (Fissile material) - уран-233, уран-235, плутоний- 239, плутоний-241 или любая комбинация этих радионуклидов. Под это определение не подпадают:
1) необлученный природный уран или обедненный уран,
2) природный уран или обедненный уран, облученный только в реакторах на тепловых нейтронах.
19. Индекс безопасности по критичности (ИБК) (Criticality safety index (CSI)) - установленное для упаковки, транспортного пакета или грузового контейнера, содержащих делящийся материал, число, которое используется для контроля за общим количеством упаковок, транспортных пакетов или грузовых контейнеров, содержащих делящийся материал.
20. Исключительное использование (Exclusive use) - использование только одним грузоотправителем перевозочного средства или большого грузового контейнера, в отношении которых все начальные, промежуточные и окончательные погрузочные и разгрузочные операции осуществляются в соответствии с указаниями грузоотправителя или грузополучателя.
21. Компетентный орган (Competent authority) - любой национальный или международный регулирующий орган или организация, наделенные полномочиями для любой цели в связи с настоящими Правилами или иным образом признанные в качестве таковых.
22. Конструкция (Design) - описание радиоактивного материала особого вида, радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию, упаковки или упаковочного комплекта, которое позволяет полностью идентифицировать их. Это описание может включать спецификации, инженерно-техническую документацию (чертежи), отчеты, подтверждающие соблюдение регламентирующих требований, а также другую соответствующую документацию.
23. Контейнер средней грузоподъемности для массовых грузов (КСГМГ)
(Intermediate bulk container) - перемещаемый упаковочный комплект, который:
1) имеет объем не более 3 м3,
2) имеет конструкцию, позволяющую осуществлять механическую обработку грузов,
3) устойчив к нагрузкам, возникающим при обработке и перевозке грузов, согласно эксплуатационным испытаниям,
4) сконструирован в соответствии с нормами, изложенными в главе, посвященной рекомендациям для контейнеров средней грузоподъемности для массовых грузов (КСГМГ), Рекомендаций Организации Объединенных Наций по перевозке опасных грузов.
24. Максимальное нормальное рабочее давление (Maximum normal operating pressure) - максимальное давление, превышающее атмосферное давление на уровне моря, которое может возникнуть в системе защитной оболочки в течение одного года в условиях температурного режима и солнечной радиации, соответствующих окружающим условиям без вентилирования или сброса избыточного давления, внешнего охлаждения посредством дополнительной системы или без мер эксплуатационного контроля во время перевозки.
25. Материал с низкой удельной активностью (НУА) (Low specific activity material (LSA)) - радиоактивный материал, который по своей природе имеет ограниченную удельную активность, или радиоактивный материал, к которому применяются пределы установленной средней удельной активности. Материалы внешней защиты, окружающей материал НУА, при определении установленной средней удельной активности не должны учитываться.
Материалы НУА входят в одну из трех групп:
1) НУА-I (LSА-I):
1-1) урановые и ториевые руды и концентраты таких руд, а также другие руды, которые содержат радионуклиды природного происхождения и предназначаются для переработки с целью использования этих радионуклидов;
1-2) твердый необлученный природный уран или обедненный уран, или природный торий, либо их твердые или жидкие составы или смеси;
1-3) радиоактивные материалы, для которых величина А2 не ограничивается, за исключением делящихся материалов в количествах, не подпадающих под освобождение по пункту 243; или 1-4) другие радиоактивные материалы, в которых активность распределена по всему объему и установленная средняя удельная активность не превышает более чем в 30 раз значения концентрации активности, указанные в пунктах 71- 76, за исключением делящихся материалов в количествах, не подпадающих под освобождение по пункту 243.
2) НУА-II (LSА-II):
2-1) вода с концентрацией трития до 0,8 ТБк/л; или 2-2) другие материалы, в которых активность распределена по всему объему, а установленная средняя удельная активность не превышает 10 А2/г для твердых и газообразных веществ и 10 А2/г для жидкостей.
3) НУА-III (LSА-III):
твердые материалы (например, связанные отходы, активированные вещества), исключая порошки, в которых:
3-1) радиоактивный материал распределен по всему объему твердого материала или группы твердых объектов либо в основном равномерно распределен в твердом сплошном связывающем материале (например, бетоне, битуме, керамике и т.д);
3-2) радиоактивный материал является относительно нерастворимым или структурно содержится в относительно нерастворимой матрице, в силу чего даже при разрушении упаковочного комплекта утечка радиоактивного материала в расчете на упаковку в результате выщелачивания при нахождении в воде в течение семи суток не будет превышать 0,1 А2, и 3-3) установленная средняя удельная активность твердого материала без учета любого защитного материала не превышает 2 х 10 А2/г.
26. Многостороннее утверждение (Multilateral approval) - утверждение соответствующим компетентным органом страны происхождения конструкции или перевозки и каждой страны, через территорию или на территорию которой должен транспортироваться груз. В термины "через территорию или на территорию" специально не включается понятие "над территорией", то есть требования об утверждении и уведомлении не должны распространяться на страну, над территорией которой перевозится радиоактивный материал на борту воздушного судна, при условии, что в этой стране не предусматривается запланированная посадка.
27. Необлученный торий (Unirradiated thorium) - торий, содержащий не более 10 грамм урана-233 на грамм тория-232.
28. Необлученный уран (Unirradiated uranium) - уран, содержащий не более 2 х 10 Бк плутония на грамм урана-235, не более 9 х 10 Бк продуктов деления на грамм урана-235 и не более 5 х 10 грамм урана-236 на грамм урана-235.
29. Нефиксированное радиоактивное загрязнение (Non-fixed contamination) - радиоактивное загрязнение, которое может быть удалено с поверхности при обычных условиях перевозки.
30. Обеспечение качества (Quality assurance) - программа систематических мер контроля и инспекций, которая осуществляется любой организацией или органом, участвующим в перевозке радиоактивных материалов, и направлена на обеспечение достаточной уверенности в том, что нормы безопасности, предписываемые настоящими Правилами, соблюдаются на практике.
31. Обеспечение соблюдения Правил (Compliance assurance) - программа систематических мер, осуществляемых компетентным органом с целью обеспечения выполнения положений настоящих Правил на практике.
32. Обозначенная часть палубы (Defined deck area) - часть верхней палубы судна или палубы для транспортных средств роллерного судна или парома, на которой отведено место для укладки радиоактивных материалов.
33. Объект с поверхностным радиоактивным загрязнением (ОПРЗ) (Surface contaminated object) - твердый объект, который, не являясь сам по себе радиоактивным, содержит радиоактивный материал, распределенный на его поверхности. ОПРЗ относится к одной из двух групп:
1) ОПРЗ-I: твердый объект, на котором:
1-1) нефиксированное радиоактивное загрязнение на доступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь меньше 300 см2), не превышает 4 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и альфа-излучателей низкой токсичности или 0,4 Бк/см2 для всех других альфа- излучателей;
1-2) фиксированное радиоактивное загрязнение на доступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь меньше 300 см2), не превышает 4 х 10 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и для альфа-излучателей низкой токсичности или 4 х 10 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей; и 1-3) нефиксированное радиоактивное загрязнение плюс фиксированное радиоактивное загрязнение на недоступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь меньше 300 см2), не превышает 4 х 10 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и для альфа-излучателей низкой токсичности или 4 х 10 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей.
2) ОПРЗ-II: твердый объект, на котором фиксированное или нефиксированное радиоактивное загрязнение поверхности превышает соответствующие пределы, указанные для ОПРЗ-I выше, в подпункте 1) и на котором:
2-1) нефиксированное радиоактивное загрязнение на доступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь меньше 300 см2), не превышает 400 Бк/см2 для бета- и гамма- излучателей и альфа-излучателей низкой токсичности или 40 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей;
2-2) фиксированное радиоактивное загрязнение на доступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь меньше 300 см2), не превышает 8 х 10 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и для альфа-излучателей низкой токсичности или 8 х 10 Бк/см2 для всех других 2-3) нефиксированное радиоактивное загрязнение плюс фиксированное радиоактивное загрязнение на недоступной поверхности, усредненное по площади 300 см2 (или по всей поверхности, если ее площадь менее 300 см2), не превышает 8 х 10 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и для альфа-излучателей низкой токсичности или 8 х 10 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей.
34. Одностороннее утверждение (Unilateral approval) - утверждение конструкции, которое требуется от компетентного органа только страны происхождения данной конструкции.
35. Пассажирское воздушное судно (Passenger aircraft) - воздушное судно, перевозящее любое лицо, помимо членов экипажа, сотрудников, работающих у перевозчика и находящихся при исполнении служебных обязанностей, уполномоченного представителя соответствующего национального органа или лица, сопровождающего груз.
36. Перевозка (Shipment) - специальное перемещение груза от места его происхождения к месту назначения.
37. Перевозочное средство (Conveyance) означает:
1) в случае перевозки по автомобильным или железным дорогам - любое транспортное средство,
2) в случае перевозки по водным путям - любое судно или любой трюм, отсек или обозначенную часть палубы судна,
3) в случае перевозки воздушным транспортом - любое воздушное судно.
38. Перевозчик (Carrier) - любое лицо, любая организация или любое правительство, осуществляющие перевозку радиоактивного материала любым видом транспорта. Этот термин охватывает как перевозчиков, действующих по найму или за вознаграждение (известных в некоторых странах как компании - перевозчики общего пользования или перевозчики по контрактам), так и самостоятельных перевозчиков (известных в некоторых странах как частные перевозчики).
39. Программа радиационной защиты (Radiation Protection Programme) - систематические мероприятия, целью которых является обеспечение надлежащего планирования и учета мер радиационной защиты.
40. Радиоактивное загрязнение (Contamination) - наличие радиоактивности на поверхности в количествах, превышающих 0,4 Бк/см2 (Бк-беккерель-мера активности радионуклида, равная 1 распаду в секунду), для бета- и гамма- излучателей и для альфа-излучателей низкой токсичности или 0,04 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей.
41. Радиоактивное содержимое (Radioactive contents) - радиоактивный материал вместе с любыми находящимися в упаковочном комплекте радиоактивно загрязненными или активированными твердыми веществами, жидкостями и газами.
42. Радиоактивный материал (Radioactive material) - любой материал, содержащий радионуклиды, в котором концентрация активности, а также полная активность груза превышают значения, указанные в пунктах 71-76.
43. Радиоактивный материал особого вида (Special form radioactive material)
- нерассеивающийся твердый радиоактивный материал, либо закрытая капсула, содержащая радиоактивный материал.
44. Радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию (Low dispersible radioactive material) - твердый радиоактивный материал или твердый радиоактивный материал в герметичной капсуле, имеющий ограниченную способность к рассеянию и не находящийся в порошкообразной форме.
45. Резервуар (Tank) - контейнер в виде бака, переносной бак, автоцистерна, железнодорожная цистерна или приемная емкость вместительностью не менее 450 литров для жидкостей, порошков, гранул, смесей или твердых веществ, которые при заполнении находятся в газообразном или жидком виде и впоследствии отверждаются, и не менее 1000 литров для газов. Контейнер-бак должен быть пригоден для транспортирования по сухопутным и водным путям, для заполнения и опорожнения без удаления его конструкционного оборудования, должен обладать стабилизирующими элементами и внешними крепежными приспособлениями и быть пригоден для подъема в заполненном состоянии.
46. Система защитной оболочки (герметизации) (Containment system) - система элементов упаковочного комплекта, определенная проектировщиком в качестве системы, предназначенной для удержания радиоактивного материала во время перевозки.
47. Система локализации (Confinement system) - система размещения делящегося материала и элементов упаковочного комплекта, определенная проектировщиком и одобренная компетентным органом в качестве системы, предназначенной обеспечивать безопасность по критичности.
48. Специальные условия (Special arrangement) - условия, утвержденные компетентным органом, в которых могут перевозиться грузы, не удовлетворяющие всем применимым требованиям настоящих Правил.
49. Судно (Vessel) - любое морское судно или средство для плавания по внутренним водным путям, используемое для перевозки груза.
50. Транспортное средство (Vehicle) - автодорожное транспортное средство (включая составное транспортное средство, то есть тягач с полуприцепом) или железнодорожная платформа либо железнодорожный вагон. Каждый прицеп должен рассматриваться как отдельное транспортное средство.
51. Транспортный индекс (ТИ) (Transport index) - число, присвоенное упаковке, транспортному пакету или грузовому контейнеру либо неупакованным НУА-I или ОПРЗ-I, которое используется для обеспечения контроля за радиоактивным облучением.
52. Транспортный пакет (Overpack)- контейнер, например, ящик, коробка или мешок, который применяется одним грузоотправителем для объединения одной или нескольких упаковок в одну обрабатываемую единицу груза с целью удобства его обработки, укладки и перевозки.
53. Удельная активность (Specific activity) радионуклида - активность на единицу массы данного нуклида. Удельная активность материала - активность на единицу массы (Бк/г) или объема материала (Бк/л), в котором радионуклиды в основном распределены равномерно.
54. Упаковка (Package) - упаковочный комплект с его радиоактивным содержимым в представленном для перевозки виде. Настоящие Правила распространяются на следующие типы упаковок, к которым применяются указанные в главе 4 пределы активности и ограничения в отношении материалов и которые удовлетворяют соответствующим требованиям:
1) освобожденная упаковка;
2) промышленная упаковка типа 1 (тип ПУ-1);
3) промышленная упаковка типа 2 (тип ПУ-2);
4) промышленная упаковка типа 3 (тип ПУ-3);
5) упаковка типа А;
6) упаковка типа В(U);
7) упаковка типа В(М);
8) упаковка типа С.
К упаковкам, содержащим делящийся материал или гексафторид урана, применяются дополнительные требования.
55. Упаковочный комплект (Packaging) - совокупность элементов, необходимых для полного размещения и удержания радиоактивного содержимого. В частности, он может включать одну или несколько приемных емкостей, поглощающие материалы, дистанционирующие конструкции, средства защиты от излучения и сервисное оборудование для заполнения, опорожнения, вентилирования и сброса давления; устройства для охлаждения, амортизации механических ударов, обработки груза и крепления, тепловой изоляции; а также сервисные устройства, составляющие одно целое с упаковкой. Упаковочный комплект может быть в форме ящика, коробки, бочки или аналогичной приемной емкости, но может представлять собой и грузовой контейнер, резервуар или контейнер средней грузоподъемности для массовых грузов.
56. Уран природный (Uranium - natural) - химически выделенный уран, содержащий природную смесь изотопов урана (примерно 99,28% урана-238 и 0,72% урана-235 по массе). Обедненный (depleted) уран - уран, содержащий меньшее в процентном выражении количество урана-235 по массе по сравнению с природным ураном. Обогащенный (enriched) уран - уран, содержащий количество урана-235 в процентном выражении по массе больше 0,72%. Во всех случаях присутствует очень небольшое в процентном выражении по массе количество урана-234.
57. Уровень излучения (Radiation level) - соответствующая мощность дозы, выраженная в миллизивертах в час(мЗв/ч).
58. Фиксированное радиоактивное загрязнение (Fixed contamination) - радиоактивное загрязнение, не являющееся нефиксированным радиоактивным загрязнением.
Глава 3 Общие положения Параграф 1. Радиационная защита
59. Для перевозки радиоактивных материалов должна быть разработана программа радиационной защиты. Характер и масштабы мер, предусматриваемых в программе, должны зависеть от величины и вероятности облучения. Программа должна учитывать требования, изложенные в пунктах 60-61 и 63-67. Документы программы должны предоставляться по запросу для инспекции, проводимой соответствующим компетентным органом.
60. При осуществлении перевозки защита и безопасность должны быть оптимизированы таким образом, чтобы величина индивидуальных доз, число лиц, подвергающихся облучению, и вероятность облучения удерживались на разумно достижимом низком уровне с учетом экономических и социальных факторов, а дозы индивидуального облучения не превышали соответствующих пределов доз.
Должен применяться структурный и системный подход, в котором учитывается взаимосвязь перевозки с другими видами деятельности.
61. Профессиональные работники (персонал) должны иметь соответствующую подготовку по предотвращению радиационных опасностей, связанных с выполняемой работой, и по мерам предосторожности, которые необходимо соблюдать с тем, чтобы обеспечить снижение облучения, которому они подвергаются, и облучения других лиц, которые могли бы пострадать в результате их действий.
62. Соответствующий компетентный орган должен периодически организовывать проведение оценки доз облучения, полученных в связи с перевозкой радиоактивных материалов, преследуя при этом цель обеспечить соответствие системы защиты и безопасности Основным нормам безопасности.
63. В случае профессионального облучения в результате выполнения работ, связанных с перевозкой, когда, согласно оценке, получение эффективной дозы в размере:
1) свыше 1 мЗв в год является весьма маловероятным, - не должны требоваться особые графики работ, детальный дозиметрический контроль, программы оценки доз или ведение индивидуального учета;
2) 1-6 мЗв в год является вполне вероятным, - должны осуществляться программы оценки доз посредством дозиметрического контроля рабочих мест или индивидуального дозиметрического контроля;
3) свыше 6 мЗв в год является вполне вероятным, - должен проводиться индивидуальный дозиметрический контроль.
Индивидуальный дозиметрический контроль или дозиметрический контроль рабочих мест должен соответствующим образом документально оформляться.
64. Радиоактивный материал должен размещаться на достаточном удалении от работников (персонала) и лиц из состава населения. Для целей расчета разделяющего расстояния или уровней излучения должны использоваться следующие значения доз:
1) для работников (персонала) в рабочих зонах постоянного пребывания - 5 мЗв в год;
2) для лиц из состава населения в местах общего открытого доступа - 1 мЗв в год для критической группы населения.
65. Радиоактивный материал должен размещаться на достаточном удалении от непроявленных фотопленок. Разделяющее расстояние для этой цели должно определяться исходя из того, что радиоактивное облучение непроявленных фотопленок в связи с перевозкой радиоактивного материала должно быть ограничено уровнем в 0,1 мЗв на партию груза таких фотопленок.
Параграф 2. Аварийные мероприятия
66. В случае аварий или инцидентов во время перевозки радиоактивных материалов должны соблюдаться установленные на случай аварий положения соответствующих национальных и/или международных организаций с целью обеспечения защиты людей, имущества и окружающей среды. Соответствующие указания относительно таких положений содержатся в публикации.
67. Аварийные процедуры должны учитывать возможность образования других опасных веществ вследствие взаимодействия содержимого груза с окружающей средой в случае аварии.
Параграф 3. Обеспечение качества
68. Программы обеспечения качества, в основе которых лежат приемлемые для компетентного органа международные, национальные и другие нормы, должны разрабатываться и осуществляться применительно к проектированию, изготовлению, испытаниям, составлению документации, использованию, обслуживанию и инспекциям в отношении всех радиоактивных материалов особого вида, радиоактивных материалов с низкой способностью к рассеянию и упаковок, а также в отношении транспортных операций и транзитного хранения с целью обеспечения выполнения соответствующих положений настоящих Правил.
Компетентный орган должен иметь возможность получить подтверждение о полном соответствии техническим условиям для конструкции. Изготовитель, грузоотправитель или пользователь должны быть в состоянии предоставить компетентному органу возможность инспекции во время изготовления или использования и продемонстрировать любому уполномоченному компетентному органу, что:
1) применяемые методы изготовления и материалы соответствуют техническим условиям для утвержденной конструкции; и
2) все упаковочные комплекты периодически инспектируются и при необходимости ремонтируются и содержатся в должном порядке, с тем, чтобы продолжать удовлетворять всем соответствующим требованиям и техническим условиям даже после многократного использования.
В случае когда требуется утверждение компетентным органом, такое утверждение должно учитывать наличие программы обеспечения качества и ее адекватность.
Параграф 4. Обеспечение соблюдения Правил
69. Компетентный орган несет ответственность за обеспечение соблюдения настоящих Правил. Средства реализации этой ответственности включают разработку и осуществление программы контроля за проектированием, изготовлением, испытаниями, инспекцией и обслуживанием упаковочных комплектов, радиоактивных материалов особого вида и радиоактивных материалов с низкой способностью к рассеянию, а также за подготовкой, составлением документации, обработкой и укладкой упаковок грузоотправителями и перевозчиками с целью продемонстрировать выполнение положений настоящих Правил на практике.
Параграф 5. Специальные условия
70. Грузы, в отношении которых соответствие другим положениям настоящих Правил является практически неосуществимым, не должны перевозиться иначе как в специальных условиях. Если компетентным органом признано, что соответствие другим положениям настоящих Правил является практически неосуществимым и что установленные настоящими Правилами обязательные нормы безопасности соблюдены за счет применения средств, альтернативных другим положениям настоящих Правил, компетентный орган может утвердить операции по перевозке в специальных условиях единичной партии или запланированной серии нескольких грузов. Общий уровень безопасности при перевозке должен быть по меньшей мере эквивалентен уровню, который обеспечивался бы при выполнении всех применимых требований. Для международных грузов такого типа должно быть многостороннее утверждение.
Глава 4 Пределы активности и ограничения для материалов Параграф 1. Основные значения для радионуклидов
71. В таблице 1 (смотреть ниже, страница 20) приведены следующие основные значения для отдельных радионуклидов:
1) А1 и А2 в ТБк /Т- тера, смотреть приложение к производному нормативному правовому акту (ПНПА), приставки СИ/;
2) концентрации активности для материалов, на которые распространяется изъятие, в Бк/г; и
3) пределы активности для грузов, на которые распространяется изъятие, в Бк.
Параграф 2. Определение основных значений для радионуклидов
72. В отношении отдельных радионуклидов, не перечисленных в таблице 1, определение основных значений, о которых говорится в пункте 71, должно требовать утверждения компетентным органом или, в случае международных перевозок, многостороннего утверждения. Когда химическая форма каждого радионуклида известна, разрешается использовать значение А2, относящееся к его классу растворимости, согласно рекомендациям Международной комиссии по радиологической защите, при условии что во внимание принимаются химические формы радионуклида как в нормальных, так и в аварийных условиях перевозки. В качестве варианта могут без утверждения компетентным органом использоваться значения для радионуклидов, приведенные в таблице 2 (смотреть страницу 32).
73. При расчете величин А1 и А2 для радионуклида, не указанного в таблице 1, одна цепочка радиоактивного распада, в которой радионуклиды присутствуют в естественных пропорциях и в которой отсутствует дочерний нуклид с периодом полураспада, превышающим либо 10 суток, либо период полураспада материнского нуклида, должна рассматриваться как один радионуклид; принимаемая во внимание активность и применяемое значение А1 или А2 должны соответствовать активности и значению материнского нуклида данной цепочки. В случае цепочек радиоактивного распада, в которых какой- нибудь дочерний нуклид имеет период полураспада, превышающий 10 суток или период полураспада материнского нуклида, материнский нуклид и такие дочерние нуклиды должны рассматриваться как смеси различных нуклидов.
