Қазақша:
Маслихат Павлодарской области Павлодар облысының мәслихаты Павлодар облысы Мәслихатының шешімі 2001 жылғы 20 шілдедегі ІІ сайланған, ХІІІ сессиясы.
Павлодар облысының Әділет басқармасында 2001 жылғы 20 тамызда № 856 тіркелді Жастарға кәсіптік білім беру және жұмыссыз адамдарды оқытудың 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы туралы Облыс білім беру департаменті бастығының орынбасары Т.Ф. Мамашевтің жастарға кәсіптік білім беру және жұмыссыз адамдарды оқытудың 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы туралы баяндамасын тыңдап және талқылап, облыстық Мәслихат ШЕШІМ ЕТЕДІ
1. Жастарға кәсіптік білім беру және жұмыссыз адамдарды оқытудың 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы (одан әрі - Бағдарлама) - бекітілсін.
2. Облыс білім беру департамент жыл сайын 10 қаңтар мерзіміне орай облыстық Мәслихатқа Бағдарламаның орындалу барысы туралы хабарлайтын болсын.
3. Облыс қаржы департаменті 2001 жылы Бағдарламаны дер кезінде қаржыландыруды қамтамасыз етсін.
2002 - 2005 жылдарға арналатын облыс бюджетінде Бағдарламаның қаржыландыруы қарастырылатын болсын.
4. Осы шешiмнiң орындалуына бақылауды жасау облыстық Мәслихаттың әлеуметтік саясат жөніндегі тұрақты комиссиясына (Лебедь В.Д.) жүктелсiн.
II сайланған облыстық Мәслихаттың ХІІІ сессиясының төрағасы В. Лебедь Облыстық Мәслихаттың хатшысы Т. Айтқазин ҚР НҚА ЭББ-гі нақты құжатқа сілтеу QR-коды Облыстық Мәслихаттың 2001 жылєы 20 шілдедегі шешіміне қосымша Жастарға кәсiптiк бiлiм беру және жұмыссыз азаматтарды оқытудың 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы Паспорт Атауы Жастарға кәсiптiк бiлiм беру және жұмыссыз азаматтарды оқытудың 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама)
Әзiрлеуге негiздеме Қазақстан Республикасы үкiметiнiң 2000 жылғы 15 мамырдағы "Қазақстан Республикасында бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм берудi одан әрi дамыту жөнiндегi шаралар туралы" № 721 қаулысы, Қазақстан Республикасы Бiлiм және ғылым Министрiнiң 2000 жылғы 24 мамырдаєы № 480 бұйрығы, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтiк қорғау Министрiнiң 2000 жылғы 23 мамырдағы № 118-п бұйрығы Негiзгi әзiрлеушiлер Бағдарлама жобасын дайындау жөнiндегi жұмыс тобы, облыс бiлiм, халықты әлеуметтiк қорғау және жұмыспен қамту департаменттерi. Бағдарлама облыс бойынша ақпарат және қоғамдық келiсiм, статистика басқармаларының ұсыныстары ескерiлiп әзiрлендi Мақсаты Кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары түлектерiн жаңа кәсiптiк бiлiмдердi игеру немесе бар кәсiптiк бiлiмдерiн тереңдету негiзiнде еңбекке орналастыру әлеуетiн арттыру, жұмыспен қамту нысандарын таңдауда көмек көрсету Мiндеттерi Әлеуметтiк-экономикалық және өндiрiстiк ортаның динамикалық өзгерiстерiне, жастардың бiлiм алу қажеттiлiктерiне бағдарлану;
облыс жастарына кәсiптiк бiлiм беру мiндеттерiн кешендi тұрғыдан жүзеге асыруды қамтамасыз ету;
еңбек нарығында кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарын бiтiрушiлердiң бәсекелестiк және ұтқырлық қабiлеттерiн арттыру;
жұмыссыз азаматтарды және жұмыспен қамтылмаған тұрғындарды оқыту жөнiндегi аймақтық орталықтардың оқу-өндiрiстiк әлеуетiн дамыту;
кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының түлектерi мен жұмыссыздар арасында кәсiпкерлiктi дамыту, тұрғындардың өзiн-өзi жұмыспен қамтуын қамтамасыз ету Қаржыландыру көлемi мен көздерi Жастар мен жұмыссыздарды кәсiптiк даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру облыстық бюджеттен бiлiм бағдарламаларына бөлiнетiн қаражаттар, сондай-ақ қалалар мен аудандар деңгейiнде жұмыспен қамту бағдарламалары шеңберiнде бекiтiлетiн жергiлiктi бюджеттер қаражаттары есебiнен iске асырылады Күтiлетiн нәтижелер Жастар мен жұмыссыз азаматтардың өмiрлiк деңгейiн азаматтардың және еңбек нарығының қажеттiлiктерiне сәйкес бiлiм беру қызметтерiнiң толық көлемiн қамтамасыз ету үшiн жағдайлар жасау;
азаматтардың меншiктi iс ашудағы қажеттiлiктерiн ескерiп, кадрларды кәсiптiк даярлау және қайта даярлау арқылы еңбек нарығындағы жұмыс күшiнiң ұсынымы мен сұранымының сан теңгерiмдiлiгiне жету;
барлық санаттағы жастар мен жұмыспен қамтылмаған тұрғындар үшiн кәсiптiк бiлiм алуды қол жетерлiктей ету;
жұмыссыздар мен жұмыспен қамтылмаған тұрғындардың әлеуметтiк қорғалуы;
кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары желiсiн ұлғайту, оқитындар санын арттыру;
кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының оқу-материалдық базасын едәуiр жақсарту;
оқытудың модульдық технологияларын тәжiрибеге енгiзу;
басқару мен оқытуда компьютерлiк технологияларды пайдалану.
