Қазақша:
Маслихат Северо-Казахстанской области Солтүстік Қазақстан облысының мәслихаты Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 1999 жылғы 5 ақпандағы № 20/3 шешімі.
Солтүстік Қазақстан облысының Әділет басқармасында 1999 жылғы 18 наурызда № 66 тіркелді.
Күші жойылды - Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 2004 жылғы 21 желтоқсандағы № 12/7 шешімімен Облыстағы қоршаған ортаның жайы және "Қазақстан-2030" стратегиясына сәйкес оны қорғау жөніндегі міндеттер туралы тиісті талаптарға сәйкес келеді. Облыста радиациялық фонның орташа мәні 9-дан 45 мкр/ сағатқа дейін және мүмкіндіктен аспайды.
Барлық аудандарда және қалаларда 1998 шлы табиғат қорғау шаралары негізінен жүзеге асырылды. 1999 жылға да қоршаған ортаны қорғау жоспар- шаралары барлық жерде жасалды; "Қазақстан-2030" стратегиясына сәйкес "экология және табигат ресурстары" бойынша әкімияттарда келісілді және қалалық, аудандық мәслихаттарда бекітілді.
Облыстық қоршаган ортаны қорғау басқармасының мемлекеттік инспекторлары II айда 2205 табиғат қорғау қызметін сақтаудың тексерістерін өткізді, 4055 тәртіп бұзушылық анықталды, олар бойынша 2313 мың теңге сомасына 1940 айыппұл салынды, 10755 мың теңгенің 51 ескертпесі берілді, 81 шаруашылық жүргізуші субьектінің қызметі тоқтатылды, 91 тәртіп бұзушылық бойынша материалдар сотқа жене прокуратураға берілді.
Облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасы табиғаттың экологиялық жағдайын нашарлатқаны үшін төлемдерді алудың әкономикалық механизмін жетілдіруде: Солтүстік Қазақстан қоршаған ортаны қорғау қоры құрылды, оны қорғау жағдайын мониторгтау бөлімі ұйымдастырылды, оның материалдық базасы жасакталуда.
Экологиялық ағарту жөнінде шаралар жүзеге асырылуда. Бұқаралық ақпарат құралдарында 500-ден астам материалдар мен хабарлар даярланды, жарияланды және эфирден берілді. Оқу құралдарында студенттерді оқыту және мамандарды даярлау процесінде экологиялық бағыт жандандырылды. 1996 жылы облыс әкімінің шешімімен "Евразия" АҚ оранжереясы негізінде "Қазақстан балалары экоорта-лығы" облыстық экологиялық тәрбие мектебі құрыллы.
"Экологический вестник" және "Экология жаршысы" газеттері шығарылады.
Облыстың қазіргі сайланган өкілетті органдары табигат қорғауды қамтитын 33 мәселе қарады.
Сонымен бірге облыс аумағында табиғат қорғау заңдарын елеулі түрде бұзушылықтар орын алып отыр. Экономикалық қиындықтардан қоршаған ортаны қоргау жөнінде жоспарланған кейбір шаралар нашар жүзеге асырылады. Мәселен ЖЭО-2-де, Петропавл қаласы бойынша атмосфераны ластайтын заттарды шашудың 83 проценті осының үлесіне келеді, батареялық эмульгаторларды орнату жөніндегі шаралар орындалмайды, жаңа күлтөккіш құрылысының жоспарлы жұмыстары орындалмайды.
Есіл өзенін негізгі ластаушылар Петропавл және Сергеевка қалалары болып табылады. Канализациялық насос стансасының және оның коллекторының авариялық жағдайынан Сергеевка қаласының ласты суы Есіл өзеніне құйылып отыр. Петропавл және Көкшетау қалаларында осы уақытқа дейін қатты және тұрмыстық қоқыстар полигондарының құрылысы аяқталмаган, соның салдарынан бұл обьектілер жай үймеге айналып кетті.
Петропавл халасында қалалық жауын суының бүкіл канализация жүйесі иесіз қалды. Жауын суы коллекторларында тазалау құрылғыларының жоқтығынан нәсерлі жауыннан кейін жауын суы өзенге құйылар жерде мұнай өнімдерінің шоғырлануы барынша мүмкіндікті шоғырланудан 19 - 20 есе асып түседі. Щучье - Бурабай курорт аймағындағы Қатар-көл су қорғау аймағында балалар сауықтыру орындарының барынша көп орналастырылуы салдарынан суда органикалардың мүмкіндікті нормасы едәуір асып түседі. Зеренді өзені тұрмыстық қоқыстармен ластана түсуде. Көкшетау қаласында биологиялық тазалау ғимаратын кеңейту, Воробьевка – Қатаркөл канализация құрылысын аяқтау, Бурабай поселкесінде тұрмыстық ағын суларды жою мәселелері шешілмей отыр.
Табиғатты пайдаланушы - кәсіпорындар "Қоршаған ортаны қорғау туралы"
Заңның белгіленген лимиттер көлемінде ластағаны үшін төлемдерді дер кезінде өтеу жөніндегі 20-ші бабын бұзып отыр. 1998 жылы жоспарланған 75,3 млн. теңге сомасындағы түсімдердің II айда 42,2 млн. теңгесі немесе 56 проценті түсті, ал 1997-98 жылдары ЖЭО-2-нің өзі ғана тарифке бұл төлемдер қосылганның өзінде 79,5 млн. теңге төлеуге тиісті.
Жергілікті атқарушы органдар табиғат қорғау заңдарын бұзып мемлекеттік экологиялық экспертизаның оң қорытындысы болмай-ақ құрылыс обьектілеріне жер учаскелерін бөлу жөнінде шешімдер қабылдау жағдайларына әлі де жол береді. Тіпті нормативті талаптарды сақтағанның өзінде қоршаған ортаны ластаудың мүмкінді көздері болып табылатын АЗС-терді, автоаялдамаларды, қалаларда орналастыру бұл қалалардың бас жоспарын бұзып жүргізіледі, яғни көгалдандыру және көркейту жоспарланған жерлерге орналастырылады. Облыс аумағында орын алған 5000-нан астам шаруа қожалығының 300-і табиғат қорғау қызметін келісіп алмады.