Таблица 1. Основные значения для радионуклидов Радионуклид | А1 | А2 |Концентрация актив- |Предел актив- (атомный номер)| | |ности для материала,|ности для гру- | | |на который распрост-|за, на который | | |раняется изъятие |распространяет- | | | |ся изъятие | (ТБк) | (ТБк) | (Бк/г) | (Бк)
Актиний (89)
-1 -3 1 4
Ас-225 (а) 8 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10
-1 -5 -1 3
Ас-227 (а) 9 х 10 9 х 10 1 х 10 1 х 10
-1 -1 1 6
Ас-228 6 х 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Серебро (47)
Ag-105 2 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Ag-108m (a) 7 х 10 7 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Ag-110m (a) 4 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 0 -1 3 6 Ag-111 2 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Алюминий (13)
-1 -1 1 5
Al-26 1 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Америций (95)
1 -3 0 4
Am-241 1 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Am-242m (a) 1 х 10 1 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
0 -3 0 3
Am-243 (a) 5 х 10 1 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Аргон (18)
Ar-37 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Ar-39 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10
-1 -1 2 9
Ar-41 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Мышьяк (33)
As-72 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 As-73 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 0 -1 1 6 As-74 1 x 10 9 x 10 1 x 10 1 x 10
-1 -1 2 5
As-76 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 1 -1 3 6 As-77 2 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Астатин (85)
1 -1 3 7
At-211 (a) 2 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Золото (79)
Аu-193 7 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Аu-194 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Аu-195 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 0 -1 2 6 Аu-198 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 1 -1 2 6 Аu-199 1 x 10 6 x 10 1 х 10 1 х 10 Барий (56)
Ва-133 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Ва-133м 2 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Ва-140 (а) 5 x 10 3 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Бериллий (4)
Ве-7 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 1 -1 4 6 Be-10 4 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Висмут (83)
Bi-205 7 x 10 7 x 10 1 х 10 1 х 10 Bi-206 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Bi-207 7 x 10 7 х 10 1 х 10 1 х 10 Bi-210 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10
-1 -2 1 5
Bi-210m (a) 6 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Bi-212 (a) 7 x 10 6 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Берклий (97)
0 -4 0 4
Bk-247 8 x 10 8 x 10 1 x 10 1 x 10 Bk-249 (a) 4 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Бром (35)
Br-76 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Br-77 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Br-82 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Углерод (6)
C-ll 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 C-14 4 x 10 3 х 10 1 х I0 1 х 10 Кальций (20)
Са-41 He огра- He ограни- 1 х 10 1 x 10 ничено чено Са-45 4 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Са-47 (а) 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x I0 Кадмий (48)
Сd-109 3 х 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Cd-113m 4 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Cd-115 (a) 3 x 10 4 x 10 1 х 10 1 x 10
-1 -1 3 6
Cd-115m 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 x 10 Церий (58)
Се-139 7 x 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 1 -1 2 7 Се-141 2 x 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10
-1 -1 2 6
Се-143 9 x 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10 Се-144 (а) 2 x 10 2 х 10 1 х 10 (b) 1 x 10 (b)
Калифорний (98)
1 -1 1 4
Cf-248 4 x 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10 0 -4 0 3 Cf-249 3 x 10 8 х 10 1 х 10 1 x 10 1 -3 1 4 Cf-250 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Cf-251 7 x 10 7 х 10 1 х 10 1 x 10
-2 -3 1 4
Cf-252 5 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x 10 1 -2 2 5 Cf-253 (a) 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10
-3 -3 0 3
Cf-254 1 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Хлор (17)
Cl-36 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10 Cl-38 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Кюрий (96)
Cm-240 4 x 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Cm-241 2 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Cm-242 4 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 0 -3 0 4 Cm-243 9 x 10 1 x 10 1 х 10 1 х 10 Cm-244 2 x 10 2 x 10 1 х 10 1 х 10 Cm-245 9 x 10 9 х 10 1 x 10 1 х 10 Cm-246 9 x 10 9 х 10 1 х 10 1 х 10 Cm-247 (a) 3 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10
-2 -4 0 3
Cm-248 2 x l0 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Кобальт (27)
Со-55 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Co-56 3 x l0 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Co-57 1 x 10 1 x 10 1 х 10 1 х 10 Co-58 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Co-58m 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Co-60 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Хром (24)
Cr-51 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Цезий (55)
Cs-129 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Cs-131 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Cs-132 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10
-1 -1 1 4
Cs-134 7 x 10 7 х 10 1 х 10 1 х 10 1 -1 3 5 Cs-134m 4 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Cs-135 4 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Cs-136 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 0 -1 1 4 Cs-137(a) 2 x 10 6 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Медь (29)
Cu-64 6 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Cu-67 1 x 10 7 х 10 1 х 10 1 x l0 Диспрозий (66)
Dy-159 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Dy-165 9 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Dy-166(a) 9 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Эрбий (68)
Еr-169 4 х 10 1 х 10 1 x 10 1 х 10 Еr-171 8 х 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Европий (63)
Еu-147 2 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Еu-148 5 x 10 5 x 10 1 х 10 1 х 10 Еu-149 2 х 10 2 x 10 1 x 10 1 х 10 Еu-150 2 х 10 7 х 10 1 x 10 1 х 10 (коротко- живущий)
Еu-150 7 х 10 7 х 10 1 x 10 1 х 10 (долгожи- вущий)
Еu-152 1 х 10 1 х 10 1 x 10 1 х 10 Eu-152m 8 х 10 8 x 10 1 х 10 1 х 10 Еu-154 9 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Еu-155 2 х 10 3 x 10 1 x 10 1 х 10 Еu-156 7 х 10 7 х 10 1 x 10 1 х 10 Фтор (9)
F-18 1 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Железо (26)
Fe-52 (a) 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Fe-55 4 х 10 4 х 10 1 x 10 1 х 10 Fe-59 9 х 10 9 х 10 1 х 10 1 х 10 1 -1 2 5 Fe-60 (a) 4 х 10 2 x 10 1 х 10 1 х 10 Галлий (31)
Ga-67 7 х 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Ga-68 5 х 10 5 x 10 1 x 10 1 х 10 Ga-72 4 х 10 4 х 10 1 x 10 1 х 10 Гадолиний (64)
Gd-146(a) 5 x 10 5 х 10 1 x 10 1 x 10 Gd-148 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Gd-153 1 x 10 9 х 10 1 х 10 1 x 10 Gd-159 3 х 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10 Германий (32)
Ge-68 (a) 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 x 10 Ge-71 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 Ge-77 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x 10 Гафний (72)
Hf-172(a) 6 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Hf-175 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x 10 Hf-181 2 x 10 5 x 10 1 х 10 1 x 10 Hf-182 He ограни- He ограни- 1 х 10 1 x 10 чено чено Ртуть (80)
Hg-194(a) 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Hg-195m(a) 3 х 10 7 х 10 1 х 10 1 x 10 Hg-197 2 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Hg-197m 1 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 Hg-203 5 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Гольмий (67)
-1 -1 3 5
Ho-166 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 Ho-166m 6 x 10 5 х 10 1 х 10 1 x 10 Йод (53)
I-123 6 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x 10 I-124 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 I-125 2 x 10 3 х 10 1 х 10 1 x 10 I-126 2 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 I-129 He ограни- He ограни- 1 х 10 1 x 10 I-131 3 х 10 7 х 10 1 х 10 1 x 10 I-132 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 I-133 7 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 I-134 3 х 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 I-I35 (а) 6 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Индий (49)
In-111 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 In-113m 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 In-114m (a) 1 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 In-115m 7 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Иридий (77)
Ir-189(a) 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Ir-190 7 x I0 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Ir-192 1 x 10 (c) 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Ir-194 3 x 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Калий (19)
K-40 9 x 10 9 x 10 1 x 10 1 x 10 K-42 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 K-43 7 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Криптон (36)
Kr-81 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Kr-85 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Kr-85m 8 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Kr-87 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Лантан (57)
La-137 3 х 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Lа-140 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Лютеций (71)
Lu-172 6 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Lu-173 8 x 10 8 x 10 1 x 10 1 x 10 Lu-174 9 x 10 9 x 10 1 x 10 1 x 10 Lu-174m 2 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10
-1 1 3 7
Lu-177 3 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Магний (12)
Mg-28 (a) 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Марганец (25)
Мn-52 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Мn-53 He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 Мn-54 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Мn-56 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Молибден (42)
Мо-93 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Мо-99 (а) 1 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Азот (7)
N-13 9 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Натрий (11)
Na-22 5 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Na-24 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Ниобий (41)
Nb-93m 4 x 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Nb-94 7 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Nb-95 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Nb-97 9 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Неодим (60)
Nd-147 6 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Nd-149 6 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Никель (28)
Ni-59 He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 Ni-63 4 x 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Ni-65 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Нептуний (93)
Np-235 4 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Np-236 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 0 -2 2 5 Np-236 9 x 10 2 х 10 1 x 10 1 х 10 Np-237 2 х 10 2 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
0 -1 2 7
Np-239 7 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Осмий (76)
Os-185 1 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Os-191 1 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Os-191m 4 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Os-193 2 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Os-194(a) 3 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Фосфор (15)
P-32 5 х 10 5 х 10 1 х 10 1 x 10 P-33 4 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Протактиний(91)
0 -2 1 6
Pa-230 (a) 2 х 10 7 х 10 1 х 10 1 х 10 0 -1 0 3 Pa-231 4 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Pa-233 5 х 10 7 х 10 1 х 10 1 х 10 Свинец (82)
Pb-201 1 х 10 1 х 10 1 x 10 1 х 10 Pb-202 4 х 10 2 x 10 1 х 10 1 х 10 Pb-203 4 x 10 3 x 10 1 х 10 1 х 10 Pb-205 He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 0 -2 1 4 Pb-210 (a) 1 х 10 5 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
-1 4 5
Pb-212 (a) 7 х 10 2 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Палладий (46)
Pd-103(a) 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Pd-107 He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 Pd-109 2 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Прометий(61)
Pm-143 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-144 7 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-145 3 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-147 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-148m (a) 8 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-149 2 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Pm-151 2 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Полоний (84)
1 -2 1 4
Po-210 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Празеодим (59)
Pr-142 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 0 -1 4 6 Pr-143 3 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Платина (78)
Pt-188 (a) 1 x 10 8 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-191 4 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-193 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-193m 4 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-195m 1 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-197 2 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Pt-197m 1 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Плутоний (94)
Pu-236 3 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Pu-237 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Pu-238 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Pu-239 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 -3 0 3 Pu-240 (a) 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Pu-241 4 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Рu-242 1 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10
-1 -3 0 4
Рu-244 (а) 4 x 10 1 х 10 1 х 10 1 x 10 Радий (88)
-1 -3 2 5
Ra-223 (a) 4 x 10 7 х 10 1 х 10 (b) 1 x 10 (b)
Ra-224 (a) 4 x 10 2 х 10 1 х 10 (b) 1 x 10 (b)
Ra-225 (a) 2 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 Ra-226 (a) 2 x 10 3 х 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Ra-228 (a) 6 x 10 2 х 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Рубидий (37)
Rb-81 2 x 10 8 х 10 1 x 10 1 x 10 Rb-83 (a) 2 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Rb-84 1 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Rb-86 5 x 10 5 х 10 1 x 10 1 x 10 Rb-87 He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 Rb (приро- He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 дный) чено чено Рений (75)
Re-184 1 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Re-184m 3 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Re-186 2 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Re-187 He ограни- He ограни- 1 x I0 1 x 10 0 -1 2 5 Re-188 4 x 10 4 х 10 1 x 10 1 x 10 Re-189 {а) 3 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Re (природ- He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 ный) чено чено Родий (45)
Rh-99 2 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Rh-101 4 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Rh-102 5 x l0 5 x 10 1 x 10 1 x 10 Rh-102m 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Rh-103m 4 x 10 4 х 10 1 x l0 1 x 10 Rh-105 1 x 10 8 х 10 1 х 10 1 х 10 Радон (86)
-1 -2 1 8
Rn-222 (a) 3 x 10 4 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Рутений (44)
Ru-97 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Ru-103 (a) 2 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Ru-105 1 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Ru-106(a) 2 x 10 2 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Сера (16)
S-35 4 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Сурьма (51)
-1 -1 2 4
Sb-122 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Sb-124 6 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Sb-125 2 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Sb-126 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Скандий (21)
Sc-44 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Sc-46 5 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Sc-47 1 x 10 7 х 10 1 х 10 1 х 10 Sc-48 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Селен (34)
Se-75 3 x 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Se-79 4 x 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Кремний (14)
Si-31 6 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Si-32 4 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Самарий (62)
Sm-145 1 x 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Sm-147 He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 Sm-151 4 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Sm-153 9 х 10 6 х 10 1 х 10 1 x 10 Олово (50)
Sn-113(a) 4 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Sn-117m 7 х 10 4 х 10 1 x 10 1 х 10 Sn-119m 4 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Sn-121m (a) 4 х 10 9 х 10 1 х 10 1 х 10 Sn-123 8 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Sn-125 4 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Sn-126 (a) 6 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Стронций (38)
Sr-82 (a) 2 х 10 2 х 10 1 х 10 1 x 10 Sr-85 2 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 Sr-85m 5 х 10 5 x 10 1 х 10 1 х 10 Sr-87m 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Sr-89 6 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Sr-90 (a) 3 х 10 3 х 10 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
Sr-91 (a) 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Sr-92 (a) 1 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Тритий (1)
T(H-3) 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Тантал (73)
Та-178 (долго- 1 х 10 8 х 10 1 х 10 1 х 10 Та-179 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Та-182 9 х 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 Тербий (65)
Тb-157 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 Tb-158 1 х 10 1 х 10 1 х 10 1 х 10 Tb-160 1 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 Технеций (43)
Тс-95м(а) 2 x 10 2 x 10 1 х 10 1 x 10 Тс-96 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10
-1 -1 3 7
Тс-96м (а) 4 x 10 4 х 10 1 x 10 1 x 10 Тс-97 He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 Тс-97т 4 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Тс-98 8 x 10 7 х 10 1 x 10 1 x 10 1 -1 4 7 Тс-99 4 x 10 9 х 10 1 x 10 1 x 10 Тс-99т 1 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Теллур (52)
Те-121 2 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Те-121м 5 x 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 Те-123м 8 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Те-125м 2 x 10 9 х 10 1 x 10 1 x 10 Те-127 2 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 Те-127м (а) 2 x 10 5 х 10 1 x 10 1 x 10 Те-129 7 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Те-129м (а) 8 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x l0 Те-131м (а) 7 x 10 5 x 10 1 x 10 1 x 10
-1 -1 2 7
Те-132 (а) 5 x 10 4 х 10 1 x 10 1 x 10 Торий (90)
Th-227 1 x 10 5 х 10 1 x 10 1 x 10 Th-228 (a) 5 x 10 1 х 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Th-229 5 x 10 5 x 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Th-230 1 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 1 -2 3 7 Th-231 4 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Th-232 He ограни- He ограни- 1 x 10 1 x 10 Th-234 (a) 3 x 10 3 х 10 1 x 10 (b) 1 x l0 (b)
Th (природный) He ограни- He ограни- 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Титан (22)
Ti-44 (a) 5 х 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Таллий (81)
Тl-200 9 x 10 9 x 10 1 x 10 1 x 10 Тl-201 1 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Тl-202 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 1 -1 4 4 Тl-204 1 х 10 7 x 10 1 x 10 1 x l0 Тулий (69)
Тм-167 7 x 10 8 x 10 1 x l0 1 x 10 Тм-170 3 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 Тм-171 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 Уран (92)
1 -1 1 5
U-230 (быстрое 4 x 10 1 x l0 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
легочное пог- лощение)
(а),(d)
U-230 (среднее 4 x 10 4 x 10 1 x 10 1 x 10 легочное поглощение)
(а),(е)
U-230 (медлен- 3 х 10 3 x 10 1 x 10 1 x 10 ное легочное (а),(f)
1 -2 0 3
U-232 (быстрое 4 x 10 1 x 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
поглощение) (d)
U-232 (среднее 4 x 10 7 x 10 1 x 10 1 x 10 поглощение) (е)
U-232 (медлен- 1 х 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 поглощение) (f)
U-233 (быстрое 4 x 10 9 x 10 1 x 10 1 x 10 U-233 (среднее 4 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 1 -3 1 5 U-233 (медлен- 4 x 10 6 x 10 1 x 10 1 x 10 U-234 (быстрое 4 х 10 9 х 10 1 x 10 1 х 10 U-234 (среднее 4 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 U-234 (медлен- 4 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 U-235 (все типы He ограни- He ограни- 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
легочного пог- чено чено лощения) (а), (d),(е),(f)
U-236 (быстрое He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 поглащение) (d) чено чено U-236 (среднее 4 х 10 2 х 10 1 х 10 1 х 10 U-236 (медлен- 4 х 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 U-238 (все типы He ограни- He ограни- 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
легочного чено чено поглощения)
U (природный) He ограни- He ограни- 1 х 10 (b) 1 х 10 (b)
U (обогащенный He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 до 20% или чено чено менее) (g)
U (обедненный) He ограни- He ограни- 1 х 10 1 х 10 Ванадий (23)
V-48 4 х 10 4 х 10 1 х 10 1 х 10 V-49 4 x 10 4 х 10 1 х 10 1 x 10 Вольфрам (74)
W-178(a) 9 x 10 5 х 10 1 х 10 1 х 10 W-181 3 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 W-185 4 x 10 8 x 10 1 х 10 1 х 10 W-187 2 x 10 6 х 10 1 х 10 1 х 10 W-188 (а) 4 х 10 3 х 10 1 х 10 1 х 10 Ксенон (54)
Хе-122(а) 4 x 10 4 x 10 1 х 10 1 x 10 0 -1 2 9 Хе-123 2 x 10 7 х 10 1 х 10 1 x 10 Хе-127 4 x 10 2 x 10 1 х 10 1 x 10 Хе-131т 4 x 10 4 х 10 1 x 10 1 x 10 Хе-133 2 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Хе-135 3 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Иттрий (39)
Y-87 (а) 1 x 10 1 x 10 1 x 10 1 x 10 Y-88 4 x 10 4 х 10 1 x 10 1 x 10 Y-90 3 х 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Y-91 6 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Y-91m 2 x 10 2 x 10 1 x 10 1 x 10 Y-92 2 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Y-93 3 х 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Иттербий (79)
Yb-169 4 x 10 1 х 10 1 x 10 1 x 10 Yb-175 3 х 10 9 х 10 1 x 10 I x 10 Цинк (30)
Zn-65 2 x 10 2 х 10 1 x 10 1 x 10 Zn-69 3 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Zn-69m (a) 3 x 10 6 х 10 1 x 10 1 x 10 Цирконий (40)
Zr-88 3 x 10 3 х 10 1 x 10 1 x 10 Zr-93 He ограни- He ограни- 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Zr-95 (a) 2 x 10 8 х 10 1 x 10 1 x 10 Zr-97 (a) 4 x 10 4 х 10 1 x 10 (b) 1 x 10 (b)
Примечание к таблице 1, где:
(а) Значения А1 и/или A2 включают вклад от дочерних нуклидов с периодом полураспада менее 10 суток.
(b) Ниже перечислены материнские нуклиды и их дочерние продукты, включенные в вековое равновесие:
Sr-90 Y-90
Zr-93 Nb-93m
Zr-97 Nb-97
Ru-106 Rh-106
Cs-137 Ba-137m
Ce-134 La-134
Ce-144 Pr-144
Ba-140 La-140
Bi-212 Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Pb-210 Вi-210, Po-210 Pb-212 Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Rn-220 Po-216
Rn-222 Ро-218, Рb-214, Вi-214, Po-214 Ra-223 Rn-219, Ро-215, Рb-211, Вi-211, Tl-207 Ra-224 Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Ra-226 Rn-222, Ро-218, Рb-214, Вi-214, Ро-214, Рb-210, Вi-210, Po-210 Ra-228 Ac-228 Th-226 Rа-222, Rn-218, Po-214 Th-228 Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Ро-212(0,64)
Th-229 Rа-225, Ас-225, Fr-221, Аt-217, Вi-213, Ро-213, Pb-209 Тh-природный. Rа-228, Ас-228, Тh-228, Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (0,64)
Th-234 Pa-234m
U-230 Тh-226, Rа-222, Rn-218, Po-214 U-232 Тh-228, Rа-224, Rn-220, Ро-216, Рb-212, Вi-212, Tl-208 (0,36), Po-212 (64)
U-235 Th-231
U-238 Тh-234, Pa-234m U-природный. Тh-234, Ра-234м, U-234, Тh-230, Rа-226, Rn-222, Ро-218, Рb-214, Вi-214, Ро-214, Рb-210, Вi-210, Po-210 U-240 Np-240m Np-237 Pa-233 Am-242m Am-242 Am-243 Np-239 (c) Количество может быть определено путем измерения скорости распада или уровня излучения на заданном расстоянии от источника.
(d) Эти значения применяются только к соединениям урана, принимающим химическую форму UF6, UO2F2 и UО2(NО3)2, как в нормальных, так и в аварийных условиях перевозки.
(e) Эти значения применяются только к соединениям урана, принимающим химическую форму UО3, UF4, UСL4, и к шестивалентным соединениям как в нормальных, так и в аварийных условиях перевозки.
(f) Эти значения применяются ко всем соединениям урана, кроме тех, которые указаны выше, в пунктах "d" и "е".
(g) Эти значения применяются только к необлученному урану.
74. В случае смесей радионуклидов основные значения, о которых говорится в пункте 71, могут определяться следующим образом:
Xm = ___________, f(i)
E ______ i X(i)
f(i) - доля активности или концентрация активности i-го радионуклида смеси;
X(i) - соответствующее значение А1 или А2 или, соответственно, концентрация активности для материала, на который распространяется изъятие, или предел активности для груза, на который распространяется изъятие, применительно к значению 1-го радионуклида; и Хм - производное значение А1 или А2, или концентрация активности для материала, на который распространяется изъятие, или предел активности для груза, на который распространяются изъятие, применительно к смеси.
75. Когда каждый радионуклид известен, но неизвестны индивидуальные активности некоторых из них, эти радионуклиды можно объединять в группы, и в формулах, приведенных в пунктах 74 и 84, могут использоваться, соответственно, наименьшие значения для радионуклидов в каждой группе. Группы могут составляться на основе полной альфа-активности и полной бета/гамма- активности, если они известны, с использованием наименьших значений, соответственно, для альфа-излучателей или бета/гамма-излучателей.
76. В случае, отдельных радионуклидов или смесей радионуклидов, по которым отсутствуют соответствующие данные, используются значения, приведенные в таблице 2.
Таблица 2. Основные значения для неизвестных радионуклидов или смесей Радиоактивное | А1 | А2 |Концентрация актив- |Предел актив- содержимое | | |ности для материала,|ности для гру- Известно, что 0,1 0,02 1 х 10 1 х 10 присутствуют только бета- или гамма-излу- чающие нуклиды
-5 -1 3
Известно, что 0,2 9 х 10 1 х 10 1 х 10 только альфа- излучающие нуклиды Нет соответст- 0,001 9 х 10 1 х 10 1 х 10 вующих данных Параграф 3. Пределы содержимого упаковок
77. Количество радиоактивного материала в упаковке не должно превышать соответствующих пределов, указанных в пунктах 78-89.
1. Освобожденные упаковки
78. Применительно к радиоактивному материалу, кроме изделий, изготовленных из природного урана, обедненного урана или природного тория, освобожденная упаковка не должна содержать активности, превышающей следующие значения:
1) для радиоактивного материала, содержащегося в приборе или другом промышленном изделии, таком, как часы или электронная аппаратура, или являющегося их частью, - значения пределов, указанных в колонках 2 и 3 таблицы 3 для каждого отдельного предмета и каждой упаковки, соответственно;
и
2) для радиоактивного материала, не содержащегося в приборе или другом промышленном изделии и не являющегося их частью, - значения пределов для упаковок, указанные в колонке 4 таблицы 3.
Таблица 3. Пределы активности для освобожденных упаковок Физическое | Прибор или изделие | Материалы состояние |_______________________________| (1)
содержимого | Пределы для | Пределы для |Пределы для упаковок | (1) | (1) | | предметов | упаковок | Твердые материалы: -2 -3 особого вида 10 А1 А1 10 A1
-2 -3 других видов 10 А1 А2 10 А2
-3 -1 -4
Жидкости 10 А2 10 А2 10 А2 Газы: -2 -1 -2 тритий 2 х 10 А2 2 х 10 А2 2 х 10 А2
-3 -2 -3 особого вида 10 А1 10 А1 10 А1 других видов 10 А2 10 А2 10 А2 (1) В отношении смесей радионуклидов смотреть пункты 74-76.
79. Для изделий, изготовленных из природного урана, обедненного урана или природного тория, освобожденная упаковка может содержать любое количество такого материала, при условии, что внешняя поверхность урана или тория покрыта неактивной оболочкой из металла или другого прочного материала.
80. При пересылке по почте полная активность в каждой освобожденной упаковке не должна превышать одной десятой соответствующего предела, указанного в таблице 3.
2. Промышленные упаковки типа 1, типа 2 и типа 3
81. Радиоактивное содержимое в отдельной упаковке с материалом НУА или в отдельной упаковке с ОПРЗ должно ограничиваться таким образом, чтобы не превышались уровни излучения, указанные в пункте 110, а активность в отдельной упаковке должна также ограничиваться таким образом, чтобы не превышались пределы активности для перевозочного средства, указанные в пункте 114.
82. Отдельная упаковка с негорючими твердыми материалами НУА-II или НУА-III, в случае ее перевозки воздушным транспортом не должна содержать активность, превышающую 3000 А2.
3. Упаковки типа А
83. Упаковки типа А не должны содержать активность, превышающую
1) для радиоактивного материала особого вида - А1, или
2) для всех других радиоактивных материалов - А2.
