Қазақша:
Қазақстан Республикасының Мұнай және газ Министерство нефти и газа Республики Казахстан министрлігі Қазақстан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің 2004 жылғы 10 қыркүйектегі № 213 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2004 жылғы 27 қыркүйекте тіркелді.
Тіркеу № 3107. Күші жойылды - Қазақстан Республикасы Премьер- Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің 2013 жылғы 12 қыркүйектегі № 278 бұйрығымен Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызметтер нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесін бекіту туралы
1. Ұсынылып отырылған Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызметтер нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесі (бұдан әрі - Ереже) бекітілсін.
2. Электр энергетикасы және қатты отын департаменті (Н.Б.Бертісбаев)
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде заңнамамен белгіленген тәртіппен тіркелуін қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрықтың орындалуына бақылау жасау энергетика және минералды ресурстар вице-министрі Б.Е.Оразбаевқа жүктелсін.
4. Ереженің 5-тармағының 4) тармақшасы және 18, 19, 20, 21, 22 және 23- тармақтары 2005 жылдың 31 қаңтарына дейін қолданылатын болып белгіленсін.
ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды
5. Осы бұйрық 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізілетін ереженің 5-тармағының 3) тармақшасын, 24, 25, 26 және 27 тармақтарын, 32- тармақтың 4) тармақшасын қоспағанда, 2005 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.
Министрдің міндеттін атқарушы Келісілді:
Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттік төрағасының "______" _______________ 2004 ж.
ресурстар министрінің 2004 жылғы 10 қыркүйектегі № 213 бұйрығымен бекітілген "Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызметтер нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесін бекіту туралы"
Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызметтер нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесі
1. Жалпы ережелер
1. Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызмет нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесі (бұдан әрі - Ереже) "Электр энергетикасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасының басқа нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес әзірленді.
2. Ереже электр энергиясы көтерме рыногының барлық субъектілеріне олардың меншік нысанына және ведомстволық бағыныстылығына қарамастан міндетті.
2. Осы Ережеде қабылданған негізгі ұғымдар, айқындамалар мен қысқартулар
3. Осы Ережеде мынандай негізгі ұғымдар мен айқындамалар пайдаланылады:
1) қуаттың қайталама (тұрақты) резерві - бастапқы реттеудің активті резервін қалпына келтіруді қамтамасыз ету және қайталама реттеуді қамтамасыз ететін электр стансалардың қуаты;
2) электр энергиясын сатып алу/сату шарты - электр энергиясының көтерме сауда рыногы субъектілерінің арасындағы белгіленген кезеңде оларды табиғи жеткерумен бірге электр энергияның шартты көлемдерін сатып алу-сатуға жасасылған келісім;
3) қуат - электр энергиясының сапалы сипаттамасын білдіретін активті электр қуаты;
4) Қазақстан біртұтас электр энергетикалық жүйесінің қалыпты жұмыс режимі - режимді жоспарлау кезінде көзделген электр энергия жүйесінің барлық элементтері жұмыс істейтін тұрақталған жұмыс режимі және жасасылған шарттардың ережелеріне сәйкес электр энергиясының барлық тұтынушыларын электрмен жабдықтау қамтамасыз етіледі;
5) электр жабдықтауды шектеу - тұтынушыларға электр энергиясын беруді толық немесе ішінара тоқтату;
6) жедел басқару - тікелей диспетчердің басшылығымен жабдықтармен және құрылғылармен жүргізілетін операцияларды орындау;
7) жедел жүргізу - иелігінде аталған жабдықтар мен құрылғылары бар жедел-диспетчерлік басқарудың жоғары деңгейдегі диспетчердің рұқсатымен жабдықтармен және құрылғылармен бірге жүргізілетін операцияларды орындау;
8) қуаттың бастапқы резерві - бастапқы реттеуді қамтамасыз ететін қуат резерві;
9) Қазақстан біртұтас электр энергетикасы жүйесінің авариядан кейінгі жұмыс режимі - электр энергетикасы жүйесінің зақымдалған элементін авариялық ажыратқаннан кейін туындаған және қалыпты жұмыс режимі үшін қарастырылған электрмен жабдықтау схемасын қалпына келтіргенге дейін жалғасатын тұрақты режим;
10) тұтынушы-жүктемені реттеуші - Жүйелік оператордың талаптарына сәйкес электр энергиясын тұтыну режимін жедел өзгерту бойынша технологиялық мүмкіндігі бар электр қондырғыларының электр энергиясын тұтынушы;
11) Қазақстанның біртұтас электр энергетика жүйесіндегі қуат резерві - электр энергияның сенімділік нормаларымен және сапа стандарттарымен белгіленген, Жүйелік оператор айқындағандай құрылымы мен шамасы, сондай-ақ диспетчерлендіруге дайындық дәрежесі бар энергия өндіретін ұйымдардағы энергия қондырғаларының қуаты;
12) жүйелік шектеулер - Қазақстан біртұтас энергетика жүйесінің технологиялық жұмыс істеу өлшемдерінің шекті ұйғарымдық мәндері;
13) технологиялық ретсіздік - энергия қондырғыларының немесе олардың элементтерінің істен шығуын туындататын техникалық ахуал өлшемдерінің келеңсіз ауытқулары, электр энергиясы сапасының бұзылуы, сондай-ақ тұтынушылардың электр қабылдағыштарының толық немесе ішінара жоспарсыз өшірілуі.
4. Осы Ережеде электр энергетикасында жалпы қабылданылған мынадай қысқартулар қолданылады:
1) АСДУ - автоматтандырылған диспетчерлік басқару жүйесі;
2) ПА - аварияға қарсы автоматика;
3) РЗА - реле қорғанышы және автоматика;
4) РДЦ - өңірлік диспетчерлік орталық;
5) СДТУ - диспетчерлік және технологиялық басқару құралдары;
6) БЭЖ - біртұтас электр энергиясының жүйесі.
3. Жүйелік оператор көрсететін жүйелік қызметтер
5. Жүйелік оператор қайтарым негізінде жүйелік қызметтердің мынандай түрлерін электр энергиясы көтерме сауда рыногының субъектілеріне көрсетеді:
1) Ұлттық электр тораптары бойынша электр энергияны жеткізу жөніндегі қызметтер;
2) Қазақстанның біртұтас электр энергиясы жүйесінде электр энергиясын өндіру/тұтыну режимдерін техникалық диспетчерлеу жөніндегі қызметтер;
3) Қазақстанның біртұтас электр энергиясы жүйесінде (одан әрі - Қазақстан БЭЖ) электр энергиясының өндірілу/тұтынылуын теңгеруді ұйымдастыру жөніндегі қызметтер;
4) Қуатты (жиілікті) және қуатты резервілеуді реттеу жөніндегі қызметтер.
6. Жүйелік қызметтерді электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілерімен жасасылған шарттар негізінде Жүйелік оператор көрсетеді.
Жүйелік оператор көрсететін жүйелік қызметтер үшін төлемді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес көтерме нарығы субъектілері жүзеге асырады.
4. Ұлттық электр тораптары бойынша электр энергиясын жеткізу жөнінде жүйелік қызметтер көрсету
7. Ұлттық электр тораптары бойынша электр энергиясын жеткізу жөніндегі жүйелік қызметтер Жүйелік оператормен шарт негізінде электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілері үшін көрсетіледі.
8. Ұлттық электр тораптары бойынша электр энергиясын жеткізу жөніндегі қызметтерді көрсету кезінде Жүйелік оператор:
1) Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жалғануға техникалық ережені орындаған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіпте ұлттық электр тораптарының электроэнергетикалық нысандарын кеңейту және жаңғыртуға арналған өтемақыларды қамтамасыз еткен электр энергиясы көтерме нарығының субъектілеріндегі электр қондырғыларды ұлттық электр торабына қосуды қамтамасыз етеді;
2) шартпен келісілген теңгерімдік тиесілі есепке алу, көлем мен мерзім нүктелеріндегі бөлу шекараларында ұлттық электр торабына электр энергиясын қабылдауды жүзеге асырады;
3) шартпен келісілгендей теңгерімдік тиесілі есепке алу, көлем мен мерзім нүктелеріндегі бөлу шекараларында ұлттық электр тораптарынан электр энергиясын беруді жүзеге асырады;
4) Қазақстан Республикасындағы нормативтік техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес ұлттық электр торабын жұмыс ахуалында ұстап тұрады;
5) ұлттық электр торабының ағымдық дамуын, пайдаланылуын және қызмет көрсетілуін, ұлттық электр торабына инвестициялардың жоспарлануын жүзеге асырады;
6) релелік қорғаныш пен аварияға қарсы автоматика жүйелеріне техникалық қызмет көрсетілуін, пайдалану әзірлігінде ұстау мен дамуын жүзеге асырады;
7) ұлттық электр торап шегінде электр энергиясын коммерциялық есепке алуды қамтамасыз етеді және ұлттық электр торабына электр энергияны нақты босату/қабылдауының балансын жасайды;
8) Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтыну режимінің тәуліктік кестесін қалыптастыру үшін сатып алынған электр энергиясының шарттасу көлемдері бойынша электр энергиясы көтерме сауда рыногының субъектілерінен өтініштер қабылдайды;
9) электр энергиясын жеткізу және тұтыну режимдерін жүргізу жөнінде өкімдер береді.
9. Жүйелік оператор жеткізу жөнінде қызмет көрсетуді толық немесе ішінара тоқтатуды мына жағдайда жүргізеді:
1) электр энергиясын жеткізудің басталуына дейін кем дегенде 72 сағатта көтерме нарық субъектісіне жазбаша ескерткеннен кейін ұлттық электр торабы бойынша электр энергиясын жеткізу жөніндегі қызмет төлемі бойынша шарт талаптарын көтерме сауда нарығы субъектісінің бұзуы. Мұндай жағдайда туындаған салдарлар үшін жауапкершілік Азаматтық кодекске сәйкес көтерме сауда нарығының субъектісіне жүктеледі;
2) уәкілетті органмен бекітілген нормативтік техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес ұлттық электр торабында жөндеу жұмыстарын жүргізу;
3) ұлттық электр торабы бойынша электр энергиясын жеткізуді жүзеге асыруға кедергі келтіретін технологиялық ретсіздіктің туындауы.
10. Жүйелік оператордан электр энергиясын жеткізу жөнінде қызметтерді сатып алатын электр энергиясы көтерме сауда рыногының субъектілері:
1) Жүйелік операторға электр энергиясының коммерциялық есепке алу аспаптарына кедергісіз кірігуіне рұқсат етеді;
2) Қазақстанның БЭЖ-де электр энергиясының стандарттық жиілігін қолдауға бағытталған нормативтік талаптарды орындайды;
3) ток қабылдағыштардың және электр энергиясын коммерциялық есепке алу аспаптарының тиісті жай-күйін ұстап тұрады;
4) электр энергиясын жеткізу және тұтыну режимін жүргізу жөніндегі Жүйелік оператордың өкімін орындайды;
5) осы Ереженің 53-ші тармағына сәйкес бекітілген нұсқаулықтардың ережелерін орындайды;
6) Жүйелік операторға электр энергияны жеткізуге арналған болжамдық айлық (айдың басталуына дейін 10 күн бұрын), тоқсандық (тоқсанның басталуына дейін 60 күн бұрын), жылдық (тоқсанның басталуына дейін 150 күн бұрын)
өтінімдерді береді;
7) іргелес елдердің электр тораптары бойынша электр энергиясының импорт, экспорт және/немесе транзит жағдайындағы қажетті кедендік рәсімдерді орындайды;
8) басқару немесе меншік құқығында электр тораптарын пайдаланушы компаниялармен электр энергияны коммерциялық есепке алу және электр тораптарына жатқызылатын баланстық бөлу шекарасы мәселелерін келіседі.
11. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын жеткізу бойынша қызметтер көрсету кезінде Жүйелік оператор:
1) электр энергиясын коммерциялық есепке алу аспаптарына кедергісіз рұқсат етеді;
2) Қазақстан БЭЖ-де электр энергияның стандарттық жиілігін қолдауға бағытталған нормативтік талаптарды орындайды.
5. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру-тұтыну режимдерін техникалық диспетчерлендіру жөнінде қызмет көрсету
12. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтыну режимдерін техникалық диспетчерлендіру жөніндегі қызметтерді Жүйелік оператор энергия өндіруші ұйымдарға, сондай-ақ электр энергиясын импорттаушы тұтынушыларға көрсетеді.
13. Техникалық диспетчерлендіру жөнінде Жүйелік оператор көрсеткен қызметтер үшін есеп айырысу электр торабына электр энергиясы нарығының субъектілеріндегі энергия қондырғыларының жалғану нүктесіне қарамастан, барлық сыныптағы кернеулі электр торабына көтерме сауда нарығының субъектісі босатқан (импорттаушы) электр энергиясының нақты көлемі тұрғысынан жүзеге асырылады.
14. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтыну режимдерін техникалық диспетчерлендіру жөніндегі қызметтерді көрсету кезінде Жүйелік оператор:
1) "Электр энергетикасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес, сондай ақ осы Ережедегі 9- тарауының ережелеріне сай Қазақстан БЭЖ-нің құрамында электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілеріндегі энергия қондырғыларының жұмыс режимдерін үздіксіз орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқаруды;
2) жедел-диспетчерлік басқарудағы жабдықтар мен құрылғылардың, телемеханика және байланыстың, жедел-ақпараттық кешеннің техникалық қызметтелуі мен пайдалануға әзірлігінде ұстауды;
3) Қазақстан БЭЖ-де электр энергия сапасының белгіленген стандарттық көрсеткіштерін қолдауға бағытталған нормативтік талаптарды орындауды;
4) Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің талаптарына жауап беретін электр энергияның коммерциялық есепке алынуын қамтамасыз етуді жүзеге асырады.
15. Техникалық диспетчерлендіру жөніндегі қызметтерді толық немесе ішінара көрсетуді Жүйелік оператор мынадай жағдайларда доғаруды жүргізеді:
1) электр энергиясын жеткеруге дейін кемінде 72 сағат бұрын осы көтерме сауда нарығының субъектісін алдын ала хабардар ете отырып, техникалық диспетчерлендіру жөніндегі қызметтерді төлеу бойынша міндеттемелерді көтерме сауда нарығының субъектісі орындамағанда. Қызмет көрсетуді доғару энергия өндіруші ұйымның оқшауланған жұмысқа бөлуі арқылы іске асырылуы мүмкін.
Бұл ретте туындаған салдарлар үшін жауапкершілік Азаматтық кодекске сәйкес көтерме сауда нарығының субъектісіне жүктеледі;
2) уәкілетті орган бекіткен нормативтік техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес ұлттық электр торабында жөндеу жұмыстары жүргізілгенде және басқа бағыттар бойынша электр энергияны жеткізу мүмкіндігі жоқ жағдай кезінде;
3) Қазақстан БЭЖ-де авариялық бұзылыстың туындағанында.
16. Электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілері Жүйелік оператордан техникалық диспетчерлендіру жөніндегі қызметтерді алу кезінде:
1) ток қабылдағыштарды, электр энергиясын коммерциялық есепке алу аспаптарын тиісті техникалық ахуалда ұстап тұрады әрі нормативтік құқықтық актілермен және нормативтік техникалық құжаттармен айқындалған олардың техникалық жай-күйіне қойылған талаптарды орындайды;
2) Қазақстан БЭЖ-де белгіленген стандарттармен электр энергиясының сапалық көрсеткіштерін қолдауға бағытталған нормативтік талаптарын
3) Қазақстан Республикасындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарына жауап беретін электр энергиясының коммерциялық есепке алынуын қамтамасыз етеді;
4) Жүйелік оператор жұмыскерлерін электр энергиясын коммерциялық есепке алудың аспаптарына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес электр қондырғылардың техникалық ахуалы мен пайдалану қауіпсіздігіне бақылау жүргізуі үшін Мемлекеттік энергетикалық қадағалау қызметкерлерін кедергісіз жіберуді қамтамасыз етеді.
6. Электр қуатты (жиілікті) реттеу және қуатты резервілеу бойынша қызметтер көрсету
17. Қазақстанның БЭЖ біртұтас электр энергетикасы жүйесінде қуатты (жиілікті) реттеу және қуатты резервілеу жөніндегі қызметтерді шарт негізінде электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріне Жүйелік оператор
18. Жүйелік оператор қуатты (жиілікті) реттеу жөніндегі қызметтерді көрсету кезінде:
1) тәуліктік кесте бекіткен мәндерінен көтерме сауда нарығы субъектілерінің электр энергиясын өндіру/тұтынудың нақты мәндерінің ауытқуларын жабу үшін электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріне реттелетін аралықты береді;
2) реттелетін аралық шегінде тәуліктік кестемен бекітілген мәндерден көтерме сауда нарығы субъектілерінің электр энергиясын өндіру/тұтынудың нақты мәндерінің ауытқуларын табиғи реттеуді қамтамасыз етеді;
3) нарық субъектілері берген тәуліктік кестелерді және реттегіш аралығын сақтау мониторингін жүзеге асырады;
4) электр энергиясын өндіру/тұтынудың болжамдық теңгерімі негізінде қуатты (жиілікті) реттеу жөніндегі қызметтерге Қазақстан БЭЖ-нің қажеттілігін жорамалдайды;
5) Қазақстан БЭЖ-де электр энергия сапасының стандарттық белгіленген көрсеткіштерін қолдауға және электр энергияның стандарттық жиілігін қолдауға
19. Қуатты резервтілеу жөніндегі қызметтерді көрсету кезінде Жүйелік оператор авариялық бұзылыстармен туындаған теңгерімсіздікті қоса алғанда, электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілеріндегі электр энергиясын өндіру/тұтыну теңгерімсіздіктерін реттеу үшін қуаттың резервтелуін қамтамасыз етеді.
20. Жүйелік оператордан қуатты (жиілікті) реттеу жөніндегі қызметтерді алу кезінде электр энергиясы нарығының субъектілері:
1) тәуліктік кезең ішінде электр энергиясын алмастыру көлемінің нольдік сальдосын сақтау талабы кезінде тәуліктік кестеден электр энергиясының сағат сайынғы мәндерінің нақты ауытқуларын реттеу үшін белгіленген шартпен реттегіш аралықты пайдаланады;
2) шартпен белгіленген реттеуші аралық артқан кезінде тағайындалған реттегіш аралықты өзгерте отырып, сальдо- ағындарды одан әрі ұлғайту мүмкіндігін Жүйелік оператормен келіседі, ал сальдо- ағынын арттыруға келісім болмаған жағдайда, жетпейтін қуатқа тапсырыс береді, не мәлімделген шамаға сальдо -ағынын сәйкестендіру үшін меншікті тұтынушыларға шектеулер енгізеді.
21. Қуатты реттеу жөніндегі қызмет көрсетудің доғарылуын (шектеуді)
Жүйелік оператор мына жағдайларда жүргізеді:
1) Қазақстан БЭЖ-де авариялық бұзылыстарды болдырмау, оқшаулау және жою мақсатында;
2) Электр қуатын (жиілікті) реттеу жөніндегі қызмет көрсету доғарылғанға дейін кемінде 72 сағат бұрын алдын ала хабардар етілгеннен кейін қызметтерге ақы төлеу жөніндегі талаптарды көтерме сауда нарығы субъектісі бұзған кезде, бұл ретте Азаматтық кодексіне сай туындаған салдарлар үшін жауапкершілік жүктелгенде.
22. Қуатты (жиілікті) реттеу жөніндегі қызметтер үшін есеп айырысу Жүйелік оператор қабылдаған түзетулерді ескере отырып, тәуліктік кестемен бекітілген мәндерінен электр энергиясын өндіру/тұтынудың нақты мәндерінің сағат сайынғы ауытқуларын есептеу тұрғысынан жүргізіледі.
23. Электр қуатын (жиілікті) реттеу жөніндегі қызметтер үшін ақымен есептесу белгіленген заңнама тәртібімен айқындалады.
7. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтынудың теңгерімдеуін ұйымдастыру жөнінде қызмет көрсету
24. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтынудың теңгерімдігін ұйымдастыру жөніндегі жүйелік қызметті тұтынушыларға және ұлттық электр торабына, өңірлік электржелілік компанияларға жалғанған энергия өндіруші ұйымдарға, энергиямен жабдықтаушылар ұйымдарға Жүйелік оператор көрсетеді.
25. Электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектілерінің Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтынудың теңгерімін ұйымдастыру жөніндегі қызмет көрсетуге Жүйелік оператормен келісім-шарты болуы тиіс.
26. Электр энергиясын өндіру/тұтыну теңгерімін ұйымдастыру жөніндегі қызмет көрсету реттелімі мен рәсімдері уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.
27. Электр энергиясын өндіру/тұтыну теңгерімін ұйымдастыру жөніндегі қызмет көрсету кезінде Жүйелік оператор мыналарды:
1) Қазақстанның электр станцияларында және іргелес мемлекеттердің энергия жүйелерінде қуат резервтерін әзірлікте ұстау жөніндегі қосалқы қызметтерді сатып алу жолымен электр қуаты резервтерінің қажетті көлемі мен құрылымын жасау және оларды жайғастыруды;
2) Қазақстан БЭЖ-де жиіліктің белгіленген стандарттарын қуатты (жиілікті)
реттеу жөніндегі қосалқы қызметтерді сатып алу жолымен қамтамасыз етуді;
3) электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілерінен теңгерімге қатысуға және қуаттың жедел резервтерінің сараланған тізімін жасауға баға ұсыныстарын орталықтан қабылдауды;
4) Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтыну теңгерімінің ағымдағы мәндеріне, электр энергиясының мемлекетаралық сальдо- ағындары мен Қазақстан БЭЖ-дегі жиілікке үздіксіз мониторинг жүргізуді;
5) көтерме сауда нарығы субъектілерінің электр энергиясын өндіру не тұтынуды ұлғайту/азайтуға команда беру арқылы Қазақстанның біртұтас электр энергетикалық жүйесінде туындайтын электр энергиясының теңгерімсіздіктерін табиғи реттеуді;
6) Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясының теңгерімсіздіктерін табиғи реттеу үшін өндірілген электр энергиясын коммерциялық есепке алуды және есеп айырысу мезгілінің қорытындылары бойынша коммерциялық есепке алу аспаптарының мәліметтері базасында көтерме сауда нарығы субъектілеріндегі электр энергиясының нақтылы теңгерімсіздіктерін анықтауды;
7) Қазақстан БЭЖ-де теңгерімсіздіктерді табиғи реттеу кезінде пайдаланылған электр энергиясының теңгерімдік бағасын есептеуді;
8) есеп айырысу мезгілінің қорытындылары бойынша көтерме сауда нарығының субъектілерінде туындайтын электр энергиясының теңгерімдік нарығындағы қаржылық міндеттердің айқындалуын;
9) көтерме сауда нарығы субъектілерімен бірге электр энергиясының анықталған теңгерімсіздіктерін қаржылық реттеуді жүзеге асырады.
28. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтынудың теңгерімін ұйымдастыру жөніндегі қызметтер үшін есеп айырысу ақысын төлеу Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүргізіледі.
8. Жүйелік операторға қосалқы қызметтер көрсету
29. Жүйелік оператор Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясының сенімділігі мен сапасының белгіленген нормаларын қамтамасыз ету үшін қосалқы қызметтерді сатып алады. Қосалқы қызметтер қуаттық жедел резервтерінің әзірлікте ұсталуын, қуаттың реттелуін, энергия жүйесінің толықтай ажыратылған күйінен іске қосылуын білдіреді.
30. Қосалқы қызметтерді Жүйелік операторға шарт негізінде электр энергияның көтерме нарығы субъектілері көрсетеді.
31. Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясының сенімділігі мен сапасының белгіленген нормаларын қамтамасыз ету үшін қажетті қуаттың жедел резервтерінің көлемін, құрылымы мен орналасуын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері мен нормативтік техникалық құжаттарына сәйкес Жүйелік оператор айқындайды және оған қуат резервтерінің мынадай түрлері кіреді:
1) қуаттың бастапқы резервтері;
2) қуаттың тұрақты резервтері;
3) резервтік орнын басу.
32. Қуаттың тұрақты резервін әзірлікте ұстау және резервтік орнын басу, активті қуаттың (жиіліктің) реттелуі жөніндегі қосымша қызметтерді Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен Жүйелік оператор сатып алады.
33. Жүйелік операторға қуаттың жедел резервтерінің әзірлікте ұсталуы жөніндегі қосалқы қызметтерді көрсету кезінде аталған қызметтерді жеткерушілер:
1) Қазақстанның БЭЖ-де қуаттың жедел резервтерін қалыптастыру үшін талап етілетін ақпаратты Жүйелік операторға ұсынады;
2) өзінің жабдықтарының тиісті техникалық жай-күйін, пайдалану қауіпсіздігі ережесінің, экологиялық талаптардың және басқаларының Қазақстан Республикасының нормативтік техникалық құжаттарға сәйкес сақталуын
3) қосалқы қызметтерді өз көлемінде және мерзімінде көрсету үшін белгіленген шарттарға сәйкес электр энергиясын өндіру/тұтыну шамасын өзгертуге арналған Жүйелік оператордың, оның ішінде және диспетчерлендіруге резервтердің талап етілетін дайындығына арналған тестілеуді өткізу кезінде Жүйелік оператор өкімдерінің орындалуын қамтамасыз етеді;
4) электр энергиясының теңгерімдік рыногына баға ұсыныстарын береді.