Облыстық мәслихат
ЕТТІ:
ШЕШІМ
1. Облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасының бастығы Н.Ф.
Куликовтың хабарламасы еске алынсын.
2. Облыстың табиғат корғау қызметі қолданып отырған тиісті шараларға қарамастан оны сақтау жөніндегі қорғау шаралары жеткілікті жүзеге асырылмайтыны, ал табиғат аумағының жекелеген түрлеріне көзқарас елеулі алаңдаушылық туғызатыны атап көрсетілсін.
3. 1999 жылға арналған Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қоршаған ортаны қорғау бағдарламасы бекітілсін. /Қосымша беріліп отыр/.
4. Облыстың, қалалардың, аудандардың әкімдеріне облыстық қоршаған ортаны қорғау багдарламасын жүзеге асыру бірінші кезекті міндеттердің бірі деп есептелсін, экологиялық басым проблемаларға: су қорларының атмосфералық ауаның антропогендік және табиғи ластануына баса назар аударылсын.
Осы мақсаттарда:
- бағдарламада бекітілген орындалу мерзіміне сәйкес тиісті аумақтарда табиғат қорғау шараларының жүзеге асырылуына ұдайы бақылау жасалсын;
- табиғат пайдаланушы-кәсіпорындардың қоршаған ортаны белгіленген лимиттер көлемінде ластағаны үшін төлемдерді дер кезінде төлеуіне ықпалды шаралар қолдануда экологиялық қызметке көмек көрсететін болсын;
- заңды тұлғаларды тіркеу, қайта құру және басқа әрекеттер кезінде экологиялық талаптар ескерілмейінше құрылысқа жер учаскесін бөлу жөнінде шешімдер қабылданбасын;
- қоршаған ортаны ластаудың қосымша көздері болып табылатын АЗС- тарды, автоаялдамаларды, шұжық цехтарын және басқа обьектілерді елді мекендер маңында орналастырудың және салудың орындылығы, саны туралы мәселелер қаралсын.
5. Облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасына мыналар тапсырылсын:
- қоршаған ортаны қорғау саласында ведомство үстінен мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру күшейтілсін, Щучье - Бурабай курорт аймағына баса назар аударылсын;
- 1999 жылға арналған Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қоршаған ортаны қорғау бағдарламасына Целинный ауданындағы Ломоносов коррекциялық мектеп-интернаты үшін ауызсуға пайдаланытын скважинасын бұрғылау жөніндегі жұмыс республикалық бюджеттен қаржыландырумен енгізілсін;
- мемлекеттік экологиялық экспертизаның шаруашылық және басқа қызмет тобаларын дер кезінде және толық қарау жөніндегі жұмысы жандандырылсын;
- экологиялық ағарту жүйесін құру жөніндегі жұмыс неғұрлым тиімді жүргізілсін;
- қоршаған ортаны мониторингтеу жүйесі осызаманғы деңгейде ұйымдастырылсын.
6. Облыстың өкілетті органдарына 1999 жылдың ІҮ тоқсанында тұрақты комиссиялардың немесе сессиялардың мәжілістерінде Солтүстік Қазақстан облысы бойынша қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының орындалу барысын қарау ұсынылсын. Нәтижелері туралы облыстық мәслихатты хабарландырсын.
7. "Солтүстік Қазақстан" және "Северный Казахстан" облыстық газеттері, телерадиокомпания "Қазақстан-2030" стратегиясына сәйкес табиғат қорғау тақырыбын толығырақ керсететін, әрбір солтүстікқазақстандықтардың белсенді позициясы ғана қоршаған ортаның өмір сүруі үшін неғұрлым қолайлы жагдай жасауға мүмкіндік беретінін жеткілікті түсіндіретін болсын.
Облыстық мәслихаттың XX сессиясының төрагасы Б.Шлотгауэр Облыстық мәслихаттың хатшысы Е. Әубәкіров Келісілген Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары А.Ф.Вербняк «__»__________1999 ж.
БЕКІТЕМІН облысы әкімін Д.К.Ахметов 1999-2000 жылдарға арналған Солтүстік Қазақстан облысының қоршаған ортаны қорғау Бағдарламасы Қоршаған ортанын қазіргі жайын бағалау
1. Атмосфералық ауаның жайы Солтустік Қазақстан облыеында атмосфераға ластағыш заттар шашатын 350- ден аса өнерләсіп кәсіпорны, 4887 тұрақты көздер, оның ішінде 3740 ұйымдастырылған көздер бар. 1998 жылы тұрақты көздерден атмосфераға шашылған ластағыш заттар 130,2 мың тонна/жыл болды, Атмосфераға шашылатын ластағыш заттардың жалпы көлемі 1990-1993 жылдары ұдайы төмендеп отырды. Алайда екі аймақтың аумақтарында осы кезең бойы ластағыш заттар шашылуының әртүрлі динамикасы болды. Облыстың солтүстік аймағында шашылған ластағыш заттар 124,2 мың тоннадан / 1990 жылы/ 96,4 мың тоннаға дейін /1993 жылы/ ұдайы төмендеп отырды. Мұның өзінде ауаны ластағыш заттарды ұстап қалу проценті дәстүрлі түрде жоғарылап 67-90 болды. Облыстың оңтүстік аймағында ауаны ластағыш заттар шашылуы 1990 жылдан 1996 жылға дейін 88,3 мың тонна/жылдан 33,6 мың тонна/жылға дейін төмендеді, Мұның өзінде ластағыш заттарды ұстап қалу проценті дәстурлі түрде төмен - 22-39 процент болды.
Облыс бойынша ластайтын заттар шашылуының жалпы құрылымында айырмашылық бар: солтүстік аймақтың аумағында 49,6 процентін қатты ластайтын заттар, 50,2 процентін газға ұқсас заттар құрайды, ал оңтүстік аумақта қатты ластагыш заттардың шашылуы - 63,2, ал газға ұқсасы - 31,2 процент.
