Қазақша:
Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды Қазақстан Республикасының Агентство Республики Казахстан по реттеу агенттігі регулированию естественных монополий табиғи монополияны реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі комитеті төрағасының 1998 жылдың 15 тамыздағы № 03-2 ОД бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 1998 жылғы 5 қарашада № 634 болып тіркелді.
Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Табиғи монополияны реттеу және агенттігінің 2003 жылғы 30 шілдедегі № 185-НҚ бұйрығымен Табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды)
өндiру мен көрсету бағаларын (тарифтерiн) есептегенде ескерiлетiн шығындарды қалыптастырудың ерекше тәртiбi туралы Нұсқаулықты бекiту туралы
1. 1998 жылдың 14 тамыздан Алқада мақұлданған Табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды) өндiру мен көрсету бағаларын есептегенде ескерiлетiн шығындарды қалыптастырудың ерекше тәртiбi туралы N 2/5 Нұсқаулық бекiтiлсiн.
2. Табиғи монополияларды реттеу басқармасы (Е.Н.Попандопуло) табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды) өндiру мен көрсету бағаларын (тарифтерiн) есептегенде ескерiлетiн шығындарды ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды қалыптастырудың ерекше тәртiбi туралы Нұсқаулық Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде белгiленген тәртiпте мемлекеттiк тiркеуден өткiзiлуiн қамтамасыз етсiн.
3. Ұйымдық-кадрлар бөлiмi осы Нұсқаулықты барлық аумақтық комитеттерге жiберсiн.
4. Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде 1996 жылғы 12 қарашада 220 номермен тiркелiп, алдында қолданылып жүрген "Шаруашылық жүргiзушi субъектiлер - табиғи монополияшылардың өндiретiн және сататын өнiмдерiнiң жұмыстарының, қызметтерiнiң өзiндiк құнына кiргiзiлетiн шығындардың құрамын және бағалар мен тарифтердi есептеу үшiн кiрiстердi қалыптастырудың Ерекше тәртiбi", осы Нұсқаулық мемлекеттiк тiркеуден өткеннен соң күшi жойылған деп есептелсiн.
5. Осы бұйрықтың орындалуына бақылау жасау Комитет төрағасы орынбасарының мiндетiн атқарушы Е.А.Пушкареваға жүктелсiн.
Төраға-Министр
Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөнiндегi Комитетi алқасының 1998 жылғы "14" тамыздағы N 2/5 қаулысымен бекiтiлген Табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды)
өндiру мен көрсету бағаларын (тарифтерiн) есептегенде ескерiлетiн шығындарды қалыптастырудың ерекше тәртiбi туралы Нұсқаулық
1. Жалпы ережелер
1. Осы нұсқаулық "Бәсекелестiктi дамыту және монополиялық қызметтi шектеу туралы" Қазақ КСР-нiң, "Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзiрленген.
2. Нұсқаулық табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды) өндiру мен көрсету бағаларын (тарифтерiн) есептегенде ескерiлетiн, табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтердi (тауарларды, жұмыстарды) өндiру мен көрсетуге жұмсалатын шығындарын қалыптастырудың ерекше тәртiбiн (бұдан былай - Ерекше тәртiп) белгiлейдi.
3. Ерекше тәртiп бәсекелестiк ортасы жоқ табиғи монополия субъектiлерiнiң тауарлары, жұмыстары, қызметтерi бағасының негiзсiз өсуiн бағаларға кiретiн шығындарын реттеу арқылы тежеу мақсатында ендiрiледi.
4. Ерекше тәртiп Қазақстан Республикасының табиғи монополия субъектiлерiнiң Мемлекеттiк регистрiне кiргiзiлген табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтерi (тауарлары, жұмыстары) бағаларын (тарифтерiн)
олардың меншiк түрiне қарамастан қалыптастыру барысында қолданылады.
5. Ерекше тәртiп төмендегiдей қызмет түрлерiмен айналысатын табиғи монополия субъектiлерiне қолданылады:
электр және жылу қуатын бөлiп-тарату;
темiр жол магистральдарын пайдалану;
магистральды құбыр желiлерiмен мұнай және мұнай өнiмдерiн тасымалдау;
магистральды және бөлу құбыр желiлерiмен газ және газ конденсатын тасымалдау;
жергiлiктi желiлер жүйесiн пайдалана отырып телекоммуникациялық қызметтер көрсету;
су шаруашылығы және канализация жүйелерiнiң қызмет көрсетуi;
пошта байланысының қызметтерi;
аэронавигация, порттар, аэропорттар қызметтерi;
Қазақстан Республикасының заң актiлерiмен белгiленген басқа да қызмет түрлерi.