34. Қуаттың жедел резервтерін әзірлікте ұстау жөніндегі қосалқы қызметтерді алу кезінде Жүйелік оператор:
1) диспетчерлендіруге қуаттың жедел резервтерін әзірлікте ұстауға тестілеу өткізеді;
2) қосалқы қызметтерді көлемінде және мерзімінде көрсету үшін белгіленген шарттарға сәйкес электр энергиясын өндіру/тұтыну шамасын өзгертуге арналған өкімдер береді. Қуаттың жедел резервтерінен берілген электр энергиясының көлемі уәкілетті орган белгілеген тәртіпте төленуге жатады.
35. Қуаттың жедел резервтерін әзірлікте ұстау жөніндегі қосалқы қызметтерді көрсетуге арналған шартта Жүйелік операторға:
1) жүктемені азайтуға-көбейтуге арналған қуаттың беріліп отырған резервінің шамасы;
2) қуаттың резервін жандандыру уақыты көрсетіледі.
36. Авариялық бұзылыстар жағдайларында оны жою үшін өндіруші агрегаттарды қосу(өшіру) немесе электр станциялар генераторларының активті жүктемесін өзгерту қажет болғанда, Жүйелік оператор электр торабының тиісті телімінде "авария" режимін енгізеді және авариялық жағдаяттың талаптарына сәйкес қуат резервтерін пайдаланады.
9. Қазақстанның біртұтас электр энергетикалық жүйесін орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару
37. Қазақстанның біртұтас электр энергетикалық жүйесінде электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілеріндегі электр қондырғыларының жұмыс режимдерін орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқаруды Жүйелік оператор "Электр энергетикасы туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Осы Ережеге, Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырады.
38. Қазақстанның БЭЖ жүйесі жұмысының сенімділігі мен орнықтылығын қамтамасыз ету Қазақстанның біртұтас электр энергетикасы жүйесін орталықтандырылған диспетчерлік басқарудағы негізгі мақсат болып табылады.
39. Орталықтандырылған диспетчерлік басқару жоғарыдан төменге сатысындағы жедел-диспетчерлік бағыныстылыққа құрылған, оған меншік нысанына және ведомстволық тиесілігіне қарамастан электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің жедел-диспетчерлік бөлімшелері кіреді.
Орталықтандырылған диспетчерлік басқару құрылымы былайша жасақталады:
1) Қазақстанның БЭЖ орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқарудың бірыңғай жүйесіндегі ең жоғарғы деңгейі болып табылатын Жүйелік оператордың орталықтандырылған диспетчерлік басқаруы (бұдан әрі - Қазақстан БЭЖ ОДБ);
2) Қазақстан БЭЖ ОДБ-ның орталықтандырылған диспетчерлік басқару процесіне бағынатын Жүйелік оператордың өңірлік диспетчерлік орталықтары (бұдан әрі - ӨДО);
3) Қазақстан БЭЖ ОДБ-ның орталықтандырылған диспетчерлік басқару процесіне бағынатын өңірлік электржелілік компаниялардың, электр өндіруші ұйымдардың диспетчерлік бөлімшелері, электр энергиясының көтерме сауда рыногын тұтынушылар, ӨДО.
40. Орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару Жүйелік оператор белгілеген орналасу құрылымына, технологиялық байланыс құралдарын дамыту мен ұйымдастыруға, реле қорғанышы мен автоматика, телемеханика мен объектілерді басқарудың автоматтандырылған жүйесіне, олардың жұмыс режимдерін бақылауға, электр энергиясын есепке алу мен электр энергиясын тұтынуды басқаруға негізделеді.
41. Жүйелік оператор Қазақстанның электр энергетикалық жүйесін орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару процесінде:
1) Қазақстанның БЭЖ-де электр энергиясын өндіру/тұтынудың тәуліктік кестесін жасауды және оны атқаруды;
2) Қазақстанның біртұтас электр энергетикалық жүйесінде қуаттар мен электр энергиясының нақтылы, қысқа мерзімдік және ұзақ мерзімдік болжамдарын жасауды;
3) Қазақстанның БЭЖ жұмысының орнықтылығын қамтамасыз етуді;
4) Қазақстан электр энергетикалық жүйесінің жұмыс режимдерін әзірлеуді, соның ішінде автоматтандырылған диспетчерлік-технологиялық басқару құралдарымен (АДТБҚ) басқаруды, реле қорғанышы мен өртке қарсы қорғану автоматикасы құрылғылары тағайыншамасының көлемдерін, қағидалары мен есептеулерін анықтауды;
5) жабдықтарды жөндеудің жылдық және айлық кестесін әзірлеуді, жөндеуге берілген өтінімдерді қарау мен оған рұқсат етуді;
6) электр станциялары мен электр тораптарының негізгі жабдықтарында жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін шарттарды, технологиялық басқару, реле қорғанышы мен автоматика жүйелерін жоспарлауды және әзірлеуді;
7) Қазақстан БЭЖ-де электр энергиясының нормаланған сапасын қамтамасыз етуді;
8) электр энергиясын өндіру, түрлендіру, жеткізу және тарқату кезінде технологиялық бұзылыстарды болдырмау мен жоюды;
9) пайдалануға жедел-техникалық басшылықты, Қазақстанның БЭЖ-нің жүйе жасаушы торабында РҚ, АҚА жегімдейтін құрылғыларын жаңалау мен жетілдіруді;
10) техникалық сараптаманы және іргелес энергия жүйелерінің қатарлас жұмысында келісім-шарттардың орындалуына бақылау жасауды, электр энергиясын жеткеру мен жеткізуді, ұлттық электр торабында электр энергиясының ағындарын реттеуді;
11) электр энергиясының көтерме сауда нарығында жасасылған келісім- шарттарды бұзатын электр энергиясы көтерме сауда нарығының субъектілеріне шектеу енгізу жөніндегі шаралардың әзірленуін;
12) іргелес мемлекеттердің, электр энергиясы көтерме сауда нарығы субъектілерінің диспетчерлік орталықтарымен өзара іс-қимыл жөніндегі жедел- диспетчерлік құжаттарды әзірлеуді;
13) бөлініп берілген міндеттерге сай жедел-диспетчерлік басқару аймағына кіретін Қазақстан Республикасының шаруашылық-экономикалық және әлеуметтік кешенін электрмен жабдықтаудың жай-күйі туралы электр энергетикасы саласындағы мемлекеттік органдарды және Мемлекеттік энергетикалық қадағалауды ақпараттық талдаумен қамтамасыз етуді;
14) басқару аймағына кіретін гидроэлектростанциялар мен су қоймаларындағы пайдалану режимдерінің мониторингісін;
15) Жүйелік оператордың құзыретіне кіретін нұсқаулық материалдардың әзірленуін және солармен орталықтандырылған жедел-диспетчерлік басқару жүйесінің барлық құрылымдарын қамтамасыз етуді;
16) Қазақстан БЭЖ схемалары бойынша ірі электр станциялары мен жүйе болып құрылатын желілік объектілер жөнінде электр схемалары мен режимдері, реле қорғанышы, апатқа қарсы автоматика мен АДБЖ бөлігінде техникалық тапсырмалардың және жобалық жасақтамалардың келісілуін жүзеге асырады, жобаларды сараптауға қатысады.
42. Жедел-диспетчерлік басқарудың әрбір деңгейі үшін электр жеткізу желілерін, жабдықтары мен құрылғыларын басқарудың екі санаты: жедел басқару және жедел жүргізу болып белгіленеді.
43. Жедел-диспетчерлік басқарудың тиісті деңгейіндегі диспетчердің жедел басқаруында жабдықтар, электр жеткізу желілері, реле қорғанышының құрылғылары, аварияға қарсы және режимдік автоматика жүйесінің аппаратурасы, диспетчерлік пен технологиялық басқару құралдары, бағыныстағы жедел-диспетчерлік қызметкерлердің іс-әрекеті мен жедел бағыныстың түрлі деңгейіндегі бірнеше объектілерінде келісілген өзгерістердің үйлестірілуін талап ететін операциялар болады.
44. Диспетчердің жедел басқаруында жабдықтар, электр жеткізу желісі, реле қорғанышының құрылғылары, аварияға қарсы және режимдік автоматика жүйесінің аппаратурасы, диспетчерлік және технологиялық басқару құралдары, ахуалы мен режимі электростанциялардың және тұтастай энергия жүйесінің иелік қуатына және резервіне әсер ететін жедел-ақпараттық кешендер, тораптардың режимі мен сенімділігі, сондай-ақ аварияға қарсы автоматиканы ретке келтіру жүйесі болады.
45. БЭЖ-де қуат резервтерін жедел басқаруды Жүйелік оператор жүзеге
46. Барлық электр жеткізу желілері, электр станциялары мен тораптардың жабдықтары және құрылғылары диспетчерлік басқарудың деңгейлері бойынша бөлінуі тиіс.
47. Жедел басқарудағы және меншік нысанына қарамастан ұйымның кезекші диспетчерінің иелігіндегі электржеткізу желілерінің, электр станциялары мен тораптардың жабдықтары және құрылғыларының тізбесі жоғарыда тұрған жедел-диспетчерлік басқару ұйымының немесе бөлімшенің шешіміне сәйкес жасалуы және осы ұйымның техникалық басшысы бекітуі тиіс.
48. Жүйелік оператордың жедел иелігінде жай-күйі мен режимі ұлттық электр тораптарымен өңірлік көтерме сауда рыногының тұтынушыларына қуатты жеткізуге аумаққа кіріккен электр станцияларының қуатын беруге әсер ететін электр жеткізу желілері, РҚ және АҚА, ДТБҚ жабдықтары болады.
49. РҚ және АҚА жабдығы мен құрылғылары осы жедел буында не жедел басқаруда, не тек жедел иелікте ғана болады. Тораптың қандай да болмасын элементін ажыратуға арналған (өшіру жәйті бойынша) жұмыс істеп тұрған РҚ және АҚА құрылғыларының жедел басқару шекаралары, әдетте, осы элементті жедел басқару шекараларымен дәл келуі тиіс.
50. Электр жеткізу желілері, олардың кірмелері, аварияға қарсы автоматика Жүйелік оператордың, АЭК-ның жедел басқаруында болады, мұнда желілердің жалғанымдары, әдетте, энергия объектілеріндегі кезекші қызметкердің жедел басқаруында болуы тиіс.
51. Әрбір энергия объектісінде (электр станциялары электр тораптары)
жабдықтарды тәулік бойы жедел басқару ұйымдастырылады, оның міндеттері мыналар болып табылады:
1) жұмыстың талап етілетін режимін жүзеге асыру;
2) ауыстырып қосуларды, іске қосулар мен доғартуларды жүргізу;
3) технологиялық бұзылыстарды оқшаулау мен жұмыстың берілген режимін қалпына келтіру;
4) жөндеу жұмыстарын жүргізуге дайындық.
52. Жедел-диспетчерлік басқару диспетчерлік және технологиялық басқару мен бақылау жүйелерімен жабдықталған, жедел схемалық жинақталымы бар диспетчерлік мүйістер мен басқару қалқандарынан жүзеге асырылады.
53. Жедел-диспетчерлік басқарудың әрбір деңгейінде жедел-диспетчерлік басқару, жедел келіссөздер мен жазбаларды жүргізу, уәкілетті орган бекіткен нормативтік техникалық құжаттар негізінде электр энергиясының нарығын ұйымдастыру ерекшелігі ескеріле отырып, ауыстырып қосуды жүргізу мен авариялық режимдерді жою жөніндегі нұсқаулықтар әзірленеді.
54. Жедел-диспетчерлік басқарудың түрлі деңгейлерінің өзара әрекет етуі жедел-диспетчерлік басқарудың жоғары тұрған бөлімшесі бекіткен орындалуы үшін міндетті тиісті нұсқаулықтармен реттелімденеді. Нұсқаулықтарда мынандай тәртіп орнатылады:
1) электр жеткізу желілерін және жабдықтарды диспетчерлік басқару тәсілімен бөлу;
2) электр станциялардың, электр жеткізу желілері жұмысының берілген режимдерін жүргізу;
3) электр энергиясы нарығындағы жедел-диспетчерлік басқару;
4) байланыс пен телеөлшеулерді жеткізуді ұйымдастыру;
5) жедел және технологиялық ақпараттарды беру;
6) электр тораптары жұмысының орнықтылығын және қалыпты режимдерін есептеу;
7) РҚ және АҚА құрылғыларын ретке келтірудің негізгі өлшемдерін есептеу;
8) РҚ және АҚА жүйелерін, жабдықтары мен құрылғыларын жөндеуге келісу;
9) қатарлас жұмысты ұйымдастыру, ауыстырып қосуларды жүргізу, технологиялық бұзылыстар мен РҚ және АҚА құрылғыларын технологиялық пайдалану мәселелері бойынша құжаттар әзірлеу және келісу;
10) режимнің берілген тәуліктік кестесін жасау және орындау;
11) жиілік пен кернеуді реттеу;
12) жедел ауыстырып қосуларды жүргізу, сынақтар өткізу;
13) жедел өтінімдерді беру;
14) технологиялық бұзылыстарды жою;
15) технологиялық бұзылыстар, жазатайым оқиғалар туралы ақпараттар беру;
16) диспетчерлік басқару бойынша өздерінің негізгі міндеттерін орындау кезіндегі құқықтары мен жауапкершілігін бөлу.