Газға ұқсас ластагыш заттардың негізңі көлемін мыналар құрайды: күкіртті ангидрит - 73,9, азот қышкылы - 22,9 және көміртегі оксиді - 2,2 процент.
Петропавл қаласының ауа бассейнінің сапасына Петропавл ЖЭО-2 айырықша ыкпал етеді, оның ауаға ластағыш заттар шашуы 80 процентке дейін жетеді.
1998 жылы автотранспорттың жалпы ластағыш заттар шашуы облыс бойынша - 48,1 мың тонна, Петропавл қаласы бойынша -25,4 мың тонна/жыл болды, Ластағыш заттар құрамында мыналар бар; көміртегі оксиді - 80, көміртегі
- 15 және азот оксиді 5 процент.
2. Су қорларының жайы Облыстың су қорларында жерасты және жерүсті су кездері бар.
Жерасты су көздері. Облыс көлемінде тұюы судың 43 қайнар көзі және учаскесі барланып, есепке алынған, олардың бекітілген қоры 25,8 мың текше метр /тәулік, 6 минеральды су кезі бар, олардың пайдалану қоры 0,96 мың текше метр /тәулік және Бурабай радон суы қайнары, ең кеп дебиті 2,6 -3,4 л/сек. Су алу көлемі 28,98 млн. текше м/жыл, соның ішінде оңтүстік аймақ бойынша - 26,93 млн. текше/ м/жыл, солтүстік аймақ бойынша - 2,05 млн, текше м/жыл. Айыртау, Есіл, 3еренді, Щучье аудандарының аумақтарында режимді бақылаулар нәтижесінде жерасты суларында ластағыш заттар / нитраттар, мұнай өнімдері/ бар екенін анықталды. Негізгі ластау көздері – елді мекендердің, өнеркәсіп және ауылшаруашылығы кәсіпорындарының Қоқыстары және тазаланбаған ағын сулары.
Облыстың оңтүстік аймағының жерүсті суларына Шагалалы өзені мен Шағалалы су қоймасы, шағын өзендер мен бұлақтар / 44/, тұщы, сортаң және тұзды көлдер жатады. Су алу Шағалалы су қоймасы / 7,92 млн. текше метр/, Қопа көлі / 1,23 млн. текше метр/ және Шортан көлі / 0,97 млн. текше метр/ арқылы жүргізіледі. Бұл су көздерінің сапалық көрсеткіетері мүмкінді-шектеулі нормадан аспайды. Ағын сулар жинақтағыш-буландырғышқа құйылады, ал оның көлемі 11,2 млн. текше метр, ағын сулардың негізі көлемі Көкшетау қаласындағы шүпілдеп тұрған Мырзакөлсар жинақтағышына / оның жобалық сиымдылығы 49,5 млн. текше метр болса, қазір іс жүзінде су көлемі 115,0 млн. текше метр/ құйылады. Бұл жинақтағыштаң суын азайту үшін биологиялық тазалау ғимаратының екінші кезегін салу қажет.
Оңтүстік аймақтың көптеген көлдерінің рекреациондық маңыз бар. Алайда табиғатты тиімсіз пайдалану табиғи ортаның экологиялық тепе-теңдігін бұзуга соқтыруы мүмкін. Мәселен, Щучье-Бурабай курорт аймагының дамуы орталықтандырылған канализацияның жоқтығынан Қотыркөл көлінде сапалық көрбеткіштердің нашарлануына соқтырды, оның суында органиканың шоғырлануы мүмкінді-шектеулі нормадан 12-20 есе асып кетті.
Солтүстік аймақтың негізгі су көзі Есіл өзені, оның су ағынын Сергеевка және Петропавл су қоймалары реттеп отырады, Бұл су көздерінен су алу көлемі 60,9 млн. текше метр жыл. Бірқатар су қорғау шараларының орындалуы, солардың арабында Петропавл қаласында канализациялық тазалау -ғимаратының пайдалануға берілуі, көпшілік бақылау су айырықтарында сапалық көрсеткіштердің тұрақтануына ықпал етті. Бірақ, Сергеевка және Петропавл маңында өзен суында дүркін-дүркін органика мен мүнай өнімдерінің шоғырлануы ұлғайғаны байқалады. Бұл ластанулардың себептері - Сергеевка қаласында канализациялық насос стансасының апатты жағдайы және Петропавл қаласында жауын суы канализациясында тазалау ғимаратының жоқтығы болып отыр.
Сөйтіп, су көздерін сақтау жөніндегі негізгі проблема тазаланбаған ағын сулардың құйылуы салдарынан олардың ластануына байланысты болып отыр.
Ұсынылған шаралар теріс өзгерістердің зарлаптарын барынша ағайтуға мумкіндік береді.
3. Жер қоры мен қоқыстар жайы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Жер Кадастры Солтустік Қазақстан облысының ауылшаруашылығы мақсатындағы жеріне мынадай сапалық сыпаттама береді /мың га/:
- төріс белгілермен зақымданбағаны - 4037,0;
- ащылы - 1243,6;
- сортаң және сортаңды кешендер - 2473,3;
- сұлы - 432,2;
- батпақты - 116,5;
- шайылган - 5У,3;
- дефлирленген -1,3 ;
- тастақты - 694,3;
Облыстың жері сапалық көрсеткіштері бойынша орта республикалық көрсеткіштен жоғары.
Жерлер бірте-бірте жалаңаштануға ұшырап отыр, оған қуаңшылық, орманды құрту, жыртудың зардабы, шөп шабу, мал жаю, жер қойнынан қазба қопару, сондай-ақ ауылшаруашылығы дақылдары өнімдерінің нәрлі заттарды орны толмас сорып алуы әсер етеді, Егер 1990 ж. органикалық тыңайтқыштар сіңірілген алаңдар 140 мың га. минеральдық тыңайтқыштар 1990 мың га. болса, ал 1998 ж. Олар сәйкес түрде 16,1 мың және 23,0 мың га қысқартылады.