6. Табиғи монополия субъектiлерi қызметтерiнiң (тауарларының, жұмыстарының) бағасын Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөнiндегi комитетi мен оның аумақтық органдары (бұдан былай - Өкiлеттi орган) белгiленген тәртiпке сәйкес бекiтедi.
7. Табиғи монополия субъектiсiнiң есеп саясаты Өкiлеттi және бiлiктi органдармен келiсiледi және "Ерекше тәртiптiң", бухгалтерлiк және салық есептерiнiң талаптарына сәйкес болуы керек.
2. Табиғи монополия субъектiлерiнiң тауарлары, жұмыстары, қызметтерi бағаларына кiретiн шығындарды реттеу тәртiбi
8. Табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметтерiне (тауарларына, жұмыстарына) бағалар мен тарифтердi қалыптастыруда табиғи монополия субъектiсi қызметiнiң негiзгi түрiне жататын және Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгiнiң бухгалтерлiк есеп және аудит әдiстерi Департаментi бекiткен бухгалтерлiк есеп стандарттарына сәйкес, осы Ерекше тәртiпте көрсетiлген шектеулерде ескерiлген шығындар есепке алынады.
9. Бағаларға (тарифтерге) кiргiзiлетiн материалдық шығындар бiлiктi органда бекiтiлген немесе сарапшылық бағалаудан өткен өнiм (қызмет) бiрлiгiн шығаруға жұмсалатын шикiзат, материал, отын, қуат шығындау нормаларымен анықталады.
Бiлiктi орган - салалық министрлiк немесе табиғи монополия субъектiсi коммуналдық меншiкте болған жағдайда жергiлiктi атқарушы органдар.
10. Бағаларға (тарифтерге) шикiзатты, материалдарды, отынды, қуатты, құрал-жабдықты сатып алуға, консалтингтiк, маркетингтiк қызметтер, мердiгерлiк әдiспен жүргiзiлген жөндеу жұмыстары үшiн, белгiленген тәртiпке сәйкес өткiзiлетiн тендерлердiң нәтижелерi бойынша анықталған сырт ұйымдар жүзеге асыратын өндiрiстiк сипаттағы басқа да қызметтер үшiн жұмсалатын шығындар енедi.
11. Бағаларға (тарифтерге) нормативтiк-техникалық жоғалтулармен байланысты шығындар енедi.
Бағаларда (тарифтерде) ескерiлетiн техникалық жоғалтулардың нормаларын бiлiктi орган бекiтедi.
12. Техникалық қайта жарақтануға, жөндеу-қалпына келтiруге және негiзгi өндiрiстiк қорларды бабында сақтауға қажеттi қаржылар осындай шараларды өткiзудiң қажеттiгiне құжаттық-техникалық дәлелдемесi болған жағдайда бағаларға (тарифтерге) енгiзiледi. Табиғи монополия субъектісі тапсырған техникалық негіздемелерді сараптаудан өткізуге, Өкілетті орган Білікті органды немесе тәуелсіз сарапшыны тартуға құқылы.
13. Еңбекке ақы төлеу жүйесi, әкiмшiлiк қызметкерлерге жататын жұмысшылардың категориясы, сондай-ақ өндiрiстiк қызметкерлердiң нормативтi саны бiлiктi органның Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгiмен келiсе отырып белгiлеген тәртiпте анықталады.
Еңбекке ақы төлеу шығымдарын есептегенде қызметкерлердiң нормативтен аспайтын нақты саны есепке алынады.
Табиғи монополия субъектiлерi үшiн қызметкерлердiң нормативтi саны жыл сайын бiлiктi орган әзiрлеген және Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгiмен келiсiлген нормативтi үлгiлер негiзiнде белгiленедi.
Табиғи монополия субъектiлерi қызметкерлерiнiң санының нормативтiк үлгiлерi ұйымдық-техникалық шарттардың өзгеруi және өндiрiстiң ерекшелiктерi ескерiлiп, бес жылда бiр реттен кем болмайтындай қайта қаралады.
Бағаларға (тарифтерге) енгiзiлетiн өндiрiстiк персоналдың еңбекақысын төлеу шығындары бұған дейiнгi тарифтерге енгiзiлген еңбекақы төлеу шығындары негiзiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық статистикалық агенттiгi жариялаған мәлiметтер бойынша бағалар (тарифтер) өзгеруiнен алдыңғы мерзiм iшiндегi инфляция индексi ескерiле отырып есептеледi.