55. Барлық деңгейлердегі қауырт келіссөздер уәкілетті орган бекіткендей нормативтік техникалық құжаттармен белгіленген тәртіппен біртұтас жалпы қабылданған терминологияны, үлгілік өкімдерді, хабарламаларды қолдана отырып жүргізіледі және жедел-диспетчерлік құжаттарға, сондай-ақ магниттік таспаға, компьютерге жазбалармен тіркеліп алынады.
56. Жедел диспетчерлік басқару субъектілері орталықтандырылған диспетчерлік басқару процесінде:
1) орталықтандырылған-диспетчерлік басқару жүйесі нормаларының сақталуын;
2) электрмен жабдықтауға жасасылған келісім-шарттар бойынша Жүйелік оператор берген режимдердің сақталуын;
3) электр энергиясының нақтылы теңгерімдерін жасау үшін қажетті дұрыс та уақтылы ақпаратпен қамтамасыз етілуін;
4) Жүйелік оператордың жедел басқаруындағы Қазақстан Республикасының электр станциялары жабдықтарын жөндеу кестелерінің сақталуын;
5) жедел басқарудағы, Жүйе операторының иелігіндегі РҚ және АҚА құрылғыларының жұмысы режимдерінің және схемаларының сақталуын;
6) су ресурстарын басқаратын мемлекеттік орган тапсырған су қоймаларынан суды жіберудің, гидроқұрылыстарды пайдалану ережелерінің орындалуын;
7) АҚА жүйелері мен аспаптарын, АДБЖ және РҚА құралдарын орналастыру және орнату жөніндегі нұсқаулардың орындалуын әрі тиісінше пайдаланылуын;
8) электр энергиясының лайықты сапасын қамтамасыз етеді.
10. Электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесін жасау тәртібі
57. Электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесін (бұдан әрі - Тәуліктік кесте) Жүйелік оператор жасайды және бекітеді және электр энергиясының орталықсыздандырылған сатып алу-сату және электр энергиясының орталықтандырылған саудасы нарығына қатысушылармен жасасылған электр энергиясын сатып алу-сату бойынша шарттарға сәйкес әрбір күнтізбелік тәулікке электр энергиясын өндіру мен тұтынудың сағаттық шамасын реттейтін негізгі құжат болып табылады.
58. Тәуліктік кесте Қазақстан Республикасының көтерме сауда нарығы субъектілерінің электр энергиясын жеткізу шарттарының, орталықтандырылған саудаларда жасасқан мәмілелердің орындалуын қамтамасыз ету, сондай-ақ іргелес мемлекеттердің энергия жүйелерімен шарттық сальдо-ағындарын қамтамасыз ету мақсатында жасалады. Жүйелік оператор Тәуліктік кестені күн сайын алдағы операциялық тәуліктерге жасайды. Сенбіге, жексенбі мен дүйсенбіге арналған Тәуліктік кесте жұма күні, мерекелік күндерге - мерекенің алдындағы жұмыс күні жасалады.
59. Тәуліктік кестеде есеп айырысатын тәуліктердің әрбір сағатына өндірілетін және тұтынатын электр энергиясының көлемі (электр қуатының орташа сағаттық мәні) көрсетіледі.
60. Тәуліктік кестені Жүйелік оператор мыналарды негізге ала отырып жасайды:
1) тұтынушылармен келісілген және электр энергиясының орталықсыздандырылған сатып алу-сату нарығында жасасқан шарттарға сәйкес жасалған алдағы тәуліктердің әрбір сағатына арналған электр энергиясын тұтынушыларға жеткізу жөніндегі энергия өндіруші ұйымдардың өтінімдері.
Өтінімдерде электр энергиясын соңғы тұтынушы көрсетіледі;
2) электр энергиясының орталықтандырылған сауда нарығының операторы берген электр энергиясының орталықтандырылған саудасының нәтижелері (операциялық тәуліктер ішіндегі спот-сауда-саттығының нәтижелерін қоспағанда);
3) өңірлік электр желілік компаниялардан түскен өңірлік электр желілік компанияларға қосылған электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектілері бойынша бөле отырып, ұлттық және өңірлік электр тораптарының шекараларындағы ұлттық электр тораптарынан электр энергиясын босату- қабылдаудың сағаттық тәуліктік кестелері;
4) тұтынушылармен және энергия өндіруші ұйымдармен келісілген өзге ұйымдардан түскен өтінімдер;
5) басқа мемлекеттердің энергия өндіретін ұйымдарының энергия жүйелерінен түскен өтінімдер.
61. Тәуліктік кестеде операциялық тәуліктердің 24 сағатының әрбір сағаты үшін жоспарланатын мынадай параметрлердің орташа сағаттық мәні көрсетіледі:
1) Қазақстан Республикасы бойынша тұтас алғанда және оның ішінде, өңірлік және жеке электр станциялар бойынша өндірілетін электр энергиясы;
2) Қазақстан Республикасы бойынша тұтас алғанда және оның ішінде, өңірлер бойынша тұтынылатын электр энергиясы;
3) іргелес мемлекеттердің энергия жүйелерімен бірге электр энергиясының сальдо-ағындары;
4) ұлттық және өңірлік электр тораптарының шекараларындағы электр энергиясының сальдо-ағындары;
5) әрбір электр станциясының жеке қажеттіліктеріне арналған электр энергиясының шығысы;
6) әрбір энергия өндіретін ұйым сатып алатын электр энергиясының сағаттық көлемдері;
7) әрбір энергия өндіретін ұйымнан түскен оның әрбір нақтылы тұтынушысы - сатып алу/сатудың екі жақты шарттары бойынша, орталықтандырылған саудада жасасқан мәмілелер бойынша жеткізіп беруді есепке алатын электр энергиясының көтерме сауда нарығының субъектісі бойынша бөле отырып, электр энергиясын жеткізудің сағаттық көлемдері;
8) әрбір жеткізушінің, оның ішінде электр энергиясының орталықтандырылған саудасының нәтижелері бойынша жалпы, бөле отырып, әрбір тұтынушының жүктемесі;
9) ұлттық электр торабында, өңірлік және жергілікті деңгейдегі электр тораптарында электр энергиясының технологиялық шығысын қарымталауға арналған электр энергиясының көлемдері;
10) гидроэлектростанциялардағы сулардың шығыстары;
11) бақылауға алынған қималар бойынша электр энергиясының ағындары;
12) электр қуаты резервтерінің Пулына қатысушылардың резервтік қуатының шамасы;
13) Жүйелік оператор құрған электр қуатының жедел резервінің шамасы.
62. Өңірлік электр өндіретін ұйымдардың өтінімдері өңірлік диспетчерлік орталықтарға беріледі, ұлттық маңызы бар энергия өндіретін ұйымдардың өтінімдері тікелей Жүйелік оператордың Ұлттық диспетчерлік орталығына белгіленген нысанда беріледі.
63. Солтүстік энергия көздерінен Қазақстанның Оңтүстік аймағының көтерме нарық субъектісінің мәлімделген электр энергиясын жеткізу көлемі Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзитінің өткізу қабілетінің осы субъект үшін бөлінген көлемінен аспауы тиіс.
64. Жүйелік оператор қабылданған өтінімдерді жария етілген жеткізілімдердің негізділігін растау үшін олар тіркеген электр энергиясын сатып алу/сату, жүйелік қызметтерді көрсету шарттарымен салыстырады. Жүйелік оператор берілген өтінімдердің Қазақстанның Біртұтас электр энергетикалық жүйесі жұмысының орнықтылығы және сенімділігі белгілерімен сәйкестігіне техникалық іске асырылуы мәніне техникалық сараптаманы жүзеге асырады.
65. Өтінімді Жүйелік оператор мына жағдайларда қайтаруы мүмкін:
1) Жүйелік оператор тіркеген шарттар болмаған кезде;
2) электр энергиясының экспорты-импорты кезінде кеден заңнамасымен көзделген құжаттар болмаған кезде;
3) өтінімде жауапты адамның қолы болмаған кезде;
4) өтінім осы Тәртіппен белгіленген мерзімнен кешіктіріліп берілген кезде;
5) өтінімдердің Қазақстанның Біртұтас электр энергетикалық жүйесінің орнықтылығы мен сенімділігінің белгілеріне сәйкес келмеген кезде;
6) осы Тәртіптің 67-3-тармағына Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзитінің өткізу қабілетіне бөлінген көлемдерге Қазақстанның Оңтүстік аймағы көтерме сауда нарығының субъектілеріне электр энергиясын жеткізуге арналған өтінімдер сәйкес келмеген кезде.
66. Тәуліктік кестені жасау кезінде алдағы тәуліктерге арналған электр энергиясын жеткізуге өтінімдер болмаған кезде Жүйелік оператор энергия өндіруші ұйымның соңғы берген өтінімін есепке алады.
67. Энергия өндіруші ұйымның өтінімінде көтерме сауда тұтынушысына жеткізу көлемі Тәуліктік кестедегі тұтынушының өтініміндегі тұтыну көлеміне сәйкес келмеген жағдайда Жүйелік оператор жария етілген көлемдердің ең төменгісін есепке алады.
67-1. Гидроэлектр станциялар рұқсат етілген су шығындарын бұзған жағдайда, Жүйелік оператор станцияның өтінімін пысықтау үшін қайтарады.
67-2. Жүйелік оператор электр энергиясын өндіру аралығында теңгерімдеу болмаған жағдайда станциялардың жеке және технологиялық қажеттіліктеріне кететін шығыс пен тұтынушыларға жеткізілетін жиынтық көлемді есепке ала отырып, сондай-ақ жария етілген өндіру станциялардың жұмыс істеп тұрған жабдықтарының техникалық сипаттамаларына сәйкес келмеген жағдайда энергия өндіруші ұйымдардың электр энергиясын жеткізуге арналған өтінімдерін пысықтауға қайтарады.
67-3. Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзиті өткізу қабілетінің бөлу механизмі мынадай:
1) Жүйелік оператор Солтүстік-Оңтүстік Қазақстан транзиті өткізу қабілетінің шамасын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін тіркеудің мемлекеттік тізбесінде N 1708 тіркелген Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Энергетика және минералдық ресурстар министрінің 2001 жылғы 24 желтоқсандағы N 314 бұйрығымен бекітілген "Электр желілік ережелерге" сәйкес, транзиттің орнықтылығы жөніндегі техникалық талаптарға сүйене отырып, жоспарланған режимдер мен электр желілік жабдықтардағы жөндеулерді, жүктемені ажыратудың арнайы автоматикасына (ЖААА) қосылған жүктеме көлемін ұлттық электр торабындағы ысыраптың қарымталануын шегере отырып, анықтайды;
2) Жүйелік оператор тоқсан сайын Қазақстанның БЭЖ-і Оңтүстік аймағының электр энергиясын өндіру-тұтынудың (орташа сағаттық қуаты) алдағы тоқсанға арналған болжамдық теңгерімін (бұдан әрі - Болжамдық теңгерім) өткен жылдардың осындай кезеңдеріндегі тұтыну жөніндегі нақтылы деректердің негізінде, тұтынудың болжамдық өзгерістері мен Жамбыл ГРЭС-ін қоспағанда, электр энергиясын жоспарлы өндіру туралы энергия көздері ұсынған өтінімдерді есепке ала отырып, қосымша бойынша әзірлейді;
3) Болжамдық теңгерім Жамбыл ГРЭС-тің өндіруін қоспағанда, Қазақстанның Оңтүстік аймағының тұтынуы мен өндіруінің арасындағы айырмасы ретінде электр энергиясы тапшылығының жиынтық шамасын анықтайды;
4) Болжамдық теңгерім тұтынушының электр энергиясы тапшылығының шамасын (орташа сағаттық қуат) өңірлік энергия көздерінің тұтынуы мен өндіруі арасындағы айырмасы ретінде анықтайды. Бір өңірдегі электр желілік тарату компаниялары мен энергиямен жабдықтаушы ұйымдар үшін электр энергиясы тапшылығының шамасы өңірлік энергия көздерінің тұтынуы мен өндіруінің арасындағы айырмасы ретінде анықталады;
5) Бөлу коэффициенті транзиттің өткізу қабілеті шамасының электр энергиясының болжанылып отырған тапшылығының жиынтық шамасына қатынасы ретінде анықталады;
6) Тұтынушы үшін транзиттің өткізу қабілеті резервінің шамасы Бөлу коэффициенті мен оның тапшылығын туғызу ретінде анықталады;
7) Энергия жабдықтаушы ұйымдардың тұтынушылары ауысқан я болмаса электр энергиясының көтерме сауда нарығына өз бетінше шыққан кезде Жүйелік оператор өткізу қабілеті резервінің шамасына тиісті түзетулер енгізуді көздейді.
