Қазақша:
Маслихат Костанайской области Қостанай облысының мәслихаты Қостанай облысы мәслихатының 2002 жылғы 8 ақпандағы № 177 шешімі. Қостанай облысының Әділет басқармасында 2002 жылғы 11 наурызда № 1280 болып тіркелді. Шешімнің қолданылу мерзімі 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін 2002 жылға арналған Қостанай облысының "Жас өркен" аймақтық бағдарламасы туралы Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Заңының 6-бабының 1-тармағына сәйкес Қостанай облыстық мәслихаты ШЕШТІ
1. 2002 жылға арналған Қостанай облысының "Жас өркен" аймақтық бағдарламасы бекітілсін (қоса берілген).
2. Осы шешімнің орындалуына бақылау жасау облыс әкімінің орынбасарлары С.Ә. Құлмағанбетовке, Т.Е.Омаровқа және облыстық мәслихаттың экономика, басқару және өзін- озі басқару жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.
Е.
Костанай облыстық мәслихатының он бірінші сессиясының торағасы Құдабаев Қостанай облыстық мәслихатының хатшысы В. Мягков ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды 2002 жылғы 8 ақпандағы сессиясының № 177 шешіміне қосымша 2002 жылға арналған Қостанай облысының «Жас өркен» аймақтық бағдарламасы
1. Бағдарламаның паспорты Атауы:
2002 жылға арналған Костанай облысының «Жас өркен» аймақтық Бағдарламаны әзірлеу туралы шешім:
Бағдарлама ҚР 19 маусым 1997 жылғы № 131 -1 «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңы, Қазақстан Респубрикасы Президентінің 2001 жылғы 4 желтоқсандағы №735 «Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын одан әрі іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығы, ҚР Президентінің жоғарыдағы Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000-2002 жылдарға арналған іс- қимыл бағдарламасы, облыста шағын кәсіпкерлікті қолдауға және дамытуға арналған аймақтық бағдарлама негізінде әзірленген.
Негізгі әзірлеушілер:
Қостанай облысының ауыл шаруашылығы және азық-түлік департаменті (АШД), Қостанай облысының экономика, индустрия және сауда департаменті (ЭИСД) және А.Байтүрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті (ҚМУ).
Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері:
Бағдарламаның негізгі мақсаты өндірісті, білімді және ғылымды интеграңиялау, қосымша жүмыс орындарын күру, жас мамандарды жүмыспен қамтуды қамтамасыз ететін шағын кәсіпкерлердің секторын үлғайту, олардың омірлік деңгейін арттыру және аргарлық саланың кадрлар әлеуетін толықтыру есебінен облыс экономикасын онан әрі нығайту және өндіріске жаңа кәсіпкерлік қүрылымдарды енғізу болып табылады.
Қаржыландыру көздері:
Қостанай облысының бюджетінен болінетін 100 млн. теңге мөлшеріндегі қаражат, «Қазақстанның халықтық банкі» ААҚ (бүдан әрі «Банк» деп аталатын)
кәсіпкерлік субъектілерінің жеке қаражаттары.
2. Кіріспе
Ел Президентінің «Қазақстан-2030» арнауында Қазақстанның ең басты әлуеттерінің бірі жер көлемінің кеңдігі мен ауылшаруашылық жерлері деп анықталған. Мұндайда осы әлеуетті іске асырудың басты шарты нақты және тиімді стратегня, адамдар мен капитал деп аталган.
Казақстан Республикасы Президентінің 2001 жылгы 4 желтоқсандағы №735 «Қазақстанның 2030 жылға дейінгі дамуының стратегиясын жүзеге асыру жөніндегі онан арғы шаралар туралы» Жарлыгына сәйкес ауыл шаруашылығы саласындағы Үкіметтің негізгі іс-қимылы өндірістің бәсекелестік қабілеті бар салаларын ынталандыру, отандық ауылшарөнімдерін өткізудің ішкі және сыртқы рыноктарының ауқымын кеңейту, ауыл экономикасын қаржылай сауықтыру, лизингтік қатынастарды дамыту болып табылады.
ҚР Президентінің жоғарыдагы Жарлыгымен бекітілген Қазакстан Республикасы Үкіметі іс-қимылының 2000-2002 жылдарға арналған бағдарламасымен лизинг жүйесін дамыту негізінде астық жинау техникасының паркін жаңартуды және кеңейтуді қамтитын ауыл шаруашылығы саласында нақты міндет қойылған.
Осы бағдарлама жоғарыда көрсетілген міндеттерден туындай отырып әзірленген. Бағдарлама Қостанай облысының ауылшаруашылық секторының қазіргі жағдайын сипаттайды, оны дамытудың артықшылық бағыттарын белгілейді және жаңа ауылшаруашылык қүрылымдарын қүруға және қолдауға бағытталған шаралар кешенін ұсынады.
3. Проблеманың қазіргі жағдайын талдау Өндірісті кеңейту және астықты экспортқа шығару Қазақстан экономикасын дамытудың стратегиялық бағыттарының бірі болып табылады.
Қостанай облысы еліміздегі бидай және басқа да астық дақылдарын өндіретін негізгі аймақтардың бірі болып табылады. Географиялық жағынан ыңғайлы орналасуына қарай облыс аумағында жоғары сапалы көрсеткіштерімен осетін бидай, оны экспортқа шығарылатын тауар ретінде тартымды етеді.