1. Кiрiспе
Баєдарлама Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2000 жылғы 15 мамырдағы "Қазақстан Республикасында бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм берудi одан әрi дамыту жөнiндегi шаралар туралы" № 721 қаулысын, Қазақстан Республикасы Бiлiм және ғылым Министрiнiң 2000 жылғы 24 мамырдағы № 480, Қазақстан Республикасы Еңбек және тұрғындарды әлеуметтiк қорғау Министрiнiң 2000 жылғы 23 мамырдағы № 118-п бұйрықтарын жүзеге асыру мақсатында әзiрлендi.
Осы Бағдарламаның негiзгi бағыттары кедейлiкпен және жұмыссыздықпен күрес жөнiндегi 2000 - 2002 жылдарға арналған кешендi бағдарламамен, 2001 жылға және 2005 жылға дейiнгi кезеңге арналған облысты әлеуметтiк-экономикалық дамыту индикативтiк жоспарымен, 2001 - 2005 жылдарға арналған облыстық халықты жұмыспен қамту бағдарламасымен өзара байланысты.
Бағдарламаны негiзгi әзiрлеушiлер: облыс бiлiм, тұрғындарды әлеуметтiк қорғау және жұмыспен қамту департаменттерi.
Бағдарламаны жүзеге асыру мерзiмдерi - 2001 - 2005 жылдар.
2. Жастарға кәсiптiк бiлiм беру және жұмыссыз азаматтарды оқытудың қазiргi заманғы жай-күйiн талдау Облыс тұрғындарының саны 2000 жылғы 1 қаңтарда 792,4 мың адам болды.
Соңғы кезде оның азаю тенденциясы байқалуда.
Тұрғындар санының қалыптасу үрдiсiне халық санының табиғи өсуiнiң қысқаруы және күшi-қонның ұлғаю қарқынының сақталу факторлары елеулi әсерiн тигiзуде. Халық санының қысқаруы тиiсiнше еңбек ресурстарының санын да азайтады.
Облыста қалыптасатын еңбек нарығы тұрғындарды еңбекпен қамту саласындағы елеулi өзгерiстермен сипатталады. Жұмыс күшiн қайта бөлу белгiленедi: жалдау бойынша жұмыс iстейтiндер саны қысқарады және меншiктi iспен айналысатындар саны өседi. Облыста әрбiр үшiншi жұмыспен қамтылған адам өзiн-өзi жұмыспен қамтамасыз етедi. Жұмыспен қамтылғандардың 80,7%-ын қалалардың тұрғындары құрайды. Кәсiпорындарында жұмыспен қамтылғандардың саны 40,1% есептелетiн өнеркәсiп экономиканың маңызды саласы болып қалуда. Соңғы 5 жыл iшiнде өнеркәсiпте жұмыс iстейтiндер саны 37,1% қысқарды, бұл, негiзiнен, кәсiпорындардың банкротқа ұшырауынан болды.
Ауыл шаруашылығы, көлiк, байланыс, құрылыс, сауда кәсiпорындарында және денсаулық сақтау саласында жұмыспен қамтылғандар саны едәуiр азайды.
Бұл ауыл шаруашылығының реформалануымен, құрылыс өндiрiсiнiң қысқаруымен, көп кәсiпорындардың жеке қолға көшуiмен, бюджет саласының оңтайландырылуымен байланысты.
Облыс бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм берудi әлеуметтiк- экономикалық дамытудың 2000 - 2005 жылдарға арналып әзiрленген бағдарламасы кәсiптiк бiлiм беру мазмұнын мамандарды индустрия үшiн даярлаудан жеке бизнес пен кәсiпкерлiктi дамыту үшiн даярлауға қайта бағдарлауға бағытталған. Негiзгi назар өз iсiн ұйымдастыруға мүмкiндiгi бар, теориялық дағдылар мен бейiмдiлiктiң белгiлi жүгiмен нарықтық қатынастар ілімiне кiре алатын бәсекеге жарамды мамандарды даярлауєа аударылды.
Азаматтардың кәсiптiк бiлiм алуға құқығын қамтамасыз ету бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беретiн 49 оқу орнында, оның iшiнде 27 кәсiптiк мектеп пен лицейде (2 мемлекеттiк емес оқу орнын қосқанда), 22 колледжде (9 мемлекеттiк емес оқу орнын қосқанда) iске асырылуда. Онда 17 мыңнан астам адам оқиды, оның iшiнде колледждерде - 11961 адам, кәјсiптiк мектептер мен лицейлерде - 5578 адам.
2000 жылы бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беретiн мемлекеттiк емес төрт оқу орны ашылды: Павлодар қаласында гуманитарлық колледж, Ақсу қаласында гуманитарлық-техникалық колледж, Баянауыл ауылында гуманитарлық- экономикалық колледж және Павлодар қаласында мемлекеттiк емес басқару лицейi, олар жасөспiрiмдерге мамандықтарды таңдауға мүмкiндiк беретiн еңбек нарығындағы сұраным мен ұсынымның экономикалық заңына сәйкес құрылды.
Үздiксiз бiлiм беру қағидаттарын жүзеге асыру мақсатында бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары кешендерге бiрiктiрiлдi:
"Вертикаль" кешенi, оның құрамына № 7 кәсiптiк лицейi, политехникалық лицей, политехникалық колледж кiредi;
"Галина Малахованың инновациялық орталығы" оқу-ғылыми-өндiрiстiк кешенi - кәсiптiк мектеп - бизнес-колледж - басқару мен бизнестiң ақпараттық технологиялары институты;
3. Бағдарламаның мақсаты мен мiндеттерi Бағдарламаның мақсаты:
кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары түлектерiн, жұмыссыз азаматтарды жаңа кәсiптiк бiлiмдердi игеру немесе бар кәсiптiк бiлiмдерiн тереңдету негiзiнде еңбекке орналастыру әлеуетiн арттыру.