Түзету енгізу әдеттегідей, тоқсан сайын жүргізілуі мүмкін;
8) Жүйелік оператор тоқсан басталғанға дейінгі 15 күн ішінде Оңтүстік Қазақстанның энергиямен жабдықтаушы ұйымдары мен көтерме сауда тұтынушыларының назарына электр энергиясының болжанылып отырған шамасын, бөлу коэффициентін, әрбір тұтынушы үшін транзиттің өткізу қабілеті резервінің шамасын қосымшаның нысаны бойынша жеткізеді;
9) Жүйелік оператор электр энергиясын тұтынушылар үшін резервтелген өткізу қабілетінің көлеміне Қазақстанның Оңтүстік аймағы тұтынушыларының нақты тұтынуының болжамнан айтарлықтай және/немесе ұзақ уақыт бойы ауытқуы сондай-ақ Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзиті жұмыс режимінің өзгеруі жағдайларында түзету енгізеді.
10) Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзитінің өткізу қабілетін бөлудің осы механизімін қолдануға мүмкіндік бермейтін жағдайлар туындаған кезде, оның ішінде, бірақ ұйғарымдармен, бұйрықтармен немесе Үкіметтің тарапынан әкімшілік кедергі келтірулермен немесе қандай да болмасын қаулылармен, әкімшілік немесе өзге шек қоюлармен шектеу қойылмаса, Жүйелік оператордың көрсетілген Механизмді қолданбай-ақ электр энергиясын бөлуді жүргізуге құқығы бар.
67-4. Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзитінің өткізу қабілетін барынша толығымен пайдалану мақсатында көрсетілген қима бойынша электр энергиясын жеткізу Жүйелік оператордың дәлме-дәл кестесімен жоспарланады.
67-5. Орталықсыздандырылған сауда нарығында жасасқан шарттар бойынша өтінімдер болып өткен операция тәулігінің 11:00 сағатына дейін (бұл жерде және бұдан әрі астана уақыты) жіберіледі. Бір тәуліктен астам кезеңге қолданылатын өтінімдерді электр энергиясының көтерме сауда субъектілерінің беруіне жол беріледі. Өтінімдер Жүйелік оператор белгілеген нысан бойынша факсимилды растауымен бірге электронды пошта арқылы (Internet) Жүйелік операторға жіберіледі. Сенбіге, жексенбі мен дүйсенбіге жұма күні, мерекелік күндерге - мерекенің алдындағы жұмыс күні беріледі.
67-6. Электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығы нәтижелерін электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттығының операторы болып өткен операция 14 тәулігіне дейін жібереді. Электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттық нәтижелері сенбіге, жексенбі мен дүйсенбіге жұма күні, мерекелік күндерге - мерекенің алдындағы жұмыс күні беріледі.
67-7. 16:00 сағатқа дейін Жүйелік оператор электр энергиясының мемлекетаралық келісім-шарттық ағындарының кестесін көрші мемлекеттердің уәкілетті диспетчерлік бөлімшелерімен келіседі.
67-8. Жүйелік оператордың заңнамамен белгіленген тәртіппен бекіткен тәуліктік кестесі болып өткен операция тәулігінің 17:00 сағатына дейін ұлттық электр торабына қосылған электр энергиясы нарығының субъектілеріне, электр энергиясының орталықтандырылған сауда-саттық операторына, ұлттық электр торабына қосылған нүктелерде электр энергиясының теңгерімсіздіктерін қаржылық реттеуге жауапты нарық субъектілеріне жіберіледі.
67-9. Бекітілген тәуліктік кестеге түзету енгізуге операциялық сағат басталғанға дейін 2 сағаттан кешіктірілмей, жол беріледі. Түзету енгізуді электр энергиясын сатып алу/сату шарттары бойынша контрагенттермен келісу бойынша энергия өндіруші ұйымдар жүргізеді. Техникалық іске асуы мүмкін болған жағдайда түзету тәуліктік кестеге енгізіледі. Түзетілген тәуліктік кесте операциялық тәулік аяқталғаннан кейін ұлттық электр торабына қосылған электр энергиясы нарығының субъектілеріне, ұлттық электр торабына қосылған нүктелерде электр энергиясының теңгерімсіздіктерін қаржылық реттеуге жауапты нарық субъектілеріне жіберіледі.
67-10. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында іске қосылған қуат резервін Жүйелік оператор бекітілген Тәуліктік кестеге түзету ретінде ресімдейді.
11. Жауапкершілік
68. Осы Ереженің бұзылғаны үшін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапкершілік жүктеледі.
Жүйелік оператордың қызмет көрсетуі, жүйелік және қосалқы қызметтер нарығын ұйымдастыру және жұмыс істеу ережесіне қосымша "Амангелді" ЖШС "Катко" БӨ ЖШС "ШКОЗ", "Рахат" ЖШС Жамбыл облысы, барлығы соның ішінде ӨЭЖК+ЭЖҰ өнеркәсіптік кәсіпорындар оның ішінде "ЖЭС" АҚ (шығындар)
"ЖОЭС" ЖШС
"Казфосфат" ЖШС (ЦСМС)
"Химпром-2030" ЖШС
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ "KEGOC" АҚ шығындары Бөлшек тұтынушылары+ӨМ Жамбыл облысының ұсақ көтерме тұтынушылары:
соның ішінде
"Восточное РУ" АҚ
"Ақбақай КБК" АҚ
"Қазақмыс" АҚ (Шатыркөл)
Қызылорда облысы, облысы оның ішінде "Қ-О ӨЭЖК" АҚ (шы- ғындар)
"Қызылордаэнергосбыт" ЖШС К-О облысының АЭЖ-рі "Байқоңырэнерго" ӨЭБ"
МУӨ
"Қазақстан темір жолы" ҰК" АҚ Қызылорда облысының ұсақ көтерме тұтынушылары оның ішінде "Таукен компаниясы"
ЖШС (ҚазАтомӨнеркәсіп ҰАҚ)
ҚазАтомӨнеркәсіп ҰАК-тың басқа- лары "Шалқия цинк ЛТД" АҚ (ҚазАто- мӨнеркәсіп ҰАҚ)
Алматы облысы, барлығы оның ішінде "АПК" АҚ (бөлшек тұ- тынушылары +шығындар+ӨМ)
"Алматыэнергосбыт" ЖШС "ТАТЭК" АҚ (шығындар)
"Жетісуэнерготрейд" ЖШС Бөлшек тұтынушылары +ӨМ (Тал- дықорған торабы)
Алматы облысының басқалары, бар- лығы:
"Балқашэнерго-1" ЖШС (Үлкен)
"Талдықорғантеплосервис" МКӨ "Жетісуводаканал" ОМКӨ "Тоқсым" ЖШС "Қайнар" ААҚ "АСПМК-519" ЖШС Қазақстанның Солтүстік-Оңтүстік транзитінің өткізгіштік қабілеті 631 МВт Бөлу коэффициенті _______

На русском языке:
Қазақстан Республикасының Мұнай және газ Приказ и.о. Министра энергетики Министерство нефти и газа Республики Казахстан министрлігі и минеральных ресурсов Республики Казахстан от 10 сентября 2004 года № 213.
Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 27 сентября 2004 года № 3107.
Утратил силу приказом Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан - Министра индустрии и новых технологий Республики Казахстан от 12 сентября 2013 года № 278 Об утверждении Правил оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг
1. Утвердить прилагаемые Правила оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг (далее - Правила).
2. Департаменту электроэнергетики и твердого топлива (Бертисбаев Н.Б.)
обеспечить в установленном законодательством порядке государственную регистрацию настоящего приказа в Министерстве юстиции Республики Казахстан.
3. Контроль за исполнением настоящего приказа возложить на вице- министра энергетики и минеральных ресурсов Республики Казахстан Оразбаева Б.
Е.
4. Установить, что подпункт 4) пункта 5 и пункты 17, 18, 19, 20, 21, 22 и 23 Правил действуют до 31 декабря 2005 года.
5. Настоящий приказ вводится в действие с 1 января 2005 года, за исключением подпункта 3) пункта 5, пунктов 24, 25, 26, 27 и 28, подпункта 4)
пункта 33 Правил, которые вводятся в действие с 1 января 2006 года.
И.о. Министра
Согласован:
И.о. Председателя Агентства Республики Казахстан по регулированию естественных монополий и защите конкуренции 10 сентября 2004 года Утверждены приказом и.о. Министра энергетики и минеральных ресурсов от 10 сентября 2004 года N 213 "Об утверждении Правил оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг"
Правила оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг
1. Общие положения
1. Правила оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг, (далее - Правила)
разработаны в соответствии с Законом Республики Казахстан "Об электроэнергетике" и другими нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
2. Правила обязательны для всех субъектов оптового рынка электрической энергии независимо от формы их собственности и ведомственной принадлежности.
2. Основные понятия, определения и сокращения, принятые в настоящих Правилах
3. В настоящих Правилах используются следующие основные понятия и определения:
1) вторичный (постоянный) резерв мощности - мощность электростанций, обеспечивающая восстановление резерва активной мощности первичного регулирования и обеспечение вторичного регулирования;
2) договор купли/продажи электрической энергии - соглашение, заключаемое между субъектами оптового рынка электрической энергии на покупку/продажу договорных объемов электрической энергии с их физической поставкой в определенный период;
3) мощность - активная электрическая мощность, представляющая собой качественную характеристику электрической энергии;
4) нормальный режим работы единой электроэнергетической системы Казахстана - установившийся режим работы, при котором работают все элементы электроэнергетической системы, предусмотренные при планировании режима, и обеспечивается электроснабжение всех потребителей электрической энергии в соответствии с условиями заключенных договоров;
5) ограничение электроснабжения - прекращение подачи электрической энергии потребителю полностью или частично;
6) оперативное управление - выполнение операций с оборудованием и устройствами, производимыми под непосредственным руководством диспетчера;
7) оперативное ведение - выполнение операций с оборудованием и устройствами, производимыми с разрешения диспетчера вышестоящего уровня оперативно-диспетчерского управления, в ведении которого находится указанное оборудование и устройства;
8) первичный резерв мощности - резерв мощности, обеспечивающий первичное регулирование;
9) послеаварийный режим работы единой электроэнергетической системы Казахстана - установившийся режим, возникающий после аварийного отключения поврежденного элемента электроэнергетической системы и продолжающийся до восстановления схемы электроснабжения, предусмотренной для нормального режима работы;
10) потребитель - регулятор нагрузки - потребитель электрической энергии, электроустановки которого имеют технологические возможности по оперативному изменению режима потребления электрической энергии в соответствие с требованиями Системного оператора;
11) резерв электрической мощности единой электроэнергетической системы Республики Казахстан - электрическая мощность агрегатов энергопроизводящих организаций, имеющих требуемую структуру, величину, а также степень готовности к диспетчеризации, соответствующие требованиям, предусмотренным договором;
12) системные ограничения - предельно допустимые значения технологических параметров функционирования единой электроэнергетической системы Казахстана;
13) технологическое нарушение - недопустимые отклонения параметров технического состояния энергоустановок или их элементов, вызвавшие вывод их из работы, нарушение качества электрической энергии, а также полные или частичные незапланированные отключения электроприемников потребителей.
4. В настоящих Правилах применяются общепринятые в электроэнергетике следующие сокращения:
1) АСДУ - автоматизированная система диспетчерского управления;
2) ПА - противоаварийная автоматика;
3) РЗА - релейная защита и автоматика;
4) РДЦ - региональный диспетчерский центр;
5) СДТУ - средства диспетчерского и технологического управления;
6) ЕЭС - единая электроэнергетическая система.
3. Системные услуги, оказываемые Системным оператором
5. Системный оператор оказывает на возмездной основе субъектам оптового рынка электрической энергии следующие виды системных услуг:
1) услуги по передаче электрической энергии по национальной электрической сети;
2) услуги по технической диспетчеризации режимов производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана;
3) услуги по организации балансирования производства/потребления электрической энергии ЕЭС Казахстана;
4) услуги по регулированию электрической мощности (частоты) и резервированию мощности.