Өкiлеттi орган бағаларға (тарифтерге) енгiзiлетiн өндiрiстiк персоналға еңбекақы төлеу шығындарын ұлғайтуға дәл сондай қызмет түрiмен айналысатын басқа табиғи монополия субъектiлерiнiң еңбекақы төлеу шығындарын теңеме талдау жүргiзу арқылы келiсiм бермеу немесе өзгерту туралы шешiм қабылдауға құқылы.
14. Табиғи монополия саласындағы мемлекеттiк кәсiпорындардың еңбекақы төлеу шығындарын, олардың басшыларының, басшыларының орынбасарларының, бас (аға) бухгалтерлерiнiң қызмет жалақысының мөлшерiн, сыйлықақы беру жүйесiн және басқаша ынталандыруларды "Мемлекеттiк кәсiпорын туралы" Заң күшi бар Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығына сай мемлекеттiк басқару органдары осы Нұсқаулыққа сәйкес және Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау министрлiгi белгiлеген тәртiпте белгiлейдi.
15. Бағаларға (тарифтерге) пайдалану мерзiмiне бiрқалыпты бөлiнген немесе атқарылған жұмыс, қызмет көлемiне пропорционал бөлiнген (өндiрiстiк әдiс) әдiспен негiзгi құралдар бойынша амортизациялық аударымдар енедi.
Амортизацияларды үстеудiң өндiрiстiк әдiсi табиғи монополия субъектiсiнiң қызметi тоқтатылса, активтерi қозғалыссыз сақтауға, сол сияқты табиғи монополия субъектiсiнiң өндiрiстiк қуатын қалпына келтiру тиiмсiз деп есептелген жағдайларда бiлiктi органмен келiсе отырып қолданыла алады.
Өкiлеттi орган бiлiктi органнан табиғи монополия субъектiсi жариялаған негiзгi құралдарды пайдалану мерзiмiн сараптауды талап ете алады немесе бұл жұмысқа басқа тәуелсiз сарапшыны тарта алады.
Үстеудiң жылдам әдiсi бойынша есептелген амортизациялық аударымдарды тарифтерге енгiзу моральдық жағынан тез ескiретiн негiзгi құралдардың кейбiр түрлерi бойынша, сол сияқты жылдам қайта жарақтану және өндiрiске ғылыми- техникалық жетiстiктердi ендiру қажет болған жағдайда ғана рұқсат етiледi.
Мұндайда тұтынушылар мүддесi ескерiлген және бұқаралық тыңдаудан өткен, амортизациялық аударымдар есебiнен инвестицияларды қайтару көзделген табиғи монополия субъектiсiнiң Өкiлеттi органның қатысуымен бiлiктi орган бекiткен инвестициялық бағдарламасы болуы тиiс.
Табиғи монополия субъектiсiнiң негiзгi құралдарын қайта бағалау бiлiктi және Өкiлеттi органдармен келiсiле отырып жүргiзiледi. Келiсiлу барысында жүргiзiлетiн қайта бағалаудың амортизациялық аударымдар мен бюджетке төлеулер арқылы тарифтерге әсерiнiң есебi ұсынылады.
Қайта бағалаудан кейiн бағаларға (тарифтерге) енгiзiлетiн амортизациялық аударымдардың өсуi Өкiлеттi органның шешiмiмен кезең- кезеңмен жүргiзiле алады.
16. Тендерлiк негiзде алынған банк несиелерi үшiн проценттер бағаларға (тарифтерге) енедi.
Мұндайда банктiң ұзақ мерзiмдi несиелерi үшiн проценттер табиғи монополия субъектiсiнiң осы нұсқаулықтың 4 бөлiмiнде белгiленген тәртiппен бекiтiлген инвестициялық бағдарламасы аумағында ескерiледi.
17. Бағаларға (тарифтерге) заңмен белгiленген нормалар шегiнде мiндеттi қауiпсiздендiру түрлерiне жұмсалатын шығындар қосылады.
18. Бағаларға (тарифтерге) әкiмшiлiк мақсаттағы шығындарды қосу әдетте алдындағы тарифтерде бағалар (тарифтер) көтерiлер алдындағы мерзiм iшiндегi инфляция индексi ескерiлген шығындар шегiнде жүргiзiледi.
Өкiлеттi орган дәл сондай қызмет түрiмен айналысатын табиғи монополия субъектiсi шығындарының теңеме талдау нәтижесiнде не табиғи монополия субъектiсiнiң тауар, жұмыс, қызмет сату көлемi кемiп кеткен және табиғи монополия субъектiлерiнiң қызметiнiң тиiмдiлiгi төмендеген жағдайда бағаға (тарифке) қосылатын әкiмшiлiк мақсаттағы шығындарды қысқарту туралы шешiм қабылдай алады.