Сондықтан облыста астық рыногі өте ауқымды. 2001 жылы ендірілген 3481 мың тонна астықтың жартысынан астамы облыстан тысқары жерлерге сатылды, оның ішінде 1270 мың тоннасы АҚШ долларымен 130 061 мың сомаға алыс шетелдерге сатылды.
Дегенмен де облыста пайданылмай жатқан резервтер мен әлеуеттер бар.
Осыған байланысты өңделетін алқаптар көлемін үлғайтуға мүмкіндік беретін, әдетте қажетті агротехнологияны сақтай отырып және ауылшарөнімдерінің рыногінде тыңғылықты бәсекелестікті үлғайтуға укпал жасайтын жаңадан қүрылатын ауылшарқүрылымдарын қолдау іюлыстың дамуының маңызды артыкшылығы болып қалыптасады.
Облыс экономикасының аграрлық секторында әр түрлі жағдайлардың ииуының және ықпал етуінің нәтижесінде шаруашылықтардың белгілі құрылымдары қалыптасты.
Қазіргі уақытта облыс экономикасының осы саласында ірі, орта, шагын шаруа қожалықтары, шагын шаруа қожалықтары мен аулалар бір мезгілде жұмыс істеп жатыр.
Егіс алқаптары кемінде 10 мың га болатын ірі агроөндірістік фирмалардың мықты экономикалық базасы бар, ауыл шаруашылығын жүргізуі үшін олардың ірі инфрақүрылымдары (элеваторлары, тоқтары, диірмендері, машина-трактор, автокөлік базалары және т.б.) бар. Облыстағы осындай шаруашылықтар саны - 69.
«Орта шаруашылықтардың өздерінің 3 мыңнан 10 мың гектарға дейін егіс алқаптары бар. Бүл шаруашылықтар да мығым түр, олар тек қана астық және басқа да дақылдар өндірумен қоймай, оны өңдеумен, өздерінің өнімдерін эскпортқа шығарып сатумен айналысады. Облыстағы орта шаруашылықтар саны - Кіші шаруашылықтардың 3 мың гектарға дейін егіс алқаптары бар.
Негізінен олар шағын шаруашылықтармен салыстырғанда мығым, экономикасы салауатты шаруашылықтар. Олардың қажетті техникасы мен айналым қаражаттары бар. Облыстағы мүндай шаруашылықтар саны - 200.
Кішігірім шаруашылықтар жеке немесе отбасылық кәсіпкерлік үшін негізінен шаруа қожалықтары түрінде қүрылган және бір шаруашылыққа орташа 100 гектарға жуық егістік алқабы болады.
Аулалар - отбасының тамақ өнімдеріне қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жүргізілетін шаруашылықтар. Мүндай шаруашылықтардың азғантай жер учаскелері болады және жергілікті базарлада өнімдерінің артығын сата немесе айырбастай отырып нақтылы шаруашылықтар жүргізумен айналысады.
Костанай облысында ауылшаруашылық дақылдарын осіру үшін бейімделген 7,5 млн. гектарға жуық жер бар. Осы мақсаттар үшін пайдаланатын жердің нақты көлемі 3,4 млн. га жерді қүрайды, яғни барлық жарамды жердің 45 пайызы ғана. Сонымен облыстың 4 млн. гектардан астам ауылшаруашылық өндірісіндегі үдеріске тартылмаған. Жүргізілген талдау көрсеткендей, жері және орта жүмыс істеп түрған ауылшарқүрылымдары ондірістің экстенсивтік жолынан интенсивтік жолына көшуде, олар жаңа алқаптарды игеруге назар аудармай, қолда бар игерілген алқаптардан алынатын астық өнімділігінің деңгейін арттыруға баса назар аударуда. Сондықтан тыңайтылған жерлерді оңдеумен негізінен жаңадан қүрылған ауылшарқүрылымдары айналысуы мүмкін. Ол үшін оларды құру және дамыту үшін қажетті жағдайлар туындалуы керек.
Шағын шаруашылықтарды қүру және дамыту барысында олардың қалыптасуына кедергі жасайтын бірқатар елеулі қиындықтар кедергі жасайды.
Аймақта шағын кәсіпкерлікті дамытуға кедергі жасайтын негізгі факторлар төмендегілер болып табылады:
1) бастапқы капиталды құру проблемасы: жаңа кәсіпорындарды құрғанда кездесетін негізгі кедергі негізгі қорларды сатып алуға сияқты айналым қаражатын толықтыруға өздерінің қаржысының жетіспейтіндігі болып табылады;
2) өздерінің ісін кеңейту, айналым қаражатын толықтыру үшін несиелік ресурстар алу проблемасымен байланысты қаржы-несиелік ресурстарға қолдың жете бермейтіндігі;
3) шикізат сатып алумен және дайын өнімді өткізумен байланысты (бағасы жоғары, жоғары бәсекелестік, рыноктагы ахуал туралы қажетті ақпараттың болмауы) қиындықтар.
Жоғарыда айтылғандардың бәрі жаңа ауылшаруашылық өндірістерін ұйымдастыруға белгілі бір дәрежеде кері әсерін тигізеді және олардың қызметіне қиындықтар туғызады.
Бұгінде, нарық жағдайында жаңа бизнес-қүрылым қүру, оны тиімді ету, барлық тәуекелге баратын және дүрыс шешім қабылдауды есептеп шығару, бір сөзбен айтқанда, нарық жағдайында күн көру әркімнің қолынан келе бермейді. Ол үшін пысықтық, күш пен қуат, білім, машықтық, ақыл және икемділік қажет.