6. Системные услуги оказываются Системным оператором на основании заключенных с субъектами оптового рынка электрической энергии договоров.
Оплата за системные услуги, оказываемые Системным оператором, осуществляется субъектами оптового рынка в соответствии с действующим законодательством Республики Казахстан.
4. Оказание системных услуг по передаче электрической энергии по национальной электрической сети
7. Системные услуги по передаче электрической энергии по национальной электрической сети оказываются Системным оператором для субъектов оптового рынка электрической энергии на договорной основе.
8. При оказании услуг по передаче электрической энергии по национальной электрической сети Системный оператор:
1) обеспечивает присоединение к национальной электрической сети электроустановок субъектов оптового рынка электрической энергии, выполнивших технические условия на присоединение в соответствие с нормативными правовыми актами Республики Казахстан;
2) осуществляет прием электрической энергии в национальную электрическую сеть в согласованных договором границах раздела балансовой принадлежности точках учета, объеме и сроки;
3) осуществляет выдачу электрической энергии из национальной электрической сети в согласованных договором границах раздела балансовой
4) поддерживает национальную электрическую сеть в рабочем состоянии в соответствии с требованиями нормативных технических документов в Республике Казахстан;
5) осуществляет текущее развитие, эксплуатацию и обслуживание национальной электрической сети, планирование инвестиций в национальную электрическую сеть;
6) осуществляет техническое обслуживание, поддержание в эксплуатационной готовности и развитие систем релейной защиты и противоаварийной автоматики;
7) обеспечивает коммерческий учет электрической энергии в пределах национальной электрической сети и составляет баланс фактического отпуска /приема электрической энергии в национальную электрическую сеть;
8) принимает заявки от субъектов оптового рынка электрической энергии по договорным объемам покупаемой электрической энергии для формирования суточного графика режимов производства/потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана;
9) отдает распоряжения по ведению режимов передачи и потребления электрической энергии.
9. Прекращение оказания услуг по передаче электрической энергии полностью или частично производится Системным оператором в следующих случаях:
1) нарушение субъектом оптового рынка условий договора по оплате услуг по передаче электрической энергии по национальной электрической сети, после письменного предупреждения субъекта оптового рынка, не менее чем за 72 часа до прекращения оказания услуг по передаче электрической энергии.
Ответственность за возникшие последствия при этом возлагается, в соответствии с Гражданским кодексом;
2) проведение ремонтных работ в национальной электрической сети в соответствие с требованиями нормативных технических документов, утверждаемых уполномоченным органом и при условии невозможности передачи электроэнергии по другим маршрутам;
3) возникновение технологического нарушения, препятствующего осуществлению передачи электрической энергии по национальной электрической сети.
10. Субъекты оптового рынка электрической энергии, приобретающие услуги по передаче электрической энергии у Системного оператора:
1) предоставляют Системному оператору беспрепятственный доступ к приборам коммерческого учета электрической энергии;
2) выполняют нормативные требования, направленные на поддержание стандартной частоты электрической энергии в ЕЭС Казахстана;
3) поддерживают надлежащее состояние токоприемников и приборов коммерческого учета электрической энергии;
4) выполняют распоряжения Системного оператора по ведению режима передачи и потребления электрической энергии;
5) выполняют положения инструкций, утверждаемых в соответствие с пунктом 53 настоящих Правил;
6) подают Системному оператору прогнозные месячные (за 10 дней до начала месяца), квартальные (за 60 дней до начала квартала), годовые (за 150 дней до начала года) заявки на передачу электрической энергии;
7) выполняют необходимые таможенные процедуры в случае импорта, экспорта и/или транзита электрической энергии по электрическим сетям сопредельных стран;
8) согласовывают вопросы коммерческого учета электрической энергии и границ раздела балансовой принадлежности электрических сетей с компаниями, эксплуатирующими электрические сети на правах управления или собственности.
11. При оказании услуг по передаче электрической энергии в ЕЭС Казахстана Системный оператор:
1) предоставляет беспрепятственный доступ к приборам коммерческого учета электрической энергии;
2) выполняет нормативные требования, направленные на поддержание стандартной частоты электрической энергии в ЕЭС Казахстана.
5. Оказание услуг по технической диспетчеризации режимов производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана
12. Услуги по технической диспетчеризации режимов производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана оказываются Системным оператором энергопроизводящим организациям, а также потребителям, импортирующим электрическую энергию.
13. Расчет оплаты за оказанные Системным оператором услуги по технической диспетчеризации осуществляется исходя из фактического объема электрической энергии, отпущенной (импортируемой) субъектом оптового рынка в электрическую сеть всех классов напряжений, независимо от точки присоединения энергоустановок субъектов рынка электрической энергии к электрическим сетям.
14. При оказании услуг по технической диспетчеризации режимов производства/потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана Системный оператор осуществляет:
1) непрерывное централизованное оперативно-диспетчерское управление режимами работы энергоустановок субъектов оптового рынка электрической энергии в составе ЕЭС Казахстана в соответствие с Законом Республики Казахстан "Об электроэнергетике", другими нормативными правовыми актами, а также в соответствие с положениями главы 9 настоящих Правил;
2) техническое обслуживание и поддержание в эксплуатационной готовности оборудования и устройств оперативно-диспетчерского управления, телемеханики и связи, оперативно-информационный комплекс;
3) выполнение нормативных требований, направленных на поддержание установленных стандартами показателей качества электрической энергии в ЕЭС Казахстана;
4) обеспечение коммерческого учета электрической энергии, отвечающего требованиям нормативных правовых актов Республики Казахстан.
15. Прекращение оказания услуг по технической диспетчеризации полностью, или частично производится Системным оператором в следующих
1) при невыполнении субъектом оптового рынка обязательств по оплате услуг по технической диспетчеризации с предварительным уведомлением данного субъекта оптового рынка не менее чем за 72 часа до прекращения оказания услуг по технической диспетчеризации. Прекращение оказания услуг осуществляется вплоть до выделения энергопроизводящей организации на изолированную работу. При этом ответственность за возникшие последствия возлагается в соответствии с Гражданским кодексом;
2) проведение ремонтных работ в национальной электрической сети в соответствии с требованиями нормативных технических документов, утверждаемых уполномоченным органом и при условии невозможности передачи электроэнергии по другим маршрутам. При прекращении оказания услуг плата не взимается, при частичном - производится пропорционально введенным ограничениям;
3) возникновение аварийного нарушения в ЕЭС Казахстана.
16. При получении услуг по технической диспетчеризации у Системного оператора субъекты оптового рынка электрической энергии:
1) поддерживают надлежащее техническое состояние токоприемников, приборов коммерческого учета электрической энергии и выполняет требования к их техническому состоянию, определяемые нормативными правовыми актами и нормативными техническими документами;
2) выполняют нормативные требования, направленные на поддержание установленных стандартами показателей качества электрической энергии в ЕЭС
3) обеспечивают коммерческий учет электрической энергии, отвечающий требованиям нормативных правовых актов Республики Казахстан;
4) обеспечивают беспрепятственный доступ персонала Системного оператора к приборам коммерческого учета электрической энергии, а также работников Государственного энергетического надзора для осуществления контроля технического состояния и безопасности эксплуатации электроустановок в соответствии с нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
6. Оказание услуг по регулированию электрической мощности (частоты) и резервированию мощности
17. Услуги по регулированию электрической мощности (частоты) и резервированию мощности в единой электроэнергетической системе ЕЭС Казахстана оказываются Системным оператором субъектам оптового рынка электрической энергии на договорной основе.
18. При оказании услуг по регулированию электрической мощности (частоты) Системный оператор:
1) предоставляет субъектам оптового рынка электрической энергии регулирующий диапазон для покрытия отклонений фактических значений производства/потребления электрической энергии субъектов оптового рынка от значений, утвержденных суточным графиком;
2) обеспечивает физическое урегулирование отклонений фактических значений производства/потребления электрической энергии субъектов оптового рынка от значений, утвержденных суточным графиком в пределах регулирующего диапазона;
3) осуществляет мониторинг соблюдения субъектами рынка заданных суточных графиков и регулирующего диапазона;
4) прогнозирует потребность ЕЭС Казахстана в услугах по регулированию электрической мощности (частоты) на основе прогнозных балансов производства /потребления электрической энергии;
5) выполнение нормативных требований, направленных на поддержание установленных стандартами показателей качества электрической энергии и на поддержание стандартной частоты электрической энергии в ЕЭС Казахстана.
19. При оказании услуг по резервированию мощности Системный оператор задействует резерв мощности для урегулирования дисбалансов производства /потребления электрической энергии субъектов оптового рынка электрической энергии, включая дисбалансы, вызванные аварийными нарушениями.
20. При получении услуг по регулированию электрической мощности (частоты) от Системного оператора, субъекты оптового рынка электрической энергии:
1) используют установленный договором регулирующий диапазон для урегулирования фактических отклонений почасовых значений электрической энергии от суточного графика при условии соблюдения нулевого сальдо обменного объема электрической энергии за сутки;
2) при превышении регулирующего диапазона, установленного договором, согласовывают с Системным оператором возможность дальнейшего увеличения сальдо-перетока изменением установленного регулирующего диапазона, а в случае отсутствия согласования увеличения сальдо-перетока заказывают недостающую мощность, либо вводят ограничения по собственным потребителям для приведения сальдо-перетока к заявленной величине.
21. Прекращение (ограничение) оказания услуг по регулированию электрической мощности (частоты) производится Системным оператором в следующих случаях:
1) в целях предотвращения, локализации и ликвидации аварийного нарушения в ЕЭС Казахстана;
2) при нарушении субъектом оптового рынка условий по оплате услуг, после предварительного уведомления, не менее чем за 72 часа до прекращения оказания услуг по регулированию электрической мощности (частоты), при этом ответственность за возникшие последствия возлагается в соответствии с Гражданским кодексом.
22. Расчет оплаты за услуги по регулированию электрической мощности (частоты) производится исходя из расчета почасовых отклонений фактических значений производства/потребления электрической энергии от значений, утвержденных суточным графиком, с учетом принятых Системным оператором корректировок.
23. Расчет оплаты за услуги по регулированию электрической мощности (частоты) определяется в установленном законодательством порядке.
7. Оказание услуг по организации балансирования производства
24. Системные услуги по организации балансирования производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана, предоставляются Системным оператором потребителям и энергопроизводящим организациям, присоединенным к национальной электрической сети, региональным электросетевым компаниям, энергоснабжающим организациям.
25. Субъекты оптового рынка электрической энергии должны иметь заключенный договор с Системным оператором на оказание услуг по организации балансирования производства/потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана.
26. Регламент и процедуры оказания услуг по организации балансирования производства/потребления электрической энергии определяются в порядке, установленном уполномоченным органом.
27. При оказании системных услуг по организации балансирования производства/потребления электрической энергии Системный оператор осуществляет:
1) формирование необходимых объемов и структуру резервов электрической мощности и их размещение на электростанциях Казахстана и в энергосистемах сопредельных государств путем покупки вспомогательных услуг по поддержанию в готовности резервов мощности;
2) обеспечение установленных стандартов частоты в ЕЭС Казахстана путем покупки вспомогательных услуг по регулированию электрической мощности (частоты);
3) централизованный прием ценовых предложений на участие в балансировании от субъектов оптового рынка электрической энергии и составление ранжированного списка оперативных резервов мощности;
4) непрерывный мониторинг текущих значений баланса производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана, межгосударственных сальдо-перетоков электрической энергии и частоты в ЕЭС Казахстана;
5) физическое урегулирование возникающих дисбалансов электрической энергии в единой электроэнергетической системе Казахстана, посредством подачи команд на увеличение/снижение генерации или потребления электрической энергии субъектами оптового рынка;
6) коммерческий учет электрической энергии, задействованной для физического урегулирования дисбалансов электрической энергии в ЕЭС Казахстана и определение фактических дисбалансов электрической энергии субъектов оптового рынка на базе данных приборов коммерческого учета по итогам расчетного периода;
7) расчет цен балансирующей электрической энергии, использованной при физическом урегулировании дисбалансов в ЕЭС Казахстана;
8) определение финансовых обязательств на балансирующем рынке электрической энергии, возникших у субъектов оптового рынка по итогам расчетного периода;
9) финансовое урегулирование выявленных дисбалансов электрической энергии с субъектами оптового рынка.
28. Расчет оплаты за услуги по организации балансирования производства /потребления электрической энергии в ЕЭС Казахстана производится в соответствии с законодательством Республики Казахстан.