Инфляция индексi үстiнен әкiмшiлiк мақсаттағы шығындарды көбейту, сол сияқты оларға әкiмшiлiк басқару жүйелерi мен құралдарын жетiлдiру аталған мақсаттарға қаржы салудың экономикалық әсерлiлiгiнiң есебiн ұсынғаннан кейiн тек Өкiлеттi органның келiсiмiмен ғана жүргiзiлуi мүмкiн.
19. Өкiлдiк шығындар, байланыстың қымбат түрлерiне, мерзiмдi баспасөзге, қызмет көлiгiне жұмсалатын шығындарды, мәлiметтiк, кеңестiк, маркетингiлiк қызметтердi бағаларға (тарифтерге) Өкiлеттi органмен келiсiлген лимит мөлшерiнде табиғи монополия субъектiсi енгiзедi.
20. Табиғи монополия субъектiсiнiң бағаларын (тарифтерiн)
қалыптастыруда мыналар есептелмейдi:
нормадан тыс техникалық шығындар мен коммерциялық шығындар, қоймадағы тауарлық-материалдық қорлардың бүлiнуi және жетiмсiздiгi, басқа да өндiрiстiк емес шығыстар мен шығындар;
бүлдiргiш заттарды нормадан тыс лақтыру мен төгу үшiн ақы төлеу;
үмiтсiз қарыздар;
шаруашылық келiсiм шарттарын бұзғаны үшiн салынатын айып ақша, үстеме айып ақша, айыппұл және басқа да санкциялар;
пайданы жасырғаны (төмендеткенi) үшiн айып ақша, үстеме айып ақша;
ұрлықтан шегiлген зиян; сапасыздықтан шегiлген шығын;
қызмет көрсетушi өндiрiстер мен шаруашылықтарды (тегiн бөлмелер беру, қоғамдық тамақтандыру ұйымдарының коммуналдық қызмет ақысын төлеу)
ұстауға жұмсалатын шығындар;
денсаулық сақтау объектiлерiн, мектеп жасына дейiнгi балалар мекемелерiн, оқу мекемелерiн, кәсiптiк-техникалық училищелердi, қызмет көрсету мерзiмi бiлiктi органмен келiсiлген және технологиялық мұқтаждыққа байланысты қажеттi (медициналық, толық жабдықталмаған мектептер, оқыту- дайындау орталықтарынан басқа);
денсаулықты нығайту лагерьлерiн, мәдениет және спорт объектiлерiн, тұрғын үй қоры объектiлерiн ұстауға жұмсалатын шығындар;
мәдени-ағарту, денсаулықты нығайту және спорттық шараларды (демалыс кештерi, спектакльдер, концерттер, лекциялар, диспуттар, ғылым және мәдениет қайраткерлерiмен кездесулер, жарыстар, т.б. өткiзу) өткiзуге арналған шығындар;
кәсiпорын қызметкерлерiне тұрғын үй жағдайын жақсартуға, саяжайлар алуға және үй шаруашылығын жүргiзуге бөлiнген қарыздарды (процентсiздердi қосқанда) өтеуге жұмсалатын шығындар;
саяжай серiктестiктерiн көркейту (жол салу, энергиямен және сумен қамтамасыз ету, жалпы түрдегi басқа шығындар шығару) жөнiнде, гараждар салу жөнiнде шығындар;
қаланы көркейту, ауыл шаруашылығына көмек көрсету жөнiнде атқарылған жұмыстарға және осындай басқа да жұмыстарға жұмсалатын шығын;
қызметкерлер мен олардың балаларына кәсiпорын есебiнен емделуге, демалуға, экскурсиялар мен саяхат жасауға жолдамаларды төлеу, кәсiптiк ауруларды емдеуге жұмсалатын шығындардан басқа;
денсаулық сақтау органдарымен өз қызметкерлерiне медициналық көмек көрсету туралы жасалған келiсiм - шарт бойынша емханалар қызметiне ақы төлеу шығындары, медициналық сақтандырудың мемлекеттiк қорынан басқа;
қауiпсiздендiру төлемдерi (кәсiпорын өз қызметкерлерiнiң пайдасына жеке басты және мүлiктi қауiпсiздендiру туралы жасаған келiсiм-шарт бойынша кәсiпорындар төлеген жарна);
қызметкерлерге, оның iшiнде балаларын тәрбиелеп отырған әйелдерге қосымша берiлген (заңда көрсетiлгеннен тыс) демалыс үшiн ақы төлеу, демалысты пайдалану орнына бару-келу жолына ақы төлеу;
демеушiлiк көмек көрсетудiң барлық түрлерi;
заңда көрсетiлгеннен тыс кәсiпорын қызметкерлерiне жеңiлдiктер беру (қызметкерлердi тегiн не арзан бағамен тамақтандыру, денсаулықты нығайту топтарына, үйiрмелерге, клубтарға қатысуына, тiс жөндетуiне ақы төлеу, т.б.);
мерейтойларға немесе қызметкерлердi ынталандыру үшiн берiлетiн сыйлықтар алуға (оның iшiнде автомашина, пәтер, ұзақ мерзiмдi тұтыну заттары және т.б. тауарлар), сондай-ақ қызметкерлердiң жеке есепшотындағы қаржының процентiн ұлғайтуға жұмсалатын шығымдар;
тұрғын үйге, пәтерақыға, жатақханадағы орын үшiн төленетiн ақы;
мектеп жасына дейiнгi мекемелердегi, демалыс үйлерi мен сауықтыру лагерьлерiндегi балаларды тамақтандыру үшiн қаржының орнын толтыру;
ұжымдық шартта белгiленген мақсаттарға сай кәсiподақтарға қаржы аудару.