84. В отношении смесей радионуклидов, состав и соответствующая активность которых известны, к радиоактивному содержимому упаковки типа А применяется следующее условие:
B (i) C (j)
E ____________ + E ______________ < 1, i A1(i) j A2(j) - B(i) - активность i-гo радионуклида в качестве радиоактивного материала особого вида, a A1(i) - значение А1 для 1-го радионуклида; и C(j) - активность j-гo радионуклида в качестве материала, не являющегося радиоактивным материалом особого вида, a A2(j) - значение А2 для j-гo радионуклида.
4. Упаковки типа B(U) и типа В(М)
85. Упаковки типа B(U) и типа В(М) не должны содержать:
1) активности, превышающей значения, разрешенные для данной конструкции упаковки,
2) радионуклидов, отличающихся от тех, которые разрешены для данной конструкции упаковки, или
3) содержимого, форма либо физическое или химическое состояние которого отличается от тех, которые разрешены для данной конструкции упаковки, что указывается в их сертификатах об утверждении.
86. Упаковки типа B(U) и типа В(М), в случае перевозки воздушным транспортом должны удовлетворять требованиям пункта 85 и не должны содержать активности, превышающей следующие значения:
1) для радиоактивных материалов с низкой способностью к рассеянию - значение, разрешенное для данной конструкции упаковки, которое указывается в сертификате об утверждении;
2) для радиоактивного материала особого вида - 3000А1 или 100000А2 - в зависимости от того, какое из этих значений является меньшим; или
3) для всех других радиоактивных материалов - 3000А2.
5. Упаковки типа С
87. Упаковки типа С не должны содержать:
2) радионуклидов, отличающихся от тех, которые разрешены для данной
3) содержимого, форма либо физическое или химическое состояние которого отличается от тех, которые разрешены для данной конструкции упаковки, что указывается в их сертификатах об утверждении.
6. Упаковки, содержащие делящиеся материалы
88. Упаковки с делящимися материалами не должны содержать:
1) массы делящегося материала, отличающейся от разрешенной для данной конструкции упаковки;
2) любого радионуклида или делящихся материалов, отличающихся от тех, которые разрешены для данной конструкции упаковки, или
3) содержимого, форма, физическое или химическое состояние либо пространственное размещение которого отличается от тех, которые разрешены для данной конструкции упаковки,
7. Упаковки, содержащие гексафторид урана
89. Масса гексафторида урана в упаковке не должна превышать значения, которое может привести к образованию незаполненного объема менее 5% при максимальной температуре упаковки, которая указывается для заводских систем, где будет использоваться упаковка. Гексафторид урана должен быть в твердой форме, а внутреннее давление в упаковке не должно превышать атмосферного давления при ее представлении для перевозки.
Глава 5 Требования и контроль при осуществлении перевозок Параграф 1. Требования, подлежащие выполнению перед первой перевозкой
90. Перед первой перевозкой любой упаковки должны выполняться следующие требования:
1) Если проектное манометрическое давление системы защитной оболочки превышает 35 кПа (смотреть приложение к ПНПА), должно обеспечиваться соответствие системы защитной оболочки каждой упаковки, утвержденным проектным требованиям, имеющим отношение к способности данной системы сохранять целостность при данном давлении.
2) Для каждой упаковки типа B(U), типа В(М) и типа С, а также для каждой упаковки, содержащей делящийся материал, эффективность ее радиационной защиты и защитной оболочки и, при необходимости, характеристики теплопередачи и эффективность системы локализации должны находиться в пределах, применимых или указанных для утвержденной конструкции.
3) Для упаковок, содержащих делящийся материал, которые в целях соблюдения требований пункта 242 специально оснащаются поглотителями нейтронов в виде элементов упаковки, должны проводиться проверки с целью подтверждения наличия и распределения этих поглотителей нейтронов.
Параграф 2. Требования, подлежащей выполнению перед каждой перевозкой
91. Перед каждой перевозкой любой упаковки должны выполняться
1) Для любой упаковки должно обеспечиваться выполнение всех требований, изложенных в соответствующих положениях настоящих Правил.
2) Подъемные приспособления, не удовлетворяющие требованиям пункта 178, должны быть сняты или иным образом приведены в состояние, не позволяющее использовать их для подъема упаковки, согласно пункту 179.
3) Для каждой упаковки типа B(U), типа В(М) и типа С, а также для каждой упаковки, содержащей делящийся материал, должно обеспечиваться выполнение всех требований, указанных в сертификатах об утверждении.
4) Каждая упаковка типа B(U), типа В(М) и типа С должна быть выдержана до тех пор, пока не будут достигнуты равновесные условия, достаточно близкие к соответствующим требованиям по температуре и давлению, если только эти требования не были сняты в порядке одностороннего утверждения.
5) Для каждой упаковки типа B(U), типa B(M) и типа С должны быть обеспечены путем проверки и/или соответствующих испытаний надлежащее закрытие всех затворов, клапанов и других отверстий в системе защитной оболочки, через которые может произойти утечка радиоактивного содержимого, и при необходимости их герметизация таким способом, чтобы было наглядно подтверждено выполнение требований пунктов 227 и 240.
6) Для каждого радиоактивного материала особого вида должно обеспечиваться выполнение всех требований, указанных в сертификате об утверждении для материала особого вида, и соответствующих положений настоящих Правил.
7) Для упаковок, содержащих делящийся материал, в соответствующих случаях должны проводиться измерения, указанные в пункте 245-2), и проверки с целью подтверждения закрытия каждой упаковки согласно требованиям пункта
8) Для каждого радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию должно обеспечиваться выполнение всех требований, указанных в сертификате об утверждении, и соответствующих положений настоящих Правил.
Параграф 3. Перевозка других грузов
92. Упаковка не должна содержать никаких других предметов, кроме предметов и документации, необходимых для использования радиоактивного материала. Это требование не должно препятствовать перевозке материалов с низкой удельной активностью или объектов с поверхностным радиоактивным загрязнением вместе с другими предметами. Перевозка таких предметов и документации в упаковке либо материалов с низкой удельной активностью или объектов с поверхностным радиоактивным загрязнением вместе с другими предметами может разрешаться при условии отсутствия их взаимодействия с упаковочным комплектом или его радиоактивным содержимым, которое снижало бы безопасность упаковки.
93. Резервуары и контейнеры средней грузоподъемности для массовых грузов, используемые для перевозки радиоактивного материала, не должны использоваться для хранения или перевозки других грузов, если только они не очищены от бета- и гамма-излучателей и альфа-излучателей низкой токсичности ниже уровня 0,4 Бк/см2, а также от всех других альфа-излучателей ниже уровня 0,04 Бк/см2.
94. Перевозка других предметов вместе с грузами, транспортируемыми в порядке исключительного использования, должна допускаться, если организация этой перевозки контролируется только грузоотправителем и не запрещается другими правилами.
95. Грузы во время перевозки должны быть отделены от других опасных грузов с соблюдением соответствующих правил перевозки опасных грузов каждой из тех стран, через территорию или на территорию которых материалы будут транспортироваться, и, когда это применимо, с соблюдением правил компетентных транспортных организаций, а также настоящих Правил.
Параграф 4. Другие опасные свойства содержимого
96. При упаковывании, нанесении этикеток, маркировке, выставлении знаков, хранении и перевозке помимо радиоактивных свойств и способности делиться должны учитываться любые другие опасные свойства содержимого упаковки такие, как взрывоопасность, воспламеняемость, пирофорность, химическая токсичность и коррозионная активность с тем, чтобы обеспечить выполнение соответствующих правил перевозки опасных грузов каждой из тех стран, через территорию или на территорию которых материалы будут транспортироваться, и, когда это применимо, правил компетентных транспортных организаций, а также настоящих Правил.
Параграф 5. Требования и контроль в отношении радиоактивного загрязнения и упаковок с утечкой
97. Нефиксированное радиоактивное загрязнение внешних поверхностей любой упаковки должно поддерживаться на наиболее низком практически достижимом уровне и в обычных условиях перевозки не должно превышать следующих пределов:
1) 4 Бк/см2 для бета- и гамма-излучателей и альфа-излучателей низкой токсичности, и
2) 0,04 Бк/см2 для всех других альфа-излучателей.
Эти пределы применяются при усреднении по любому участку в 300 см2 любой части поверхности.
98. За исключением предусмотренного в пункте 103, уровень нефиксированного радиоактивного загрязнения внутренних и внешних поверхностей транспортных пакетов, грузовых контейнеров, резервуаров и контейнеров средней грузоподъемности для массовых грузов не должен превышать пределов, указанных в пункте 97, а нефиксированное радиоактивное загрязнение внешних поверхностей перевозочных средств исключается.
99. Если обнаруживается, что упаковка повреждена или имеет утечку, или если имеются основания считать, что упаковка имела утечку или была повреждена, доступ к такой упаковке должен быть ограничен и специалист должен как можно быстрее оценить степень радиоактивного загрязнения и возникший в результате уровень излучения от упаковки. Оценке должны быть подвергнуты упаковка, перевозочное средство, прилегающие зоны погрузки и разгрузки и, при необходимости, все другие материалы, которые перевозились этим же перевозочным средством. В случае необходимости должны быть приняты дополнительные меры для защиты людей, имущества и окружающей среды в соответствии с положениями, утвержденными соответствующим компетентным органом, с целью преодоления и сведения к минимуму последствий таких утечек или повреждений.
100. Упаковки с повреждениями или утечкой радиоактивного содержимого, превышающими допустимые пределы для нормальных условий перевозки, могут быть удалены на подходящий промежуточный объект, находящийся под контролем, но не должны отправляться дальше, прежде чем они не будут отремонтированы или приведены в надлежащее состояние и дезактивированы.
101. Перевозочное средство и оборудование, постоянно используемые для перевозки радиоактивных материалов, должны периодически проверяться для определения уровня радиоактивного загрязнения. Частота проведения таких проверок должна зависеть от вероятности радиоактивного загрязнения и объема перевозок радиоактивных материалов.
102. За исключением предусмотренного в пункте 103, любое перевозочное средство или оборудование или их часть, которые в ходе перевозки радиоактивных материалов подверглись радиоактивному загрязнению выше пределов, указанных в пункте 97, или уровень излучения от которых превышает 5 мкЗв/ч на поверхности, должны быть как можно быстрее подвергнуты дезактивации специалистами и не должны вновь использоваться до тех пор, пока нефиксированное радиоактивное загрязнение не снизится до уровня пределов, указанных в пункте 97, а уровень излучения, создаваемый фиксированным радиоактивным загрязнением поверхностей, после дезактивации не составит менее 5 мкЗв/ч над фоном.
103. Транспортный пакет, грузовой контейнер, резервуар, контейнер средней грузоподъемности для массовых грузов или перевозочное средство, предназначенные для перевозки радиоактивных материалов в условиях исключительного использования, должны освобождаться от требований пунктов 98 и 102 только в отношении их внутренних поверхностей и только до тех пор, пока они находятся в данных условиях исключительного использования.
Параграф 6. Требования и контроль в отношении перевозки освобожденных упаковок
104. На освобожденные упаковки должны распространяться только следующие положения Глав 5 и 6:
1) требования, указанные в пунктах 96, 97, 100, 105, 123-125, 138-3), 143 и, когда это применимо, 106-109;
2) требования для освобожденных упаковок, указанные в пункте 191;
3) если освобожденная упаковка содержит делящийся материал, то должно применяться одно из предусмотренных в пункте 243 освобождений для делящихся материалов и выполняться требование пункта 205; и
4) требования пунктов 168 и 169 в случае пересылки по почте.
105. Уровень излучения в любой точке внешней поверхности освобожденной упаковки не должен превышать 5 мкЗв/ч.
106. Радиоактивный материал, содержащийся в приборе или другом промышленном изделии или являющийся их частью, с активностью, не превышающей пределов для отдельных предметов и упаковок, указанных, соответственно, в колонках 2 и 3 таблицы 3, может перевозиться в освобожденной упаковке при том условии, что:
1) уровень излучения на расстоянии 10 см от любой точки внешней поверхности любого неупакованного прибора или изделия не превышает 0,1 мЗв /ч;
2) каждый прибор или предмет (за исключением часов или устройств с радиолюминесцентным покрытием) имеет маркировку "РАДИОАКТИВНО"
(RADIOACTIVE); и
3) активный материал полностью закрыт неактивными элементами (устройство, единственной функцией которого является размещение внутри него радиоактивного материала, не должно рассматриваться в качестве прибора или промышленного изделия).
107. Радиоактивный материал в ином виде, чем указано в пункте 106, с активностью, не превышающей предела, указанного в колонке 4 таблицы 3, может транспортироваться в освобожденной упаковке, при условии, что:
1) упаковка сохраняет радиоактивное содержимое в обычных условиях перевозки; и
2) упаковка имеет маркировку "РАДИОАКТИВНО" (RADIOACTIVE), нанесенную на внутренней поверхности так, чтобы предупреждение о наличии радиоактивного материала было видно при вскрытии упаковки.
108. Промышленное изделие, в котором единственным радиоактивным материалом является необлученный природный уран, необлученный обедненный уран или необлученный природный торий, может перевозиться как освобожденная упаковка, при условии, что внешняя поверхность урана или тория закрыта неактивной оболочкой, изготовленной из металла или какого-либо другого прочного материала.
1. Дополнительные требования и контроль в отношении перевозки порожних упаковочных комплектов
109. Порожний упаковочный комплект, ранее содержавший радиоактивный материал, может перевозиться как освобожденная упаковка, при условии, что:
1) он в хорошем состоянии и надежно закрыт;
2) внешняя поверхность любой детали с ураном или торием в его конструкции закрыта неактивной оболочкой, изготовленной из металла или какого-либо другого прочного материала;
3) уровень внутреннего нефиксированного радиоактивного загрязнения не превышает более чем в сто раз уровни, указанные в пункте 97; и
4) любые этикетки, которые были нанесены на него в соответствии с пунктом 130, не будут видны.
Параграф 7. Требования и контроль в отношении перевозки материалов НУА и ОПРЗ в промышленных упаковках или без упаковок
110. Количество материала НУА или ОПРЗ в отдельной промышленной упаковке типа 1 (тип ПУ-1), промышленной упаковке типа 2 (тип ПУ-2), промышленной упаковке типа 3 (тип ПУ-3) либо предмете или группе предметов, в зависимости от случая, должно ограничиваться так, чтобы внешний уровень излучения на расстоянии 3 м от незащищенного вещества либо предмета или группы предметов не превышал 10 мЗв/ч.
111. Материалы НУА и ОПРЗ, представляющие собой делящийся материал или содержащие его, должны удовлетворять соответствующим требованиям пунктов 157, 158 и 242.
112. Материал НУА и ОПРЗ, относящиеся к группам НУА-I и ОПРЗ-I, могут перевозиться без упаковки при соблюдении следующих условий:
1) все неупакованные материалы, за исключением руд, содержащих только природные радионуклиды, должны транспортироваться таким образом, чтобы в обычных условиях перевозки не было утечки радиоактивного содержимого из перевозочного средства или ухудшения защиты;
2) каждое перевозочное средство должно находиться в условиях исключительного использования, за исключением случаев перевозки только ОПРЗ-I, у которого радиоактивное загрязнение доступных и недоступных поверхностей не превышает более чем в десять раз соответствующий предел, указанный в пункте 40; и
3) в случае ОПРЗ-I, в отношении которого имеются основания предполагать наличие нефиксированного радиоактивного загрязнения недоступных поверхностей, превышающего значения, указанные в подпункте 33-1-1), должны приниматься меры, исключающие попадание радиоактивного материала в перевозочное средство.
113. Материалы НУА и ОПРЗ, за исключением случаев, перечисленных в пункте 112, должны упаковываться согласно таблице 4.
Таблица 4. Требования, предъявляемые к промышленным упаковкам для материала НУА и ОПРЗ Радиоактивное содержимое | Тип промышленной упаковки | Исключительное | Не исключительное | использование | использование НУА-I Твердое вещество(1) Тип ПУ-1 Тип ПУ-1 Жидкость Тип ПУ-1 Тип ПУ-2 НУА-II Твердое вещество Тип ПУ-2 Тип ПУ-2 Жидкость и газ Тип ПУ-2 Тип ПУ-3 НУА-III Тип ПУ-2 Тип ПУ-3 ОПРЗ-I Тип ПУ-1 Тип ПУ-1 ОПРЗ-II Тип ПУ-2 Тип ПУ-2 (1) В условиях, указанных в пункте 112, материал НУА-I и ОПРЗ-I могут транспортироваться неупакованными.
114. Полная активность в отдельном трюме или отсеке судна для внутренних водных путей или в другом перевозочном средстве для перевозки материала НУА или ОПРЗ в упаковках типа ПУ-1, типа ПУ-2, типа ПУ-3 или без упаковок не должна превышать пределов, указанных в таблице 5.
Таблица 5. Пределы активности на перевозочных средствах для материала НУА и ОПРЗ в промышленных упаковках или без упаковок Характер материала | Предел активности |Предел активности для трюма | для перевозочных |или отсека судна для перевозки |средств, не являю- |по внутренним водным путям |щихся средствами | |перевозки по внут- | |ренним водным путям| НУА-I Не ограничено Не ограничено НУА-II и НУА-III Не ограничено 100 А2 Невоспламеняющиеся твердые вещества НУА-II и НУА-III 100 А2 10 А2 Воспламеняющиеся твердые вещества, все жидкости и газы ОПРЗ 100 А2 10 А2 Параграф 8. Определение транспортного индекса (ТИ)
115. Значение транспортного индекса (ТИ) для упаковки, транспортного пакета или грузового контейнера или для неупакованных НУА-I или ОПРЗ-I должно определяться следующим образом:
1) Определяется максимальный уровень излучения в единицах "миллизиверт в час" (мЗв/ч) на расстоянии 1 м от внешних поверхностей упаковки, транспортного пакета, грузового контейнера или неупакованных НУА-I или ОПРЗ-I. Измеренное значение надо умножить на 100, и полученное число будет представлять собой транспортный индекс. В случае урановых и ториевых руд и их концентратов в качестве максимального уровня излучения в любой точке на расстоянии 1 м от внешней поверхности груза может быть принят следующий:
0,4 мЗв/ч - для руд и физических концентратов урана и тория;
0,3 мЗв/ч - для химических концентратов тория;
0,02 мЗв/ч - для химических концентратов урана, за исключением гексафторида урана.
2) для резервуаров, грузовых контейнеров и неупакованных НУА-I и ОПРЗ- I значение, определенное согласно вышеизложенному подпункту 1) должно быть умножено на соответствующий коэффициент пересчета, указанный в таблице 6.
3) значение, полученное в соответствии с вышеизложенными подпунктами
1) и 2), должно быть округлено в сторону повышения до первого десятичного знака (например, 1,13 округляется до 1,2), при этом значения 0,05 или менее можно считать равными нулю.
Таблица 6. Коэффициенты пересчета для крупногабаритных грузов (1) | Размер груза | Коэффициент пересчета размер груза </= 1м2 1 1 м2 < размер груза </= 5 м2 2 5 м2 < размер груза </= 20 м2 3 20 м2 < размер груза 10 (1) Наибольшая площадь поперечного сечения груза по результатам замеров.
116. Транспортный индекс для каждого транспортного пакета, грузового контейнера или перевозочного средства должен определяться либо как сумма транспортных индексов (ТИ) всех содержащихся упаковок, либо прямым измерением уровня излучения, за исключением случая нежестких транспортных пакетов, для которых транспортный индекс должен определяться только как сумма транспортных индексов (ТИ) всех упаковок.
Параграф 9. Определение индекса безопасности по критичности (ИБК)
117. Индекс безопасности по критичности (ИБК) для упаковок, содержащих делящийся материал, должен вычисляться путем деления числа 50 на меньшее из двух значений N, выводимых согласно пунктам 252 и 253 (то есть ИБК = 50/N).
Значение индекса безопасности по критичности может равняться нулю, при условии, что неограниченное число упаковок является подкритичным (N в обоих случаях фактически равняется бесконечности).
118. Индекс безопасности по критичности для каждого груза должен определяться как сумма ИБК всех упаковок, содержащихся в этом грузе.
Параграф 10. Пределы значений транспортного индекса, индекса безопасности по критичности и уровня излучения для упаковок и транспортных пакетов
119. За исключением грузов, перевозимых в условиях исключительного использования, транспортный индекс любой упаковки или транспортного пакета не должен превышать 10, а индекс безопасности по критичности любой упаковки или транспортного пакета не должен превышать 50.
120. За исключением упаковок или транспортных пакетов, перевозимых в условиях исключительного использования по железным или автомобильным дорогам при соблюдении условий, указанных в подпункте 161-1), либо в условиях исключительного использования или в специальных условиях на борту судна или воздушным транспортом при соблюдении условий, указанных, соответственно, в пунктах 163 или 167, максимальный уровень излучения в любой точке внешней поверхности упаковки или транспортного пакета не должен превышать 2 мЗв/ч.
121. Максимальный уровень излучения в любой точке внешней поверхности упаковки в условиях исключительного использования не должен превышать 10 мЗв/ч.
Параграф 11. Категории
122. Упаковки и транспортные пакеты должны быть отнесены к одной из следующих категорий: I-БЕЛАЯ (I-WHITE), II-ЖЕЛТАЯ (II-YELLOW) или III- ЖЕЛТАЯ (III-YELLOW) - в соответствии с условиями, указанными в таблице 7, и следующими требованиями:
1) Применительно к упаковке или транспортному пакету при определении соответствующей категории должны приниматься во внимание как транспортный индекс, так и уровень излучения на поверхности. Если транспортный индекс удовлетворяет условию одной категории, а уровень излучения на поверхности удовлетворяет условию другой категории, то упаковка или транспортный пакет должны быть отнесены к более высокой категории. Для этой цели категория I- БЕЛАЯ должна рассматриваться как самая низкая категория.
2) Транспортный индекс должен определяться согласно процедурам, указанным в пунктах 115 и 116.
3) Если уровень излучения на поверхности превышает 2 мЗв/ч, упаковка или транспортный пакет должны перевозиться в условиях исключительного использования и с соблюдением, в зависимости от случая, положений пунктов 161-1), 163 или 167.
4) Упаковка, перевозимая в специальных условиях, должна быть отнесена к категории III-ЖЕЛТАЯ.
5) Транспортный пакет, который содержит упаковки, перевозимые в специальных условиях, должен быть отнесен к категории III-ЖЕЛТАЯ.
Параграф 12. Маркировка, этикетки и знаки
1. Маркировка
123. Каждая упаковка должна иметь на внешней поверхности упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку с указанием либо грузоотправителя, либо грузополучателя, либо и того и другого.
Таблица 7. Категории упаковок и транспортных пакетов Условия | Максимальный уровень | Транспортный индекс |излучения в любой точке | Категория | внешней поверхности | 0 не более 0,005 мЗв/ч I-БЕЛАЯ Больше 0, но не больше 1 Больше 0,005 мЗв/ч, но не больше 0,5 мЗв/ч II-ЖЕЛТАЯ Больше 1, но не больше 10 Больше 0,5 мЗв/ч, но не больше 2 мЗв/ч III-ЖЕЛТАЯ Больше 10 Больше 2 мЗв/ч, но не (2)
больше 10 мЗв/ч III-ЖЕЛТАЯ (1) Если измеренный ТИ не превышает 0,05, то приведенное значение может равняться нулю согласно подпункту 115-3).
(2) Должны также перевозиться в условиях исключительного использования.
124. Применительно к каждой упаковке, кроме освобожденных упаковок, на внешней поверхности упаковочного комплекта должна быть нанесена четкая и несмываемая маркировка с указанием номера Организации Объединенных Наций (смотреть Таблицу 8), которому предшествуют буквы "ООН" (UN), а также надлежащего транспортного наименования. В случае, освобожденных упаковок, кроме принимаемых к международной пересылке по почте, должен быть только номер Организации Объединенных Наций, которому предшествуют буквы "ООН"
(UN). К упаковкам, принимаемым к международной пересылке по почте, должно применяться требование, изложенное в пункте 169.