Ондай адамдар ауылда өте көп. Бірақ нарық заңдарының күшіне қарай олардың көбі өздерінің жеке істерін ашып немесе ірі және орта шаруашылықтарда мамандар болып істеп жүр. аула шаруашылығымен айналысатын адамдар негізінен орта одан жоғары жастағылар. Олардың бойында мол тәжірибе бола түрса да, көптеген жағдайда олардың бастамашылдығы мен икемдігі болмай жатады. Ауыл жастары оқу бітіргеннен кейін қалаға топтасу үдерісінің әсерінен қалада немесе ауылға келісімен шаруашылыққа жүмысқа орналасады. Сондықтан жаңа шаруашылықтарды қүрарда және дамытуда адам факторының проблемасы пайда болады. Ауылдың кадр әлеуетін күшейту қажет, «жаңа ағым», жаңа ақыл мен күш қажет.
Осындай проблеманы шешу үшін жақсы білім алған, жеке кәсіпорын ашу үшін қажетті мүмкіндіктерге ие жас адамдарға қолайлы жағдай туғызу керек.
Содан барып жастардың ауылға оралуы үшін, адам әлеуетін тиімді және үтымды пайдалану үшін экономикалық ынталандырулар жасалады. Мұндай адамдар жақсы білім алған және селолар мен ауылдардан шыққан жоғары оқу орындарын, колледждер мен басқа да оқу мекемелерін бітірушілер немесе студенттер болуы мүмкін.
Әдетте басқа проблема қаладағы жүмыссыздық шешіледі. Жас мамандар арасында қалада жүмыссыздық оте жоғары. Ауылда болашақтың болмауынан ауыл жастары қалада қала отырып, көптеген жағдайларда әртүрлі себептермен жүмысқа орналаса алмайды және уақытша тапқан табысына көңілдері толып жүреді немесе жүмыссыз отырады.
4. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері Бағдарламаның негізге мақсаты - жас мамандарды жүмыспен қамтуды қамтамасыз ететін ауылда шағын кәсіпкерлік секторын кеңейту, олардың өмірлік деңгейін арттыру, өндіріске жаңа өндірістік қүрылымдар енгізу жолымен облыс экономикасын онан әрі нығайту, егістік жерлерді кеңейту және агроөнеркәсіп саласының кадрлар әлеуетін толықтыру.
Бағдарламаның идеясы - білімді және қабілетті жастар үшін ауылшаруашылығының саласында озінің бизнесін ашу және жүргізу үшін экономикалық және әлеуметтік жағдайлар туғызу жолымен облыс экономикасының аграрлық секторын дамыту.
Бағдарлама өзінің алдына төмендегідей міндеттерді қояды:
1) қайтарымды негізде жаңа ауылшаруашылық өндірістерін ұйымдастыруда жас мамандарға мемлекет тарапынан материалдық қолдау көрсетуді қамтамасыз ететін іс-шаралар әзірлеуді. Алдағы уақытта құрылатын ауылшаруашылық кәсіпорындарымен бірлесе іс-қимыл жасаудың қалыптасқан тетігін жасауды;
2) банкпен қүрылатын шаруашылықтарды несиелеу жөніндегі мәселердің іс- шараларын әзірлеуді және келісуді;
3) үлгілік бизнес-жоспарларды, техника-экономикалық негіздеулер мен баска да қүжаттарды әзірлеуді.
5. Бағдарламаның негізгі бағыттары және іске-асыру тетігі Бағдарламаның неғізгі багыты астық дақылдарының ауылшаруашылық өндірісін қолдау болып табылады. Оңтайлы нәтиже алынған жағдайда, оны одан әрі іске асыруда мал шаруашылығы, көкөніс шаруашылығы мен ауылшаруашылық өнімдерін үқсату саласында технологияны пайдалану көзделеді.
Бағдарламаның іс-қимыл жасау кезеңінде осы «Жас өркен» аймақтық шағдарламасын іске асыру жоніндегі түрақты Комитет (бүдан әрі - Комитет)
құрылады.
Комитет төрағасы болып, осы мәселеге басшылық жасайтын облыс әкімінің орынбасары тагайындалады. Комитеттің міндетті мүшелері ҚМУ мен Банктің өкілдері болуы керек.
Комитеттің функңиялары мен қүзырына төмендегідей мәселелер енеді:
1) құрылатын шаруашылықтарға онан әрі лизингке беру үшін арналган ауылшаруашылық техникасын сатып алу және сатып алу алдында дайындау мәселелері жөнінде комиссиялар қүру;
2) шаруашылықтар үшін ЖЖМ, түқым және басқа тауарлар жеткізу жөніндегі операторларды белгілеу;
3) әлеуетті лизинг алушылар мен жерді жалға алушыларды іріктеу мәселелері жөнінде комиссия күру;
4) құрылған шаруашылықтардың шаруашылық қызметі мен экономнкалық жағдайына тұрақты мониторинг жүргізу;
5) жауапкершілікті анықтау және осы Бағдарламаның орындалуына бакылау жасауды жүзеге асыру және ол үшін қажетті шараларды қабылдау;
6) осы Бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі ағымдағы мәселелер.
Бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі негізгі шаралар мыналар:
1) жас мамандарға ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру жоніндегі бизнес - жоспарларын әзірлеуде көмек көрсету. Құрылатын шаруашылықтардың үймдастыру - құқықтық нысаны бірлесе қызмет жасау келісім - шарты негізінде (ҚР 1998 жылғы 31.08. шаруа (фермерллік) қожалығы туралы заңының 8 - бабы)
жолпы үлестік меншік базасында жеке касіпкерлікті жүзеге асыруға негізделген немесе қарапайым серіктестік нысанында үйымдастырылған фермерлік шаруашылық нысанындағы шаруа қожалықтары түрінде қарастырады. Бұл нысан шаруашылықтардың мүдделерін ескере отырып, (қарапайым бухгалтерлік есептеу, салықтар мен мемлекеттік тіркеуді мейлінше азайту), сондай - ақ несиегерлердің мүдделерінен (мүндай шаруашылықтар шаруашылық иесіне тиесілі барлық мүлкімен жауап береді) таңдап алынған.
2) құрылатын шаруа қожалықтарын лизинг жүйесін қолдану жолымен негізгі құралдармен қамтамасыз ету. Техника орта мерзімдік лизингке 3 жылдық мерзімге беріледі. Ол үшін Қостанай облысының ауыл шаруашылығы және азық - түлік департаменті жанынан, оған бюджеттен 100 млн. теңге колемінде қаржылық ресурстар боле отырып, мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын (бүдан әрі - МКК)
қүру көзделеді. Бүл қаражат пен құралдар жаңа өндірістерді лизингтік негізде қүралдармен қамтамасыз етуге пайдаланылуға тиіс. Лизинг жүйесі жаңа шаруашылықтар үшін күрделі бір мезгілдік салымдар салуды болдырмауға мүмкіндік туғызады. Ауыл шаруашылығы және азық - түлік департаменті мамандарының әзірлеген жоспары бойынша әр шаруашылыққа техникаларды сатып алу көзделуде.
Техника алған кездегі іріктеу олшемі алынатын ауыл шаруашылық техникасының бағасы мен сапасы болып табылады.
Барлық техника жұмысқа толық дайындық мақсатында, кейіннен жөндеу кәсіпорынының негізгі бөліктер мен агрегаттарына 3 жылдық мерзімге кепілдік беруімен, арнаулы жөндеу кәсіпорындарында сату алдандағы дайындығынан өтуге тиіс.
Шағын қәсіпкерліктің жаңадан үйымдасқан субъектілері үшін мыналар көзделеді:
1) бір қожалыққа 400 гектардан кем емес көлемде мемлекеттік қордан жер бөлу. Жер түрақты жер пайдалануға 49 жылдық мерзімге беріледі.Жерді жер бонитетінің балы жоғары Қарабалық, Федоров, Қостанай, Алтынсарин, Денисов, Жітіқара, Қамысты, Таран, Меңдіқара, Ұзынкөл, Сарыкол, Әулиекөл аудандарынан бөлу жоспарлануда;
2) шағын бизнес субъектілерін несиелеу үшін қор күру;
3) көрсетілген ондірістерді шаруашылықтарды Ауыл шаруашылығын несиелеудің үкіметтік бағдарламасы бойынша Банк қаражатынан, басқа қаржылық көздерден несиелеу жолымен айналым қаражатымен қамтамасыз ету;
4) «Азық - түлік корпорациясы» ЖАҚ мемлекеттік сатып алу жүйесіне енгізу және қажетті маркетингтік ақпаратпен қамтамасыз ету жолымен астық өткізуге көмек көрсету.
Шаруашылықтардың айналымдағы қаражатын толықтыру тікелей Банк несиесі есебінен жүзеге асырылатын болады;
Төмендегі кепілдік түрлері қамтамасыз етушілер болып табылады:
Барлық кепілдік мүліктер ауыртпалықтан еркін болуға тиіс. Кепілдік қамтамасыз ету жеке де, сондай - ақ қосақталған жағдайда да қарастырылуы мүмкін. Несие кепілдік қамтамасыз етудің бағалау қүнының 70% аспайтын сомаға алынуы мүмкін.
Берілетін несиелердің мейлінше коп сомасы 2200000 (екі миллион екі жүз мың) теңгеден артпауы керек.
Несиелерді 2 траншпен беру көзделуде: көктемгі және күзгі жұмыстарға.
Жас мамандарды іріктеудің принциптері мен тәртібі Құрылатын шағын кәсіпкерлік субъектілерінің (ЖШС, шаруа, фермерлік қожалықтары) жемісті экономикалық дамуының кепілі А. Байтұрсынов атындағы ҚМУ агробиологиялық, инженер - техникалық, ветеринарлық медиңина, экономика, заң факультеттерінің жоғарғы курс студенттерінің арасынан және басқалардан оқуда үздік және жақсы көрсеткіштерге жетіп жүрген жас мамандарды іріктеп алу болып табылады.
Нарықтық жагдайларда шағын кәсіпорынды дамыту үшін өндіріс, өңдеу, онімдерді сақтау және өткізу, маркетинг және тағы басқа да салаларда үйымдастыру - экономикалық мәселелер төңірегінде кәсіби білім талап етіледі.