3. Табиғи монополия субъектiлерiнiң бағаларына (тарифтерiне) қосылатын пайданы шектеу
21. Пайда табиғи монополия субъектiсiнiң бағасына (тарифтерiне) Өкiлеттi орган бекiткен iске қосылған активтер (негiзгi құралдар мен таза айналым капиталы) ставкасы бойынша қосылады.
Табиғи монополия субъектiсiнiң таза айналым капиталы былайша анықталады:
ақшалай қаржы қосу тауарлы-материалдық қорлар алу ағымдағы мiндеттемелер, мұның iшiнде:
ақшалай қаржы өзiне мынадай баптарды қосады -
1) қысқа мерзiмдi қаржылық инвестициялар;
2) жолдағы ақшалай аударымдар;
3) банкiлердегi арнайы шоттағы ақшалай қаржы;
4) аккредитив түрiндегi ақшалай қаржы;
5) валюталық шоттағы қолма-қол ақша;
6) кассадағы қолма-қол ақша тауарлы-материалдық қорлар -
1) қысқа мерзiмдi несиелер;
2) аяқталмаған өндiрiс;
3) тауарлар ағымдағы мiндеттемелер -
2) салық бойынша қарыздар;
3) үстемеленген шығындар;
4) несиелiк қарыз.
4. Табиғи монополия субъектiлерiнiң инвестициялары
22. Табиғи монополия субъектiлерiнiң инвестициялық бағдарламаларын Өкiлеттi органмен келiсе отырып бiлiктi орган бекiтедi.
23. Инвестициялар табиғи монополия субъектiсiнiң өз қаржысы немесе қарызға алған қаржысы есебiнен жүзеге асырыла алады.
Кәсiпорынның өз қаржысының көзi болып таза кiрiс (пайда) және амортизациялық аударымдар табылады.
Қарызға алынған қаржы таза кiрiс және (немесе) амортизациялық аударымдар есебiнен қайтарылуға тиiс.
5. Ерекше тәртiптiң бұзылғаны үшiн жауапкершiлiк
24. Ерекше тәртiптiң бұзылуына жол берген табиғи монополия субъектiлерi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапкершiлiкке тартылады.

На русском языке:
Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды Агентство Республики Казахстан по реттеу агенттігі Приказ Комитета Республики Казахстан по регулированию регулированию естественных монополий естественных монополий и защите конкуренции от 15 августа 1998 года № 03-2 ОД. Зарегистрирован Министерством юстиции Республики Казахстан 5 ноября 1998 года № 634. Утратил силу приказом Агентства Республики конкуренции от 30 июля 2003 года № 185-ОД Об утверждении Инструкции "Об особом порядке формирования затрат, учитываемых при расчете цен (тарифов) на производство и предоставление услуг (товаров, работ) субъектами естественной монополии"
1. Утвердить прилагаемую Инструкцию об особом порядке формирования затрат, учитываемых при расчете цен (тарифов) на производство и предоставление услуг (товаров, работ) субъектами естественной монополии, одобренную постановлением коллегии от 14 августа 1998 года N 2/5.
2. Управлению регулирования естественных монополий (Попандопуло Е.Н.)
обеспечить проведение государственной регистрации Настоящей инструкции в Министерстве юстиции Республики Казахстан в установленном порядке.