Таблица 8. Выдержки из перечня номеров Организации Объединенных Наций с указанием надлежащих транспортных наименований, описания грузов и дополнительных опасностей Номер | Номер | Надлежащее транспортное | Дополнительные переченя| ООН | (1) | опасности | | наименование и описание | 1 | 2 | 3 | 4
1. 2910 Радиоактивный материал, освобожденная упаковка - ограниченное количество материала
2. 2911 Радиоактивный материал, освобожденная упаковка - приборы или изделия
3. 2909 Радиоактивный материал, освобожденная упаковка - изделия, изготовленные из природного урана или обедненного урана или природного тория
4. 2908 Радиоактивный материал, освобожденная упаковка - порожний упаковочный комплект
5. 2912 Радиоактивный материал низкая удельная активность (НУА-I), неделящийся или делящийся - освобожденный
6. 3321 Радиоактивный материал, низкая удельная активность (НУА-II),
7. 3322 Радиоактивный материал, низкая удельная активность (НУА-III),
8. 2913 Радиоактивный материал, объекты с поверхностным радиоактивным загрязнением (ОПРЗ-I или ОПРЗ-II), неделящийся или делящийся - освобожденный
9. 2915 Радиоактивный материал, упаковка типа А, не особого вида,
10. 3332 Радиоактивный материал, упаковка типа А, особого вида, неделящийся или делящийся - освобожденный
11. 2916 Радиоактивный материал, упаковка ТИПА В(U), неделящийся или
12. 2917 Радиоактивный материал, упаковка типа В(М), неделящийся или
13. 3323 Радиоактивный материал, упаковка ТИПА С, неделящийся или делящийся -
14. 2919 Радиоактивный материал, транспортируемый в специальных условиях, неделящийся или делящийся - (3) 2978 Радиоактивный материал, гексафторид Коррозионная урана, неделящийся или делящийся - (класс 8 ООН)
6+13 3324 Радиоактивный материал, низкая делящийся 7+13 3325 Радиоактивный материал, низкая 8+13 3326 Радиоактивный материал, объекты с поверхностным радиоактивным загрязнением (ОПРЗ-I или ОПРЗ-II), 9+13 3327 Радиоактивный материал, упаковка типа А, делящийся, не особого вида 9+13 3333 Радиоактивный материал, упаковка типа А, делящийся, особого вида 10+13 3326 Радиоактивный материал, упаковка типа В(U), делящийся 11+13 3329 Радиоактивный материал, упаковка типа В(М), делящийся 12+13 3330 Радиоактивный материал, упаковка типа С, делящийся 14+13 3331 Радиоактивный материал, условиях, делящийся +13 Радиоактивный материал-гексафторид Коррозийная урана, делящийся (класс 8 ООН)
(1) Надлежащее транспортное наименование указано исключительно в той части графы "Надлежащее транспортное наименование и описание", которая набрана ПРОПИСНЫМИ БУКВАМИ. В случае N 2909 ООН и N 2911 ООН, в отношении которых указаны альтернативные надлежащие транспортные наименования, разделенные союзом "или", используется только приемлемое надлежащее транспортное наименование.
(2) Термин "делящийся-освобожденный" применим только к упаковкам, которые соответствуют требованиям, изложенным в пункте 243.
(3) N 2977 ООН и N 2978 ООН являются особыми случаями.
125. Каждая упаковка с массой брутто более 50 кг должна иметь на внешней поверхности упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку с указанием ее допустимой массы брутто.
126. Каждая упаковка, которая соответствует:
1) конструкции промышленной упаковки типа 1, промышленной упаковки типа 2 или промышленной упаковки типа 3, должна иметь на внешней стороне упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку, гласящую, соответственно, "ТИП ПУ-1" (TYPE IP-1), "ТИП ПУ-2" (TYPE IP-2) или "ТИП ПУ-3" (TYPE IP-3);
2) конструкции упаковки типа А, должна иметь на внешней стороне упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку "ТИП A" (TYPE A);
3) конструкции промышленной упаковки типа 2, промышленной упаковки типа 3 или упаковки типа А, должна иметь на внешней стороне упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку с указанием международного регистрационного кода транспортного средства (кода VRI, смотреть ниже в Главе
8) страны, в которой была разработана конструкция, а также названия фирмы- изготовителя или другую идентификацию упаковочного комплекта, определенную компетентным органом.
127. Каждая упаковка, которая соответствует конструкции, утвержденной согласно пунктам 295-304 или 306-307, должна иметь на внешней поверхности упаковочного комплекта четкую и несмываемую маркировку в виде:
1) опознавательного знака, установленного компетентным органом для данной конструкции;
2) серийного номера для индивидуального обозначения каждого упаковочного комплекта, соответствующего данной конструкции;
3) для конструкции упаковки типа B(U) или упаковки типа В(М) - надписи "ТИП B(U)" (TYPE B(U) или "ТИП В(М)" (TYPE B(M); и
4) для конструкции упаковки типа С - надпись "ТИП С" (ТУРЕ С).
128. Каждая упаковка, которая соответствует конструкции упаковок типа B (U), типа В(М), или типа С, должна иметь на наружной поверхности самой внешней емкости, стойкой к воздействию огня и воды, четкую маркировку, нанесенную методом чеканки, штамповки и другим стойким к воздействию огня и воды способом, с изображением знака радиационной опасности в виде трилистника, показанного на рисунке 1.
(Рисунок 1. Основной знак радиационной опасности в виде трилистника, который строится вокруг центральной окружности с радиусом X. Минимальный допустимый размер X равен 4 мм. См. на бумажном варианте)
129. Если материалы НУА-I или ОПРЗ-I содержатся в емкостях или в упаковочных материалах и транспортируются в условиях исключительного использования согласно положениям пункта 112, на наружную поверхность этих емкостей или упаковочных материалов может быть нанесена, соответственно, маркировка "РАДИОАКТИВНО, НУА-I" (RADIOACTIVE, LSA-I) или "РАДИОАКТИВНО, ОПРЗ-I" (RADIOACTIVE, SCO-I).
2. Нанесение этикеток
130. Каждая упаковка, каждый транспортный пакет и каждый грузовой контейнер должны иметь этикетки согласно образцам, приведенным на рисунках 2, 3 или 4 в соответствии с надлежащей категорией, кроме случаев, больших грузовых контейнеров и резервуаров, в отношении которых разрешается использовать знаки, указанные в альтернативных положениях пункта 135. Кроме того, каждая упаковка, каждый транспортный пакет и каждый грузовой контейнер, содержащие делящийся материал, не являющийся делящимся материалом, подпадающим под освобождение по пункту 243, должны иметь этикетки согласно образцу, приведенному на рисунке 5, любые этикетки, не связанные с содержимым, удаляются или закрываются. В отношении радиоактивных материалов, обладающих другими опасными свойствами, смотреть пункт 96.
(Рисунок 2. Этикетки категории 1-БЕЛАЯ. Цвет фона этикетки - белый, цвет основного знака радиационной опасности (трилистника) и надписей - черный, цвет полосы, обозначающей категории, - красный.
См. на бумажном варианте)
(Рисунок 3. Этикетки категории II-ЖЕЛТАЯ. Цвет фона верхней половины этикетки - желтый, нижней половины - белый, цвет основного знака радиационной опасности {трилистника) и надписей - черный, цвет полос, обозначающих категорию, - красный. См. на бумажном варианте)
131. Этикетки, которые соответствуют образцам, приведенным на рисунках 2, 3 или 4, должны крепиться к двум противоположным внешним поверхностям упаковки или транспортного пакета или к внешним поверхностям всех четырех сторон грузового контейнера или резервуара. Этикетки, которые соответствуют образцу, приведенному на рисунке 5, в надлежащих случаях должны крепиться рядом с этикетками, соответствующим образцам, приведенным на рисунках 2, 3 и
4. Эти этикетки не должны закрывать маркировку, указанную в пунктах 123-128.
(Рисунок 4. Этикетка категории III-ЖЕЛТАЯ. Цвет фона верхней половины этикетки - желтый, нижней половины
- белый, цвет основного знака радиационной опасности (трилистника) и надписей - черный, цвет полос, обозначающих категорию, - красный. См на бумажном (Рисунок 5. Этикетка индекса безопасности по критичности.
Цвет фона этикетки - белый, цвет надписей - черный.
3. Указание информации о радиоактивном содержимом на этикетках
132. На каждой этикетке, соответствующей образцам, приведенным на рисунках 2, 3 и 4, должна быть указана следующая информация:
1) Содержимое:
1-1) Название(я) радионуклида(ов), взятое(ые) из таблицы 1, с использованием рекомендованного там символа, за исключением материала НУА- I. В случае, смесей радионуклидов должны быть указаны, насколько это позволяет размер строки, нуклиды, в отношении которых действуют наибольшие ограничения. После названия(ий) радионуклида(ов) должна быть указана группа НУА или ОПРЗ. Для этой цели должны использоваться термины "НУА-II" (LSA- II), "НУА-III" (LSA-III), "ОПРЗ-I (SCO-I) и "ОПРЗ-II" (SCO-II).
(Рисунок 6. Предупредительный знак. За исключением случаев, оговоренных в пункте 159, минимальные размеры должны соответствовать размерам, указанным на рисунке;
при использовании других размеров следует сохранить соответствующие пропорции. Высота цифры "7" должна быть не менее 25 мм. Цвет фона верхней половины знака - желтый, нижней половины - белый, цвет основного знака радиационной опасности (трилистника) и надписей - черный. Использование слова "РАДИОАКТИВНО" (RADIOACTIVE) в нижней чисти не обязательно, что позволяет в качестве варианта применять этот знак для изображения соответствующего номера ООН для груза. См. на бумажном варианте)
1-2) Для материалов НУА-I достаточно только термина "НУА-I" (LSA-I), названия радионуклида не требуется.
2) Активность: максимальная активность радиоактивного содержимого во время перевозки, выраженная в беккерелях (Бк) с соответствующей приставкой СИ (смотреть приложение к ПНПА). Для делящегося материала вместо активности может быть указана масса делящегося материала в граммах (г) или кратных ему единицах.
3) В случае транспортных пакетов и грузовых контейнеров записи в графах "содержимое" (contents) и "активность"(асtivitу) на этикетке должны содержать информацию, требующуюся согласно положениям, соответственно, подпунктам 132-1) и 132-2), и суммированную по всему содержимому транспортного пакета или грузового контейнера, однако на этикетках транспортных пакетов или грузовых контейнеров, содержащих смешанную загрузку упаковок с различными радионуклидами, может делаться запись "Смотреть транспортные документы"
(See Transport Documents).
4) Транспортный индекс: смотреть пункты 115 и 116. (Проставлять транспортный индекс для категории I-БЕЛАЯ не требуется).
4. Указание информации о безопасности по критичности на
133. На каждой этикетке, которая соответствует образцу, приведенному на рисунке 5, должен быть указан индекс безопасности по критичности (ИБК), определенный в выдаваемом компетентным органом сертификате об утверждении для специальных условий или в сертификате об утверждении для данной конструкции упаковки.
134. В случае транспортных пакетов и грузовых контейнеров в индексе безопасности по критичности (ИБК) на этикетке должна быть указана требующаяся в соответствии с положениями пункта 133 информация, суммированная по всему делящемуся содержимому транспортного пакета или грузового контейнера.
5. Нанесение предупредительных знаков
135. Большие грузовые контейнеры, в которых перевозятся упаковки, за исключением освобожденных упаковок, и резервуары должны иметь четыре знака, соответствующие образцу на рисунке 6. Знаки должны быть прикреплены вертикально на каждой боковой стороне и на передней и задней стенках большого грузового контейнера или резервуара. Любые знаки, не связанные с содержимым, должны быть сняты. Вместо параллельного использования этикеток и знаков в качестве альтернативы разрешается применять только увеличенные этикетки, соответствующие образцам, показанным, соответственно, на рисунках 2, 3, 4 и 5, с минимальными размерами, указанными на рисунке 6.
136. В случае, если груз в грузовом контейнере или резервуаре представляет собой неупакованный материал НУА-I или ОПРЗ-I или если груз, перевозимый в условиях исключительного использования в грузовом контейнере, представляет собой упакованный радиоактивный материал с одним номером Организации Объединенных Наций, то соответствующий номер Организации Объединенных Наций для этого груза (смотреть таблицу 8) необходимо также проставить черными цифрами высотой не менее 65 мм:
(Рисунок 7. Предупредительный знак для отдельного изображения номера Организации Объединенных Наций.
Цвет фона знака - оранжевый, рамка и номер Организации Объединенных Наций - черные. Знак "****" обозначает место, где должен помещаться соответствующий номер Организации Объединенных Наций для радиоактивного материала согласно таблице 8. См. на бумажном варианте)
1) либо на белом фоне в нижней половине знака, показанного на рисунке 6, с предшествующими буквами "ООН" (UN),
2) либо на знаке, показанном на рисунке 7.
В случае, использования варианта 2) дополнительный знак прикрепляется рядом с основным знаком на всех четырех сторонах грузового контейнера или резервуара.
Параграф 13. Ответственность грузоотправителя
137. Ответственность за выполнение требований по маркировке, этикеткам и знакам, изложенных в пунктах 109-4) и 123-136, должна возлагаться на грузоотправителя.
1. Сведения о грузе
138. Грузоотправитель должен включать в транспортные документы, прилагаемые к каждому грузу, следующую соответствующую информацию в приведенной ниже последовательности:
1) надлежащее транспортное наименование, как указано в таблице 8;
2) номер класса Организации Объединенных Наций "7";
3) присвоенный данному материалу номер Организации Объединенных Наций, как указано в таблице 8, которому предшествуют буквы "ООН" (UN);
4) название или символ каждого радионуклида или, в случае смесей радионуклидов, соответствующее общее описание или перечень радионуклидов, в отношении которых действуют наибольшие ограничения;
5) описание физической и химической формы материала или запись о том, что данный материал представляет собой радиоактивный материал особого вида или радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию. Для химической формы допустимо общее химическое описание;
6) максимальную активность радиоактивного содержимого во время перевозки, выраженную в беккерелях (Бк) с соответствующей приставкой СИ (смотреть приложение к ПНПА). Для делящегося материала вместо активности может быть указана масса делящегося материала, выраженная в граммах (г) или соответствующих кратных ему единицах;
7) категорию упаковки: "I-БЕЛАЯ" (I-WHITE), "II-ЖЕЛТАЯ" (II-YELLOW), "III-ЖЕЛТАЯ" (III-YELLOW);
8) транспортный индекс (только для категорий "II-ЖЕЛТАЯ" и "III- ЖЕЛТАЯ");
9) для грузов, содержащих делящийся материал, кроме грузов, подпадающих под освобождение по пункту 243, - индекс безопасности по критичности;
10) опознавательный знак для каждого сертификата об утверждении компетентного органа (радиоактивный материал особого вида, радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию, специальные условия, конструкция упаковки или перевозка), применимый для данного груза;
11) для грузов, содержащих упаковки в транспортном пакете или грузовом контейнере, - подробное указание содержимого каждой упаковки в транспортном пакете или грузовом контейнере и, при необходимости, содержимого каждого транспортного пакета или грузового контейнера в составе груза. Если в пункте промежуточной разгрузки упаковки предстоит извлекать из транспортного пакета или грузового контейнера, должны подготавливаться соответствующие транспортные документы;
12) если груз требуется перевозить в условиях исключительного использования, то делается запись: "ПЕРЕВОЗКА В УСЛОВИЯХ ИСКЛЮЧИТЕЛЬНОГО ИСПОЛЬЗОВАНИЯ" (EXCLUSIVE USE SHIPMENT); и
13) для НУA-II, НУA-III, ОПРЗ-I и ОПРЗ-II - полную активность груза в виде значения, кратного А2.
2. Декларация грузоотправителя
139. Грузоотправитель должен включать в транспортные документы декларацию следующего или эквивалентного ему содержания:
"Настоящим заявляю, что содержимое данного груза полностью и точно отражено в приведенном выше надлежащем транспортном наименовании, что оно классифицировано, упаковано, маркировано и снабжено этикетками и во всех отношениях приведено в надлежащее состояние для перевозки (указывается (ются) соответствующий(е) вид(ы) транспорта) согласно действующим международным и национальным государственным правилам".
140. Если содержание такой декларации уже входит в условия перевозки, определяемые той или иной международной конвенцией, то грузоотправитель не обязан представлять такую декларацию в отношении той части перевозки, на которую распространяется данная конвенция.
141. Декларация должна быть подписана грузоотправителем с указанием даты. Факсимильные подписи допускаются в тех случаях, когда соответствующими законами и правилами признается юридическая сила факсимильных подписей.
142. Декларация должна фигурировать в том же транспортном документе, который содержит сведения о грузе, перечисленные в пункте 138.
3. Удаление или закрытие этикеток
143. При перевозке порожнего упаковочного комплекта в качестве освобожденной упаковки согласно положениям пункта 109 ранее нанесенные этикетки не должны быть видны.
4. Информация для перевозчиков
144. Грузоотправитель должен включать в транспортные документы указание о действиях, если они необходимы, которые обязан предпринять перевозчик. Такое указание должно быть на языках, которые перевозчик или соответствующие органы считают необходимыми, и должно включать, как минимум, следующие элементы:
1) дополнительные требования в отношении погрузки, укладки, перевозки, обработки и разгрузки упаковки, транспортного пакета или грузового контейнера, включая любые специальные предписания в отношении укладки для обеспечения безопасного отвода тепла (смотреть пункт 154), или уведомление о том, что таких требований не предусматривается;
2) ограничения в отношении вида транспорта или перевозочного средства и любые необходимые инструкции в отношении маршрута;
3) мероприятия на случай аварии для данного груза.
145. Действующие сертификаты, выдаваемые компетентным органом, не обязательно следуют вместе с грузом. Грузоотправитель должен предоставить их в распоряжение перевозчика(ов) до погрузки и разгрузки.
5. Уведомление компетентных органов
146. До первой перевозки любой упаковки, требующей утверждения компетентным органом, грузоотправитель должен обеспечить представление копий каждого действующего сертификата, выдаваемого компетентным органом на конструкцию упаковки, компетентному органу каждой страны, через территорию или на территорию которой транспортируется груз.
Грузоотправитель не обязан ждать подтверждения от компетентного органа о получении сертификата, а компетентный орган не обязан давать такое подтверждение.
147. О каждой перевозке из числа указанных ниже, в подпунктах 1), 2),
3) или 4) грузоотправитель уведомляет компетентный орган каждой страны, через территорию или на территорию которой транспортируется груз. Такое уведомление должно быть получено каждым компетентным органом до начала перевозки, причем, желательно, не менее чем за 7 суток до ее начала.
1) Упаковки типа С, содержащие радиоактивный материал с активностью, превышающей 3000 А1 или 3000 А2, в зависимости от случая, или 1000 ТБк - в зависимости от того, какое из значений меньше.
2) Упаковки типа B(U), содержащие радиоактивный материал с активностью, превышающей 3000 А1 или 3000 А2, в зависимости от случая, или 1000 ТБк - в зависимости от того, какое из значений меньше.
3) Упаковки типа В(М).
4) Перевозка в специальных условиях.
148. В уведомлении о грузе должны содержаться:
1) информация, достаточная для идентификации данной упаковки или упаковок, включая все соответствующие номера сертификатов и опознавательные знаки;
2) информация о дате перевозки, ожидаемой дате прибытия и предполагаемом маршруте;
3) названия радиоактивных материалов или нуклидов;
4) описание физической и химической формы радиоактивного материала или запись о том, что он представляет собой радиоактивный материал особого вида или радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию; и
5) сведения о максимальной активности радиоактивного содержимого во время перевозки, выраженной в беккерелях (Бк) с соответствующей приставкой системы измерений (СИ) (смотреть приложение к ПНПА). Для делящегося материала вместо активности может быть указана масса делящегося материала, выраженная в граммах (г) или кратных ему единицах.
149. Грузоотправитель не обязан посылать отдельное уведомление, если требуемая информация была включена в заявку на утверждение перевозки (смотреть пункт 312).
6. Наличие сертификатов и инструкций
150. Грузоотправитель, прежде чем приступить к перевозке согласно условиям сертификатов, должен располагать копией каждого сертификата, требуемого в соответствии с разделом 8 настоящих Правил, а также копией инструкций в отношении надлежащего закрытия упаковки и других мероприятий по подготовке к перевозке.
Параграф 14. Перевозка и транзитное хранение
1. Разделение во время перевозки и транзитного хранения
151. Упаковки, транспортные пакеты и грузовые контейнеры, содержащие радиоактивный материал, во время перевозки и транзитного хранения должны быть отделены:
1) от мест, занимаемых людьми, и от непроявленных фотопленок в целях контроля над радиоактивным облучением в соответствии с пунктами 64 и 65, и
2) от других опасных грузов в соответствии с пунктом 95.
152. Упаковки или транспортные пакеты категории II-ЖЕЛТАЯ или III- ЖЕЛТАЯ не должны перевозиться в отсеках, занимаемых пассажирами, за исключением предназначенных исключительно для лиц, особо уполномоченных сопровождать такие упаковки или транспортные пакеты.
2. Укладка во время перевозки и транзитного хранения
153. Груз должен быть надежно уложен.
154. Упаковка или транспортный пакет, при условии, что средний тепловой поток у поверхности не превышает 15 Вт/м2, а непосредственно окружающий их груз не находится в мешках или пакетах, может перевозиться среди упакованного генерального груза без соблюдения каких-либо особых положений по укладке, кроме случаев, когда компетентным органом в соответствующем сертификате об утверждении может быть оговорено особое требование.
155. Размещение грузовых контейнеров и накопление упаковок, транспортных пакетов и грузовых контейнеров должны контролироваться следующим образом:
1) За исключением случаев исключительного использования, общее число упаковок, транспортных пакетов и грузовых контейнеров на борту одного перевозочного средства должно ограничиваться таким образом, чтобы общая сумма транспортных индексов на борту перевозочного средства не превышала значений, указанных в таблице 9. В отношении грузов материала НУА-I не устанавливается каких-либо ограничений по сумме транспортных индексов.
2) В случае, если груз транспортируется в условиях исключительного использования, не устанавливается каких-либо ограничений по сумме транспортных индексов на борту одного перевозочного средства.
3) Уровень излучения в обычных условиях перевозки не должен превышать 2 мЗв/ч в любой точке на внешней поверхности перевозочного средства и 0,1 мЗв /ч на расстоянии 2 м от нее.
4) Общая сумма индексов безопасности по критичности в грузовом контейнере и на борту перевозочного средства не должна превышать значений, указанных в таблице 10.
156. Любая упаковка или любой транспортный пакет, имеющие транспортный индекс, превышающий 10, или любой груз, имеющий индекс безопасности по критичности свыше 50, должны транспортироваться только в условиях исключительного использования.
Таблица 9. Пределы транспортного индекса для грузовых контейнеров и перевозочных средств, не находящихся в исключительном использовании Тип грузового контейнера или |Предельная общая сумма транспорт- перевозочного средства |ных индексов для грузового |контейнера или на борту |перевозочного средства Грузовой контейнер - малый 50 Грузовой контейнер - большой 50 Транспортное средство 50 Пассажирское воздушное судно 50 Грузовое воздушное судно 200 Судно для внутренних водных путей 50 Морское судно (1)
1) Трюм, отсек или обозначенная часть палубы: упаковки, транспортные пакеты, малые грузовые контейнеры 50 большие грузовые контейнеры 200
2) Судно в целом:
упаковки, транспортные пакеты, малые 200 грузовые контейнеры большие грузовые контейнеры Не ограничено Упаковки или транспортные пакеты, перевозимые на борту транспортного средства, которые соответствуют положениям пункта 161, могут транспортироваться на борту судна, при условии, что они не выгружаются с транспортного средства в течение всего времени нахождения на борту данного судна.
3. Разделение упаковок, содержащих делящийся материал, во время перевозки и транзитного хранения
157. Число содержащих делящийся материал упаковок, транспортных пакетов и грузовых контейнеров, которые находятся на транзитном хранении в любом отдельном месте хранения, должно ограничиваться таким образом, чтобы общая сумма индексов безопасности по критичности у любой группы таких упаковок, транспортных пакетов или грузовых контейнеров не превышала 50.
Группы таких упаковок, транспортных пакетов или грузовых контейнеров должны храниться таким образом, чтобы обеспечивалось удаление по меньшей мере на 6 метров от других групп таких упаковок, транспортных пакетов или грузовых контейнеров.
Таблица 10. Пределы ИБК для грузовых контейнеров и перевозочных средств, содержащих делящийся материал Тип грузового контейнера |Предельная общая сумма индекса или перевозочного средства |безопасности по критичности для |грузового контейнера или на борту |Вне условий исклю-|В условиях исклю- |чительного исполь-|чительного исполь- |зования |зования Грузовой контейнер - малый 50 Неприменимо Грузовой контейнер - большой 50 100 Транспортное средство 50 100 Воздушное судно Пассажирское 50 Неприменимо Грузовое 50 100 Судно для внутренних водных путей 50 100 Морское судно палубы:
упаковки, транспортные пакеты, малые грузовые контейнеры 50 100 большие грузовые контейнеры 50 100 (2) (3)
малые грузовые контейнеры 200 200 большие грузовые контейнеры Не ограничено Не ограничено Упаковки или транспортные пакеты, перевозимые на борту транспортного средства, которые соответствуют положениям пункта 161, могут транспортироваться на борту судна, при условии, что они не выгружаются с транспортного средства в течение всего времени нахождения на борту данного судна. В этом случае, применяются значения, указанные в колонке "в условиях исключительного использования".