8. Оказание вспомогательных услуг Системному оператору
29. Системный оператор приобретает вспомогательные услуги для обеспечения установленных норм надежности и качества электрической энергии в ЕЭС Казахстана. Вспомогательные услуги заключаются в поддержании готовности необходимых объемов и структуры оперативных резервов электрической мощности, регулировании активной и реактивной мощности (частоты), запуске энергосистемы из полностью обесточенного состояния.
30. Вспомогательные услуги Системному оператору оказывают субъекты оптового рынка электрической энергии на договорной основе.
31. Объем, структура и размещение оперативных резервов мощности, необходимых для обеспечения установленных норм надежности и качества электрической энергии в ЕЭС Казахстана определяется Системным оператором в соответствие с нормативными правовыми актами и нормативными техническими документами Республики Казахстан и включает в себя следующие виды резервов мощности:
1) первичный резерв мощности;
2) постоянный резерв мощности;
3) резерв замещения.
32. Вспомогательные услуги по поддержанию в готовности постоянного резерва мощности и резерва замещения, регулированию активной мощности (частоты) приобретаются Системным оператором в порядке, установленном
33. При оказании Системному оператору вспомогательных услуг по поддержанию в готовности оперативных резервов мощности поставщики данных услуг:
1) предоставляют Системному оператору информацию, требуемую для формирования оперативных резервов мощности в ЕЭС Казахстана;
2) обеспечивают надлежащее техническое состояние своего оборудования, соблюдение правил безопасности эксплуатации, экологических требований и других, в соответствие с нормативными техническими документами Республики Казахстан;
3) обеспечивают выполнение распоряжений Системного оператора на изменение величины генерации/потребления электрической энергии в соответствии с установленными договором на оказание вспомогательных услуг объемами и сроками, в том числе и при проведении Системным оператором тестов на требуемую готовность резервов к диспетчеризации;
4) подают ценовые предложения на балансирующий рынок электрической энергии.
34. При получении вспомогательных услуг по поддержанию в готовности оперативных резервов мощности Системный оператор:
1) проводит тестирование готовности оперативных резервов мощности к диспетчеризации;
2) отдает распоряжения на изменение величины генерации/потребления электрической энергии в соответствии с установленными договором на оказание вспомогательных услуг объемами и сроками. Задействованные из оперативных резервов мощности объемы электрической энергии подлежат оплате в порядке,
35. В договоре на оказание вспомогательных услуг по поддержанию в готовности оперативных резервов мощности Системному оператору указывается:
1) величина предоставляемого резерва мощности на снижение-увеличение нагрузки;
2) время активизации резерва мощности.
36. В случаях аварийных нарушений, для ликвидации которых необходимо включить (отключить) генерирующие агрегаты, или изменить активную нагрузку генераторов электростанций, Системный оператор вводит режим "авария" на соответствующем участке электрической сети и вводит в действие резервы мощности в соответствие с требованиями аварийной ситуации.
9. Централизованное оперативно-диспетчерское управление единой электроэнергетической системой Казахстана
37. Централизованное оперативно-диспетчерское управление режимами работы энергоустановок субъектов оптового рынка электрической энергии в единой электроэнергетической системе Казахстана осуществляется Системным оператором в соответствии с Законом Республики Казахстан "Об электроэнергетике", настоящими Правилами, другими нормативными правовыми актами Республики Казахстан.
38. Основной целью централизованного диспетчерского управления единой электроэнергетической системы Казахстана является обеспечение надежности и устойчивости работы ЕЭС Казахстана.
39. Централизованное диспетчерское управление основано на вертикальной иерархии оперативно-диспетчерского подчинения, включающего в себя оперативно-диспетчерские подразделения субъектов оптового рынка электрической энергии, независимо от форм собственности и ведомственной принадлежности. Структура централизованного диспетчерского управления сформирована следующим образом:
1) Центральное диспетчерское управление Системного оператора (далее - ЦДУ ЕЭС Казахстана), являющееся высшим уровнем в единой системе централизованного оперативно-диспетчерского управления ЕЭС Казахстана;
2) Региональные диспетчерские центры Системного оператора - (далее - РДЦ), подчиняющиеся в процессе централизованного диспетчерского управления ЦДУ ЕЭС Казахстана;
3) диспетчерские подразделения региональных электросетевых компаний, энергопроизводящих организаций, потребителей оптового рынка электрической энергии, подчиняющиеся в процессе централизованного диспетчерского управления ЦДУ ЕЭС Казахстана, РДЦ.
40. Централизованное оперативно-диспетчерское управление базируется на определенной Системным оператором структуре построения, развития и организации эксплуатации средств технологической связи, релейной защиты и автоматики, телемеханики и автоматизированных систем управления объектами, контроля режимов их работы, учета электрической энергии и управления потреблением электрической энергии.
41. Системный оператор в процессе централизованного оперативно- диспетчерского управления электроэнергетической системы Казахстана
1) формирование и исполнение суточного графика производства
2) составление фактических, краткосрочных и долгосрочных прогнозных балансов мощности и электрической энергии в ЕЭС Казахстана;
3) обеспечение устойчивости работы ЕЭС Казахстана;
4) разработку и управление режимами работы электроэнергетической системы Казахстана, в том числе средствами автоматизированных средств диспетчерско-технологического управления (АСДТУ), определение объемов, принципов и расчет установок устройств релейной защиты и противоаварийной автоматики;
5) разработку годового и месячного графика ремонтов оборудования, рассмотрение и разрешение ремонтных заявок;
6) планирование и подготовку условий для проведения ремонтных работ на основном оборудовании электростанций и электрических сетей, систем технологического управления, релейной защиты и автоматики;
7) обеспечение нормированного качества электрической энергии в ЕЭС
8) предотвращение и ликвидацию технологических нарушений при производстве, преобразовании, передаче и распределении электрической энергии;
9) оперативно-техническое руководство эксплуатацией, внедрением новых и усовершенствованием эксплуатируемых устройств РЗА, ПА системообразующей сети ЕЭС Казахстана;
10) техническую экспертизу и контроль над исполнением условий договоров на параллельную работу с сопредельными энергосистемами, поставку и передачу электрической энергии, регулирование перетоков электрической энергии в национальной электрической сети;
11) разработку мер по вводу ограничений субъектов оптового рынка электрической энергии, нарушающих условия договоров, заключенных на оптовом рынке электрической энергии;
12) разработку оперативно-диспетчерских документов по взаимодействию с диспетчерскими центрами сопредельных государств, субъектами оптового рынка электрической энергии;
13) информационно-аналитическое обеспечение государственных органов в области электроэнергетики и Государственного энергетического надзора о состоянии электроснабжения хозяйственно-экономического и социального комплекса Республики Казахстан, входящего в зону оперативно-диспетчерского управления согласно распределению обязанностей;
14) мониторинг режимов эксплуатации гидроэлектростанций и водохранилищ, входящих в зону оперативного управления;
15) разработку инструктивных материалов, входящих в компетенцию Системного оператора и обеспечение ими всех структур системы централизованного оперативно-диспетчерского управления;
16) согласование технических заданий и проектных разработок по схемам развития ЕЭС Казахстана, по крупным электростанциям и системообразующим сетевым объектам, в части электрических схем и режимов, релейной защиты, противоаварийной автоматики и АСДУ, участвует в экспертизе проектов.
42. Для каждого уровня оперативно-диспетчерского управления устанавливаются две категории управления линиями электропередачи, оборудованием и устройствами: оперативное управление и оперативное ведение.
43. В оперативном управлении диспетчера соответствующего уровня оперативно-диспетчерского управления находятся оборудование, линии электропередачи, устройства релейной защиты, аппаратура систем противоаварийной и режимной автоматики, средства диспетчерского и технологического управления, операции с которыми требуют координации действий подчиненного оперативно-диспетчерского персонала и согласованных изменений на нескольких объектах различного уровня оперативного подчинения.
44. В оперативном ведении диспетчера находятся оборудование, линии электропередачи, устройства релейной защиты, аппаратура систем противоаварийной и режимной автоматики, средства диспетчерского и технологического управления, оперативно-информационные комплексы, состояние и режим которых влияют на располагаемую мощность и резерв электростанций и энергосистемы в целом, режим и надежность сетей, а также настройку противоаварийной автоматики.
45. Оперативное управление резервами мощности в ЕЭС осуществляет Системный оператор.
46. Все линии электропередачи, оборудования и устройства электростанций и сетей должны быть распределены по уровням диспетчерского управления.
47. Перечни линий электропередачи, оборудование и устройства электростанций и сетей, находящихся в оперативном управлении и ведении дежурного диспетчера организации, независимо от вида собственности, должны быть составлены в соответствии с решением вышестоящей оперативно- диспетчерской организации или подразделения и утверждены техническим руководителем этой организации.
48. В оперативном ведении Системного оператора находятся линии электропередачи, оборудование, устройства РЗА и ПА, СДТУ, состояние и режим которых влияют на передачу мощности по национальной электрической сети региональным оптовым потребителям и выдачу мощности от электростанций интегрированных с территорией.
49. Оборудование и устройства РЗА и ПА находятся в данном оперативном звене либо в оперативном управлении, либо только в оперативном ведении.
Границы оперативного управления устройствами РЗА и ПА, действующими на отключение (по факту отключения) какого-либо элемента сети, должны, как правило, совпадать с границами оперативного управления данным элементом.
50. Линии электропередачи, их вводы, защиты, противоаварийная автоматика находятся в оперативном управлении Системного оператора, РЭК, при этом присоединения линий, как правило, должны находиться в оперативном управлении дежурного персонала энергообъектов.
51. На каждом энергообъекте (электростанции, электрические сети)
организуется круглосуточное оперативное управление оборудованием, задачами которого является:
1) осуществление требуемого режима работы;
2) производство переключений, пусков и остановов;
3) локализация технологического нарушения и восстановление заданного
4) подготовка к производству ремонтных работ.
52. Оперативно-диспетчерское управление осуществляется с диспетчерских пунктов и щитов управления, оборудованных средствами диспетчерского и технологического управления и системами контроля, укомплектованных оперативными схемами.
53. На каждом уровне оперативно-диспетчерского управления разрабатываются инструкции по оперативно-диспетчерскому управлению, ведению оперативных переговоров и записей, производству переключении и ликвидации аварийных режимов, с учетом специфики организации рынка электрической энергии на основании нормативных технических документов, утвержденных уполномоченным органом.
54. Взаимодействие различных уровней оперативно-диспетчерского управления регламентируется обязательными для исполнения соответствующими инструкциями, утвержденными подразделением вышестоящего уровня оперативно-диспетчерского управления. В инструкциях устанавливается порядок:
1) распределения линий электропередачи и оборудования по способу диспетчерского управления;
2) ведения заданных режимов работы электростанций, линий электропередачи;
3) оперативно-диспетчерского управления на рынке электрической энергии;
4) организации связи и передачи телеизмерений;
5) предоставления оперативной и технологической информации;
6) расчетов устойчивости и нормальных режимов работы электрической сети;
7) расчета основных параметров настройки устройств ПА и РЗА;
8) согласования ремонта линий, оборудования и устройств ПА и РЗА;
9) разработки и согласования документов по вопросам организации параллельной работы, производству переключений, ликвидации технологических нарушений и технической эксплуатации устройств РЗА и ПА;
10) формирования и выполнение заданного суточным графиком режима;
11) регулирования частоты и напряжения;
12) производства оперативных переключений, проведения испытаний;
13) подачи оперативных заявок;
14) ликвидации технологических нарушений;
15) передачи информации о технологических нарушениях, несчастных случаях;
16) разделения прав и ответственности при выполнении своих основных функций по диспетчерскому управлению.
55. Оперативные переговоры на всех уровнях ведутся в порядке, определяемом нормативными техническими документами, утвержденными уполномоченным органом, с применением единой общепринятой терминологии, типовых распоряжений, сообщений и фиксируются записями в оперативно- диспетчерской документации, а также на магнитофонную ленту, компьютер.
56. Субъекты оперативного диспетчерского управления в процессе централизованного диспетчерского управления обеспечивают:
1) соблюдение норм системы централизованно-диспетчерского управления;
2) соблюдение режимов, задаваемых Системным оператором по заключенным договорам на электроснабжение;
3) Системного оператора достоверной и своевременной информацией необходимой для составления фактических балансов электрической энергии;
4) соблюдение графиков ремонтов оборудования электростанций Республики Казахстан находящихся в оперативном управлении Системного оператора;
5) соблюдение режимов работы и схем устройств РЗА и ПА, находящихся в оперативном управлении, ведении Системного оператора;
6) выполнение заданных государственным органом управления водными ресурсами попусков воды из водохранилищ, правил эксплуатации гидросооружений;
7) выполнение указаний по размещению и установке систем и приборов ПА, средств АСДУ и РЗА и их надлежащую эксплуатацию;
8) обеспечение надлежащего качества электрической энергии.