3. Отделу организационно-кадровой работы довести Настоящую инструкцию до территориальных комитетов.
4. После государственной регистрации Настоящей инструкции, ранее действовавший "Особый порядок формирования состава затрат, включаемых в себестоимость продукции (работ, услуг), производимой и реализуемой хозяйствующими субъектами - естественными монополистами и прибыли для расчетов цен и тарифов", зарегистрированный Министерством юстиции Республики Казахстан от 12 ноября 1996 года N 220, считать утратившим силу.
5. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на и.о.
заместителя председателя Пушкареву Е.А.
Председатель
1. Общие положения
1. Настоящая инструкция разработана в соответствии с Законами Республики Казахстан "О развитии конкуренции и ограничении монополистической деятельности" и "О естественных монополиях".
2. Инструкция устанавливает особый порядок формирования затрат на производство и предоставление услуг (товаров, работ) субъектами естественной монополии (далее - Особый порядок), учитываемых при расчете цен (тарифов) на производство и предоставление услуг (товаров, работ) субъектами естественной монополии.
3. Особый порядок вводится с целью сдерживания необоснованного роста цен на товары, работы, услуги субъектов естественной монополии, не имеющих конкурентной среды, посредством регулирования их расходов, включаемых в цены (тарифы).
4. Особый порядок применяется при формировании цен и тарифов на услуги (товары, работы) субъектов естественной монополии независимо от форм собственности, которые включены в Государственный регистр субъектов естественной монополии Республики Казахстан.
5. Особый порядок применяется к субъектам естественной монополии, осуществляющих следующие виды деятельности:
передача и распределение электрической и тепловой энергии;
эксплуатация железнодорожных магистралей;
транспортировка нефти и нефтепродуктов по магистральным трубопроводам;
транспортировка газа и газового конденсата по магистральным и распределительным трубопроводам;
услуги телекоммуникаций с использованием сети местных линий;
услуги водохозяйственной и канализационной систем;
услуги почтовой связи;
услуги аэронавигации, портов, аэропортов;
иные виды, установленные законодательными актами Республики Казахстан.
6. Утверждение цен на услуги (товары, работы) субъектов естественной монополии осуществляется Комитетом Республики Казахстан по регулированию естественных монополий и защите конкуренции, его территориальными органами (далее - Уполномоченный орган) в соответствии с установленным порядком.
7. Учетная политика субъекта естественной монополии подлежит согласованию с Уполномоченным и компетентным органами и должна соответствовать требованиям Особого порядка, бухгалтерского и налогового учетов.
2. Порядок регулирования затрат, включаемых в цены (тарифы) на товары, работы, услуги субъектов естественной монополии
8. При формировании цен и тарифов на услуги (товары, работы) субъектов естественной монополии учитываются затраты, относящиеся к основному виду деятельности субъекта естественной монополии и соответствующие Стандартам бухгалтерского учета, утвержденным Департаментом методологии бухгалтерского учета и аудита Министерства финансов Республики Казахстан, с учетом ограничений, предусмотренных настоящим Особым порядком.
9. Материальные затраты, включаемые в цены (тарифы), определяются исходя из норм расхода сырья, материалов, топлива, энергии на выпуск единицы продукции (услуг), утвержденных или прошедших экспертную оценку в компетентном органе*.
Примечание.
Компетентный орган - отраслевое министерство или, в случае, когда субъект естественной монополии находится в коммунальной собственности, местные исполнительные органы.
10. В цены (тарифы) включаются затраты на приобретение сырья, материалов, топлива, энергии, оборудования, аудиторские, консалтинговые, маркетинговые услуги и ремонтные работы, проводимые подрядным способом, другие услуги производственного характера, осуществляемые сторонними организациями, определенные по результатам тендеров, проводимых в соответствии с установленным порядком.
11. В цены (тарифы) включаются затраты, связанные с нормативными техническими потерями.
Нормы технических потерь, затраты на которые учитываются в ценах (тарифах), утверждаются компетентным органом.
12. Средства на техническое перевооружение, ремонтно-восстановительные работы и поддержание основных производственных фондов в рабочем состоянии включаются в цены (тарифы) при наличии документального технического подтверждения о необходимости проведения этих мероприятий.
Уполномоченный орган вправе привлечь для проведения экспертизы представленных субъектом естественной монополии технических обоснований Компетентный орган или независимого эксперта.
13. Система оплаты труда, категории работников, относящиеся к административному персоналу, а также нормативы численности производственного персонала определяются в порядке, установленном компетентным органом по согласованию с Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.
При определении расходов на оплату труда в расчет принимается фактическая численность, но не превышающая нормативную.