Бағдарламаның мiндеттерi:
әлеуметтiк-экономикалық және өндiрiстiк салалардың динамикалық өзгерiстерiне, сондай-ақ халықтың бiлiм алу қажеттiлiктерiне бағдарлану;
жастарға кәсiптiк бiлiм беру мiндеттерiн аймақта кешендi түрде жүзеге асыруды қамтамасыз ету;
еңбек нарығында жұмыссыздардың бәсекелестiк және ұтқырлық қабiлеттерiн арттыру;
жұмыссыз азаматтарды және жұмыспен қамтылмаған тұрғындарды оқыту жөнiндегi аймақтық орталықтардың оқу-өндiрiстiк әлеуетiн дамыту;
кәiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының түлектерi мен жұмыссыздар арасында кәсiпкерлiктi дамыту, тұрғындардың өзiн-өзi жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету.
4. Бағдарламаны жүзеге асырудың негiзгi бағыттары және тетiгi Жұмыс берушiлермен, мектеп жастарымен және жұмыссыздармен жұмыс жүргiзу.
Еңбек нарығының қажеттiлiктерi аймақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуына, шешушi дәрежеде, экономикалық жаңғырту барысына, жұмыс күшiнiң сұранымы мен ұсынымының сандық және сапалық теңгерiмдiлiк деңгейiне тiкелей тәуелдi.
9-сынып бiтiрушiлерiн еңбекке орналастыруға жасалған талдау 2000 жылы 7814 оқушыдан 867 адам (20,5%) оқуды кәсiптiк мектептерде, лицейлерде, колледждерде жалғастырғанын көрсетедi. 11-сынып бiтiрген оқушылар саны 10977 адамды құрады, олардың iшiнен 7594 адам (69,18%) оқуды кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарында жалғастырды. 604 адам (5,5%) мектептi бiтiрiсiмен жұмысқа түстi.
Соңғы жылдары еңбек нарығын дамыту жұмыс күшi ұсынымдарының артылу кезiнде кейбiр өнеркәсiп, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық салаларында сұраным сақталуымен сипатталды. Тепе-теңсiздiк тiркелген еңбек нарығында төмен бiлiктi мамандар көп болуымен, ал жұмыс берушiге жоғары бiлiктi, өндiрiстiк қызмет тәжiрибесi бар, сыбайлас мамандықтарды бiлетiн, кешендi жұмыстарды атқара алатын мамандар қажет болуымен түсiндiрiледi.
Облыста жастарға және жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм берудi ұйымдастыруда осы тенденциялар ескерiлiп iске асырылуда.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң тапсырмасын орындау үшiн облыс бiлiм және халықты жұмыспен қамту органдары iстеп тұрған және жаңа құрылып жатқан кәсiпорындардағы ахуалдың әлеуметтiк мониторингiн өткiзуде, жаңа жұмыс орындарын құру үшiн шағын несие беруге бюджеттiк қаражат бөлiнуде.
Облыс экономикасының дамуы жастар мен жұмыссыздардың жаңа технологияларды игеру үшiн дайындығын талап етедi. Қарқынды даму шағын және орта бизнес саласында болатыны, халықтың өзiн-өзi жұмыспен қамтуы одан әрi дамитыны болжалуда.
Жұмыспен қамту қызметтерiнiң жолдамалары бойынша жұмыссыздарды оқытуға жасалған талдау 50%-дан астам оқығандар бос жұмыс орындарына Кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының түлектерiн және жұмыссыздарды еңбекке орналастыру жөнiнде жұмыс берушiлермен, әлеуметтiк серiктестермен жұмыс жүргiзу жүйесiн қалыптастыру, өзара тиiмдi контрактiлердiң құқықтық негiзiн жасау, "Галина Малахованың инновациялық орталығы" оқу-ғылыми- өндiрiстiк кешенiнiң, көлiк және коммуникациялар колледжiнiң, №№ 7, 18, 19 кәсiптiк лицейлердiң жұмыс берушiлермен қарым-қатынас жасау және түлектердi еңбекке орналастыру жөнiндегi жұмыс тәжiрибелерiн өмiрге енгiзу қажет.
Жастарға және жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм беру тұжырымдамасы:
жұмыссыздарды, жұмыспен қамтылмаған және кәсiпорындардың санация немесе банкротқа ұшырау нәтижесiнде босатылатын адамдарды даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру кезiнде еңбек нарығы қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға;
әлеуметтiк қорғалуда өте мұқтаж тұрғындар санаттарының бәсекелестiк және ұтқырлық қабiлеттерiн арттыруға;
оқушылар мен жұмыстан босатылатын қызметкерлердi психологиялық бейiмдеу және кәсiптiк бағдарлау жөнiнде қызметтер көрсетуге;
облысты әлеуметтiк-экономикалық дамыту жоспарлары мен бағдарламаларына сәйкес сұраныстағы мамандықтар бойынша озық оқытудағы қажеттiлiктердi айқындауға;
кәсiптiк бiлiм беру мен оқытудың оқу-материалдық базасын жетiлдiруге, педагог кадрлардың бiлiктiлiгiн арттыруға бағытталған.
Кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарында ерекше рөл:
оқу үрдiстерiнiң икемдi құрылымын тәжiрибеге енгiзуге, нұсқалық және көп бағдарлы оқытуға көшуге;
iстеп тұрған үздiксiз бiлiм беру кешендерi желiсiн толтыруға;
жетiм балалар мен ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларға оларды әлеуметтiк қорғау үшiн кәсiптiк бiлiм берудiң кешендi бағдарламасын тәжiрибеге енгiзуге;
ауылдық жерлерде кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары желiсiн кеңейтуге;
жастардың өзiн-өзi жұмыспен қамтуын қамтамасыз ететiн аймақтың қажеттiлiгiне сәйкес дайындалатын мамандықтар тiзбесiн кеңейтуге;
бизнес және кәсiпкерлiк мамандықтар бойынша кадрларды даярлау үшiн оқу базасын дайындауға және нығайтуға;
кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының қызметiн рейтингтiк бағалауды жыл сайын өткiзуге;
2001 жылы бiлiм беру бағдарламаларына облыстық бюджеттен бөлiнген қаражаттар есебiнен облыс кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарының толық компьютерлендiрiлуiн қамтамасыз етуге бөлiнедi.
Халықты жұмыспен қамту туралы заңнамаға сәйкес жастарға және жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм беру:
тиiстi оқу-өндiрiстiк базасы, кадрлық әлеуетi бар және тендер негiзiнде анықталатын облыс кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындарында;
кәсiпорындардың санациясы, банкротқа ұшырауы кезiнде босатылатын қызметкерлердi қайта оқыту және олардың одан әрi еңбекке орналастырылуын қамтамасыз ету үшiн кәсiпорындарда iске асырылады.
Жастарды, жұмыссыз азаматтарды кәсiптiк даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру үшiн оқу-материалдық және әдiстемелiк базаны жетiлдiру мақсатында бiлiм беру органдары жұмыспен қамту органдарымен бiрлесе отырып:
жұмыссыз және жұмыспен қамтылмаған тұрғындарды оқыту үшiн аймақтық орталықтар желiсiн кеңейту және жетiлдiру жөнiнде;
республикалық және облыстық педагог мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру институттары, С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттiк университетi, "Галина Малахованың инновациялық орталығы" оқу-ғылыми-өндiрiстiк кешенi негiзiнде жастарға кәсiптiк бiлiм беру және жұмыссыз азаматтарды оқыту жүйесi үшiн педагог мамандарды даярлау, бiлiктiлiгiн арттыру жөнiнде шаралар қабылдайды.
Бағыттар бойынша (әлеуметтiк, салалық, кәсiптiк) жұмыс жүргiзу.
Кәсiптiк бiлiм беру ауқымын ұлғайту үшiн орта кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары желiсiн ұлғайту жоспарланып отыр:
технология және дизайн колледжi мен тамақ өнеркәјсiбi колледжiн ашу;
колледждердiң филиалдарын ауылдық жерлерде ашу;
мемлекеттiк емес бiлiм беру мекемелерiн шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi ретiнде ашуға қолғабыс тигiзу;
жаңа жұмыс орындарын ұйымдастыру мақсатында кәсiптiк бiлiм беретiн мемлекеттiк емес мекемелерге кәсiпкерлiк саласына қажеттi жаңа мамандықтар бойынша кадрлар даярлау бөлiмшелерiн ашуға көмектесу;
кәсiптiк мектептерде, лицейлерде, колледждерде кәсiпкерлiктiң базалық бағдарламалары бойынша қысқа мерзiмдi курстардың жұмысын жалғастыру.
Кәсiптiк бiлiм беретiн оқу орындары және жұмыспен қамту қызметi жастарға және жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм берудi мына мiндеттердi ескерiп ұйымдастырады:
еңбек нарығы қажеттiлiктерiн кадрлармен қамтамасыз ету;
тұрғындардың ең нашар қорғалған санаттарының еңбек нарығын-да бәсекелестiк және ұтқырлық қабiлеттерiн арттыру;
жеке бизнеспен айналысуға тiлек бiлдiретiн жастар мен жұмыссыздар арасында кәсiпкерлiктi дамыту;
оқытуды дамыту:
дәстүрлi емес қызмет салалары кәсiптерiн - ауылдық жерлерде ұсақ қол өндiрiстерi мен кәсiпшiлiктi;
шалғайдағы және тұрғын халқы аз аймақтардың ерекшелiктерi мен өзiндiк ерекшелiктерiн ескере отырып, жастарды, жұмыссыздарды және жұмыспен қамтылмаған халықты оқытуға сараланған тәсiлдi енгiзу.
Кәсiпкерлiк қызметiнiң болжалды мамандықтары бойынша оқытуға Қазақстанда шағын бизнестi дамыту мәселелерiмен айналысатын, оқығандардың меншiктi бизнесiн құруға келешекте қолдауды iске асыратын бизнес- инкубаторлар, кәсiпкерлердiң қоғамдық бiрлестiктерi, шетел өкiлдiктерi тартылады.
Уәкiлеттi органдардың жұмыспен қамту және бiлiм беру мәселелерi бойынша басқа құрылымдық бөлiмшелермен өзара iс-әрекет жасауы.
Бiлiм беру органдары жұмыспен қамту органдарымен бiрлесiп:
2000 - 2005 жылдарға арналған облыста бастауыш және орта кәсiптiк бiлiм берудi әлеуметтiк-экономикалық дамыту;
облыс бiлiм беру жүйесi ұйымдарында оқитындар мен тәрбиеленушiлердi жұмыспен қамту саласындағы жағдай туралы ақпаратпен қамтамасыз ету бағдарламаларын әзiрледi.