Груз должен обрабатываться и укладываться таким образом, чтобы общая сумма ИБК в любой группе не превышала 50 и чтобы погрузка/разгрузка и укладка каждой группы проводились с разделением групп на расстояние не менее 6 м.
Груз должен обрабатываться и укладываться таким образом, чтобы общая сумма ИБК в любой группе не превышала 100 и, чтобы погрузка/разгрузка и укладка каждой группы проводились с разделением групп на расстояние не менее 6 м. Пространство между группами можно заполнять другим грузом в соответствии с пунктом 94.
158. Если общая сумма индексов безопасности по критичности на борту перевозочного средства или у грузового контейнера превышает 50, как это допускается согласно таблице 10, то хранение должно организовываться таким образом, чтобы обеспечивалось удаление по меньшей мере на 6 м от других групп упаковок, транспортных пакетов или грузовых контейнеров, содержащих делящийся материал, или от других перевозочных средств, на которых производится перевозка радиоактивных материалов.
4. Дополнительные требования, связанные с перевозкой по железным и автомобильным дорогам
159. Железнодорожные и автомобильные транспортные средства, на которых перевозятся упаковки, транспортные пакеты или грузовые контейнеры, снабженные любой из этикеток, приведенных на рисунках 2, 3, 4 или 5, или транспортируются грузы в условиях исключительного использования, должны иметь приведенный на рисунке 6 предупредительный знак на каждой из:
1) двух внешних боковых стенок в случае железнодорожного транспортного средства;
2) двух внешних боковых стенок и на внешней задней стенке в случае автомобильного транспортного средства.
В случае, если транспортное средство не имеет боковых стенок, знаки могут наноситься непосредственно на модуль, несущий груз, при условии, что они легко различимы; применительно к резервуарам или грузовым контейнерам больших размеров достаточно наличие знаков на самих этих предметах. В случае, если конфигурация транспортного средства не позволяет наносить знаки более крупных размеров, размеры знака, приведенного на рисунке 6, могут быть уменьшены до 100 мм. Любые знаки, не связанные с содержимым, должны быть удалены.
160. В случае, если груз на борту транспортного средства представляет собой неупакованные материалы НУА-I или ОПРЗ-I или если груз, перевозимый в условиях исключительного использования, представляет собой упакованный радиоактивный материал с одним номером ООН, то соответствующий номер ООН (смотреть таблицу 8) в виде черных цифр высотой не менее 65 мм также проставляется:
1) либо на белом фоне в нижней половине знака, приведенного на рисунке 6, с предшествующими буквами "ООН" (UN);
2) либо на знаке, приведенном на рисунке 7.
При использовании варианта, указанного выше, в подпункте 2), дополнительный знак крепится рядом с основным знаком на двух боковых стенках железнодорожного транспортного средства или на двух боковых и задней стенках автомобильного транспортного средства.
161. Для грузов, перевозимых в условиях исключительного использования, уровень излучения не должен превышать следующих значений:
1) 10 мЗв/ч в любой точке внешней поверхности любой упаковки или транспортного пакета и может превышать 2 мЗв/ч только при условии, если:
1-1) транспортное средство оборудовано ограждением, которое в обычных условиях перевозки предотвращает доступ посторонних лиц внутрь огражденной зоны;
1-2) предусмотрены меры по закреплению упаковки или транспортного пакета таким образом, чтобы их положение внутри транспортного средства в условиях обычной перевозки оставалось неизменным, и 1-3) не производится никаких погрузочных или разгрузочных операций во время перевозки;
2) 2 мЗв/ч в любой точке внешней поверхности транспортного средства, включая верхнюю и нижнюю поверхности, или, в случае открытого транспортного средства, - в любой точке вертикальных плоскостей, проходящих через внешние границы транспортного средства, на верхней поверхности груза и на нижней наружной поверхности транспортного средства; и
3) 0,1 мЗв/ч в любой точке на расстоянии 2 м от вертикальных плоскостей, образованных внешними боковыми поверхностями транспортного средства, или, если груз перевозится на открытом транспортном средстве, - в любой точке на расстоянии 2 м от вертикальных плоскостей, проходящих через внешние границы транспортного средства.
162. В случае автомобильных транспортных средств никто, кроме водителя и его помощников, не должен иметь разрешение находиться на борту транспортных средств, перевозящих упаковки, транспортные пакеты или грузовые контейнеры, снабженные этикетками категории II-ЖЕЛТАЯ или III- ЖЕЛТАЯ.
5. Дополнительные требования, связанные с перевозкой на борту судов
163. Упаковки или транспортные пакеты, имеющие уровень излучения на поверхности выше 2 мЗв/ч, если они не перевозятся на транспортном средстве в условиях исключительного использования в соответствии с требованиями, указанными в сноске "(1)" к таблице 9, не должны перевозиться на борту судна иначе как в специальных условиях.
164. Перевозка грузов на борту судна специального назначения, которое в силу своей конструкции или условий фрахта специально предназначено для перевозки радиоактивных материалов, освобождается от требований пункта 155 при выполнении следующих условий:
1) программа радиационной защиты для перевозки должна быть утверждена компетентным органом страны приписки судна и, в случае необходимости, компетентным органом каждого из портов захода;
2) должны быть заранее определены условия укладки для всего рейса, в том числе в отношении любых грузов, загружаемых в портах захода на маршруте; и
3) погрузка, перевозка и разгрузка грузов должны осуществляться под руководством квалифицированных специалистов в области перевозки радиоактивных материалов.
6. Дополнительные требования, связанные с воздушными перевозками
165. Упаковки типа В(М) и грузы в условиях исключительного использования не должны перевозиться на борту пассажирских воздушных судов.
166. Упаковки типа В(М) с вентилированием или сбросом избыточного давления, упаковки, требующие внешнего охлаждения посредством дополнительной системы охлаждения, упаковки, требующие эксплуатационного контроля во время перевозки, и упаковки, содержащие жидкие пирофорные материалы, не должны перевозиться воздушным транспортом.
167. Упаковки или транспортные пакеты, имеющие уровень излучения на поверхности свыше 2 мЗв/ч, не должны перевозиться воздушным транспортом, за исключением случаев перевозки в специальных условиях.
7. Дополнительные требования, связанные с пересылкой по почте
168. Груз, удовлетворяющий требованиям пункта 104, активность радиоактивного содержимого которого не превышает одной десятой доли пределов, указанных в таблице 3, может быть принят национальными почтовыми органами к внутренней пересылке при условии соблюдения таких дополнительных требований, которые могут быть установлены этими органами.
169. Груз, удовлетворяющий требованиям пункта 104, активность радиоактивного содержимого которого не превышает одной десятой доли пределов, указанных в таблице 3, может быть принят к международной пересылке по почте при соблюдении, в частности, следующих дополнительных требований, предписываемых Актами Всемирного почтового союза:
1) отправление должно передаваться почтовой службе только грузоотправителями, уполномоченными национальными органами;
2) отправление должно пересылаться самым скорым маршрутом, обычно воздушным транспортом;
3) отправление должно иметь снаружи четкую и надежно закрепленную этикетку со словами "РАДИОАКТИВНЫЙ МАТЕРИАЛ - КОЛИЧЕСТВО, РАЗРЕШЕННОЕ ДЛЯ ПЕРЕСЫЛКИ ПО ПОЧТЕ" (RADIOACTIVE MATERIAL - QUANTITIES PERMITTED FOR MOVEMENT BY POST); эти слова должны быть зачеркнуты при возвращении порожнего упаковочного комплекта;
4) снаружи отправления должны быть указаны наименование и адрес грузоотправителя с пометкой о возвращении груза, если он не будет доставлен адресату; и
5) на внутреннем упаковочном комплекте должны быть указаны наименование и адрес грузоотправителя и содержимое груза.
Параграф 15. Таможенные операции
170. Таможенные операции, включая контроль над радиоактивным содержимым упаковки должны проводиться только в местах, оборудованных надлежащими средствами контроля над радиоактивным облучением, и в присутствии квалифицированного персонала. Любая упаковка, вскрытая по требованию таможни, перед дальнейшей ее отправкой грузополучателю, должна быть приведена в первоначальное состояние.
Параграф 16. Недостаточные грузы
171. В случае, если груз не может быть доставлен адресату, он должен быть размещен в безопасном месте, и об этом должен быть оперативно информирован соответствующий компетентный орган, у которого запрашиваются инструкции относительно дальнейших действий.
Глава 6 Требования, предъявляемые к радиоактивным материалам, упаковочным комплектам и упаковкам Параграф 1. Требования, предъявляемые к радиоактивным материалам
1. Требования, предъявляемые к материалу НУА-III
172. Материал НУА-III должен быть твердым и обладать такими свойствами, чтобы при проведении указанных в пункте 256 испытаний в отношении всего внутреннего содержимого упаковки активность воды не превышала 0,1 А2.
2. Требования, предъявляемые к радиоактивным материалам особого вида
173. Радиоактивный материал особого вида должен иметь как минимум один размер не менее 5 мм.
174. Радиоактивный материал особого вида должен обладать такими свойствами или должен быть таким, чтобы при испытаниях, указанных в пунктах 257-264, были выполнены следующие требования:
1) он не должен ломаться или разрушаться при испытаниях на столкновение, удар и изгиб, указанных, соответственно, в пунктах 258, 259, 260 и 262-1);
2) он не должен плавиться или рассеиваться при тепловых испытаниях, указанных, соответственно, в пунктах 261 или 262-2); и
3) активность воды при испытаниях на выщелачивание согласно пунктам 263 и 264 не должна превышать 2 кБк.
175. Если составной частью радиоактивного материала особого вида является герметичная капсула, эта капсула должна быть изготовлена таким образом, чтобы ее можно было открыть только путем разрушения.
3. Требования, предъявляемые к радиоактивным материалам с низкой способностью к рассеянию
176. Радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию должен представлять собой такой радиоактивный материал, общее количество которого в упаковке удовлетворяет следующим требованиям:
1) уровень излучения на удалении 3 м от незащищенного радиоактивного материала не превышает 10 мЗв/ч;
2) при проведении испытаний, указанных в пунктах 289 и 290, выброс в атмосферу в газообразной и аэрозольной формах частиц с аэродинамическим эквивалентным диаметром до 100 мкм (микрон) не превышает 100 А2. Для каждого испытания может использоваться отдельный образец; и
3) при испытании, указанном в пункте 256, активность воды не превышает 100 A2. При проведении этого испытания должно приниматься во внимание разрушающее воздействие испытаний, указанных выше, в подпункте 2).
Параграф 2. Общие требования, предъявляемые ко всем упаковочным комплектам и упаковкам
177. Упаковка должна быть сконструирована с учетом ее массы, объема и формы так, чтобы обеспечивалась простота и безопасность ее перевозки. Кроме того, конструкция упаковки должна быть такой, чтобы на время перевозки ее можно было надлежащим образом закрепить на перевозочном средстве или внутри него.
178. Конструкция упаковки должна быть такой, чтобы любые приспособления, размещенные на упаковке для ее подъема, не отказали при правильном с ними обращении, а в случае их поломки - не ухудшалась способность упаковки удовлетворять другим требованиям настоящих Правил. В конструкции должны быть учтены соответствующие коэффициенты запаса на случай подъема упаковки рывком.
179. Приспособления и любые другие устройства на внешней поверхности упаковки, которые могут использоваться для ее подъема, должны быть сконструированы так, чтобы они выдерживали ее массу в соответствии с требованиями пункта 178 или могли быть сняты, или иным способом приведены в непригодное для использования состояние на время перевозки.
180. Насколько это практически возможно, упаковочный комплект должен быть сконструирован и обработан так, чтобы внешние поверхности не имели выступающих частей и могли быть легко дезактивированы.
181. Насколько это практически возможно, внешнее покрытие упаковки должно быть выполнено так, чтобы на нем не скапливалась и не удерживалась вода.
182. Любые устройства, добавляемые к упаковке во время перевозки, которые не являются частью упаковки, не должны делать ее менее безопасной.
183. Упаковка должна обладать способностью противостоять воздействию любого ускорения, вибрации или резонанса при вибрации, которые могут возникнуть в обычных условиях перевозки, без какого-либо ухудшения эффективности запорных устройств различных емкостей или целостности всей упаковки в целом. В частности, гайки, болты и другие крепежные детали должны быть сконструированы так, чтобы не допустить возможность их самопроизвольного ослабления или отсоединения даже после многократного использования.
184. Материалы упаковочного комплекта и любых элементов или конструкций должны быть физически и химически совместимыми друг с другом и с радиоактивным содержимым. Должно учитываться их поведение под воздействием облучения.
185. Все клапаны, через которые радиоактивное содержимое может выйти наружу, должны быть защищены от несанкционированных действий.
186. Конструкция упаковки должна разрабатываться с учетом температур и давления во внешней среде, которые могут возникнуть в обычных условиях
187. В конструкции упаковки, рассчитанной на радиоактивные материалы, обладающие другими опасными свойствами, эти свойства должны быть учтены (смотреть пункты 9 и 96).
Параграф 3. Дополнительные требования, предъявляемые к упаковкам, перевозимым воздушным транспортом
188. В случае упаковок, предназначенных для перевозки воздушным транспортом, температура доступных поверхностей не должна превышать 50 град. по Цельсию (С) при температуре внешней среды 38 град. С без учета инсоляции.
189. Упаковки, предназначенные для перевозки воздушным транспортом, должны быть сконструированы так, чтобы в диапазоне внешних температур от
-40 град. С до +55 град. С целостность защитной оболочки не нарушалась.
190. Перевозимые воздушным транспортом упаковки, содержащие радиоактивные материалы, должны иметь систему защитной оболочки, способную выдерживать без утечки снижение внешнего давления до 5 кПа (Па- Паскаль-единица барометрического давления).
Параграф 4. Требования, предъявляемые к освобожденным упаковкам
191. Освобожденная упаковка должна быть сконструирована так, чтобы выполнялись требования пунктов 177-187, а в случае перевозки по воздуху - к тому же и требования пунктов 188-190.
Параграф 5. Требования, предъявляемые к промышленным упаковкам
1. Требования, предъявляемые к промышленной упаковке типа 1 (тип ПУ-1)
192. Промышленная упаковка типа 1 (тип ПУ-1) должна быть сконструирована так, чтобы выполнялись требования пунктов 177-187 и 205, а в случае перевозки по воздуху - к тому же и требования пунктов 188-190.
2. Требования, предъявляемые к промышленной упаковке типа 2 (тип ПУ-2)
193. Упаковка, аттестуемая в качестве промышленной упаковки типа 2 (тип ПУ-2), должна быть сконструирована так, чтобы выполнялись требования, предъявляемые к типу ПУ-1, которые указаны в пункте 192, и чтобы, кроме того, будучи подвергнутой испытаниям, указанным в пунктах 275 и 276, она предотвращала:
1) утечку или рассеяние радиоактивного содержимого, и
2) нарушение целостности защиты, которое может привести к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности упаковки.
3. Требования, предъявляемые к промышленной упаковке типа 3 (тип ПУ-3)
194. Упаковка, аттестуемая в качестве промышленной упаковки типа 3 (тип ПУ-3), должна быть сконструирована так, чтобы выполнялись требования, предъявляемые к типу ПУ-1, которые указаны в пункте 192, и, кроме того, требования пунктов 205-218.
4. Альтернативные требования, предъявляемые к промышленным упаковкам типов 2 и 3 (тип ПУ-2) и (тип ПУ-3)
195. Упаковки могут использоваться в качестве промышленной упаковки типа 2 (тип ПУ-2), при условии, что:
1) они удовлетворяют требованиям, предъявляемым к типу ПУ-1, которые указаны в пункте 192;
2) они сконструированы в соответствии с нормами, предписываемыми Рекомендациями по перевозке опасных грузов Организации Объединенных Наций, или с учетом других требований, как минимум эквивалентных указанным нормам; и
3) после проведения испытаний, требуемых для группы упаковки I или II ООН, они не теряют способности предотвращать:
3-1) утечку или рассеяние радиоактивного содержимого; и 3-2) нарушение целостности защиты, которое приводило бы к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности упаковки.
196. Контейнеры-баки могут также использоваться как промышленные упаковки типов 2 или 3 (тип ПУ-2) или (тип ПУ-3), при условии, что:
1) они удовлетворяют требованиям, предъявляемым к типу ПУ-1, которые
2) они сконструированы в соответствии с нормами рекомендаций по перевозке опасных грузов Организации Объединенных Наций или с учетом других требований, как минимум эквивалентных указанным нормам, и способны выдержать испытательное давление в 265 кПа; и
3) они сконструированы так, чтобы любая предусматриваемая дополнительная защита была способна выдерживать статические и динамические нагрузки, возникающие при обработке груза в обычных условиях перевозки, и предотвращать нарушение целостности защиты, которое приводило бы к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности контейнеров-баков.
197. Резервуары, не являющиеся контейнерами-баками, могут также использоваться как промышленные упаковки типов 2 или 3 (тип ПУ-2) или (тип ПУ-3) для перевозки жидкостей и газов НУА-I и НУА-II, как это предписано в таблице 4, при условии, что они удовлетворяют нормам, как минимум эквивалентным тем, которые предписаны в пункте 196.
198. Грузовые контейнеры могут также использоваться как промышленные упаковки типов 2 или 3 (тип ПУ-2) или (тип ПУ-3), при условии, что:
1) радиоактивное содержимое ограничивается твердыми веществами;
2) они удовлетворяют требованиям, предъявляемым к типу ПУ-1, которые указаны в пункте 192; и
3) они сконструированы в соответствии с рекомендациями, предписываемыми Международной организацией по стандартизации (ИСО), в соответствии с которыми они должны быть сконструированы так, чтобы, будучи подвергнутыми испытаниям и воздействию ускорений, возникающих при обычных условиях перевозки, они были в состоянии предотвратить:
3-2) нарушение целостности защиты, которое приводило бы к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности грузовых контейнеров.
199. Металлические контейнеры средней грузоподъемности для массовых грузов могут также использоваться в качестве промышленных упаковок типов 2 или 3 (тип ПУ-2) или (тип ПУ-3), при условии, что:
1) они удовлетворяют требованиям, предъявляемым к типу ПУ-2, которые
2) они сконструированы в соответствии с нормами, предписываемыми в главе, посвященной рекомендациям, касающимся контейнеров средней грузоподъемности для массовых грузов (КСГМГ), рекомендаций по перевозке опасных грузов Организации Объединенных Наций для группы упаковки I или II, и, будучи подвергнутыми испытаниям, в условиях, когда выбирается такая ориентация при падении, при которой наносится максимальное повреждение, они предотвращают:
2-1) утечку или рассеяние радиоактивного содержимого; и 2-2) нарушение целостности защиты, которое приводило бы к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности контейнера средней грузоподъемности для массовых грузов.
Параграф 6. Требования, предъявляемые к упаковкам, содержащим гексафторид урана
200. За исключением случаев, предусмотренных в пункте 203, гексафторид урана должен упаковываться и транспортироваться в соответствии с рекомендациями Международной организации по стандартизации и требованиями пунктов 201-202. Упаковка должна также удовлетворять требованиям, предписываемым в других положениях настоящих Правил, в отношении свойств радиоактивности и деления материала.
201. Каждая упаковка, предназначенная для размещения в ней 0,1 кг или более гексафторида урана, должна быть сконструирована так, чтобы она удовлетворяла следующим требованиям:
1) выдерживала без утечки и недопустимого напряжения испытание конструкции, указанное в пункте 271;
2) выдерживала без утечки или рассеяния гексафторида урана испытание, указанное в пункте 275; и
3) выдерживала без нарушения системы защитной оболочки испытание, указанное в пункте 281.
202. Упаковки, предназначенные для размещения в них 0,1 кг или более гексафторида урана, не должны иметь устройств для сброса давления.
203. При условии утверждения компетентным органом упаковки, предназначенные для размещения в них 0,1 кг или более гексафторида урана, разрешается перевозить, если:
1) упаковки сконструированы в соответствии с иными требованиями, чем те, которые рекомендуются ИСО и в пунктах 201-202, и тем не менее, насколько это практически возможно, удовлетворяют требованиям пунктов 201-202;
2) упаковки сконструированы так, чтобы выдерживать без утечки и недопустимого напряжения испытательное давление менее 2,76 МПа, как указано в пункте 221; или
3) в случае упаковок, предназначенных для размещения в них 9000 кг или более гексафторида урана, упаковки не отвечают требованиям подпункта 201-3).
Параграф 7. Требования, предъявляемые к упаковкам типа А
204. Упаковки типа А должны быть сконструированы так, чтобы удовлетворять требованиям пунктов 177-187 и, кроме того, требованиям пунктов 188-190 (в случае перевозки воздушным транспортом) и пунктов 205-220.
205. Наименьший общий габаритный размер упаковки должен быть как минимум 10 см.
206. На внешней поверхности упаковки должно быть устройство, например, пломба, которое с трудом поддается повреждению и в нетронутом виде служит свидетельством того, что упаковка не вскрывалась.
207. Любые имеющиеся на упаковке приспособления для крепления должны быть сконструированы так, чтобы как в нормальных, так и в аварийных условиях перевозки возникающие в этих приспособлениях нагрузки не снижали способность упаковки удовлетворять требованиям настоящих Правил.
208. Конструкция упаковки должна быть рассчитана на диапазон температур от -40 град. С до +70 град. С для элементов упаковочного комплекта.
Особое внимание должно быть обращено на температуру замерзания жидкостей и возможное ухудшение свойств материалов упаковочного комплекта в указанном диапазоне температур.
209. Конструкция и методы изготовления должны соответствовать национальным или международным нормам или другим требованиям, приемлемым для компетентного органа.
210. Конструкция должна включать систему защитной оболочки, прочно закрываемую надежным запирающим устройством, которое не способно открываться случайно или под воздействием давления, могущего возникнуть внутри упаковки.
211. Радиоактивный материал особого вида может рассматриваться в качестве элемента системы защитной оболочки.
212. Если система защитной оболочки представляет собой отдельную часть упаковки, то она должна прочно закрываться надежным запирающим устройством, независимым от любой другой части упаковочного комплекта.
213. В конструкции любого элемента системы защитной оболочки в надлежащих случаях должна быть учтена возможность радиолитического разложения жидкостей и других уязвимых материалов, а также образования газа в результате химических реакций и радиолиза.
214. Система защитной оболочки должна удерживать радиоактивное содержимое при снижении внешнего давления до 60 кПа.
215. Все клапаны, кроме клапанов для сброса давления, должны снабжаться устройством для удержания любых утечек через клапан.
216. Радиационная защита, окружающая элемент упаковки, который определяется как часть системы защитной оболочки, должна быть сконструирована так, чтобы не допустить случайного выхода этого элемента за пределы защиты. Если радиационная защита и такой элемент внутри нее образуют отдельный узел, то система радиационной защиты должна прочно закрываться надежным запирающим устройством, независимым от любой другой конструкции упаковочного комплекта.
217. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы, будучи подвергнутой испытаниям, указанным в пунктах 272-277, не допустить:
1) утечки или рассеяния радиоактивного содержимого; и
2) нарушения целостности защиты, которое приводило бы к увеличению более чем на 20% уровня излучения на любой внешней поверхности упаковки.
218. В конструкции упаковки, предназначенной для жидкого радиоактивного материала, должно быть предусмотрено наличие дополнительного незаполненного объема для компенсации изменения температуры содержимого, динамических эффектов и динамики заполнения.
219. Упаковка типа А, предназначенная для размещения в ней жидкого материала, кроме того, должна:
1) удовлетворять требованиям, указанным выше, в пункте 217, если упаковка подвергается испытаниям, предусматриваемым в пункте 278; и
2) либо:
2-1) содержать достаточное количество абсорбирующего материала для поглощения удвоенного объема жидкого содержимого. Такой абсорбирующий материал должен быть расположен так, чтобы в случае утечки осуществлялся его контакт с жидкостью; либо 2-2) иметь систему защитной оболочки, состоящую из первичного, внутреннего и вторичного, наружного элементов, сконструированных так, чтобы обеспечивалось удержание жидкого содержимого внутри вторичного, наружного элемента даже в случае утечки из первичного, внутреннего элемента.