Нормативная численность персонала устанавливается для субъекта естественной монополии ежегодно на основе типовых нормативов, разработанных компетентным органом и согласованных с Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.
Типовые нормативы численности персонала субъектов естественной монополии пересматриваются не реже одного раза в пять лет с учетом изменения организационно-технических условий, специфики и структуры производства.
Расходы на оплату труда производственного персонала, включаемые в цены (тарифы), исчисляются исходя из расходов на оплату труда, принятого в действовавших тарифах, с учетом индекса инфляции за период, предшествующий изменению цен (тарифов), по данным, опубликованным Национальным статистическим Агентством Республики Казахстан.
Уполномоченный орган вправе принять решение об изменении или отказе в повышении расходов на оплату труда производственного персонала, включаемого в цены (тарифы), на основе сравнительного анализа затрат на оплату труда субъектов естественной монополии, занимающихся тем же или аналогичным видом деятельности.
14. Расходы на оплату труда, размеры должностных окладов руководителей, их заместителей, главных (старших) бухгалтеров государственных предприятий сферы естественной монополии, а также система их премирования и иного вознаграждения, устанавливаются органами государственного управления в соответствии с Указом Президента Республики Казахстан, имеющим силу Закона, "О государственном предприятии", Настоящей инструкцией и в порядке, установленном Министерством труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.
15. В цены (тарифы) включаются суммы износа основных средств и амортизации нематериальных актив (в дальнейшем - амортизация) рассчитанных, как правило, по методу равномерного начисления на срок эксплуатации. Другие методы начисления (производственный и ускоренный) могут применяться только по согласованию с компетентным и Уполномоченным органами.
Производственный метод начисления амортизации производится пропорционально объему выполненных работ, услуг, в случаях, когда деятельность субъекта естественной монополии подлежит сворачиванию, активы
- консервации, а также при нецелесообразности восстановления производственных мощностей субъекта естественной монополии.
Включение в тарифы амортизационных отчислений, рассчитанных по ускоренному методу начисления, допускается только по отдельным видам быстроустаревающих основных средств, а также при необходимости более быстрого перевооружения и внедрения в производство научно-технических достижений. При этом обязательно наличие утвержденной компетентным органом с участием Уполномоченного органа инвестиционной программы субъекта естественной монополии.
Уполномоченный орган вправе потребовать у компетентного органа проведения экспертизы заявленных субъектом естественной монополии сроков эксплуатации основных средств или привлечь для этого другого независимого эксперта.
Переоценка основных средств субъектов естественной монополии производится по согласованию с компетентным и Уполномоченным органами.
При согласовании представляются расчеты влияния производимой переоценки на изменение тарифа через амортизационные отчисления и платежи в бюджет.
Увеличение амортизационных отчислений, включаемых в цены (тарифы)
после переоценки, может производиться по решению Уполномоченного органа поэтапно.
16. В цены (тарифы) включаются проценты за кредиты банков, привлекаемые на тендерной основе.
При этом проценты за долгосрочные кредиты банка учитываются в пределах инвестиционной программы субъекта естественной монополии, утвержденной в соответствии с разделом 4 настоящего Особого порядка.
17. В цены (тарифы) включаются затраты на обязательные виды страхования в пределах норм, установленных законодательством.
18. Расходы административного назначения включаются в цены (тарифы), как правило, в пределах расходов, принятых в действовавших тарифах, с учетом индекса инфляции за период, предшествующий изменению цен (тарифов).
Уполномоченный орган вправе принять решение об изменении сумм расходов административного назначения, включаемых в цену (тариф), в результате сравнительного анализа соответствующих статей затрат субъектов естественной монополии, занимающихся тем же или аналогичным видом деятельности, либо при значительном падении объемов реализации товаров, работ, услуг и снижении эффективности деятельности субъектов естественной Увеличение расходов административного назначения сверх индексов инфляции, а также включение в них расходов по созданию и совершенствованию систем и средств административного управления допускается только с согласия Уполномоченного органа после представления расчета экономической эффективности от вложения средств на указанные цели.
19. Представительские расходы, расходы на дорогостоящие виды связи, периодическую печать, содержание служебного автотранспорта, информационные, консультационные и маркетинговые услуги включаются в цены (тарифы) в пределах лимитов, установленных самим субъектом естественной монополии по согласованию с Уполномоченным органом.