Аймақтық жұмыспен қамту бағдарламаларында жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм беру жөнiнде бөлiмдер ескерiлдi.
Алдын ала кәсiптiк бағдар беру мақсатында облыстың 42 мектебiнде оқушыларды еңбекке тереңдетiп даярлау жұмысы ұйымдастырылды.
2000 жылы 13 мамандық бойынша бiлiктiлiк алған оқушылар саны 5139 адам болды, олардың iшiнде 191 адам оқу бағдары бойынша еңбекке орналастырылды, 378 адам үздiксiз кәсiптiк бiлiм беру шеңберiнде оқуды жалғастырды.
Жастарға және жұмыссыздарға кәсiптiк бiлiм беру мiндеттерiн жүзеге асыру мақсатында бiлiм беру органдары және жұмыспен қамту қызметi:
облыста өнеркәсiп пен әлеуметтiк саланы дамытуға сәйкес жаңа жұмыс орындарын ашу мониторингiн;
мамандар даярлаудың еңбек нарығы қажеттiлiктерiмен ара қатынасы мониторингiн;
оқытылатын жастар мен жұмыссыздардың кәсiптiк-бiлiктiлiк құрамы бағдарламаларына сәйкес жаңа мамандықтар бойынша озық даярлық кәсiпкерлiк қызметтiң болжалды мамандықтары бойынша қажеттiлiктер мен одан әрi өзiн-өзi жұмыспен қамту мониторингiн iске асырады.
Мектепаралық оқу-өндiрiстiк комбинаттары желiсiн сақтау және дамыту, облыс кәсiптiк мектептер мен лицейлер базасында даярланған жоғары сынып оқушыларының санын ұлғайту жоспарланып отыр. Павлодар, Екiбастұз, Ақсу қалаларында оқу-өндiрiстiк орталықтары құрылады. № 7 кәсiптiк лицей негiзiнде жастарға және жұмыспен қамтылмаған халыққа қызметтер көрсету жөнiндегi ақпараттық-кеңес беру орнын құру жоспарлануда.
Облыстық бюджет есебiнен тендер негiзiнде мемлекеттiк тапсырыс бойынша мамандарды даярлау үшiн бiлiм беру мекемелерi тiзбесi анықталды.
Педагогикалық, медициналық, техникалық және ауыл шаруашылығы бағдарларының мамандықтары басым болып анықталды.
Кәсiптiк бiлiм беру және оқыту (мазмұны, нысандары мен әдiстерi, оқу- әдiстемелiк базасы).
Еңбек нарығында қажеттi болып танылған кәсiптер бойынша аймақтық дерекқор жасау және дамыту:
кәсiптiк бiлiм беретiн аймақтық орталықтар негiзiнде жұмыссыз және жұмыспен қамтылмаған тұрғындарды қысқа мерзiмдi курстық даярлауды ұйымдастыру жөнiндегi оқу жоспарлары мен бағдарламаларын, нормативтiк құжаттар мен ақпараттық материалдарын;
бiлiм берудiң мемлекеттiк жалпыға мiндеттi үлгiлерi, техникадағы, технологиялардағы, экономикадағы және басқа салалардағы инновацияларды ескерiп оқу жоспарлары мен бағдарламаларын;
бұқаралық кәсiптер бойынша әр түрлi оқыту мерзiмдерiмен нұсқаулық оқу жоспарлары мен бағдарламаларын;
үздiксiз бiлiм беру нобайы бойынша толассыз эксперименттiк оқу жалпы бiлiм беретiн мектептiң 8 сыныбынан бастап оқушыларды еңбекке баулу бағдарламаларын;
5. Бағдарламаға қажеттi ресурстар мен қаржыландыру көздерi Жұмыссыздарды кәсiптiк даярлау, қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыруды қаржыландыру облыстық бюджеттен бiлiм беру бағдарламаларына бөлiнген қаражаттар және жұмыспен қамту бағдарламалары шеңберiнде бекiтiлетiн қалалар мен аудандар деңгейiндегi жергiлiктi бюджеттер қаражаттары есебiнен жүзеге асырылады.

На русском языке:
Павлодар облысының мәслихаты Решение Павлодарского Маслихат Павлодарской области областного Маслихата от 20 июля 2001 года ХІІ сессия, ІІ созыв.
Зарегистрировано Управлением юстиции Павлодарской области 20 августа 2001 года за № 856 Об областной Программе профессионального образования молодежи и обучения безработных граждан на 2001 - 2005 годы Заслушав и обсудив доклад заместителя начальника департамента образования области Мамашева Т.Ф. об областной Программе профессионального образования молодежи и обучения безработных граждан на 2001 - 2005 годы областной Маслихат РЕШИЛ
1. Утвердить областную Программу профессионального образования молодежи и обучения безработных граждан на 2001 - 2005 годы (далее Программа).
2. Департаменту образования области (Овчинникова З.П.) ежегодно к 10 января представлять информацию по реализации Программы в постоянную комиссию областного Маслихата по вопросам социальной политике.
3. Департаменту финансов области обеспечить своевременное финансирование Программы в 2001 году. Предусмотреть финансирование данной Программы в бюджете области в 2002 - 2005 годах.
4. Контроль за выполнением настоящего решения возложить на постоянную комиссию областного Маслихата по вопросам социальной политики (Лебедь В.Д.).