Осындай көкейтесті мәселелерді шешу үшін А.Байтұрсынов атындағы ҚМУ базасында университеттің профессорлық - оқушылық қүрамын және ауыл шаруашылығы және азық - түлік департаментінің мамандарын тарта отырып тілек білдірген студенттер мен түлектерді арнаулы бағдарлама бойынша (80-100 сағат)
оқыту жоспарлануда. Бағдарлама аяқталғасын үміткерлерге кешенді талдау жасау және сынақтан өткізу үшін АШАТД, ЭИКД, ҚМУ және екінші деңгейдегі банк өкілдері міндетті түрде мүше болып кіретін комиссия құрылады.
Комиссия сондай - ақ аудан әкімдері, басқа департаменттер мен басқармалардың, жоғарғы оқу орындарының басқа үйымдардың окілдері кіруі Комиссия лизинг алушылар мен жерді жалдаушыларды іріктеудің ережерелерін әзірлейді және бекітеді.
Лизинг алушылар жерді жалға алушыларды іріктеуге арналған өлшемдер:
1) меншік иелерінің (ата- аналарының, жақын туысқандары мен баска кепіл берушілердің) төлемге қабілеттілігі;
2) ауылшаруашылық ондірісін ұйымдастыру және жүргізуге қажетті білімдер мен машықтарды игеру.
3) Бағдарламаны жүзеге асыру әзірленген іс-шараларды сәйкес қарастырылады.
6. Бағдарламаны іске асыруға қатысушы органдардың бірлесе іс-қимыл жасауы Қостанай облысы әкиматымен, лизинг жүйесін қолдану арқылы, жана бизнес-құрылымдарды негізгі қорлармен қамтамасыз ету үшін облыстык бюджеттен керекті қаржы ресурстан болу жолымен «Жас-Өркен» МКК құрылды.
Аудан әкімдері жаңадан қүрылатын шаруа қожалықтарына арнаулы жер қорынан жер телімдерін бөліп береді, сонымен қатар, жаңа өндірістерді айналымдағы қорлармен қамтамасыз ету үшін, оларға Халықтық банкімен несие бөлу көзделген.
Ауыл шаруашылығы саласының сапалы даму жағдайларын шешу үшін Қостанай мемлекеттік университеті жас мамандарды сүрыптаудан өткізуді жоспарлайды, әрі оларды арнаулы бағдарламамен оқытады.
Шаруа қожалықтарының қызметіне мониторинғ және бақылау жүргізу мақсатында «Жас өркен» бағдарламасын іске асыру комитеті құрылатын болады
7. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже «Жас өркен» аймақтык бағдарламасын жүзеге асыру:
1) облыстық ауылшаруашылық кәсіпорындарына мемлекет тарапынан практикалық қөмек көрсетеді;
2) Қостанай облысының ауылшаруашылық секторынын одан әрі сапалы дамуына жағдайлар жасайды;
3) ауыларөнімдерін өндіру рыногындағы бәсекелестік деңгейін арттырады;
4) салық салынатын базаны кеңейтеді;
5) экономикалық өсуді қамтамасыз ету мақсатында және сектордың бастамаларын жүзеге асыруға қолайлы жағдайлар жасайды;
6) кала мен селоларды жұмыссыздық деңгейін төмендетуге көмек көрсетеді;
7) облыстың адамдық, кадлық әлеуметтік тиімдірек пайдалануға мүмкіндік туғызады, селоға білімді жастардың қайтып оралуына экономикалық ынталандыру жағдайларын жасайды.
8. «Жас өркен» аймақтық бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

На русском языке:
Маслихат Костанайской области Қостанай облысының мәслихаты Решение маслихата Костанайской области от 8 февраля 2002 года №
177. Зарегистрировано Управлением юстиции Костанайской области 11 марта 2002 года № 1280. Срок действия решения - до 1 января 2003 года О Региональной программе Костанайской области «Жас өркен» на 2002 год В соответствии с пунктом 1 статьи 6 Закона Республики Казахстан «О местном государственном управлении в Республике Казахстан» от 23 января 2001 года Костанайский областной маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить Региональную программу «Жас өркен» (прилагается).
2. Контроль за исполнением настоящего решения возложить на заместителей акима области Кулмаганбетова С.А., Омарова Т.Е. и постоянную комиссию по вопросам экономики, управления и самоуправления.
Е.
Председатель одиннадцатой сессии Костанайского областного маслихата Кудабаев Секретарь Костанайского областного маслихата В. Мягков Приложение к решению сессии № 177 Костанайского областного маслихата от 8 февраля 2002 года Региональная программа Костанайской области «Жас өркен» на 2002 год
1. Паспорт Программы
Наименование:
Региональная программа Костанайской области «Жас өркен» на 2002 год.
Основание для разработки программы:
Программа разработана на основании Закона РК «О государственной поддержке малого предпринимательства» от 19 июня 1997 года № 131-1, Указа Президента Республики Казахстан от 4.12.2001 года №735 «О дальнейших мерах по реализации Стратегии развития Казахстана до 2030 года», Программы действия Правительства Республики Казахстан на 2000-2002 годы, утвержденной вышеуказанным Указом Президента РК, региональной программы развития и поддержки малого предпринимательства в области.
Основные разработчики:
Департамент сельского хозяйства и продовольствия Костанайской области (ДСХ), департамент экономики, индустрии и торговли Костанайской области (ДЭИТ) и Костанайский государственный университет (КГУ).
Цели и задачи Программы:
Основной целью программы является интеграция производства, образования и науки, создание дополнительных рабочих мест, расширение сектора малого предпринимательства, обеспечивающего занятость молодых специалистов, повышение их жизненного уровня и дальнейшее укрепление экономики области за счет пополнения кадрового потенциала аграрной сферы и внедрение в производство новых предпринимательских структур.