220. Упаковка, предназначенная для газов, должна предотвращать утечку или рассеяние радиоактивного содержимого, будучи подвергнутой испытаниям, указанным в пункте 278. Упаковка типа А, предназначенная для газообразного трития или для благородных газов, освобождается от этого требования.
Параграф 8. Требования, предъявляемые к упаковкам типа B(U)
221. Упаковки типа B(U) должны быть сконструированы так, чтобы удовлетворять требованиям пунктов 177-187, пунктов 188-190 (в случае перевозки воздушным транспортом), а также требованиям пунктов 205-218, за исключением подпункта 217-1), и, кроме того, требованиям пунктов 222-235.
222. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы в условиях внешней среды, предусматриваемых в пунктах 224 и 225, тепло, выделяемое внутри упаковки радиоактивным содержимым в нормальных условиях перевозки, как это подтверждено испытаниями, указанными в пунктах 272-277, не оказывало на упаковку такого неблагоприятного воздействия, при котором она перестанет удовлетворять соответствующим требованиям, предъявляемым к защитной оболочке и радиационной защите, если она не будет обслуживаться в течение одной недели. Особое внимание необходимо обратить на такое воздействие тепла, которое может:
1) изменить расположение, геометрическую форму или физическое состояние радиоактивного содержимого или, если радиоактивный материал заключен в емкость или контейнер (например, топливные элементы в оболочке), вызвать деформацию или плавление емкости, контейнера или радиоактивного материала; или
2) снизить эффективность упаковочного комплекта из-за разного теплового расширения, растрескивания или плавления материала радиационной защиты; или
3) в сочетании с влажностью ускорить коррозию.
223. За исключением требований, приводимых в пункте 188 для упаковки, перевозимой воздушным транспортом, упаковка должна быть сконструирована так, чтобы при внешних условиях, указанных в пункте 224, температура на доступных поверхностях упаковки не превышала 50 град. С, если только данная упаковка не перевозится в условиях исключительного использования.
224. Внешняя температура должна приниматься равной 38 град. С.
225. Условия солнечной инсоляции должны приниматься в соответствии с данными, приведенными в таблице 11.
226. Упаковка, содержащая тепловую защиту с целью выполнения требований тепловых испытаний, указанных в пункте 281, должна быть сконструирована так, чтобы такая защита сохраняла свою эффективность при проведении испытаний упаковки, предусмотренных в пунктах 272-277 и 280-1), 260-2) или 280-2) и 280-3), соответственно. Любая такая защита, находящаяся снаружи упаковки, не должна выходить из строя при приложении усилий на разрыв, разрез, скольжение, трение или при грубом обращении.
Таблица 11. Параметры инсоляции Форма и положение поверхности | Инсоляция в течение 12 часов | в сутки (Вт/м2)
Плоские поверхности при перевозке в горизонтальном положении:
- поверхность основания Отсутствует
- другие поверхности 800 не в горизонтальном положении:
- каждая поверхность 200 Кривые поверхности 400 В качестве варианта можно использовать синусоидальную функцию с коэффициентом поглощения, но без учета эффекта возможного отражения близлежащих предметов.
227. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы, будучи подвергнутой:
1) испытаниям, предусмотренным в пунктах 272-277, утечка радиоактивного содержимого ограничивалась значением не более 10 А2 в час; и
2) испытаниям, предусмотренным в пунктах 279, 280-2), 281 и 282, и испытаниям, предусмотренным в пунктах:
2-1) 280-3) для упаковки с массой не более 500 кг, общей плотностью не более 1000 кг/м3, определенной по внешним габаритным размерам, и радиоактивным содержимым свыше 1000 А2, но не являющимся радиоактивным материалом особого вида, или 2-2) 280-1) для всех других упаковок, она отвечала следующим требованиям:
1-2-1) сохраняла достаточную защиту, обеспечивающую на расстоянии 1 м от поверхности упаковки уровень излучения не выше 10 мЗв/ч при наличии максимального радиоактивного содержимого, на которое рассчитана упаковка; и 1-2-2) ограничивала суммарную утечку радиоактивного содержимого в течение одной недели уровнем не более 10 А2 в случае криптона-85 и не более А2
- в случае всех других радионуклидов.
При наличии смесей различных радионуклидов должны применяться положения, изложенные в пунктах 74-76, однако для криптона-85 может применяться эффективное значение A2(i), равное 10 А2. В случае, указанном выше в подпункте 1), при оценке должны учитываться пределы внешнего радиоактивного загрязнения, предусматриваемые в пункте 97.
228. Упаковка для радиоактивного содержимого, активность которого превышает 10 А2, должна быть сконструирована так, чтобы в случае ее испытания на глубоководное погружение согласно пункту 283 не происходило нарушения системы защитной оболочки.
229. Соблюдение допустимых пределов выхода активности не должно зависеть ни от фильтров, ни от механической системы охлаждения.
230. Упаковка не должна включать систему сброса давления из системы защитной оболочки, которая допускала бы выход радиоактивного материала в окружающую среду в условиях испытаний, предусмотренных в пунктах 272-277 и 279-282.
231. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы при максимальном нормальном рабочем давлении в условиях испытаний, указанных в пунктах 272- 277 и 279-282, механическое напряжение в системе защитной оболочки не достигало уровней, которые могут негативно воздействовать на упаковку, в результате чего она перестает удовлетворять соответствующим требованиям.
232. Максимальное нормальное рабочее давление в упаковке не должно превышать избыточного (манометрического) давления, равного 700 кПа.
233. За исключением требований пункта 188, в случае упаковок, перевозимых по воздуху, максимальная температура на любой легкодоступной при перевозке поверхности упаковки не должна превышать 85 град. С в отсутствие инсоляции в условиях внешней среды, определенных в пункте 224.
Упаковка должна перевозиться в условиях исключительного использования, как указано в пункте 223, если эта максимальная температура превышает 50 град. С.
Для защиты персонала могут быть предусмотрены барьеры или экраны, но необходимость проведения каких-либо испытаний последних отсутствует.
234. Упаковка, содержащая радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию, должна быть сконструирована так, чтобы любые элементы, добавленные к радиоактивному материалу с низкой способностью к рассеянию, которые не входят в его состав, или любые внутренние элементы упаковочного комплекта не могли негативно воздействовать на характеристики радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию.
235. Упаковка должна быть сконструирована в расчете на диапазон температур внешней среды от -40 град. С до +38 град. С.
Параграф 9. Требования, предъявляемые к упаковкам типа В(М)
236. Упаковки типа В(М) должны удовлетворять требованиям, предъявляемым к упаковкам типа B(U), которые указаны в пункте 221; однако для упаковок, перевозимых только в пределах той или иной страны или только между определенными странами, вместо условий, приведенных выше, в пунктах 208, 224, 225 и 228-235, могут быть приняты другие условия, утвержденные компетентными органами этих стран. Тем не менее, требования, предъявляемые к упаковкам типа B(U), которые указаны в пунктах 228-235, должны выполняться в той мере, в какой это практически возможно.
237. Допускается периодическое вентилирование или сброс избыточного давления из упаковок типа В(М) во время перевозки, при условии, что меры эксплуатационного контроля за таким вентилированием или сбросом приемлемы для соответствующих компетентных органов.
Параграф 10. Требования, предъявляемые к упаковкам типа С
238. Упаковки типа С должны быть сконструированы так, чтобы удовлетворять требованиям пунктов 177-190 и пунктов 205-218 (за исключением требований подпункта 217-1), а также требованиям пунктов 222-225, 229-235 и, кроме того, пунктов 239-241.
239. Упаковка должна удовлетворять критериям оценки, которые предписываются для испытаний в пунктах 227-2) и 231, после захоронения в среде, характеризуемой тепловой проводимостью 0,33 Вт/(м.К) [Вт/(м.К) - расчетная единица в СИ] и температурой 38 град. С в стационарном состоянии. В качестве исходных условий оценки должно быть принято, что любая тепловая изоляция упаковки является неповрежденной, упаковка находится в условиях максимального нормального рабочего давления, а температура внешней среды составляет 38 град. С.
240. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы при максимальном нормальном рабочем давлении и будучи подвергнутой:
1) испытаниям, указанным в пунктах 272-277, утечка радиоактивного содержимого из нее не превышала 10
2) серии испытаний, указанных в пункте 287, она отвечала следующим требованиям:
2-1) сохраняла достаточную защиту, обеспечивающую на расстоянии 1 м от поверхности упаковки уровень излучения не более 10 мЗв/ч при максимальном радиоактивном содержимом, на которое рассчитана данная упаковка; и 2-2) ограничивала совокупную утечку радиоактивного содержимого в течение 1 недели уровнем не более 10 А2 в случае криптона-85 и не более А2 - в случае всех других радионуклидов.
При наличии смесей различных радионуклидов должны применяться положения пунктов 74-76, однако для криптона-85 может применяться эффективное значение А2 (i), равное 10 А2. В случае, указанном выше в подпунке
1), при оценке должны учитываться пределы внешнего радиоактивного загрязнения, указанные в пункте 97.
241. Упаковка должна быть сконструирована так, чтобы не происходило нарушения системы защитной оболочки после проведения испытаний на глубоководное погружение согласно пункту 283.
Параграф 11. Требования, предъявляемые к упаковкам, содержащим делящийся материал
242. Делящийся материал должен транспортироваться таким образом, чтобы:
1) сохранялась подкритичность в нормальных и аварийных условиях перевозки; в частности, должны учитываться следующие непредвиденные случаи:
1-1) протечки воды в упаковки или из них;
1-2) снижение эффективности встроенных поглотителей или замедлителей нейтронов;
1-3) перераспределение содержимого либо внутри упаковки, либо в результате его выхода из упаковки;
1-4) уменьшение расстояний внутри упаковок или между ними;
1-5) погружение упаковок в воду или в снег; и 1-6) изменение температуры; и
2) выполнялись требования:
2-1) пункта 205 в отношении делящегося материала, содержащегося в упаковках;
2-2) предписываемые в других положениях настоящих Правил в отношении радиоактивных свойств материала; и 2-3) пунктов 244-253, если он не подпадает под освобождение, предусматриваемое в пункте 243.
1. Освобождения от требований, предъявляемых к упаковкам, содержащим делящийся материал
243. Делящийся материал, удовлетворяющий одному из положений подпунктов 1)-4) настоящего пункта, освобождается от требования в отношении перевозки в упаковках, отвечающих критериям, изложенным в пунктах 244-253, а также от других требований настоящих Правил, которые применяются к делящемуся материалу. Для каждого груза допускается только один вид освобождения.
1) Предел массы в граммах для груза, определяемый по формуле:
масса урана-235 (г) масса другого делящегося вещества (г)
___________________ + _____________________________________ < 1, X Y где X и Y - пределы массы в граммах, определенные в таблице 12, при условии, что либо:
1-1) каждая отдельная упаковка содержит не более 15 грамм делящегося материала; в случае неупакованного материала это количественное ограничение должно применяться к грузу, перевозимому внутри перевозочного средства или на нем; либо 1-2) делящийся материал представляет собой гомогенный водородосодержащий раствор или смесь, где отношение делящихся нуклидов к водороду составляет менее 5% масс; либо 1-3) в любом 10-литровом объеме вещества содержится не более 5 грамм делящегося материала.
Ни бериллий, ни дейтерий не должны присутствовать в количествах, превышающих 0,1% от массы делящегося материала.
Таблица 12. Пределы массы груза для освобождения от требований, предъявляемых к упаковкам, содержащим |Масса в граммах делящегося | Масса (г) делящегося Делящийся |материала, смешанного | материала, смешанного с материал |с веществами, у которых | веществами, у которых |средняя плотность водорода | средняя плотность |ниже или равна плотности воды|водорода выше плотности воды Уран-235 (X) 400 290 Другой делящийся материал (Y) 250 180
2) Уран, обогащенный по урану-235 максимально до 1% масс, с общим содержанием плутония и урана-233, не превышающим 1% от массы урана-235, при условии, что делящийся материал распределен практически равномерно по всему материалу. Кроме того, если уран-235 присутствует в виде металла, окиси или карбида, он не должен располагаться в виде упорядоченной решетки.
3) Жидкие растворы уранилнитрата, обогащенного по урану-235 максимально до 2% масс, с общим содержанием плутония и урана-233 в количестве, не превышающем 0,002% от массы урана, и с минимальным атомным отношением азота к урану (N/U), равным 2.
4) Упаковки, содержащие каждая в отдельности общую массу плутония не более 1 кг, в которой не более 20% масс могут состоять из плутония-239, плутония-241 или любого сочетания этих радионуклидов.
2. Характеристики содержимого для оценки упаковок, содержащих делящийся материал
244. В случае, если химическая или физическая форма, изотопный состав, масса или концентрация, коэффициент замедления или плотность либо геометрическая конфигурация неизвестны, оценки, предусмотренные в пунктах 248-253, должны проводиться исходя из предположения, что каждый неизвестный параметр имеет такое значение, при котором размножение нейтронов достигает максимального уровня, соответствующего известным условиям и параметрам этих оценок.
245. Для облученного ядерного топлива оценки, предусмотренные в пунктах 248-253, должны основываться на изотопном составе, показывающем:
1) максимальное размножение нейтронов в течение периода облучения, или
2) консервативную оценку размножения нейтронов для оценок упаковок.
После облучения, но еще до перевозки, должно быть проведено измерение с целью подтверждения консерватизма в отношении изотопного состава.
3. Требования, предъявляемые к конфигурации и температуре
246. Упаковочный комплект, после того, как он был подвергнут испытаниям, указанным в пунктах 272-277, должен исключать проникновение куба с ребром 10 см.
247. Упаковка должна быть сконструирована с учетом диапазона температуры внешней среды от - 40 град. С до +38 град. С, если компетентным органом в сертификате об утверждении, выданном на конструкцию упаковки, не будут оговорены иные условия.
4. Оценка отдельной единичной упаковки
248. Для единичной упаковки должно быть сделано допущение, что вода может проникнуть во все пустоты упаковки, в том числе внутри системы защитной оболочки, или наоборот вытечь из них. Однако, если конструкция включает специальные средства для предотвращения такого проникновения воды в определенные свободные объемы или вытекания воды из них даже в случае ошибки персонала, то можно допустить, что в отношении этих пустот утечка отсутствует. Специальные средства должны включать:
1) ряд высоконадежных барьеров для воды, каждый из которых остался бы водонепроницаемым, если бы упаковка была подвергнута испытаниям, предусмотренным в пункте 253-2); высокую степень контроля качества при изготовлении, обслуживании и ремонте упаковочных комплектов, а также испытания для проверки герметичности каждой упаковки перед каждой перевозкой; или
2) для упаковок, содержащих только гексафторид урана:
2-1) упаковки, в которых после проведения испытаний, предусмотренных в пункте 253-2), отсутствует непосредственный физический контакт между клапаном и любым другим компонентом упаковочного комплекта, за исключением первоначальной точки крепления, и в которых, кроме того, после проведения испытаний, предусмотренных в пункте 281, клапаны остались устойчивыми к утечке; и 2-2) высокую степень контроля качества при изготовлении, обслуживании и ремонте упаковочных комплектов в сочетании с испытаниями для проверки герметичности каждой упаковки перед каждой перевозкой.
249. Другим допущением должно быть то, что близкое отражение для системы локализации будет при слое воды толщиной не менее 20 сантиметров или будет такое повышенное отражение, которое может быть дополнительно создано окружающим материалом упаковочного комплекта. Однако в случае, когда можно подтвердить, что система локализации сохраняется неповрежденной внутри упаковочного комплекта после проведения испытаний, предусмотренных в подпункте 253-2), для подпункта 250-3) можно сделать допущение о наличии для упаковки близкого отражения при слое воды не менее 20 сантиметров.
250. Упаковка должна оставаться подкритичной в условиях, изложенных в пунктах 248 и 249, при этом условия, в которых будет находится упаковка, должны быть такими, чтобы максимальное размножение нейтронов соответствовало:
1) обычным условиям перевозки (без инцидентов);
2) испытаниям, предусмотренным в пункте 252-2);
3) испытаниям, предусмотренным в пункте 253-2).
251. В случае упаковок, перевозимых воздушным транспортом:
1) упаковка должна, оставаться подкритичной в условиях, соответствующих испытаниям, предусмотренных в пункте 287, при том допущении, что функцию отражения выполняет слой воды толщиной не менее 20 сантиметров, а упаковка сохраняет водонепроницаемость; и
2) специальные средства, указанные в пункте 248, не должны предусматриваться, если после проведения испытаний, указанных в пункте 287, а затем и указанных в пункте 286, не предотвращается проникновение воды в пустоты или вытекание воды из них.
5. Оценка партий упаковок в нормальных условиях перевозки
252. Должно быть определено число "N", при пятикратном увеличении которого должна сохраняться подкритичность для данной конфигурации партии и условий для упаковок, приводящих к максимальному размножению нейтронов, при соблюдении следующих требований:
1) промежутки между упаковками должны оставаться незаполненными, а функции отражения для данной конфигурации партии упаковок должен выполнять окружающий ее со всех сторон слой воды толщиной не менее 20 сантиметров; и
2) в качестве состояния упаковок должно приниматься их оцененное или фактическое состояние, после того, как они подверглись испытаниям, указанным в пунктах 272-277.
6. Оценка партий упаковок, находящихся в аварийных условиях перевозки
253. Должно быть определено число "N", при двукратном увеличении которого должна сохраняться подкритичность для данной конфигурации партии и условий для упаковок, приводящих к максимальному размножению нейтронов,
1) промежутки между упаковками должны быть заполнены водородосодержащим замедлителем, а функции отражения для данной конфигурации партии упаковок должен выполнять окружающий ее со всех сторон слой воды толщиной не менее 20 см; и
2) после испытаний, указанных в пунктах 272-277, проводятся те из указанных ниже испытаний, которые налагают более жесткие ограничения:
2-1) испытания, указанные в подпункте 280-2), и испытания, указанные либо в пункте 280-3) для упаковок, масса которых не превышает 500 кг, а общая плотность, определяемая по внешним габаритным размерам, составляет не более 1000 кг/м3, либо в пункте 280-1) для всех других упаковок; затем следуют испытания, указанные в пункте 281, а завершающими являются испытания, указанные в пунктах 284-286; или 2-2) испытания, указанные в пункте 282; и
3) в случае, если происходит утечка любой части делящегося материала за пределы системы защитной оболочки в результате проведения испытаний, указанных в пункте 253-2), должно быть сделано допущение, что утечка делящегося материала происходит из каждой упаковки в партии, а конфигурация и замедление для всего делящегося материала таковы, что в результате происходит максимальное размножение нейтронов, при котором функцию близкого отражения выполняет окружающий слой воды толщиной не менее 20 сантиметров.
Глава 7 Порядок испытаний Параграф 1. Подтверждение соответствия требованиям
254. Подтверждение соответствия рабочих характеристик требованиям, изложенным в Главе 6, должно осуществляться любым из методов, приведенных ниже, или их сочетанием.
1) Проведение испытаний на образцах, представляющих материал НУА-III, или радиоактивный материал особого вида, или радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию, либо на прототипах или моделях упаковочных комплектов, когда содержимое образца или упаковочного комплекта для испытаний должно как можно точнее имитировать ожидаемый диапазон характеристик радиоактивного содержимого, а испытываемый образец или упаковочный комплект должны быть подготовлены в том виде, в каком они представляются к перевозке.
2) Ссылка на предыдущее удовлетворительное подтверждение аналогичного характера.
3) Проведение испытаний на моделях соответствующего масштаба, снабженными элементами, важными для испытываемого образца, если из технического опыта следует, что результаты таких испытаний приемлемы для конструкторских целей. При применении масштабных моделей должна учитываться необходимость корректировки определенных параметров испытаний, таких, как диаметр пробойника или нагрузка сжатия.
4) Расчет или обоснованная аргументация в случаях, когда надежность или консервативность расчетных методов и параметров общепризнанна.
255. После испытания образца, прототипа или модели должны применяться соответствующие методы оценки для подтверждения выполнения изложенных в данном разделе требований в соответствии с приемлемыми нормами и рабочими характеристиками, предписываемыми в Главе 6.
Параграф 2. Испытания материала НУА-III
256. Образец материала в твердом состоянии, представляющий полное содержимое упаковки, должен погружаться на 7 суток в воду при температуре внешней среды. Объем воды для испытаний должен быть достаточным для того, чтобы в конце 7-суточного испытания оставшийся свободный объем непоглощенной и непрореагировавшей воды составлял по меньшей мере 10% от объема собственно испытываемого твердого образца. Начальное значение рН воды должно составлять 6-8, а максимальная проводимость - 1 мСм/м (cмотреть приложение к ПНПА) при 20 град.С. После погружения испытываемого образца на 7 суток измеряется полная активность свободного объема воды.
Параграф 3. Испытания радиоактивного материала особого вида
1. Общие положения
257. Образцы, представляющие собой или имитирующие радиоактивный материал особого вида, должны подвергаться испытанию на столкновение, испытанию на удар, испытанию на изгиб и тепловому испытанию, которые предусматриваются в пунктах 258-262. Для каждого из этих испытаний может использоваться отдельный образец. После каждого испытания должна проводиться оценка образца выщелачиванием и определением объема утечки с применением метода, не менее чувствительного, чем методы, указанные в пункте 263 для нерассеивающегося твердого материала или в пункте 264 для материала в капсуле.
2. Методы испытаний
258. Испытание на столкновение. Образец сбрасывается на мишень с высоты 9 м. Мишень должна соответствовать предписаниям пункта 270.
259. Испытание на удар. Образец должен помещаться на свинцовую пластину, лежащую на гладкой твердой поверхности, и по нему производится удар плоской поверхностью болванки из мягкой стали с силой, равной удару груза массой 1,4 кг при свободном падении с высоты 1 м. Нижняя часть болванки должна иметь диаметр 25 мм с краями, имеющими радиус закругления (3,0 +/- 0,3) мм. Пластина из свинца твердостью 3,5-4,5 по шкале Виккерса и толщиной не более 25 мм должна иметь несколько большую поверхность, чем площадь опоры образца. Для каждого испытания на удар должна использоваться новая поверхность свинца. Удар болванкой по образцу должен производиться таким образом, чтобы нанести максимальное повреждение.
260. Испытание на изгиб. Это испытание должно применяться только к удлиненным и тонким источникам, имеющим длину не менее 10 см и отношение длины к минимальной ширине не менее 10. Образец должен жестко закрепляться в горизонтальном положении так, чтобы половина его длины выступала за пределы места зажима. Положение образца должно быть таким, чтобы он получил максимальное повреждение при ударе плоской поверхностью стальной болванки по свободному концу образца. Сила удара болванки по образцу должна равняться силе удара груза массой 1,4 кг, свободно падающего с высоты 1 м. Плоская поверхность болванки должна иметь диаметр 25 мм с краями, имеющими радиус закругления (3,0 +/- 0,3) мм.
261. Тепловое испытание. Образец должен нагреваться на воздухе до температуры 800 град.С, выдерживаться при этой температуре в течение 10 минут, а затем естественно охлаждаться.
262. Образцы, представляющие собой или имитирующие радиоактивный материал, заключенный в герметичную капсулу, могут освобождаться от испытаний:
1) предписываемых в пунктах 258 и 259, при условии, что масса радиоактивного материала особого вида менее 200 грамм и они вместо этого подвергаются испытанию на столкновение 4-го класса, предписываемому Международной организацией по стандартизации; и
2) предписываемых в пункте 261, при условии, что они вместо этого подвергаются тепловому испытанию 6-го класса, которое для закрытых радиоактивных источников рекомендуется Международной организацией по стандартизации.
3. Методы оценки выщелачивания и оценки объемной утечки
263. Для образцов, представляющих собой или имитирующих нерассеивающийся твердый материал, оценка выщелачивания должна проводиться в следующем порядке:
1) образец должен погружаться на 7 суток в воду при температуре внешней среды. Объем используемой при испытании воды должен быть достаточным для того, чтобы в конце 7-суточного испытания оставшийся свободный объем непоглощенной и непрореагировавшей воды составлял по меньшей мере 10% от объема собственно твердого испытываемого образца. Начальное значение рН воды должно быть 6-10, а максимальная проводимость - 1 мСм/м при 20 град.С;
2) вода с образцом должна нагреваться до температуры (50 +/- 5) град.С, а образец - выдерживаться в этой температуре в течение 4 часов;
3) затем должна замеряться активность воды;
4) образец далее должен выдерживаться не менее 7 суток без обдува на воздухе при температуре не менее 30 град.С с относительной влажностью не менее 90%;
5) образец должен далее погружаться в воду с параметрами, указанными в подпункте 1) выше; вода с образцом нагревается до температуры (50 +/- 5) град.С, и образец выдерживается при этой температуре в течение 4 часов;
6) после этого должна измеряться активность воды.