1998 жылдың басында Петропавлдың кәсіпорындарында 1000 тоннаға жуық токсикалық қоқыстар жинақталган, соның салдарынан облыстың табиғат ортасының түрлі токсиканттармен ластануының қаупі төніп отыр. Петропавл ЖЭО-2-нің күлтөк кішінде 1993 жинақталган шлак 620 мың тонна, ал пайдала нуға берілгеннен бері - 31 млн. тоннадай болды. Жұмыс істеп тұрган күлтөккіш іс жүзінде жобалық белгіге дейін толтырылган, ал жаңа күлтөккіштің бірінші кешенін іске қосуды қаржыландыру мүлде жеткіліксіз.
Васильков ТКК=ның шлак қоймасының құрылысын аяқтау мәселесі шешілмеген. Қатты тұрмыстық қоқыстарды қабылдауда, орналастыруда және үәде проблемалар бар.
Облыс бойынша барлығы 46,3 млн. тонна өнеркәсіптік, соның ішінде 196,9 мың тонна токсикалық қоқыстар жинақталған.
4. Радиациялық жағдай 1993 ж. Солтүстік Қазақстан облысының аумағында гамма-сәуленің ортажылдық деңгейі II мкр/сағат болды, бұл республика үшін фондық көрсеткіш болып табылады.
Қазіргі кезде ядролық сынақтар өнімдерінің ішінен экспозициялық доза қуатына цезий - 137 ғана үлес қосады. Қолдан жасалған бұл радионуклидтің үлесі 0,2 мкр/сағатқа жуық болады. Солтүстік Қазақстан облысының аумағына цезий 137-нің ортажылдық түсуі 0,20 Б к/шаршы метр, мұның өзінде пайда болатын шоғырлану мүмкінді-шектеулі коэффициенттен бір миллион есе төмен.
Облыс аумағында 1998 жылы табиғи жаратылысты радионуклидтердің ортажылдық түсуі мынадай болды / Б к/текше метр/: радий – 226 бойынша - 0,78;
торий – 232 - 0,93; бериллий – 7 – 132,1.
Радиактивтілік деңгейінің жалпы ұлғаюына техногендік қызметтен туындаған радиоактивтік ластану әсер етеді. Облыстың тау-кен кәсіпорындарында / "Степгеология" АҚ, Целинный ГХК бөлімшелері және басқалары/ тау қазбаларынын үйінділері түрінде 3000 тоннадан аса радиоактивті қоқыстар шоғырланған, олардың активтілігі 3000 киден асып түседі.
Рекультивацияға жататын жалпы алаң 139,15 га. Рекультивациялық жұмыстардың сметалық құны 1993 жылғы бағамен - 960 млн. теңге. Уран рудасын қазып алатын обьектілерді рекультивация жөніндегі жұмыстардың орындалған көлемі 1998 жылғы I қаңтарда 15,6 процент / 21,8 га/ болды. 1999 жылға рекультивациялық жұмыстар жоспарланбаған, өйткені № 4,5 рудниктер басқармалары банкроттық кезеңінде отыр.
Солтүстік Қазақстан облысының әртүрлі кәсіпорындарында 2351 ионды сәулелер көзі есепке алынған, олардың 1150-і жұмыс істеп болған. Жұмыс істеп болған көздерлі ұзақ уақытқа кеміп табтау орны ретінде "Байкал - I" кешенінің базасы белгіленген. Алайда экономикалық жағдайдың қиындығына байланысты кәсіпорын бұл мүмкіндікті пайдалана алмай отыр.

На русском языке:
Солтүстік Қазақстан облысының мәслихаты Решение Северо-Казахстанского Маслихат Северо-Казахстанской области областного маслихата от 5 февраля 1999 года № 20/3.
Зарегистрировано Управлением юстиции Северо-Казахстанской области 18 марта 1999 года за №
66. Утратило силу решением Северо-Казахстанского областного маслихата от 21 декабря 2004 года № 12/7 О состоянии окружающей среды в области и задачах по её охране в свете стратегии "Казахстан - 2030"
требованиям. Среднее значение радиационного фона в области от 9 до 45 мкр/час и не превышает допустимые.
Во всех районах и городах в 1998 году природоохранные мероприятия в основном реализованы. На 1999 год планы-мероприятия по охране окружающей среды также составлены повсеместно: согласованы в акиматах и утверждены в раймаслихатах в соответствии со стратегией "Казахстан - 2030" по разделу "Экология и природные ресурсы".
Государственными инспекторами облуправления охраны окружающей среды проведено за 11 месяцев 2205 проверок соблюдения природоохранной деятельности, выявлено 4055 нарушений, по которым наложено 1940 штрафов на умму 2313 тысяч тенге, предъявлена 51 претензия на сумму 10755 тыс. тенге, приостанавливалась деятельность 81 хозяйствующего субъекта, по 91 нарушению материалы переданы в суд и прокуратуру.
Областным управлением охраны окружающей среды совершенствуется экономический механизм взимания платежей за ухудшения экологического состояния природы: создан Северо-Казахстанский фонд окружающей среды, образован отдел мониторинга за состоянием её охраны, комплектуется его материальная база.
Реализуются мероприятия по экологическому просвещению. В средствах массовой информации подготовлено, опубликовано и выдано в эфир более 500 материалов и передач. Активизировалась экологическая направленность в процессе обучения студентов и подготовки специалистов в учебных заведениях. В 1998 году решением акима области на базе оранжереи АО "Евразия" создана областная школа экологического воспитания "Экоцентр "Казахстан балалары". В области выпускаются газеты "Экологический вестник" и "Экологиялык жаршы".
В нынешнем созыве представительные органы области рассмотрели 33 вопроса, касающихся охраны природы.
Вместе с тем на территории области имеют место серьезные нарушения природоохранных законодательств. Из-за экономических трудностей некоторые планируемые мероприятия по охране окружающей среды реализуются слабо. Так, на Петропавловской ТЭЦ-2, на долю которой приходится 83 процента выбросов загрязняющих веществ в атмосферу по г.Петропавловску, не выполняются мероприятия по установке батарейных эмульгаторов, срываются плановые работы на строительстве нового золоотвала.