20. При формировании и изменении цен (тарифов) субъектов естественной монополии не учитываются следующие расходы:
сверхнормативные технические и коммерческие потери, порча и недостачи товарно-материальных ценностей и запасы на складах, другие непроизводительные расходы и потери;
платежи за сверхнормативные выбросы (сбросы) загрязняющих веществ;
судебные издержки;
безнадежные долги;
штрафы, пени, неустойки и другие виды санкций за нарушение условий хозяйственных договоров;
штрафы и пени за сокрытие (занижение) дохода;
убытки от хищений;
потери от брака;
расходы по содержанию обслуживающих производств и хозяйств (бесплатное предоставление помещений, оплата стоимости коммунальных услуг организациям общественного питания и т.д.);
расходы на содержание объектов здравоохранения, детских дошкольных учреждений, учебных заведений, профессионально-технических училищ, кроме технологически необходимых, согласованных с компетентным органом;
расходы на содержание оздоровительных лагерей, объектов культуры и спорта, жилого фонда;
расходы на проведение культурно-просветительных, оздоровительных и спортивных мероприятий (проведение вечеров отдыха, спектаклей, концертов, лекций, диспутов, встреч с деятелями науки и искусства, соревнований и т.п.);
расходы на погашение ссуд (включая беспроцентные), выданных работникам предприятий на улучшение жилищных условий, приобретение садовых домиков и обзаведение домашним хозяйством;
расходы по благоустройству садовых товариществ (строительство дорог, энерго- и водоснабжение, осуществление других расходов общего характера), по строительству гаражей;
расходы на выполнение работ по благоустройству города, оказанию помощи сельскому хозяйству и другие подобного рода работы;
оплата путевок работникам и их детям на лечение, отдых, экскурсии за счет средств предприятия, кроме затрат, связанных с реабилитационным лечением профзаболеваний;
расходы по оплате услуг поликлиник по договорам, заключенным с органами здравоохранения на предоставление своим работникам медицинской помощи, кроме государственного фонда медицинского страхования;
страховые платежи (взносы, уплачиваемые предприятиями по договорам личного и имущественного страхования, заключенных предприятиями в пользу своих работников);
оплата дополнительно предоставленных (сверх предусмотренного законодательством) отпусков работникам, в том числе женщинам, воспитывающим детей, оплата проезда членов семьи работника к месту использования отпуска и обратно;
оказание всех видов спонсорской помощи;
льготы работникам предприятия (предоставление питания работникам бесплатно или по сниженным ценам, оплата абонементов в группы здоровья, занятий в секциях, клубах, протезирование и т.п.), кроме предусмотренных законодательством;
расходы на приобретение подарков на юбилейные даты или выдаваемые в виде поощрения работникам (включая автомашины, квартиры, предметы длительного пользования и др., товары, а также увеличение процентных ставок лицевых счетов работников);
оплата жилья, квартирной платы, мест в общежитиях;
компенсация стоимости питания детям, находящимся в дошкольных учреждениях, санаториях и оздоровительных лагерях;
отчисления профсоюзам на цели, определенные коллективным договором;
другие виды расходов, непосредственно не относящиеся к производству и приводящие к росту тарифов.
3. Ограничения прибыли, включаемой в цены (тарифы) субъектов естественной монополии
21. Прибыль включается в цены (тарифы) субъектов естественной монополии по ставке на задействованные активы (основные средства и чистый оборотный капитал), устанавливаемой решением Уполномоченного органа.
Чистый оборотный капитал субъекта естественной монополии определяется как:
денежные средства плюс товарно-материальные ценности и запасы минус текущие обязательства, где денежные средства включают в себя следующие статьи:
1) краткосрочные финансовые инвестиции;
2) денежные переводы в пути;
3) денежные средства на специальных счетах в банках;
4) денежные средства в аккредитивах;
5) наличность на валютном счете;
6) наличность в кассе;
7) дебиторская задолженность;
товарно-материальные запасы:
1) материалы;
2) незавершенное производство;
3) товары;
текущие обязательства:
1) краткосрочные кредиты;
2) задолженности по налогам;
3) начисленные расходы;
4) кредиторская задолженность.
4. Инвестиции субъектов естественной монополии
22. Инвестиционные программы субъектов естественной монополии утверждаются компетентным органом по согласованию с Уполномоченным органом.
23. Инвестиции могут осуществляться субъектами естественной монополии за счет собственных или заемных средств.
Источниками собственных средств предприятия являются чистый доход (прибыль) и амортизационные отчисления.
Возврат заемных средств должен осуществляться за счет чистого дохода и (или) амортизационных отчислений.
5. Ответственность за нарушение Особого порядка
24. Субъекты естественной монополии, допустившие нарушение Особого порядка, привлекаются к ответственности в соответствии с законодательством