Председатель XIII сессии областного Маслихата II созыва В. Лебедь Секретарь областного Маслихата Т. Айтказин Приложение к решению сессии областного Маслихата от 20 июля 2001 года Областная программа профессионального образования молодежи и обучения безработных граждан на 2001 - 2005 годы Паспорт Наименование Областная программа профессионального образования молодежи и обучения безработных граждан на 2001 - 2005 годы (далее - Программа)
Основание для разработки Постановление Правительства Республики Казахстан от 15 мая 2000 года № 721 "О мерах по дальнейшему развитию системы начального и среднего профессионального образования в Республике Казахстан", приказ Министра образования и науки Республики Казахстан от 24 мая 2000 года № 480, приказ Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 23 мая 2000 года № 118-п Основные разработчики Рабочая группа по подготовке проекта Программы, департаменты образования, социальной защиты и занятости населения области. Программа разработана с учетом предложений управления информации и общественного согласия, управления статистики по области Цель Повышение потенциала трудоустройства выпускников профессиональных учебных заведений, безработных граждан на основе освоения новых или углубления имеющихся профессиональных знаний, оказание помощи в выборе форм занятости Задачи Ориентация на динамические изменения социально-экономической и производственной среды, образовательные потребности молодежи;
Обеспечение комплексного подхода к реализации задач профессионального обучения молодежи области;
повышение конкурентоспособности и мобильности выпускников профессиональных учебных заведений на рынке труда;
развитие учебно-производственного потенциала региональных центров по обучению безработных граждан и незанятого населения;
развитие предпринимательства среди выпускников профессиональных учебных заведений и безработных, обеспечение самозанятости населения;
Объем и источники финансирования Финансирование профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации молодежи и безработных осуществляется за счет средств, выделяемых из областного бюджета на программы образования, а также средств местных бюджетов, утверждаемых в рамках программ занятости на уровне городов и районов Ожидаемые Результаты Повышение жизненного уровня молодежи и безработных граждан;
создание условий для обеспечения полного объема образовательных услуг в соответствии с потребностями граждан и рынка труда;
достижение количественной сбалансированности предложения и спроса рабочей силы на рынке труда посредством профессиональной подготовки и переподготовки кадров с учетом потребности граждан в открытии собственного дела;
доступность профессионального образования для всех категорий молодежи и незанятого населения;
социальная защищенность безработных и незанятого населения;
увеличение сети учебных заведений профессионального образования, повышение числа обучающихся;
значительное улучшение учебно-материальной базы профессиональных учебных заведений;
внедрение модульных технологий обучения;
использование компьютерных технологий в управлении и обучении
1. Введение
Программа разработана в целях реализации постановления Правительства Республики Казахстан от 15 мая 2000 года № 721 "О мерах по дальнейшему развитию системы начального и среднего профессионального образования в Республике Казахстан", приказов Министра образования и науки Республики Казахстан от 24 мая 2000 года № 480, Министра труда и социальной защиты населения Республики Казахстан от 23 мая 2000 года № 118-п. Основные направления данной Программы взаимосвязаны с комплексной программой по борьбе с бедностью и безработицей на 2000 - 2002 годы, индикативным планом социально-экономического развития области на 2001 год и на период до 2005 года, областной программой занятости населения на 2001 - 2005 годы.
Основные разработчики Программы: департаменты образования, социальной защиты и занятости населения области.
Сроки реализации Программы - 2001 - 2005 годы.
2. Анализ современного состояния Численность населения области по состоянию на 1 января 2000 года - 792,4 тысячи человек. В последнее время прослеживается тенденция к ее уменьшению.
Большое влияние на процесс формирования численности населения оказывают такие факторы, как сокращение естественного прироста населения и сохраняющиеся темпы миграционного оттока. Соответственно сокращению численности населения уменьшается и численность трудовых ресурсов.
Формирующийся в области рынок труда характеризуется серьезными изменениями в сфере занятости населения. Отмечается перераспределение рабочей силы: сокращение численности работающих по найму и увеличение числа занятых в собственном деле. Почти каждый третий занятый в области обеспечивает себя работой самостоятельно. 80,7% занятого населения составляют жители городов.
Промышленность, на предприятиях которой насчитывается 40,1% занятого населения, по-прежнему остается важнейшей отраслью экономики. За последние 5 лет численность занятых в промышленности сократилась на 37,1%, в основном, из-за банкротства предприятий.
Заметное снижение численности занятых произошло на предприятиях сельского хозяйства, транспорта, связи, строительства, торговли и в сфере здравоохранения. Это связано с реформированием сельского хозяйства, сокращением строительного производства, переходом большинства предприятий в частные руки, оптимизацией бюджетной сферы.
Разработанная программа социально-экономического развития начального и среднего профессионального образования области на 2000-2005 годы нацелена на переориентацию содержания профессионального обучения с подготовки кадров для индустрии на подготовку кадров для развития частного бизнеса и предпринимательства. Основное внимание сосредоточено на подготовке конкурентоспособных специалистов, которые могли бы войти в мир рыночных отношений с определенным багажом теоретических навыков и умений, имея возможность организовать собственное дело.
Обеспечение прав граждан на получение профессионального образования осуществляется в 49 учебных заведениях начального и среднего профессионального образования, в том числе, в 27 профессиональных школах и лицеях (включая 2 негосударственных), в 22 колледжах (включая 9 негосударственных). В них обучается свыше 17 тысяч человек, в том числе, в колледжах - 11961 человек, в профессиональных школах и лицеях - 5578 человек.
В 2000 году открыто четыре негосударственных учебных заведения начального и среднего профессионального образования: гуманитарный колледж в городе Павлодаре, гуманитарно-технический колледж в городе Аксу, гуманитарно-экономический колледж в селе Баянаул и негосударственный лицей управления в городе Павлодаре, которые созданы в соответствии с экономическим законом спроса и предложения на рынке труда, что позволяет подросткам выбирать те или иные специальности.