Основными загрязнителями р. Ишим являются города Петропавловск и Сергеевка. Из-за аварийного состояния канализационной насосной станции и её коллектора фекальные воды г. Сергеевки попадают в р. Ишим. До настоящего времени не завершено строительство полигонов твердых и бытовых отходов г.
Петропавловска и г.Кокшетау, в результате чего эти объекты превратились в обычную свалку.
В г.Петропавловске вся система городской ливневой канализации осталась бесхозной. Из-за отсутствия на ливневых коллекторах очистных сооружений после проливных дождей в местах их выпусков концентрация нефтепродуктов в речной воде превышает в 19-20 раз предельно допустимых концентраций.
Перегрузка водоохранной зоны оз. Катарколь в Щучинско-Боровской курортной зоне следствие размещения большого количества детских здравниц привела к тому, что концентрация органики в воде значительно превышает предельно допустимые нормы. Продолжается загрязнение бытовыми отходами озера Зеренда. Не решается вопрос с расширением сооружений биологической очистки в г.Кокшетау, завершением строительства Воробьевско-Катаркольской канализации, утилизацией сточных бытовых вод в п.Боровое.
Предприятиями-природопользователями нарушается ст.20 Закона "Об хране окружающей среды" по своевременному внесению платежей за загрязнение в пределах установленных лимитов. Из планируемых на 1998 год поступлений в сумме 75,3 млн. тенге поступило за 11 месяцев 42,2 млн. тенге или 56 процентов, тогда как только ТЭЦ-2 должна за 1997-98 годы 79,5 млн. тенге, хотя в тариф эти платежи включены.
Местными исполнительными органами в нарушение природоохранного законодательства еще допускаются случаи принятия решений об отводе земельных участков под строительство объектов без положительного заключения государственной экологической экспертизы. Размещение в городах АЗС, автостоянок, как потенциальных источников загрязнения окружающей среды, даже при соблюдении нормативных требований, осуществляется в нарушение генпланов застройки этих городов, т.е. в местах планируемого озеленения и благоустройства. Из более чем 5000 крестьянских хозяйств, находящихся на территории области, 300 не согласовали природоохранную деятельность.
Областной маслихат
РЕШИЛ
1. Информацию начальника областного управления охраны окружающей среды Куликова Н.Ф. принять к сведению.
2. Отметить, что несмотря на соответствующие меры, принимаемые природоохранными службами области, защитные мероприятия по её охране реализуются недостаточно, а отношение к отдельным видам природных территорий вызывает серьезную озабоченность.
3. Программу охраны окружающей среды по Северо-Казахстанской области на 1999 год утвердить. (Прилагается).
4. Акимам области, городов, районов считать реализацию областной программы охраны окружающей среды одной из первоочередных задач, обратив особое внимание на приоритетные экологические проблемы: дефицит и загрязнение водных ресурсов, деградация земель, антропогенное и природное загрязнение атмосферного воздуха. В этих целях :
- постоянно осуществлять контроль за реализацией природоохранных мероприятий на соответствующих территориях, согласно утвержденным в программе срокам исполнения;
- оказывать содействие экологическим службам в принятии действенных мер к предприятиям-природопользователям по своевременному внесению ими платежей за загрязнение окружающей среды в пределах установленных лимитов;
- не принимать решений по отводу земельных участков под строительство объектов, при регистрации, реорганизации и других действий юридических лиц без учета экологических требований;
- рассмотреть вопрос и определить количество, целесообразность размещения и строительства в черте населенных пунктов АЗС, автостоянок, колбасных цехов и цругих объектов, являющихся дополнительными источниками загрязнения окружающей среды.
5. Поручить областному управлению охраны окружающей среды:
- усилить осуществление надведомственного государственного контроля в области охраны окружающей среды, обратив особое внимание на Щучинско- Боровскую курортную зону;
- включить в программу охраны окружающей среды по Северо- Казахстанской области на 1999 год работы по бурению эксплуатационной скважины на питьевую воду для Ломоносовской коррекционной школы- интерната Целинного района с финансированием из средств республиканского бюджета;
- активизировать работу государственной экологической экспертизы по своевременному и полному рассмотрению проектов хозяйственной и иной деятельности;
- более эффективно проводить работы по созданию системы экологического просвещения;
- организовать на современном уровне систему мониторинга окружающей среды.
6. Предложить представительным органам области в IV квартале 1999 года на заседаниях постоянных комиссий или сессий рассмотреть ход выполнения программы охраны окружающей среды по Северо-Казахстанской области. О результатах проинформировать областной маслихат.
7. Областным газетам "Солтустик Казакстан" и "Северный Казахстан", телерадиокомпании полнее освещать природоохранную тематику в свете стратегии "Казахстан-2030", убедительно разьяснять, что только активная позиция каждого североказахстанца позволит создать наиболее благоприятные условия для существования окружающей среды.
Председатель ХХ сессии областного маслихата Б.Шлотгауэр Секретарь областного маслихата Е.Аубакиров Согласовано Первый зам. акима Северо-Казахстанской области А.Ф.Вербняк 13 января 1999 г.
Утверждено
Аким
Д.К.Ахметов 27 января 1999 г.
Программа охраны окружающей среды Северо-Казахстанской области 1999- 2000 г.г.
1. Состояние атмосферного воздуха В Северо-Казахстанской области насчитывается более 350 промышленных предприятий, 4887 стационарных источников которые осуществляют выбросы загрязняющих веществ в атмосферу, в том числе организованных – 3740.
Выбросы в атмосферу от стационарных источников составили в 1998 году – 130,2 тыс. тонн/год.
год
Выбросы загрязняющих веществ в атмосферу (тыс.тонн/год)
Стационарные источники Передвижные источники Область Обл. центр ТЭЦ-2 область город 212,5 102,8 103,4 194,1 111,4 173,3 104,0 160,5 160,1 153,6 132,2 130,2 Суммарное количество выбрасываемых в атмосферу загрязняющих веществ на протяжении 1990-1998-х годов неуклонно снижалось. Однако территории обоих регионов на протяжении этого периода имели разную динамику выбросов.