264. Для образцов, представляющий собой или имитирующих радиоактивный материал, заключенный в герметичную капсулу, должна проводиться либо оценка выщелачивания, либо оценка объемной утечки в следующем порядке:
1) Оценка выщелачивания должна предусматривать следующие этапы:
1-1) образец должен погружаться в воду при температуре внешней среды.
Начальное значение рН воды должно быть 6-8, а максимальная проводимость - 1 мСм/м при температуре 20 град.С;
1-2) вода и образец должны нагреваться до температуры (50 +/- 5) град.С, и образец выдерживается при этой температуре в течение 4 часов;
1-3) затем должна измеряться активность воды;
1-4) образец далее должен выдерживаться в течение не менее 7 суток без обдува на воздухе при температуре не менее 30 град. С с относительной влажностью не менее 90%;
1-5) должен быть повторен процесс, указанный в подпунктах 1-1), 1-2) и 1-
2) Проводимая вместо этого оценка объемной утечки должна включать любое приемлемое для компетентного органа испытание из числа предписанных Международной организацией по стандартизации (ИСО).
Параграф 4. Испытания радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию
265. Образцы, представляющие собой или имитирующие радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию, подвергаются усиленному тепловому испытанию, указанному в пункте 289, и испытанию на столкновение, указанному в пункте 290. Для каждого из этих испытаний может использоваться отдельный образец. После каждого испытания образец должен подвергаться испытанию на выщелачивание, указанному в пункте 256. После каждого испытания необходимо установить, были ли выполнены соответствующие требования, изложенные в пункте 176.
Параграф 5. Испытания упаковок
1. Подготовка образца к испытанию
266. До испытания все образцы должны проверяться с целью выявления и регистрации неисправностей или повреждений, в том числе:
1) отклонений от параметров конструкции;
2) дефектов изготовления;
3) коррозии или других ухудшающих качество эффектов; и
4) деформаций.
267. Должна быть четко обозначена система защитной оболочки упаковки.
268. Внешние детали образца должны быть четко определены с тем, чтобы можно было легко и ясно указать любую его часть.
2. Испытание целостности системы защитной оболочки и защиты и оценка безопасности по критичности
269. После каждого из применимых испытаний, указанных в пунктах 271-
1) должны быть выявлены и зафиксированы неисправности и повреждения;
2) должно быть установлено, продолжает ли целостность системы защитной оболочки и защиты удовлетворять требованиям Главы 6, предъявляемым к испытываемой упаковке; и
3) для упаковок, содержащих делящийся материал, должно быть определено, соблюдены ли допущения и условия, используемые при оценках, которые требуются согласно пунктам 242-253 в отношении одной или нескольких упаковок.
3. Мишень для испытаний на падение
270. Мишень для испытаний на падение, указанных в пунктах 258, 275, 278-
1), 280, 288 и 290, должна представлять собой плоскую, горизонтальную поверхность такого рода, чтобы любое увеличение сопротивляемости смещению или деформации этой поверхности при падении на нее образца не приводили к значительному увеличению повреждения этого образца.
4. Испытание упаковочных комплектов, предназначенных для гексафторида урана
271. Образцы, представляющие собой или имитирующие упаковочные комплекты, предназначенные для размещения в них 0,1 кг или более гексафторида урана, подвергаются гидравлическому испытанию при внутреннем давлении не менее 1,38 МПа, однако если испытательное давление составляет менее 2,76 МПа, то для данной конструкции требуется многостороннее утверждение. Для упаковочных комплектов, подвергающихся повторным испытаниям, может применяться любой другой эквивалентный метод неразрушающих испытаний при условии многостороннего утверждения.
5. Испытания для подтверждения способности выдержать нормальные условия перевозки
272. Эти испытания включают: обрызгивание водой, испытание на свободное падение, испытание на укладку штабелем и испытание на глубину разрушения (пенетрацию). Образцы упаковки должны подвергаться испытанию на свободное падение, укладку штабелем и глубину разрушения, причем каждому из этих испытаний должно предшествовать обрызгивание водой. Для всех испытаний может использоваться один образец, при условии, что выполнены требования пункта 273.
273. Интервал времени между окончанием испытания обрызгиванием водой и последующим испытанием должен быть таким, чтобы вода успела максимально впитаться без видимого высыхания внешней поверхности образца. При отсутствии каких-либо противопоказаний этот интервал принимается равным примерно двум часам, если вода подается одновременно с четырех направлений.
Однако, если вода разбрызгивается последовательно с каждого из четырех направлений, никакого интервала не должно быть.
274. Испытание обрызгиванием водой. Образец должен быть подвергнут испытанию методом обрызгивания водой, имитирующим пребывание в течение не менее одного часа под дождем интенсивностью примерно 5 сантиметров в час.
275. Испытание на свободное падение. Образец должен падать на мишень таким образом, чтобы причинялся максимальный ущерб испытываемым средствам безопасности.
1) Высота падения, измеряемая от самой нижней точки образца до самой верхней плоскости мишени, должна быть не меньше расстояния, указанного в таблице 13 для соответствующей массы. Мишень должна соответствовать предписаниям пункта 270.
2) Для прямоугольных картонных или деревянных упаковок массой не более 50 кг отдельный образец должен быть подвергнут испытанию на свободное падение с высоты 0,3 м на каждый угол.
3) Для цилиндрических фибровых упаковок массой не более 100 кг отдельный образец должен быть подвергнут испытанию на свободное падение с высоты 0,3 м на каждую четверть края цилиндра у каждого основания.
Таблица 13. Высота свободного падения при испытаниях упаковок на нормальные условия перевозки Масса упаковки (кг) | Высота свободного падения (м)
Масса упаковки < 5 000 1,2 5 000 </= Масса упаковки < 10 000 0,9 10 000 </= Масса упаковки < 15 000 0,6 15 000 </= Масса упаковки 0,3
276. Испытание на укладку штабелем. Если форма упаковочного комплекта не исключает укладку штабелем, образец подвергается в течение 24 часов сжатию с усилием равным или превышающим:
1) усилие, эквивалентное 5-ти кратной массе данной упаковки; и
2) усилие, эквивалентное произведению 13 кПа на площадь вертикальной проекции упаковки.
Нагрузка должна распределяться равномерно на две противоположные стороны образца, одна из которых должна быть основанием, на котором обычно стоит упаковка.
277. Испытание на глубину разрушения. Образец ставится на жесткую горизонтальную поверхность, не смещающуюся при проведении испытания.
1) Стержень диаметром 3,2 см с полусферическим концом и массой 6 килограмм сбрасывается в свободном падении при вертикальном положении его продольной оси в направлении центра наименее прочной части образца, так, чтобы в случае, если он пробьет упаковку достаточно глубоко, ударить по системе защитной оболочки. При проведении испытания стержень не должен подвергаться значительной деформации.
2) Высота падения стержня, измеряемая от его нижнего конца до намеченной точки воздействия на верхнюю поверхность образца, должна составлять 1 м.
6. Дополнительные испытания для упаковок типа А, предназначенных для жидкостей и газов
278. Образец или отдельные образцы должны подвергаться каждому из следующих испытаний, за исключением случаев, когда можно доказать, что одно из испытаний является более тяжелым для исследуемого образца, чем другое; в таких случаях один образец подвергается более тяжелому испытанию.
1) Испытание на свободное падение. Образец должен сбрасываться на мишень таким образом, чтобы был нанесен максимальный ущерб защитной оболочке. Высота падения, измеряемая от самой нижней части образца до верхней поверхности мишени, должна составлять 9 м. Мишень должна соответствовать
2) Испытание на глубину разрушения. Образец должен подвергаться испытанию, предусматриваемому в пункте 277, с тем отличием, что высота падения увеличивается с 1 м, как указано в пункте 277-2), до 1,7 м.
7. Испытания для проверки способности выдержать аварийные условия перевозки
279. Образец должен быть подвергнут суммарному воздействию испытаний, о которых говорится в пункте 280 и пункте 281, в указанной последовательности. После этих испытаний либо тот же, либо другой образец должен быть подвергнут испытанию или испытаниям на погружение в воду согласно положениям пункта 282 и, если это применимо, - пункта 283.
280. Испытание на механическое повреждение. Испытание на механическое повреждение состоит из трех различных испытаний на падение. Каждый образец должен быть подвергнут соответствующим испытаниям на падение согласно пункту 227 или пункту 253. Последовательность падений образца должна быть такой, чтобы по завершении испытания на механическое повреждение образцу были нанесены такие повреждения, которые привели бы к максимальному повреждению при последующем тепловом испытании.
1) При падении 1 образец должен падать на мишень таким образом, чтобы он получил максимальное повреждение, а высота падения, измеряемая от самой нижней точки образца до верхней поверхности мишени, должна составлять 9 м.
Мишень должна соответствовать предписаниям пункта 270.
2) При падении 2 образец должен падать на штырь, жестко закрепленный в вертикальном положении на мишени, таким образом, чтобы ему было нанесено максимальное повреждение. Высота падения, измеряемая от намеченного места удара образца до верхней поверхности штыря, должна составлять 1 м. Штырь должен быть изготовлен из мягкой стали и иметь круглое сечение диаметром (15,0 +/- 0,5) см и длину 20 см, если только при большей длине штыря не будет наноситься более сильное повреждение; в этом случае должен использоваться штырь достаточной длины для нанесения максимального повреждения. Верхняя поверхность штыря должна быть плоской и горизонтальной с радиусом закругления краев не более 6 мм. Мишень, на которой устанавливается штырь, должна соответствовать предписаниям пункта 717.
3) При падении 3 образец должен быть подвергнут испытанию на динамическое разрушение посредством размещения образца на мишени таким образом, чтобы он получил максимальное повреждение при падении на него тела массой 500 кг с высоты 9 м. Тело должно быть выполнено из мягкой стали в виде твердой пластины размером 1 м х 1 м и должно падать в горизонтальном положении. Высота падения должна измеряться от нижней поверхности пластины до наивысшей точки образца. Мишень, на которой устанавливается образец, должна соответствовать предписаниям пункта 270.
281. Тепловое испытание. Образец должен находиться в сбалансированном тепловом состоянии при температуре внешней среды 38 град.С в условиях солнечной инсоляции, указанных в таблице 11, и при максимальной расчетной скорости образования внутреннего тепла внутри упаковки от радиоактивного содержимого. В качестве варианта допускается, чтобы любой из этих параметров имел другие значения до испытания и во время него, при условии, что они будут надлежащим образом учтены при последующей оценке поведения упаковки.
Тепловое испытание должно далее предусматривать:
1) помещение образца на 30 минут в тепловую среду, где тепловой поток будет по меньшей мере эквивалентным тепловому потоку в очаге горения углеводородного топлива в воздушной среде, в котором существуют достаточно постоянные условия внешней среды для обеспечения среднего коэффициента излучения пламени не менее 0,9 при средней температуре не менее 800 град.С;
пламя полностью охватывает образец, при этом коэффициент поверхностного поглощения принимается равным либо 0,8, либо тому значению, которое может быть подтверждено для упаковки, помещаемой в указанный очаг горения; а затем,
2) помещение образца в температурную среду со значением 38 град.С в условиях солнечной инсоляции, указанных в таблице 9, и при максимальной расчетной скорости выделения внутреннего тепла радиоактивным содержимым внутри упаковки на время, достаточное для того, чтобы убедиться, что значения температуры в образце во всех местах снижаются и/или приближаются к первоначальным условиям устойчивого состояния. В качестве варианта допускается, чтобы любой из этих параметров имел другие значения после прекращения нагревания, при условии, что они будут надлежащим образом учтены при последующей оценке поведения упаковки.
Во время и после испытания образец не должен подвергаться искусственному охлаждению, а любое горение материалов образца должно продолжаться естественным образом.
282. Испытание погружением в воду. Образец должен находиться под воздействием водяного столба высотой как минимум 15 м в течение не менее восьми часов в положении, приводящем к максимальным повреждениям. Для демонстрационных целей принимается, что этим условиям соответствует внешнее избыточное давление не менее 150 кПа.
8. Усиленное испытание погружением в воду упаковок типа B(U)
и типа В(М), содержащих более 10 А2, и упаковок типа С
283. Усиленное испытание погружением в воду. Образец должен находиться под воздействием водяного столба высотой как минимум 200 м в течение не менее одного часа. Для демонстрационных целей принимается, что этим условиям соответствует внешнее избыточное давление не менее 2 МПа.
9. Испытание на водонепроницаемость упаковок, содержащих
284. От этих испытаний должны освобождаться упаковки, в отношении которых для целей оценки согласно положениям, изложенным в пунктах 248-253, делалось допущение о протечке воды внутрь и ее вытекании в объеме, приводящем к наибольшей реактивности.
285. Прежде, чем быть подвергнутым предусматриваемому ниже испытанию на водонепроницаемость, образец должен быть подвергнут испытаниям, указанным в пункте 280-2) и либо в пункте 280-1), либо 280-3), согласно требованиям пункта 253, а также испытанию, указанному в пункте 281.
286. Образец должен находиться под воздействием водяного столба как минимум 0,9 м в течение не менее восьми часов в положении, в котором ожидается максимальная протечка.
10. Испытание упаковок типа С
287. Образцы должны быть подвергнуты воздействию каждой из следующих серий испытаний, проводимых в указанном порядке:
1) испытаниям, указанным в пунктах 280-1), 280-3), 288 и 289; и
2) испытанию, указанному в пункте 290.
Для каждой из серий 1) и 2) разрешается использовать разные образцы.
288. Испытание на прокол/разрыв. Образец должен быть подвергнут разрушающему воздействию твердого штыря, изготовленного из мягкой стали.
Положение штыря по отношению к поверхности образца должно быть таким, чтобы вызвать максимальное повреждение при завершении серии испытаний, указанных в пункте 287-1).
1) На мишени должен размещаться образец, представляющий собой упаковку массой менее 250 кг, и на него с высоты 3 м над намеченным местом удара падает штырь массой 250 кг. Для этого испытания штырь должен представлять собой цилиндрический стержень диаметром 20 см, ударный конец которого образует усеченный прямой круговой конус со следующими размерами:
высота 30 см и диаметр вершины 2,5 см. Мишень, на которой размещается образец, должна соответствовать предписаниям пункта 270.
2) Для упаковок массой 250 кг или более основание штыря должно закрепляться на мишени, а образец падает на штырь. Высота падения, измеряемая от места удара образца до верхней поверхности штыря, должна составлять 3 м.
Для этого испытания свойства и размеры штыря должны соответствовать предписаниям подпункта 1) за тем исключением, что длина и масса штыря должны быть такими, чтобы наносилось максимальное повреждение образцу.
Мишень, на которой закрепляется основание штыря, должна соответствовать
289. Усиленное тепловое испытание. Условия этого испытания должны соответствовать предписаниям пункта 281, за тем исключением, что выдерживание в тепловой среде должно продолжаться 60 минут.
290. Испытание на столкновение. Образец должен быть подвергнут столкновению с мишенью со скоростью не менее 90 м/с, причем в таком положении, чтобы ему было нанесено максимальное повреждение. Мишень
Глава 8 Утверждение и административные требования
291. В случае конструкций упаковок, для которых не требуется выдачи компетентным органом сертификата об утверждении, грузоотправитель должен по запросу предоставлять для инспекции соответствующему компетентному органу документальное подтверждение соответствия конструкции данной упаковки всем применимым требованиям.
292. Утверждение компетентным органом необходимо в отношении:
1) конструкций:
1-1) радиоактивного материала особого вида (смотреть пункты 293, 294 и
308);
1-2) радиоактивного материала c низкой способностью к рассеянию (смотреть пункты 293 и 294);
1-3) упаковок, содержащих 0,1 кг или более гексафторида урана (смотреть пункт 295);
1-4) всех упаковок, содержащих делящийся материал, если на них не распространяется освобождение согласно пункту 243 (смотреть пункты 302-304, 306 и 307);
1-5) упаковок типа B(U) и типа В(М) (смотреть пункты 296-301, 306 и 307);
1-6) упаковок типа С (смотреть пункты 296-298);
2) специальных условий (смотреть пункты 314-316);
3) некоторых перевозок (cмотреть пункты 310-313);
4) программы радиационной защиты для судов специального назначения (смотреть пункт 164-1); и
5) расчета значений для радионуклидов, не указанных в таблице 1 (смотреть пункт 72).
Параграф 2. Утверждение радиоактивного материала особого вида и радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию
293. Конструкция радиоактивного материала особого вида требует одностороннего утверждения. Конструкция материала с низкой способностью к рассеянию требует многостороннего утверждения. В обоих случаях заявка на утверждение должна включать:
1) подробное описание радиоактивного материала или, если это капсула, ее содержимого; особо должно быть указано как физическое, так и химическое состояние;
2) подробное описание конструкции любой капсулы, которая будет использоваться;
3) акт о проведенных испытаниях и их результатах или основанные на расчетах данные о том, что радиоактивный материал способен удовлетворять принятым нормам, или другие данные о том, что радиоактивный материал особого вида или радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию удовлетворяют применимым требованиям настоящих Правил;
4) детальное описание применяемой программы обеспечения качества, требуемой в соответствии с пунктом 68; и
5) описание любых предшествующих перевозке мероприятий, предлагаемых в отношении груза радиоактивного материала особого вида или
294. Компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении, в котором указывается, что утвержденная конструкция соответствует требованиям, предъявляемым к радиоактивному материалу особого вида или радиоактивному материалу с низкой способностью к рассеянию, и присваивать этой конструкции опознавательный знак.
Параграф 3. Утверждение конструкций упаковок
1. Утверждение конструкций упаковок для гексафторида урана
295. Для утверждения конструкций упаковок, содержащих 0,1 кг или более гексафторида урана, необходимо следующее:
1) После 31 декабря 2000 года для каждой конструкции упаковок, которая удовлетворяет требованиям пункта 203, требуется многостороннее утверждение.
После 31 декабря 2003 года для каждой конструкции упаковок, которая удовлетворяет требованиям пунктов 200-202, требуется одностороннее утверждение компетентным органом страны, в которой разработана данная конструкция.
2) Заявка на утверждение должна включать всю информацию, необходимую для того, чтобы компетентный орган мог убедиться в соответствии конструкции требованиям пункта 200, а также детальное описание соответствующей программы обеспечения качества, требуемой в пункте 68.
3) Компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении, в котором указывается, что утвержденная конструкция соответствует требованиям пункта 200, и присваивать этой конструкции опознавательный знак.
2. Утверждение конструкций упаковок типа B(U) и типа С
296. Для каждой конструкции упаковки типа B(U) и типа С требуется одностороннее утверждение, за тем исключением, что:
1) для конструкции упаковки для делящегося материала, на которую также распространяются требования пунктов 302-304, требуется многостороннее утверждение; и
2) для конструкции упаковки типа B(U) для радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию требуется многостороннее утверждение.
297. Заявка на утверждение должна включать:
1) подробное описание предполагаемого радиоактивного содержимого с указанием его физического и химического состава и характера излучения;
2) подробное описание конструкции, включая полный комплект инженерно- технической документации (чертежей), перечней используемых материалов и методов изготовления;
3) акт о проведенных испытаниях и их результатах или основанные на расчетах или иные данные, свидетельствующие о том, что конструкция адекватно соответствует применимым требованиям;
4) предлагаемые инструкции по эксплуатации упаковочного комплекта и его обслуживанию во время использования;
5) если упаковка рассчитана на максимальное нормальное рабочее давление, превышающее манометрическое давление, равное 100 кПа, - детальное описание конструкционных материалов системы защитной оболочки, проб, которые планируется отбирать, и предлагаемых испытаний;
6) если предполагаемое радиоактивное содержимое представляет собой облученное топливо, то заявитель должен указать и обосновать любое допущение относительно характеристик топлива, сделанное при анализе безопасности, и дать описание любых предперевозочных измерений, требуемых в соответствии с пунктом 245-2);
7) описание любых специальных условий укладки, необходимых для безопасного отвода тепла от упаковки с учетом использования различных видов транспорта и типа перевозочного средства или грузового контейнера;
8) пригодное для воспроизведения графическое изображение размером не более 21 см х 30 см, иллюстрирующее компоновку упаковки; и
9) детальное описание применяемой программы обеспечения качества, требуемой согласно пункту 68.
298. Компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении, в котором указывается, что утвержденная конструкция соответствует требованиям, предъявляемым к упаковкам типа B(U) или типа С, и присваивать этой конструкции опознавательный знак.
3. Утверждение конструкций упаковок типа В(М)
299. Для каждой конструкции упаковки типа В(М), включая конструкции, предназначенные для делящегося материала, которые также подпадают под действие требований пунктов 302-304, и для радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию, требуется многостороннее утверждение.
300. Помимо сведений, которые требуются в пункте 297 для упаковок типа B(U), заявка на утверждение конструкции упаковки типа В(М) должна включать:
1) перечень требований, указанных в пунктах 208, 224, 225 и 228-235, которым данная упаковка не соответствует;
2) сведения о любых предлагаемых дополнительных мерах эксплуатационного контроля, подлежащих применению во время перевозки, которые, хотя и не предусматриваются настоящими Правилами в обычном порядке, но тем не менее требуются для обеспечения безопасности упаковки или для компенсации недостатков, указанных выше, в подпункте 1);
3) заявление о любых ограничениях в отношении вида транспорта и о любых специальных процедурах погрузки, перевозки, разгрузки или обработки груза; и
4) спецификацию диапазона условий внешней среды (температура, солнечная инсоляция), ожидаемых при перевозке и учтенных в конструкции.
301. Компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении, в котором указывается, что утвержденная конструкция соответствует применимым требованиям, предъявляемым к упаковкам типа В(М), и присваивать этой
4. Утверждение конструкций упаковки для делящегося материала
302. Для каждой конструкции упаковки, предназначенной для делящегося материала, которая не освобождается согласно пункту 243 от требований, предъявляемых именно к упаковкам, содержащим делящийся материал, требуется многостороннее утверждение.
303. Заявка на утверждение должна содержать всю информацию, необходимую для того, чтобы компетентный орган мог убедиться в соответствии конструкции требованиям пункта 242, а также детальное описание соответствующей программы обеспечения качества, требуемой согласно пункту
304. Компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении, в котором указывается, что утвержденная конструкция соответствует требованиям пункта 242, и присваивать этой конструкции опознавательный знак.
Параграф 4. Положения для переходного периода Все действующие правила по безопасной перевозке различных видов радиоактивных материалов на территории Казахстана и бывшего СССР разработаны на основании всесторонне пересмотренных изданий Правил МАГАТЭ, опубликованных для применения в национальных нормативных правовых актах, в 1973 и в 1985 годах. Настоящие Правила являются результатом международного пересмотра Правил МАГАТЭ по безопасной транспортировки радиоактивных материалов, изданных в 1996 году. В результате периодичного пересмотра Правил МАГАТЭ в них вносятся изменения по утверждению отдельных видов упаковок, упаковочных комплектов, перевозок и радиоактивных материалов для достижения максимальной безопасности транспортировки радиоактивных материалов. В этой связи возникает необходимость введения положения для переходного периода по времени, в течение которого на определенных условиях осуществляется эксплуатация упаковочных комплектов и радиоактивных материалов, утвержденных по устаревшим требованиям.
1. Упаковки, для которых не требуется утверждения конструкции компетентным органом в соответствии с положениями Правил издания 1985 года и издания 1985 года (исправленного в 1990 году)
305. Освобожденные упаковки, промышленные упаковки типа ПУ-1, типа ПУ-2 и типа ПУ-3, а также упаковки типа А, для которых не требовалось утверждения конструкции компетентным органом и которые удовлетворяют требованиям Правил издания 1985 года или издания 1985 года (исправленного в 1990 году), могут продолжать использоваться при условии принятия в отношении них обязательной программы обеспечения качества в соответствии с требованиями пункта 68 и соблюдения указанных в Главе 4 пределов активности и ограничений в отношении материалов. Любой упаковочный комплект, который модифицирован, если только это не было сделано в целях повышения безопасности, или изготовлен после 31 декабря 2003 года, должен полностью отвечать требованиям нынешнего издания Правил. Упаковки, подготовленные для перевозки не позднее 31 декабря 2003 года согласно требованиям Правил издания 1985 года или издания 1985 года (исправленного в 1990 году) могут и далее использоваться для перевозки. Упаковки, подготовленные для перевозки после этой даты, должны полностью удовлетворять требованиям нынешнего издания Правил.