С целью реализации принципа непрерывного образования учебные заведения начального и среднего профессионального образования объединены в комплексы:
комплекс ""Вертикаль", в состав которого входят профессиональный лицей N 7, политехнический лицей, политехнический колледж;
учебно-научно-производственный комплекс "Инновационный центр Галины Малаховой" - профессиональная школа - бизнес-колледж - институт информационных технологий управления и бизнеса;
комплекс - школа-интернат - технологический колледж - филиал Семипалатинского университета имени Шакерима.
3. Цель и задачи Программы Цель Программы:
повышение потенциала трудоустройства выпускников профессиональных учебных заведений, безработных граждан на основе освоения новых или углубления имеющихся профессиональных знаний.
Задачи Программы:
ориентация на динамические изменения социально-экономической и производственной сфер, а также на образовательные потребности населения;
обеспечение в регионе комплексного подхода к реализации задач профессионального обучения молодежи;
повышение конкурентоспособности и мобильности безработных на рынке труда;
развитие учебно-производственного потенциала региональных центров по обучению безработных граждан и незанятого населения;
развитие предпринимательства среди выпускников профессиональных учебных заведений и безработных, обеспечение самозанятости.
4. Основные направления и механизм реализации Программы Работа с работодателями, школьной молодежью и безработными Потребности рынка труда напрямую зависят от социально-экономического развития региона и, в решающей степени, от хода экономических преобразований, уровня количественной и качественной сбалансированности спроса и предложения рабочей силы.
Анализ трудоустройства выпускников 9-х классов показывает, что 9 в 2000 году из 7814 учащихся в профессиональных школах, лицеях, колледжах продолжили обучение 867 человек (20,5%). Количество учащихся, закончивших 11 классов, составило 10977 человек, из них 7594 человека (69,18%) продолжили обучение в профессиональных учебных заведениях. Сразу после окончания школы поступили на работу 604 человека (5,5%).
Развитие рынка труда в последние годы характеризовалось тем, что при избыточности предложений рабочей силы сохранялся спрос в некоторых отраслях промышленности, строительстве, жилищно-коммунальной сфере. Дисбаланс объясняется тем, что на фиксированном рынке труда в избытке были кадры с низкой квалификацией, тогда как работодателю требовались высококвалифицированные кадры, имеющие опыт производственной деятельности, владеющие смежными профессиями, умеющие выполнять комплексные работы.
Организация профессионального обучения молодежи и безработных в области осуществляется с учетом этих тенденций.
Во исполнение поручения Президента Республики Казахстан органами образования и занятости населения области проводится социальный мониторинг ситуации, складывающейся на действующих и вновь создаваемых предприятиях, выделяются бюджетные средства на микрокредитование для создания новых рабочих мест.
В условиях санации или банкротства предприятий происходит массовое высвобождение работников. Службой занятости организовано обучение высвобождающихся работников на базе профессиональных учебных заведений и на предприятиях. Переквалификация высвобождающихся работников производится за счет средств работодателей и средств местных бюджетов, выделенных на программы занятости. Численность обучаемых службой занятости напрямую зависит от развития рынка труда. В 2000 году на базе региональных центров обучения молодежи, женщин и незанятого населения основам предпринимательства по краткосрочной форме обучения подготовлено 753 специалиста. Численность обучения безработных уменьшалась с уменьшением числа вакансий, представляемых работодателями в органы занятости.
Развитие экономики области потребует подготовки молодежи и безработных для освоения новых технологий. Предполагается, что интенсивное развитие будет происходить в сфере малого и среднего бизнеса, дальнейшее развитие получит обеспечение самозанятости населения.
Анализ обучения безработных службами занятости показывает, что более 50 % обученных трудоустроены на вакантные рабочие места, 16 % из них открыли собственное дело.
"Инновационный центр Галины Малаховой", колледжа транспорта и коммуникаций, профессиональных лицеев N 7,18,19 по сотрудничеству с работодателями и трудоустройству выпускников.
Концепция профессионального обучения молодежи и безработных направлена на:
удовлетворение потребностей рынка труда при подготовке, переподготовке и повышении квалификации безработных, незанятого и высвобождающегося в результате санации или банкротства предприятий населения;
повышение конкурентоспособности и мобильности категорий населения, особо нуждающихся в социальной защите;
оказание услуг по психологической адаптации и профессиональной ориентации школьников и высвобождающихся работников;
выявление потребности в опережающем обучении по востребованным специальностям в соответствии с планами и программами социально- экономического развития области.
Совершенствование учебно-материальной базы профессионального образования и обучения, повышение квалификации педагогических кадров В учебных заведениях профессионального образования особая роль будет отведена:
внедрению гибкой структуры процессов обучения, переходу на вариативное и многопрофильное обучение;
пополнению сети действующих комплексов непрерывного образования;
внедрению комплексной программы профессионального обучения детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, для их социальной защиты;
расширению сети профессиональных учебных заведений в сельской местности;
расширению перечня подготавливаемых профессий, в соответствии с потребностью региона, обеспечивающих самозанятость молодежи;
созданию и укреплению учебной базы для подготовки кадров по профессиям бизнеса и предпринимательства;
проведению ежегодной рейтинговой оценки деятельности учебных заведений профессионального образования;
обеспечению в 2001 году полной компьютеризации профессиональных учебных заведений области за счет средств, выделенных из областного бюджета на программы образования.
В соответствии с законодательством о занятости населения профессиональное обучение молодежи и безработных будет осуществляться:
в профессиональных учебных заведениях области, имеющих соответствующую учебно-производственную базу, кадровый потенциал, и определяемых на основе тендера;
на предприятиях для переобучения работников, высвобождающихся при санации, банкротстве предприятий, и обеспечения их дальнейшего трудоустройства.