В северном регионе области выбросы со 124,2 тыс тонн (в 1990г). непрерывно снижались до величины 96,4 тыс. тонн (1998год). При этом, процент улавливания загрязняющих веществ был традиционно высоким и составлял 87-90 %. В южнос регионе области выбросы загрязняющих веществ в атмосферу с 1990 по 1998 год снизились от 88,3 тыс. тонн/год до 11, 8 тыс тонн/год. При этом процент улавливания на протяжении этого периода был традиционно низким: 22 -39% Общая структура выбросов по области также имеет различия: на территории северного региона 49,8% составляют твердые загрязняющие вещества, газообразные – 50,2%, на территории южного регионана твердых зягрязняющих веществ выбрасывается – 68,2 %, а газообразных – 31,8 %.
Основную массу газообразных загрязняющих веществ составляют сернистый ангидрид – 73,9 %, окислыы азота – 22,9 %, оксид углерода – 2,2 %. На качество воздушного бассеина города Петропавловска особое влияние оказывает Петропавловская ТЭЦ-2, выбросы которой в атмосферу достигают до 80%.
Общие выбросы автотранспорта в 1998 году составили по области – 48,1 тыс.тонн, по г.Петропавловску – 25,04 тыс. т/год. В состав выбросов входит оксид углерода – 80 %, углеводороды – 15 % и окислы азота – 5%.
2. Состояние водных ресурсов Водные ресурсы области представлены подземными и поверхностными водными источниками.
Подземные воды. В пределах области разведаны и взяты на учет 43 месторождения и участка пресных подземных вод с утвержденными запасами 259,8 тыс. м3/сут, 6 месторождений минеральных вод с эксплуатационными запасами 0,96 тыс. м3/сут и Боровское месторождение радоновых вод с максимальным дебитом 2,8 – 3,4 л/сек. Объем водоразбора составляет 28,98 млн.
м3/год, в т.ч. по южному региону – 26,93 м3/год, по северному – 2,05 млн м3/год.
Режимными наблюдениями на территориях Айыртауского, Есильского, Зерендинского, Щучинского районов в подхемных водах выявлено наличие загрязняющих веществ (нитратов, нефтепродуктов). Основные источники загрязнение – отходы и неочищенные сточные воды населенных пунктов, промышленных и сельскохозяйственных предприятий.
Поверхностные воды южного региона области включают в себя р. Чаглинку с Чаглинским водохранилищем, сеть малых рек и временных водотоков (44), пресные, солоноватые и соленые озера. Водоразбор осуществляется из Чаглинского водохранилища (7,92 млн. м3), оз. Копа (1,23 млн. м3) и оз. Щучье (0,97 млн. м3). Качественные показатели этих источников не превышают предельно-допустимые нормы. Сброс сточных вод осуществляется в накопители- испарители и составляют 11,1 млн. м3 фактический объем сточных вод сбрасывается в переполненный накопитель г. Кокшетау Мырзакольсор (при проектной емкости накопителя 49,5 млн. м3 фактический объем составляет 115,0 млн. м3). Для разгрузки этого накопителя необходимо строительство ІІ очереди биологических очистных сооружений.
Многие озера южного региона имеют рекреационное значение. Однако неррациональное природопользование может привести к нарушению экологического равновесия природной среды. Так, развитие Щучинско-Боровское курортной зоны при отсутствии централизованной канализации вызвали ухудшение качественных показателей воды в озере Котырколь, в воде которого концентрация органики превышает ПДК в 12-20 раз.
Основной водный источник северного региона р. Ишим, сток которой зарегулирован Сергеевским и Петропавловским водохранилищами. Объем водозабора из этих источников составляет 60,9 млн м3/год. Выполнение ряда водоохранных мероприятий, среди которых необходимо отметить ввод в эксплуатацию канализационных очистных сооружений г. Петропавловска, способствовать стабилизации качественных показателей речной воды на большинстве котрольных створов. Но в районах Сергеевки и Петропавловска в речной воде периодически отмечается увеличение концентрации органики и нефтепродуктов. Причины этих загрязнений - аварийное состоянне канализационной насосной станции в г. Сергеевке и отсутствие очистных сооружений ливневой канализации в г. Петропавловске.
Таким образом, основные проблемы по охране водных источников связаны с их загрязнением вслсдствие сброса неочищенных сточных вод. Выполнение предлагаемых мероприятий позволит свести к минимуму последствия отрицательных изменений.
3. Состояние земельных ресурсов и отходов Государственный Земельный Кадастр Республики Казахстан дает следующую качественную характеристику земель сельскохозяйственного назначения Северо-Казахстанской области( в тыс. га):
- неосложненные отрицательными признаками - 4037,0;
- засоленные - 1243,8;
- солонцы и солонцовые комплексы - 2473,3;
- переувлажненные - 432,2;
- заболоченные - 116,5;
- смытые - 59,3,
- дефлированные - 1,3,
- защебненные – 894,3.
По качественному показателю земли области выше среднереспубликанского показателя.
Земли подвержены умеренному опустыниванию, которому способствует засуха, вырубка леса, последствия вспашки, сенокошение, выпас скота, разработка недр, так же невосполняемый вынос питательных веществ урожаями сельскохозяйственных культур7 Если в 1990 г. в площади некоторых вносились органические удобрения составляет 140 тыс. га, а минеральные – 1990 тыс га, то в 1998 г. сократились до 16,1 и 23,0 тыс га соотвественно.
В начале 1998 года на предприятиях Петропавловска накоплено около 1000 тонн токсичных отходов, в результате чего существует реальность загрязнения природных сред области различными токсикантами. На золоотвалах Петропавловской ТЭЦ-2 в 1998 г. количество накопленных шлаков составило 620 тыс.тонн, а с начала эксплуатации пости 31 млн.тонн. Действующий золоотвал практически заполнен до проектной отметки, а финансирование ввода первого комплекса нового крайне недостаточно.