2. Упаковки, утвержденные в соответствии с положениями Правил изданий 1973 года, 1973 года (исправленного), 1985 года и 1985 года (исправленного в 1990 году)
306. Упаковочные комплекты, изготовленные согласно конструкции упаковки, утвержденной компетентным органом в соответствии с положениями Правил издания 1973 года или издания 1973 года (исправленного), могут оставаться в эксплуатации, при условии: многостороннего утверждения конструкции упаковки, принятия в отношении них обязательной программы обеспечения качества в соответствии с применимыми требованиями пункта 68;
соблюдения указанных в Главе 4 пределов активности и ограничений в отношении материалов; а для упаковки, содержащей делящийся материал и перевозимой воздушным транспортом, - соблюдения требований пункта 251.
Изготовление новых упаковочных комплектов такого рода недопустимо. При таком изменении конструкции упаковочного комплекта или свойств и количества разрешенного радиоактивного содержимого, которое, по мнению компетентного органа, могло бы оказать существенное воздействие на безопасность, должны полностью выполняться требования нынешнего издания Правил. Каждому упаковочному комплекту должен быть присвоен серийный номер в соответствии с требованиями пункта 127, который наносится на внешнюю поверхность каждого упаковочного комплекта.
307. Упаковочные комплекты, изготовленные согласно конструкции упаковки, утвержденной компетентным органом в соответствии с положениями Правил издания 1985 года или издания 1985 года (исправленного в 1990 году), могут оставаться в эксплуатации до 31 декабря 2003 года при условии: принятия в отношении них обязательной программы обеспечения качества в соответствии с требованиями пункта 68; соблюдения указанных в Главе 4 пределов активности и ограничений в отношении материалов; а для упаковки, содержащей делящийся материал и перевозимой воздушным транспортом, - соблюдения требований пункта 251. После этой даты эксплуатация может быть продолжена при дополнительном условии многостороннего утверждения конструкции упаковки.
При таком изменении конструкции упаковочного комплекта или свойств и количества разрешенного радиоактивного содержимого, которое, по мнению компетентного органа, могло бы оказать существенное воздействие на безопасность, должны полностью выполняться требования данных Правил. Все упаковочные комплекты, изготовление которых начнется после 31 декабря 2006 года, должны полностью удовлетворять требованиям нынешнего издания Правил.
3. Радиоактивный материал особого вида, утвержденный в соответствии с Правилами изданий 1973 года, 1973 года (исправленного), 1985 года и 1985 года (исправленного в 1990 году)
308. Радиоактивный материал особого вида, изготовленный согласно конструкции, для которой было получено одностороннее утверждение компетентного органа в соответствии с Правилами издания 1973 года, издания 1973 года (исправленного), издания 1985 года или издания 1985 года (исправленного в 1990 году), может продолжать использоваться при условии принятия в отношении него обязательной программы обеспечения качества в соответствии с применимыми требованиями пункта 68. Любой радиоактивный материал особого вида, изготовленный после 31 декабря 2003 года, должен полностью удовлетворять требованиям нынешнего издания Правил.
Параграф 5. Уведомление о серийных номерах и их регистрация
309. Компетентному органу должен быть сообщен серийный номер каждого упаковочного комплекта, изготовленного в соответствии с конструкцией, которая утверждена согласно пунктам 296, 299, 302 и 306-307. Компетентный орган должен вести учет таких серийных номеров в соответствии с пунктом 69.
Параграф 6. Утверждение перевозок
310. Многостороннее утверждение должно быть обязательным для:
1) перевозки упаковок типа В(М), которые не отвечают требованиям пункта 208 или в конструкции которых не предусмотрена возможность контролируемого периодического вентилирования или сброса избыточного давления;
2) перевозки упаковок типа В(М), содержащих радиоактивный материал с активностью, в зависимости от случая, более 3000 A1 или 3000 А2 либо 1000 ТБк, в зависимости от того, какая из величин меньше;
3) перевозки упаковок, содержащих делящиеся материалы, если сумма индексов безопасности по критичности упаковок превышает 50; и
4) программ радиационной защиты при перевозках на судах специального назначения согласно пункту 164-1).
311. Компетентный орган может разрешить транспортировку на территорию или через территорию своей страны без утверждения перевозки, включив специальное положение об этом в документ об утверждении конструкции (смотреть пункт 317).
312. Заявка на утверждение перевозки должна содержать следующие сведения:
1) продолжительность перевозки, на которую запрашивается утверждение;
2) фактическое радиоактивное содержимое, предполагаемые виды транспорта, тип перевозочного средства и вероятный или предлагаемый маршрут;
3) подробное изложение порядка осуществления мер предосторожности, а также административного или эксплуатационного контроля, о которых говорится в сертификатах об утверждении конструкции упаковок, выданных в соответствии с пунктами 298, 301 и 304.
313. При утверждении перевозки компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении.
Параграф 7. Утверждение перевозок в специальных условиях
314. Для каждого груза, транспортируемого по международному маршруту в специальных условиях, должно быть обеспечено многостороннее утверждение.
315. Заявка на утверждение перевозок в специальных условиях должна содержать всю информацию, необходимую для того, чтобы компетентный орган мог убедиться, что общий уровень безопасности при перевозке по меньшей мере эквивалентен уровню, который обеспечивался бы при выполнении всех применимых требований настоящих Правил. Заявка на утверждение должна также включать:
1) перечисление отступлений от применимых требований с указанием причин, по которым груз не может быть подготовлен в полном соответствии с этими требованиями; и
2) перечисление любых специальных мер предосторожности или специального административного или эксплуатационного контроля, которые планируется осуществлять во время транспортировки с целью компенсации невыполнения применимых требований.
316. При утверждении перевозок в специальных условиях компетентный орган должен выдавать сертификат об утверждении.
Параграф 8. Сертификаты об утверждении, выдаваемые компонентными органами
317. Могут выдаваться пять видов сертификатов об утверждении: на радиоактивный материал особого вида, на радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию, на специальные условия, на перевозку и на конструкцию упаковки. Сертификаты об утверждении на конструкцию упаковки и на перевозку могут быть объединены в единый сертификат.
1. Опознавательные знаки компетентного органа
318. Каждому сертификату об утверждении, выдаваемому компетентным органом, должен быть присвоен опознавательный знак. Этот знак должен иметь следующий обобщенный вид:
VRI/номер/код типа
1) За исключением случаев, предусмотренных в пункте 319-2), VRI представляет собой аббревиатуру международного опознавательного кода регистрации транспортных средств страны, выдавшей сертификат. Для Республики Казахстан аббревиатура опознавательного кода транспортных средств - KZ.
2) Номер должен присваиваться компетентным органом, и конкретная конструкция или перевозка должны иметь свой особый индивидуальный номер.
Опознавательный знак утверждения перевозки должен иметь четкую связь с опознавательным знаком утверждения конструкции.
3) Для выдаваемых сертификатов об утверждении должны применяться следующие коды типов в приведенном ниже порядке:
AF - Конструкция упаковки типа А для делящегося материала B(U) - Конструкция упаковки типа B(U) [B(U)F, если речь идет о делящемся материале] В(М) - Конструкция упаковки типа В(М) [В(М)F; если речь идет о делящемся материале] С - Конструкция упаковки типа С [CF, если речь идет о IF - Конструкция промышленной упаковки для делящегося S - Радиоактивный материал особого вида LD - Радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию Т - Перевозка X - Специальные условия.
В случае конструкций упаковок для неделящегося материала в виде гексафторида урана или для делящегося-освобожденного материала в виде гексафторида урана, когда не применяется ни один из кодов, указанных выше, используются следующие коды типов:
H(U) - Одностороннее утверждение Н(М) - Многостороннее утверждение.
4) В сертификатах об утверждении на конструкцию упаковки и радиоактивный материал особого вида, за исключением выдаваемых согласно пунктам 306-308, а также в сертификатах об утверждении на радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию к коду типа должны добавляться цифры "-96".
319. Эти коды типов должны применяться следующим образом:
1) Каждый сертификат и каждая упаковка должны иметь соответствующий опознавательный знак, который содержит символы, предписываемые выше, в пунктах 318-1), 318-2), 318-3) и 318-4), за тем исключением, что применительно к упаковкам за второй дробной чертой должны проставляться только соответствующие коды типа конструкции с цифрами "-96", если это применимо, то есть индексы "Т" или "X" не входят в опознавательный знак на упаковке. Если утверждения конструкции и перевозки объединены в единый документ, то применимые коды типов повторно указывать не требуется.
Например:
A/132/B(M)F-96: конструкция упаковки типа В(М), утвержденная для делящегося материала, требующая многостороннего утверждения, для которого компетентный орган Австрии присвоил номер конструкции 132 (проставляется как на упаковке, так и на сертификате об утверждении на конструкцию упаковки);
A/132/B(M)F-96T: утверждение перевозки, выданное для упаковки, которая имеет указанный выше опознавательный знак (проставляется только на сертификате);
А/137/Х: выданное компетентным органом Австрии утверждение специальных условий, которому присвоен номер 137 (проставляется только на сертификате);
A/139/IF-96: конструкция промышленной упаковки для делящегося материала, утвержденная компетентным органом Австрии, которой присвоен номер конструкции упаковки 139 (проставляется как на упаковке, так и на сертификате об утверждении на конструкцию упаковки); и A/145/H(U)-96: утвержденная компетентным органом Австрии конструкция упаковки для делящегося- освобожденного материала в виде гексафторида урана, которой присвоен номер конструции упаковки 145 (проставляется как на упаковке, так и на сертификате об утверждении конструкции упаковки).
2) В случае, если многостороннее утверждение обеспечивается путем подтверждения согласно пункту 324, должен использоваться только опознавательный знак, установленный страной, в которой разработана конструкция или которая осуществляет перевозку. Если многостороннее утверждение обеспечивается путем выдачи сертификатов каждой последующей страной, то каждый сертификат должен иметь соответствующий опознавательный знак, а упаковка, конструкция которой утверждается таким образом, должна иметь все соответствующие опознавательные знаки. Например:
A/132/B(M)F-96
KZ/28/B(M)F-96 будет опознавательным знаком упаковки, которая первоначально была утверждена Австрией, а затем утверждена посредством выдачи отдельного сертификата Казахстана. Дополнительные опознавательные знаки проставляются на упаковке аналогичным образом.
3) Пересмотр сертификата должен быть отражен записью в скобках после опознавательного знака на сертификате. Например, A/132/B(M)F-96(Rev.2) будет означать 2-й пересмотр утвержденного Австрией сертификата на конструкцию упаковки; или A/132/B(M)F-96(Rev.O) - первоначальную выдачу утвержденного Австрией сертификата на конструкцию упаковки. В случае первоначальной выдачи запись в скобках не обязательна, и вместо "Rev.O" могут также использоваться другие надписи, например, "первоначальная выдача" (original issuance). Номера пересмотра сертификата могут устанавливаться только страной, выдавшей первоначальный сертификат об утверждении.
4) Дополнительные символы (которые могут быть необходимы в соответствии с национальными требованиями) могут быть добавлены в скобках в конце опознавательного знака; например: A/132/B(M)F-96 (SP503).
5) Менять опознавательный знак на упаковочном комплекте при каждом пересмотре сертификата на данную конструкцию не обязательно. Такое изменение маркировки производится только в тех случаях, когда пересмотр сертификата на конструкцию упаковки влечет за собой изменение буквенных кодов типа конструкции упаковки, указываемых после второй дробной черты.
Параграф 9. Содержание сертификатов об утверждении
1. Сертификаты об утверждении для радиоактивного материала особого вида и радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию
320. Каждый сертификат об утверждении, выдаваемый компетентным органом для радиоактивного материала особого вида или радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию, должен содержать следующие элементы:
1) тип сертификата;
2) опознавательный знак компетентного органа;
3) дату выдачи и срок действия;
4) перечень применимых национальных и международных требований, включая требования Международного Агентства по Атомной Энергии по безопасной перевозке радиоактивных материалов, на основании которого утверждается радиоактивный материал особого вида или радиоактивный материал с низкой способностью к рассеянию;
5) указание радиоактивного материала особого вида или радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию;
6) описание радиоактивного материала особого вида или радиоактивного
7) спецификации конструкции для радиоактивного материала особого вида или радиоактивного материала с низкой способностью к рассеянию, которые могут включать ссылки на чертежи;
8) спецификацию радиоактивного содержимого, включающую данные о его активности, а также, возможно, описание физической и химической формы;
9) детальное описание применяемой программы обеспечения качества, требуемой согласно пункту 68;
10) ссылку на представляемую заявителем информацию об особых мерах, которые необходимо принять до начала перевозки;
11) по усмотрению компетентного органа - наименование заявителя;
12) подпись и должность лица, выдавшего сертификат.
2. Сертификаты об утверждении для специальных условий
321. Каждый сертификат об утверждении для специальных условий, выдаваемый компетентным органом, должен содержать следующие элементы:
4) вид или виды транспорта;
5) любые возможные ограничения в отношении видов транспорта, типа перевозочного средства, грузового контейнера и любые необходимые путевые инструкции;
6) перечень применимых национальных и международных требований, включая требования Международного Агентства по Атомной Энергии по безопасной перевозке радиоактивных материалов, на основании которого утверждаются специальные условия;
7) следующее заявление:
"Настоящий сертификат не освобождает грузоотправителя от выполнения любого требования правительства любой страны, на территорию или через территорию которой будет транспортироваться данная упаковка";
8) ссылки на сертификаты для альтернативного радиоактивного содержимого, подтверждение другого компетентного органа либо дополнительные технические данные или информацию по усмотрению соответствующего компетентного органа;
9) описание упаковочного комплекта в виде ссылок на чертежи или спецификацию конструкции. По усмотрению компетентного органа следует представлять также пригодное для воспроизведения графическое изображение размером не более 21 см х 30 см, иллюстрирующее компоновку упаковки, вместе с кратким описанием упаковочного комплекта, включая описание конструкционных материалов, общей массы, основных внешних габаритов и внешнего вида;
10) спецификацию разрешенного радиоактивного содержимого, включая любые ограничения, налагаемые на радиоактивное содержимое, которые не могут быть прямо определены по характеру упаковочного комплекта. Она должна включать информацию о физической и химической формах, значениях активности (включая, в соответствующих случаях, активность различных изотопов), количестве в граммах (для делящегося материала) и о том, является ли данный материал радиоактивным материалом особого вида или радиоактивным материалом с низкой способностью к рассеянию, если это применимо;
11) кроме того, в отношении упаковок, предназначенных для делящегося материала:
11-1) подробное описание допущенного радиоактивного содержимого;
11-2) значение индекса безопасности по критичности;
11-3) ссылку на документацию, подтверждающую безопасность содержимого по критичности;
11-4) любые особые характеристики, на основе которых при оценке критичности было сделано допущение об отсутствии воды в определенных пустотах;
11-5) любое допущение (основанное на требованиях пункта 245-2)
относительно изменения процесса размножения нейтронов, сделанное при оценке критичности исходя из реальной истории облучения;
11-6) диапазон температур внешней среды, для которого утверждены специальные условия;
12) подробный перечень любых дополнительных мер эксплуатационного контроля, требующихся для подготовки, погрузки, перемещения, разгрузки и обработки груза, включая любые особые условия в отношении укладки в целях безопасного отвода тепла;
13) по усмотрению компетентного органа - основания для специальных условий;
14) описание компенсирующих мер, которые необходимо применять в связи с тем, что перевозка будет осуществляться в специальных условиях;
15) ссылку на предоставляемую заявителем информацию относительно применения упаковочного комплекта или особых мер, которые необходимо принять до начала перевозки;
16) информацию об условиях внешней среды, принятых для целей разработки конструкции, если они не соответствуют условиям пунктов 224, 225 и 235, в зависимости оттого, что применимо;
17) указание любых аварийных мер, которые компетентный орган считает необходимыми;
18) детальное описание применяемой программы обеспечения качества, требуемой в соответствии с пунктом 68;
19) по усмотрению компетентного органа - наименование заявителя и перевозчика;
20) подпись и должность лица, выдавшего сертификат.
3. Сертификаты об утверждении на перевозку
322. Каждый сертификат об утверждении на перевозку, выданный компетентным органом, должен содержать следующие элементы:
2) опознавательный(e) знак(и) компетентного органа;
4) перечень применимых национальных и международных правил, включая Правил Международного Агентства по Атомной Энергии по безопасной перевозке радиоактивных материалов, на основании которого утверждается перевозка;
5) любые возможные ограничения в отношении видов транспорта, типа перевозочного средства, грузового контейнера, а также любые необходимые путевые инструкции;
6) следующее заявление:
"Настоящий сертификат не освобождает грузоотправителя от выполнения любого требования правительства любой страны, на территорию или через территорию которой будет транспортироваться данная упаковка";
7) подробный перечень любых дополнительных мер эксплуатационного контроля, необходимых для подготовки, погрузки, перемещения, разгрузки и обработки груза, включая любые особые условия в отношении укладки в целях безопасного отвода тепла или обеспечения безопасности по критичности;
8) ссылку на предоставляемую заявителем информацию относительно особых мер, которые необходимо принять до начала перевозки;
9) ссылку на соответствующий(е) сертификат(ы) об утверждении на конструкцию;
10) спецификацию фактического радиоактивного содержимого, включая любые ограничения, налагаемые на радиоактивное содержимое, которые не могут быть прямо определены по характеру упаковочного комплекта. Она должна включать информацию о физической и химической формах, значениях полной активности (включая, в соответствующих случаях, активность различных изотопов), количестве в граммах (для делящегося материала) и о том, является ли данный материал радиоактивным материалом особого вида или радиоактивным материалом с низкой способностью к рассеянию, если это применимо;
11) указание любых аварийных мер, которые компетентный орган считает
12) детальное описание применяемой программы обеспечения качества,
13) по усмотрению компетентного органа - наименование заявителя;
14) подпись и должность лица, выдавшего сертификат.
4. Сертификаты об утверждении на конструкцию упаковки
323. Каждый сертификат об утверждении на конструкцию упаковки, выдаваемый компетентным органом, должен содержать следующие элементы:
4) любые возможные ограничения в отношении видов транспорта, если это необходимо;
5) перечень применимых национальных и международных правил, включая издание Правил Международного Агентства по Атомной Энергии по безопасной перевозке радиоактивных материалов, на основании которого утверждается конструкция;
"Настоящий сертификат не освобождает грузоотправителя от выполнения любого требования правительства любой страны, на территорию или через территорию которой будет транспортироваться данная упаковка";
7) ссылки на сертификаты для альтернативного радиоактивного содержимого, подтверждение другим компетентным органом либо дополнительные технические данные или информацию по усмотрению
8) заявление о разрешении перевозки в случаях, когда утверждение перевозки требуется в соответствии с пунктом 310, если это считается необходимым;
9) обозначение упаковочного комплекта;
10) описание упаковочного комплекта в виде ссылок на чертежи или спецификацию конструкции. По усмотрению компетентного органа следует предоставлять также пригодное для воспроизведения графическое изображение размером не более 21 см х 30 см, иллюстрирующее компоновку упаковки, вместе с кратким описанием упаковочного комплекта, включая описание конструкционных материалов, общей массы, основных внешних габаритов и
11) спецификацию конструкции со ссылками на чертежи;
12) спецификацию разрешенного радиоактивного содержимого, включая любые ограничения, налагаемые на радиоактивное содержимое, которые не могут быть прямо определены по характеру упаковочного комплекта. Она должна включать информацию о физической и химической формах, значениях активности (включая, в соответствующих случаях, активность различных изотопов), количестве в граммах (для делящегося материала) и о том, является ли данный материал радиоактивным материалом особого вида или радиоактивным материалом с низкой способностью к рассеянию, если это применимо;
13) кроме того, в отношении упаковок, предназначенных для делящегося 13-1) подробное описание допущенного радиоактивного содержимого;
13-2) значение индекса безопасности по критичности;
13-3) ссылку на документацию, подтверждающую безопасность 13-4) любые особые характеристики, на основе которых при оценке критичности было сделано допущение об отсутствии воды в определенных 13-5) любое допущение (основанное на требованиях пункта 245-2)
относительно изменения процесса размножения нейтронов, сделанное при оценке критичности исходя из реальной истории облучения; и 13-6) диапазон температур внешней среды, для которого утверждена конструкция упаковки;
14) для упаковок типа В(М) - заявление с указанием тех предписаний пунктов 208, 224, 225 и 228-235, которым данная упаковка не соответствует, и любой дополнительной информации, которая может оказаться полезной для других компетентных органов;
15) подробный перечень любых дополнительных мер эксплуатационного контроля, требующихся для подготовки, погрузки, перемещения, разгрузки и обработки груза, включая любые особые условия в отношении укладки в целях
16) ссылку на представляемую заявителем информацию относительно применения упаковочного комплекта или особых мер, которые необходимо
17) информацию об условиях внешней среды, принятых для целей разработки конструкции, если они не соответствуют условиям пунктов 224, 225 и 235, в зависимости от того, что применимо;
18) детальное описание применяемой программы обеспечения качества,
19) указание любых аварийных мер, которые компетентный орган считает
20) по усмотрению компетентного органа - наименование заявителя;
21) подпись и должность лица, выдавшего сертификат.
Параграф 10. Подтверждение сертификатов
324. Многостороннее утверждение может осуществляться путем подтверждения первоначального сертификата, выданного компетентным органом страны, в которой разработана конструкция или которая осуществляет перевозку.
Такое подтверждение может иметь форму утверждения первоначального сертификата или выдачи отдельного утверждения, приложения или дополнения компетентным органом страны, через территорию или на территорию которой осуществляется перевозка.
Приложение к производному нормативному правовому акту
1. Переводные коэффициенты и приставки СИ В настоящем издании Правил безопасной перевозки радиоактивных материалов используются единицы Международной системы единиц (СИ). Ниже приведены переводные коэффициенты для внесистемных единиц.
1) Единицы излучения
Активность в беккерелях (Бк) или кюри (Ки)
1 Ки = 3,7 х 10 Бк 1 Бк = 2,7 х 10 Ки Эквивалентная доза в зивертах (Зв) или бэрах 1 бэр = 1,0 х 10 Зв 1Зв = 100 бэр
2) Давление
Давление в Паскалях (Па) или (кгс/см2)
1кгс/см2 = 9,806 x 10 Па 1 Па = 1,020 х 10 кгс/см2
3) Проводимость
Проводимость в сименсах на метр (См/м) или в обратных омах на сантиметр (мо/см)
10 мкмо/см = 1 мСм/м или 1 мо/см = 100 См/м 1 См/м = 10 мо/см
4) Приставки СИ
Для единиц СИ используются следующие приставки:.
Множитель | Приставка | Обозначение 1000 000 000 000 000 000 = 10 экса Э 1000 000 000 000 000 = 10 пета П 1000 000 000 000 = 10 тера Т 1 000 000 000 = 10 гига Г 1 000 000 = 10 мега М l 000 = 10 кило к 100 = 10 гекто г 10 = 10 дека да
0.1 = 10 деци д
0.01 = 10 санти с
0.001 = 10 милли м
0.000 001 = 10 микро мк
0.000 000 001 = 10 нано н
0.000 000 000 001 = 10 пико п
0.000 000 000 000 001 = 10 фемто ф
0.000 000 000 000 000 001 = 10 атто а
2. Соответствие номеров пунктов национальных Правил (ПБПРМ-99) номерам пунктов Правил МАГАТЭ (No.-TS-R-1), издания 2000 года Номер | Номер || Номер | Номер || Номер | Номер пункта по |пункта по ||пункта по | пункта по ||пункта по | пункта по ПБПРМ-99 | TS-R-1 ||ПБПРМ-99 | TS-R-1 ||ПБПРМ-99 | TS-R-1 1 | 2 || 1 | 2 || 1 | 2 1 - 43 239 85 415 2 - 44 225 86 416 3 - 45 242 87 417 10 - 52 229 94 505 1 | 2 || 1 | 2 |