Мероприятия, предусматриваемые данной Программой, нацелены также на создание благоприятных условий для развития предпринимательства в области сельского хозяйства.
Источники финансирования:
Средства из областного бюджета Костанайской области в размере 100 млн.
тенге, кредиты ОАО «Народный банк Казахстана» (далее именуемый - «Банк»), собственные средства субъектов предпринимательства.
2. Введение
В послании Президента страны «Казахстан - 2030» одним из главных потенциалов Казахстана определены обширные земельные площади и сельскохозяйственные угодья. При этом главным условием реализации данного потенциала названы реальная и эффективная стратегия, люди и капитал.
Согласно Указу Президента Республики, Казахстан от 4.12.2001 года №735 «О дальнейших мерах по реализации Стратегии развития Казахстана 2030 года»
основными действиями Правительства в области сельского хозяйства являются стимулирование производства конкурентоспособных отраслей, расширение емкости внутреннего и внешнего рынков сбыта отечественной сельхозпродукции, финансовое оздоровление сельской экономики, развитие лизинговых отношений.
Программой действия Правительства Республики Казахстан на 2000-2002 годы, утвержденной вышеуказанным Указом Президента РК, поставлена конкретная задача в области сельского хозяйства, заключающаяся в обновлении и расширении парка зерноуборочной техники на основе развития системы лизинга.
Данная программа была разработана исходя из указанных выше задач.
Программа содержит описание современного состояния сельскохозяйственного сектора Костанайской области, определяет приоритетные направления его развития и предлагает комплекс мер, направленных на создание и поддержку новых сельскохозяйственных формирований.
3. Анализ современного состояния проблемы Расширение производства и экспорта зерна является одним из стратегических направлений развития экономики Казахстана.
Костанайская область является одним из основных регионов - производителей пшеницы и других зерновых культур в стране. Ввиду удобного географического расположения на территории области произрастает пшеница с высокими качественными показателями, что делает ее привлекательным экспортным товаром. Поэтому рынок зерна области очень емкий. Из 3 481 тыс.
тонн произведенного зерна в 2001 году более половины продано за пределы области, в том числе 1270 тыс. тонн в дальнее зарубежье на сумму 19509,2 миллиард тенге.
При этом область обладает большими неиспользуемыми резервами и потенциалом. В этой связи поддержка новых создаваемых сельскохозяйственных формирований, позволяющих увеличить объёмы обрабатываемых площадей, при этом соблюдая необходимую агротехнологию и способствующую увеличению добросовестной конкуренции на рынке сельскохозяйственной продукции, становится важнейшим приоритетом развития области.
В результате развития и влияния различных условий в аграрном секторе экономики области сформировалась определенная структура хозяйств.
В настоящее время в данной отрасли экономики области одновременно существуют крупные, средние, малые хозяйства, мелкие крестьянские хозяйства и подворье.
Крупные агропроизводственные фирмы, посевные площади которых не менее 10 тыс. гектаров, имеют прочную экономическую базу, владеют крупной инфраструктурой для ведения сельского хозяйства (элеваторы, тока, мельницы, машинно-тракторные, автомобильные базы и т.п.). Таких хозяйств в области 69 единиц.
Средние хозяйства, имеющие собственные посевные площади от 3 до 10тыс. гектаров. Эти хозяйства, занимаются не только производством зерновых и других культур, но и их обработкой, реализацией собственной продукции на экспорт. Средних хозяйств в области около 120.
Малые хозяйства имеют посевные площади до 3 тыс. гектаров. В основном это крепкие со сравнительно малой, но здоровой экономикой хозяйства. Они обладают необходимой техникой и оборотными средствами. Таких хозяйств в области около 200 единиц.
Мелкие хозяйства образованы в основном в форме крестьянских хозяйств для личного или семейного предпринимательства и имеют в среднем около 400 гектаров на одно хозяйство.
Подворья - это хозяйства, для удовлетворения собственных нужд семьи в продуктах питания. Они имеют небольшие земельные участки и занимаются ведением натурального хозяйства, реализуя или обменивая излишки продуктов на местных рынках.
Костанайская область располагает около 7,5 млн. га. земли, пригодной для выращивания сельскохозяйственных культур. Объём фактически используемых для этих целей земель составляет 3,4 млн. га, т.е. всего лишь 45 процентов от общего количества этих земель. Таким образом, более 4 млн. гектаров земель области не задействованы в процессе сельскохозяйственного производства.
Проведенный анализ показал, что крупные и средние действующие сельскохозяйственные формирования переходят от экстенсивного пути производства к интенсивному, делая ставку не на освоение новых площадей, а на повышение уровня урожайности уже имеющихся угодий. Поэтому обработкой залежных земель могут заняться, в основном, вновь данные мелкие сельскохозяйственные формирования. Для этого необходимы благоприятные условия для их создания и развития в дальнейшем.
В процессе создания и развития малые хозяйства сталкиваются с целым рядом трудностей, препятствующих их становлению. Основными факторами сдерживающими развитие малого предпринимательства в регионе, являются:
1) проблема формирования стартового капитала: основным препятствием при создании новых предприятий является недостаток собственных финансовых средств как на приобретение основных фондов, так и на пополнение оборотных средств;
2) недостаточная доступность финансово-кредитных ресурсов, связаная с проблемами получения кредитных ресурсов для расширения собственного дела, пополнения оборотных средств;
3) трудности, связанные с приобретением сырья и сбытом готовой продукции (высокие цены, высокая конкуренция, отсутствие необходимой информации о ситуации на рынке).