Не решен вопрос с завершением строительства шлакохранилища Васильковского ГОКа. Имеются проблемы с приемом, размещением и складированием твердых бытовых отходов (ТБО).
Всего в области накоплено до 46,3 млн.тонн промышленных, в том числе 196,9 тыс.тонн токсичных отходов.
4. Радиационная обстановка В 1998 г. среднегодовой уровень гамма-излучения на территории Северо- Казахстанской области составил 11 мкР/час, что является фоновой величиной для республики.
В настоящее время из числа продуктов ядерных испытаний вклад в мощность экспозиционной дозы вносит только цезий -137. Доля этого радионуклида искусственного происхождения составляет около 0,2 мкР/час.
Среднегодовые выпадения цезия-137 на территории Северо-Казахстанской области составляют 0,20 Бк/м2, образующиеся при этом концентрации в миллионы раз ниже ПДК.
Среднегодовые выпадения радионуклидов природного происхождения на территории области в 1998 году составили (Бк/м2): по радию – 226-0,78; торию – 232 -0,93; бериллию – 132,1.
Общему увеличению уровня радиоактивности способствует радиоактивное загрязнение, обусловленное техногенной деятельностью. На горно-добывающих предприятиях области (АО «Степгеология»), подразделения Целинного ГХК и др.) в виде отвалов горных выработок сосредоточено более 3000 тонн радиоактивных отходов, активность превышает 3000 Ки.
Общая площадь, подлежащая рекультивации 139,15 га. Сметная стоимость рекультивационных работ по рекултивации объектов добычи урановой руды на
01.01.1998 г. составил 15,6 % (21,8 га). На 1999 год рекултивационные работы не планируются, так как рудоуправления № 4,5 находятся в стадии банкротства.
На различных предприятиях Северо-Казахстанской области взяты на учет 2351 источников ионизирующих излучений, из них отработанных 1150. В качестве места долговременного захоронения отработанных источников определена база комплекса «Байкал-1». Однако в связи с тяжелыми экономическими условиями, предприятия не имеют возможности воспользоваться этим.
Миссия 2030
Достижение гармонизации взаимодействия общества и окружающей среды, создание экологически благоприятной среды обитания.
Миссия 2000
Создание экологически безопасной окружающей среды Генеральная цель Сохранение стабильности существующих экосистем и улучшение их состояния за счет эффективного функционирования государственных систем контроля, экологического мониторинга, экспертизы хозяйственной деятельности просвещения м меформирования населения, а так же интеграции и взаимодействия с региональными, национальными и международными программами в области охраны окружающей среды Сильные стороны Слабые стороны
1. Постоянное совершенствование системы государственного контроля в области охраны окружающей среды диктуется необходимостью интеграции природоохран- ных мероприятий и производственных процессов, а так же добровольном участии предприятий в системе управления охраной окружающей среды.
1. Водосборы большинства озер (80-90%)
подверглись распашке. Нераспаханные водо- сборные площади, как правило используют- ся в качестве пастбищ. В обоих случаях озе- ра подвержены физическому, химическому и биологическому загрязнению, ведущим к за- морным явлениям
2. Разработка и утверждение акимом области Специальной программы по экологн- ческому оздоровлению Щучинско-Боровской курортной зоны.
2. Нерациональное природопользование и хо- зяйственная деятельность, отсутствие центра- лизованной канализации привели к наруше- нию экологического равновесия и опасности потери экосистем ряда озер (оз. Котырколь, оз. Щучье, оз. Копа, оз. Пестрое и др), мно- гие из которых имеют рекреационное значе- ние
3. Создание Единой государственной системы мониторинга состояния объектов окружающей среды дает возможность для полноценного анализа, оценки экологи- По данным Северо-Казахстанского центра по гидрометеорологии в г. Петропавловске ческой ситуации и прогноза ее изменения, правильного планирования размещення экологически опасных производств и нормализации их воздействия на окружаю- шую среду, сбалансированного использования природных ресурсов.
наблюдаются постоянно превышения макси- мальных разовых ПДК по окислам азота – 1,2 раза, окиси углерода – 1,4 раза
4. В разрабатываемой национальной Программе «Управление твердыми отхода- ми» предусматривается создание основы для экспертной экономической оценки вовлечения отходов в переработку, определения потенциальных потребителей вто- ричных минеральных ресурсов.
4. Не проведено проектирование объектов природно-заповедного фонда и определение резервной территории под организацию осо- бо охраняемых территории в Щучинско-Бо- ровской курортной зоне
5. Загрязнение р.Ишим – единственной вод- ной артерии области, органикой и нефтепро- дуктами по причине отсутствия очистных со- оружений ливневой канализации г.Петропав- ловска и аварийного состояния канализаци- онной насосной станции г.Сергеевки
5. суммарная бета-активностьвсех радионуклидов составившая дл Северо-Казах- станской области в 1998 году 0,6 Бк/м2, не представляет практической опасности для здоровья населения. Примерно пятая часть площади области характеризуется повышенным природным геофизическим фоном различных химических элемен- тов, в том числе повышенным до 30-50 мкР/час радиоактивным фоном, что объяс- няется геологическим строением массива и наличием в недрах региона широкого спектра полезных ископаемых, в том числе залежей урановых руд
6. Существующие выбросы Петропавлов- ской ТЭЦ-2 в селитебной зоне в приземном слое атмосферы превышения ПДК по золе – 3,1 раза, диоксиду азота – в 2,0 раза, сумма- ции диоксида азота и серы в 2,7 раза
6. Выпуски и распространение собственных изданий «Экологический вестник», «Экологиялық жаршы», трансляция информации и передач на экологическую те- матику на радио и телевидении, публикации материалов областных и районных га- зетах, взаимное сотрудничество с учреждениями культуры, учебными заведения- ми и проведение совместных культурно-массовых мероприятий по экологическо- му просвещению, воспитанию населения области и его информирование об эколо- гической ситуации без ограничения
7. Не проводится рекультивация отвалов за- балансовых руд АО «Степгеология» и под- разделений Целинного ГХК
8. На золошлаковых отвалах АООТ «Петро- павловская ТЭЦ-2» накоплено 31 млн.тонн золы. Действующей золоотвал находится в аварийном состоянии
9. Отсутствие технологий по глубокой пере- работке сырья и отходов неизбежно приво- дит к увеличению образования промышлен- ных, бытовых, токсичных отходов и загрязне- нию окружающей среды
10. Недостаточнаяя информированность на- селения о состоянии окружащей природной среды, отсутствие правовых знаний в обла- сти экологии
11. Укоренившиеся тенденции потребитель- ского отношения к окружающей природной среде в сознании различных слоев населе- ния, забвение экологических национальных традиций казахского народа
12. Отсутствие национальной стратегии раз- вития экологического образования и неэф- фективность государственного механизма экологического образования Приоритеты
1. Стабилизация и улучшение экологического состояния природной среды
2. Контроль и оценка уровня загрязнения окружающей среды.