В целях совершенствования учебно-материальной и методической базы для профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации молодежи, безработных граждан органами образования совместно с органами занятости будут приняты меры:
по расширению и совершенствованию сети региональных центров для обучения безработного и незанятого населения;
по подготовке, повышению квалификации педагогических кадров для системы профессионального образования молодежи и обучению безработных граждан на базе республиканского и областного институтов повышения квалификации педагогических кадров, Павлодарского государственного университета имени С. Торайгырова, учебно-научно-производственного комплекса "Инновационный центр Галины Малаховой".
Работа по направлениям (социальные, отраслевые, профессиональные) Для увеличения масштабов профессионального образования планируется увеличить сеть учебных заведений среднего профессионального образования:
открыть колледж технологии и дизайна и колледж пищевой промышленности;
открыть филиалы колледжей в сельской местности;
содействовать открытию негосударственных учреждений образования как субъектов малого предпринимательства;
помогать негосударственным учреждениям профессионального образования открывать отделения для подготовки по новым специальностям, необходимым в сфере предпринимательства, с целью организации новых рабочих мест;
продолжить работу краткосрочных курсов в профессиональных школах, лицеях, колледжах по базовым программам предпринимательства.
Профессиональные учебные заведения и служба занятости организуют профессиональное обучение молодежи и безработных с учетом следующих задач:
обеспечение кадрами потребности рынка труда;
повышение конкурентоспособности и мобильности на рынке труда наиболее слабозащищенных категорий населения;
развитие предпринимательства среди молодежи и безработных, желающих заниматься самостоятельным бизнесом;
развитие обучения:
профессиям нетрадиционных сфер деятельности - мелких кустарных производств и промыслов в сельской местности;
внедрение дифференцированного подхода к обучению молодежи, безработных и незанятого населения малодоступных и малонаселенных регионов с учетом их особенностей и специфики.
По профессиям, предполагающим предпринимательскую деятельность и самозанятость, к обучению будут привлечены бизнес-инкубаторы, общественные объединения предпринимателей, зарубежные представительства, занимающиеся вопросами развития малого бизнеса в Казахстане, осуществляющие в дальнейшем поддержку в становлении собственного бизнеса обученных.
Взаимодействие уполномоченных органов по вопросам занятости и образования с другими структурными подразделениями Органами образования совместно с органами занятости разработаны программы:
социально-экономического развития начального и среднего профессионального образования в области на 2000-2005 годы;
по обеспечению обучающихся и воспитанников организаций системы образования области информацией о положении в сфере занятости.
В региональных программах занятости предусмотрены разделы по профессиональному обучению безработных.
С целью предварительной профориентации в 42 школах области организована углубленная трудовая подготовка школьников.
В 2000 году количество учащихся, получивших квалификацию, составило 5139 человек по 13 профессиям, из них 191 человек трудоустроен по профилю обучения, 378 человек продолжили обучение в рамках непрерывного профессионального образования.
В целях реализации задач профессионального обучения молодежи и безработных органы образования и служба занятости будут осуществлять:
мониторинг открытия новых рабочих мест в соответствии с развитием промышленности и социальной сферы в области;
мониторинг соотношения подготовки кадров с потребностями рынка труда;
мониторинг профессионально-квалификационного состава обучаемой молодежи и безработных;
мониторинг опережающей подготовки по новым специальностям в соответствии с программами и планами социально-экономического развития области;
мониторинг потребности по профессиям, предполагающим предпринимательскую деятельность и дальнейшую самозанятость.
Планируется сохранение и развитие сети межшкольных учебно- производственных комбинатов, увеличение количества старшеклассников, подготовленных на базе профессиональных школ и лицеев области. В городах Павлодаре, Екибастузе, Аксу будут созданы учебно-производственные центры. На базе профессионального лицея № 7 планируется создание информационно-консультативного пункта по оказанию услуг молодежи и незанятому населению.
На тендерной основе за счет областного бюджета определен перечень образовательных учреждений для подготовки специалистов по государственному заказу. Приоритетными определены специальности педагогического, медицинского, технического и сельскохозяйственного профиля.
Профессиональное образование и обучение (содержание, формы и методы, учебно-методическая база)
Создание и развитие регионального банка данных по профессиям, востребованным на рынке труда:
учебных планов и программ, нормативных документов и информационных материалов по организации краткосрочной курсовой подготовки безработного и незанятого населения на базе региональных центров профессионального обучения;
государственных общеобязательных стандартов образования, учебных планов и программ с учетом инноваций в технике, технологиях, экономике и других областях;
вариативных учебных планов и программ с разными сроками обучения по наиболее массовым профессиям;
сквозных экспериментальных учебных планов и программ по схеме непрерывного образования;
программ трудового обучения школьников, начиная с 8-го класса общеобразовательной школы;
5. Необходимые ресурсы и источники финансирования Программы Финансирование профессиональной подготовки, переподготовки и повышения квалификации безработных будет осуществляться за счет средств местных бюджетов на уровне городов и районов, утверждаемых в рамках программ занятости, и средств, выделенных из областного бюджета на программы образования.
При осуществлении обучения молодежи и безработных по профессиям, предполагающим предпринимательскую деятельность и дальнейшую самозанятость, к финансированию становления самостоятельного дела по окончании обучения будут привлекаться средства зарубежных партнеров, осуществляющих мероприятия по поддержке и развитию малого бизнеса в Казахстане, Регионального фонда по поддержке малообеспеченных семей.