Все вышеизложенное в значительной степени отрицательно влияет на организацию новых сельскохозяйственных производств и затрудняет их деятельность.
Сегодня, в условиях рынка, создать новое бизнес - формирование, сделать его рентабельным, суметь просчитать все риски и принять правильное решение, одним словом, «выжить» в рыночных условиях под силу не каждому. Для этого необходимы предприимчивость, сила и энергия, знания, навыки, ум и смекалка.
Таких людей на селе очень много. Однако в силу действия законов рынка многие из них открыли собственное дело или работают специалистами в крупных и средних хозяйствах. Занимающиеся подворьем люди в основном среднего и пожилого возраста. При наличии у них необходимого большого опыта во многих случаях отсутствует инициатива и предприимчивость. Сельская молодежь после обучения под влиянием процесса урбанизации остается в городе или, возвращаясь на село, трудоустраивается сложившиеся хозяйства. Поэтому при создании и развитии новых хозяйств возникает проблема человеческого фактора.
Необходимо усилить кадровый потенциал села, необходима «свежая струя», новые умы и силы.
Для решения данной проблемы необходимо создать благоприятные усилия молодым людям, получившим хорошее образование, обладающим необходимыми возможностями для открытия собственного предприятия. Тем самым создадутся экономические стимулы для возвращения молодежи в се- для эффективного и рационального использования людского потенциала. сими людьми могут стать выпускники или студенты вузов, колледжей и тих учебных учреждений, получившие хорошие знания и преимуществено выходцы из сел и аулов.
При этом решается и другая проблема - безработица в городе. Безработица среди молодых специалистов в городе очень высокая. Из-за отсутствия перспектив на селе сельская молодежь, оставаясь в городе, во многих случаях по ряду причин не может трудоустроиться и довольствуется временным заработком или вовсе сидит без работы.
4. Цель и задачи Программы Основной целью программы является расширение сектора малого предпринимательства на селе, обеспечивающего занятость молодых специалистов, повышение их жизненного уровня, дальнейшее укрепление экономики области путем внедрения в производство новых производственных структур, расширения посевных земель и пополнения кадрового потенциала агропромышленной сферы.
Идея программы - развитие аграрного сектора экономики области путем создания для образованной и талантливой молодежи экономических и социальных условий для открытия и ведения своего бизнеса в отрасли сельского хозяйства.
Программа ставит перед собой следующие задачи:
1 разработка мероприятий, обеспечивающих оказание материальной поддержки со стороны государства молодым специалистам в организации новых сельскохозяйственных производств на возвратной основе. В дальнейшем - выработка отработанного механизма взаимодействия с создаваемыми сельскохозяйственными предприятиями;
2) разработка мероприятий и согласование вопросов по кредитованию Лгздаваемых хозяйств Банком;
3) разработка типовых бизнес-планов, технико-экономических обоснований и других документов.
5. Основные направления и механизм реализации Программы Главным направлением Программы является поддержка сельскохозяйственного производства зерновых культур. В случае получения положительного результата её реализации в дальнейшем предполагается применить использование технологии в сфере животноводства, овощеводства и переработки сельскохозяйственной продукции.
На период действия программы создается постоянный Комитет по реализации настоящей региональной программы «Жас өркен» (далее - Комитет).
Председателем Комитета назначается заместитель акима области, курирующий данный вопрос. Обязательными членами Комитета должны являться представители КГУ и Банка.
В функции и компетенцию Комитета входят следующие вопросы:
1) создание комиссии по вопросам приобретения и предпродажной подготовки сельскохозяйственной техники, предназначенной для дальнейшей передачи в лизинг создаваемым хозяйствам;
2) определение операторов по поставке ГСМ, семян и др. товаров для хозяйств;
3) создание комиссии по вопросам отбора потенциальных лизингополучателей и арендаторов земель;
4) ведение постоянного мониторинга за хозяйственной деятельностью и экономическим состоянием созданных хозяйств;
5) определение ответственности и осуществление контроля за реализацией настоящей Программы и принятие необходимых мер для этого;
6) текущие вопросы по реализации настоящей Программы.
Основными мерами по реализации программы будут:
1) оказание помощи молодым специалистам в разработке бизнес-планов по производству продуктов сельского хозяйства. Организационно-правовая форма создаваемых хозяйств предусматривается в виде крестьянских хозяйств в форме фермерского хозяйства, основанного на осуществлении иного предпринимательства или организованного в форме простого товарищества на базе общей долевой собственности на основе договора о совместной деятельности (ст.1 Закона РК «О крестьянском (фермерском) хозяйстве 31.08. 98 года, ст.8 Закона РК «0б индивидуальном предпринимательстве» от 19.07.97 года). Данная форма выбрана, исходя из учетов интересов как самих хозяйств (простота бухгалтерского учета, минимизации налогов и государственной регистрации), так и интересов кредиторов (такие хозяйства отвечают всем принадлежащим имуществом собственника хозяйства);
2) обеспечение основными средствами создаваемых крестьянских хозяйств путем применения системы лизинга. Техника будет поставляться в средне - сочный лизинг сроком на 3 года. Для этого предполагается создание при департаменте сельского хозяйства и продовольствия Костанайской области государственного коммунального предприятия (далее - ГКП) с выделением финансовых ресурсов из бюджета в размере 100 млн. тенге. Данные средства должны быть использованы для обеспечения основными средствами новых производств на лизинговой основе. Система лизинга позволит избежать для новых хозяйств капитальных единовременных вложений. По разработанному специалистами Департамента сельского хозяйства и продовольственному плану предполагается купить технику на каждое хозяйство.