3. Пропаганда здорового образа жизни.
СТРАТЕГИИ:
1. Снижение антропогенного воздействия на окружающую среду.
2. Организация мониторинга воздушного бассейна, водных и земельных ресурсов.
3. Экологическое просвещение.
План мероприятий для реализации программы охраны окружающей среды Северо-Казахстанской области на 1999-2000 гг пп Ответственный испол- нитель Форма завершения Источник финанси- рования Мероприятия Срок ис- пол- нения Приоритет №1: Стабилизация и улучшение экологического состояния природной среды Стратегия №1: Снижение антропогенного воздействия на окружающую среду АООТ «Петропавлов- ская ТЭЦ-2»
Ввод обьекта в экс- плуацию Продолжить строительство ІІІ очереди нового золоотвала АООТ «Петропавлов- 1999- гг.
Собственные сред- ства предприятия 282,0 млң.т.
Горводоканал г. Щу- чинск Ввод объекта в экс- плуатацию Затзершсние строительства Воробьевско – Котыркольского канализационного кол- лектора Щучинско –Боровского района гг Требуется -194,0 млн.т, выделено Бюджет РК -70,0 мли.т.
Промежуточный от- чет Бюджет РК – 50,0 млн.т.
Улучшение экологического состояния ос- новных водоисточников г.Кокшетау (оз.
Копа и Чаглинское водохранилище)
Аким г. Кокшетау, де- партамент строитель- ства, коммунального хозяйства, транспорта и связи Укрепленне ограждающих дамб биопру- дов г.Петропавловска и г.Кокшетау Горводоканал г.Петро- павловска и г. Кокше- тау ства пр-тий г.Пет- ропавловска – 1,0 млн.т., г.Кокшетау – 1,0 млн.т.
Восстановление экосистемы оз.Пестрое ФООС области – 1,5 млн.т.
Обл.управленне ООС,
КГП «Коммунсервис»,
АП «Горводоканал»
Акт приемки объек- та Завершение строительства очистных со- оружений АО «Айдабульский спиртза- вод»
Руководство АО «Ай- дабульский спиртза- ства предприятия – 54,0 млн.т.
Отчет о выполнении работ Руководство Петропав- ловского отделения ЮУЖД Вырезка замазученного грунта локомо- тивного вагонного депо и 18 дистанции пути Петропавловского отделения Реконструкция очистных сооружений Ло- комотивного депо ст. Боровое Руводоство Локомо- тивного депо ст. Боро- вое 1,0 млн.т.
Проведение работ по защите железнодо- рожных путей от розливов нефтепродук- тов локомотивного депо станции Новои- шимская Целинной жд Руководство локомо- тивного депо станции Новоишимская Целин- ной жд Руководство АО «Ва- сильковский ГОК»
Полупромышленные, промышленные ис- пытання и выполнение первого этапа внедрения работ Отчет о ходе работ 1,2 млн.т.
по очистке воды оз. Шункырколь от мы- шьяка Бюджет РК - 31,0 млн.т Акимат Щучинского района, предприятия района Оздоровление окружающей среды и про- ектирование канализационных сооруже- ний саннитарно-курортной Боровской зо- ны Руководство Ленин- ского сельхозколледжа ФООС области - 0,2 млн.т.
Улучшение экологического состояния парка Ленинского сельхозколледжа (Есильский район)
ІІриоритет №2: Контроль и оценка уровня загрязнения окружающей среды.
Стратегия №2: Организация мониторинга воздушного бассеина, водных и земельных ресурсов.
Собственныс
Руководители пред- приятий Акт приема-сдачи Вывоз отработанных радиоактивных ис- точников на стендовый комплекс «Бай- кал-1»
средства предприя- тия - 5,0 млн т.
Руководство РУ-3 Це- линного ГХК Бюджет РК -20,0 Дезактивация месторождения урана п. За- озерный и рудоуправления № 5 (Северо- Казахстанская область)
Утилизация ТБО с получением биогаза г.
Алматы и г.Кокшетау
Акимат г.Кокшетау
Бюджет РК – 15,0
Приоритет № 3: пропаганда здорового образа жизни Стратегия № 3: Экологическое просвещение Дальнейшее развитие деятельности эко- центра «Казакстан калалары»
Руководство экоцен- тра Ежегодный отчет Комплекс мероприя- тий Проведение организационно-массовых и культурных мероприятий по экологиче- скому воспитанию, образованию и веде- нию здорового образа жизни еже- квар- таль- но Учебные заведения, культурно просвети- тельские учреждения области, специалисты- экологи Всего – 1,0 млн.т., из них ФООС обла- сти – 0,2 млн.т., средства организа- ции – 0,8 млн.т.
Информирование населения области об экологической обстановке и охране окру- жающей среды через средства массовой информации Областное управление экологии, редакции об- ластных газет, радио, телевидение Экологический бюл- летень, газеты «Эко- логиялық жаршы», «Экологический вестник»
Всего: Собственные средства предприятий – 349,0 млн.тенге ФООС области – 4,4 млн. тенге Бюджет РК – 186,0 млн.тенге Итого – 539,4 млн.тенге Начальник областного управления охраны окружающей среды Н.Ф.Куликов