10. Порядок составления суточного графика производства-потребления электрической энергии
57. Суточный график производства-потребления электрической энергии (далее - Суточный график) составляется и утверждается Системным оператором и является основным документом, регламентирующим почасовые величины производства и потребления электрической энергии на каждые календарные сутки в соответствии с договорами по купле-продаже электрической энергии, заключенными участниками оптового рынка на рынках децентрализованной купли-продажи электрической энергии и централизованной торговли
58. Суточный график составляется с целью обеспечения исполнения договоров поставки электрической энергии субъектами оптового рынка Республики Казахстан, сделок заключенных на централизованных торгах, а также обеспечения договорных сальдо-перетоков электрической энергии с энергосистемами сопредельных государств.
Системный оператор составляет Суточный график ежедневно на предстоящие операционные сутки. На субботу, воскресенье и понедельник Суточный график формируется в пятницу, на праздничные дни - в рабочий день, предшествующий праздничному дню.
59. В Суточном графике указываются объемы электрической энергии (среднечасовые значения электрической мощности) производства и потребления на каждый час расчетных суток.
60. Суточный график формируется Системным оператором на основе:
1) заявок энергопроизводящих организаций по поставке потребителям электрической энергии на каждый час предстоящих суток, согласованных с потребителями и сформированных в соответствии с договорами, заключенными на рынке децентрализованной купли-продажи электрической энергии. В заявках указывается конечный потребитель электрической энергии;
2) результатов централизованных торгов электрической энергией переданных Оператором рынка централизованной торговли электрической энергией (исключая результаты спот торгов в течение операционных суток);
3) почасовых суточных графиков от региональных электросетевых компаний отпуска-приема электрической энергии из национальной электрической сети на границах национальной и региональной электрической сети, с разбивкой по субъектам оптового рынка электрической энергии, подключенным к сети региональной электросетевой компании;
4) заявок от иных организаций, согласованных с потребителями и энергопроизводящими организациями;
5) заявок от энергосистем, энергопроизводящих организаций других государств.
61. В Суточном графике для каждого из 24-х часов операционных суток указываются планируемые среднечасовые значения следующих параметров:
1) генерируемой электрической энергии по Республике Казахстан в целом и в том числе, по регионам и отдельным электростанциям;
2) потребляемой электрической энергии по Республике Казахстан в целом и в том числе по регионам;
3) сальдо-перетоков электрической энергии с энергосистемами сопредельных государств;
4) сальдо-перетоков электрической энергии на границах национальной и региональной электрических сетей;
5) расхода электрической энергии на собственные нужды каждой электростанции;
6) почасовых объемов электрической энергии, покупаемой каждой энергопроизводящей организацией;
7) почасовых объемов поставок электрической энергии от каждой энергопроизводящей организации с разбивкой по каждому ее контрактному потребителю - субъекту оптового рынка электрической энергии, учитывающие поставки по двусторонним договорам купли/продажи, по сделкам на централизованных торгах;
8) нагрузок каждого оптового потребителя, общая, с разбивкой по каждому поставщику, в том числе по результатам централизованных торгов электрической энергией;
9) объемов электрической энергии на компенсацию технологического расхода электрической энергии в национальной электрической сети, электрических сетях регионального и местного уровней;
10) расходов воды на гидроэлектростанциях;
11) перетоков электрической энергии по контролируемым сечениям;
12) величин резервной мощности участников Пула резервов электрической мощности;
13) величин оперативного резерва электрической мощности, сформированного Системным оператором.
62. Заявки региональных энергопроизводящих организаций подаются в региональные диспетчерские центры, заявки энергопроизводящих организаций национального значения подаются непосредственно в Национальный диспетчерский центр Системного оператора по установленной форме.
63. Объем заявленной поставки электрической энергии субъекта оптового рынка Южной зоны Казахстана от северных энергоисточников не должен превышать объем распределенной для данного субъекта пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана.
64. Принятые заявки Системный оператор сверяет с зарегистрированными им договорами купли/продажи электрической энергии, оказания системных услуг для подтверждения обоснованности заявленных поставок. Системный оператор осуществляет техническую экспертизу поданных заявок на предмет технической реализуемости в соответствие с критериями устойчивости и надежности работы Единой электроэнергетической системы Казахстана.
65. Заявка может быть отклонена Системным оператором:
1) при отсутствии зарегистрированных Системным оператором договоров;
2) при отсутствии документов, предусмотренных таможенным законодательством при экспорте-импорте электрической энергии;
3) при отсутствии подписи ответственного лица на заявке;
4) при подаче заявки позднее срока, установленного настоящими Правилами;
5) при несоответствии заявки критериям устойчивости и надежности работы Единой электроэнергетической системы Казахстана;
6) при несоответствии заявки на поставку электрической энергии субъектам оптового рынка Южной зоны Казахстана объемам пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана, распределенной в соответствии с пунктом 67-3 настоящих Правил.
66. При отсутствии заявки на поставку электрической энергии на предстоящие сутки при составлении суточного графика Системный оператор учитывает последнюю поданную энергопроизводящей организацией заявку.
67. В случае несоответствия объемов поставки в заявках оптового потребителя и энергопроизводящей организации Системный оператор в Суточном графике учитывает наименьший из заявленных объемов.
67-1. В случае нарушения гидроэлектрическими станциями разрешенных расходов воды Системный оператор возвращает заявку станции для доработки.
67-2. Системный оператор возвращает на доработку заявку на поставку электрической энергии энергопроизводящей организации при отсутствии баланса между производством электрической энергии, с учетом расхода на собственные и технологические нужды станции, и суммарным объемом поставок потребителям, а также в случае несоответствия заявленной генерации техническим характеристикам работающего оборудования станции.
67-3. Механизм распределения пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана следующий:
1) Системный оператор определяет величину пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана, в соответствии с "Электросетевыми правилами", утвержденными приказом Заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан
- Министра энергетики и минеральных ресурсов от 24 декабря 2001 года N 314, зарегистрированными в Реестре государственной регистрации нормативных правовых актов Республики Казахстан за N 1708, исходя из технических требований по устойчивости транзита, с учетом планируемых режимов и ремонтов на электросетевом оборудовании, объема нагрузки, подключенной к специальной автоматике отключения нагрузки (САОН), за вычетом компенсации потерь в национальной электрической сети;
2) Системный оператор ежеквартально разрабатывает Прогнозный баланс производства-потребления электрической энергии (среднечасовой мощности)
Южной зоны ЕЭС Казахстана (далее - Прогнозный баланс), по форме согласно приложению к настоящим Правилам, на предстоящий квартал, на основе фактических данных по потреблению за аналогичные периоды прошлых лет, с учетом прогнозируемых изменений потребления, и представленных заявок энергоисточников о планируемой выработке электрической энергии, за исключением Жамбылской ГРЭС;
3) Прогнозный баланс определяет суммарную величину дефицита электрической энергии (среднечасовой мощности), как разницу между потреблением и генерацией Южной Зоны Казахстана, исключая генерацию Жамбылской ГРЭС;
4) Прогнозный баланс определяет величину дефицита электроэнергии (среднечасовой мощности) потребителя, как разницу между потреблением и генерацией региональных энергоисточников. Для распределительных электросетевых компаний и энергоснабжающих организаций, находящихся в одном регионе, величина дефицита электроэнергии определяется как разница между потреблением и генерацией региональных энергоисточников;
5) Коэффициент распределения определяется как отношение величины пропускной способности транзита к суммарной величине прогнозируемого дефицита электроэнергии;
6) Величина резерва пропускной способности транзита для потребителя определяется, как произведение Коэффициента распределения и его дефицита;
7) При смене потребителями энергоснабжающих организаций либо самостоятельном выходе на оптовый рынок электроэнергии, Системный оператор предусматривает соответствующие корректировки величин резерва пропускной способности. Корректировки могут производиться ежеквартально;
8) Системный оператор, за 15 дней до начала квартала, доводит до сведения энергоснабжающих организаций и оптовых потребителей южного Казахстана величину прогнозируемого дефицита электроэнергии, коэффициент распределения, величину резерва пропускной способности транзита для каждого потребителя, по форме согласно приложению;
9) Корректировка объемов зарезервированной пропускной способности для потребителей Южной зоны Казахстана производится Системным оператором в случае существенных и/или длительных отклонений фактического потребления потребителей Южной зоны Казахстана от прогнозного, а также изменений режима работы транзита Север-Юг Казахстана;
10) В случае принятия законодательными или исполнительными государственными органами решений, в том числе, но не ограничиваясь этим, предписаний, приказов, постановлений, административных или иных ограничений с их стороны, делающих невозможным применение настоящего Механизма распределения пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана, Системный оператор производит распределение пропускной способности согласно условий указанных решений.
67-4. В целях наиболее полного использования пропускной способности транзита Север-Юг Казахстана поставки электрической энергии по указанному сечению планируются Системным оператором ровным графиком.
67-5. Заявки по договорам, заключенным на рынке децентрализованной торговли направляются ежесуточно до 11 часов суток (здесь и далее астанинское время), предшествующих операционным. Допускается подача субъектами оптового рынка электрической энергии заявок, действующих на период более одних суток. Заявки направляются Системному оператору по электронной почте (Internet) с факсимильным подтверждением, по установленной Системным оператором форме. Заявки на субботу, воскресенье и понедельник подаются в пятницу, на праздничные дни - в рабочий день, предшествующий праздничному дню.
67-6. Результаты централизованных торгов электрической энергией направляются Оператором централизованных торгов электрической энергией до 14 суток предшествующих операционным. Результаты централизованных торгов электрической энергией на субботу, воскресенье и понедельник подаются в пятницу, на праздничные дни - в рабочий день, предшествующий праздничному 67-7. До 16 часов Системный оператор согласовывает с уполномоченными диспетчерскими подразделениями сопредельных государств графики межгосударственных контрактных перетоков электрической энергии.
67-8. Утвержденный Системным оператором в установленном законодательством порядке суточный график до 17 часов суток, предшествующих операционным, направляется субъектам рынка электрической энергии, присоединенным к национальной электрической сети, Оператору централизованных торгов электрической энергии, субъектам рынка, ответственным за финансовое урегулирование дисбалансов электрической энергии в точках присоединения к национальной электрической сети для исполнения.
67-9. Допускается внесение корректировок в утвержденный суточный график, не позднее чем за 2 часа до начала операционного часа. Внесение корректировок производится энергопроизводящими организациями, по согласованию с контрагентами по договорам купли/продажи электрической энергии. При наличии технической реализуемости корректировки вносятся в суточный график. Скорректированный суточный график по окончании операционных суток направляется субъектам рынка электрической энергии, присоединенным к национальной электрической сети, субъектам рынка, ответственным за финансовое урегулирование дисбалансов электрической энергии в точках присоединения к национальной электрической сети.
67-10. Задействованный резерв мощности на балансирующем рынке электрической энергии оформляется Системным оператором как корректировка в утвержденном Суточном графике.
11. Ответственность
68. За нарушение настоящих Правил наступает ответственность в Приложение к Правилам оказания услуг Системным оператором, организации и функционирования рынка системных и вспомогательных услуг ТОО "Сас-Тобе цемент"
ТОО "Амангельды"
ТОО СП "Катко"
ТОО "ШКОЗ","Рахат"
Жамбылская область всего в т.ч. РЭКи + ЭСО промышленные предприятия в т.ч АО "ЖЭС" (потери)
ТОО "ЖОЭС"
ТОО "Казфосфат"
ТОО "Химпром-2030"
АО "НК"Казахстан Темир Жолы"
Потери АО "KEGOC"
Розничные потребители+СН Мелкооптовые потребители Жамбылской области:
в т.ч. АО "Восточное РУ"
АО "Акбокайский ГОК"
АО "Казахмыс" (Шатыркуль)
Кызылординская область всего в т.ч. АО "К-О РЭК"
(потери)
ТОО "Кызылордаэнергосбыт"
РЭСы К-О области
ГУП ПЭО "Байконурэнерго"
Потери KEGOC
Кызылординской области:
в т.ч. ТОО "Горнорудная компания" (НАК КазАтомПром)
прочие НАК КазАтомПром АО "Шалкия цинк ЛТД"
(НАК КазАтомПром)
Алматинская область всего в т.ч. АО "АПК"(розничные потребители + потери + СН)
ТОО "Алматыэнергосбыт"
АО "ТАТЭК"(потери)
ТОО "Жетысуэнерготрейд"
Розничные потребители+СН (ТКузла)
Прочие Алматинской области всего:
ТОО "Балхашэнерго-1" (Улькен)
ГКП "Талдыкоргантеплосервис"
ОГКП "Жетысуводоканал"
ТОО "Токсым"
ОАО"Кайнар"
ТОО"АСПМК-519"
Пропускная способность транзита Север-Юг Казахстана 630 МВт Коэффициент распределения ____