Критериями отбора при приобретении техники являются: цена и качество приобретаемой сельскохозяйственной техники.
Вся техника должна пройти предпродажную подготовку в специализированных ремонтных предприятиях в целях полной подготовки к работе, последующей выдачей гарантии ремонтного предприятия на основные узлы и агрегаты сроком до 3 лет.
Для вновь организованных субъектов малого предпринимательства предполагается:
1) выделение земли из государственного фонда в размере не менее 400 га на одно хозяйство. Земля будет передаваться в постоянное землепользование на срок до 49 лет. Планируется выделение земель в районах с высоким баллом бонитета земель, таких как: Карабалыкский, Федоровский, Костанайский, Алтынсаринский, Денисовский, Житикаринский, Камыстинский, Тарановский, Мендыгаринский, Узункольский, Сарыкольский, Аулиекольский;
2) создание залогового фонда для кредитования субъектов малого бизнеса;
3) обеспечение указанных производств оборотными средствами путем кредитования хозяйств по Правительственной программе кредитования сельского хозяйства, средствами Банка, других финансовых источников;
4) оказание содействия в реализации зерна, путем включения в систему государственного закупа зерна ЗАО «Продовольственная корпорация» и обеспечения необходимой маркетинговой информацией.
Пополнение оборотных средств хозяйств будет напрямую осуществиться за счет кредитов Народного Банка.
В качестве обеспечения могут быть следующие виды залога:
Все залоговое имущество должно быть свободным от обременения.
Залоговое обеспечение может рассматриваться как по отдельности, так и в совокупности. Кредит может быть получен на сумму, не превышающую 70 % от оценочной стоимости залогового обеспечения.
Максимальная сумма выдаваемых кредитов должна не превышать 2 200 000 (два миллиона двести тысяч) тенге.
Предполагается выдача кредитов в 2 транша: на весенние и осенние работы.
Принципы и порядок отбора молодых специалистов Залогом успешного экономического развития создаваемых субъектов малого предпринимательства (ТОО, крестьянское, фермерское хозяйство)
является подбор молодых специалистов и студентов из числа старших курсов агробиологического, инженерно-технического, ветеринарной медицины, экономического, юридического факультетов КГУ им. А. Байтурсынова и др., имеющих отличные и хорошие показатели в учебе.
Для развития малого предприятия в рыночных условиях требуются Профессиональные знания организационно-экономических вопросов в области производства, переработки, хранения и сбыта продукции, маркетинга Для решения этих актуальных вопросов на базе КГУ им. А. Байтурсынова планируется обучение по специальным программам (80 -100 час.) желающих студентов и выпускников с привлечением профессорско- преподавательского состава университета и специалистов департаментов сельского хозяйства и продовольствия.
После завершения программы для комплексного анализа и тестирования претендентов создается комиссия, обязательными членами которой будут представители ДСХП, ДЭИТ, КГУ и банка второго уровня.
В комиссию также могут входить акимы районов, представители других департаментов и управлений, представители вузов и других организаций Комиссия разрабатывает и утверждает Правила отбора лизингополучателей и арендаторов земель.
Критериями для отбора лизингополучателей и арендаторов земель являются:
1) платежеспособность собственников (родителей, близких родственников и других поручителей);
2) владение необходимыми знаниями и навыками для организации и ведения сельскохозяйственного производства.
Реализация Программы предусматривается согласно разработанного плана мероприятий.
6. Взаимодействие органов, участвующих в реализации программы Акиматом Костанайской области создается ГКП «Жас-Өркен», с выделением ему финансовых ресурсов из областного бюджета для обеспечения новых бизнес-формирований основными средствами, путем применения системы лизинга.
Акимами районов вновь созданным крестьянским хозяйствам будут предоставляться из спецфонда земельные участки, кроме того, для обеспечения новых производств оборотными средствами, предусмотрено кредитование хозяйств Народным банком.
Для решения вопросов по качественному развитию сельскохозяйственного сектора через Костанайский государственный университет предполагается производить отбор молодых специалистов, а также их обучение по специальным программам.
С целью проведения мониторинга и контроля за деятельностью крестьянских хозяйств будет создан комитет по реализации программы «Жас Өркен».
7. Ожидаемый результат от реализации программы Реализация программы «Жас өркен»:
1) окажет практическую помощь сельскохозяйственным предприятиям области со стороны государства;
2) создаст условия для дальнейшего качественного развития сельскохозяйственного сектора Костанайской области;
3 ) повысит уровень конкуренции на рынке производства сельхозпродукции;
4) расширит налогооблагаемую базу;
5) создаст благоприятные условия для реализации инициатив частного сектора в целях обеспечения экономического роста;
6) окажет содействие в снижении уровня безработицы в городе и на селе;
7) позволит эффективней использовать людской, кадровый потенциал области, создаст экономические стимулы возвращения в село образованной молодежи.
8. План меропрнятий по реализации региональной программы «Жас өркен»